"Электр энергетикасы туралы" Қазақстан Республикасының Заңы 5-бабының 6-1) тармақшасына және "Жылу энергетикасы туралы" Заңның 21-1-бабының 4-тармағына сәйкес БҰЙЫРАМЫН:
1. Қоса беріліп отырған Отын-энергетика кешенін басқарудың бірыңғай мемлекеттік жүйесін қалыптастыру, жүргізу және оның жұмыс істеуі қағидалары бекітілсін.
2. Қазақстан Республикасы Энергетика министрлігінің Цифрландыру департаменті Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен:
1) осы бұйрықты Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркеуді;
2) осы бұйрықты Қазақстан Республикасы Энергетика министрлігінің интернет-ресурсында орналастыруды;
3) осы бұйрық мемлекеттік тіркелгеннен кейін он жұмыс күні ішінде Қазақстан Республикасы Энергетика министрлігінің Заң қызметі департаментіне осы тармақтың 1) және 2) тармақшаларында көзделген іс-шаралардың орындалғаны туралы мәліметтерді ұсынуды қамтамасыз етсін.
3. Осы бұйрықтың орындалуын бақылау жетекшілік ететін Қазақстан Республикасы энергетика вице-министріне жүктелсін.
4. Осы бұйрық алғашқы жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі.
|
Қазақстан Республикасы Энергетика министрі |
Е. Аккенженов |
"КЕЛІСІЛДІ"
Қазақстан Республикасының
Қаржы министрлігі
"КЕЛІСІЛДІ"
Қазақстан Республикасының
Ұлттық экономика министрлігі
"КЕЛІСІЛДІ"
Қазақстан Республикасының
Цифрлық даму, инновациялар және
аэроғарыш өнеркәсібі министрлігі
| Қазақстан Республикасы Энергетика министрінің 2025 жылғы 17 қыркүйектегі № 355-н/қ бұйрығымен бекітілген |
Отын-энергетика кешенін басқарудың бірыңғай мемлекеттік жүйесін қалыптастыру, жүргізу және оның жұмыс істеу қағидалары
Ескерту. Қағидалар жаңа редакцияда - ҚР Энергетика министрінің 19.03.2026 № 128-н/қ (алғашқы ресми жарияланған күнінен бастап күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.
1-тарау. Жалпы ережелер
ЗҚАИ-ның ескертпесі!
1-тарау 01.01.2027 бастап қолданысқа енгізіледі - ҚР Энергетика министрінің 19.03.2026 № 128-н/қ (мәтін алып тасталды) бұйрығымен.
2-тарау. Жүйенің мақсаты мен құрылымы
ЗҚАИ-ның ескертпесі!
2-тарау 01.01.2027 бастап қолданысқа енгізіледі - ҚР Энергетика министрінің 19.03.2026 № 128-н/қ (мәтін алып тасталды) бұйрығымен.
3-тарау. Жүйенің жұмыс істеу тәртібі
ЗҚАИ-ның ескертпесі!
3-тарау 01.01.2027 бастап қолданысқа енгізіледі - ҚР Энергетика министрінің 19.03.2026 № 128-н/қ (мәтін алып тасталды) бұйрығымен.
4-тарау. Жүйеде пайдаланушылар арасындағы өзара іс-қимыл және жұмыс процестерін үйлестіру тәртібі
ЗҚАИ-ның ескертпесі!
4-тарау 01.01.2027 бастап қолданысқа енгізіледі - ҚР Энергетика министрінің 19.03.2026 № 128-н/қ (мәтін алып тасталды) бұйрығымен.
5-тарау. Деректерді жинау, өңдеу, мониторингтеу және оларды талдау тәртібі
ЗҚАИ-ның ескертпесі!
5-тарау 01.01.2027 бастап қолданысқа енгізіледі - ҚР Энергетика министрінің 19.03.2026 № 128-н/қ (мәтін алып тасталды) бұйрығымен.
6-тарау. Деректерді жинау, өңдеу және сақтау мақсатында отын-энергетика кешені субъектілерінің цифрлық объектілеріне қойылатын талаптар
54. Жүйенің жұмыс істеуінің сенімділігі мен қауіпсіздігін қамтамасыз ету мақсатында отын-энергетика кешені субъектілерінің цифрлық объектілері ақпаратты сақтауды, өңдеуді және беруді жүзеге асыру кезінде Бірыңғай талаптарға, сондай-ақ ҚР СТ ЕО 62443-3-3 "Өнеркәсіптік коммуникациялық желілер. Желілер мен жүйелердің қауіпсіздігі. 3-3 бөлім. Жүйелік қауіпсіздік пен қауіпсіздік деңгейлеріне қойылатын талаптар" Қазақстан Республикасының ұлттық стандартына сәйкес келтірілуге тиіс.
55. Өлшеуге арналған және деректерді Жүйеге беруге арналған метрологиялық сипаттамалары бар техникалық құралдарға қойылатын талаптар "Өлшем бірлігін қамтамасыз ету туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 8 және 11-1 баптарына, сондай-ақ өлшем бірлігін қамтамасыз ету саласындағы ұлттық стандарттарға сәйкес айқындалады.
56. Отын-энергетика кешені субъектілерінің Цифрлық объектілері деректерді жинауды, өңдеуді және Жүйеге беруді және Бірыңғай талаптарға сәйкес криптографиялық және өзге де қорғау деңгейін қамтамасыз етуге қабілетті серверлік жабдықты пайдалана отырып, үздіксіз қоректендіру көздерімен, байланыс арналарымен қамтамасыз етіледі.
57. Отын-энергетика кешені субъектілерінің цифрлық объектілеріне қойылатын талаптар осы Қағидалардың 2-қосымшасына сәйкес бекітілген "Электр және жылу энергиясын, газды коммерциялық есепке алудың автоматтандырылған жүйелерінің өлшеу құралдарына, цифрлық жүйелеріне және аппараттық-бағдарламалық кешендеріне, сондай-ақ есепке алу құралдарын электр және жылу энергиясы мен газды зияткерлік есепке алу жүйесіне қосу мүмкіндігін және Отын-энергетика кешенін басқарудың бірыңғай мемлекеттік жүйесімен өзара іс-қимылды қамтамасыз ететін жабдыққа қойылатын техникалық талаптарда" айқындалады.
7-тарау. Жылу энергетикасын және электр энергетикасын цифрландыру объектілеріне қойылатын талаптар
58. Талаптар Жүйеге деректерді жинауға, өңдеуге, сақтауға және беруге арналған жылу энергетикасы және электр энергетикасы субъектілерінің цифрлық объектілеріне қойылатын ең төменгі қажетті шарттарды айқындайды.
59. Осы талаптар жылу энергетикасы және электр энергетикасы субъектілерінің Жүйемен сенімді, қауіпсіз және үздіксіз ақпараттық өзара іс-қимылын қамтамасыз етуге бағытталған.
60. Отын-энергетика кешені субъектілерін цифрландыру объектілері жылу және электр энергиясын өндіру, беру, бөлу және тұтыну туралы деректерді Жүйеге автоматтандырылған жинауды, сақтауды және беруді қамтамасыз етеді.
61. Пайдаланылатын техникалық құралдар сенімділікті, ақпаратты қорғау мен мемлекеттік және салалық цифрлық жүйелермен үйлесімділікті қамтамасыз етеді.
62. Деректер алмасу белгіленген техникалық талаптарға сәйкес қорғалған байланыс арналары арқылы жүзеге асырылады, берілетін ақпарат толықтығын, дұрыстығын және уақтылығын қамтиды.
63. Деректерді сақтау және архивтеу олардың сақталуын және уәкілетті орган үшін қолжетімділігін қамтамасыз етеді.
8-тарау. Энергетикалық ресурстарды коммерциялық есепке алудың автоматтандырылған жүйелерінің аппараттық-бағдарламалық кешендеріне қойылатын талаптар
64. Электр және жылу энергиясын коммерциялық есепке алудың автоматтандырылған жүйелерінің аппараттық-бағдарламалық кешендері тиісті тізілімдерге енгізілген және метрологиялық тексеруден өткен, сертификатталған өлшеу құралдарын және бағдарламалық қамтылымды пайдалана отырып, энергетикалық ресурстарды өндіруді, беруді, бөлу мен тұтынуды сенімді және үздіксіз есепке алуды қамтамасыз етеді.
65. Кешендердің барлық элементі (есептегіштер, датчиктер, контроллерлер, серверлік жабдықтар және байланыс арналары) сертификатталған, белгіленген техникалық талаптарға сәйкес келеді және сәйкестікті растайды.
66. Аппараттық-бағдарламалық кешеннен Жүйеге деректерді беру нақты уақыт режимінде немесе берілген кезеңділікпен, қорғалған байланыс арналарын пайдалана отырып және белгіленген техникалық талаптарға сәйкес автоматты түрде жүзеге асырылады.
67. Аппараттық-бағдарламалық кешендер іркілістер кезінде деректердің сақталуы үшін үздіксіз жұмыс істеуді, резервтік архивтеуді қамтамасыз етеді.
68. Энергетикалық ресурстарды коммерциялық есепке алудың автоматтандырылған жүйелерінің аппараттық-бағдарламалық кешені есепке алу аспаптарының жай-күйін (белсенді/белсенді емес, күйі) көрсетуді, жаңарту уақытын белгілей отырып көрсеткіштерді автоматты және қолмен есепке алуды және деректерді стандартты форматтарға экспорттауды, пайдаланушыларды басқаруды (қарау, қосу, редакциялау, жою, сүзу және қол жеткізу құқықтарының аражігін ажырату), архивтерді жүргізе отырып электр энергиясы мен жылу бойынша есептерді қалывптастыруды, мамандандырылған есептеулерді жүргізуді және экспорттауды, аналитикалық функцияларды орындауды (жалпы анықтаманы айқындау, ең жоғары, ең төмен шығыс пен динамиканы айқындау), сондай-ақ әкімшінің, оператордың және абоненттің жұмыс орындарын ұсынуды қамтамасыз етеді.
69. Электр және жылу энергиясын коммерциялық есепке алудың автоматтандырылған жүйелерінің аппараттық-бағдарламалық кешендеріне қойылатын ең төменгі талаптар осы Қағидалардың 2-қосымшасына сәйкес бекітілген "Электр және жылу энергиясын, газды коммерциялық есепке алудың автоматтандырылған жүйелерінің өлшеу құралдарына, цифрлық жүйелеріне және аппараттық-бағдарламалық кешендеріне, сондай-ақ есепке алу құралдарын электр және жылу энергиясы мен газды зияткерлік есепке алу жүйесіне қосу мүмкіндігін және Отын-энергетика кешенін басқарудың бірыңғай мемлекеттік жүйесімен өзара іс-қимылды қамтамасыз ететін жабдыққа қойылатын техникалық талаптарда" айқындалады.
9-тарау. Технологиялық процесті басқарудың автоматтандырылған жүйелеріне қойылатын талаптар
70. Технологиялық процесті басқарудың автоматтандырылған жүйелері энергияны өндіру, беру және тарату процестерін үздіксіз және қауіпсіз басқаруды, сондай-ақ автоматты және қашықтықтан нақты уақыттағы параметрлерді жедел мониторингтеуді қамтамасыз етеді.
71. Технологиялық процесті басқарудың автоматтандырылған жүйелері авариялық және штаттан тыс оқиғаларды тіркейді, технологиялық деректерді Жүйеге жібереді, жұмыс режимдерін болжау, талдау және оңтайландыру функцияларын қолдайды.
72. Технологиялық процесті басқарудың автоматтандырылған жүйесінің жабдықтары мен бағдарламалық қамтылымы істен шығуға төзімділікті, электр және жылу энергиясын коммерциялық есепке алудың автоматтандырылған жүйелерімен интеграциялауды қамтамасыз етеді және қажет етілетін қауіпсіздік деңгейін қамтамасыз етеді.
73. Технологиялық процесті басқарудың автоматтандырылған жүйесінде деректерді беру және сақтау қол жеткізуді бақылауды, пайдаланушының аутентификациясын және рұқсатсыз араласудан қорғауды қоса алғанда, киберқауіпсіздік құралдарымен қамтамасыз етіледі.
74. Технологиялық процесті басқарудың автоматтандырылған жүйесі үздіксіз жұмыс істейді (уақыттың кемінде 99% қолжетімділік коэффициентімен), тұрақты техникалық қызмет көрсетуден өтеді және белгіленген мерзімде технологиялық деректерді архивтеуді қамтамасыз етеді.
75. Технологиялық процесті басқарудың автоматтандырылған жүйесі сыртқы автоматтандыру жүйелерімен, субъектілердің цифрлық жүйелерімен және Жүйемен интеграциялау мүмкіндігін қамтамасыз ете отырып, стандартты ашық деректер алмасу хаттамаларын қолдайды.
76. Технологиялық процесті басқарудың автоматтандырылған жүйесінің жүйелері оқиғалар журналдарын кемінде 12 ай сақтау мүмкіндігімен басқару оқиғаларын, пайдаланушыларға қол жеткізуді, баптауды өзгертуді және штаттан тыс жағдайларды автоматты түрде тіркеуді қамтамасыз етеді.
77. Технологиялық процесті басқарудың автоматтандырылған жүйесінің бағдарламалық қамтылым орталықтандырылған жаңартуларды басқару және жаңа нұсқалар туралы хабарламаны қоса алғанда, алдыңғы нұсқаға оралу мүмкіндігімен қауіпсіз жаңартуды қолдайды.
78. Жоғары сыни объектілерде технологиялық процесті басқарудың автоматтандырылған жүйесі резервтелген байланыс арналарын, қуат көздерін және негізгі жабдық істен шыққан кезде автоматты ауысу функциясы бар серверлік тораптарды қамтиды.
79. Барлық енгізілген технологиялық процесті басқарудың автоматтандырылған жүйесі қосылу схемаларын, баптау жөніндегі нұсқаулықтарды, техникалық қызмет көрсету тәртібін және істен шығу кезінде қалпына келтіру жоспарын қамтитын пайдалану құжаттамасымен бірге жүреді.
80. Есепке алу аспаптарын өндіруші және (немесе) оның ресми өкілі есепке алу аспаптарын отын-энергетикалық кешен субъектісінің балансына жеткізумен бірге технологиялық процесті басқарудың автоматтандырылған жүйесін беруді қамтамасыз етеді.
10-тарау. Автоматтандырылған коммерциялық есепке алу жүйесінің жұмыс істеуі үшін серверлік жабдыққа және операциялық жүйеге қойылатын техникалық талаптар
81. Серверлік жабдық кемінде 99% қолжетімділікпен тәулік бойы жұмыс істеуді, нақты уақыт режимінде деректердің үлкен көлемін өңдеуді және ауқымдалықты қолдауды қамтамасыз етеді.
82. Қоректендіруді, дискілік массивтерді, байланыс арналарын резервтеу, сондай-ақ деректердің тұрақты резервтік көшірмесін жасау және қалпына келтіру қамтамасыз етіледі.
83. Операциялық жүйе көп пайдаланушыға қол жетімділікті, қауіпсіздік жаңартуларын және мәліметтер базасымен және электр мен жылу энергиясын коммерциялық есепке алудың автоматтандырылған жүйелерінің дерекқор базасымен және бағдарламалық қамтылыммен үйлесімділігін қолдайды.
84. Серверлік жүйелер қол жеткізу құқықтарының аражігін ажыратуды, пайдаланушылардың аутентификациясын және құралдарды қолдануды қоса алғанда, ақпаратты қорғауды қамтамасыз етеді киберқауіпсіздік.
85. Серверлік жүйелер орталықтандырылған әкімшілендіруді, мониторингті, автоматты диагностикалауды және архивтік деректерді белгіленген мерзімдерде сақтауды қолдайды.
86. Өлшеу құралдары мен өзге де жабдық өлшеу нәтижелеріне араласу және (немесе) есептік деректерді бұрмалау мүмкіндігін болғызбау үшін сыртқы әсерден және (немесе) рұқсатсыз қол жеткізуден қорғалады.
87. Цифрлық жүйенің киберқауіпсіздік талаптарға сәйкестігін растайтын сертификаты болады.
88. Коммерциялық есепке алудың автоматтандырылған жүйесінің жұмыс істеуін қамтамасыз етуге арналған серверлік жабдыққа және операциялық жүйеге қойылатын ең төменгі техникалық талаптар осы Қағидалардың 2-қосымшасына сәйкес бекітілген "Электр және жылу энергиясын, газды коммерциялық есепке алудың автоматтандырылған жүйелерінің өлшеу құралдарына, цифрлық жүйелеріне және аппараттық-бағдарламалық кешендеріне, сондай-ақ есепке алу құралдарын электр және жылу энергиясы мен газды зияткерлік есепке алу жүйесіне қосу мүмкіндігін және Отын-энергетика кешенін басқарудың бірыңғай мемлекеттік жүйесімен өзара іс-қимылды қамтамасыз ететін жабдыққа қойылатын техникалық талаптарда" айқындалады.
11-тарау. Энергетикалық ресурстарды есепке алудың зияткерлік жүйелерінде ақпаратты беру технологиясына қойылатын талаптар
89. Деректерді беру ақпараттың толықтығы мен дұрыстығын қамтамасыз ете отырып, берілген мерзімділікпен немесе нақты уақытта автоматты режимінде жүзеге асырылады.
90. Деректермен алмасу үшін басқа цифрлық жүйелермен үйлесімділікті қамтамасыз ететін байланыс хаттамалары пайдаланылады.
91. Ақпарат деректердің тұтастығын, құпиялылығын және қолжетімділігін қамтамасыз ете отырып, қорғалған байланыс арналары арқылы беріледі.
92. Жүйе электрмен жабдықтаудағы іркілістер немесе үзілістер кезінде ақпаратты берудің резервтік арналарын және деректердің сақталуын қамтамасыз етеді.
93. Ақпаратты беру технологиясы байланыс сапасын мониторингтеуді және ақаулардан кейін автоматты түрде қалпына келтіруді қолдайды.
94. Интеллектуалды есеп жүйесі байланыс арналарының резервтік көшірмесін (негізгі және резервтік), сондай-ақ үзіліссіз жұмыс істеуін қамтамасыз ету үшін автоматты түрде ауысуды қолдайды.
95. Ақпаратты беру технологиясы мемлекеттік және салалық ұйымдармен цифрлық жүйелермен үйлесімділік пен интеграциялауды қамтамасыз етеді.
12-тарау. Жылу және электр энергиясын есепке алуды жүзеге асыратын, есепке алу аспаптарын қосу мүмкіндігін қамтамасыз ететін өлшеу құралдарына, жабдықтарға және материалдық емес активтерге қойылатын талаптар
96. Жылу және электр энергиясын өлшеу құралдары (оның ішінде жылу есептегіштер, электр есептегіштер, датчиктер, тіркегіштер) Қазақстан Республикасының өлшем бірлігін қамтамасыз етудің мемлекеттік жүйесінің тізілімінде тіркелуге және өлшем бірлігін қамтамасыз ету саласындағы заңнамаға сәйкес тексеруден (поверкадан) өткізілуге тиіс.
97. Жабдық пен бағдарламалық қамтылым жылу және электр энергиясын есепке алудың интеллектуалды жүйесіне есепке алу аспаптарын қашықтықтан қосу мүмкіндігін қамтамасыз етеді.
98. Есепке алу аспаптары деректерді автоматтандырылған беруді, архивтік ақпаратты сақтауды және Жүйемен интеграциялауды қолдайды.
99. Сертификатталған материалдық емес активтер (бағдарламалық қамтылым, мәліметтер базасы, лицензиялар) ақпаратты қорғауды қамтамасыз етеді.
100. Барлық өлшеу құралдары мен жабдықтарының деректерді берудің жаңа стандарттарымен және хаттамаларымен үйлесімділікті қамтамасыз ету үшін жаңғырту және жаңарту мүмкіндігі бар.
101. Жабдық істен шыққан кезде жылумен жабдықтау субъектілері есепке алудың үздіксіздігін сақтай отырып, оны кәсіпорынның техникалық регламентінде көзделген мерзімдерде, бірақ 30 күнтізбелік күннен кешіктірмей ауыстыруды қамтамасыз етеді.
102. Өлшеу құралдары мен бағдарламалық қамтылымға техникалық және метрологиялық құжаттама жүйеде электронды түрде сақталады.
103. Өлшеу құралдары мен жабдықтары өлшеу нәтижелеріне араласу және (немесе) есепке алу деректерінің бұрмалану мүмкіндігін болдырмау үшін сыртқы әсерден және (немесе) рұқсатсыз қол жеткізуден қорғалады.
104. Электр энергиясын есепке алу аспаптарының күнді және уақытты белгілей отырып, негізгі параметрлердің сақталуын қамтамасыз ететін, сондай-ақ тұтынылған белсенді және реактивті электр энергиясының мәндерінің тікелей және кері бағытта, жиынтық сияқты әр тариф бойынша да жадында жазылуын және олардың сақталуын қамтамасыз ететін энергияға тәуелсіз жады болады.
105. Жылу энергиясын есепке алу аспабы күнді және уақытты белгілей отырып, негізгі параметрлердің сақталуын, сондай-ақ тұтынылған жылу энергиясының, жылу қуатының, жылу тасымалдағыштың көлемі мен массасы мәндерінің жазылуын және олардың сақталуын қамтамасыз ететін энергияға тәуелсіз жады болады.
106. Есепке алу аспаптары тіркелген оқиғалар туралы ақпаратты тіркеп-бекітуді, тіркеуді, сақтауды және беруді қамтамасыз ететін кіріктірілген оқиғалар журналдарымен жарақтандырылады.
107. Электр және жылу энергиясын есепке алуды жүзеге асыратын, сондай-ақ есепке алу құралдарын электр және жылу энергиясын зияткерлік есепке алу жүйесіне қосу мүмкіндігін және жүйемен өзара іс-қимылды қамтамасыз ететін өлшеу құралдарына, жабдыққа және материалдық емес активтерге қойылатын ең төменгі талаптар осы Қағидалардың 2-қосымшасына сәйкес бекітілген "Электр және жылу энергиясын, газды коммерциялық есепке алудың автоматтандырылған жүйелерінің өлшеу құралдарына, цифрлық жүйелеріне және аппараттық-бағдарламалық кешендеріне, сондай-ақ есепке алу құралдарын электр және жылу энергиясы мен газды зияткерлік есепке алу жүйесіне қосу мүмкіндігін және Отын-энергетика кешенін басқарудың бірыңғай мемлекеттік жүйесімен өзара іс-қимылды қамтамасыз ететін жабдыққа қойылатын техникалық талаптарда" айқындалады.
13-тарау. Өндірістік объектілерді шикі мұнайды, газ конденсатын, шикі газды және оны қайта өңдеу өнімдерін (тауарлық газды) есепке алу аспаптарымен жарақтандыру және шикі мұнайды, газ конденсатын, шикі газды және оны қайта өңдеу өнімдерін (тауарлық газды) есепке алу аспаптарының жұмыс істеуін қамтамасыз ету тәртібі
ЗҚАИ-ның ескертпесі!
13-тарау 01.01.2027 бастап қолданысқа енгізіледі - ҚР Энергетика министрінің 19.03.2026 № 128-н/қ (мәтін алып тасталды) бұйрығымен.
| Отын-энергетика кешенінің бірыңғай мемлекеттік жүйесін қалыптастыру, жүргізу және оның жұмыс істеуі қағидаларына |
|
| 1-қосымша |
ЗҚАИ-ның ескертпесі!
1-қосымша 01.01.2027 бастап қолданысқа енгізіледі - ҚР Энергетика министрінің 19.03.2026 № 128-н/қ (мәтін алып тасталды) бұйрығымен.
| Отын-энергетика кешенінің бірыңғай мемлекеттік жүйесін қалыптастыру, жүргізу және оның жұмыс істеуі қағидаларына 2-қосымша |
Электр және жылу энергиясын, газды коммерциялық есепке алудың автоматтандырылған жүйелерінің өлшеу құралдарына, цифрлық жүйелеріне және аппараттық-бағдарламалық кешендеріне және электр және жылу энергиясын, газды есепке алудың интеллектуалды жүйесіне есепке алу аспаптарын қосу және Отын-энергетикалық кешенін басқарудың бірыңғай мемлекеттік жүйесімен өзара іс-қимыл жасау мүмкіндігін қамтамасыз ететін өзге жабдыққа қойылатын техникалық талаптар
1-тарау. Жалпы ережелер
1. Осы Электр және жылу энергиясын, газды коммерциялық есепке алудың автоматтандырылған жүйелерінің өлшеу құралдарына, цифрлық жүйелеріне және аппараттық-бағдарламалық кешендеріне және электр, жылу энергиясын, газды есепке алудың интеллектуалды жүйесіне есепке алу аспаптарын қосу және отын-энергетикалық кешенді басқарудың бірыңғай мемлекеттік жүйесімен өзара іс-қимыл жасау мүмкіндігін қамтамасыз ететін өзге жабдыққа қойылатын техникалық талаптар (бұдан әрі – Техникалық талаптар) Қазақстан Республикасының отын-энергетикалық кешенін цифрлық трансформациялау және электр энергетикасы саласындағы басшылықты, жылу энергетикасы саласындағы басшылықты және салааралық үйлестіруді жүзеге асыратын уәкілетті органның тиімді өзара іс-қимылы, өндірісті, тасымалдауды (тасымалдауды) мемлекеттік реттеу, газды сақтау және көтерме саудада өткізу, сондай-ақ тауарлық және сұйытылған мұнай газын Отын–энергетика кешенін басқарудың бірыңғай мемлекеттік жүйесі (бұдан әрі – Бірыңғай жүйе) арқылы отын-энергетика кешені субъектілерін бөлшек саудада өткізу және тұтыну мақсатында әзірленген және олар ұсынымдық сипатта болады.
2. Осы Техникалық талаптар отын-энергетика кешенінің газды, электр және жылу энергиясын коммерциялық есепке алудың автоматтандырылған жүйелерінің өлшеу құралдарына, цифрлық жүйелеріне және аппараттық-бағдарламалық кешендеріне, жаңадан пайдалануға берілген объектілерге қолданылады.
2-тарау. Электр және жылу энергиясын коммерциялық есепке алудың автоматтандырылған жүйелерінің цифрлық жүйелеріне қойылатын ең төменгі талаптар
3. Электр және жылу энергиясын коммерциялық есепке алудың автоматтандырылған жүйелерінің цифлық жүйесі олардың функционалына мынадай ең төменгі талаптарға ие:
әртүрлі есептеу аспаптарынан көрсеткіштерді оқу интерфейсіне қол жеткізу;
есепке алу құралдарының жай-күйі;
есепке алу құралдарынан деректерді басқару және оқу;
деректерді параметрлер, күні және ілеспе өлшемшарттар бойынша топтастыру мүмкіндігі;
құрылғыларды атауы, сериялық нөмірі, жеке шоты, мекенжайы және контрагенттің жеке деректері бойынша іздеу.
4. Ең төменгі функционалдық мүмкіндіктер электр және жылу энергиясын коммерциялық есепке алудың автоматтандырылған жүйелерінің цифрлық жүйелері:
1) есепке алу құралдарының жай-күйі:
белсенді және белсенді емес есепке алу құралдарының тізімі;
әрбір есепке алу құралының мәртебесін индикациялау;
2) есептілік модулі:
есепке алу аспаптары (электр энергиясы, жылу энергиясы) бойынша есептерге қолжетімділіктің болуы және әртүрлі типтегі есептерді қалыптастыру мүмкіндігі;
3) көрсетілімдер мониторингі:
әртүрлі есептеу аспаптарынан көрсеткіштерді мониторингілеу интерфейсіне қолжетімділік;
деректерді параметрлер, күні және ілеспе өлшемшарттар бойынша топтастыру мүмкіндігі;
құрылғыларды атауы, сериялық нөмірі, жеке шоты, мекенжайы және контрагенттің жеке деректері бойынша іздеу;
4) көрсеткіштерді оқуды басқару:
әрбір құрал үшін деректердің соңғы жаңартылған уақытының индикациясы;
көрсеткіштер деректерін форматтарға экспорттау мүмкіндігі Excel, PDF;
қателер немесе сәйкессіздіктер анықталған жағдайда көрсеткіштерді қолмен енгізу функционалы.
5) пайдаланушыларды басқару:
жүйе пайдаланушыларын қарау және басқару мүмкіндігі;
пайдаланушыларды қосу, өңдеу және жою;
пайдаланушыларды типі мен күйі бойынша сүзу (белсенді, белсенді емес);
пайдаланушылардың жүйенің әртүрлі модульдеріне қол жеткізуін басқару;
6) талдау:
таңдалған кезеңдегі жалпы тұтынуды, ең жоғары және ең аз тұтынуды көрсету;
жалпы шығын;
ең жоғары шығын;
ең аз шығын;
пайызбен өсу немесе төмендеу индикациясымен көрсеткіштердің динамикалық өзгерісі;
7) мыналарды:
есепке алу аспабының атауын;
тұтыну көлемін;
есепке алу аспабы жататын топтарды;
ең жоғары және ең аз шығынмен есептеу аспаптарын бөлуді;
тұтыну трендтерін көрсетуге арналған диаграммаларды;
есепке алу аспаптарынан оқылатын және оқылмайтын көрсеткіштердің саны бойынша статистиканы;
деректерді есептеу құралдары мен уақыт кезеңдері бойынша іріктеу мүмкіндігі;
жүйедегі есепке алу аспаптарының белсенділігі мен жай-күйінің графикалық бейнеленуін көрсете отырып, есепке алу аспаптарының тізімі;
8) жұмыс станциялары:
әкімшінің, оператордың және абоненттің WEB-кабинеттерін қоса алғанда, заманауи технологияларды қолдану электр және жылу энергиясының цифрлық жүйесінің, сондай-ақ абоненттің смартфондарға арналған мобильді қосымшасы;
9) жүйенің жай-күйін бақылау:
деректердің түсуін және тұтастығын бақылау, шекаралық шарттардың орындалуын тексеру, өлшеу құралдарының оқиғалар журналын бақылау, объектілердің теңгерімін бақылау;
нақты уақытта жүйені пайдаланушыларға алаңдатарлық хабарламаларды (alarm) қалыптастыру. Жүйе журналында тіркелген авариялық оқиғалар туралы e-mail-хабарламаларды жіберу.
5. Цифрлық жүйе ҚР СТ ISO/IEC 15408-1 "Ақпараттық технологиялар. Қауіпсіздікті қамтамасыз етудің әдістері мен құралдары. Ақпараттық технологиялардың қауіпсіздігін бағалау өлшемшарттары. 1-бөлім. Кіріспе және жалпы үлгі", ҚР СТ ISO/IEC 15408-2 "Ақпараттық технологиялар. Қауіпсіздікті қамтамасыз етудің әдістері мен құралдары. Ақпараттық технологиялардың қауіпсіздігін бағалау өлшемшарттары. 2-бөлім. Қауіпсіздіктің функционалдық талаптары", ҚР СТ ISO/IEC 15408-3 "Ақпараттық технологиялар. Қауіпсіздікті қамтамасыз етудің әдістері мен құралдары. Қорғауды қамтамасыз етудің әдістері мен құралдары. Ақпараттық технологиялардың қауіпсіздігін бағалау өлшемшарттары. 3-бөлім. Қорғауды қамтамасыз етудің талаптары", ҚР СТ ISO/IEC 27002 "Ақпараттық қауіпсіздік, киберқауіпсіздік және құпиялылықты қорғау. Ақпараттық қауіпсіздікті басқару құралдары".
6. Цифрлық жүйе киберқауіпсіздік менеджменті жүйесінің СТ РК ISO/IEC 27001 "Ақпараттық технологиялар. Қауіпсіздікті қамтамасыз ету әдістері мен құралдары. Ақпараттық қауіпсіздік менеджменті жүйелері. Талаптар." стандартының ережелері мен талаптарына сәйкестігін растайтын сертификаттың болуын қамтамасыз етеді.".
3-тарау. Электр және жылу энергиясының коммерциялық есепке алудың автоматтандырылған жүйелерінің аппараттық-бағдарламалық кешендеріне қойылатын ең төменгі талаптар
7. Электр және жылу энергиясын есепке алу бойынша деректерді автоматтандырылған жинау мыналарды қамтамасыз етеді:
көрсеткіштерді (тәуліктік, айлық, соның ішінде тарифтік), жүктеме профильдерін, оқиғалар журналдарын, электр және жылу желілерін алу;
электр және жылу энергиясын кешенді есепке алу;
өлшеу нәтижелерінің дұрыстығын бақылау және болмаған кезеңдердегі өлшеу нәтижелерін ауыстыру;
электр желілері объектілеріндегі кернеуді бақылау (трансформаторлық кіші станциялар, тұтынушы объектілері);
объектілердің әртүрлі топтары бойынша энергия тұтынудың жиынтық көрсеткіштерін есептеу;
баланстарды талдау (кіші станциялардағы, трансформаторлық және тарату станцияларындағы, электр желілері учаскелеріндегі және желілік учаскелердегі электр және жылу энергиясының кірісі/шығысы/қайтарымы/шығыны, нақты теңгерімсіздіктерді шекті рұқсат етілген мәндермен салыстыру);
есепке алу аспаптарын орнату, ауыстыру, техникалық қызмет көрсету және жөндеу, оның ішінде қосу/ажырату өтінімдерін өңдеу туралы ақпаратты жүргізу;
пайдаланушыларды басқаруды қоса алғанда, жүйені әкімшілендіру және қол жеткізуді шектеудің рөлдік моделіне негізделген объектілерге олардың қол жетімділігі;
абоненттерді алдағы ажырату/шектеу, берешек, тарифтің ықтимал өзгеруі туралы хабардар ету;
жүйенің топтық әкімшілігін құру;
типтік есепке алу нүктелерін жүргізу;
абоненттер топтарын шаблондар бойынша толтыру және импорттау xls-макеттер (абоненттің мекенжайы, тегі, аты, әкесінің аты (бар болса), есептегіш құрылғының зауыттық нөмірі), берілген ережелерге сәйкес есептегіш құрылғыларды автоматты түрде байланыстыру мүмкіндігін жасау;
таратылған деректерді өңдеу, кейінге қалдырылған қайта есептеулер;
сыртқы жүйелермен интеграция.
8. Өлшеу құралдары, жабдықтар мен материалдық емес активтер оларды электр және жылу энергиясын есепке алудың интеллектуалды жүйесіне қосу (интеграциялау) мүмкіндігін, оның ішінде өлшеу ақпаратын, есепке алу деректерін, басқару сигналдарын (командаларын), стандартты және төтенше жағдайлардың басталғаны туралы ескерту сигналдарын, бағдарламалық кешен жүйесін (төменгі деңгей), концентраторларды (шлюздер), электр қондырғысы мен жылу қондырғысының ақпараттық-есептеу кешенін (орта деңгей) және орталықтандырылған деректерді өңдеу жүйесін (жоғарғы деңгей) қабылдауды, өңдеуді және беруді қамтамасыз етеді.
9. Тұрғын және тұрғын емес үй-жайларды жабдықтауда қолданылатын техникалық шешімдер энергия беруші ұйымдардың электр және жылу энергиясын есепке алудың интеллектуалды жүйесіне барлық өлшеу құралдарынан штаттық және шұғыл оқиғалардың басталғаны туралы хабардар ету сигналдарын, сигналдарын (командаларын) басқаратын есепке алу деректерін, өлшеу ақпаратын өңдеуді және беруді, деректерді қабылдауды қамтамасыз етеді.
10. Қолданылатын байланыс технологиялары мен интерфейстері, ақпараттық алмасудың спецификациялары мен хаттамалары өзара байланыс және өзара әрекеттесу әдістерінің, бірыңғай аппараттық-бағдарламалық құралдардың нормативтік-техникалық талаптардың жиынтығы түріндегі ашық және стандартталған талаптарға сәйкестігін, сондай-ақ электр және жылу энергиясын интеллектуалды есепке алу жүйесінің функционалдық элементтерімен кепілдендірілген өзара әрекеттесу үшін қажетті ақпарат алмасу құралдары мен байланыс арналарын (желілерін) ұйымдастырудың функционалдық құрылғылардың жүргізілуін қамтамасыз етеді.
11. Тұрғын және тұрғын емес үй-жайларда пайдаланылатын байланыс технологиялары мен интерфейстері, далалық жабдық пен есепке алу құралдары (төменгі деңгей), концентраторлар (шлюздер) мен электр қондырғылары және жылу пункттерінің ақпараттық-есептеу кешендері (орта деңгей), сондай-ақ деректерді өңдеудің орталықтандырылған жүйесі (жоғарғы деңгей) арасындағы ақпараттық алмасу спецификациялары мен хаттамалары өлшеу ақпаратын, есептік деректерді, басқару сигналдарын (бұйрықтарды), штаттық және шұғыл оқиғалардың туындауы туралы хабарлау сигналдарын қабылдау, өңдеу және беру процесіне рұқсатсыз араласудан қорғалған. Жүйе қорғалған желілерді құру және көпдеңгейлі қорғау әдістерін енгізу арқылы киберқауіпсіздік тәуекелдерін барынша азайтуды қамтамасыз етеді. Оларға пайдаланушыларды міндетті түрде аутентификациялау, желіні логикалық сегментациялау және берілетін деректердің құпиялылығы мен тұтастығын қамтамасыз ету үшін тұтас шифрлау алгоритмдерін пайдалану жатады.
12. Техникалық шешімдер киберқауіпсіздік элементтерін қамтиды және қауіп-қатерлер туындамас бұрын, олар туындаған кезде және туындағаннан кейін әрекет етеді. Бұл шешімдер зиянды бағдарламаларды, желілік қауіп-қатерлерді анықтауға, туындаған қауіп-қатерлерді уақытылы алдын алуға, сондай-ақ тұрғын және тұрғын емес үй-жайларда орнатылған өлшеу құралдары, жабдықтар және материалдық емес активтердің қолжетімділігі, тұтастығы мен құпиялылығын бұзу мақсатындағы шабуылдар жасау ықтималдығын азайтуға мүмкіндік береді.
13. Электр және жылу энергиясын коммерциялық есепке алудың автоматтандырылған жүйелерінің аппараттық-бағдарламалық кешендері мынадай ең төменгі талаптарды қолдайды:
көптеген құрылғылардан келетін хабарлардың үлкен көлемін өңдеу мүмкіндігі;
қосылған құрылғылардың санын және деректер көлемін ұлғайту үшін көлденең және тік масштабтау мүмкіндігі;
құрылғылар мен қосымша арасындағы деректерді беру кезінде кешігу уақытын азайту;
деректердің жоғалуынан қорғау үшін жүйелі түрде резервтік көшірме жасау;
жүйенің жоғары қолжетімділігі мен ақауларға төзімділігін қамтамасыз ету үшін кластерлеуді және таратылған архитектураны қолдау;
желілердің жай-күйін талдау және мониторингілеу;
әр түрлі шлюз модельдері мен өндірушілерін (PLC/HPLC, RF, LoRaWAN, NB-IOT, LTE, GSM) қолдау;
IoT басқару платформаларымен, дерекқорлармен, аналитикалық жүйелермен және сыртқы қызметтермен интеграциялау мүмкіндігі;
желіні, құрылғылар мен баптауларды басқаруға арналған ыңғайлы және түсінікті веб-интерфейс;
бағдарламалық қамтылымды жүйелі түрде жаңарту және өнім берушіден техникалық қолдау алу;
деректерді тасымалдау және сақтау деңгейінде қорғау үшін стандартты шифрлау әдістерін пайдалану;
жүйедегі пайдаланушылардың әрекеттері мен оқиғаларын бақылау үшін аудит журналдарын жүргізу және логирлеу;
энергия беруші ұйымның домендік атауын пайдалану.
14. Электр мен жылу энергиясын есепке алу құралдарынан алынған және есепке алу құралдарынан аралық сервер арқылы автоматтандырылған электр мен жылу энергиясын есепке алу жүйесіне берілетін деректер электр энергетикасы саласында басшылық пен координация жүргізетін, жылу энергетикасы саласында басқару және салалықаралық үйлестіру қызметін жүзеге асыратын, сондай-ақ газдың өндірісі, тасымалы (жеткізілуі), сақталуы және көтерме саудасы, сонымен қатар тауарлық және сұйытылған мұнай газын бөлшек саудада сату мен тұтыну саласында мемлекеттік реттеуді жүзеге асыратын уәкілетті органға берілуге жатады.
15. Деректерді беру кезінде деректерге үшінші тұлғалардың, оның ішінде деректерді беру желісін ұйымдастыруға жауапты ұйымның қол жеткізуіне, қабылдауына немесе өңдеуіне қарсы қорғау қамтамасыз етіледі.
16. Техникалық талаптар мыналарды:
электр және жылу энергиясын есепке алу құралдарын;
негізгі станцияларды;
желі серверін қоса алғанда, деректерді беру жүйесі кешенінің барлық элементтеріне қолданылады.
4-тарау. Коммерциялық есепке алудың автоматтандырылған жүйесінің жұмыс істеуі үшін серверлік жабдыққа және операциялық жүйеге қойылатын ең төменгі техникалық талаптар
17. Электр және жылу энергиясын есепке алу аспаптарынан ақпаратты орталықтандырылған жинауды, сақтауды, талдауды және өңдеуді және энергия беруші ұйымның бағдарламалық кешеннің сенімді жұмыс істеуін қамтамасыз ету үшін энергия беруші ұйымның серверлік үй-жайында орналастырылатын серверлік жабдықтың болуын алдын ала қарастыру қажет.
18. Ұзақ мерзімді техникалық қолдауды және құрамдас бөліктердің жеткізілімге қолжетімділігін қамтамасыз ету үшін ағымдағы сериялық модельдерге қатысты серверлік жабдық қабылданады; өндірістен шығарылған модельдер қарастырылмайды.
19. Серверлік жабдыққа қойылатын ең төменгі талаптар өңделетін деректердің көлеміне және бағдарламалық қамтамасыз етудің функционалдық мүмкіндіктеріне байланысты анықталады.
5-тарау. Электр және жылу энергиясын есепке алуды жүзеге асыратын және есепке алу құралдарын электр және жылу энергиясын есепке алудың зияткерлік жүйесіне қосу және Отын-энергетика кешенін басқарудың бірыңғай мемлекеттік жүйесімен өзара іс-қимыл жасау мүмкіндігін қамтамасыз ететін өлшеу құралдарына, жабдықтарға және материалдық емес активтерге қойылатын ең төменгі талаптар
20. Тұрғын және тұрғын емес үй-жайларды, тұрмыстық емес тұтынушыларды жабдықтау үшін қолданылатын өлшеу құралдары Қазақстан Республикасының техникалық реттеу және өлшем бірліктерін қамтамасыз ету туралы заңнамасының талаптарына сәйкестігін қамтамасыз етеді және Қазақстан Республикасында қолдануға рұқсат етілген, сондай-ақ "е – КТРМ" техникалық реттеудің ақпараттық жүйесінде (https://techreg.gov.kz/index/) орналастырылған, өлшеу құралдарының мемлекеттік тізіліміне енгізілген.
21. Өлшеу құралдары мен жабдықтары сыртқы әсерден немесе рұқсатсыз кіруден қорғаныс механизмдерімен қамтамасыз етілген, бұл өлшеу нәтижелеріне араласу немесе есептік деректердің бұрмалау мүмкіндігін болдырмайды.
22. Электр және жылу энергиясын коммерциялық есепке алу мақсаттарына арналған өлшеу құралдары деп мынадай материалдық объектілер түсініледі:
электр және жылу энергиясын есепке алудың жеке және кіріспе (жалпыүйлік) аспаптары;
өлшеу элементтері (трансформаторлар, резистивтік шунттар, Роговскийдің катушкалары және қосымша жабдықтар);
өлшеу кешендері (есепке алу аспаптарының, өлшеу элементтерінің жиынтығы);
өтпелі және сынақ құрылғылары (шунттау және белгілі бір фазаның ток тізбектерін ажырату).
23. Электр және жылу энергиясын коммерциялық есепке алу мақсаттарына арналған жабдық деп материалдық объектілер түсініледі:
айнымалы ток тізбектерінің және қайталама өлшеу тізбектерінің коммутациялық аппараттары;
өлшеу құралдарын қысқа тұйықталу токтарынан қорғауға арналған құрылғылар;
мынадай мақсаттарға арналған жарақтар мен материалдар:
өлшеу құралдарын монтаждау, іске қосу, баптау және оларды орнату орындарында пайдалануға рұқсат беру;
қайталама өлшеу тізбектерін, өтпелі және сынақ құрылғыларын ұйымдастыру;
байланыс арналарын (желілерін) және ақпарат алмасу құралдарын ұйымдастыру;
өлшеу ақпаратын және есептік деректерді жинау (қабылдау), өңдеу және сақтау;
басқару сигналдарын (командаларын), штаттық және шұғыл оқиғалар сигналдарын беру.
24. Тұрғын және тұрғын емес үй-жайларда қолданылатын электр және жылу энергиясын есепке алудың жеке және кіріспе (үйге ортақ) құрылғылары өлшеу құралдарына қойылатын минималды техникалық талаптардың сақталуын қамтамасыз етеді.
6-тарау. Газ есептегішінің деректерін қашықтықтан беру бойынша тұрмыстық және өндірістік газды есепке алу құрылғыларына қойылатын техникалық талаптар
25. Деректерді қорғау арна деңгейінде криптографиялық алгоритмдерді немесе шифрлауды қолдану болып табылады.
26. Екі бағытты байланыс көрсеткіштерді беру және командаларды қабылдау мүмкіндігі болып табылады.
27. Сенімді беру хабарламалардың жеткізілгенін растау және сәтсіз болған жағдайда қайта жіберу болып табылады.
28. Деректерді жинау Жүйеге бергіленген уақыт аралықтарында тұрақты түрде беруді қамтамасыз ететін автоматтандырылған мониторинг және есепке алу жүйелері арқылы жүзеге асырылады:
газ бойынша – әрбір 2 сағат сайын;
электр және жылу энрегиясы бойынша – әрбір 15 минут сайын.
29. Деректерді берудің ашық хаттамасы – есептеу құралының өндірушісі деректерді беру хаттамасының толық құжаттамасын және шифрын шешуді қамтамасыз етеді.
30. Деректерді қашықтықтан беру модулінің болуы:
Тұрмыстық және коммуналдық-тұрмыстық есепке алу аспаптары үшін:
берілу аралығы: тәулігіне кемінде 1 рет.
деректер пішімі: ағымдағы көрсеткіштер, сериялық нөмір, күн/уақыт, батареяның жай-күйі, аспаптың жіберген қателері, клапанның жай-күйі, 24 сағаттық тәуліктік көрсеткіштер.
қуатты тұтыну: есептегіш құрылғы деректерді кірістірілген батареядан кем дегенде 8 жыл мерзімге ауыстыруды қажет етпей жіберуді қамтамасыз етеді.
автономия: төмен температура жағдайында (-30...+50 °C) және пайдаланушының араласуынсыз жұмыс істеу.
кедергілерден қорғау: корпустың ашылуын немесе радио-модульге араласуды бекіту.
клапан ашылған кезде ағып кетуден қорғау: (1 минут ішінде ағып кетуді тексеру).
деректерді қашықтықтан беру модулінің болуы (NB-IoT).
31. Өнеркәсіптік және коммуналдық-тұрмыстық құралдар үшін (есептің негізгі түйіндері, газ тарату пункттері, өнеркәсіптік кәсіпорындар):
Тарату аралығы:
газды сағатына 500 текше метрге дейін тұтыну үшін: күніне кемінде 1 рет.
газды сағатына 500 текше метрден сағатына 2000 текше метрге дейін тұтыну үшін: сағатына кемінде 1 рет.
газды сағатына 2000 текше метрден тұтыну үшін: 10 минутта кемінде 1 рет.
32. Газ көлемін түзеткіштен берілетін ақпарат көлемі: шығыс, қысым, температура, мұрағаттық мәндер, апат оқиғалары, 24 сағаттық тәуліктік көрсеткіштер, нормаланған көлем (стандартты шарттарға келтірілген газ көлемі).
Байланыс хаттамалары: салалық стандарттарды қолдау (Modbus, OPC).
Интеграция: диспетчерлік жүйелерге (SCADA, ТПАБЖ) қосылу мүмкіндігі.
Резервтік қуат: үздіксіз деректерді беру үшін орнатылған аккумулятор немесе сыртқы қуат көзі.
Деректерді қашықтықтан беру модулінің болуы (NB-IoT – батарея опциялары үшін, GSM/GPRS - тұрақты сыртқы қуат опциялары үшін).
33. Қауіпсіздік және оператор платформасымен үйлесімділік бойынша есептеу құрылғыларының сипаттамалары:
ТР КО 016 "Газ тәріздес отынмен жұмыс істейтін құрылғылардың қауіпсіздігі туралы" сәйкестігі.
Байланыс құралдарына сәйкестік сертификаттарының немесе декларациялардың болуы (радиомодульдер, модемдер) Қазақстан Республикасының уәкілетті органдарының (Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігі) талаптарына сәйкес шығарылған.
Есепке алу құралдары мен корректорлар Қазақстан Республикасының өлшем бірлігін қамтамасыз етудің мемлекеттік жүйесінің тізіліміне енгізілуі және жарамды тексеру сертификаты болуы керек.
Деректерді радиоарналар арқылы (GSM, LoRaWAN, NB-IoT) жеткізу арқылы газбен қамтамасыз ету саласындағы уәкілетті органның цифрлық деректер жинау жүйелерімен толық техникалық сәйкестікті қамтамасыз ету.
7-тарау. Қорытынды ережелер
34. Құрылыс объектілерінің жобалық құжаттамасы энергия беруші ұйымдардың инженерлік желілердің техникалық шарттары мен сипаттамаларын ескереді.
35. Жобалық құжаттаманың бөлімі есептеу құралдарына (өлшеу кешендеріне), деректерді жинау және беру құрылғылары мен жабдықтарына, ішкі байланыс жүйелеріне (құрылғыларға, арналарына, желілеріне) қойылатын инженерлік-техникалық шешімдер, техникалық және функционалдық талаптарды қамтиды. Бұл талаптар өлшеу ақпаратын және есептік деректерді жинау мен беруді, есептеу құралдарын (өлшеу кешендерін) зияткерлік электр және жылу энергиясын есепке алу жүйесіне қосу (интеграциялау) мүмкіндігін, өлшеу бірліктерінің тұтастығын қамтамасыз етуді, сондай-ақ Қазақстан Республикасындағы техникалық реттеу, сәулет-құрылыс және қала құрылысы салаларындағы талаптарға сәйкестікті қамтамасыз етеді.
36. Ғимараттар мен құрылыстарда орнатылған жеке және көппәтерлі есептеу құралдарын пайдалануға беру электр энергиясын жеткізуші ұйым тарапынан жүзеге асырылады.
37. Тұрғын және тұрғын емес үй-жайларда орнатылған жеке электр және жылу энергиясын есепке алу құралдары, кіріктірілген (жалпы үй) есептеу құралдары, өлшеу трансформаторлары, сондай-ақ аталған есептеу құралдарынан деректерді жинау және беру үшін арналған ішкі байланыс жүйесі (құрылғылар, арналар, желілер және қосымша жабдықтар) электр энергиясын жеткізуші ұйым тарапынан пайдалануға беріледі.
38. Есептеу құралын пайдалануға беру электр энергиясын жеткізуші ұйым тарапынан электр және жылу энергиясын коммерциялық есепке алу жүйесін қабылдау актісін рәсімдеумен аяқталады.
Бір фазалы, екі бағытты, активті және реактивті электр энергиясын есепке алуға арналған, деректерді беру үшін алынбалы, өзара алмастырылатын модулі бар электрондық есепке алу құралы (деректерді берудің өзара алмастырылатын модульдері (PLC/HPLC, RF, LoRaWAN, NB-IoT, LTE, GSM).
р/с | Техникалық сипаттамалар | Талап етілетін деректер |
1 | 2 | 3 |
1 | Электр энергиясын есепке алу құралының типі | |
1.1 |
Бір фазалы екі бағытты электрондық | Деректерді берудің өзара алмастырылатын модульдерімен (PLC/HPLC, RF, LoRaWAN, NB-IoT, LTE, GSM). |
2 | Стандарттарға сәйкестік сипаттамалары | |
2.1 | Стандарттар |
Есепке алу құралы талаптарға сәйкес келеді: |
2.2 | Сертификаттар |
Бір немесе бірнеше тарифтер бойынша, алынбалы және өзара алмастырылатын деректерді беру модульдері бар алға және (немесе) кері бағытта айнымалы ток желілеріндегі белсенді және реактивті энергияны өлшеу және есепке алуға арналған белсенді және реактивті электр энергиясының көп тарифті есептеу аспабы. |
2.3 | Номиналдық мән | 5(60) А |
3 | Негізгі параметрлер | |
3.1 | Сезімталдық | 0,004 In |
3.2 | Номиналды кернеу Un | ±20 рұқсат етілген ауытқумен 220 вольт% |
3.3 | Есептеу құралының дәлдік сыныбында жұмыс істеуін қамтамасыз ететін жұмыс фазалық кернеуінің кеңейтілген диапазоны | 176-264 вольт |
3.4 | Жиілік Гц | ±2 рұқсат етілген ауытқумен 50 Герц% |
4 | Өлшеу дәлдігі | |
4.1 | Белсенді энергия | 1,0 % |
4.2 | Реактивті энергия | 2,0 % |
5 | Климаттық жағдайлар | |
5.1 | Жұмыс температурасы | -40°C … +60°C |
5.2 | Сақтау температурасы | -40°C … +70°C |
6 | Конструкцияға сипаттама | |
6.1 | Оқшаулаудың беріктігі | 4 киловольт (қорғаныс класы II) |
6.2 | Герметикалығы | IP 54 |
6.3 | Есепке алу құралын монтаждау | Негіздің төменгі жағында бекіту бұрандалары үшін 2 ойық, ал жоғарғы жағында 1 бұранда үшін ойық орналасқан. |
6.4 | Желілік кабельдерге қосылу тәсілі | Бұрандалы қосылыс |
6.5 | Есепке алу құралының және клеммниктің қақпағының болуы |
Есепке алу құралы қапшығының қақпағын клеммалық блоктың қақпағы алынғаннан кейін ғана алу рұқсат етіледі. |
7 | Ақпаратты көрсету | |
7.1 | Экран типі | СК (LCD) дисплей |
7.2 | Кескіннің анықтығы | Кемінде 24 жыл |
7.3 | Өлшенетін мәндерді көрсету |
Кемінде 8 сан. |
7.4 | Дисплейге деректерді шығару форматы |
Жүктемені ажырату релесінің жағдайы және оның өшіру/қосу себептері туралы ақпаратты көрсету. |
7.5 | Қашықтан және жергілікті конфигурациямен негізгі өлшенетін параметрлерді дисплейге шығару мүмкіндігі |
Белсенді энергия мен қуатты өлшеу. |
7.6 | Барлық өлшенетін параметрлерді қашықтан және жергілікті конфигурациямен дисплейге шығару мүмкіндігі | Параметрлердің барлық түрлері |
7.7 | Өлшем бірліктері | Тұтынылған энергия туралы деректер дисплейді қамтамасыз етеді kW·h белсенді энергия үшін және ішінде kVar·h реактивті энергия үшін. |
7.8 | Мәндерді кодтау | Шығару мәндері сұйық кристалды дисплейде сәйкес OBIS кодымен бірге жүреді. |
7.9 | Қуат болмаған кезде көрсеткіштерді көрсету (желілік кернеу) | Есепке алу құралы сыртқы қуаттау болмаған кезде көрсеткіштерді алу мүмкіндігін қамтамасыз етеді. |
7.10 | Дисплей экранының артқы жарығы |
Есепке алу құралының дисплейі экран жарығының болуын қамтамасыз етеді. |
8 | Резервтік қуаттау | |
8.1 | Батарея |
Сәйкес кепілдендірілген қызмет ету мерзімі бар батарея тексерісаралық интервалмен, бірақ кемінде 10 жыл. |
9 | Есепке алу құралының жадысы | |
9.1 | Энергияға тәуелді емес жады |
Энергиядан тәуелсіз жадыың болуы, негізгі параметрлерді күн мен уақыт белгісімен сақтау мүмкіндігін қамтамасыз етеді. |
10. | Негізгі жүктемені ажырату релесі | |
10.1 | Реленің орналасуы | Есепке алу құралының корпусындағы негізгі жүктемені ажырату релесі. |
10.2 | Максималды коммутациялық кернеу | Un220В±20% |
10.3 | Максималды коммутациялық ток | Есепке алу құралының максималды тогы (Imax) |
10.4 | Жүктемесіз коммутациялар саны | Номиналды кернеуде кемінде 100 000 ауыстырып-қосқыш |
10.5 | Максималды жүктеме кезіндегі коммутациялар саны (сәйкес Iмах) | Номиналды кернеуде кемінде 10 000 ауыстырып-қосқыш |
10.6 | Реленің жұмыс режимін басқару |
Реленің жұмыс режимін жергілікті және және қашықтықтан баптау мүмкіндігі қамтамасыз етілген. |
10.7 | Релені басқару |
Релені реленің жұмыс режиміне сәйкес жергілікті және қашықтықтан қосу қамтамасыз етіледі. |
11. | Ішкі сағат | |
11.1 | Жүрістің дәлдігі | Қалыпты жағдайда рұқсат етілген ауытқу тәулігіне 0,5 секундтан аспайды |
11.2 | Сағатты синхрондау | Сағатты AMI жүйесімен синхрондау жүйеде қолданылатын әртүрлі байланыс арналары арқылы қамтамасыз етіледі. Қолмен немесе автоматты енгізу режимінде уақыт пен уақыт белдеуін қашықтан реттеу мүмкіндігі іске асырылды. |
12 | Есепке алу құралының ішкі функциялары | |
12.1 | Есепке алу құралында келесі оқиғаларды тіркеу және AMI жүйесіне жіберу функциясы бар |
Есепке алу құралдың қапшығының ашылуы (бөлшектелетін корпус болған жағдайда) желілік кернеудің болуына қарамастан; |
13. | Пломбалау | |
13.1 | Есепке алу құралы келесі пломбалармен жабдықталған: |
Нөмірлік пломбалардың саны есепке алу құралы корпусының құрылымдық орындалуына сәйкес қамтамасыз етіледі. Тексеру пломбасы аккредиттелген метрологиялық қызмет жүргізген тексеру талаптарына сәйкес келеді. Қазақстан Республикасының "Өлшем бірлігін қамтамасыз ету туралы" Заңына сәйкес. |
14. | Қызмет ету мерзімі | |
14.1 | Орташа қызмет ету мерзімі | Кемінде 24 жыл |
15 | Кепілдік | |
15.1 | Кепілдік мерзімі | Кемінде 18 ай |
15.2 | Деректерді жинау | Жабдықтаушы есептеу құрылғысында қуаттаудың кернеуі болған жағдайда үш тәулік ішінде байланыс арнасы бойынша деректердің 95%-дан астамын жинауға кепілдік береді. |
15.3 | Релені қашықтан өшіру/қосу | Жеткізуші әртүрлі байланыс арналары арқылы жүктеме релесінің тұрақты ажыратылуына және қосылуына кепілдік береді. |
16 | Жергілікті деректермен алмасу | |
17 | Деректерді қашықтықтан алмасу | |
17.1 | Байланыс арналары | Есепке алу құралы деректердің әртүрлі байланыс арналары арқылы берілуін қамтамасыз етеді. |
17.2 | Байланыстың негізгі арнасы | Әртүрлі өзара алмастырылатын деректерді тасымалдау модульдері бойынша (PLC/HPLC, RF, LoRaWAN, NB-IoT, LTE, GSM). |
17.3 |
|
Жұмыстың қауіпсіздігі келесі жолдармен қамтамасыз етіледі оптопорт қолжетімділіктің келесі деңгейлерінің парольдерін пайдалана отырып: |
17.4 |
| Есепке алу құралы стандартты оптикалық портпен жабдықталған. |
18 | Функционалдылыққа қойылатын ең төменгі талаптар | |
18.1 | Есепке алу құралына рұқсатсыз кіруден және қосу схемасын өзгертуден қорғау функциялары |
Есепке алу құралы деректерді жадында кемінде 600 жазба тереңдікте сақтауды қамтамасыз етеді. |
18.2 | Есепке алу аспабымен тіркелетін сигналдар (дабылдар) |
Сағат механизмінің істен шығуы. |
18.3 | Есепке алу құралдың барлық әрекеттерін есепке алу құралдың жадында тіркеу (логтау). | Барлық әрекеттер. |
18.4 | Ағымдағы деректер | Есепке алу құралы барлық қолда бар параметрлерді сұраныс бойынша ON-LINE режимінде беруді қамтамасыз етеді. |
18.5 | Аралық деректер |
Есепке алу құрал деректерді энергия беруші ұйымдардың таңдауларына байланысты 5000 жазбаға дейінгі сақталуын қамтамасыз етеді. |
18.6 | Шекті мәндермен жұмыс |
Есепке алу құралында келесі параметрлердің белгіленген шекті мәндерімен жұмыс қамтамасыз етілген: |
18.7 | Лимиттермен жұмыс |
Есепке алу құралында келесі параметрлердің белгіленген лимиттерімен жұмыс қамтамасыз етілген: |
19. | Тарифтер | Есепке алу құралы кемінде 4 тарифпен жұмысты және кемінде 12 мерзімге тарифтерді мерзімдік конфигурациялау мүмкіндігін қамтамасыз етеді. |
20. | Электр энергетикасы саласындағы уәкілетті органның бағдарламалық қамтамасыз етуімен үйлесімділік | Жеткізуші электр энергетикасы саласындағы уәкілетті органның бағдарламалық қамтамасыз етуімен жүйеаралық деңгейде интеграциялау үшін деректерді беру хаттамасының API және техникалық сипаттамасын ұсынуды қамтамасыз етеді. |
Үш фазалы, екі бағытты, белсенді және реактивті энергияны есепке алуға арналған, деректерді беру үшін алынбалы әрі өзара алмастырылатын модулі бар электрондық есептеу құралы 5–60A, 5–100A 3x220/380 деректерді беру бойынша өзара алмастырылатын модульдер (PLC/HPLC, RF, LoRaWAN, NB-IoT, LTE, GSM).
№ | Техникалық талаптар кестесі | Қажетті деректер |
1 | 2 | 3 |
1 | Электр энергиясын есепке алу құралының типі | |
1.1 | Типі: Тікелей қосылатын үш фазалы есепке алу құралы. | Деректерді беру бойынша әртүрлі өзара алмастырылатын модульдері (PLC/HPLC, RF, LoRaWAN, NB-IoT, LTE, GSM). |
2 | Стандарттарға сәйкестік талаптары | |
2.1 | Стандарттар |
Есепке алу құралы талаптарға сәйкес келеді: |
2.2 | Сертификаттар |
Активті және реактивті электр энергиясының көп тарифті есепке алу құралы айнымалы ток желілеріндегі белсенді және реактивті энергияны өлшеу және есепке алу үшін, бір немесе бірнеше тарифтер бойынша, алынбалы және өзара алмастырылатын деректерді беру модульдері бар алға және (немесе) кері бағытта. ҚР МӨЖ тізілімінде тіркелген, "Өнеркәсіптік саясат туралы" Қазақстан Республикасының Заңы 51-1-бабының 8-тармағына сәйкес отандық тауар өндірушілердің тізілімінде болуын растау. |
2.3 | Номинал | 5-60А, 5-100А |
3 | Негізгі параметрлер | |
3.1 | Сезімталдық | 0,004 Ib |
3.2 | Номиналды кернеу Un | 3x220/380 |
3.4 | Жиілік Гц | ±2 рұқсат етілген ауытқумен 50 Герц% |
4 | Өлшеу дәлдігі | |
4.1 | Белсенді энергия | 1,0% |
4.2 | Реактивті энергия | 2,0% |
5 | Климаттық жағдайлар | |
5.1 | Жұмыс температурасы | -40°C … +60°C |
5.2 | Сақтау температурасы | -40°C … +70°C |
6 | Конструкцияға қойылатын талаптар | |
6.1 | Оқшаулаудың беріктігі | 4 киловольт (қорғаныс класы II) |
6.2 | Герметикалығы | IP 54 |
6.3 | Есепке алу құралын монтаждау | Негіздің төменгі бөлігінде бекіту бұрандалары үшін 2 ойық және үстіңгі бөлігінде бір бұранда ойығы бар. |
6.5 | Желілік кабельдерге қосылу тәсілі | Бұрандалы қосылыс |
6.6 | Есепке алу құралы қақпағының және клеммниктің болуы |
Есепке алу құралы қаптамасының қақпағын шешуге клеммниктің қақпағын шешкеннен кейін ғана жол беріледі. |
7 | Ақпаратты көрсету | |
7.1 | Экран типі | СК (LCD) дисплей. |
7.2 | Кескіннің анықтығы | Кемінде 24 жыл. |
7.3 | Өлшенетін мәндерді көрсету |
Кемінде 8 сан. |
7.4 | Дисплейге деректерді шығару форматы |
Жүктемені ажырату релесінің жағдайы және оның өшіру/қосу себептері туралы ақпаратты көрсету. |
7.5 | Қашықтан және жергілікті конфигурациямен негізгі өлшенетін параметрлерді дисплейге шығару мүмкіндігі |
Энергия мен қуатты өлшеу. |
7.6 | Барлық өлшенетін параметрлерді қашықтан және жергілікті конфигурациямен дисплейге шығару мүмкіндігі | Басқа параметрлердің барлық түрлері. |
7.7 | Өлшем бірліктері | kW·h белсенді энергия үшін және ішінде kVar·h реактивті энергия үшін тұтынылған энергия туралы деректер дисплейді қамтамасыз етеді. |
7.8 | Мәндерді кодтау | Шығарылатын мәндер сұйық кристалды дисплейде сәйкес OBIS кодымен бірге жүреді. |
7.9 | Қуат болмаған кезде көрсеткіштерді көрсету (желілік кернеу) | Есепке алу құралы сыртқы қуаттау болмаған кезде көрсеткіштерді алу мүмкіндігін қамтамасыз етеді. |
7.10 | Дисплей экранының артқы жарығы |
Есепке алу құралының дисплейі экран жарығының болуын қамтамасыз етеді. |
8. | Резервтік қуаттау | |
8.1 | Батарея қуаты |
Сәйкес кепілдендірілген қызмет ету мерзімі бар батарея тексерісаралық интервалмен, бірақ кемінде 10 жыл. |
9. | Есепке алу құралының жады | |
9.1 | Энергияға тәуелді емес жады |
Негізгі параметрлердің күн мен уақыт белгісімен сақталуын қамтамасыз ететін тұрақты жадтың болуы. |
10 | Негізгі жүктемені ажырату релесі | |
10.1 | Реленің орналасуы | Есепке алу құралының корпусындағы негізгі жүктемені ажырату релесі. |
10.2 | Коммутациялық ең жоғары кернеу | Un 220/380 B ±20% |
10.3 | Ең жоғары коммутациялық ток | Есептеу құралының ең жоғары тогы (Iмах) |
10.4 | Жүктемесіз коммутациялар саны | Номиналды кернеуде кемінде 100000 коммутация |
10.5 | Ең жоғары жүктеме кезіндегі коммутациялар саны (сәйкес Iмах) | Номиналды кернеуде кемінде 10000 коммутация |
10.6 | Реленің жұмыс режимін басқару |
Реленің жұмыс режимін жергілікті және қашықтан конфигурациялау мүмкіндігі қамтамасыз етілген. |
10.7 | Релені басқару |
Реле реленің жұмыс режиміне сәйкес жергілікті және қашықтан, |
11 | Ішкі сағат | |
11.1 | Жүрістің дәлдігі | Қалыпты жағдайда рұқсат етілген қателік тәулігіне 0,5 секундтан аспайды |
11.2 | Сағатты синхрондау |
Жүйеде қолданылатын әртүрлі байланыс арналары арқылы сағатты AMI жүйесімен синхрондау қамтамасыз етіледі. |
12 | Есепке алу құралдарының ішкі функциялары | |
12.1 | Есепке алу құралында мынадай оқиғаларды тіркеу және AMI жүйесіне жіберу функциясы бар |
есепке алу құралының қаптамасын ашу (корпусы бөлшектелген кезде) желілік кернеудің болуына қарамастан; |
13. | Пломбалау | |
13.1 | Есепке алу құралы мынадай пломбалармен жабдықталған: |
Нөмірлік пломбалардың саны есепке алу құралы корпусының құрылымдық орындалуына сәйкес қамтамасыз етіледі. |
14. | Қызмет ету мерзімі | |
14.1 | Орташа қызмет ету мерзімі | Кемінде 24 жыл |
15. | Кепілдік | |
15.1 | Кепілдік мерзімі | Кемінде 18 ай |
15.2 | Деректерді жинау | Есептегіште қуат кернеуі міндетті түрде болса, жеткізуші үш тәулік ішінде байланыс арнасы бойынша деректердің 95% -дан астамын жинауға кепілдік береді. |
15.3 | Релені қашықтан өшіру/қосу | Жеткізуші әртүрлі байланыс арналары арқылы жүктеме релесінің тұрақты ажыратылуына және қосылуына кепілдік береді. |
16. | Жергілікті деректермен алмасу | |
16.2 | RS-485 оптопорт арқылы қол жеткізу қауіпсіздігі |
Жұмыстың қауіпсіздігі мынадай жолдармен оптопорт қолжетімділіктің мынадай деңгейлерінің парольдерін пайдалана отырып: |
17. | Деректерді қашықтықтан алмасу | |
17.1 | Байланыс арнасы | Есепке алу құралы деректердің әртүрлі байланыс арналары арқылы берілуін қамтамасыз етеді. |
17.2 | Байланыстың негізгі арнасы | Деректерді беру бойынша әртүрлі өзара алмастырылатын модульдер арқылы (PLC/HPLC, RF, LoRaWAN, NB-IoT, LTE, GSM). |
17.4 |
|
Жұмыстың қауіпсіздігі келесі жолдармен қамтамасыз етіледі, оптопорт қолжетімділіктің келесі деңгейлерінің парольдерін пайдалана отырып: |
17.5 |
| Есеспке алу құралы стандартты оптикалық портпен жабдықталған. |
18 | Функционалдылыққа қойылатын ең төменгі талаптар | |
18.1 | Есепке алу құралына рұқсатсыз кіруден және қосу схемасын өзгертуден қорғау функциялары |
Есепке алу құралы деректерді жадында кемінде 600 жазба тереңдікте сақтауды қамтамасыз етеді. |
18.2 | Есепке алу құралымен тіркелетін сигналдар (дабылдар) |
Сағат механизмінің істен шығуы; |
18.3 | Есепке алу құралының жадындағы есепке алу құралының барлық әрекеттерін логтау | Барлық әрекеттер |
18.4 | Ағымдағы деректер | Есепке алу құралы барлық қолда бар параметрлерді сұраныс бойынша ON-LINE режимінде беруді қамтамасыз етеді. |
18.5 | Аралық деректер |
Есепке алу аспабықұралы энергия беруші ұйымдардың қалауларына байланысты 5000 жазбаға дейінгі кезеңділікпен деректердің сақталуын қамтамасыз етеді. |
18.6 | Шекті мәндермен жұмыс |
Есепке алу құралына мынадай параметрлердің белгіленген шекті мәндерімен жұмыс қамтамасыз етілген: |
18.7 | Лимиттермен жұмыс |
Есепке алу құралында мынадай параметрлердің белгіленген лимиттерімен жұмыс қамтамасыз етілген: |
19. | Тарифтер | Есепке алу құралы кемінде 4 тарифпен жұмысты және кемінде 12 мерзімге тарифтерді мезгілдік конфигурациялау мүмкіндігін қамтамасыз етеді. |
20. | ЭКЕАЖ бағдарламалық жасақтамасымен үйлесімділік | Жеткізуші ДББЖЖ-мен (Деректерді жинау мен өңдеудің орталықтандырылған жүйесі) жүйеаралық деңгейде интеграциялау үшін деректерді беру хаттамасының API және техникалық сипаттамасын ұсынуды қамтамасыз етеді. |
Үш фазалы, екі бағытты, белсенді және реактивті энергияны есепке алуға арналған, деректерді беру үшін алынбалы әрі өзара алмастырылатын модулі бар электрондық есептеу құралы 5-7,5A 3x220/380В деректерді беру бойынша әртүрлі өзара алмастырылатын модульдер (PLC/HPLC, RF, LoRaWAN, NB-IoT, LTE, GSM).
№ р/с | Техникалық талаптар кестесі | Қажетті деректер |
1 | 2 | 3 |
1 | Электр энергиясын есепке алу құралының типі | |
1.1 | Алмалы-салмалы, бірін-бірі алмастыратын деректерді тасымалдау модулі бар үш фазалы, екі бағытты электронды есептегіш, белсенді және реактивті энергия. | Деректерді беру үшін әртүрлі өзара алмастырылатын модульдермен (PLC/HPLC, RF, LoRaWAN, NB-IoT, LTE, GSM). |
2 | Стандарттарға сәйкестік талаптары | |
2.1 | Стандарттар |
Есепке алу құралы талаптарға сәйкес келеді: |
2.2 | Сертификаттар | Трансформаторды қосатын айнымалы токтың үш фазалы төрт сымды желілеріндегі белсенді және реактивті энергияны өлшеуге және есепке алуға арналған белсенді және реактивті электр энергиясының электронды көп тарифтік есептегіш құрылғысы, бір немесе бірнеше тарифтер бойынша алға және (немесе) кері бағытта алынбалы және өзара алмастырылатын және деректерді беру модульдері. ҚР МӨЖ тізілімінде тіркелген, "Өнеркәсіптік саясат туралы" Қазақстан Республикасының Заңы 51-1-бабының 8-тармағына сәйкес отандық тауар өндірушілердің тізілімінде болуын растау. |
2.3 | Типі: | Inom 5A Imax 7,5A |
3 | Негізгі параметрлер | |
3.1 | Сезімталдық | 0,2% Ib |
3.2 | Номиналды кернеу Un | 3x220/380 |
3.4 | Жиілік Гц | ±2 рұқсат етілген ауытқулары бар 50 Герц% |
4. | Өлшеу дәлдігі | |
4.1 | Белсенді энергия | 0,5% |
4.2 | Реактивті энергия | 1,0% |
5 | Климаттық жағдайлар | |
5.1 | Жұмыс температурасы | -40°C … +60°C |
5.2 | Сақтау температурасы | -40°C … +70°C |
6 | Конструкцияға қойылатын талаптар | |
6.1 | Оқшаулаудың беріктігі | 4 киловольт (қорғаныс класы II) |
6.2 | Герметикалығы | IP 54 |
6.3 | Есепке алу құралын монтаждау | Негіздің төменгі бөлігінде бекіту бұрандалары үшін 2 ойық және үстіңгі бөлігінде бір бұранда ойығы бар. |
6.5 | Желілік кабельдерге қосылу тәсілі | Бұрандалы қосылыс |
6.6 | Клеммниктің және есепке алу құралының қақпағының болуы |
Есепке алу құралы қаптамасының қақпағын клеммниктің қақпағын алғаннан кейін ғана шешуге болады. |
7 | Ақпаратты көрсету | |
7.1 | Экранның типі | СК (LCD) дисплей |
7.2 | Кескіннің анықтығы | Кемінде 24 жыл |
7.3 | Өлшенетін мәндерді көрсету |
Кемінде 8 сан. |
7.5 | Қашықтан және жергілікті конфигурациямен негізгі өлшенетін параметрлерді дисплейге шығару мүмкіндігі |
Энергия мен қуатты өлшеу. |
7.6 | Барлық өлшенетін параметрлерді қашықтан және жергілікті конфигурациямен дисплейге шығару мүмкіндігі | Басқа параметрлердің барлық түрлері |
7.7 | Тұрғын үй-жайларда ток трансформаторы мен кернеу трансформаторының коэффициентін алу мүмкіндігі. | Тарифтер бойынша жалпы энергия A+ (-)/R+ (-). |
7.7 | Өлшем бірліктері | Тұтынылған энергия туралы деректер kW·h белсенді энергия үшін және ішінде kVar·h реактивті энергия үшін қамтамасыз етеді. |
7.8 | Мәндерді кодтау | Шығарылатын мәндер сұйық кристалды дисплейде сәйкес OBIS кодымен бірге жүреді. |
7.9 | Қуат болмаған кезде көрсеткіштерді көрсету (желілік кернеу) | Есепке алу құралы сыртқы қуаттау болмаған кезде көрсеткіштерді алу мүмкіндігін қамтамасыз етеді. |
7.10 | Дисплей экранының артқы жарығы |
Есепке алу құралының дисплейі экран жарығының болуын қамтамасыз етеді. |
8 | Резервтік қуаттау | |
8.1 | Батарея |
Сәйкес кепілдендірілген қызмет ету мерзімі бар батарея тексерісаралық интервалмен, бірақ кемінде 10 жыл. |
9 | Есепке алу құралының жады | |
9.1 | Энергияға тәуелді емес жады |
Есепке алу құралы энергия беруші ұйымдардың қалауларына байланысты 5000 жазбаға дейінгі кезеңділікпен деректердің сақталуын қамтамасыз етеді. |
10 | Ішкі сағат | |
10.1 | Жүрістің дәлдігі | Қалыпты жағдайда рұқсат етілген ауытқу тәулігіне 0,5 секундтан аспайды |
10.2 | Сағатты синхрондау | Сағатты AMI жүйесімен синхрондау жүйеде қолданылатын әртүрлі байланыс арналары арқылы қамтамасыз етіледі. Қолмен немесе автоматты енгізу режимінде уақыт пен уақыт белдеуін қашықтан реттеу мүмкіндігі іске асырылды. |
11 | Есепке алу құралының ішкі функциялары | |
11.1 | Есепке алу аспабында келесі оқиғаларды тіркеу және AMI жүйесіне жіберу функциясы бар |
есепке алу құралының желілік кернеудің болуына қарамастан (корпусы бөлшектелген кезде) қаптамасын ашу; |
12 | Пломбалау | |
12.1 | Есепке алу құралы мынадай пломбалармен жабдықталған: |
Нөмірлік пломбалардың саны есепке алу аспабы корпусының құрылымдық орындалуына сәйкес қамтамасыз етіледі. Мемлекеттік салыстырып тексерудің пломбасы Тексеру пломбасы аккредиттелген метрологиялық қызмет жүргізген тексеру талаптарына сәйкес келеді. Қазақстан Республикасының "Өлшем бірлігін қамтамасыз ету туралы" Заңына сәйкес.. |
13 | Қызмет ету мерзімі | |
13.1 | Орташа қызмет ету мерзімі | Кемінде 24 жыл |
14 | Кепілдік | |
14.1 | Кепілдік мерзімі | Кемінде 18 ай |
14.2 | Деректерді жинау | Есепке алу құралында қуат кернеуі міндетті түрде болса жеткізуші үш тәулік ішінде байланыс арнасы бойынша деректердің 95% -дан астамын жинауға кепілдік береді. егер. |
15 | Жергілікті деректермен алмасу | |
15.2 | Оптопорт және RS-485 арқылы қол жеткізу қауіпсіздігі. |
Жұмыстың қауіпсіздігі келесі жолдармен қамтамасыз етіледі оптопорт қолжетімділіктің мынадай деңгейлерінің парольдерін пайдалана отырып: |
16 | Деректерді қашықтықтан алмасу | |
16.1 | Байланыс арналары | Есепке алу құралы деректердің әртүрлі байланыс арналары арқылы берілуін қамтамасыз етеді. |
16.2 | Байланыстың негізгі арнасы | Әртүрлі өзара алмастырылатын деректерді тасымалдау модульдері бойынша (PLC/HPLC, RF, LoRaWAN, NB-IoT, LTE, GSM). |
17 | Функционалдылыққа қойылатын ең төменгі талаптар | |
17.1 | Есепке алу құралына рұқсатсыз кіруден және қосу схемасын өзгертуден қорғау функциялары |
Есепке алу құралы деректерді жадында кемінде 600 жазба тереңдікте сақтауды қамтамасыз етеді. |
17.2 | Есепке алу аспабымен тіркелетін сигналдар (дабылдар) |
Сағат механизмінің істен шығуы; |
17.3 | Есепке алу құралының жадындағы есепке алу құралының барлық әрекеттерін логтау | Барлық әрекеттер |
17.4 | Ағымдағы деректер | Есепке алу құралы барлық қолда бар параметрлерді сұраныс бойынша ON-LINE режимінде беруді қамтамасыз етеді. |
17.5 | Аралық деректер |
Есепке алу құралы энергия беруші ұйымдардың қалауларына байланысты 5000 жазбаға дейінгі кезеңділікпен деректердің сақталуын қамтамасыз етеді. |
17.6 | Шекті мәндермен жұмыс |
Есепке алу құралында мынадай параметрлердің белгіленген шекті мәндерімен жұмыс қамтамасыз етілген: |
17.7 | Лимиттермен жұмыс |
Есепке алу құралында мынадай параметрлердің белгіленген лимиттерімен жұмыс қамтамасыз етілген: |
18. | Тарифтер | Есепке алу құралы кемінде 4 тарифпен жұмысты және кемінде 12 мерзімге тарифтерді мерзімдік конфигурациялау мүмкіндігін қамтамасыз етеді. |
19. | ЭКЕАЖ бағдарламалық жасақтамасымен үйлесімділік | Жеткізуші ДББЖЖ-мен (Деректерді жинау мен өңдеудің орталықтандырылған жүйесі) жүйеаралық деңгейде интеграциялау үшін деректерді беру хаттамасының API және техникалық сипаттамасын ұсынуды қамтамасыз етеді. |
Сұйық жылумен жабдықтау жүйелеріндегі жылу энергиясын және жылу тасымалдағышты өлшеуге арналған бір арналы немесе көп арналы көп функциялы жылу есептегіш
№ | Техникалық талаптар кестесі | Қажетті деректер |
1 | 2 | 3 |
1 | Жылуды есепке алу аспабының типі | |
1.1 | Сұйық жылумен жабдықтау жүйелеріндегі жылу энергиясын және жылу тасымалдағышты өлшеуге арналған бір арналы немесе көп арналы көп функциялы жылу есептегіш | RS485, RS232, M-Bus, Ethernet, GPRS, LoRaWAN интерфейстерін қолдау.. |
2 | Стандарттарға сәйкестік талаптары | |
2.1 | Стандарттар | Жылу есептегіш МЕМСТ EN 1434-1 "Жылу есептегіштер. 1-бөлім. Жалпы талаптар". |
2.2 | Сертификаттар | Жылуесептегіш ҚР МӨЖ тізілімінде тіркелген және "Өнеркәсіптік саясат туралы" Қазақстан Республикасының Заңы 51-1-бабының 8-тармағына сәйкес отандық тауар өндірушілердің тізілімінен растамасы болуы тиіс. |
3 | Негізгі параметрлер | |
3.1 | Номиналды кернеу | ±20 рұқсат етілген ауытқулармен 220 вольт% |
3.2 | Номиналды жиілік | ±2 рұқсат етілген ауытқулары бар 50 Герц% |
3.3 | Ағынды өлшеу диапазоны | 0,006-дан 300 м3/сағ дейін |
3.4 | Салқындатқыштың температурасын өлшеу диапазоны | 0°C-тан 150°C-қа дейін |
3.5 | Температура айырмашылығын өлшеу диапазоны | 2°C-тан 150°C-қа дейін |
3.6 | Өлшенетін ортаның максималды қысымы | 4 мПа дейін |
4 | Өлшемдердің дәлдігі | |
4.1 |
Жылу энергиясын өлшеудегі қателік: |
|
5 | Климаттық жағдайлар | |
5.1 | Жұмыс температурасы | -25°C-тан +55°C-қа дейін |
5.2 | Сақтау температурасы | -25°C-тан +70°C-қа дейін |
5.3 | Салыстырмалы ылғалдылық | 35°C температурада 95% |
6 | Конструкцияға қойылатын талаптар | |
6.1 | Қорғау дәрежесі | IP54 |
6.2 | Габариттік өлшемдері | 230×210×95 мм артық емес |
6.3 | Салмағы | 20 кг артық емес |
7 | Құрылғының жады | |
7.1 | Энергияға тәуелді емес жады: жылу энергиясы және басқа параметрлер туралы мұрағаттық деректерді сақтауға арналған, арналған |
Орташа сағаттық мәндер бойынша 2048 жазба |
8 | Басқару және индикация | |
8.1 | Дисплей типі | ЖКИ |
8.2 | Деректерді көрсету | температураның, қысымның, көлемнің және энергияның ағымдағы және мұрағаттық мәндерін көрсету мүмкіндігі |
8.3 | Кірістірілген басқару түймелері | бет панелі арқылы жұмыс режимдерін басқару |
9 | Коммуникациялық мүмкіндіктер | |
9.1 | Деректерді беру интерфейстері | RS485, RS232, M-Bus, GPRS, LoRaWAN, Ethernet/RJ-45 және инфрақызыл портты қолдау. |
9.2 | Деректерді берудің максималды жылдамдығы | 115200 кбит/с |
10. | Техникалық қызмет көрсету | |
10.1 | Тексерісаралық аралық | 4 жыл |
10.2 | Өндірушінің кепілдігі | 18 ай |
11 | Тағайындау | Жылу энергиясы мен жылу тасымалдағыштың мөлшерін өлшеу |
12 | Қолданылу саласы | Сұйық жылумен жабдықтау жүйелері |
13 | Жұмыс қағидаты | Шығын өлшегіштерден келетін сигналдарды оқу, жылу түрлендіргіштер кедергілер мен қысым түрлендіргіштері, содан кейін оларды есептеу қондырғысында өңдеуге арналған электрлік сигналдарға айналдыру. Деректерді өңдеу жылу энергиясының параметрлерінің кешенін, оның ішінде салқындатқыштың көлемі мен массасын, жылу қуатын, кіріс және шығыс температураларының мәндерін, қысымның төмендеуін және температура айырмашылығын есептеу мақсатында жүзеге асырылады. Алынған параметрлер жылумен жабдықтау жүйелерінде тұтынылатын немесе берілетін жылу энергиясын дәл есептеу үшін қолданылады. Бұл процесс жылу ағындарын сенімді есепке алуды және бақылауды қамтамасыз етеді, бұл энергия ресурстарын тиімді басқаруға ықпал етеді және жүйенің әртүрлі пайдалану жағдайларында жұмысын талдауға мүмкіндік береді. |
14 | Негізгі компоненттер | Есептеу блогы, шығын өлшегіштер, термотүрлендіргіштер қарсылықтар және олардың жиынтықтары, қысым түрлендіргіштері |
15 | Өлшенетін параметрлер | Жылу энергиясы, жылу қуаты, салқындатқыштың көлемі мен массасы, температура, қысым, жұмыс уақыты |
16 | Электрмен қуаттау | Қуат көзінің кернеуі: 195-253 вольт; Тұтынылатын қуат: 11 Ватт (екі арналы); 20 ватт (көп арналы) |
17 | Орташа қызмет ету мерзімі | Кемінде 12 жыл |
18 | Жинақтылық | Есептеуіш, температура датчиктері, шығын өлшегіштер |
19 | Температураны өлшеу арналарының саны | 6 арнаға дейін |
20 | Кіріс ток сигналдары | 0-5 мА, 0-20 мА, 4-20 мА |
21 | Істен шығудың орташа атқарымы | Кемінде 75000 сағат |
22 | Пайдалану шарттары | Қоршаған ортаның температурасы: 5-тен 55 °C-қа дейін, салыстырмалы ылғалдылық: 93% -ға дейін, атмосфералық қысым: 86,0-ден 106,7 кПА-ға дейін |
23 | Қолданылатын шығын өлшегіштердің типтері |
Электромагниттік шығын өлшегіштер: |
24 | Қолданылатын кедергі температурасының түрлендіргіштерінің типтері |
Термотүрлендіргіштер қарсылықтар: |
25 | Қолданылатын қысым түрлендіргіштерінің типтері |
Қысым түрлендіргіштері: |
26 | Мұрағатталатын параметрлер | Жылу энергиясының, температураның, қысымның, қателік кодтарының орташа сағаттық, орташа тәуліктік, орташа айлық мәндері |
27 | Байланыс арналарын қолдау | LoRaWAN (міндетті емес) |
28 | Тұтынылатын қуат | Екі арналы ДБ: 11 ватт, көп арналы ДБ: 20 Ватт |
29 | Номиналды статикалық сипаттама жылу түрлендіргіштер | Pt100, Pt500 |
30 | Шығын өлшегіштердің қоректенуінің кіріс кернеулері | Шығын өлшегіштер үшін 18В (0,25 А), қысым датчиктері үшін 17В (0,05 А) кіріктірілген қуат көздері |
31 | ЖКҚ-да бейнелеу параметрлері | - Өлшенген параметрлердің ағымдағы мәндері (температура, қысым, ағын, көлем, масса, жылу энергиясы)\ Жылу энергиясы мен жылу тасымалдағыштың жинақталған жиынтық мәндері\ Параметрлердің орташа сағаттық, орташа тәуліктік және орташа айлық мәндері\ Күні мен уақыты\ Жүйенің күйі және қате кодтары\n- Әрбір жүйе үшін параметрлер параметрлері (1-жүйе және 2-жүйе)\n- Орнатылған пайдаланушы қысым мен температураның шектері\\n- қысым мен температура түрлендіргіштері үшін кіріс және шығыс токтарының мәндері\Соңғы 100 тәуліктегі мұрағаттық деректер (сағаттық мәндер), 34 ай (айлық мәндер) |
Ескертпе: аббревиатуралардың толық жазылуы:
Гц — Номиналды жиілік
ЖКИ - Сұйықкристалды индикатор
Жоғарғы деңгей - деректерді өңдеудің орталықтандырылған жүйесі
КБЖ киберқауіпсіздікті басқару жүйесі
Клеммник - Электрлік қосқыш блок
ҚР МӨЖ - Қазақстан Республикасының өлшем бірлігін қамтамасыз етудің мемлекеттік жүйесі
м3 -Текше метр
ОДОҚ - Деректерді жинау мен өңдеудің орталықтандырылған жүйесі
Оптопорт - Оптикалық порт
Орташа деңгей - концентраторлар (шлюздер) және электр қондырғылары мен жылу қондырғыларының ақпараттық-есептеу кешендері
ТБАЖ - Технологиялық процесті басқарудың автоматтандырылған жүйесі
Төменгі деңгей - далалық жабдықтар мен есепке алу аспаптары
ЭКЕАЖ - Электр энергиясын коммерциялық есепке алудың автоматтандырылған жүйесі
Alarm - Дабыл жүйесі, дабыл
API - Application Programming Interface (қолданбалы бағдарламалау интерфейсі)
E-mail - Электрондық пошта
Excel - Microsoft Excel кестелік файлы
Iмах - Максималды ток
IoT — Internet of Things (заттар интернет)
GPRS — General Packet Radio Service (GSM арқылы деректерді беру сервисі)
GSM — Global System for Mobile Communications (ұялы байланыс)
GSM/GPRS — Деректерді беру қызметі бар ұялы байланыс (GPRS)
kW·h (кВТ.сағ) - Киловатт-сағат (энергия бірлігі)
Kvar·h (Шаршы.с.) - Реактивті-сағаттық киловольт-ампер (реактивті энергия)
LCD - Liquid Crystal Display (сұйық кристалды дисплей)
Logs - Оқиғалар журналдары / журнал файлдары
LoRaWAN - Long Range Wide Area Network (радиоарнаның алыс қашықтықтағы желісі)
LTE — Long Term Evolution (4G стандарт байланысы)
Modbus - Автоматтандыруға арналған деректерді беру хаттамасы
NB-IoT - NarrowBand Internet of Things (тар жолақты IoT)
OBIS - Object Identification System (есептегіштер үшін стандартталған объектілерді сәйкестендіру жүйесі)
OPEN - Есепке алу аспабының ТКШ-сында есепке алу аспабының ашылу оқиғасын көрсету
OPC - OLE for Process Control (өнеркәсіптік автоматтандырудағы деректермен алмасу стандарты)
PLC/HPLC — Power Line Communication— күштік сызықтары арқылы деректерді беру/күштік сызықтары арқылы кең жолақты деректерді беру
RS-485 — Өнеркәсіптік желілерге арналған тізбекті интерфейс стандарты
SCADA - Supervisory Control And Data Acquisition (диспетчерлік бақылау және деректерді жинау жүйесі)
TOU - Time of Use (тариф пайдалану уақытын ескере отырып)
Un - Номиналды кернеу
Watchdog - Жүйенің күйін бақылау контроллері
WEB - Веб бет (World Wide Web)
Xls - Файлдар Excel (кестелер форматы)
