Шығыс Қазақстан облысы Ұлан ауданы Азовое ауылдық округі бойынша 2026–2030 жылдарға арналған жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жоспарын бекіту туралы

Шығыс Қазақстан облысы Ұлан ауданы мәслихатының 2026 жылғы 30 маусымдағы № 306 шешімі

Қазақстан Республикасының "Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару және өзін-өзі басқару туралы" Заңының 1-бабы 6-тармағының 15) тармақшасына және Қазақстан Республикасының "Жайылымдар туралы" Заңының 8-бабына сәйкес Улан аудандық мәслихаты ШЕШІМ ҚАБЫЛДАДЫ:

1. Ұлан ауданы Азовое ауылдық округі бойынша 2026–2030 жылдарға арналған жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жоспары бекітілсін.

2. Осы шешім алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі.

Ұлан аудандық мәслихатының төрағасы

Г. Калиева

Бекітілген Ұлан аудандық мәслихатының шешімімен 2026 жылғы "30" маусым № 306

Ұлан ауданы Азовое ауылдық округі бойынша 2026–2030 жылдарға арналған жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жоспары

Азовое ауылдық округі бойынша жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жөніндегі 2026–2030 жылдарға арналған жоспар Қазақстан Республикасының "Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару және өзін-өзі басқару туралы" Заңына, "Жайылымдар туралы" Заңына, Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің орынбасары – Ауыл шаруашылығы министрінің 2017 жылғы 24 сәуірдегі №173 "Жайылымдарды ұтымды пайдалану қағидаларын бекіту туралы" бұйрығына (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде №15090 болып тіркелген), Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2015 жылғы 14 сәуірдегі №3-3/332 "Жайылымдардың жалпы алаңына түсетін шекті жүктеме нормасын бекіту туралы" бұйрығына (№11064 тіркелген), сондай-ақ Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2024 жылғы 29 шілдедегі №263 "Жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жөніндегі үлгілік жоспарды бекіту туралы" бұйрығына (Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде 2024 жылғы 29 шілдеде №34831 болып тіркелген) сәйкес әзірленді.

Жоспар мыналарды қамтиды:

Азовое ауылдық округі аумағындағы жайылымдардың орналасу сызбасы (картасы), жер санаттары бөлінісінде, сондай-ақ жер учаскесіне құқық белгілейтін және сәйкестендіру құжаттары негізінде олардың меншік иелері мен жер пайдаланушылары туралы мәліметтер;

жеке қосалқы шаруашылықтағы ауыл шаруашылығы жануарларын жаю қажеттіліктері үшін, оның ішінде қоғамдық жайылымдарды белгілеумен жасалған сызба (карта);

ұсынылатын жайылым айналымы сызбалары көрсетілген карта;

ауыл шаруашылығы жануарларын айдап өткізуге арналған сервитуттар, мал айдау жолдары және мал қорымдары (биометриялық шұңқырлар) белгіленген карта;

жайылым пайдаланушыларға жер пайдалануға берілуі мүмкін жайылымдар көрсетілген карта;

халықтың жеке қосалқы шаруашылықтағы мал жаю қажеттіліктерін қамтамасыз ету мақсатында резервке қойылатын жайылымдар көрсетілген карта;

су тұтыну нормасына сәйкес әзірленген су көздеріне (көлдер, өзендер, тоғандар, қазылған су қоймалары, суару немесе суландыру арналары, құбырлы немесе шахталық құдықтар) қол жеткізу сызбасы;

тиісті әкімшілік-аумақтық бірлікте жайылымдарды ұтымды пайдалану үшін қажетті талаптар.

Жоспар жер балансының деректері мен мемлекеттік жер кадастрының ақпараттық жүйесі мәліметтерін, жайылымдардың геоботаникалық зерттелу жағдайы туралы мәліметтерді, ветеринариялық-санитариялық объектілер туралы деректерді, ауыл шаруашылығы жануарлары саны және олардың иелері – жайылым пайдаланушылар (жеке және (немесе) заңды тұлғалар) туралы мәліметтерді, табындар, отарлар, үйірлер саны туралы деректерді, оларды жануар түрлері мен жыныстық-жас ерекшеліктері бойынша қалыптастыруды, шалғай жайылымдарда мал жаю үшін мал басын қалыптастыру туралы мәліметтерді, мәдени және аридтік жайылымдарда мал жаю ерекшеліктерін, мал айдау сервитуттары және өзге де мемлекеттік органдар, жеке және (немесе) заңды тұлғалар ұсынған деректерді ескере отырып қабылданды.

Азовое ауылдық округі Ұлан ауданының солтүстік-батыс бөлігінде, Ертіс өзенінің сол жағалауы мен Шүлбі су қоймасы бойында, таулы-дала және құрғақ дала аймағында орналасқан. Таулы-дала аймағы таулы шалғынды-дала, тау бөктеріндегі орташа ылғалды дала және орташа құрғақ дала кіші аймақтарына бөлінеді. Климат қоңыржай құрғақ, қоңыржай ыстық, жылдық жауын-шашын мөлшері 360–390 мм. Ауа температурасының ең төменгісі –45°С, ең жоғарғысы +40°С. Орташа жылдық температура +10°С. Салыстырмалы ылғалдылық 68%. Басым желдер – оңтүстік-шығыс және солтүстік-батыс бағытындағы, орташа жылдамдығы 2,7 м/сек.

Топырақтары: қара-қоңыр, таулы оңтүстік қара топырақтар, кәдімгі қара топырақтар, оңтүстік қара топырақтар, шайылған және кәдімгі таулы қара топырақтар.

Өсімдік жамылғысы: бетеге-боз-жусанды, бетеге-боз әртүрлі шөпті, әртүрлі шөпті-астық тұқымдас, жұмсақ сабақты және бұталы-шымды-астық тұқымдас өсімдіктерден тұрады.

Тұрақты қар жамылғысы қараша айының ортасында қалыптасып, сәуір айының бірінші онкүндігінде ериді. Аязсыз кезеңнің ұзақтығы 130–150 күн.

Гидрографиялық жүйесі Ертіс өзені алабына жатады. Ірі өзендері: Қызылсу, Қарасу, Күрік және басқа да көптеген өзендер мен жылғалар.

Әкімшілік орталығы – Ново-Азовое ауылы, аудан орталығы Қасым Қайсенов кентінен солтүстік-батысқа қарай 67,5 км жерде орналасқан.

Азов ауылдық округінің жалпы аумағы 54 144,7 гектар, оның ішінде: егістік – 11 143,0 гектар, жайылым – 36 108,6 гектар, шабындық – 1 759,4 гектар.

Жер санаттары бойынша:

ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлер – 44 817 гектар

елді мекендер жері – 5 134 гектар

қор жерлері – 4 194 гектар.

Ұлан ауданы Азовое ауылдық округі бойынша 2026–2030 жылдарға арналған жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жоспарына 1-қосымша

Азовое ауылдық округі бойынша жер балансының деректері және мемлекеттік жер кадастры ақпараттық жүйесінің мәліметтері 1–5-кестелерде ұсынылған.

1-кесте. Ұлан ауданы Азовое ауылдық округінің жайылымдарын жер санаттары бойынша бөлу, мың гектар

Ауылдық округ атауы	Әкімшілік-аумақтық код	Жер санаты							Барлық жерлер
		ауыл шаруашылығы мақсатындағы	елді мекен жерлері	өнеркәсіп және өзгеде жерлер	ерекше қорғалатын аумақтар	орман қоры	су қоры	босалқы
1	2	3	4	5	6	7	8	9	10
Азовое ауылдық округі	636235000	44,817	5,134	-	-	-	-	4,194	54,145
		44,817	5,134	-	-	-	-	4,194	54,145

2-кесте. Елді мекендер бойынша жайылымдардың бөлінуі, мың гектар

№ п/п	Ауылдық округ атауы	Әкімшілік-аумақтық код	Елді мекеннің атауы	Жайылымдардың жалпы ауданы, мың гектар	Жайылымдардың ауданы мен түрлері
					Халықтың жеке үй малын бағып-өсіру қажеттілігін қанағаттандыруға арналған жайылымдар, мың гектар	Қоғамдық жайылымдар, мың гектар	Алып жайылатын (отгон) жайылымдар, мың гектар	Мезгілдік жайылымдар, мың гектар	Құрғақ (аридтік) жайылымдар, мың гектар	Мәдени (культивирленген) жайылымдар, мың гектар
1	2	3	4	5	6	7	8	9	10	11
1	Азовое ауылдық округі	636235100	с. Азовое	0,843	0,726
2		636235100	с. Ново-Азовое	2,295	2,177
3		636235200	с. Беткудук	1,996	1,923
4
Барлығы				5,134	4,826	5,134

3-кесте. Жер учаскесіне құқық белгілейтін және сәйкестендіру құжаттары негізінде меншік иелері мен жер пайдаланушылар туралы мәліметтер

№п/п	Меншік иелері мен жер пайдаланушылардың атаулары	Кәсіпкерлік сәйкестендіру нөмірі / жеке сәйкестендіру нөмірі	Жер учаскесінің кадастрлық нөмірі	Жайылымдардың ауданы, мың гектар
1	ТОО "КХ Багратион ВВГ"	41140005142	05-079-039-235, -234, -113	11,631
2	ТОО "Шарапат Агро"	200540005971	05-079-039-039	1,566
3	ТОО" Ферма Жаңа Азов"	230240000638	05-079-039-124	0,315
4	Воропай В.Г.	421005300047	05-079-039-171, -130, -157	1,289
5	Байбусинов А.А.	620114302709	05-079-039-025	0,122
6	Воропай А.В	661226300444	05-079-039-051	0,079
7	Жумаканов Г.А.	680402302100	05-079-039-153, -152	0,571
8	ТОО "Азовое Агро"	750522301616	05-079-039-181, -040, -069, -127, -213, -079, -080	2,579
Барлығы:				18,152

4-кесте. Жайылымдардың бөлінуі

№ п/п	Наименование сельского округа	Әкімшілік-аумақтық код	Елді мекеннің атауы	Ауыл шаруашылығы малдарына қажетті жайылым ауданы, мың гектар				Қоғамдық жайылымдардың ауданы, мың гектар	Алып жайылатын (отгон) жайылымдардың ауданы, мың гектар гектаров
				Ірі қара мал	Ұсақ қара мал	Жылқы	Түйе
1	2	3	4	5	6	7	8	9	10
1	Азовое ауылдық округі
1		636235100	Азовое ауылы	0,230	0,014	0,009	-	0,726	-
2		636235100	Ново-Азовое	2,075	0,630	1,875	-	2,177	-
3		636235200	Беткұдық	0,463	0,129	0,414	-	1,923	-
Барлығы:				2,768	0,773	2,298	-	4,826	-

Азов ауылдық округі бойынша барлығы: 1107 бас ірі қара мал, оның ішінде 552 бас сауын сиыр, 1545 бас ұсақ мал, 766 бас жылқы (5-кесте).

5-кесте. Ауылдық округтегі мал басының жалпы саны

	Қолдағы мал басы
	ІҚМ		ҰҚМ	Жылқы
	барлығы	оның ішінде сауылатындар
Азовое ауылдық округі бойынша жалпы, оның ішінде:	3793	552	1813	797
халық	1107	552	1545	766
Ш/Қ және ЖШС	2686	0	268	31

Округ бойынша жайылымдарға қажеттілік есебі Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2015 жылғы 14 сәуірдегі № 3-3/332 "Жайылымдардың жалпы алаңына түсетін шекті жүктеме нормасын бекіту туралы" бұйрығымен белгіленген жүктеме нормаларына сәйкес жүргізілді. Есеп округ орналасқан табиғи аймақ пен жайылым түріне қарай, сондай-ақ қолда бар мал басын негізге ала отырып жасалды. Норма бойынша: ірі қара малға – 2,5 га/бас, ұсақ малға – 0,5 га/бас, жылқыға – 3,0 га/бас.

Қазақстан Республикасының "Жайылымдар туралы" Заңының 15-бабына сәйкес, Азов ауылдық округі халқының ауыл шаруашылығы жануарларының аналық (сауын) басын ұстау қажеттілігін қамтамасыз ету үшін жайылымдарға деген қажеттілік 1380 га құрайды (6-кесте). Елді мекендегі қолда бар жайылымдық жер көлемі 4826 га болғандықтан, жайылым тапшылығы жоқ.

Кесте 6. Сиыр сүтті малға арналған жайылым қажеттілігін есептеу

№	Ауылдық округ	жайылым жерінің ауданы, (га)	сүтті сиыр саны (бас)	1 басқа арналған жайылым қажеттілігі нормасы (га)	жайылым қажеттілігі (га)	тапшылығы (га)
1	Азовое	4826	552	2,5	1380	нет

Елді мекендер жерінің құрылымында ауыл шаруашылығы алқаптары 4998 га құрайды, оның ішінде халықтың қажеттілігі үшін 4826 га жайылым бар.

Азов ауылдық округі тұрғындарының мал басы: 1107 бас ірі қара мал, 1545 бас ұсақ мал, 766 бас жылқы (7-кесте).

Кесте 7. Жеке қосалқы шаруашылық малдарына арналған жайылымдарға қажеттілікті есептеу

Аудан тұрғындарының жайылымдағы мал басына қажеттілік есептеуіне сәйкес, Жайылымдарға деген қажеттілікті есептеу нәтижесіне сәйкес, округ бойынша халықтың жайылатын мал басына қосымша жайылымдар қажет, яғни жайылым тапшылығы бар.

Округтің ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлер құрамында 36 108,6 га жайылым бар, олардың басым бөлігі жеке тұлғалар мен мемлекеттік емес заңды тұлғалардың меншігінде және пайдалануында.

Округтегі ауыл шаруашылығы құрылымдарындағы (ЖШС, шаруа және фермер қожалықтары) мал басы: 2686 бас ірі қара мал, 268 бас ұсақ мал, 31 бас жылқы (8-кесте).

8-кесте. Ауыл шаруашылығы құрылымдары үшін жайылымдарға қажеттілікті есептеу

Округ бойынша ауыл шаруашылығы құрылымдарындағы мал басын жайылыммен қамтамасыз ету есебіне сәйкес, қосымша жайылымдар қажет емес, тапшылық жоқ.

Ауыл шаруашылығы жануарларын жаю үшін барлығы 5,839 мың гектар жайылым қажет. 1107 бас ірі қара мал, 1545 бас ұсақ мал және 766 бас жылқы 4,826 мың гектар аумақтағы қоғамдық жайылымдарда бағылады. Ал 2686 бас ірі қара мал, 268 бас ұсақ мал және 31 бас жылқы 18,152 мың гектар жер пайдалануға берілген жайылымдарда жайылады.

Кесте 9. Қосымша қажет болатын жайылымдар

№ р/н	Қосымша қажет болатын жайылымдар (қор жерлерінен), мың гектар	қосымша берілетін жайылымдар
		жайылым пайдаланушыларға жер пайдалану үшін берілетін жайылымдар, мың гектар	жеке қосалқы шаруашылық малын жайылымға шығару қажеттілігін қанағаттандыру мақсатында резервтелетін жайылымдар, мың гектар
1	2	3	4
1	1,013	-	1,013

2-қосымша 2026–2030 жылдарға арналған Ұлан ауданы Азовое ауылдық округі бойынша жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жоспарына

Жайылымдардың геоботаникалық зерттеу деректері

зерттеу күні, аңыз (легенда) бойынша және табиғи жем-шөптік алқаптар жіктемесіне сәйкес шифрлар	контурлар мен сипаттамалар нөмірлері (жақша ішінде)	жер бедері мен топырақ жағдайларына сәйкестігі көрсетілген табиғи жем-шөптік алқаптардың типтері (әртүрлілігі, модификациялары) атауы. Басқа алқаптар мен жерлердің атауы	Алқап түрі	контурдағы үлесі, пайызбен көрсетілген	алаңы, мың гектар	Қазіргі заманғы қолданыс	Жалпы өнімділік, гектарына центнер (зерттеу жылы)
1	2	3	4	5	6	7	8
24А М-5а	2	Спиреялы-өлеңшөпті-қамысты-тұзсүйгіш өсімдіктер, жайылмалы шалғынды қара-қоңыр далаланған саздақ топырақтарда	жайылым	20	185	жеке малды жаю	12,0
3А М-2а	5	Тырсалы-бетегелі	жайылым			жеке малды жаю
	6	Өлеңшөпті өсімдіктер, карбонатты қара-қоңыр саздақ топырақтарда	жайылым	100	431	жеке малды жаю	8,5
1Вв М-2б	9	Толқынды жазық. австриялық жусан-бетегелі-өлеңшөпті өсімдіктер, толық дамымаған қара-қоңыр саздақ топырақтарда	жайылым	100	277	жеке малды жаю	8,0
18 М-5а	18	Толқынды жазық. шөпті-жусанды-әртүрлі шөпті өсімдіктер, шалғынды қара-қоңыр саздақ топырақтарда	жайылым	40	139	жеке малды жаю
6А М-2б	27	Толқынды-бұдырлы жазық. бетегелі-бозды-жусанды өсімдіктер, толық дамымаған қара-қоңыр саздақ топырақтарда	жайылым	100	331	жеке малды жаю	11,0
2Б М-2б	49	Ұсақ шоқылы жазық. бетегелі-бозды-жусанды өсімдіктер, толық дамымаған қара-қоңыр саздақ топырақтарда	жайылым	60	218	жеке малды жаю	7,5
4Б М-2б	64	Толқынды жазық. тырсалы-бетегелі-жусанды-спиреялы өсімдіктер, толық дамымаған қара-қоңыр саздақ топырақтарда	жайылым	100	467	жеке малды жаю	6,0
8 М-2б	65	толқынды Жазық. бетегелі-әртүрлі шөпті-тырсалы-спиреялы өсімдіктер, толық дамымаған қара-қоңыр саздақ топырақтарда	жайылым	80	130	жеке малды жаю	6,0
4А М-2а	66	Алдыңғы таулы жазық. тырсалы-бетегелі-жусанды-әртүрлі шөпті-спиреялы өсімдіктер, кәдімгі қара-қоңыр саздақ топырақтарда	жайылым	100	323	жеке малды жаю	10,0
2Ав М-2а	67	Алдыңғы таулы жазық. жусанды-бетегелі-астрагалды (острец) өсімдіктер, аз қуатты қара-қоңыр саздақ топырақтарда	жайылым	70	318	жеке малды жаю
1Вв М-2б	68	Толқынды жазық. австриялық жусан-острецті өсімдіктер, кәдімгі қара-қоңыр саздақ топырақтарда	жайылым	70	213	жеке малды жаю	12,0
4Б М-2б	121	Волнистая равнина. австрийско-полынно-острецовые растения на обычных темно-каштановых суглинистых почвах	жайылым	50	242	жеке малды жаю	8,5
2Ав М-2а	123	Ұсақ шоқылы жазық. жусанды-бетегелі-астрагалды (острец) өсімдіктер, аз қуатты қара-қоңыр саздақ топырақтарда	жайылым	70	316	жеке малды жаю

Кестенің жалғасы

Орташа жылдағы жеуге жарамды өсімдіктердің өнімділігі: гектарына құрғақ масса центнері, гектарына жем бірліктері центнері, гектарына сіңімді протеин килограмы						контур бойынша есептік өнімділік: гектарына құрғақ масса центнері (алымы), гектарына жем бірліктері центнері (бөлімі)	контур бойынша жем-шөп қоры: гектарына құрғақ масса центнері (алымы), гектарына жем бірліктері центнері (бөлімі)	мәдени-техникалық жағдайы, дәрілік өсімдіктердің болуы	Пайдалану бойынша ұсыныстар, мал түрі. Жақсарту бойынша ұсынылатын іс-шаралар.
маусымдар бойынша жайылымдық жем-шөп
шабындық	шабылатын жайылымдар	көктем	жаз	күз	қыс
9	10	11	12	13	14	15	16	17	18
		4,6 2,9 48,9	9,0 5,0 49,8	6,7 3,1 19,1	3,6 1,0 7,2	9,0 5,0		таза	көктемгі-жазғы-күзгі жайылымдар, барлық мал түрлері үшін
									көктемгі-жазғы-күзгі жайылымдар, барлық мал түрлері үшін
		6,3 4,1 54,8	9,0 5,0 45,7	7,2 3,6 22,0	5,1 1,7 10,3	9,0 5,0	3879 2151	қатты тырсаланған	көктемгі-жазғы-күзгі жайылымдар, барлық мал түрлері үшін
		2,7 1,6 22,5	3,5 1,8 16,4	5,3 2,8 18,9	5,1 2,0 15,2	5,3 2,8	1468 776	орташа тапталған	көктемгі-жазғы-күзгі жайылымдар, барлық мал түрлері үшін
		4,7 3,0 42,5	6,4 3,2 30,2	5,0 2,0 13,6	4,0 1,3 7,3	6,4 3,2		таза	көктемгі-жазғы-күзгі жайылымдар, барлық мал түрлері үшін
		3,8 2,5 32,9	5,2 3,0 25,5	5,4 2,7 18,3	4,4 1,6 9,8	5,2 3,0	1721 993	таза	көктемгі-жазғы-күзгі жайылымдар, барлық мал түрлері үшін, кейде шабындық ретінде пайдаланылады
		5,3 3,5 45,4	7,2 4,2 34,8	7,2 3,6 22,8	5,9 2,2 13,7	7,2 4,2		таза	көктемгі-жазғы-күзгі жайылымдар, барлық мал түрлері үшін
		4,5 2,9 38,7	6,1 3,5 29,9	6,9 3,6 29,9	5,8 2,2 14,7	6,9 3,6	3222 1681	қатты тырсаланған	көктемгі-жазғы-күзгі жайылымдар, барлық мал түрлері үшін
		4,4 2,8 40,9	6,3 3,5 31,2	4,4 1,9 11,1	3,5 1,3 7,4	6,3 3,5		әлсіз тырсаланған	көктемгі-жазғы-күзгі жайылымдар, барлық мал түрлері үшін
		4,9 3,1 42,7	6,7 3,8 33,8	7,2 3,8 26,7	6,2 2,4 15,9	7,2 3,8	2326 1227	қатты тырсаланған	көктемгі-жазғы-күзгі жайылымдар, барлық мал түрлері үшін
		3,5 2,3 33,0	5,1 3,1 28,2	5,1 2,7 17,4	4,011,5 11,4	5,1 3,1		орташа тапталған	көктемгі-жазғы-күзгі жайылымдар, барлық мал түрлері үшін
		2,7 1,6 22,5	3,5 1,8 16,4	5,3 2,8 18,9	5,1 2,0 15,2	5,3 2,0		орташа тапталған	көктемгі-жазғы-күзгі жайылымдар, барлық мал түрлері үшін
		4,5 2,9 38,7	6,1 3,5 29,9	6,9 3,6 25,3	5,8 2,2 14,7	6,9 3,6		қатты тырсаланған	көктемгі-жазғы-күзгі жайылымдар, барлық мал түрлері үшін
		3,5 2,3 33,0	5,1 3,1 28,2	5,1 2,7 17,4	4,0 1,5 11,4	5,1 2,7		орташа тапталған	көктемгі-жазғы-күзгі жайылымдар, барлық мал түрлері үшін

Қосымша 3 "Азовое ауылдық округіндегі Ұлан ауданының 2026–2030 жылдарға арналған жайылымдарды басқару және пайдалану жоспарына"

Жайылым инфрақұрылым объектілері және мал айдауға арналған сервитуттар туралы мәліметтер

№ п/п	Жайылым инфрақұрылым объектілері	жайылым инфрақұрылым объектілерінің жұмыс істеп тұрған саны, бірлік бойынша	жайылым инфрақұрылым объектілерінің құрылыс немесе реконструкция қажет ететін саны, бірлік бойынша	Ұзындығы, километрмен	Аудан, мың шаршы метрмен
1	2	3	4	5	6
1.	Су жеткізу құрылыстары (скважиналар, түтікшелі және шахталық ұңғымалар, қопалар)
2.	Құрылымдар, көпірлер, жолдар
3.	Мал айдау трассалары, мал тоқтайтын және су ішетін алаңдар
4.	Қойларды жууға арналған ыдыстар, қоралар және қоршалған алаңдар, жайылым қоршаулары, қоршаулар (соның ішінде электр қоршаулар), малдарды бөліп айдауға арналған қоршаулар
5.	Малдарды ветеринариялық өңдеуге арналған айдау жолдары (санитарлық тесектер)
6.	Электрлік және жылулық энергиямен қамтамасыз етуге арналған құрылыстар мен нысандар, сондай-ақ жаңартылатын және балама энергия көздерін пайдалануға арналған нысандар
7.	Су жабдықтау объектілері және басқа өмірді қамтамасыз ету нысандары, қызметкерлердің маусымдық тұруына арналған құрылыстар және жайылымдарды күту мен пайдалануға қажетті басқа мүлік

Қосымша 4 "Азовое ауылдық округіндегі Улан ауданының 2026–2030 жылдарға арналған жайылымдарды басқару және пайдалану жоспарына"

Кесте 1. Мал шаруашылығы жануарларының саны туралы мәліметтер және олардың иелері туралы ақпарат

№ р/н	Ауылдық округтің, кенттің, ауылдың коды	Ауылдың атауы	Иесін/иелері түрі	Иесінің ЖСН	Жеке және заңды тұлға аты жөні	Мал басының саны
						ІҚМ	Ұсақ мал	Жылқы	Түйе
1	636235100	Ново-Азовое	жеке тұлға	711125399268	АЙДАРҚАН СЕРІК	16	35	1
2	636235100	Ново-Азовое	жеке тұлға	901114399119	АУКЕН МЕЙІРБЕК	8	30	6
3	636235100	Ново-Азовое	жеке тұлға	500510303399	АУЫЛБЕК САГАТ	20	42	2
4	636235100	Ново-Азовое	жеке тұлға	661001350813	АХЫМАН ҚАЛЫМ	40	20	5
5	636235100	Ново-Азовое	жеке тұлға	780119399136	БИДОЛЛА БОЛАТ	6	30	1
6	636235100	Ново-Азовое	жеке тұлға	601007350677	ӘСЕЙІП КӨШЕРХАН	35	40
7	636235100	Ново-Азовое	жеке тұлға	830707300739	ГУБИН ЕВГЕНИЙ АЛЕКСАНДРОВИЧ	48
8	636235100	Ново-Азовое	жеке тұлға	790701350298	ӘШІРӘП РИЗА	8
9	636235100	Ново-Азовое	жеке тұлға	680814402187	БАЙБУСИНОВа Гульхан Турсынхановна	5	25	1
10	636235100	Ново-Азовое	жеке тұлға	710926399081	БЕЛЕЦКАЯ ЕЛЕНА ИВАНОВНА		8
11	636235100	Ново-Азовое	жеке тұлға	731103499032	БИДАХМЕТ ЗАЙРА	9	47	10
12	636235100	Ново-Азовое	жеке тұлға	620511401259	БИКАРИНОВА КУЛЬЗИПА КАНАПЬЯНОВНА		25
13	636235100	Ново-Азовое	жеке тұлға	880211300891	БУРКУСТАЕВ ЖАЛГАС САЙЛАУБЕКОВИЧ	20	20
14	636235100	Ново-Азовое	жеке тұлға	750801399079	ДҮНГЕНБАЙ АЛТАЙҚАН	8	14	10
15	636235100	Ново-Азовое	жеке тұлға	620409350514	ЕДІЛҚАЗЫ КИІКБАЙ	12	90	3
16	636235100	Ново-Азовое	жеке тұлға	590914301989	ЕРЖЕБАЕВ СЕРЫККАН КАРЫМОВИЧ		10	4
17	636235100	Ново-Азовое	жеке тұлға	800110399103	ЖАНСОЛТАН ҚАСЕЙІН	45	60	21
18	636235100	Ново-Азовое	жеке тұлға	860807351515	ЖАНСОЛТАН ҚҰСАЙЫН	25		5
19	636235100	Ново-Азовое	жеке тұлға	770110350698	ЖАНЫМХАН САУЛЕТХАН	21	28	31
20	636235100	Ново-Азовое	жеке тұлға	740630301116	ЖОЛДЫБАЕВ САМАТ КАНАШЕВИЧ	10
21	636235100	Ново-Азовое	жеке тұлға	580224301431	ЗАХАРЬЯНОВ ГАБДУЛ-АШИМ ЖУМАГАЗИНОВИЧ		13
22	636235100	Ново-Азовое	жеке тұлға	530529401090	ИВАНОВА РАБИГА ГАЗИСОВНА	2		2
23	636235100	Ново-Азовое	жеке тұлға	640315300075	ИГИМБАЕВ АСЕМСУ НУРСАПАНҮЛЫ		35
24	636235100	Ново-Азовое	жеке тұлға	690101303699	ИМАНКУЛОВ ЕРГАЛИ ТОКЕНОВИЧ	12	18
25	636235100	Ново-Азовое	жеке тұлға	641119302039	КАЙНАЗАРОВ БУЛАТ ДАУКЕШЕВИЧ	3	20	3
26	636235100	Ново-Азовое	жеке тұлға	810212350906	КЕНЖЕ АРГЫМБЕК	6	25	11
27	636235100	Ново-Азовое	жеке тұлға	710807300342	КОЗЫБАЕВ СЕРИК ЮРЬЕВИЧ	10	35	3
28	636235100	Ново-Азовое	жеке тұлға	581216402059	КУРМАНБАЕВА САГАТ ЗАГАИЛОВНА	2
29	636235100	Ново-Азовое	жеке тұлға	771004000659	ҚАБДЫЛ БҰЛБҰЛҚАН	9
30	636235100	Ново-Азовое	жеке тұлға	750101352324	ҚАБЫШ АСАН	6	25	1
31	636235100	Ново-Азовое	жеке тұлға	660410350834	ҚАБЫШ ЖІГЕР	25	28	1
32	636235100	Ново-Азовое	жеке тұлға	870603001087	ҚАЛИАСҚАР МҰРАТХАН	15		1
33	636235100	Ново-Азовое	жеке тұлға	930306451018	ҚАЛЫМ ГҮЛШАТ		25
34	636235100	Ново-Азовое	жеке тұлға	890601000834	ҚИЗАТ ТОҚТАРБЕК	16	12	35
35	636235100	Ново-Азовое	жеке тұлға	620604399100	ҚҰМАРҚАН МҰҚАН	16	25	1
36	636235100	Ново-Азовое	жеке тұлға	451020499049	ҚҰСАЙЫН ҚАЙША	18	25	2
37	636235100	Ново-Азовое	жеке тұлға	931124351421	МАДЕН ТІЛЕК	21
38	636235100	Ново-Азовое	жеке тұлға	560605350506	МАКЫМЕТ НУРМУХАМЕТ	28	73	30
39	636235100	Ново-Азовое	жеке тұлға	651015350729	МАСҰҒҰТ ГІМІШ	3
40	636235100	Ново-Азовое	жеке тұлға	621118302088	МАНЫКИН АЛЕКСАНДР МИХАЙЛОВИЧ	7
41	636235100	Ново-Азовое	жеке тұлға	621105402491	МУКАЕВА РОЗА УСИЕВНА	7
42	636235100	Ново-Азовое	жеке тұлға	740320303216	НАБИ ҚАЛИ	10	27
43	636235100	Ново-Азовое	жеке тұлға	540215302215	НУРТАЗОВ БУЛБУЛКАН			276
44	636235100	Ново-Азовое	жеке тұлға	510414301312	НУРТАЗОВ НУРЛЫКАН			117
45	636235100	Ново-Азовое	жеке тұлға	940710450912	НҰРЛАН МАҚПАЛ	14
46	636235100	Ново-Азовое	жеке тұлға	900530351619	НҰРЛАНБЕК ҚАЗИДАН	6	33
47	636235100	Ново-Азовое	жеке тұлға	890210399113	ОЗАТ ӘДІЛБЕК	31
48	636235100	Ново-Азовое	жеке тұлға	590305302967	ОКАН	50		11
49	636235100	Ново-Азовое	жеке тұлға	900407399065	ОМАР САЙЛАНБЕК	6	35
50	636235100	Ново-Азовое	жеке тұлға	850220351453	ОМАР ЖАРҚЫНБЕК	28	45
51	636235100	Ново-Азовое	жеке тұлға	820613401950	ПАЛЬЧЕНКОВА ЕЛЕНА КОНСТАНТИНОВНА	18	7	3
52	636235100	Ново-Азовое	жеке тұлға	860214300418	ПАЛЬЧЕНКОВ НИКОЛАЙ КОНСТАНТИНОВИЧ	2	6
53	636235100	Ново-Азовое	жеке тұлға	781016302829	ПОЛЯКОВ ВАЛЕРИЙ ПАВЛОВИЧ	8
54	636235100	Ново-Азовое	жеке тұлға	670121302449	РАКОВ АЛЕКСАНДР МИХАЙЛОВИЧ	24
55	636235100	Ново-Азовое	жеке тұлға	500910350444	РАХАЙ ӘШІРӘП	12	8	1
56	636235100	Ново-Азовое	жеке тұлға	560301404823	РАХИМОВА БАЯН ТОКТАРОВНА		6
57	636235100	Ново-Азовое	жеке тұлға	551004400420	САГАНДЫКОВА АЙГАНЫМ ТЮЛЮГЕНОВНА		51	4
58	636235100	Ново-Азовое	жеке тұлға	650914301527	САДУОВ АМАНТАЙ САНАКБЕКОВИЧ	9	40	1
59	636235100	Ново-Азовое	жеке тұлға	891120399127	СЕРІК ЕСБОЛ		15
60	636235100	Ново-Азовое	жеке тұлға	751229301834	СИЛЕУБАЕВ МУРАТ ТОКТАРКАНОВИЧ	1	29	21
61	636235100	Ново-Азовое	жеке тұлға	530701303283	СОЛОВЬЕВ ВЛАДИМИР ПЕТРОВИЧ	2
62	636235100	Ново-Азовое	жеке тұлға	861103303164	ТӨЛЕУХАН КЕНЖЕХАН	20
63	636235100	Ново-Азовое	жеке тұлға	640102301233	ТЮЛЮМБАЕВ ВЛАДИМИР ТУРГАЕВИЧ	12	15
64	636235100	Ново-Азовое	жеке тұлға	560417401805	ТЮЛЮПБЕРГЕНЕВА КУЛЬЗИПА ТЕМИРХАНОВНА		50
65	636235100	Ново-Азовое	жеке тұлға	730328302011	ФЕДЕНҢВ ВИТАЛИЙ АЛЕКСАНДРОВИЧ	19
66	636235100	Ново-Азовое	жеке тұлға	660911350607	ШАМАРҚАН МӘЛЕН	16		1
67	636235100	Ново-Азовое	жеке тұлға	810510351105	ШИШКИН МИХАИЛ АНАТОЛЬЕВИЧ		10
68	636235200	Бетқұдық	жеке тұлға	660707301375	АПСАЛЫКОВ ТОЛЮГАЛИ МУРЗАГАЛИЕВИЧ	11	32	7
69	636235200	Бетқұдық	жеке тұлға	550127402265	ГОРДЕЕВА НАДЕЖДА ПЕТРОВНА	21		4
70	636235200	Бетқұдық	жеке тұлға	760109402974	ЖИТИНА ОКСАНА НИКОЛАЕВНА	8		2
71	636235200	Бетқұдық	жеке тұлға	650401300887	ИМАНКУЛОВ ЕРЖАН ТОКЕНОВИЧ		30	118
72	636235200	Бетқұдық	жеке тұлға	500201401268	КАИРБЕКОВА РАШ	35	50
73	636235200	Бетқұдық	жеке тұлға	620312301925	МУХОМЕДЖАНОВ ДУЛАТ АНДРЕШОВИЧ	18	40
74	636235200	Бетқұдық	жеке тұлға	590618301059	КУДАЙБЕРГЕНОВ САЙБАЛАТ САПАРБЕКОВИЧ		35
75	636235200	Бетқұдық	жеке тұлға	370621401264	ОШАНОВА МАРЬЯ УРАНБЕКОВНА	13	40	5
76	636235200	Бетқұдық	жеке тұлға	410105301936	ТОКТЫБАЕВ САЙЛАУГАЛИ КУСМАНОВИЧ	8	30
77	636235200	Бетқұдық	жеке тұлға	630713302390	РАХИМОВ МУРАТ АГЗАМБЕКОВИЧ	15
78	636235200	Бетқұдық	жеке тұлға	710914301888	КУТЕПОВ СЕРГЕЙ ФЕДОРОВИЧ	25		1
79	636235200	Бетқұдық	жеке тұлға	590119302024	МАКСИМОВ ЯКОВ НИКИТОВИЧ	10
80	636235200	Бетқұдық	жеке тұлға	581108302411	ШЕВЧЕНКО НИКОЛАЙ ЕФИМОВИЧ	21		1
81	636235100	Азовое	жеке тұлға	750214402209	БЕЛЕЦКИЙ ВЛАДИМИР МИХАЙЛОВИЧ	30
82	636235100	Азовое	жеке тұлға	631007302236	КАПОРИН ЕВГЕНИЙ БОРИСОВИЧ	21		2
83	636235100	Азовое	жеке тұлға	540723300469	МАРТЫНОВ АНАТОЛИЙ ВЛАДИМИРОВИЧ	2
84	636235100	Азовое	жеке тұлға	730626402088	СИЛЕУБАЕВА ЖАННЕТТА ВЛАДИМИРОВНА	3	28
85	636235100	Азовое	жеке тұлға	780417302034	ТУЛЕБАЕВ ТЕМИРЖАН КАМАЛОВИЧ	20		1
86	636235100	Азовое	жеке тұлға	641010302244	ЧЕРКАСОВ ЕВГЕНИЙ ГЕОРГИЕВИЧ	10
87	636235100	Азовое	жеке тұлға	610622402230	САМОХВАЛОВА ТАТЬЯНА ФЕДОРОВНА	6
88	636235000	Азовский с/о	фермерлік шаруа	41140005142	ТОО "КХ Багратион ВВГ"	1555		17
89	636235000	Азовский с/о	фермерлік шаруа	200540005971	ТОО "Шарапат Агро"	391	42	6
90	636235000	Азовский с/о	фермерлік шаруа	230240000638	ТОО" Ферма Жаңа Азов"		510
91	636235000	Азовский с/о	фермерлік шаруа	421005300047	Воропай В.Г.	740		8
92	636235000	Азовский с/о	фермерлік шаруа	620114302709	Байбусинов А.А.	32	134	2
93	636235000	Азовский с/о	фермерлік шаруа	661226300444	Воропай А.В		226
94	636235000	Азовский с/о	фермерлік шаруа	680402302100	Жумаканов Г.А.		240	290
95	636235000	Азовский с/о	фермерлік шаруа	750522301616	ТОО "Азовое Агро"		767	261
Барлығы:						3825	2954	1350

2-кесте. Ауыл шаруашылығы жануарларының түрлері және жыныс-жас топтары бойынша қалыптастырылған табындар, отарлар мен үйірлер саны туралы деректер

3-кесте. Алыс жайылымдарда бағылатын ауыл шаруашылығы жануарларының саны туралы мәліметтер

№ п/п	Әкімшілік-аумақтық объектілердің сыныптауышы бойынша кенттің, ауылдың, ауылдық округтің коды	Кенттің, ауылдың, ауылдық округтің атауы	Бас саны, бас
			Ірі қара мал		Ұсақ мал		Жылқы		Түйе
			жеке қосалқы шаруашылық	ауыл шаруашылығы тауар өндірушілері	жеке қосалқы шаруашылық	ауыл шаруашылығы тауар өндірушілері	жеке қосалқы шаруашылық	ауыл шаруашылығы тауар өндірушілері	жеке қосалқы шаруашылық	ауыл шаруашылығы тауар өндірушілері
1	2	3	4	5	6	7	8	9	10	11
1	636235100	Азовое					30
2	636235100	Ново-Азовое	350
3	636235200	Беткудук

5-қосымша Жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жөніндегі үлгілік жоспарға нысан

Ұсынылатын жайылым айналымының сызбалары

Жылдар	Участоктардың номері
	I	II	III
бірінші жыл	көктемгі маусым	жазғы маусым	күзгі маусым
екінші жыл	демалыс учаскесі	көктемгі маусым	жазғы маусым
үшінші жыл	күзгі маусым	демалыс учаскесі	көктемгі маусым
төртінші жыл	жазғы маусым	күзгі маусым	демалыс учаскесі

Қорытынды

Ауыл шаруашылығы алқаптарын пайдалану кезінде табиғи және егілген жайылымдардың шөп жамылғысының өнімділігі мен қоректік сапасының төмендеуіне жол бермеу үшін жайылым айналымын сақтау қажет. Бұл жемшөп базасының жағдайын жақсартуға мүмкіндік береді.

Жайылым айналымы – бұл жайылымдарды пайдалану және оларды күтіп-баптау жүйесі, онда белгілі бір тәртіппен (маусым ішінде, жыл сайын немесе бірнеше жыл аралығында) оларды пайдалану мерзімдері мен тәсілдері өзгертіліп отырады. Осы мақсатта жайылымды пайдалану мен шабындыққа пайдалануды кезектестіріп, мал жаю мерзімдерін өзгертіп, жайылымға демалыс беріледі.

Табиғи-климаттық жағдайларды және жайылымдардың тапталу деңгейін (әсіресе халық пайдаланатын жайылымдар үшін өзекті) ескере отырып, маусымдық-кезектес жайылым айналымы қолданылады. Ол жыл мезгілдері бойынша учаскелерді кезекпен ауыстырып отыратын үш танапты жүйені қарастырады. Мұндай жүйеде әрбір учаске маусымның басы, ортасы және соңы үшін кезектесіп пайдаланылатын танаптарға бөлінуі тиіс.

Жайылым айналымын мал жаюға арналған жайылымдарды ұйымдастыру кезінде, осы Жоспардың 3-қосымшасына сәйкес ұсынылған сызбаларды ескере отырып қолдану қажет.

Әзірленген 2026–2030 жылдарға арналған Ұлан ауданы Азовое ауылдық округі бойынша жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жоспары жайылымдарды ұтымды пайдалануды қамтамасыз етуге, олардың жағдайын жақсартуға және тозу (деградация) үдерістерінің алдын алуға мүмкіндік береді.