"2025-2027 жылдарға арналған қалалық бюджет туралы" Тараз қалалық мәслихатының 2024 жылғы 26 желтоқсандағы № 25-3 шешіміне өзгерістер енгізу туралы

Жаңа

Жамбыл облысы Тараз қалалық мәслихатының 2025 жылғы 5 желтоқсандағы № 34-2 шешімі

      Ескерту. 01.01.2025 бастап қолданысқа енгізіледі - осы шешімнің 2 тармағымен.

      Тараз қалалық мәслихаты ШЕШТІ:

      1. "2025-2027 жылдарға арналған қалалық бюджет туралы" Тараз қалалық мәслихатының 2024 жылғы 26 желтоқсандағы №25-3 шешіміне келесі өзгерістер енгізілсін:

      1 - тармақ жаңа редакцияда жазылсын:

      1) кірістер – 86 785 371 мың теңге, оның ішінде:

      салықтық түсімдер – 39 348 717 мың теңге;

      cалықтық емес түсімдер – 697 384 мың теңге;

      негізгі капиталды сатудан түскен түсімдер – 19 792 790 мың теңге;

      трансферттер түсімі – 26 946 480 мың теңге;

      2) шығындар – 97 416 418 мың теңге;

      3) таза бюджеттік кредиттеу – -587 000 теңге:

      бюджеттік кредиттер – 0 теңге;

      бюджеттік кредиттерді өтеу – 587 000 теңге;

      4) қаржы активтерімен операциялар бойынша сальдо – 0 мың теңге:

      қаржы активтерін сатып алу – 0 мың теңге;

      қаржы активтерін сатудан түсетін түсімдер – 0 теңге;

      5) бюджет тапшылығы (профициті) – - 10 631 047 мың теңге;

      6) бюджет тапшылығын қаржыландыру (профицитін пайдалану) – 10 631 047 мың теңге":

      қарыздар түсімі – 20 777 921 мың теңге;

      қарыздарды өтеу – 11 472 874 мың теңге;

      бюджет қаражатының пайдаланылатын қалдықтары – 739 000 мың теңге.

      Көрсетілген шешімнің 1 – қосымшасы осы шешімнің қосымшасына сәйкес жаңа редакцияда жазылсын.

      2. Осы шешім 2025 жылдың 1 қаңтарынан бастап қолданысқа енгізіледі.

      Тараз қалалық мәслихатының төрағасы К. Олжабай

  Тараз қалалық мәслихатының
  2025 жылғы 5 желтоқсандағы
  №34-2 шешіміне №1 қосымша
  Тараз қалалық мәслихатының
  2024 жылғы 26 желтоқсандағы
  №25-3 шешіміне №1 қосымша

Тараз қаласының 2025 жылға арналған бюджеті

Санаты



Сомасы, мың теңге


Сыныбы



Iшкi сыныбы




Атауы

1

2

3




І. КІРІСТЕР

86 785 371

1



САЛЫҚТЫҚ ТҮСІМДЕР

39 348 717


01


Табыс салығы

18 704 000



1

Корпоративтік табыс салығы

7 300 000



2

Жеке табыс салығы

11 404 000


03


Әлеуметтiк салық

7 650 000



1

Әлеуметтік салық

7 650 000


04


Меншiкке салынатын салықтар

6 548 900



1

Мүлiкке салынатын салықтар

3 652 000



3

Жер салығы

250 000



4

Көлiк құралдарына салынатын салық

2 642 000



5

Бірыңғай жер салығы

4 900


05


Тауарларға, жұмыстарға және қызметтерге салынатын iшкi салықтар

2 895 700



2

Акциздер

55 000



3

Табиғи және басқа да ресурстарды пайдаланғаны үшiн түсетiн түсiмдер

149 000



4

Кәсiпкерлiк және кәсiби қызметтi жүргiзгенi үшiн алынатын алымдар

2 691 700


07


Басқа да салықтар

117



1

Басқа да салықтар

117


08


Заңдық маңызы бар әрекеттерді жасағаны және (немесе) оған уәкілеттігі бар мемлекеттік органдар немесе лауазымды адамдар құжаттар бергені үшін алынатын міндетті төлемдер

3 550 000



1

Мемлекеттік баж

3 550 000

2



САЛЫҚТЫҚ ЕМЕС ТҮСІМДЕР

697 384


01


Мемлекеттік меншіктен түсетін кірістер

126 110



1

Мемлекеттік кәсіпорындардың таза кірісі бөлігінің түсімдері

4 000



5

Мемлекет меншігіндегі мүлікті жалға беруден түсетін кірістер

116 130



7

Мемлекеттік бюджеттен берілген кредиттер бойынша сыйақылар

5 485



9

Мемлекет меншігінен түсетін басқа да кірістер

495


03


Мемлекеттік бюджеттен қаржыландырылатын мемлекеттік мекемелер ұйымдастыратын мемлекеттік сатып алуды өткізуден түсетін ақша түсімдері

16 100



1

Мемлекеттік бюджеттен қаржыландырылатын мемлекеттік мекемелер ұйымдастыратын мемлекеттік сатып алуды өткізуден түсетін ақша түсімдері

16 100


04


Мемлекеттік бюджеттен қаржыландырылатын, сондай-ақ Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің бюджетінен (шығыстар сметасынан) ұсталатын және қаржыландырылатын мемлекеттік мекемелер салатын айыппұлдар, өсімпұлдар, санкциялар, өндіріп алулар

106 621



1

Мұнай секторы ұйымдарынан түсетін түсімдерді қоспағанда, мемлекеттік бюджеттен қаржыландырылатын, сондай-ақ Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің бюджетінен (шығыстар сметасынан) ұсталатын және қаржыландырылатын мемлекеттік мекемелер салатын айыппұлдар, өсімпұлдар, санкциялар, өндіріп алулар

106 621


06


Басқа да салықтық емес түсiмдер

448 553



1

Басқа да салықтық емес түсiмдер

448 553

3



НЕГІЗГІ КАПИТАЛДЫ САТУДАН ТҮСЕТІН ТҮСІМДЕР

19 792 790


01


Мемлекеттік мекемелерге бекітілген мемлекеттік мүлікті сату

18 882 790



1

Мемлекеттік мекемелерге бекітілген мемлекеттік мүлікті сату

18 882 790


03


Жердi және материалдық емес активтердi сату

910 000



1

Жерді сату

722 000



2

Материалдық емес активтерді сату

188 000

4



ТРАНСФЕРТТЕРДІҢ ТҮСІМДЕРІ

26 946 480


02


Мемлекеттiк басқарудың жоғары тұрған органдарынан түсетiн трансферттер

26 946 480



2

Облыстық бюджеттен түсетiн трансферттер

26 946 480

Функционалдық топ

Сомасы, мың теңге


Бюджеттік бағдарламалардың әкiмшiсi



Бағдарлама




Атауы

1

2

3




ІІ. ШЫҒЫНДАР

97 416 418

01



Жалпы сипаттағы мемлекеттiк қызметтер

3 905 258


112


Аудан (облыстық маңызы бар қала) мәслихатының аппараты

108 532



001

Аудан (облыстық маңызы бар қала) мәслихатының қызметін қамтамасыз ету жөніндегі қызметтер

107 783



003

Мемлекеттік органның күрделі шығыстары

749


122


Аудан (облыстық маңызы бар қала) әкімінің аппараты

679 454



001

Аудан (облыстық маңызы бар қала) әкімінің қызметін қамтамасыз ету жөніндегі қызметтер

642 811



003

Мемлекеттік органның күрделі шығыстары

33 536



009

Ведомстволық бағыныстағы мемлекеттік мекемелер мен ұйымдардың күрделі шығыстары

3 107


123


Қаладағы аудан әкімінің аппараты

404 957



001

Қаладағы аудан әкімінің қызметін қамтамасыз ету жөніндегі қызметтер

365 404



022

Мемлекеттік органның күрделі шығыстары

39 553


452


Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) қаржы бөлімі

144 927



001

Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) бюджетін орындау және коммуналдық меншігін басқару саласындағы мемлекеттік саясатты іске асыру жөніндегі қызметтер

103 374



003

Салық салу мақсатында мүлікті бағалауды жүргізу

20 487



010

Жекешелендіру, коммуналдық меншікті басқару, жекешелендіруден кейінгі қызмет және осыған байланысты дауларды реттеу

1 916



018

Мемлекеттік органның күрделі шығыстары

19 150


453


Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) экономика және бюджеттік жоспарлау бөлімі

152 863



001

Экономикалық саясатты, мемлекеттік жоспарлау жүйесін қалыптастыру және дамыту саласындағы мемлекеттік саясатты іске асыру жөніндегі қызметтер

123 126



004

Мемлекеттік органның күрделі шығыстары

29 737


805


Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) мемлекеттік сатып алу бөлімі

43 610



001

Жергілікті деңгейде мемлекеттік сатып алу саласындағы мемлекеттік саясатты іске асыру жөніндегі қызметтер

38 815



003

Мемлекеттік органның күрделі шығыстары

4 795


458


Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) тұрғын үй-коммуналдық шаруашылығы, жолаушылар көлігі және автомобиль жолдары бөлімі

970 372



001

Жергілікті деңгейде тұрғын үй-коммуналдық шаруашылығы, жолаушылар көлігі және автомобиль жолдары саласындағы мемлекеттік саясатты іске асыру жөніндегі қызметтер

457 606



013

Мемлекеттік органның күрделі шығыстары

512 766


467


Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) құрылыс бөлімі

1 258 163



040

Мемлекеттік органдардың объектілерін дамыту

1 258 163


493


Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) кәсіпкерлік, өнеркәсіп және туризм бөлімі

142 380



001

Жергілікті деңгейде кәсіпкерлікті, өнеркәсіпті және туризмді дамыту саласындағы мемлекеттік саясатты іске асыру жөніндегі қызметтер

134 980



003

Мемлекеттік органның күрделі шығыстары

7 400

02



Қорғаныс

95 837


122


Аудан (облыстық маңызы бар қала) әкімінің аппараты

95 837



005

Жалпыға бірдей әскери міндетті атқару шеңберіндегі іс-шаралар

48 799



006

Аудан (облыстық маңызы бар қала) ауқымындағы төтенше жағдайлардың алдын алу және оларды жою

47 038

03



Қоғамдық тәртіп, қауіпсіздік, құқықтық, сот, қылмыстық-атқару қызметі

842 401


458


Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) тұрғын үй-коммуналдық шаруашылығы, жолаушылар көлігі және автомобиль жолдары бөлімі

842 401



021

Елдi мекендерде жол қозғалысы қауiпсiздiгін қамтамасыз ету

842 401

06



Әлеуметтiк көмек және әлеуметтiк қамсыздандыру

7 157 756


451


Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар бөлімі

1 376 910



005

Мемлекеттік атаулы әлеуметтік көмек

1 376 910


451


Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар бөлімі

3 753 664



006

Тұрғын үйге көмек көрсету

51 152



007

Жергілікті өкілетті органдардың шешімі бойынша мұқтаж азаматтардың жекелеген топтарына әлеуметтік көмек

351 541



010

Үйден тәрбиеленіп оқытылатын мүгедектігі бар балаларды материалдық қамтамасыз ету

23 805



013

Белгіленген тұрғылықты жері жоқ тұлғаларды әлеуметтік бейімдеу

282 810



014

Мұқтаж азаматтарға үйде әлеуметтiк көмек көрсету

411 360



017

Мүгедектігі бар адамды абилитациялаудың және оңалтудың жеке бағдарламасына сәйкес мұқтаж мүгедектігі бар адамдарды протездік-ортопедиялық көмекпен, сурдотехникалық және тифлотехникалық құралдармен, мiндеттi гигиеналық құралдармен, арнаулы жүріп-тұру құралдарымен қамтамасыз ету, сондай-ақ санаторий-курорттық емдеу,жеке көмекшінің және ымдау тілі маманының қызметтерімен қамтамасыз ету

2 570 066



027

Халықты әлеуметтік қорғау жөніндегі іс-шараларды іске асыру

62 930


451


Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар бөлімі

1 529 875



001

Жергілікті деңгейде халық үшін әлеуметтік бағдарламаларды жұмыспен қамтуды қамтамасыз етуді іске асыру саласындағы мемлекеттік саясатты іске асыру жөніндегі қызметтер

183 391



011

Жәрдемақыларды және басқа да әлеуметтік төлемдерді есептеу, төлеу мен жеткізу бойынша қызметтерге ақы төлеу

4 680



021

Мемлекеттік органның күрделі шығыстары

19 377



050

Қазақстан Республикасында мүгедектігі бар адамдардың құқықтарын қамтамасыз етуге және өмір сүру сапасын жақсарту

1 148 449



054

Үкіметтік емес ұйымдарда мемлекеттік әлеуметтік тапсырысты орналастыру

134 504



067

Ведомстволық бағыныстағы мемлекеттік мекемелер мен ұйымдардың күрделі шығыстары

39 474


491


Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) тұрғын үй қатынастары бөлімі

497 307



094

Әлеуметтік көмек ретінде тұрғын үй сертификаттарын беру

497 307

07



Тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық

59 723 813


458


Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) тұрғын үй-коммуналдық шаруашылығы, жолаушылар көлігі және автомобиль жолдары бөлімі

1 997 035



002

Мемлекеттiк қажеттiлiктер үшiн жер учаскелерiн алып қою, соның iшiнде сатып алу жолымен алып қою және осыған байланысты жылжымайтын мүлiктi иелiктен айыру

1 997 035


463


Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) жер қатынастары бөлімі

163 450



016

Мемлекет мұқтажы үшін жер учаскелерін алу

163 450


467


Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) құрылыс бөлімі

37 569 103



003

Коммуналдық тұрғын үй қорының тұрғын үйін жобалау және (немесе) салу, реконструкциялау

17 645 158



004

Инженерлік-коммуникациялық инфрақұрылымды жобалау, дамыту және (немесе) жайластыру

15 845 481



098

Коммуналдық тұрғын үй қорының тұрғын үйлерін сатып алу

4 078 464


491


Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) тұрғын үй қатынастары бөлімі

3 509 725



001

Жергілікті деңгейде тұрғын үй қоры саласындағы мемлекеттік саясатты іске асыру жөніндегі қызметтер

268 616



003

Мемлекеттік органның күрделі шығыстары

24 450



005

Мемлекеттік тұрғын үй қорын сақтауды ұйымдастыру

3 216 659


458


Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) тұрғын үй-коммуналдық шаруашылығы, жолаушылар көлігі және автомобиль жолдары бөлімі

5 814 735



012

Сумен жабдықтау және су бұру жүйесінің жұмыс істеуі

836 764



026

Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) коммуналдық меншігіндегі жылу жүйелерін қолдануды ұйымдастыру

60 611



028

Коммуналдық шаруашылығын дамыту

4 413 559



029

Сумен жабдықтау және су бұру жүйелерін дамыту

503 801


467


Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) құрылыс бөлімі

448 005



007

Қаланы және елді мекендерді абаттандыруды дамыту

448 005


458


Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) тұрғын үй-коммуналдық шаруашылығы, жолаушылар көлігі және автомобиль жолдары бөлімі

10 221 760



015

Елдi мекендердегі көшелердi жарықтандыру

3 594 738



016

Елдi мекендердiң санитариясын қамтамасыз ету

1 667 998



017

Жерлеу орындарын ұстау және туыстары жоқ адамдарды жерлеу

2 207



018

Елдi мекендердi абаттандыру және көгалдандыру

4 956 817

08



Мәдениет, спорт, туризм және ақпараттық кеңістiк

4 222 608


455


Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) мәдениет және тілдерді дамыту бөлімі

922 421



003

Мәдени-демалыс жұмысын қолдау

922 421


467


Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) құрылыс бөлімі

704 973



011

Мәдениет объектілерін дамыту

704 973


465


Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) дене шынықтыру және спорт бөлімі

753 786



001

Жергілікті деңгейде дене шынықтыру және спорт саласындағы мемлекеттік саясатты іске асыру жөніндегі қызметтер

98 570



004

Мемлекеттік органның күрделі шығыстары

14 390



006

Аудандық (облыстық маңызы бар қалалық) деңгейде спорттық жарыстар өткiзу

633 187



032

Ведомстволық бағыныстағы мемлекеттік мекемелер мен ұйымдардың күрделі шығыстары

7 639


467


Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) құрылыс бөлімі

393 371



008

Cпорт объектілерін дамыту

393 371


455


Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) мәдениет және тілдерді дамыту бөлімі

468 906



006

Аудандық (қалалық) кiтапханалардың жұмыс iстеуi

457 102



007

Мемлекеттiк тiлдi және Қазақстан халқының басқа да тiлдерін дамыту

11 804


456


Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) ішкі саясат бөлімі

129 687



002

Мемлекеттік ақпараттық саясат жүргізу жөніндегі қызметтер

129 687


455


Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) мәдениет және тілдерді дамыту бөлімі

303 803



001

Жергілікті деңгейде тілдерді және мәдениетті дамыту саласындағы мемлекеттік саясатты іске асыру жөніндегі қызметтер

105 314



010

Мемлекеттік органның күрделі шығыстары

15 762



032

Ведомстволық бағыныстағы мемлекеттік мекемелер мен ұйымдардың күрделі шығыстары

182 727


456


Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) ішкі саясат бөлімі

545 661



001

Жергілікті деңгейде ақпарат, мемлекеттілікті нығайту және азаматтардың әлеуметтік сенімділігін қалыптастыру саласында мемлекеттік саясатты іске асыру жөніндегі қызметтер

288 277



003

Жастар саясаты саласында іс-шараларды іске асыру

251 868



006

Мемлекеттік органның күрделі шығыстары

5 516

10



Ауыл, су, орман, балық шаруашылығы, ерекше қорғалатын табиғи аумақтар, қоршаған ортаны және жануарлар дүниесін қорғау, жер қатынастары

409 214


458


Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) тұрғын үй-коммуналдық шаруашылығы, жолаушылар көлігі және автомобиль жолдары бөлімі

12 692



057

Үй жануарларына арналған баспаналарды, уақытша ұстау пункттерін ұстау

12 692


462


Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) ауыл шаруашылығы бөлімі

62 299



001

Жергілікті деңгейде ауыл шаруашылығы саласындағы мемлекеттік саясатты іске асыру жөніндегі қызметтер

59 263



006

Мемлекеттік органның күрделі шығыстары

3 036


463


Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) жер қатынастары бөлімі

334 223



001

Аудан (облыстық маңызы бар қала) аумағында жер қатынастарын реттеу саласындағы мемлекеттік саясатты іске асыру жөніндегі қызметтер

319 354



007

Мемлекеттік органның күрделі шығыстары

14 869

11



Өнеркәсіп, сәулет, қала құрылысы және құрылыс қызметі

1 190 478


467


Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) құрылыс бөлімі

573 378



001

Жергілікті деңгейде құрылыс саласындағы мемлекеттік саясатты іске асыру жөніндегі қызметтер

571 627



017

Мемлекеттік органның күрделі шығыстары

1 751


468


Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) сәулет және қала құрылысы бөлімі

617 100



001

Жергілікті деңгейде сәулет және қала құрылысы саласындағы мемлекеттік саясатты іске асыру жөніндегі қызметтер

176 996



003

Аудан аумағында қала құрылысын дамыту схемаларын және елді мекендердің бас жоспарларын әзірлеу

415 012



004

Мемлекеттік органның күрделі шығыстары

25 092

12



Көлiк және коммуникация

17 145 823


458


Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) тұрғын үй-коммуналдық шаруашылығы, жолаушылар көлігі және автомобиль жолдары бөлімі

17 145 823



022

Көлік инфрақұрылымын дамыту

2 433 836



023

Автомобиль жолдарының жұмыс істеуін қамтамасыз ету

2 193 772



045

Аудандық маңызы бар автомобиль жолдарын және елді-мекендердің көшелерін күрделі және орташа жөндеу

4 157 361



037

Әлеуметтік маңызы бар қалалық (ауылдық), қала маңындағы және ауданішілік қатынастар бойынша жолаушылар тасымалдарын субсидиялау

8 360 854

13



Басқалар

642 841


452


Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) қаржы бөлімі

642 841



012

Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) жергілікті атқарушы органының резерві

642 841

14



Борышқа қызмет көрсету

1 258 269


452


Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) қаржы бөлімі

1 258 269



013

Жергілікті атқарушы органдардың облыстық бюджеттен қарыздар бойынша сыйақылар мен өзге де төлемдерді төлеу бойынша борышына қызмет көрсету

1 258 269

15



Трансферттер

822 120


452


Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) қаржы бөлімі

822 120



006

Пайдаланылмаған (толық пайдаланылмаған) нысаналы трансферттерді қайтару

40 573



054

Қазақстан Республикасының Ұлттық қорынан берілетін нысаналы трансферт есебінен республикалық бюджеттен бөлінген пайдаланылмаған (түгел пайдаланылмаған) нысаналы трансферттердің сомасын қайтару

781 547




III. Таза бюджеттік кредиттеу

-587 000




Бюджеттік кредиттер

0

5



Бюджеттік кредиттерді өтеу

587 000


01


Бюджеттік кредиттерді өтеу

587 000



06

Мамандандырылған ұйымдарға жергілікті бюджеттен берілген бюджеттік кредиттерді өтеу

587 000




IV. Қаржы активтерімен операциялар бойынша сальдо

0




Қаржы активтерін сатып алу

0

13



Басқалар

0




Қаржы активтерін сатудан түсетін түсімдер

0

6



Мемлекеттің қаржы активтерін сатудан түсетін түсімдер

0


01


Мемлекеттің қаржы активтерін сатудан түсетін түсімдер

0



1

Қаржы активтерін ел ішінде сатудан түсетін түсімдер

0




V. Бюджет тапшылығы (профициті)

-10 631 047




VI. Бюджет тапшылығын қаржыландыру (профицитін пайдалану)

10 631 047

Санаты



Сыныбы




Iшкi сыныбы





Атауы

Сомасы, мың теңге

1

2

3

7



Қарыздар түсімі

20 777 921


1


Мемлекеттік ішкі қарыздар

20 777 921



2

Қарыз алу келісім-шарттары

20 777 921

8



Бюджет қаражаттарының пайдаланылатын қалдықтары

739 000

Функционалдық топ



Бюджеттік бағдарламалардың әкiмшiсi




Бағдарлама





Атауы

Сомасы, мың теңге

1



2

3

16



Қарыздарды өтеу

11 472 874


452


Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) қаржы бөлімі

11 472 874



008

Жергілікті атқарушы органның жоғары тұрған бюджет алдындағы борышын өтеу

11 472 874


Егер Сіз беттен қате тапсаңыз, тінтуірмен сөзді немесе фразаны белгілеңіз және Ctrl+Enter пернелер тіркесін басыңыз

 

бет бойынша іздеу

Іздеу үшін жолды енгізіңіз

Кеңес: браузерде бет бойынша енгізілген іздеу бар, ол жылдамырақ жұмыс істейді. Көбінесе, ctrl-F пернелері қолданылады