2026–2030 жылдарға арналған Бозанбай ауылдық округі, Ұлан ауданы, Шығыс Қазақстан облысы бойынша жайылымдарды басқару және пайдалану жоспарын бекіту туралы

Жаңа

Шығыс Қазақстан облысы Ұлан ауданы мәслихатының 2026 жылғы 30 маусымдағы № 311 шешімі

      Қазақстан Республикасының "Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару және өзін-өзі басқару туралы" Заңының 1-бабы 6-тармағының 15) тармақшасына және Қазақстан Республикасының "Жайылымдар туралы" Заңының 8-бабына сәйкес Улан аудандық мәслихаты ШЕШІМ ҚАБЫЛДАДЫ:

      1. 2026–2030 жылдарға арналған Ұлан ауданы Бозанбай ауылдық округі бойынша жайылымдарды басқару және пайдалану жоспарын бекіту.

      2. Аталған шешім алғашқы ресми жарияланған күннен бастап он күн өткеннен кейін күшіне енеді.

      Ұлан аудандық мәслихатының төрағасы Г. Калиева

  Бекітілген
Ұлан аудандық мәслихатының
2026 жылғы "30" маусым
№ 311 шешімімен

2026–2030 жылдарға арналған Ұлан ауданы Бозанбай ауылдық округі бойынша жайылымдарды басқару және пайдалану жоспары

      2026–2030 жылдарға арналған Ұлан ауданы Бозанбай ауылдық округі бойынша жайылымдарды басқару және пайдалану жоспары Қазақстан Республикасының "Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару және жергілікті өзін-өзі басқару туралы" Заңы, "Жайылымдар туралы" Заңы, Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің орынбасары – Ауыл шаруашылығы министрінің 2017 жылғы 24 сәуірдегі № 173 бұйрығы "Жайылымдарды рационалды пайдалану ережелерін бекіту туралы" (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу Реестрінде № 15090 тіркелген), Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2015 жылғы 14 сәуірдегі № 3-3/332 бұйрығы "Жайылымдардың жалпы алаңына түсетін шекті рұқсат етілетін жүктеме нормасын бекіту туралы" (Реестрде № 11064 тіркелген), Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2024 жылғы 29 шілдедегі № 263 бұйрығы "Жайылымдарды басқару және пайдалану бойынша типтік жоспарды бекіту туралы" (Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде 29 шілде 2024 жылы № 34831 тіркелген) бұйрықтарына сәйкес әзірленген.

      Жоспар мыналарды қамтиды:

      1) Бозанбай ауылдық округі аумағындағы жер санаттары бөлінісінде жайылымдардың орналасу сызбасы (карта), жер учаскелерінің құқық белгілейтін және сәйкестендіру құжаттары негізінде олардың меншік иелері мен жер пайдаланушылары туралы мәліметтер;

      2) жеке қосалқы шаруашылықтағы ауыл шаруашылығы жануарларын жаю қажеттіліктеріне арналған, оның ішінде қоғамдық жайылымдарды қоса алғанда, жайылымдардың сызбасы (картасы);

      3) жайылым айналымының ұсынылатын схемалары көрсетілген сызба (карта);

      4) ауыл шаруашылығы жануарларын айдап өту сервитуттары, мал айдау трассалары және мал қорымдары (биометриялық шұңқырлар) көрсетілген сызба (карта);

      5) жайылым пайдаланушыларға жер пайдалануға берілуі мүмкін жайылымдар көрсетілген сызба (карта);

      6) жеке қосалқы шаруашылықтағы ауыл шаруашылығы жануарларын жаю бойынша халықтың қажеттіліктерін қанағаттандыру мақсатында резервке алынуға жататын жайылымдар көрсетілген сызба (карта);

      7) су көздеріне (көлдер, өзендер, тоғандар, қазылған немесе суландыру арналары, құбырлы немесе шахталық құдықтар) қолжетімділік сызбасы, су тұтыну нормасына сәйкес әзірленген;

      8) тиісті әкімшілік-аумақтық бірлікте жайылымдарды ұтымды пайдалану үшін қажетті талаптар.

      Жоспар жер балансының деректері мен Мемлекеттік жер кадастрының ақпараттық жүйесі мәліметтері, жайылымдардың геоботаникалық тексеру нәтижелері, ветеринариялық-санитариялық объектілер туралы ақпарат, жайылым пайдаланушылар – жеке және (немесе) заңды тұлғалар болып табылатын меншік иелері көрсетілген ауыл шаруашылығы жануарларының саны жөніндегі деректер, сондай-ақ ауыл шаруашылығы жануарларының түрлері мен жыныстық-жас ерекшелік топтары бойынша қалыптастырылған табындар, отарлар мен үйірлер саны туралы мәліметтер, маусымдық жайылымдарға мал басын қалыптастыру жөніндегі ақпарат, мәдени және аридті жайылымдарда мал жаю ерекшеліктері, мал айдау сервитуттары туралы деректер және мемлекеттік органдар, жеке және (немесе) заңды тұлғалар ұсынған өзге де мәліметтер негізінде әзірленді және қабылданды.

      Бозанбай ауылдық округі Ұлан ауданының оңтүстік бөлігінде, тау-далалы, құрғақ далалы аймақта орналасқан. Тау-далалы зона тау шалғынды-дала, тау етегіндегі қалыпты ылғалды дала және қалыпты құрғақ дала деп аталатын кіші зоналарға бөлінеді. Климат қалыпты құрғақ, қалыпты ыстық, орташа жылдық жауын-шашын мөлшері 360–390 мм. Әуаның ең төменгі температурасы –45°С, ең жоғарғысы +40°С. Орташа жылдық температура +10°С. Салыстырмалы ылғалдылық 68 %. Басым желдер оңтүстік-шығыс және солтүстік-батыс бағытында, орташа жылдық жылдамдығы 2,7 м/с.

      Топырақтары – қою қоңыр, тау оңтүстік қарашіріктері, қарашірік қарапайым, қарашірік оңтүстік, тау жойылған және қарапайым қарашіріктер. Өсімдік қаптауы мыналардан тұрады: қылқанды-типчак-шалғындық, қылқанды-типчак-әртүрлі шөптік, әртүрлі шөптік-тұқымдық, жұмсақ сабақты және бұталы-шөпті-тұқымдық әртүрлі шөптер. Тұрақты қар қаптамасы қараша айының ортасында қалыптасып, сәуірдің бірінші онкүндігінде ериді. Сәуірсіз кезеңнің ұзақтығы 130–150 күнді құрайды.

      Гидрографиясы Ертіс өзенінің алабына жатады. Ең ірі өзендер: Сібе, Қызылсу, Ұлан, Әлібек және басқа да көптеген өзендер мен арықтар.

      Әкімшілік орталығы – Бозанбай ауылы, ол аудан орталығы Қасым Қайсенов поселкесінен 39,0 км оңтүстікке орналасқан.

      Бозанбай ауылдық округі 95 850 гектар аумақты алып жатыр, оның ішінде:

      егістік жерлер – 5 674,4 гектар,

      жайылымдар – 54 818,7 гектар,

      шөптік алқаптар – 4 280 гектар.

      Жерлер санаттары бойынша бөлінуі:

      ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлер – 67 378 гектар;

      елді мекендер жерлері – 9 648 гектар;

      өнеркәсіп, көлік, байланыс, ғарыш қызметі, қорғаныс, ұлттық қауіпсіздік және басқа да ауыл шаруашылығы емес мақсаттағы жерлер – 99,4 гектар;

      ерекше қорғалатын табиғи аумақтар жерлері – 6 гектар;

      босалқы жерлер – 18 719 гектар.

  1-қосымша
Бозанбай ауылдық округі,
Ұлан ауданы, 2026–2030
жылдарға
арналған жайылымдарды
басқару
және пайдалану жоспарына

      Бозанбай ауылдық округінің жер балансы және мемлекеттік жер кадастры ақпараттық жүйесінің деректері 1–5-кестелерде көрсетілген.

      1-кесте. Бозанбай ауылдық округіндегі жайылымдардың жер санаттары бойынша бөлінуі, мың гектармен, Ұлан ауданы.

Ауылдық округ атауы
 

Әкімшілік-аумақтық объектілер классификаторы коды

Жер санаттары

Барлық жерлер

ауыл шаруашылығы мақсатындағы

елді мекендер

өнеркәсіп, көлік, байланыс және ауыл шаруашылығына жатпайтын өзге де мақсаттағы

ерекше қорғалатын табиғи аумақтар

орман қоры

су қоры

босалқы жерлер

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

Бозанбай ауылдық округі

636257100

67,378

9,648

0,099

0,006



18,719

95,850

Барлығы










      2-кесте. Елді мекендегі жайылымдардың бөлінуі, мың гектар

№ р/н

Ауылдық округ атауы
 

Әкімшілік-аумақтық объектілер классификаторы коды

Елді мекеннің атауы

Жайылымдардың жалпы алаңы, мың гектар

Жайылымдардың алаңы және түрлері

халықтың жеке қосалқы шаруашылығындағы ауыл шаруашылығы жануарларын жаю қажеттіліктерін қамтамасыз етуге арналған жайылымдар, мың гектар

қоғамдық жайылымдар, мың гектар

қашық жайылымдар, мың гектар

маусымдық жайылымдар, мың гектар

аридті жайылымдар, мың гектар

мәдени жайылымдар, мың гектар

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

1

Бозанбай ауылдық округі

636257100

Бозанбай

6,305


6,305





2

636257200

Алғабас

1,331


1,331





3

636257300

Тоғанас

1,286


1,286





Барлығы

8,922


8,922





      3-кесте. Жер учаскесіне арналған құқықтық және сәйкестендіру құжаттарына сәйкес жер иелері мен жер пайдаланушылары туралы мәліметтер

№ р/н

Меншік иелерінің, жер пайдаланушылардың атауы

Бизнес-сәйкестендіру нөмірі / жеке сәйкестендіру нөмірі

Жер учаскесінің кадастрлық нөмірі
 

Жайылымдар алаңы, мың гектар
 

1

Болатхан Б.

420914300728

05-079-022-115, -116, 258

0,365

2

Сапаргалиев Ж.К.

460321300773

05-079-022-305

0,011

3

Муптал К.

500101316327

05-079-022-120

0,112

4

Магауянов С.

530112301255

05-079-022-477, -478

0,652

5

Калиев С.К.

530625300850

05-079-022-246

0,073

6

Титова Г.Д.

540508401355

05-079-022-252

0,034

7

Кожабеков К.Ж.

540810301579

05-079-022-796

0,0804

8

Бекбауов А.Х.

560424301178

05-079-022-415

0,072

9

Мешелов Ж.А.

570723301155

05-079-022-310

0,014

10

Биболинов Д.

580818301946

05-079-022-332

0,077

11

Сулейменова Ш.С.

580917401267

05-079-022-443

0,454

12

Тусупов Б.Т.

581004301646

05-079-022-063

0,195

13

Жапишев Ж.К.

600401303931

05-079-022-365, -368

0,664

14

Челикпаев С.

600420301621

05-079-022-168

0,027

15

Сагындыков К.М.

610113300051

05-079-022-777

0,5504

16

Мухамадиева Г.Т.

610603401703

05-079-022-592

0,326

17

Нургазинова Г.Л.

610708401229

05-079-022-155

0,0094

18

Абзалов С.К.

610907300593

05-079-022-107

0,079

19

Нургожинова Ф.К.

620929400452

05-079-022-251

0,039

20

Шоттыбаев Ж.А.

630917300482

05-079-022-568

0,034

21

Сабитов С.

631102301988

05-079-022-630, -086, -126-128, -631, -664

1,2235

22

Калиев Т.З.

640315302725

05-079-022-607-609, -684

0,886

23

Кокек А.

640815302921

05-079-022-440

0,757

24

Танекенова Р.Б.

650515403085

05-079-022-096, -435

0,817

25

Ќыдырхан Ж.

650802302516

05-079-022-457, -681

1,0413

26

Рахимов Б.К.

650824301429

05-079-022-125, -234

0,66

27

Жазубаева Ш.Т.

661013400313

05-079-022-250

0,036

28

Кадирбеков С.С.

670712301106

05-079-022-085, -075-077, -562

0,552

29

Тургазин А.К.

680121300503

05-079-022-318

0,054

30

Мукашев М.С.

680925301760

05-079-022-350

0,013

31

Сабитов Е.С.

681101302167

05-079-022-675

0,086

32

Шагатаев Е.О.

690322301318

05-079-022-801, -143, -144, -393, -394

1,654

33

Чанваев О.М.

701107300467

05-079-022-161

0,021

34

Токаев Т.Е.

710819302027

05-079-022-619

0,014

35

Кентауов А.З.

711001301639

05-079-022-321, -322

0,3081

36

Калиев А.

720315301162

05-079-022-378, -517

0,044

37

Боксенова М.К.

720407401245

05-079-022-587

0,018

38

Сейтказин Е.Х.

720411302269

05-079-022-747, -563

1,4247

39

Аксенби Г.

730712302920

05-079-022-277, -458, -459, -654,

0,32

40

Кияшов А.Т.

730722300176

05-079-022-088

0,131

41

Тынымхан А.

740105302883

05-079-022-529, -803, -527, -611

1,1560

42

Нурахметова И.И.

740920402761

05-079-022-165

0,033

43

Кенеш М.

760815399087

05-079-022-694. -757

0,0748

44

Жайжатыров Е.М.

770906302188

05-079-022-580, -590, -591

0,391

45

Жумагулов М.К.

800611300633

05-079-022-230

0,157

46

Капаев Е. Д.

910601351933

05-079-022-358

0,256

Итого:

15,9966

      4-кесте. Жайылымдардың бөлінуі

№ р/н

Ауылдық округ атауы

Әкімшілік-аумақтық объектілер классификаторы коды

Елді мекеннің атауы

Ауыл шаруашылығы жануарлары үшін қажетті жайылым алаңы, мың гектар

Қоғамдық жайылымдар алаңы, мың гектар
 

Қашықтық (маусымдық) жайылымдар алаңы, мың гектар

Ірі қара мал

Ұсақ мүйізді мал

Жылқы малы

Түйе малы

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

1

Бозанбай ауылдық округі

636257100

Бозанбай

4,379

0,889

2,635

-

7,913

-

2

636257200

Алғабас

3

636257300

Тоғанас

      Бозанбай ауылдық округінде жалпы саны: 973 бас ірі қара мал, оның ішінде 420 сүтті сиыр, 988 бас ұсақ мал, 488 бас ат бар (5-кесте).

      5-кесте. Ауылдық округ бойынша мал басының жалпы саны.


қолда бар мал басы

ІҚМ

ҰММ

Жылқы малы

барлығы

оның ішінде сауын сиырлар

Бозанбай ауылдық округі бойынша барлығы, оның ішінде:

3792

1840

9948

3948

халық саны

973

420

988

488

ШҚ және ЖШС

2819

1420

8960

3460

      Ауылдық округтегі жайылымдарға қажеттілік есептері Қазақстан Республикасының Ауыл шаруашылығы министрінің 2015 жылғы 14 сәуірдегі № 3-3/332 "Жайылымдардың жалпы ауданындағы ең жоғарғы рұқсат етілген жүктемені бекіту туралы" Бұйрығымен белгіленген жүктеме нормаларына сәйкес жүргізілді. Есептеу округ орналасқан табиғи аймаққа және жайылым түріне негізделген, яғни: ірі қара малға – 4,5 га/бас, ұсақ малға – 0,9 га/бас, аттарға – 5,4 га/бас, бар мал санына сәйкес.

      Қазақстан Республикасының "Жайылымдар туралы" Заңының 15-бабына сәйкес, Бозанбай ауылдық округінің жергілікті тұрғындарының аналық (сүтті) малды асырау қажеттілігін қамтамасыз ету үшін жайылымдарға қажеттілік 1890 га құрайды (6-кесте). Ауылдық елді мекендегі бар жайылымдық жерлер 7913 га болғандықтан, жайылым тапшылығы жоқ.

      6-кесте. Сауын сиырлар үшін жайылымдарға қажеттілікті есептеу.

Ауылдық округ

Жайылымдар алаңы, (га)

Сауын сиырлардың саны (бас)

1 басқа арналған жайылым қажеттілік нормасы, (га)

жайылымдарға қажеттілік, (га)

Тапшылық, (га)

1

Бозанбай

7913

420

4,5

1890

нет

      Елді мекендердің жер қоры құрылымында ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлер 8861 га-ны құрайды, оның ішінде жергілікті тұрғындардың қажеттілігіне арналған жайылымдар – 7913 га. Бозанбай ауылдық округінің жергілікті тұрғындарының малының саны: ірі қара мал – 973 бас, ұсақ мал – 988 бас, ат – 488 бас (7-кесте).

      7-кесте. Жеке қосалқы шаруашылықтағы мал үшін жайылымдарға қажеттілікті есептеу.

     


      Жергілікті тұрғындардың малын жайылымға шығару қажеттілігін есептеу бойынша қосымша жайылымдар қажет, тапшылық бар. Округтің ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлерінде 67 378 га жайылым бар, ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлердің дерлік барлығы жеке тұлғалар мен мемлекеттік емес заңды тұлғалардың меншігінде және пайдалануында. Округтегі ауыл шаруашылығы құрылымдарындағы – ЖШС, шаруашылық және фермерлік шаруашылықтардағы мал саны: ірі қара мал – 2819 бас, ұсақ мал – 8960 бас, ат – 3460 бас (8-кесте).

      8-кесте. Ауыл шаруашылығы құрылымдары үшін жайылымдарға қажеттілікті есептеу.

     


      Есептеу бойынша округтегі ауыл шаруашылығы құрылымдарындағы мал санын жайылымға шығаруға қосымша жайылымдар қажет емес, тапшылық жоқ.

      Ауыл шаруашылығы жануарларын жайылымға шығару үшін жалпы 47 337 гектар жер қажет. Оның ішінде 973 бас ірі қара, 988 бас ұсақ мал және 488 бас ат қоғамдық жайылымдарда, 7,913 мың гектар аумақта, ал 2 819 бас ірі қара, 8 960 бас ұсақ мал және 3 460 бас ат жер пайдалануға берілген жайылымдарда, 54,819 мың гектар аумақта жайылады.

      9-кесте. Қажетті қосымша жайылымдар.

№ р/н

Босалқы жерлер есебінен талап етілетін қосымша жайылымдар, мың гектар

Қосымша берілетін жайылымдар

Жайылым пайдаланушыларға жер пайдалануға берілуі мүмкін жайылымдар, мың гектар

Халықтың жеке қосалқы шаруашылығындағы ауыл шаруашылығы жануарларын жаю қажеттіліктерін қанағаттандыру мақсатында резервке алынуға жататын жайылымдар, мың гектар

1

2

3

4

-

10

-

10

  2-қосымша
2026–2030 жылдарға арналған
Ұлан
ауданы Бозанбай ауылдық
округі
бойынша жайылымдарды
басқару
және оларды пайдалану
жоспарына

Жайылымдардың геоботаникалық зерттеу деректері

зерттеу күні, аңыз (легенда) бойынша және табиғи жем-шөптік алқаптар жіктемесіне сәйкес шифрлар

контурлар мен сипаттамалар нөмірлері (жақша ішінде)

жер бедері мен топырақ жағдайларына сәйкестігі көрсетілген табиғи жем-шөптік алқаптардың типтері (әртүрлілігі, модификациялары) атауы. Басқа алқаптар мен жерлердің атауы
 

Алқап түрі
 

контурдағы үлесі, пайызбен көрсетілген

алаңы, мың гектар

Қазіргі заманғы қолданыс

Жалпы өнімділік, гектарына центнер (зерттеу жылы)










1

2

3

4

5

6

7

8

15Г
Г-2б

14

төмен таулы жер бедері, тау беткейі. сұлыбас-бозды-әртүрлі шөпті өсімдіктер, оңтүстік қара топырақтарда, аз дамыған саздақ топырақтарда

жайылым

70

629

Жеке меншік малды жаю

6,8

3Да
Г-2б

18

ұсақ шоқылы жер бедері, шоқы шыңы. бетегелі-жусанды-тырсалы өсімдіктер, толық дамымаған қара-қоңыр саздақ топырақтарда

жайылым

70

1428

Жеке меншік малды жаю

2,8

40Б
Г-5а

20

Қосбұлақ бұлағының аңғары. шөпті-әртүрлі шөпті өсімдіктер, жайылмалы шалғынды қара-қоңыр саздақ топырақтарда

жайылым

100

219

Жеке меншік малды жаю


15Г
Г-2б

26

төмен таулы жер бедері, тау беткейі. сұлыбас-бозды-бетегелі өсімдіктер, оңтүстік қара топырақтарда, аз дамыған саздақ топырақтарда

жайылым

50

892

Жеке меншік малды жаю

4,5

38А
Г-4а

41

бұлақ аңғары. әртүрлі шөпті-шөптесін өсімдіктер, шалғынды қара топырақты саздақ топырақтарда

жайылым

100

80

Жеке меншік малды жаю


19Д
Г-2б

75

төмен таулы жер бедері. бетегелі-бозды-жусанды өсімдіктер, оңтүстік қара топырақтарда, аз дамыған саздақ топырақтарда

жайылым

50

63

Жеке меншік малды жаю


16Б
Г-2а

84

төмен таулы жер бедері. бетегелі-бозды-сұлыбас өсімдіктер, таулы оңтүстік қара топырақтарда, кәдімгі саздақ топырақтарда

жайылым

100

150

Жеке меншік малды жаю



Г-2б

85

ұсақ шоқылы жер бедері, шоқы беткейі. бозды-бетегелі-әртүрлі шөпті өсімдіктер, оңтүстік қара топырақтарда, толық дамымаған саздақ топырақтарда

жайылым

80

178

Жеке меншік малды жаю



Г-2б

87

ұсақ шоқылы жер бедері, шоқы беткейі. бозды-бетегелі-әртүрлі шөпті өсімдіктер, оңтүстік қара топырақтарда, толық дамымаған саздақ топырақтарда

жайылым

60

114

Жеке меншік малды жаю



Г-2б

91

ұсақ шоқылы жер бедері, шоқы етегі. бозды-бетегелі-жусанды өсімдіктер, оңтүстік қара топырақтарда, толық дамымаған саздақ топырақтарда

жайылым

40

798

Жеке меншік малды жаю

3,9
4,5


Г-2б

93

ұсақ шоқылы жер бедері. бозды-бетегелі-жусанды өсімдіктер, оңтүстік қара топырақтарда, толық дамымаған саздақ топырақтарда
 

жайылым

50

408

Жеке меншік малды жаю

5,5

29Б
Г-2б

98

төмен таулы жер бедері, тауаралық ойыстар. шөпті-әртүрлі шөпті-жусанды өсімдіктер, таулы оңтүстік қара топырақтарда, толық дамымаған саздақ топырақтарда

шабылатын жайылымдар

85

188

шабылатын жайылымдар

15,3


Г-2б

99

төмен таулы жер бедері. бозды-бетегелі-жусанды өсімдіктер, оңтүстік қара топырақтарда, толық дамымаған саздақ топырақтарда

жайылым

50

141

Жеке меншік малды жаю


3Вб
Г-2б

125

суайрық жазық. бетегелі-жусанды-бозды өсімдіктер, оңтүстік қара топырақтарда, толық дамымаған саздақ топырақтарда

жайылым

70

150

Жеке меншік малды жаю


19Б
Г-2б

127

төмен таулы жер бедері. бетегелі-бозды-жусанды өсімдіктер, таулы оңтүстік қара топырақтарда, аз дамыған саздақ топырақтарда

жайылым

100

122

Жеке меншік малды жаю


22А
Г-2а

129

төмен таулы жер бедері. бетегелі-жусанды-лапчаткалы өсімдіктер, таулы оңтүстік қара топырақтарда, кәдімгі саздақ топырақтарда

жайылым

70

414

Жеке меншік малды жаю

1,5

48*Бб
Г-2б

168

төмен таулы жер бедері, шоқы беткейі. бетегелі-жусанды-бозды өсімдіктер, оңтүстік қара топырақтарда, толық дамымаған саздақ топырақтарда
 

түбегейлі жақсарту

100

84

түбегейлі жақсарту

1,9

26В
Г-2б

183

төмен таулы жер бедері, тау беткейі. әртүрлі шөпті-бозды-жусанды өсімдіктер, таулы оңтүстік қара топырақтарда, толық дамымаған саздақ топырақтарда

жайылым

100

464

Жеке меншік малды жаю



Г-2б

229

төмен таулы жер бедері, тауаралық жазық. бозды-сұлыбас-әртүрлі шөпті өсімдіктер, оңтүстік қара топырақтарда, толық дамымаған саздақ топырақтарда

жайылым

100

70

Жеке меншік малды жаю



Г-2б

230

төмен таулы жер бедері, тауаралық аңғар. бозды-сұлыбас-әртүрлі шөпті өсімдіктер, оңтүстік қара топырақтарда, толық дамымаған саздақ топырақтарда

жайылым

60

83

Жеке меншік малды жаю


      Кестенің жалғасы

Орташа жылдағы жеуге жарамды өсімдіктердің өнімділігі: гектарына құрғақ масса центнері, гектарына жем бірліктері центнері, гектарына сіңімді протеин килограмы

контур бойынша есептік өнімділік: гектарына құрғақ масса центнері (алымы), гектарына жем бірліктері центнері (бөлімі)

контур бойынша жем-шөп қоры: гектарына құрғақ масса центнері (алымы), гектарына жем бірліктері центнері (бөлімі)

мәдени-техникалық жағдайы, дәрілік өсімдіктердің болуы

Пайдалану бойынша ұсыныстар, мал түрі. Жақсарту бойынша ұсынылатын іс-шаралар.

маусымдар бойынша жайылымдық жем-шөп

шабындық

шабылатын жайылымдар
 

көктем

жаз

күз

қыс

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18



3,8
2,5
26,9

5,4
3,0
25,3

4,6
2,0
12,8

3,3
0,9
4,7

5,4
3,0


орташа тырсаланған

көктемгі-жазғы-күзгі жайылымдар, барлық мал түрлері үшін



2,2
1,4
18,9

3,0
1,7
14,9

3,7
1,9
13,2

3,1
1,2
8,1

3,7
1,9


орташа тапталған

көктемгі-жазғы-күзгі жайылымдар, барлық мал түрлері үшін



7,5
5,1
87,6

14,4
8,2
86,6

9,9
4,6
28,9

4,5
1,4
8,8

14,4
8,2

3154
1805

таза

көктемгі-жазғы-күзгі жайылымдар, барлық мал түрлері үшін



3,8
2,5
26,9

5,4
3,0
25,3

4,6
2,0
12,8

3,3
0,9
4,7

5,4
3,0


таза

көктемгі-жазғы-күзгі жайылымдар, барлық мал түрлері үшін



4,2
2,7
43,9

7,4
4,3
47,5

5,3
2,4
14,2

3,1
0,8
4,6

7,4
4,3

592
341

таза

көктемгі-жазғы-күзгі жайылымдар, барлық мал түрлері үшін



2,5
1,6
20,1

3,4
1,9
16,2

3,3
1,6
10,2

2,8
1,1
6,5

3,4
1,9


таза

көктемгі-жазғы-күзгі жайылымдар, барлық мал түрлері үшін



4,4
2,9
32,2

6,2
3,4
29,8

4,9
2,1
13,4

3,5
0,9
4,6

6,2
3,4

930
510

таза

көктемгі-жазғы-күзгі жайылымдар, барлық мал түрлері үшін



4,6
3,0
35,0

6,5
3,7
30,4

5,1
2,4
13,3

3,7
1,4
7,1

6,5
3,7


таза

көктемгі-жазғы-күзгі жайылымдар, барлық мал түрлері үшін



4,6
3,0
35,0

6,5
3,7
30,4

5,1
2,4
13,3

3,7
1,4
7,1

6,5
3,7


таза

көктемгі-жазғы-күзгі жайылымдар, барлық мал түрлері үшін



4,3
2,8
33,3

6,0
3,4
27,7

5,5
2,7
16,1

4,5
1,7
10,3

6,0
3,4


таза

көктемгі-жазғы-күзгі жайылымдар, барлық мал түрлері үшін



4,3
2,8
33,3

6,0
3,4
27,7

5,5
2,7
16,1

4,5
1,7
10,3

6,0
3,4


орташа тырсаланған

көктемгі-жазғы-күзгі жайылымдар, барлық мал түрлері үшін



5,1
3,3
43,3

8,5
5,0
43,8

7,3
3,9
22,6

3,8
1,5
10,6

8,5
5,0


таза

көктемгі-жазғы-күзгі жайылымдар, барлық мал түрлері үшін



4,3
2,8
33,3

6,0
3,4
27,7

5,5
2,7
16,1

4,5
1,7
10,3

6,0
3,4


орташа тырсаланған

көктемгі-жазғы-күзгі жайылымдар, барлық мал түрлері үшін



2,3
1,5
18,9

3,0
1,6
13,8

4,0
2,0
13,3

3,3
1,3
8,7

4,0
2,0


орташа тапталған, әлсіз тырсаланған

көктемгі-жазғы-күзгі жайылымдар, барлық мал түрлері үшін



2,6
1,7
21,0

3,5
1,9
16,7

3,4
1,6
10,4

2,9
1,1
6,7

3,5
1,9

427
237

таза

көктемгі-жазғы-күзгі жайылымдар, барлық мал түрлері үшін



3,0
1,9
26,2

4,3
2,4
22,2

3,5
1,6
11,8

2,7
1,0
5,9

4,3
2,4


орташа тапталған

көктемгі-жазғы-күзгі жайылымдар, барлық мал түрлері үшін



2,5
1,6
19,9

3,2
1,7
14,2

3,6
1,8
11,4

3,1
1,2
7,2

3,6
1,8


орташа тырсаланған

көктемгі-жазғы-күзгі жайылымдар, барлық мал түрлері үшін



2,5
1,6
21,1

3,7
2,1
19,0

3,3
1,5
9,8

2,0
0,6
3,6

3,7
2,1

1717
970

таза

көктемгі-жазғы-күзгі жайылымдар, барлық мал түрлері үшін



4,0
2,7
32,0

6,1
3,6
34,0

4,4
2,0
12,7

3,1
0,8
4,2

6,1
3,6

427
253

таза

көктемгі-жазғы-күзгі жайылымдар, барлық мал түрлері үшін



4,0
2,7
32,0

6,1
3,6
34,0

4,4
2,0
12,7

3,1
0,8
4,2

6,1
3,6


таза

көктемгі-жазғы-күзгі жайылымдар, барлық мал түрлері үшін

  3-қосымша
2026–2030 жылдарға арналған
Ұлан
ауданы Бозанбай ауылдық
округі
бойынша жайылымдарды
басқару
және оларды пайдалану
жоспарына

Ауыл шаруашылығы жануарларын айдап өтуге арналған жайылымдық инфрақұрылым объектілері және сервитуттар туралы мәліметтер.

№ р/н

Жайылымдық инфрақұрылым объектілері

Қолданыстағы жайылымдық инфрақұрылым объектілерінің саны, дана

Құрылыс салуды (қайта жаңартуды) талап ететін жайылымдық инфрақұрылым объектілерінің саны, дана

Ұзындығы, километр

Алаңы, мың шаршы метр

1

2

3

4

5

6

1.

Сумен жабдықтау құрылыстары (құдықтар, құбырлы және шахталы құдықтар, қазба жұмыстары)





2.

Құрылыстар, көпірлер, жолдар





3.

Мал айдау жолдары, мал тоқтайтын орындар және суаратын орындар





4.

Қой қоралары, қоралар және қоршалған аумақтар, жайылым қоршаулары, қоршаулар (электр қоршауларын қоса алғанда), ауыл шаруашылығы жануарларын жартылай жаюға арналған қоралар





5.

Ауыл шаруашылығы жануарларын ветеринариялық өңдеуге арналған қора-жайлар





6.

Электр және жылу энергиясымен қамтамасыз етуге арналған құрылыстар мен объектілер, сондай-ақ жаңартылатын және баламалы энергия көздерін пайдалану объектілері





7.

Сумен жабдықтау құрылыстары және тіршілікті қамтамасыз етудің басқа да түрлері, қызметкерлерді маусымдық орналастыруға арналған құрылыстар және жайылымдарды күтіп ұстау мен пайдалану үшін қажетті басқа да мүлік





  4-қосымша
2026–2030 жылдарға арналған
Ұлан
ауданы Бозанбай ауылдық
округі бойынша
жайылымдарды басқару және
оларды
пайдалану жоспарына

      1-кесте. Мал басының саны туралы деректер, олардың иелерін көрсетеді

№ р/н

Әкімшілік-аумақтық объектілер жіктеуіші бойынша кенттің, ауылдың, ауылдық округтің коды

Кенттің, ауылдың, ауылдық округтің атауы

Меншік иесінің түрі

Меншік иесінің бизнес-сәйкестендіру нөмірі / жеке сәйкестендіру нөмірі
 

Жеке тұлғалардың тегі, аты, әкесінің аты (бар болған жағдайда) немесе заңды тұлғалардың атауы

Мал басының саны, бас

Ірі қара мал

Ұсақ мал

Жылқы малы

Түйе малы

1

636257200

Алғабас а.

жеке тұлға

630911401177

ЖубаниязоваГулнара

10


10


2

636257200

Алғабас а.

жеке тұлға

680402301310

Ахметов Айбол

15

40

8


3

636257200

Алғабас а.

жеке тұлға

940130450124

ЖексембаеваНазым

7

10

1


4

636257200

Алғабас а.

жеке тұлға

790126301125

Турсынов Саят

2


8


5

636257100

Бозанбай а.

жеке тұлға

700128300528

ШагатаевЕрлік

6

13



6

636257100

Бозанбай а.

жеке тұлға

880123301485

Мейрбаев Тимур

6

19



7

636257100

Бозанбай а.

жеке тұлға

770612301659

Мухтаров Кенжебек

12

10



8

636257100

Бозанбай а.

жеке тұлға

710228301333

ШагатаевБауыржан

6




9

636257100

Бозанбай а.

жеке тұлға

730324300320

НурмухамметовКадыр

9




10

636257100

Бозанбай а.

жеке тұлға

771103301476

КасебаевМерхат

12

18



11

636257100

Бозанбай а.

жеке тұлға

550701400912

КайсабековГульмаира

10

14

15


12

636257100

Бозанбай а.

жеке тұлға

44050300221

КайсабековТілеу

7




13

636257100

Бозанбай а.

жеке тұлға

471204300642

КусмановАнуарбек



1


14

636257100

Бозанбай а.

жеке тұлға

620112400400

АбсеитоваБибигуль

6




15

636257100

Бозанбай а.

жеке тұлға

571212400306

ТемирбековаГульбаршын

18

12

1


16

636257100

Бозанбай а.

жеке тұлға

610907300286

АриновСерик

10

6

1


17

636257100

Бозанбай а.

жеке тұлға

600508300235

КәсебаевАзамат


10



18

636257100

Бозанбай а.

жеке тұлға

420201400432

Гайсина Журсын

1


5


19

636257100

Бозанбай а.

жеке тұлға

760815399087

СапаргожинаШарбану

6

13

2


20

636257100

Бозанбай а.

жеке тұлға

600416301114

БайжуменовАмангелды

3

10



21

636257100

Бозанбай а.

жеке тұлға

480420300213

АдилбаевАскарбек

15


10


22

636257100

Бозанбай а.

жеке тұлға

681109300987

СерикбаевДулат

10

9



23

636257100

Бозанбай а.

жеке тұлға

780417402338

КасеноваАйжан

8

10

1


24

636257100

Бозанбай а.

жеке тұлға

720726402149

БайжуменоваКенженуль

8




25

636257100

Бозанбай а.

жеке тұлға

641021300951

КусмановаАбдугали

8


1


26

636257100

Бозанбай а.

жеке тұлға

920803351140

КайсабековБаглан

10


2


27

636257100

Бозанбай а.

жеке тұлға

660613400645

ОспановаГалия

4


1


28

636257100

Бозанбай а.

жеке тұлға

721022302207

ТоксановАйдын


5

2


29

636257100

Бозанбай а.

жеке тұлға

720101301304

ОнгарбаевСаябек

13

18

8


30

636257100

Бозанбай а.

жеке тұлға

691101401322

КасебаеваНазира

5


3


31

636257100

Бозанбай а.

жеке тұлға

920803351223

АжибековБерик

6

18



32

636257100

Бозанбай а.

жеке тұлға

630408300267

ЖумагуловЕргали

9

10

1


33

636257100

Бозанбай а.

жеке тұлға

800611300633

ЖумагуловМырзаш

10

21

23


34

636257100

Бозанбай а.

жеке тұлға

351112400199

БайжуменоваГульзапан

11




35

636257100

Бозанбай а.

жеке тұлға

730223400655

СакпановаГульмира

6




36

636257100

Бозанбай а.

жеке тұлға

551115400385

Нургалиева Куланда

7

13

2


37

636257100

Бозанбай а.

жеке тұлға

620628400535

Темирбекова Рая

2




38

636257100

Бозанбай а.

жеке тұлға

920320450133

БасриеваҚұралай

32

19



39

636257100

Бозанбай а.

жеке тұлға

360803400134

ЖумакановаКулбан

7

11

4


40

636257100

Бозанбай а.

жеке тұлға

790209401417

ЖумакановаКенжегуль

2




41

636257100

Бозанбай а.

жеке тұлға

611214401246

Ахметова Баян

80

12

10


42

636257100

Бозанбай а.

жеке тұлға

620327401606

СабиеваТурганым

2

30

2


43

636257100

Бозанбай а.

жеке тұлға

660907400172

Жубаниязова Малика



12


44

636257100

Бозанбай а.

жеке тұлға

630727300965

АриновҚайрат

20


29


46

636257100

Бозанбай а.

жеке тұлға

710423301571

КусмановМейрамбек

7




47

636257100

Бозанбай а.

жеке тұлға

661107301702

Серикбаев Тимур

23

25

3


48

636257100

Бозанбай а.

жеке тұлға

650717301118

ЖансеитовАкылбек

8

15

1


49

636257200

Алғабас а.

жеке тұлға

690501300481

НурмухаметовЕрлик

35

34

14


50

636257200

Алғабас а.

жеке тұлға

720823302447

КусайыновБауыржан

25

7

11


51

636257200

Алғабас а.

жеке тұлға

660124300348

НурахметовЖанарбек

8

22

4


52

636257200

Алғабас а.

жеке тұлға

690924402269

КасеноваГульмира

23




53

636257200

Алғабас а.

жеке тұлға

380613401113

Мукатаева Роза

9

24

18


54

636257200

Алғабас а.

жеке тұлға

580920300289

КасеновЕсенгелды

9

14

13


55

636257200

Алғабас а.

жеке тұлға

690208401691

БасриеваКенжегуль

32

19

1


56

636257200

Алғабас а.

жеке тұлға

500525400461

ЗадановаДәметкен

164


236


57

636257200

Алғабас а.

жеке тұлға

670712301106

КадирбековСаябекСайлаубекович

170

426

20


58

636257200

Алғабас а.

жеке тұлға

610924302374

ЫнтыбаевДаулетхан

2

10

3


59

636257200

Алғабас а.

жеке тұлға

660910300866

Рахимов Копжасар

5

6



60

636257200

Алғабас а.

жеке тұлға

600404300369

КасебаевСәрсен

5




61

636257200

Алғабас а.

жеке тұлға

650227300198

КасанбаевЕрбол

8

18



62

636257200

Алғабас а.

жеке тұлға

530102300490

ДанияровАлиьек


17

1


63

636257200

Алғабас а.

жеке тұлға

551016401957

КасеноваНурзада

2




64

636257200

Алғабас а.

жеке тұлға

680815300328

СейтбатталовТалғат

17




65

636257000

Бозанбай а.о.

шаруа қожалығы

420914300728

Болатхан Б.

50

69

57


66

636257001

Бозанбай а.о.

шаруа қожалығы

460321300773

Сапаргалиев Ж.К.

4

10

2


67

636257002

Бозанбай а.о.

шаруа қожалығы

500101316327

Муптал К.

45

131

29


68

636257003

Бозанбай а.о.

шаруа қожалығы

530112301255

Магауянов С.

28

685

38


69

636257004

Бозанбай а.о.

шаруа қожалығы

530625300850

Калиев С.К.

6

45

10


70

636257005

Бозанбай а.о.

шаруа қожалығы

540508401355

Титова Г.Д.

5

18



71

636257006

Бозанбай а.о.

шаруа қожалығы

540810301579

Кожабеков К.Ж.

30


60


72

636257007

Бозанбай а.о.

шаруа қожалығы

560424301178

Бекбауов А.Х.

8


7


73

636257008

Бозанбай а.о.

шаруа қожалығы

570723301155

Мешелов Ж.А.

35

10

1


74

636257009

Бозанбай а.о.

шаруа қожалығы

580818301946

Биболинов Д.

21

22

36


75

636257010

Бозанбай а.о.

шаруа қожалығы

580917401267

Сулейменова Ш.С.



19


76

636257011

Бозанбай а.о.

шаруа қожалығы

581004301646

Тусупов Б.Т.

84

65

13


77

636257012

Бозанбай а.о.

шаруа қожалығы

600401303931

Жапишев Ж.К.

90

200

350


78

636257013

Бозанбай а.о.

шаруа қожалығы

600420301621

Челикпаев С.

2


26


79

636257014

Бозанбай а.о.

шаруа қожалығы

610113300051

Сагындыков К.М.



517


80

636257015

Бозанбай а.о.

шаруа қожалығы

610603401703

Мухамадиева Г.Т.

33


10


81

636257016

Бозанбай а.о.

шаруа қожалығы

610708401229

Нургазинова Г.Л.

8

36

8


82

636257017

Бозанбай а.о.

шаруа қожалығы

610907300593

Абзалов С.К.

10

95

3


83

636257018

Бозанбай а.о.

шаруа қожалығы

620929400452

Нургожинова Ф.К.



95


84

636257019

Бозанбай а.о.

шаруа қожалығы

630917300482

Шоттыбаев Ж.А.

306

1030

260


85

636257020

Бозанбай а.о.

шаруа қожалығы

631102301988

Сабитов С.

3

200

7


86

636257021

Бозанбай а.о.

шаруа қожалығы

640315302725

Калиев Т.З.



76


87

636257022

Бозанбай а.о.

шаруа қожалығы

640815302921

Кокек А.

85

236

94


88

636257023

Бозанбай а.о.

шаруа қожалығы

650515403085

Танекенова Р.Б.

27

59

190


89

636257024

Бозанбай а.о.

шаруа қожалығы

650802302516

Ќыдырхан Ж.

80

100

90


90

636257025

Бозанбай а.о.

шаруа қожалығы

650824301429

Рахимов Б.К.

60

700

60


91

636257026

Бозанбай а.о.

шаруа қожалығы

661013400313

Жазубаева Ш.Т.

123

94

2


92

636257027

Бозанбай а.о.

шаруа қожалығы

670712301106

Кадирбеков С.С.

170

426

20


93

636257028

Бозанбай а.о.

шаруа қожалығы

680121300503

Тургазин А.К.

30

50

1


94

636257029

Бозанбай а.о.

шаруа қожалығы

680925301760

Мукашев М.С.

60


50


95

636257030

Бозанбай а.о.

шаруа қожалығы

681101302167

Сабитов Е.С.

190

967

6


96

636257031

Бозанбай а.о.

шаруа қожалығы

690322301318

Шагатаев Е.О.

401


567


97

636257032

Бозанбай а.о.

шаруа қожалығы

701107300467

Чанваев О.М.



32


98

636257033

Бозанбай а.о.

шаруа қожалығы

710819302027

Токаев Т.Е.

30

200

90


99

636257034

Бозанбай а.о.

шаруа қожалығы

711001301639

Кентауов А.З.

10

59

10


100

636257035

Бозанбай а.о.

шаруа қожалығы

720315301162

Калиев А.

65

910

33


101

636257036

Бозанбай а.о.

шаруа қожалығы

720407401245

Боксенова М.К.

9

20



102

636257037

Бозанбай а.о.

шаруа қожалығы

720411302269

Сейтказин Е.Х.


500



103

636257038

Бозанбай а.о.

шаруа қожалығы

730712302920

Аксенби Г.

200

185

31


104

636257039

Бозанбай а.о.

шаруа қожалығы

730722300176

Кияшов А.Т.

130

691

283


105

636257040

Бозанбай а.о.

шаруа қожалығы

740105302883

Тынымхан А.

80


187


106

636257041

Бозанбай а.о.

шаруа қожалығы

740920402761

Нурахметова И.И.

6

23



107

636257042

Бозанбай а.о.

шаруа қожалығы

760815399087

Кенеш М.

28

69

20


108

636257043

Бозанбай а.о.

шаруа қожалығы

770906302188

Жайжатыров Е.М.

97

520

44


109

636257044

Бозанбай а.о.

шаруа қожалығы

800611300633

Жумагулов М.К.

15

25

23


110

636257045

Бозанбай а.о.

шаруа қожалығы

910601351933

Капаев Е. Д.

155

510

3


БАРЛЫҒЫ:

3792

9948

3948


      2-кесте. Ауыл шаруашылығы жануарларының түрлері мен жас-жыныстық топтары бойынша құрылған табындардың, отарлардың және табындардың саны туралы деректер

     


      3-кесте. Алыс жайылымдарда жайылатын мал саны туралы ақпарат

№ р/н

Әкімшілік-аумақтық объектілер жіктеуіші бойынша кенттің, ауылдың, ауылдық округтің коды

Кенттің, ауылдың, ауылдық округтің атауы

Мал саны, бас

Ірі қара мал

Ұсақ мал

Жылқылар

Түйелер

жеке шаруашылық

ауыл шаруашылығы өндірушілері

жеке шаруашылық

ауыл шаруашылығы өндірушілері

жеке шаруашылық

ауыл шаруашылығы өндірушілері

жеке шаруашылық

ауыл шаруашылығы өндірушілері

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

1

636257100

Бозанбай а.о.

2325


5906


1828





Барлығы:


2325

0

5906

0

1828

0

0

0

  2-қосымша
Жайылымдарды басқару
және пайдалану жөніндегі
Үлгілік жоспарға
Форма

Ұсынылатын жайылым айналымының схемалары

Жылдар

Учаскелердің нөмірлері

I

II

III

Бірінші жыл

көктемгі маусым

жазғы маусым

күзгі маусым

Екінші жыл

демалыс учаскесі

көктемгі маусым

жазғы маусым

Үшінші жыл

күзгі маусым

демалыс учаскесі

көктемгі маусым

Төртінші жыл

жазғы маусым

күзгі маусым

демалыс учаскесі

     



     



     



     



     



Қорытынды

      Ауыл шаруашылығы алқаптарын пайдалану кезінде табиғи және егіндік жайылымдардың қоректік құндылығының төмендеуіне және шөптекті алқаптардың өнімділігінің азаюына жол бермеу үшін жайылым айналымын сақтау қажет, бұл қоректік база жағдайын жақсартуға мүмкіндік береді.

      Жайылым айналымы – жайылымдарды пайдалану және оларға күтім жасау жүйесі, мұнда белгілі бір тәртіппен (маусым ішінде, бір немесе бірнеше жылда) пайдалану мерзімдері мен тәсілдері ауысып отырады. Бұл үшін мал жаю мен шабындықты кезектестіру, жайылымға демалыс беру сияқты шаралар қолданылады.

      Табиғи-климаттық жағдайлар мен жайылымдардың тығыздығын ескере отырып (халық пайдаланатын жайылымдар үшін бұл әсіресе маңызды), ауысымды-маусымдық жайылым айналымы қолданылады, ол жыл мезгілдері бойы алаңдарды кезектестіруді көздейтін үш қорлықтық схема бойынша ұйымдастырылады. Мұндай айналым жүйесінде әрбір жайылым учаскесі келесі жайылым кезеңдеріне арналған қорларға бөлінуі тиіс: маусымның басы, ортасы және соңы үшін.

      Жайылым айналымын мал жаю үшін жайылымдарды ұйымдастыру кезінде қолдану қажет, бұл үшін қабылданатын жайылым айналым схемаларын осы Жоспардың 2-қосымшасына сәйкес пайдалану керек.

      Ұлан ауданы Бозанбай ауылдық округі бойынша 2026–2030 жылдарға арналған әзірленген Жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жоспары жайылымдарды ұтымды пайдалануды қамтамасыз етуге, олардың жағдайын жақсартуға және деградация процесінің алдын алуға мүмкіндік береді

Егер Сіз беттен қате тапсаңыз, тінтуірмен сөзді немесе фразаны белгілеңіз және Ctrl+Enter пернелер тіркесін басыңыз

 

бет бойынша іздеу

Іздеу үшін жолды енгізіңіз

Кеңес: браузерде бет бойынша енгізілген іздеу бар, ол жылдамырақ жұмыс істейді. Көбінесе, ctrl-F пернелері қолданылады