2026–2030 жылдарға арналған Ұлан ауданы Каменка ауылдық округі бойынша жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жоспарын бекіту туралы

Шығыс Қазақстан облысы Ұлан ауданы мәслихатының 2026 жылғы 30 маусымдағы № 313 шешімі

Қазақстан Республикасының "Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару және өзін-өзі басқару туралы" Заңының 1-бабы 6-тармағының 15) тармақшасына және Қазақстан Республикасының "Жайылымдар туралы" Заңының 8-бабына сәйкес Улан аудандық мәслихаты ШЕШІМ ҚАБЫЛДАДЫ:

1. 2026–2030 жылдарға арналған Ұлан ауданы Каменка ауылдық округі бойынша жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жоспары бекітілсін.

2. Осы шешім алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі.

Ұлан аудандық мәслихатының төрағасы

Г. Калиева

Бекітілген Ұлан аудандық мәслихатының 2026 жылғы "30" маусым № 313 шешімімен

2026–2030 жылдарға арналған Ұлан ауданы Каменск ауылдық округі бойынша жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жоспары

2026–2030 жылдарға арналған Ұлан ауданы Каменск ауылдық округі бойынша жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жоспары "Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару және өзін-өзі басқару туралы" Қазақстан Республикасының Заңына, "Жайылымдар туралы" Қазақстан Республикасының Заңына, Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің орынбасары – Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2017 жылғы 24 сәуірдегі № 173 "Жайылымдарды ұтымды пайдалану қағидаларын бекіту туралы" бұйрығына (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 15090 болып тіркелген), Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2015 жылғы 14 сәуірдегі № 3-3/332 "Жайылымдардың жалпы алаңына жүктеменің шекті жол берілетін нормасын бекіту туралы" бұйрығына (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 11064 болып тіркелген), Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2024 жылғы 29 шілдедегі № 263 "Жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жөніндегі үлгілік жоспарды бекіту туралы" бұйрығына (Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2024 жылғы 29 шілдеде № 34831 болып тіркелген) сәйкес әзірленді.

Жоспар мыналарды қамтиды:

1) Каменск ауылдық округі аумағындағы жайылымдардың жер санаттары бөлінісіндегі орналасу сызбасы (картасы), сондай-ақ жер учаскесіне құқық белгілейтін және сәйкестендіру құжаттары негізінде олардың меншік иелері мен жер пайдаланушылары туралы мәліметтер;

2) халықтың жеке қосалқы шаруашылығындағы ауыл шаруашылығы жануарларын жаю қажеттіліктеріне арналған жайылымдардың, оның ішінде қоғамдық жайылымдардың белгіленуі көрсетілген сызба (карта);

3) ұсынылатын жайылым айналымы сызбалары көрсетілген сызба (карта);

4) ауыл шаруашылығы жануарларын айдап өтуге арналған сервитуттар, мал айдау жолдары және мал қорымдары (биометриялық шұңқырлар) белгіленген сызба (карта);

5) жайылым пайдаланушыларға жер пайдалануға берілуі мүмкін жайылымдар белгіленген сызба (карта);

6) халықтың жеке қосалқы шаруашылығындағы ауыл шаруашылығы жануарларын жаю қажеттіліктерін қанағаттандыру мақсатында резервке алынуға жататын жайылымдар белгіленген сызба (карта);

7) су тұтыну нормасына сәйкес әзірленген су көздеріне (көлдерге, өзендерге, тоғандарға, қазбаларға, суару немесе суландыру арналарына, құбырлы немесе шахталық құдықтарға) қолжетімділік сызбасы;

8) тиісті әкімшілік-аумақтық бірлікте жайылымдарды ұтымды пайдалану үшін қажетті талаптар.

Жоспар жер балансының деректері мен мемлекеттік жер кадастрының ақпараттық жүйесі мәліметтері, жайылымдардың геоботаникалық тексеру жағдайы туралы мәліметтер, ветеринариялық-санитариялық объектілер жөніндегі деректер, жер пайдаланушылар – жайылым пайдаланушылар, жеке және (немесе) заңды тұлғалар көрсетілген ауыл шаруашылығы жануарларының саны туралы мәліметтер, ауыл шаруашылығы жануарларының түрлері мен жыныстық-жас ерекшелік топтары бойынша қалыптастырылған отарлар, табындар мен үйірлер саны туралы деректер, шалғай жайылымдарға айдалатын мал басын қалыптастыру жөніндегі мәліметтер, мәдени және аридті жайылымдарда мал жаюдың ерекшеліктері туралы мәліметтер, мал айдауға арналған сервитуттар туралы деректер, сондай-ақ мемлекеттік органдар, жеке және (немесе) заңды тұлғалар ұсынған өзге де мәліметтер ескеріле отырып әзірленді.

Каменск ауылдық округі Ұлан ауданының орталық бөлігінде таулы-дала, құрғақ дала аймағында орналасқан. Таулы-дала аймағы таулы шалғынды-дала, тау бөктеріндегі қоңыржай ылғалды дала және қоңыржай қуаң дала кіші аймақтарына бөлінеді. Климаты қоңыржай қуаң, қоңыржай ыстық, жауын-шашынның орташа жылдық мөлшері 360–390 мм. Ауаның ең төменгі температурасы –45°С, ең жоғары температурасы +40°С. Орташа жылдық температура +10°С. Салыстырмалы ылғалдылық 68 %. Негізінен оңтүстік-шығыс және солтүстік-батыс бағытындағы желдер басым, орташа жылдық жылдамдығы 2,7 м/сек.

Топырақ жамылғысы қара-қоңыр, оңтүстік таулы қара топырақтар, кәдімгі қара топырақтар, оңтүстік қара топырақтар, шайылған және кәдімгі таулы қара топырақ түрлерінен тұрады.

Өсімдік жамылғысы боз-бетегелі-жусанды, боз-бетегелі әртүрлі шөпті, әртүрлі шөпті-астық тұқымдасты, жұмсақ сабақты және бұталы-шымды астық тұқымдасты әртүрлі шөптесін өсімдіктерден құралған.

Тұрақты қар жамылғысы қараша айының ортасында қалыптасып, сәуір айының бірінші онкүндігінде ериді. Аязсыз кезеңнің ұзақтығы 130–150 күнді құрайды.

Гидрографиялық желісі Ертіс өзені алабына жатады. Ірі өзендеріне Дресвянка, Майбұлақ, Зайсан, Тұғыл өзендері және көптеген басқа өзендер мен жылғалар кіреді.

Әкімшілік орталығы Каменка ауылы аудан орталығы Қасым Қайсенов кентінен батысқа қарай 44,0 км қашықтықта орналасқан.

Каменск ауылдық округінің жалпы аумағы 49 322,9 гектарды құрайды, оның ішінде: егістік – 15 499,7 гектар, жайылым – 26 253,1 гектар, шабындық – 2 380,2 гектар.

Жер санаттары бойынша:

ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлер – 38 785 гектар;

елді мекендер жері – 4 640 гектар;

су қоры жерлері – 550 гектар;

босалқы жерлер – 5 348 гектар.

1-қосымша 2026–2030 жылдарға арналған Ұлан ауданы Каменск ауылдық округі бойынша жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жоспарына.

Каменск ауылдық округі бойынша жер балансының деректері мен мемлекеттік жер кадастрының ақпараттық жүйесі мәліметтері 1–5-кестелерде ұсынылған.

1-кесте. Ұлан ауданы Каменск ауылдық округі жер санаттары бойынша жайылымдардың бөлінуі, мың гектар

Ауылдық округ атауы	Әкімшілік-аумақтық объектілер классификаторы коды	Жер санаттары							Барлық жерлер
		ауыл шаруашылығы мақсатындағы	елді мекендер	өнеркәсіп, көлік, байланыс және ауыл шаруашылығына жатпайтын өзге де мақсаттағы	ерекше қорғалатын табиғи аумақтар	орман қоры	су қоры	босалқы жерлер
1	2	3	4	5	6	7	8	9	10
Каменск ауылдық округі	636255000	38,785	4,640	-	-	-	0,550	5,348	49,323
Барлығы		38,785	4,640	-	-	-	0,550	5,348	49,323

2-кесте. Елді мекендегі жайылымдардың бөлінуі, мың гектар

№ р/н	Ауылдық округ атауы	Әкімшілік-аумақтық объектілер классификаторы коды	Елді мекеннің атауы	Жайылымдардың жалпы алаңы, мың гектар	Жайылымдардың алаңы және түрлері
					халықтың жеке қосалқы шаруашылығындағы ауыл шаруашылығы жануарларын жаю қажеттіліктерін қамтамасыз етуге арналған жайылымдар, мың гектар	қоғамдық жайылымдар, мың гектар	қашық жайылымдар, мың гектар	маусымдық жайылымдар, мың гектар	аридті жайылымдар, мың гектар	мәдени жайылымдар, мың гектар
1	2	3	4	5	6	7	8	9	10	11
1	Каменск ауылдық округі	636255100	Каменка а.	2,385		2,385
2		636255300	Тройницкое а.	1,531		1,531
Барлығы				3,916		3,916

3-кесте. Жер учаскесіне құқық белгілейтін және сәйкестендіру құжаттары негізінде жер учаскелерінің меншік иелері мен жер пайдаланушылары туралы мәліметтер.

№ р/н	Меншік иелерінің, жер пайдаланушылардың атауы	Бизнес-сәйкестендіру нөмірі / жеке сәйкестендіру нөмірі	Жер учаскесінің кадастрлық нөмірі	Жайылымдар алаңы, мың гектар
1	ТОО "Каменское SP"	41240005552	05-079-045-108, -101, -134, -195, -124-128, -196, -238	3,764
2	КХ "Кайрат"	80764002026	05-079-045-122, -123, -237, -240-242	1,389
3	ТОО "Багратион ВАВ"	141240020130	05-079-045-058, -252	0,267
4	ТОО"AgroVostok LTD"	210340003935	05-079-045-115, -020, -116, -208, -253	0,844
5	Абылкасымов Б.	490319301131	05-079-045-177	0,042
6	Алимбаев Е.К.	530506301485	05-079-045-030	0,498
7	Раев В.В.	540221401741	05-079-045-068	0,403
8	Акрамова Р.Б.	551028401915	05-079-045-294	0,065
9	Сабитов К. Д.	560603301913	05-079-045-013, -014	0,605
10	Нурсеитов С.Т.	580207300292	05-079-045-060, -082	1,665
11	Камзин М.Е., Кындыбаева А.К., Мукашева А.К., Прокопьев А.Н.	580223303511	05-079-045-250	0,114
12	Козыбаев Г.Б.	580505303336	05-079-045-034	0,315
13	Абишева Н.Ж., Маутханова А.Ж.	590930401745	05-079-045-010	0,062
14	Синкевич А.А.	600115303411	05-079-045-248, -112, -287	0,150
15	Ламбуков С.Ж.	610402302039	05-079-045-169	0,128
16	Синельников С.И.	610813300651	05-079-045-094, -233, -044, -212, -220, -222, -226, -227, -230, -234	1,796
17	Кабылов Б. М.	610925300155	05-079-045-015	0,042
18	Крыкбаев Б.М.	640309301109	05-079-045-022	0,033
19	Покась А.В.	660101314332	05-079-045-029	0,093
20	Садыков Ж.У.	670310302397	05-079-045-254, -255	0,124
21	Сейтканова Г.А.	700521401688	05-079-045-213	0,157
22	Буллер И.Б.	720609300417	05-079-045-157	0,215
23	Шумский В.П.	740929300341	05-079-045-175	0,016
24	Алимбаев Д. Е.	801121301660	05-079-045-166, -289, -290	1,096
25	Сыдыкова А.Б.	840803401976	05-079-045-117, -118	0,092
Итого:				13,974

4-кесте. Жайылымдардың бөлінуі

№ р/н	Ауылдық округ атауы	Әкімшілік-аумақтық объектілер классификаторы коды	Елді мекеннің атауы	Ауыл шаруашылығы жануарлары үшін қажетті жайылым алаңы, мың гектар				Қоғамдық жайылымдар алаңы, мың гектар	Қашық (маусымдық) жайылымдар алаңы, мың гектар
				Ірі қара мал	Ұсақ мүйізді мал	Жылқы малы	Түйе малы
1	2	3	4	5	6	7	8	9	10
1	Каменск ауылдық округі	636255100	Каменка а.	1,715	1,391	1,210	-	3,729	-
2		636255300	Тройницкое а.

Каменск ауылдық округі бойынша барлығы 490 бас ірі қара мал, оның ішінде 267 бас сауын сиыр, 1545 бас ұсақ мүйізді мал және 224 бас жылқы тіркелген (5-кесте).

5-кесте. Ауылдық округ бойынша мал басының жалпы саны.

	қолда бар мал басы
	ІҚМ		ІҚМ	ІҚМ
	барлығы	оның ішінде сауын сиырлар
Каменск ауылдық округі бойынша барлығы, оның ішінде:	2492	1279	1770	1070
халық саны	490	267	1545	224
ШҚ және ЖШС	2002	1012	225	846

Округ бойынша жайылымдарға қажеттілік есебі Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2015 жылғы 14 сәуірдегі № 3-3/332 "Жайылымдардың жалпы алаңына жүктеменің шекті жол берілетін нормасын бекіту туралы" бұйрығына сәйкес, округтің орналасқан табиғи аймағы мен жайылым түрлері ескеріле отырып, қолда бар мал басына негізделіп жүргізілді. Жүктеме нормасы ірі қара малға – 3,5 га/бас, ұсақ мүйізді малға – 0,9 га/бас, жылқыға – 5,4 га/бас болып белгіленген.

"Жайылымдар туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 15-бабына сәйкес, Каменск ауылдық округі халқының ауыл шаруашылығы жануарларының аналық (сауын) басын ұстау қажеттіліктерін қамтамасыз ету мақсатында жайылымдарға деген қажеттілік 4477 гектарды құрайды (6-кесте). Елді мекен аумағындағы қолда бар жайылым алқабы 3729 гектар болғандықтан, жайылым тапшылығы бар.

6-кесте. Сауын сиырлар үшін жайылымдарға қажеттілікті есептеу.

№	Ауылдық округ	Жайылымдар алаңы, (га)	Сауын сиырлардың саны (бас)	1 басқа арналған жайылым қажеттілік нормасы, (га)	жайылымдарға қажеттілік, (га)	Тапшылық, (га)
1	Каменск	26253,1	1279	3,5	4477	есть

Елді мекендер жерлері құрылымында ауыл шаруашылығы алқаптары 38 785 гектарды құрайды, оның ішінде халықтың қажеттіліктері үшін арналған жайылымдар 3 729 гектарды құрайды.

Каменск ауылдық округі бойынша жергілікті халықтың мал басы: ірі қара мал – 490 бас, ұсақ мүйізді мал – 1 545 бас, жылқы – 224 бас (7-кесте).

7-кесте. Жеке қосалқы шаруашылықтағы мал үшін жайылымдарға қажеттілікті есептеу.

Округ бойынша халықтың жайылымда бағылатын мал басына арналған жайылымдарға қажеттілік есебі нәтижесіне сәйкес қосымша жайылымдар талап етіледі, жайылым тапшылығы бар.

Ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлер құрамында округ бойынша 26 253,1 гектар жайылымдар есепте тұр, ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлердің іс жүзінде барлығы жеке тұлғалардың және мемлекеттік емес заңды тұлғалардың пайдалануында және меншігінде.

Округтегі ауыл шаруашылығы құрылымдарында – ЖШС, шаруа және фермер қожалықтарында мал басы: ірі қара мал – 2 002 бас, ұсақ мүйізді мал – 225 бас, жылқы – 846 бас (8-кесте).

8-кесте. Ауыл шаруашылығы құрылымдары үшін жайылымдарға қажеттілікті есептеу.

Округ бойынша ауыл шаруашылығы құрылымдарындағы жайылымға шығарылатын мал басына жүргізілген есеп нәтижесіне сәйкес қосымша жайылым жерлер талап етілмейді, жайылым тапшылығы жоқ.

Ауыл шаруашылығы жануарларын жаю үшін жалпы 16,094 мың гектар жайылым қажет. Оның ішінде 490 бас ірі қара мал, 1 545 бас ұсақ мүйізді мал және 224 бас жылқы қоғамдық жайылымдарда, жалпы аумағы 3,729 мың гектар жерлерде бағылуда.Ал 2 002 бас ірі қара мал, 225 бас ұсақ мүйізді мал және 846 бас жылқы жер пайдалануға берілген жайылымдарда, жалпы аумағы 13,974 мың гектар жерлерде бағылуда.

9-кесте. Қажетті қосымша жайылымдар.

№ р/н	Босалқы жерлер есебінен талап етілетін қосымша жайылымдар, мың гектар	Қосымша берілетін жайылымдар
		Жайылым пайдаланушыларға жер пайдалануға берілуі мүмкін жайылымдар, мың гектар	Халықтың жеке қосалқы шаруашылығындағы ауыл шаруашылығы жануарларын жаю қажеттіліктерін қанағаттандыру мақсатында резервке алынуға жататын жайылымдар, мың гектар
1	2	3	4
1	0,587	-	0,587

	2-қосымша 2026–2030 жылдарға арналған
	Ұлан ауданы Каменск ауылдық округі бойынша жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жоспарына.

Жайылымдардың геоботаникалық зерттеу деректері шабылатын жайылымдар

зерттеу күні, аңыз (легенда) бойынша және табиғи жем-шөптік алқаптар жіктемесіне сәйкес шифрлар	контурлар мен сипаттамалар нөмірлері (жақша ішінде)	жер бедері мен топырақ жағдайларына сәйкестігі көрсетілген табиғи жем-шөптік алқаптардың типтері (әртүрлілігі, модификациялары) атауы. Басқа алқаптар мен жерлердің атауы	Алқап түрі	контурдағы үлесі, пайызбен көрсетілген	алаңы, мың гектар	Қазіргі заманғы қолданыс	Жалпы өнімділік, гектарына центнер (зерттеу жылы)
1	2	3	4	5	6	7	8
13В М-2б	6	Тауаралық жазық бетегелі-қарағанды-әртүрлі шөпті оңтүстік қара топырақты әлсіз дамыған орташа саздақ топырақтарда	жайылым	60	0,188	жеке қосалқы шаруашылық малының жайылымы	3,4 3,6
12Б М-2б	7	Ұсақ шоқылы жазық бетегелі-бұталы оңтүстік қара топырақты әлсіз дамыған орташа саздақ топырақтарда	жайылым	60	0,106	жеке қосалқы шаруашылық малының жайылымы
22Б М-5а	8	Тауаралық жазық әртүрлі шөпті шалғынды-қара топырақты орташа қалың орташа саздақ топырақтарда	жайылым	100	0,043	жеке қосалқы шаруашылық малының жайылымы	3,5
16В М-2б	9	Кішігірім төбелер. Төбе беткейі Орташа сазды топырақты оңтүстік қара топырақтардағы дамымаған қара топырақтардағы қарагана-бетегелі топырақтар	жайылым	90	0,473	жеке қосалқы шаруашылық малының жайылымы
22А М-5а	15	Төбеаралық жазық (тау етегі) Шалғынды-қара топырақты орташа сазды топырақтардағы шөптер	жайылым	60	0,775	жеке қосалқы шаруашылық малының жайылымы	3,1
16Б М-2б	16	Төбеаралық жазық Оңтүстік қара топырақтардағы және орташа сазды топырақтардағы бұталы-шөпті өсімдіктер	жайылым	100	0,062	жеке қосалқы шаруашылық малының жайылымы
16А М-2а	19	Төбеаралық жазық Таяз, орташа сазды оңтүстік қара топырақтардағы қарайна-бетеге-ара шөбінің жазықтығы	Шабылатын жайылымдар	70	0,375	жеке қосалқы шаруашылық малының жайылымы	4,8
13В М-2б	26	Тауаралық жазық бетегелі-қарағанды-жусанды оңтүстік қара топырақты әлсіз дамыған орташа саздақ топырақтарда	жайылым	100	0,415	жеке қосалқы шаруашылық малының жайылымы	7,1 3,9
13А М-2а	27	Тауаралық жазық	жайылым	70	0,217	жеке қосалқы шаруашылық малының жайылымы
10В М-2б	34	Тауаралық жазық бетегелі-әртүрлі шөпті-қарағанды оңтүстік қара топырақты әлсіз дамыған орташа саздақ топырақтарда	жайылым	60	0,562	жеке қосалқы шаруашылық малының жайылымы	7,2
8Б М-2б	43	Тауаралық жазық бетегелі-қылқанды-жусанды оңтүстік қара топырақты әлсіз дамыған орташа саздақ топырақтарда	жайылым	80	1,766	жеке қосалқы шаруашылық малының жайылымы	3,7
10В М-2б	46	Тауаралық жазық бетегелі-әртүрлі шөпті-қарағанды оңтүстік қара топырақты әлсіз дамыған орташа саздақ топырақтарда	жайылым	55	0,178	жеке қосалқы шаруашылық малының жайылымы
16А М-2а	99	Тауаралық жазық қарағанды-бетегелі-әртүрлі шөпті оңтүстік қара топырақты жұқа қабатты орташа саздақ топырақтарда	жайылым	70	0,192	жеке қосалқы шаруашылық малының жайылымы
33Ба М-2б	120	толқынды жазық бетегелі-әртүрлі шөпті-қарағанды оңтүстік қара топырақты әлсіз дамыған орташа саздақ топырақтарда	Түбегейлі жақсарту	100	0,056	Түбегейлі жақсарту

Кестенің жалғасы

Орташа жылдағы жеуге жарамды өсімдіктердің өнімділігі: гектарына құрғақ масса центнері, гектарына жем бірліктері центнері, гектарына сіңімді протеин килограмы						контур бойынша есептік өнімділік: гектарына құрғақ масса центнері (алымы), гектарына жем бірліктері центнері (бөлімі)	контур бойынша жем-шөп қоры: гектарына құрғақ масса центнері (алымы), гектарына жем бірліктері центнері (бөлімі)	мәдени-техникалық жағдайы, дәрілік өсімдіктердің болуы	Пайдалану бойынша ұсыныстар, мал түрі. Жақсарту бойынша ұсынылатын іс-шаралар.
маусымдар бойынша жайылымдық жем-шөп
шабындық	шабылатын жайылымдар	көктем	жаз	күз	қыс
9	10	11	12	13	14	15	16	17	18
		2,5 1,4 19,4	3,5 1,7 15,7	2,4 1,0 6,5	1,5 0,5 2,3	3,5 1,7		орташа бұталы (орташа бұталанған)	көктемгі-жазғы-күзгі жайылымдар, барлық мал түрлері үшін
		3,8 2,2 29,8	5,1 2,6 23,9	3,3 1,4 9,0	3,5 1,2 7,2	5,1 2,6		орташа бұталы (орташа бұталанған)	көктемгі-жазғы-күзгі жайылымдар, барлық мал түрлері үшін
		9,0 5,6 91,2	15,1 8,8 79,6	9,4 4,1 22,9	2,7 1,0 5,5	15,1 8,8	649 377	таза (бұталанбаған)	көктемгі-жазғы-күзгі жайылымдар, барлық мал түрлері үшін
		3,6 2,0 29,1	5,2 2,6 25,4	2,7 1,2 7,7	2,5 0,8 5,1	5,2 2,6		күшті бұталы (қатты бұталанған)	көктемгі-жазғы-күзгі жайылымдар, барлық мал түрлері үшін
		8,5 5,3 87,3	14,6 8,5 76,9	8,9 3,9 21,2	2,2 0,8 4,5	14,6 8,5		таза (бұталанбаған)	көктемгі-жазғы-күзгі жайылымдар, барлық мал түрлері үшін
		3,9 2,1 31,1	5,6 2,81 27,28	2,86 1,3 8,27	2,5 0,8 5,1	5,6 2,81	347 174	күшті бұталы (қатты бұталанған)	көктемгі-жазғы-күзгі жайылымдар, барлық мал түрлері үшін
		4,4 2,4 35,2	6,4 3,2 31,0	3,3 1,5 9,6	2,8 0,9 5,4	6,4 3,2		күшті бұталы (қатты бұталанған)	көктемгі-жазғы-күзгі жайылымдар, барлық мал түрлері үшін, кейде шабылатын
		2,5 1,4 19,4	3,5 1,7 15,7	2,4 1,0 6,5	1,5 0,5 2,3	3,5 1,7	1453 710	орташа бұталы (орташа бұталанған)	көктемгі-жазғы-күзгі жайылымдар, барлық мал түрлері үшін
		3,9 2,2 29,7	5,4 2,6 24,1	3,7 1,6 10,0	2,3 0,7 3,5	5,4 2,6		таза (бұталанбаған)	көктемгі-жазғы-күзгі жайылымдар, барлық мал түрлері үшін
		1,2 0,7 10,2	2,0 1,2 9,6	2,9 1,6 10,1	1,3 0,6 5,6	2,9 1,6		әлсіз бұталы (аз бұталанған)	көктемгі-жазғы-күзгі жайылымдар, барлық мал түрлері үшін
		1,2 0,8 13,1	2,0 1,2 18,0	2,9 1,6 12,2	2,2 0,5 5,0	2,9 1,6		Орташа тығыз	көктемгі-жазғы-күзгі жайылымдар, барлық мал түрлері үшін
		1,2 0,7 10,2	2,0 1,2 9,6	2,9 1,6 10,1	1,3 0,6 5,6	2,9 1,6		әлсіз бұталы (аз бұталанған)	көктемгі-жазғы-күзгі жайылымдар, барлық мал түрлері үшін
		4,4 2,4 35,2	6,4 3,2 31,0	3,3 1,5 9,6	2,8 0,9 5,4	6,4 3,2		күшті бұталы (қатты бұталанған)	көктемгі-жазғы-күзгі жайылымдар, барлық мал түрлері үшін
		2,2 1,4 19,9	3,3 1,9 16,6	2,3 1,1 6,9	1,0 0,3 1,7	3,3 1,9	182 106	әлсіз бұталы (аз бұталанған)	көктемгі-жазғы-күзгі жайылымдар, барлық мал түрлері үшін

3-қосымша 2026–2030 жылдарға арналған Ұлан ауданы Каменск ауылдық округі бойынша жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жоспарына.

Жайылымдық инфрақұрылым объектілері және ауыл шаруашылығы жануарларын айдап өтуге арналған сервитуттар туралы мәліметтер

№ р/н	Жайылымдық инфрақұрылым объектілері	Қолданыстағы жайылымдық инфрақұрылым объектілерінің саны, бірлік	Құрылысын салу (қайта жаңғырту) талап етілетін жайылымдық инфрақұрылым объектілерінің саны, бірлік	Ұзындығы, километр	Алаңы, мың шаршы метр
1	2	3	4	5	6
1.	Сумен жабдықтау құрылыстары (құдықтар, құбырлы және шахталы құдықтар, қазба жұмыстары)
2.	Құрылыстар, көпірлер, жолдар
3.	Мал айдау трассалары, мал аялдату және суару алаңдары
4.	Қойларды тоғытуға арналған ыдыстар, қоралар және қоршалған алаңдар, жайылым қоршаулары, дуалдар (соның ішінде электрлі қоршаулар), ауыл шаруашылығы жануарларын кезектестіріп (порциялық) жаюға арналған қора-қопсылар
5.	Ауыл шаруашылығы жануарларын ветеринариялық өңдеуге арналған қашаулар
6.	Электр және жылу энергиясымен қамтамасыз етуге арналған құрылыстар мен объектілер, сондай-ақ жаңартылатын және баламалы энергия көздерін пайдалану объектілері
7.	Су құбырымен қамтамасыз ету объектілері және тіршілікті қамтамасыз етудің өзге де түрлері, персоналдың маусымдық тұруына арналған құрылыстар және жайылымдарды күтіп-ұстау мен пайдалануға қажетті өзге де мүлік

4-қосымша 2026–2030 жылдарға арналған Ұлан ауданы Каменск ауылдық округі бойынша жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жоспарына

1-кесте. Мал басының саны туралы деректер, олардың иелерін көрсетеді

№ р/н	Әкімшілік-аумақтық объектілер жіктеуіші бойынша кенттің, ауылдың, ауылдық округтің коды	Кенттің, ауылдың, ауылдық округтің атауы	Меншік иесінің түрі	Меншік иесінің бизнес-сәйкестендіру нөмірі / жеке сәйкестендіру нөмірі	Жеке тұлғалардың тегі, аты, әкесінің аты (бар болған жағдайда) немесе заңды тұлғалардың атауы	Мал басының саны, бас
						Ірі қара мал	Ұсақ мал	Жылқы малы	Түйе малы
1	636255100	Каменка	жеке тұлға	870701302878	МОРГУНОВ АЛЕКСЕЙ	6
2	636255100	Каменка	жеке тұлға	|601005402860	ЖУМАБАЕВА БОТАГОЗ	10	35	3
3	636255100	Каменка	жеке тұлға	|570214300506	МИХАЙЛОВ ИВАН КОНСТАНТИНОВИЧ	2
4	636255100	Каменка	жеке тұлға	|510310302593	МАТАЙБАЕВ САНСЫЗБАЙ		30
5	636255100	Каменка	жеке тұлға	|610817301979	БАРСУКОВ ВИКТОР	4	20
6	636255100	Каменка	жеке тұлға	|750318301306	СОЛБЫРЕВ ХАМЗАДА	4	35	3
7	636255100	Каменка	жеке тұлға	|510903301211	МОРГУНОВ НИКОЛАЙ	2
8	636255100	Каменка	жеке тұлға	|590907300100	ПОКАСЬ ВИКТОР	10
9	636255100	Каменка	жеке тұлға	|830521402424	КУСАИНОВА МАДИНА			1
10	636255100	Каменка	жеке тұлға	|810416300388	ТАСТАНБЕКОВ АЙДЫН			35
11	636255100	Каменка	жеке тұлға	|750102302026	КИМАДИЕВ МАНАТ	10	25	8
12	636255100	Каменка	жеке тұлға	|571206301950	ТЕГЕШЕВ АГЗАМ	4	20	5
13	636255100	Каменка	жеке тұлға	|870107301034	КАЙЗЕР ВИТАЛИЙ		20
14	636255100	Каменка	жеке тұлға	|850306351420	ВИЗИРЯКИН ЮРИЙ
15	636255100	Каменка	жеке тұлға	|680804402569	СУЛЕЙМЕНОВА ГУЛЯИМ	2		28
16	636255100	Каменка	жеке тұлға	|620316400043	БОРАМБАЕВА САНИЯ	6	30	3
17	636255100	Каменка	жеке тұлға	|460614300667	ДЕМИСЕНОВ БЕСЕМБАЙ
18	636255100	Каменка	жеке тұлға	|720413301549	ЖАКУПОВ МАРАТ	1	26
19	636255100	Каменка	жеке тұлға	|641013302250	ЕЛУБАЕВ СЕРИККАЗЫ	12	30
20	636255100	Каменка	жеке тұлға	|550325302344	МАНАБАЕВ ЖУМАБЕК
21	636255100	Каменка	жеке тұлға	|610829301548	МАСАЛИМОВ БОЛАТ
22	636255100	Каменка	жеке тұлға	|580102305113	АБИШЕВ ЖУМАБЕК	3	30
23	636255100	Каменка	жеке тұлға	|830109301955	МАНАБАЕВ АЛЕКСЕЙ
24	636255100	Каменка	жеке тұлға	|661011300396	ТОКМУЛЬДИНОВ КАМАЛЬКАН	8	35
25	636255300	Тройницкое	жеке тұлға	|680404302439	ШВАРНЕВ АНДРЕЙ	10	20
26	636255100	Каменка	жеке тұлға	|650820302980	СУЛЕЙМЕНОВ САРВАЙ	9
27	636255100	Каменка	жеке тұлға	|980513450817	МОНОБАЕВА АЙЛАНА	6	20
28	636255100	Каменка	жеке тұлға	|790616300676	ТОКТАМУРАТОВ АЙДАР	2	6
29	636255100	Каменка	жеке тұлға	|470720300188	ЗМИЕНКО НИКОЛАЙ
30	636255100	Каменка	жеке тұлға	|551206301292	МЕЙРМАНОВ САРСЕНБАЙ		6
31	636255100	Каменка	жеке тұлға	|780825401506	ДЖУЛАЙ АЙСУЛУ	3	20
32	636255100	Каменка	жеке тұлға	|660101314332	ПОКАСЬ АНДРЕЙ	2		5
33	636255100	Каменка	жеке тұлға	|750818302009	МАТАЙБАЕВ АРТУР
34	636255100	Каменка	жеке тұлға	|771020303045	КАРЕТИНАЛЕКСАНДР	12
35	636255100	Каменка	жеке тұлға	|550102305069	КЛИМОВ ПАВЕЛ	4
36	636255100	Каменка	жеке тұлға	|520207350426	ТОКТАГАНОВ БЕКЕН
37	636255100	Каменка	жеке тұлға	|740217400624	РУДЕНКО НАТАЛЬЯ	4	20	2
38	636255100	Каменка	жеке тұлға	|580324300070	СИНЕЛЬНИКОВ ИВАН
39	636255100	Каменка	жеке тұлға	|560203301949	РАМАЗАНОВ НАЗИМ
40	636255100	Каменка	жеке тұлға	|540505302856	АРИСТОВ АЛЕКСАНДР	3	15
41	636255100	Каменка	жеке тұлға	|550103302446	ОМАРОВ НУРБОЛАТ	5	15
42	636255100	Каменка	жеке тұлға	|670102304530	ТРИЩЕНКО ЮРИЙ	2	20
43	636255100	Каменка	жеке тұлға	|671104301976	АРИСТОВ ЮРИЙ
44	636255100	Каменка	жеке тұлға	|690810402147	ЖАКУПОВА КАЛИМА	4	70
45	636255100	Каменка	жеке тұлға	|700629402514	ШПАК СВЕТЛАНА	6	10	7
46	636255100	Каменка	жеке тұлға	|490101400550	КАРЕТИНА АНТОНИНА	6	20	1
47	636255100	Каменка	жеке тұлға	|721008300323	ГАЛИТОВСКИЙ СЕРГЕЙ		30
48	636255100	Каменка	жеке тұлға	|621101303471	МАКАРИЕВ ЕРИК	6
49	636255100	Каменка	жеке тұлға	|940516300724	ИБРАИМОВ РАХАТ	6	25
50	636255100	Каменка	жеке тұлға	|880507301442	ОРЛЯХИН МИЗАИЛ			4
51	636255100	Каменка	жеке тұлға	|770621402781	ГОЛЯШОВА ОЛЬГА	2		3
52	636255100	Каменка	жеке тұлға	|630101318191	ОРЛЯХИН ВЛАДИМИР	8	27	1
53	636255100	Каменка	жеке тұлға	|470608301406	КОЛОБАЕВ ВЯЧЕСЛАВ
54	636255100	Каменка	жеке тұлға	|701119400072	АУБАКИРОВА ГУЛЬНАР
55	636255100	Каменка	жеке тұлға	|820609302513	БЕЛОЗЕРОВ ЕВГЕНИЙ	6	15	6
56	636255100	Каменка	жеке тұлға	|500721301181	ЗУЕВ АЛЕКСАНДР		20
57	636255100	Каменка	жеке тұлға	|820830301933	ГРЕБЕННИКОВ ЮРИЙ	6	20
58	636255100	Каменка	жеке тұлға	|770622400304	БЕЛОЗЕРОВА СВЕТЛАНА
59	636255100	Каменка	жеке тұлға	|670515403128	КУРМАНГАЛИЕВА		20
60	636255100	Каменка	жеке тұлға	|641125400488	ЖАКУПОВА РОЗА		45
61	636255100	Каменка	жеке тұлға	|890329300706	ЛУЦЕНКО ГРИГОРИЙ	10	15
62	636255100	Каменка	жеке тұлға	|720813301949	ШПАК СЕРГЕЙ		20
63	636255100	Каменка	жеке тұлға	|871031300606	ЖАКУПОВ АРХАТ		20	8
64	636255100	Каменка	жеке тұлға	|620712302422	ЖАКУПОВ СЕЙСЕНКАН	6	33	6
65	636255100	Каменка	жеке тұлға	|520101312655	МАНАБАЕВ САЯТБЕК	6	25	2
66	636255100	Каменка	жеке тұлға	|871015402423	КАМЗИНА КАРИНА		30
67	636255100	Каменка	жеке тұлға	|540113300472	МАСАЛИМОВ КАЛАУЛЫ	2
68	636255100	Каменка	жеке тұлға	|521001301916	МЕЙРМАНОВ АМАНЖОЛ		25
69	636255100	Каменка	жеке тұлға	|610402302039	ЛАМБУКОВ САБИТ
70	636255100	Каменка	жеке тұлға	|610925300155	КАБЫЛОВ БЕЙСЕНГАЛИ
71	636255100	Каменка	жеке тұлға	|820228302245	АДЫКЕНОВ ТАЛГАТ
72	636255100	Каменка	жеке тұлға	|570402402243	КЛИМОВА ТАТЬЯНА	4	20	10
73	636255100	Каменка	жеке тұлға	|710904302148	МАГОМАДОВ ХУСЕЙН	3	20	1
74	636255100	Каменка	жеке тұлға	|710604302038	ТРИЩЕНКО СЕРГЕЙ	10
75	636255100	Каменка	жеке тұлға	|730130302779	ПЕТРИКИН ВИТАЛИЙ	8	30
76	636255100	Каменка	жеке тұлға	|840823402656	ОМАРОВА ЖАННА	6
77	636255100	Каменка	жеке тұлға	|690207302112	КУПЕРБАЕВ МУРАТ		27
78	636255100	Каменка	жеке тұлға	|670316302607	КУБЕТПАЕВ ТОКТАРКАН	10	37
79	636255100	Каменка	жеке тұлға	|650916450601	ПЛОТНИКОВА ОЛЬГА	2	10
80	636255100	Каменка	жеке тұлға	|841117400068	ГЕРАСИМОВА ЛЮБОВЬ	6	6
81	636255100	Каменка	жеке тұлға	|770527300470	БУРКАШЕВ СЕРИК
82	636255100	Каменка	жеке тұлға	|670504301660	БУРКАШЕВ НУРЛЫБЕК		30
83	636255100	Каменка	жеке тұлға	|480123301114	ЧУПРИНА НИКОЛАЙ	4	35
84	636255300	Тройницкое	жеке тұлға	|740131301847	ТОКМУЛЬДИНОВ БОЛАТ	2	20
85	636255300	Тройницкое	жеке тұлға	|720119301025	ГОЖЕМАН НИКОЛАЙ	9	20
86	636255300	Тройницкое	жеке тұлға	|630130402843	ЕЛЕУСИЗОВА БОТАГОЗ	11
87	636255300	Тройницкое	жеке тұлға	|720526302195	ТОКМУЛЬДИНОВ МУРАТ	8	20	12
88	636255300	Тройницкое	жеке тұлға	|610428400060	ШВАРНЕВА ЕЛЕНА	6
89	636255300	Тройницкое	жеке тұлға	|570102403637	ЧИБИСОВА ТАТЬЯНА	4	20
90	636255300	Тройницкое	жеке тұлға	|630420403352	БЕСЕМБИНОВА РАЯ	4
91	636255300	Тройницкое	жеке тұлға	|410118400033	ЕЛУБАЕВА БИБИЖАР	8	20	1
92	636255300	Тройницкое	жеке тұлға	|670310302397	САДЫКОВ ЖУМАБЕК	2	30
93	636255300	Тройницкое	жеке тұлға	|600224301795	ТЕРГЕУШЕВ КАСЕНЖАР
94	636255300	Тройницкое	жеке тұлға	|600622402892	КОРОВНИКОВА	2
95	636255300	Тройницкое	жеке тұлға	|820628302527	ДЕМОЧКО АЛЕНКСЕЙ	3		8
96	636255300	Тройницкое	жеке тұлға	|760624302958	ЛЮБАКИН АЕНДРЕЙ	10
97	636255300	Тройницкое	жеке тұлға	|630102403630	РОДОЛОВСКАЯ АЛЕКСАНДРА	4
98	636255300	Тройницкое	жеке тұлға	|600303400059	КУЗНЕЦОВА ЗАБИГА
99	636255300	Тройницкое	жеке тұлға	|500702400126	АБЖАНОВА АСЫЛХАН	4
100	636255300	Тройницкое	жеке тұлға	|770605302480	НОСКО НИКОЛАЙ	8
101	636255300	Тройницкое	жеке тұлға	|691210400469	ТОКТАБАЕВА АРДАК	5
102	636255300	Тройницкое	жеке тұлға	|420311300860	ТОКМУЛДИНОВ ОРЫМБАСАР	2	36	1
103	636255300	Тройницкое	жеке тұлға	|631101400059	ЖУМАБАЕВА БАКЫТ	4	20
104	636255300	Тройницкое	жеке тұлға	|551002302093	КУСАИНОВ НУРАЛЫ	20	30	9
105	636255300	Тройницкое	жеке тұлға	|980210351564	МАМЫРКАНОВ БАУЫРЖАН	4
106	636255300	Тройницкое	жеке тұлға	|670106302279	КОЗЫБАЕВ АБАЙ	14	24
107	636255300	Тройницкое	жеке тұлға	|660117300617	ЕРЕМЕНКО ГРИГОРИЙ	10
108	636255300	Тройницкое	жеке тұлға	|740206301874	ЖАНТЕМИРОВ БАУЫРЖАН
109	636255300	Тройницкое	жеке тұлға	|620101403623	БАЙГОМЕТОВА НУРЫЛЯ	4
110	636255300	Тройницкое	жеке тұлға	|590328402804	ДЕМОЧКО ЛИЛИЯ
111	636255300	Тройницкое	жеке тұлға	|840221302366	МЕДВЕДЕВ АЛЕКСЕЙ	2
112	636255300	Тройницкое	жеке тұлға	|580223303511	КАМЗИН МАРАТ	6
113	636255100	Каменка	жеке тұлға	|700804300156	ИБРАИМОВ ЕРЖАН
114	636255100	Каменка	жеке тұлға	|960529351268	САДЕНОВ МАНАРБЕК	5	35	19
115	636255100	Каменка	жеке тұлға	|860323400774	КАРСУЛТАНОВА АСЕЛЬ
116	636255100	Каменка	жеке тұлға	|650831300062	КАСЫМОВ БИГАЗЫ	6	20	7
117	636255300	Тройницкое	жеке тұлға	|860706351398	МИРГОРОДСКИЙ ВИТАЛИЙ	4	12
118	636255100	Каменка	жеке тұлға	|790717303739	АЛИМБАЕВ АМАНГЕЛЬДЫ	9		13
119	636255100	Каменка	жеке тұлға	|700701450674	ЛИДЗАР ОЛЬГА			3
120	636255100	Каменка	жеке тұлға	|030104550496	ВИЗИРЯКИН ИГОРЬ
121	636255100	Каменка	жеке тұлға	|670223304698	КАЙРБАЕВ ЕРБОЛАТ	20	25	3
122	636255100	Каменка	жеке тұлға	|900322351300	СУЛЕЙМЕНОВ МИРХАТ	5	30	6
123	636255100	Каменка	жеке тұлға	|830921303202	МАНАБАЕВ РУСЛАН	12	20
124	636255100	Каменка	жеке тұлға	|810108350954	ВИЗИРЯКИН СЕРГЕЙ
125	536255000	Каменка а/о	шаруа қожалығы	41240005552	ТОО "Каменское SP"	150
126	536255000	Каменка а/о	шаруа қожалығы	80764002026	КХ "Кайрат"	1250		11
127	536255000	Каменка а/о	шаруа қожалығы	141240020130	ТОО "Багратион ВАВ"			279
128	536255000	Каменка а/о	шаруа қожалығы	210340003935	ТОО"AgroVostok LTD"	576	600
129	536255000	Каменка а/о	шаруа қожалығы	490319301131	Абылкасымов Б.	4	5
130	536255000	Каменка а/о	шаруа қожалығы	530506301485	Алимбаев Е.К.	73
131	536255000	Каменка а/о	шаруа қожалығы	540221401741	Раев В.В.	8	0	0
132	536255000	Каменка а/о	шаруа қожалығы	551028401915	Акрамова Р.Б.	274		7
133	536255000	Каменка а/о	шаруа қожалығы	560603301913	Сабитов К. Д.	20	0
134	536255000	Каменка а/о	шаруа қожалығы	580207300292	Нурсеитов С.Т.			389
135	536255000	Каменка а/о	шаруа қожалығы	580223303511	Камзин М.Е., Кындыбаева А.К., Мукашева А.К., Прокопьев А.Н.	6
136	536255000	Каменка а/о	шаруа қожалығы	580505303336	Козыбаев Г.Б.		35	51
137	536255000	Каменка а/о	шаруа қожалығы	590930401745	Абишева Н.Ж., Маутханова А.Ж.		35
138	536255000	Каменка а/о	шаруа қожалығы	600115303411	Синкевич А.А.	81	46	5
139	536255000	Каменка а/о	шаруа қожалығы	610402302039	Ламбуков С.Ж.	7	30
140	536255000	Каменка а/о	шаруа қожалығы	610813300651	Синельников С.И.	104
141	536255000	Каменка а/о	шаруа қожалығы	610925300155	Кабылов Б. М.		18
142	536255000	Каменка а/о	шаруа қожалығы	640309301109	Крыкбаев Б.М.	27	10	100
143	536255000	Каменка а/о	шаруа қожалығы	660101314332	Покась А.В.	2		5
144	536255000	Каменка а/о	шаруа қожалығы	670310302397	Садыков Ж.У.	2	30
145	536255000	Каменка а/о	шаруа қожалығы	700521401688	Сейтканова Г.А.		14	4
146	536255000	Каменка а/о	шаруа қожалығы	720609300417	Буллер И.Б.	24
147	536255000	Каменка а/о	шаруа қожалығы	740929300341	Шумский В.П.	6	10
148	536255000	Каменка а/о	шаруа қожалығы	801121301660	Алимбаев Д. Е.	45	38
149	536255000	Каменка а/о	шаруа қожалығы	840803401976	Сыдыкова А.Б.	80	560	20
Барлығы:						2492	1770	1070

2-кесте. Ауыл шаруашылығы жануарларының түрлері мен жас-жыныстық топтары бойынша құрылған табындардың, отарлардың және табындардың саны туралы деректер

3-кесте. Алыс жайылымдарда жайылатын мал саны туралы ақпарат

№ р/н	Әкімшілік-аумақтық объектілер жіктеуіші бойынша кенттің, ауылдың, ауылдық округтің коды	Кенттің, ауылдың, ауылдық округтің атауы	Мал саны, бас
			Ірі қара мал		Ұсақ мал		Жылқылар		Түйелер
			жеке шаруашылық	ауыл шаруашылығы өндірушілері	жеке шаруашылық	ауыл шаруашылығы өндірушілері	жеке шаруашылық	ауыл шаруашылығы өндірушілері	жеке шаруашылық	ауыл шаруашылығы өндірушілері
1	2	3	4	5	6	7	8	9	10	11
1	636255100	Каменка а.	-	1358	-	498	-	1179	-	-
2	636255300	Тройницкое а	-	535	-	202	-	47	-	-
	Барлығы:		-	1893	-	700	-	1226	-	-

	2-қосымша Жайылымдарды басқару және пайдалану жөніндегі
	Үлгілік жоспарға Форма

Ұсынылатын жайылым айналымының схемалары

Жылдар	Учаскелердің нөмірлері
	I	II	III
Бірінші жыл	көктемгі маусым	жазғы маусым	күзгі маусым
Екінші жыл	демалыс учаскесі	көктемгі маусым	жазғы маусым
Үшінші жыл	күзгі маусым	демалыс учаскесі	көктемгі маусым
Төртінші жыл	жазғы маусым	күзгі маусым	демалыс учаскесі

Қорытынды

Ауыл шаруашылығы алқаптарын пайдалану кезінде табиғи және егілген жайылымдардың жем-шөптік сапасының нашарлауына және шөп өнімділігінің төмендеуіне жол бермеу мақсатында жайылым айналымын сақтау қажет, бұл жем-шөп базасының жағдайын жақсартуға мүмкіндік береді.

Жайылым айналымы – бұл жайылымдарды пайдалану және оларды күтіп-баптау жүйесі, онда белгілі бір тәртіппен (маусым ішінде, бір жылдан кейін немесе бірнеше жыл сайын) оларды пайдалану мерзімдері мен тәсілдері өзгеріп отырады. Осы мақсатта жайылымды кезектестіріп пайдалану, шөп шабу мен мал жаюды алмастыру, сондай-ақ жайылымға демалыс беру жүзеге асырылады.

Табиғи-климаттық жағдайларды және жайылымдардың тозу деңгейін (әсіресе халық пайдаланатын жайылымдарға қатысты) ескере отырып, маусымдық-алмастырмалы жайылым айналымы қолданылады. Ол жыл мезгілдері ішінде жайылымдарды кезектестіріп пайдалану арқылы үш қоршаулы (загонды) сызбаны қарастырады. Мұндай жүйеде әрбір учаске маусымның басы, ортасы және соңы үшін кезектесіп пайдаланылатын қоршауларға бөлінуі тиіс.

Жайылым айналымын мал жаюды ұйымдастыру кезінде қолдану қажет, бұл ретте осы Жоспардың 3-қосымшасына сәйкес жайылым айналымының қолайлы сызбалары ескеріледі.

Әзірленген 2026–2030 жылдарға арналған Ұлан ауданы Каменск ауылдық округі бойынша жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жоспары жайылымдарды ұтымды пайдалануды қамтамасыз етуге, олардың жағдайын жақсартуға және деградация үдерісінің алдын алуға мүмкіндік береді.