О государственном регулировании, контроле и надзоре финансового рынка и финансовых организаций

Закон Республики Казахстан от 4 июля 2003 года N 474-II.

ОГЛАВЛЕНИЕ

Сноска. Заголовок в редакции Закона РК от 05.07.2012 № 30-V (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после его первого официального опубликования).
Примечание РЦПИ!
С 01.01.2013 слова "единый регистратор", "единого регистратора", "единым регистратором" считать соответственно словами "регистратор", "регистратора", "регистратором" в соответствии с Законом РК от 28.12.2011 № 524-IV.
Сноска. По всему тексту слова "и финансированию терроризма" заменены соответственно словами "финансированию терроризма и финансированию распространения оружия массового уничтожения" в соответствии с Законом РК от 19.09.2025 № 219-VIII (вводится в действие по истечении шестидесяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Настоящий Закон регулирует общественные отношения, связанные с осуществлением государственного регулирования, контроля и надзора финансового рынка и финансовых организаций, и направлен на повышение стабильности финансовой системы Республики Казахстан и создание условий по недопущению нарушений прав и законных интересов потребителей финансовых услуг.

Сноска. Преамбула в редакции Закона РК от 05.07.2012 № 30-V (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после его первого официального опубликования).

Глава 1. Общие положения

Статья 1. Основные понятия, используемые в настоящем Законе

В настоящем Законе используются следующие основные понятия:

1) недобросовестные практики – действия (бездействие) субъектов поведенческого надзора, виды и признаки которых установлены пунктом 2 статьи 15-25 настоящего Закона;

2) финансовые услуги – деятельность профессиональных участников страхового рынка (за исключением актуариев), профессиональных участников рынка ценных бумаг, добровольного накопительного пенсионного фонда, банковская деятельность, деятельность организаций, осуществляющих отдельные виды банковских операций, организаций, осуществляющих микрофинансовую деятельность, осуществляемые на основании лицензий, полученных в соответствии с законодательством Республики Казахстан, а также не подлежащая лицензированию деятельность:

единого накопительного пенсионного фонда;

центрального депозитария;

единого оператора в сфере учета государственного имущества в части осуществления функций номинального держания ценных бумаг, принадлежащих государству, субъектам квазигосударственного сектора, перечень которых утверждается уполномоченным органом по управлению государственным имуществом, или в отношении которых государство, указанные субъекты квазигосударственного сектора имеют имущественные права;

обществ взаимного страхования;

организации, гарантирующей осуществление страховых выплат страхователям (застрахованным, выгодоприобретателям) в случае ликвидации страховых организаций;

3) потребитель финансовых услуг – физическое или юридическое лицо, намеревающееся приобрести услуги или пользующееся услугами финансовой организации, филиала банка – нерезидента Республики Казахстан, филиала страховой (перестраховочной) организации – нерезидента Республики Казахстан, филиала страхового брокера – нерезидента Республики Казахстан, а также инвестирующее свои средства в финансовые инструменты;

4) финансовый рынок – совокупность отношений, связанных с оказанием и потреблением финансовых услуг, а также выпуском и обращением финансовых инструментов;

5) уполномоченный орган по регулированию, контролю и надзору финансового рынка и финансовых организаций (далее – уполномоченный орган) – государственный орган, осуществляющий государственное регулирование, контроль и надзор финансового рынка и финансовых организаций;

6) ответственные деловые практики на финансовом рынке – совокупность принципов и действий, направленных на обеспечение честного, прозрачного и справедливого отношения субъектов поведенческого надзора к потребителям финансовых услуг;

7) профессиональная деятельность на финансовом рынке – предпринимательская деятельность по предоставлению финансовых услуг;

8) финансовый продукт – услуга, предлагаемая финансовой организацией, филиалом банка – нерезидента Республики Казахстан и филиалом страховой (перестраховочной) организации – нерезидента Республики Казахстан потребителям финансовых услуг в рамках осуществления профессиональной деятельности на финансовом рынке;

9) финансовая организация – юридическое лицо, осуществляющее предпринимательскую деятельность по предоставлению финансовых услуг;

10) безупречная деловая репутация – профессионализм и добросовестность лица, подтверждаемые в том числе отсутствием фактов:

совершения указанным лицом противоправных действий (бездействия), которые привели к неплатежеспособности, повлекшей принудительную ликвидацию финансовой организации, либо к применению к банку режима урегулирования;

неснятой или непогашенной судимости указанного лица, в том числе отсутствие вступившего в законную силу судебного акта о применении к лицу уголовного наказания в виде лишения права занимать должность руководящего работника финансовой организации, банковского и (или) страхового холдинга и являться крупным участником (крупным акционером) финансовой организации пожизненно;

наличия отношений с третьими лицами (контроля и влияния третьих лиц), действия которых способствовали легализации (отмыванию) доходов, полученных преступным путем, финансированию терроризма и финансированию распространения оружия массового уничтожения, на основании сведений уполномоченного органа по финансовому мониторингу;

11) материалы проверки – материалы, формируемые органом контроля и надзора в ходе и по результатам проверки;

12) уполномоченный агент – лицо, осуществляющее коммерческое представительство субъекта поведенческого надзора, в том числе страховой агент;

13) поведенческий надзор – деятельность уполномоченного органа, направленная на предупреждение, выявление и пресечение нарушения прав и законных интересов потребителей финансовых услуг действиями (бездействием) субъектов поведенческого надзора и (или) их уполномоченных агентов, предусмотренная главой 2-4 настоящего Закона и иными законами Республики Казахстан;

14) субъект поведенческого надзора – банк, филиал банка – нерезидента Республики Казахстан, организация, осуществляющая отдельные виды банковских операций, микрофинансовая организация, коллекторское агентство, которому уступлены права (требования) по договору банковского займа, договору о предоставлении микрокредита, заключенным с физическим лицом, страховая (перестраховочная) организация, филиал страховой (перестраховочной) организации – нерезидента Республики Казахстан, а также организация, осуществляющая брокерскую деятельность на рынке ценных бумаг.

Сноска. Статья 1 – в редакции Закона РК от 16.01.2026 № 259-VIII (вводится в действие по истечении шестидесяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Статья 2. Законодательство Республики Казахстан о государственном регулировании, контроле и надзоре финансового рынка и финансовых организаций

1. Законодательство Республики Казахстан о государственном регулировании, контроле и надзоре финансового рынка и финансовых организаций основывается на Конституции Республики Казахстан, состоит из настоящего Закона и иных нормативных правовых актов Республики Казахстан.

2. Если международным договором, ратифицированным Республикой Казахстан, установлены иные правила, чем те, которые предусмотрены настоящим Законом, то применяются правила международного договора.

3. Исключен Законом РК от 19.06.2024 № 97-VIII (вводится в действие с 01.07.2024).
Сноска. Статья 2 в редакции Закона РК от 05.07.2012 № 30-V (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после его первого официального опубликования); с изменениями, внесенными законами РК от 03.07.2019 № 262-VI (вводится в действие с 01.01.2020); от 19.06.2024 № 97-VIII (вводится в действие с 01.07.2024).

Статья 3. Основные цель, задачи и принципы государственного регулирования, контроля и надзора финансового рынка и финансовых организаций

1. Основной целью государственного регулирования, контроля и надзора финансового рынка и финансовых организаций является содействие обеспечению стабильности финансовой системы.

2. Для реализации основной цели, предусмотренной пунктом 1 настоящей статьи, на уполномоченный орган возлагаются следующие задачи государственного регулирования, контроля и надзора финансового рынка и финансовых организаций:

1) установление стандартов деятельности финансовых организаций, филиалов банков – нерезидентов Республики Казахстан, филиалов страховых (перестраховочных) организаций – нерезидентов Республики Казахстан, филиалов страховых брокеров – нерезидентов Республики Казахстан, создание стимулов для улучшения корпоративного управления финансовых организаций;

2) создание равноправных условий для деятельности финансовых организаций, филиалов банков – нерезидентов Республики Казахстан, филиалов страховых (перестраховочных) организаций – нерезидентов Республики Казахстан, филиалов страховых брокеров – нерезидентов Республики Казахстан, направленных на поддержание добросовестной конкуренции на финансовом рынке;

3) обеспечение надлежащего уровня защиты интересов потребителей финансовых услуг, полноты и доступности информации для потребителей о деятельности финансовых организаций, филиалов банков – нерезидентов Республики Казахстан, филиалов страховых (перестраховочных) организаций – нерезидентов Республики Казахстан, филиалов страховых брокеров – нерезидентов Республики Казахстан и оказываемых ими финансовых услугах, а также повышения уровня финансовой грамотности и финансовой доступности для населения;

4) мониторинг финансового рынка и финансовых организаций, филиалов банков – нерезидентов Республики Казахстан, филиалов страховых (перестраховочных) организаций – нерезидентов Республики Казахстан, филиалов страховых брокеров – нерезидентов Республики Казахстан в целях сохранения устойчивости финансовой системы;

5) сосредоточение ресурсов надзора на областях финансового рынка, наиболее подверженных рискам, с целью поддержания финансовой стабильности;

6) иные задачи, предусмотренные настоящим Законом и иными законодательными актами Республики Казахстан, направленные на достижение основной цели государственного регулирования, контроля и надзора финансового рынка и финансовых организаций, предусмотренной пунктом 1 настоящей статьи.

3. Принципами государственного регулирования, контроля и надзора финансового рынка и финансовых организаций являются:

1) эффективное использование ресурсов и инструментов регулирования;

2) прозрачность деятельности финансовых организаций, филиалов банков – нерезидентов Республики Казахстан, филиалов страховых (перестраховочных) организаций – нерезидентов Республики Казахстан, филиалов страховых брокеров – нерезидентов Республики Казахстан и финансового надзора;

3) ответственность финансовых организаций, филиалов банков – нерезидентов Республики Казахстан, филиалов страховых (перестраховочных) организаций – нерезидентов Республики Казахстан, филиалов страховых брокеров – нерезидентов Республики Казахстан.

Сноска. Статья 3 – в редакции Закона РК от 16.01.2026 № 259-VIII (вводится в действие по истечении шестидесяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Статья 4. Запрет на неуполномоченную деятельность на финансовом рынке

1. Не допускается осуществление профессиональной деятельности на финансовом рынке лицами, не обладающими соответствующей лицензией, выданной в соответствии с законодательством Республики Казахстан.

2. Сделки по оказанию финансовых услуг, совершенные без соответствующей лицензии, являются недействительными.

Сноска. Статья 4 с изменением, внесенным Законом РК от 03.07.2019 № 262-VI (вводится в действие с 01.01.2020).

Статья 5. Пруденциальные нормативы и иные обязательные к соблюдению нормы и лимиты

Пруденциальными нормативами являются экономические ограничения, устанавливаемые уполномоченным органом для финансовых организаций, филиалов банков-нерезидентов Республики Казахстан, филиалов страховых (перестраховочных) организаций-нерезидентов Республики Казахстан, филиалов страховых брокеров-нерезидентов Республики Казахстан в целях обеспечения их финансовой устойчивости и защиты интересов потребителей финансовых услуг.

В случаях, предусмотренных законодательными актами Республики Казахстан, уполномоченный орган вправе устанавливать пруденциальные нормативы и иные обязательные к соблюдению нормы и лимиты на консолидированной основе.

Сноска. Статья 5 с изменением, внесенным Законом РК от 24.11.2015 № 422-V (вводится в действие с 16.12.2020).

Статья 6. Антимонопольное регулирование финансового рынка

(Исключена Законом РК от 7 июля 2006 года N 174).

Глава 1-1. Статус, структура и органы уполномоченного органа

Сноска. Закон дополнен главой 1-1 в соответствии с Законом РК от 03.07.2019 № 262-VI (порядок введения в действие см. ст. 2).

Статья 6-1. Статус и правовая основа деятельности уполномоченного органа

Уполномоченный орган является государственным органом, непосредственно подчиненным и подотчетным Президенту Республики Казахстан, осуществляющим государственное регулирование, контроль и надзор финансового рынка и финансовых организаций.

Уполномоченный орган действует на основании Положения о нем, утверждаемого Президентом Республики Казахстан.

Уполномоченный орган в своей деятельности руководствуется Конституцией Республики Казахстан, настоящим Законом, другими законами Республики Казахстан, актами Президента Республики Казахстан и международными договорами Республики Казахстан.

Уполномоченный орган является юридическим лицом в организационно-правовой форме республиканского государственного учреждения, финансируемого из бюджета (сметы расходов) Национального Банка Республики Казахстан.

Уполномоченный орган разрабатывает стратегический план на пятилетний период, в котором определяет стратегические направления, цели и целевые индикаторы деятельности уполномоченного органа.

Стратегический план утверждается Председателем уполномоченного органа по согласованию с Президентом Республики Казахстан либо по его уполномочию Руководителем Администрации Президента Республики Казахстан.

Сноска. Статья 6-1 с изменениями, внесенными Законом РК от 19.06.2024 № 97-VIII (вводится в действие с 01.07.2024).

Статья 6-2. Структура и общая штатная численность уполномоченного органа

Структура и общая штатная численность уполномоченного органа утверждаются Президентом Республики Казахстан.

Статья 6-3. Председатель уполномоченного органа

Председатель уполномоченного органа назначается на должность Президентом Республики Казахстан сроком на шесть лет.

Председатель уполномоченного органа действует от имени уполномоченного органа и представляет его без доверенности в отношениях с государственными органами, организациями и иными лицами.

Председатель уполномоченного органа наделен полномочиями принимать оперативные и исполнительно-распорядительные решения по вопросам деятельности уполномоченного органа, за исключением полномочий, оговоренных настоящим Законом для Правления уполномоченного органа, заключать от имени уполномоченного органа договоры.

Председатель уполномоченного органа ответственен за деятельность уполномоченного органа.

Председатель уполномоченного органа вправе подать в отставку, представив Президенту Республики Казахстан свое письменное заявление за два месяца до ухода в отставку.

Председатель уполномоченного органа освобождается от должности Президентом Республики Казахстан

Статья 6-4. Заместители Председателя уполномоченного органа

Заместители Председателя уполномоченного органа назначаются на должность Президентом Республики Казахстан по представлению Председателя уполномоченного органа сроком на шесть лет независимо от сроков назначения Председателя уполномоченного органа.

Заместители Председателя уполномоченного органа представляют уполномоченный орган без доверенности, подписывают документы в пределах своей компетенции.

Заместители Председателя уполномоченного органа освобождаются от должности Президентом Республики Казахстан по представлению Председателя уполномоченного органа.

Заместители Председателя уполномоченного органа могут подать в отставку, представив свое письменное заявление Президенту Республики Казахстан через Председателя уполномоченного органа за два месяца до ухода в отставку.

Статья 6-5. Правление уполномоченного органа и его полномочия

Высшим органом уполномоченного органа является Правление.

Правление уполномоченного органа:

1) определяет приоритеты в области формирования и развития финансового рынка;

2) принимает нормативные правовые акты в сфере регулирования деятельности финансового рынка и финансовых организаций, а также иных лиц в соответствии с целями и задачами, предусмотренными пунктами 1 и 3 статьи 3 настоящего Закона и законодательством Республики Казахстан. Перечень подзаконных нормативных правовых актов определяется в положении об уполномоченном органе;

3) определяет порядок применения к финансовым организациям и иным лицам ограниченных мер воздействия, мер надзорного реагирования, предусмотренных законами Республики Казахстан, по вопросам, входящим в его компетенцию;

4) исключен Законом РК от 16.01.2026 № 259-VIII (вводится в действие по истечении шестидесяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).
5) исключен Законом РК от 12.07.2022 № 138-VII (вводится в действие по истечении шестидесяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

6) совместно с Национальным Банком Республики Казахстан утверждает программы, направленные на защиту интересов потребителей финансовых услуг;

7) исключен Законом РК от 30.06.2025 № 205-VIII (вводится в действие по истечении шестидесяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).
8) исключен Законом РК от 30.06.2025 № 205-VIII (вводится в действие по истечении шестидесяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

9) рассматривает, одобряет и представляет на утверждение Президенту Республики Казахстан структуру, общую штатную численность уполномоченного органа и Положение об уполномоченном органе, а также изменения и дополнения в них;

9-1) утверждает систему оплаты труда работников уполномоченного органа по согласованию с Президентом Республики Казахстан;

10) утверждает условия оплаты труда и социально-бытового обеспечения работников уполномоченного органа;

11) рассматривает, принимает и представляет на утверждение Президента Республики Казахстан годовой отчет о работе уполномоченного органа;

12) утверждает правила назначения на должность и прекращения трудового договора со служащими уполномоченного органа;

13) исключен Законом РК от 30.06.2025 № 205-VIII (вводится в действие по истечении шестидесяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

14) утверждает правила публикации финансовой отчетности акционерными обществами и финансовыми организациями, которыми определяются порядок ее публикации, включая перечень финансовой отчетности, подлежащей публикации, и сроки ее публикации;

15) утверждает правила создания провизий (резервов) в соответствии с международными стандартами финансовой отчетности и требованиями законодательства Республики Казахстан о бухгалтерском учете и финансовой отчетности;

16) утверждает правила выпуска и обращения банковских депозитных сертификатов;

17) исключен Законом РК от 30.06.2025 № 205-VIII (вводится в действие по истечении шестидесяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

18) разрабатывает и утверждает правила приобретения уполномоченным органом услуг, связанных с обеспечением стабильности финансовой системы;

18-1) совместно с Национальным Банком Республики Казахстан и уполномоченным органом, осуществляющим руководство в сфере обеспечения поступлений налогов и других обязательных платежей в бюджет, утверждает правила снятия субъектами предпринимательства наличных денег с банковских счетов;

18-2) утверждает размеры таргетируемой убыточности, фактора достоверности и поправочных коэффициентов, используемых для расчета страховой премии по обязательному страхованию гражданско-правовой ответственности владельцев транспортных средств в соответствии с Законом Республики Казахстан "Об обязательном страховании гражданско-правовой ответственности владельцев транспортных средств";

Примечание ИЗПИ!
Статью 6-5 предусматривается дополнить подпунктами 18-3), 18-4) и 18-5) в соответствии с Законом РК от 16.01.2026 № 259-VIII (вводится в действие с 01.05.2026).

19) осуществляет иные функции и полномочия, предусмотренные настоящим Законом, иными законами Республики Казахстан и актами Президента Республики Казахстан.

Требования подпунктов 2), 3), 14), 15) и 17) части второй настоящей статьи распространяются на филиалы банков-нерезидентов Республики Казахстан, филиалы страховых (перестраховочных) организаций-нерезидентов Республики Казахстан, филиалы страховых брокеров-нерезидентов Республики Казахстан.

Для целей применения подпункта 14) части второй настоящей статьи в отношении филиалов банков-нерезидентов Республики Казахстан, филиалов страховых (перестраховочных) организаций-нерезидентов Республики Казахстан, филиалов страховых брокеров-нерезидентов Республики Казахстан под финансовой отчетностью понимается отчетность по данным бухгалтерского учета.

Сноска. Статья 6-5 с изменениями, внесенными законами РК от 02.01.2021 № 399-VI (порядок введения в действие см. ст.2); от 12.07.2022 № 138-VII (порядок введения в действие см. ст. 2); от 19.06.2024 № 97-VIII (вводится в действие с 01.07.2024); от 30.06.2025 № 205-VIII (вводится в действие по истечении шестидесяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); от 16.01.2026 № 259-VIII (вводится в действие по истечении шестидесяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Статья 6-6. Состав Правления уполномоченного органа

Правление уполномоченного органа состоит из семи человек.

В состав Правления уполномоченного органа входят Председатель уполномоченного органа, четыре должностных лица уполномоченного органа, по одному представителю от Президента Республики Казахстан и Национального Банка Республики Казахстан.

Члены Правления уполномоченного органа от Президента Республики Казахстан, Национального Банка Республики Казахстан и уполномоченного органа назначаются и освобождаются соответственно Президентом Республики Казахстан, Председателем Национального Банка Республики Казахстан и Председателем уполномоченного органа.

Сноска. Статья 6-6 с изменением, внесенным Законом РК от 30.06.2025 № 205-VIII (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Статья 6-7. Заседания Правления уполномоченного органа

Заседания Правления уполномоченного органа проводятся по мере необходимости в соответствии с планом работы, утвержденным Председателем уполномоченного органа.

Внеплановые заседания Правления уполномоченного органа проводятся по требованию Председателя уполномоченного органа или двух членов Правления.

Члены Правления уполномоченного органа своевременно уведомляются о назначении заседания Правления.

Заседания Правления уполномоченного органа ведет Председатель уполномоченного органа, а в случае его отсутствия – лицо, его замещающее.

Правление уполномоченного органа правомочно принимать решение при участии не менее двух третей членов Правления, в числе которых должны быть Председатель уполномоченного органа либо лицо, его замещающее.

Решение Правления уполномоченного органа принимается простым большинством голосов членов Правления. При равенстве голосов голос Председателя уполномоченного органа является решающим.

Председатель уполномоченного органа не позднее чем в недельный срок вправе возвратить решение Правления со своими возражениями для повторного обсуждения и голосования. Если Правление двумя третями голосов от общего их числа подтвердит принятое ранее решение, Председатель уполномоченного органа подписывает решение.

Правление по вопросам, отнесенным к его компетенции, принимает постановление.

Глава 2. Функции и полномочия уполномоченного органа

Сноска. Заголовок главы 2 – в редакции Закона РК от 16.01.2026 № 259-VIII (вводится в действие по истечении шестидесяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Статья 7. Статус уполномоченного органа

Сноска. Статья 7 исключена Законом РК от 05.07.2012 № 30-V (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после его первого официального опубликования).

Статья 8. Задачи уполномоченного органа

Сноска. Статья 8 исключена Законом РК от 16.01.2026 № 259-VIII (вводится в действие по истечении шестидесяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Статья 9. Функции и полномочия уполномоченного органа

Сноска. Заголовок статьи 9 в редакции Закона РК от 05.07.2012 № 30-V (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после его первого официального опубликования).

1. В целях государственного регулирования, контроля и надзора за деятельностью финансовых организаций, а также иных лиц в соответствии с настоящим Законом и иными законами Республики Казахстан уполномоченный орган:

1) в случаях, предусмотренных законами Республики Казахстан, выдает разрешения на открытие (создание) финансовых организаций, филиалов банков-нерезидентов Республики Казахстан, филиалов страховых (перестраховочных) организаций-нерезидентов Республики Казахстан, филиалов страховых брокеров-нерезидентов Республики Казахстан, их добровольную реорганизацию и ликвидацию, в том числе добровольную реорганизацию банковских и страховых холдингов, добровольное прекращение деятельности филиалов банков-нерезидентов Республики Казахстан, филиалов страховых (перестраховочных) организаций-нерезидентов Республики Казахстан, а также определяет порядок выдачи указанных разрешений;

1-1) в случаях, предусмотренных законами Республики Казахстан, выдает разрешения на добровольную реорганизацию микрофинансовой организации в форме конвертации в банк;

2) в случаях, предусмотренных законодательными актами Республики Казахстан, дает согласие либо отказывает в даче согласия на избрание (назначение) лиц на должности руководящих работников финансовых организаций, филиалов банков-нерезидентов Республики Казахстан, филиалов страховых (перестраховочных) организаций-нерезидентов Республики Казахстан, филиалов страховых брокеров-нерезидентов Республики Казахстан, банковских холдингов, страховых холдингов, а также определяет порядок дачи указанного согласия либо отказа в даче согласия, включая критерии отсутствия безупречной деловой репутации;

3) осуществляет лицензирование деятельности в финансовой сфере и деятельности, связанной с концентрацией финансовых ресурсов, в пределах компетенции, установленной законами Республики Казахстан и актами Президента Республики Казахстан;

3-1) исключен Законом РК от 03.07.2020 № 359-VI (вводится в действие с 01.01.2021);

3-2) осуществляет учетную регистрацию и ведение реестра коллекторских агентств;

3-3) выдает разрешение на право осуществления деятельности кредитного бюро и акт о соответствии кредитного бюро требованиям, предъявляемым к кредитному бюро по защите и обеспечению сохранности базы данных кредитных историй, используемых информационных систем и помещениям;

3-4) осуществляет контроль и надзор за соблюдением банками второго уровня, филиалами банков – нерезидентов Республики Казахстан и Национальным оператором почты требований к устройству помещений;

3-5) исключен Законом РК от 30.06.2025 № 205-VIII (вводится в действие по истечении шестидесяти календарных дней после дня его первого официального опубликования);

4) принимает нормативные правовые акты, обязательные для исполнения финансовыми организациями, филиалами банков-нерезидентов Республики Казахстан, филиалами страховых (перестраховочных) организаций-нерезидентов Республики Казахстан, филиалами страховых брокеров-нерезидентов Республики Казахстан, потребителями финансовых услуг, другими физическими и юридическими лицами на территории Республики Казахстан;

5) утверждает пруденциальные нормативы и иные обязательные к соблюдению нормы и лимиты для финансовых организаций, филиалов банков-нерезидентов Республики Казахстан, филиалов страховых (перестраховочных) организаций-нерезидентов Республики Казахстан, филиалов страховых брокеров-нерезидентов Республики Казахстан, в том числе на консолидированной основе;

5-1) исключен Законом РК от 30.06.2025 № 205-VIII (вводится в действие по истечении шестидесяти календарных дней после дня его первого официального опубликования);
6) исключен Законом РК от 03.07.2019 № 262-VI (вводится в действие с 01.01.2020);

6-1) осуществляет в пределах компетенции контроль и надзор за соблюдением финансовыми организациями, филиалами банков-нерезидентов Республики Казахстан, филиалами страховых (перестраховочных) организаций-нерезидентов Республики Казахстан, филиалами страховых брокеров-нерезидентов Республики Казахстан и Банком Развития Казахстана порядка автоматизации ведения бухгалтерского учета;

7) исключен Законом РК от 05.07.2012 № 30-V (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после его первого официального опубликования);

7-1) направляет своего представителя для участия в общем собрании акционеров (участников) финансовых организаций, банковских и страховых холдингов;

8) проверяет деятельность финансовых организаций и иных лиц, указанных в пункте 1 статьи 15-1 настоящего Закона, в случаях и пределах, предусмотренных настоящим Законом и иными законами Республики Казахстан, в том числе с привлечением Национального Банка Республики Казахстан и аудиторской организации;

8-1) проверяет юридических лиц, обратившихся в уполномоченный орган с заявлением о выдаче лицензии на осуществление деятельности на финансовом рынке, в случаях и пределах, предусмотренных законами Республики Казахстан;

8-2) осуществляет дистанционный надзор, в том числе на консолидированной основе, за деятельностью финансовых организаций, их крупных участников, банковских и страховых холдингов, организаций, входящих в банковский конгломерат и страховую группу, филиалов банков – нерезидентов Республики Казахстан, филиалов страховых (перестраховочных) организаций – нерезидентов Республики Казахстан, филиалов страховых брокеров – нерезидентов Республики Казахстан, организации, гарантирующей осуществление страховых выплат, в порядке, установленном законами Республики Казахстан;

9) применяет к финансовым организациям и иным лицам, филиалам банков – нерезидентов Республики Казахстан, филиалам страховых (перестраховочных) организаций – нерезидентов Республики Казахстан, филиалам страховых брокеров – нерезидентов Республики Казахстан ограниченные меры воздействия, меры надзорного реагирования, в том числе с использованием мотивированного суждения, санкции и иные меры, предусмотренные законами Республики Казахстан, по вопросам, входящим в его компетенцию, а также определяет порядок применения мер надзорного реагирования;

9-1) применяет методы оценки рисков, возникающих в деятельности банков, банковских холдингов, банковских конгломератов, страховых (перестраховочных) организаций, страховых групп, страховых холдингов, филиалов банков – нерезидентов Республики Казахстан, филиалов страховых (перестраховочных) организаций – нерезидентов Республики Казахстан, организаций, осуществляющих брокерскую и (или) дилерскую деятельность на рынке ценных бумаг и (или) деятельность по управлению инвестиционным портфелем;

Примечание ИЗПИ!
Подпункт 10) предусматривается исключить Законом РК от 16.01.2026 № 259-VIII (вводится в действие с 01.07.2026).

10) по согласованию с Правительством Республики Казахстан принимает решение о принудительном выкупе акций финансовых организаций в случаях, предусмотренных законодательными актами Республики Казахстан;

11) осуществляет контроль за деятельностью временных администраций, ликвидационных комиссий финансовых организаций, филиалов банков-нерезидентов Республики Казахстан, филиалов страховых (перестраховочных) организаций-нерезидентов Республики Казахстан, филиалов страховых брокеров нерезидентов Республики Казахстан в случаях, предусмотренных законодательными актами Республики Казахстан;

12) публикует в средствах массовой информации сведения о финансовых организациях, филиалах банков – нерезидентов Республики Казахстан, филиалах страховых (перестраховочных) организаций – нерезидентов Республики Казахстан, филиалах страховых брокеров – нерезидентов Республики Казахстан, коллекторских агентствах, кредитных бюро, операторах электронных торговых площадок по продаже банковских и микрофинансовых активов (за исключением сведений, составляющих служебную, коммерческую, банковскую или иную охраняемую законом тайну), в том числе информацию о мерах, принятых к ним;

12-1) исключен Законом РК от 29.03.2016 № 479-V (вводится в действие по истечении двадцати одного календарного дня после дня его первого официального опубликования);
12-2) исключен Законом РК от 29.03.2016 № 479-V (вводится в действие по истечении двадцати одного календарного дня после дня его первого официального опубликования).

13) применяет риск-ориентированный подход в рамках контроля и надзора за деятельностью банков, банковских конгломератов, организаций, осуществляющих отдельные виды банковских операций, страховых (перестраховочных) организаций, страховых групп, филиалов банков – нерезидентов Республики Казахстан, филиалов страховых (перестраховочных) организаций – нерезидентов Республики Казахстан, организаций, осуществляющих брокерскую и (или) дилерскую деятельность на рынке ценных бумаг, деятельность по управлению инвестиционным портфелем, микрофинансовых организаций, в том числе использует мотивированное суждение в случаях, предусмотренных пунктом 2 статьи 13-5 настоящего Закона;

14) вводит особый режим регулирования в отношении финансовых организаций и (или) иных юридических лиц и регулирует их деятельность в пределах компетенции;

15) исключен Законом РК от 30.06.2025 № 205-VIII (вводится в действие по истечении шестидесяти календарных дней после дня его первого официального опубликования);

16) осуществляет функции отраслевого центра информационной безопасности финансового рынка и финансовых организаций, филиалов банков – нерезидентов Республики Казахстан, филиалов страховых (перестраховочных) организаций – нерезидентов Республики Казахстан, филиалов страховых брокеров – нерезидентов Республики Казахстан;

17) проводит анализ информации об инцидентах информационной безопасности банков, филиалов банков – нерезидентов Республики Казахстан и организаций, осуществляющих отдельные виды банковских операций, включая сведения о нарушениях, сбоях в информационных системах;

18) самостоятельно и (или) совместно с иными государственными органами Республики Казахстан в рамках их компетенции, а также с организациями осуществляет развитие исламского финансирования с учетом международных стандартов исламских финансовых инструментов и исламских финансовых услуг;

19) осуществляет контроль за исполнением банками обязательств, принятых в рамках мер по оздоровлению банков второго уровня, в том числе финансируемых за счет средств государственного бюджета, Национального Банка Республики Казахстан и (или) его дочерних организаций;

19-1) проводит предварительную процедуру по определению нерыночных активов банков, приемлемых для принятия Национальным Банком Республики Казахстан в залог по займу последней инстанции (препозиция залога), и мониторинг нерыночных активов в препозиции залога;

20) осуществляет реализацию программ рефинансирования ипотечных жилищных займов и ипотечных займов физических лиц, осуществляемых через дочерние организации Национального Банка Республики Казахстан, а также контроль за исполнением банками обязательств, принятых в рамках данных программ;

20-1) осуществляет в пределах компетенции контроль и надзор за соблюдением финансовыми организациями требований информационной безопасности;

20-2) осуществляет в пределах компетенции контроль и надзор за использованием финансовыми организациями, филиалами банков – нерезидентов Республики Казахстан, филиалами страховых (перестраховочных) организаций – нерезидентов Республики Казахстан, филиалами страховых брокеров – нерезидентов Республики Казахстан систем искусственного интеллекта;

21) осуществляет иные функции и полномочия, предусмотренные настоящим Законом, иными законами Республики Казахстан и актами Президента Республики Казахстан.

2. Уполномоченный орган вправе проводить проверки финансовых организаций и их аффилированных лиц, филиалов банков – нерезидентов Республики Казахстан, филиалов страховых (перестраховочных) организаций – нерезидентов Республики Казахстан, филиалов страховых брокеров – нерезидентов Республики Казахстан, в том числе с привлечением аудиторских организаций, оценщиков и специалистов в области финансовых технологий с целью:

1) определения финансового состояния финансовых организаций и их аффилированных лиц, филиалов банков-нерезидентов Республики Казахстан, филиалов страховых (перестраховочных) организаций-нерезидентов Республики Казахстан, филиалов страховых брокеров-нерезидентов Республики Казахстан;

2) определения соответствия законодательству Республики Казахстан структуры управления и процедур принятия решений финансовыми организациями и их аффилированными лицами, филиалами банков-нерезидентов Республики Казахстан, филиалами страховых (перестраховочных) организаций-нерезидентов Республики Казахстан, филиалами страховых брокеров-нерезидентов Республики Казахстан;

3) определения аффилированных лиц финансовых организаций, филиалов банков-нерезидентов Республики Казахстан, филиалов страховых (перестраховочных) организаций-нерезидентов Республики Казахстан, филиалов страховых брокеров-нерезидентов Республики Казахстан;

4) выявления и предупреждения нарушений прав потребителей финансовых услуг;

5) выявления и предупреждения неуполномоченной деятельности по предоставлению финансовых услуг или выпуску финансовых инструментов;

6) выявления и (или) предупреждения рисков, присущих информационным технологиям, при совершении финансовых операций;

7) оценки объективности определения стоимости финансовых инструментов.

Примечание ИЗПИ!
В пункт 2-1 предусматривается изменение Законом РК от 16.01.2026 № 259-VIII (вводится в действие с 01.05.2026).

2-1. Уполномоченный орган осуществляет в пределах своей компетенции контроль и надзор за соблюдением финансовыми организациями, филиалами банков-нерезидентов Республики Казахстан, филиалами страховых (перестраховочных) организаций-нерезидентов Республики Казахстан, филиалами страховых брокеров-нерезидентов Республики Казахстан, Национальным оператором почты требований законодательства Республики Казахстан о противодействии легализации (отмыванию) доходов, полученных преступным путем, финансированию терроризма и финансированию распространения оружия массового уничтожения.

2-2. Уполномоченный орган вправе иметь своего представителя в банках, филиалах банков – нерезидентов Республики Казахстан, филиалах страховых (перестраховочных) организаций – нерезидентов Республики Казахстан, банковских холдингах, управляющих инвестиционным портфелем, страховых (перестраховочных) организациях, страховых холдингах, организации, гарантирующей осуществление страховых выплат страхователям (застрахованным, выгодоприобретателям) в случае ликвидации страховых организаций (далее – представитель), в целях осуществления надзорных функций.

2-3. Уполномоченный орган осуществляет в пределах своей компетенции контроль и надзор за соблюдением банками, филиалами банков – нерезидентов Республики Казахстан значений макропруденциальных нормативов и лимитов, установленных Национальным Банком Республики Казахстан.

3. Помимо функций и полномочий, предусмотренных пунктами 1, 2, 2-1 и 2-2 настоящей статьи, уполномоченный орган осуществляет иные полномочия по государственному регулированию, контролю и надзору за финансовыми организациями, филиалами банков-нерезидентов Республики Казахстан, филиалами страховых (перестраховочных) организаций-нерезидентов Республики Казахстан, филиалами страховых брокеров-нерезидентов Республики Казахстан, банковскими и страховыми холдингами, банковскими конгломератами и страховыми группами с учетом особенностей, предусмотренных статьями 10 - 13 настоящего Закона, а также иными законами Республики Казахстан и актами Президента Республики Казахстан.

4. Уполномоченный орган не вправе вмешиваться в деятельность финансовых организаций, филиалов банков-нерезидентов Республики Казахстан, филиалов страховых (перестраховочных) организаций-нерезидентов Республики Казахстан, филиалов страховых брокеров-нерезидентов Республики Казахстан, за исключением случаев, предусмотренных законодательными актами Республики Казахстан.

5. Уполномоченный орган для целей предоставления Национальным Банком Республики Казахстан займа последней инстанции представляет в Национальный Банк Республики Казахстан следующие сведения:

1) заключение о целесообразности предоставления займа последней инстанции и соответствии банка требованиям, предусмотренным подпунктом 1) пункта 1 статьи 51-3 Закона Республики Казахстан "О Национальном Банке Республики Казахстан", для рассмотрения Правлением Национального Банка Республики Казахстан вопроса о предоставлении займа последней инстанции;

2) об определении активов банка, приемлемых для принятия Национальным Банком Республики Казахстан в качестве обеспечения по договору займа последней инстанции;

3) о текущем состоянии активов банка, принимаемых и (или) принятых в качестве обеспечения по договору займа последней инстанции;

4) перечень банков второго уровня для принятия решения о реализации активов, являющихся обеспечением по договору займа последней инстанции.

Примечание ИЗПИ!
Пункт 6 предусматривается в редакции Законом РК от 16.01.2026 № 259-VIII (вводится в действие с 01.07.2026).

6. Отмена решений уполномоченного органа о лишении финансовой организации, филиала банка-нерезидента Республики Казахстан, филиала страховой (перестраховочной) организации-нерезидента Республики Казахстан, филиала страхового брокера-нерезидента Республики Казахстан лицензии на проведение всех видов операций и деятельности, об отнесении банка к категории неплатежеспособных банков, отнесении филиала банка-нерезидента Республики Казахстан к категории неплатежеспособных филиалов банков-нерезидентов Республики Казахстан, применении мер по урегулированию банка, отнесенного к категории неплатежеспособных банков, установлении режима консервации финансовой организации, а также решений временной администрации банка, страховой (перестраховочной) организации о проведении операции по передаче активов и обязательств банка, передаче страхового портфеля не влечет за собой изменения или прекращения правовых последствий, возникших в результате принятия указанных решений.

Сноска. Статья 9 с изменениями, внесенными законами РК от 11.06.2004 N 562; от 23.12.2005 N 107 (порядок введения в действие см. ст. 2 Закона N 107); от 31.01.2006 N 125; от 05.05.2006 N 139 (порядок введения в действие см. ст. 2 Закона РК N 139); от 19.02.2007 N 230 (порядок введения в действие см. ст. 2); от 28.08.2009 N 192-IV (вводится в действие с 08.03.2010); от 19.03.2010 № 258-IV; от 15.07.2010 № 338-IV (порядок введения в действие см. ст. 2); от 05.07.2011 № 452-IV (вводится в действие с 13.10.2011); от 28.12.2011 № 524-IV (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после его первого официального опубликования); от 05.07.2012 № 30-V(вводится в действие по истечении десяти календарных дней после его первого официального опубликования); от 21.06.2013 № 106-V (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после его первого официального опубликования); от 16.05.2014 № 203-V (вводится в действие по истечении шести месяцев после дня его первого официального опубликования); от 10.06.2014 № 206-V (вводится в действие по истечении шести месяцев после дня его первого официального опубликования); от 24.11.2015 № 422-V (вводится в действие с 16.12.2020); от 29.03.2016 № 479-V (вводится в действие по истечении двадцати одного календарного дня после дня его первого официального опубликования); от 02.07.2018 № 166-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); от 02.07.2018 № 168-VІ (порядок введения в действие см. ст.2); от 03.07.2019 № 262-VI (порядок введения в действие см. ст. 2); от 03.07.2020 № 359-VI (вводится в действие с 01.01.2021); от 02.01.2021 № 399-VI (порядок введения в действие см. ст.2); от 14.07.2022 № 141-VII (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); от 12.07.2022 № 138-VII (вводится в действие по истечении шестидесяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); от 19.06.2024 № 97-VIII (вводится в действие по истечении шестидесяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); от 30.06.2025 № 205-VIII (вводится в действие по истечении шестидесяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); от 16.01.2026 № 259-VIII (вводится в действие по истечении шестидесяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Статья 9-1. Задача, функции, права и обязанности представителя

Сноска. Закон дополнен статьей 9-1 в соответствии с Законом РК от 15.07.2010 № 338-IV (порядок введения в действие см. ст. 2); исключена Законом РК от 03.07.2019 № 262-VI (вводится в действие с 01.01.2020).

Статья 9-2. Дистанционный надзор

Сноска. Закон дополнен статьей 9-2 в соответствии с Законом РК от 02.07.2018 № 168-VІ (вводится в действие по истечении десяти календарных дней со дня его первого официального опубликования); исключена Законом РК от 03.07.2019 № 262-VI (вводится в действие с 01.01.2020).

Статья 9-3. Риск-ориентированный подход в рамках контроля и надзора

Сноска. Закон дополнен статьей 9-3 в соответствии с Законом РК от 02.07.2018 № 168-VІ (вводится в действие с 01.01.2019); исключена Законом РК от 03.07.2019 № 262-VI (вводится в действие с 01.01.2020).

Статья 9-4. Требования, предъявляемые к руководящим работникам банка, страховой (перестраховочной) организации, страхового брокера, филиала банка – нерезидента Республики Казахстан, филиала страховой (перестраховочной) организации – нерезидента Республики Казахстан, филиала страхового брокера – нерезидента Республики Казахстан, единого накопительного пенсионного фонда, добровольного накопительного пенсионного фонда, акционерного общества "Фонд гарантирования страховых выплат", профессионального участника рынка ценных бумаг, банковского, страхового холдингов

1. Для целей настоящей статьи:

1) под субъектом рынка понимаются банк, страховая (перестраховочная) организация, страховой брокер, филиал банка – нерезидента Республики Казахстан, филиал страховой (перестраховочной) организации – нерезидента Республики Казахстан, филиал страхового брокера – нерезидента Республики Казахстан, единый накопительный пенсионный фонд, добровольный накопительный пенсионный фонд, Фонд гарантирования страховых выплат (далее – Фонд), профессиональный участник рынка ценных бумаг, банковский, страховой холдинги;

2) под филиалом понимаются филиал банка – нерезидента Республики Казахстан, филиал страховой (перестраховочной) организации – нерезидента Республики Казахстан, филиал страхового брокера – нерезидента Республики Казахстан;

3) под кандидатом на должность руководящего работника понимается физическое лицо, имеющее намерение занимать должность руководящего работника субъекта рынка, или лицо, избранное на должность члена органа управления субъекта рынка;

4) под руководящей должностью понимаются следующие должности:

руководящего работника финансовой организации, филиала;

руководителя структурного подразделения финансовой организации, координация и (или) контроль за деятельностью которого осуществляются непосредственно органом управления, руководителем, членом исполнительного органа или иным руководящим работником финансовой организации;

руководителя структурного подразделения филиала, координация и (или) контроль за деятельностью которого осуществляются непосредственно руководителем, заместителем руководителя, иным руководящим работником филиала;

первого руководителя, его заместителя, руководителя, заместителя руководителя самостоятельного структурного подразделения государственного органа в сфере регулирования финансовых услуг и (или) в сфере государственного регулирования и контроля в области аудиторской деятельности финансовых организаций;

политического государственного служащего, обеспечивающего формирование государственной политики в сферах экономики, финансов или государственного аудита и финансового контроля;

руководителя органа управления, руководителя исполнительного органа, а также его заместителя, курирующего финансовые вопросы и (или) деятельность дочерних финансовых организаций, национального управляющего холдинга, Банка Развития Казахстана, специального фонда развития частного предпринимательства, Экспортно-кредитного агентства Казахстана;

первого руководителя, его заместителя, руководителя, заместителя руководителя самостоятельного структурного подразделения:

международных финансовых организаций, перечень которых устанавливается уполномоченным органом;

организаций, проводящих аудит финансовых организаций, в том числе в иностранных организациях, юридических лицах;

организаций, осуществляющих деятельность в сфере разработки программного обеспечения, используемого для автоматизации деятельности финансовых организаций;

иного руководителя финансовой организации, филиала, курирующего одно или несколько структурных подразделений, деятельность которых связана с оказанием финансовых услуг.

2. Для занятия должности (назначения (избрания) на должность) руководящего работника субъекта рынка физическому лицу необходимо:

1) наличие безупречной деловой репутации;

2) наличие высшего образования;

3) наличие трудового стажа для:

руководителя органа управления – не менее пяти лет;

члена органа управления – не менее двух лет;

руководителя или члена органа управления, являющегося членом исполнительного органа родительской финансовой организации, руководителя исполнительного органа (лица, единолично осуществляющего функции исполнительного органа), руководителя филиала банка – нерезидента Республики Казахстан, филиала страховой (перестраховочной) организации – нерезидента Республики Казахстан – не менее пяти лет, в том числе не менее трех лет на руководящей должности;

заместителя руководителя, членов исполнительного органа, заместителя руководителя филиала банка – нерезидента Республики Казахстан, заместителя руководителя филиала страховой (перестраховочной) организации – нерезидента Республики Казахстан, руководителя страхового брокера, его заместителя, руководителя филиала страхового брокера – нерезидента Республики Казахстан, его заместителя – не менее трех лет, в том числе не менее двух лет на руководящей должности;

главного бухгалтера – не менее трех лет;

заместителя главного бухгалтера – не менее двух лет;

иных руководящих работников – не менее одного года.

Наличие трудового стажа не требуется для:

кандидатов на должности членов исполнительного органа финансовой организации, банковского, страхового холдингов, курирующих исключительно вопросы безопасности, административно-хозяйственные вопросы, вопросы информационных технологий;

члена Правительства Республики Казахстан, заместителя руководителя центрального исполнительного органа Республики Казахстан, являющегося кандидатом на должность руководителя органа управления страховой (перестраховочной) организации, профессионального участника рынка ценных бумаг, добровольного накопительного пенсионного фонда, более пятидесяти процентов размещенных акций которых прямо или косвенно принадлежат государству и (или) национальному управляющему холдингу, единого накопительного пенсионного фонда;

руководителя, заместителя руководителя самостоятельного структурного подразделения центрального исполнительного органа, осуществляющего руководство и межотраслевую координацию в сфере социальной защиты населения в соответствии с законодательством Республики Казахстан, являющегося кандидатом на должность члена органа управления единого накопительного пенсионного фонда;

руководителя органа управления, исполнительного органа национального управляющего холдинга, а также его заместителя, курирующего финансовые вопросы и (или) деятельность дочерних финансовых организаций национального управляющего холдинга, являющегося кандидатом на должность руководителя, члена органа управления финансовой организации, более пятидесяти процентов размещенных акций которой прямо или косвенно принадлежат национальному управляющему холдингу;

4) наличие сведений о том, что в течение десяти лет, предшествовавших дате подачи ходатайства о согласовании на должность руководящего работника, лицо не являлось руководителем, членом органа управления, руководителем исполнительного органа, его заместителем или членом исполнительного органа, главным бухгалтером, заместителем главного бухгалтера финансовой организации, руководителем, заместителем руководителя, главным бухгалтером, заместителем главного бухгалтера филиала банка – нерезидента Республики Казахстан, филиала страховой (перестраховочной) организации – нерезидента Республики Казахстан, филиала страхового брокера – нерезидента Республики Казахстан, крупным участником – физическим лицом, руководителем крупного участника (банковского холдинга) – юридического лица финансовой организации, в том числе финансовой организации – нерезидента Республики Казахстан, в период не более чем за один год до:

Примечание ИЗПИ!
Абзац второй подпункта 4) вводится в действие с 01.07.2026 Законом РК от 16.01.2026 № 259-VIII (текст исключен).

лишения лицензии финансовой организации, в том числе финансовой организации – нерезидента Республики Казахстан, филиала, повлекшего их ликвидацию и (или) прекращение осуществления деятельности на финансовом рынке;

вступления в законную силу судебного акта о принудительной ликвидации финансовой организации, в том числе финансовой организации – нерезидента Республики Казахстан, или признании ее банкротом в установленном законодательством Республики Казахстан, законодательством государства, резидентом которого является финансовая организация – нерезидент Республики Казахстан, порядке;

вступления в законную силу судебного акта о принудительном прекращении деятельности филиала банка – нерезидента Республики Казахстан, филиала страховой (перестраховочной) организации – нерезидента Республики Казахстан в случаях, установленных законами Республики Казахстан.

Примечание ИЗПИ!
Абзац шестой подпункта 4) вводится в действие с 01.07.2026 Законом РК от 16.01.2026 № 259-VIII (текст исключен).

5) отсутствие в течение последних двенадцати месяцев, предшествовавших дате подачи ходатайства о согласовании на должность руководящего работника, случаев отзыва у лица согласия на назначение (избрание) на должность руководящего работника и (или) отстранения его от выполнения служебных обязанностей в данном и (или) ином субъекте рынка посредством применения меры надзорного реагирования;

6) наличие сведений о том, что:

в отношении лица отсутствует вступивший в законную силу обвинительный приговор суда за совершение коррупционного преступления;

лицо в течение трех лет, предшествовавших дате подачи ходатайства о согласовании на должность руководящего работника, не освобождалось от уголовной ответственности за совершение коррупционного преступления на основании пунктов 3), 4), 9), 10) и 12) части первой статьи 35 или статьи 36 Уголовно-процессуального кодекса Республики Казахстан, а также не привлекалось к административной ответственности за совершение административных коррупционных правонарушений;

7) наличие сведений о том, что в течение пяти лет, предшествовавших дате подачи ходатайства о согласовании на должность руководящего работника, лицо не являлось руководящим работником финансовой организации – эмитента, крупным участником (крупным акционером) – физическим лицом, руководителем, членом органа управления, руководителем, членом исполнительного органа, главным бухгалтером (его заместителем) крупного участника (крупного акционера) – юридического лица – эмитента, допустившего дефолт по выплате купонного вознаграждения по выпущенным эмиссионным ценным бумагам при наличии одного из следующих обстоятельств:

невыплата купонного вознаграждения по выпущенным эмиссионным ценным бумагам длилась в течение четырех и более последовательных периодов;

сумма задолженности по выплате купонного вознаграждения по выпущенным эмиссионным ценным бумагам, по которым был допущен дефолт, составляла четырехкратный и (или) более размер купонного вознаграждения;

размер дефолта по выплате основного долга по выпущенным эмиссионным ценным бумагам составлял сумму, в десять тысяч раз превышающую месячный расчетный показатель, установленный законом о республиканском бюджете на дату выплаты.

3. При расчете трудового стажа учитывается стаж работы:

по предоставлению финансовых услуг, в том числе в иностранных организациях, юридических лицах;

по регулированию, контролю и надзору финансового рынка и финансовых организаций, в том числе в иностранных организациях;

по проведению аудита финансовых организаций, регулированию услуг по проведению аудита финансовых организаций, в том числе в иностранных организациях, юридических лицах;

на должностях политических государственных служащих, обеспечивающих формирование государственной политики в сферах экономики, финансов или государственного аудита и финансового контроля;

в национальном управляющем холдинге, Банке Развития Казахстана, специальном фонде развития частного предпринимательства, Экспортно-кредитном агентстве Казахстана на должностях, предусмотренных абзацем седьмым подпункта 4) пункта 1 настоящей статьи;

в международных финансовых организациях, перечень которых устанавливается уполномоченным органом;

по разработке программного обеспечения, используемого для автоматизации деятельности финансовых организаций;

в качестве актуария, имеющего лицензию на осуществление актуарной деятельности на страховом рынке;

в организациях, имеющих лицензию на предоставление финансовых услуг на территории Международного финансового центра "Астана".

При расчете трудового стажа не учитывается работа в финансовой организации, филиале, связанная с обеспечением безопасности, осуществлением административно-хозяйственной деятельности, развитием информационных технологий (за исключением руководителя структурного подразделения, обеспечивающего развитие информационных технологий и (или) информационную безопасность), работа в обществе взаимного страхования.

Особенности по наличию трудового стажа для кандидатов на должность руководящего работника, обладающих профессиональной квалификацией, подтвержденной международными сертификатами, и перечень таких сертификатов устанавливаются нормативным правовым актом уполномоченного органа.

Наличие стажа работы, предусмотренного абзацами восьмым, девятым и десятым части первой настоящего пункта, не учитывается для кандидата на должность руководящего работника банка, филиала банка – нерезидента Республики Казахстан.

Требование абзаца восьмого части первой настоящего пункта не распространяется на кандидата на должность руководящего работника профессионального участника рынка ценных бумаг.

Положения настоящего пункта не распространяются на кандидатов на должность руководителя или члена органа управления банковского, страхового холдингов.

4. Членом совета директоров – независимым директором банка не может быть лицо, не соответствующее требованиям, установленным статьей 46 Закона Республики Казахстан "О банках и банковской деятельности в Республике Казахстан".

Членом совета директоров – независимым директором страховой (перестраховочной) организации не может быть лицо, связанное со страховой (перестраховочной) организацией особыми отношениями и (или) являвшееся им в течение трех лет, предшествовавших дате подачи ходатайства о его согласовании на должность.

Член совета директоров – независимый директор не вправе занимать указанную должность в одном банке, страховой (перестраховочной) организации, едином накопительном пенсионном фонде, добровольном накопительном пенсионном фонде, профессиональном участнике рынка ценных бумаг, Фонде более девяти последовательных лет со дня его первого назначения, за исключением случаев, предусмотренных нормативным правовым актом уполномоченного органа.

5. Крупный участник банка, страховой (перестраховочной) организации, управляющего инвестиционным портфелем не может быть избран на должность руководителя исполнительного органа данного банка, страховой (перестраховочной) организации, управляющего инвестиционным портфелем.

Число членов исполнительного органа субъекта рынка, созданного в форме акционерного общества, должно составлять не менее трех человек.

6. Не допускается исполнение функций руководящего работника субъекта рынка лицом, не имеющим соответствующего согласия уполномоченного органа, за исключением:

члена органа управления, но не более шестидесяти календарных дней со дня его назначения (избрания);

руководящих работников лица, приобретающего статус банковского, страхового холдингов, но не более шестидесяти календарных дней со дня приобретения лицом признаков банковского, страхового холдингов при наличии согласия уполномоченного органа на приобретение статуса банковского, страхового холдингов.

7. Лицо может быть повторно назначено (избрано) на должность члена органа управления субъекта рынка, за исключением филиала, не ранее чем через девяносто календарных дней, но не более двух раз в течение двенадцати последовательных месяцев, после:

получения отказа уполномоченного органа в выдаче согласия на назначение (избрание) на должность руководящего работника;

прекращения полномочий члена органа управления до выдачи согласия уполномоченного органа;

истечения срока, предусмотренного пунктом 6 настоящей статьи, и непредставления документов для его согласования.

Запрет, предусмотренный настоящим пунктом, не распространяется на банковский, страховой холдинги.

8. Запрещается исполнение обязанностей (замещение временно отсутствующего) руководящего работника субъекта рынка лицами, не соответствующими требованиям настоящей статьи и не согласованными с уполномоченным органом, за исключением случаев возложения исполнения на срок не более шестидесяти календарных дней обязанностей:

руководителя исполнительного органа на лицо, имеющее согласие уполномоченного органа на назначение (избрание) членом исполнительного органа;

главного бухгалтера на лицо, имеющее согласие уполномоченного органа на назначение (избрание) заместителем главного бухгалтера.

Не допускается возложение исполнения обязанностей (замещение временно отсутствующего) руководителя исполнительного органа либо главного бухгалтера на лиц, указанных в части первой настоящего пункта, в связи с отсутствием кандидатуры, согласованной с уполномоченным органом, в совокупности более ста восьмидесяти календарных дней в течение двенадцати последовательных месяцев.

По истечении срока, указанного в части первой настоящего пункта и пункта 6 настоящей статьи, и в случае непредставления полного пакета документов на согласование в уполномоченный орган либо отказа уполномоченным органом в согласовании кандидат на должность руководящего работника не вправе осуществлять полномочия руководящего работника.

9. Руководитель исполнительного органа, главный бухгалтер банка, страховой (перестраховочной) организации не вправе занимать должность члена исполнительного органа (руководителя, заместителя руководителя филиала банка – нерезидента Республики Казахстан, филиала страховой (перестраховочной) организации – нерезидента Республики Казахстан), главного бухгалтера в других банках, страховых (перестраховочных) организациях, в том числе являющихся нерезидентами Республики Казахстан, филиалах банков – нерезидентов Республики Казахстан, филиалах страховых (перестраховочных) организаций – нерезидентов Республики Казахстан.

Указанное ограничение не применяется, если:

банки являются по отношению друг к другу родительской и дочерней организацией;

страховые (перестраховочные) организации являются по отношению друг к другу родительской и дочерней организацией.

Руководитель, заместитель руководителя, главный бухгалтер филиала не вправе занимать должность:

руководящего работника в финансовой организации, других филиалах;

руководителя исполнительного органа либо лица, единолично осуществляющего функции исполнительного органа юридического лица.

10. Субъект рынка при назначении (избрании) руководящих работников самостоятельно проверяет их на соответствие требованиям настоящей статьи, в том числе с учетом информации, размещаемой на интернет-ресурсе уполномоченного органа.

11. Уполномоченный орган рассматривает документы, представленные для выдачи согласия на назначение (избрание) на должность руководящего работника, в течение тридцати рабочих дней с даты представления полного пакета документов в соответствии с требованиями нормативных правовых актов уполномоченного органа.

Порядок выдачи согласия уполномоченного органа на назначение (избрание) на должность руководящего работника, включая критерии отсутствия безупречной деловой репутации, документы, необходимые для получения согласия, особенности по наличию трудового стажа для кандидатов, обладающих профессиональной квалификацией, подтвержденной международными сертификатами, и перечень таких сертификатов устанавливаются нормативным правовым актом уполномоченного органа.

За выдачу согласия на назначение (избрание) на должность руководящего работника, за исключением должности руководящего работника профессионального участника рынка ценных бумаг, единого накопительного пенсионного фонда, добровольного накопительного пенсионного фонда, взимается сбор, размер и порядок уплаты которого определяются налоговым законодательством Республики Казахстан.

Оценка деловой репутации руководящего работника (кандидата на должность руководящего работника) осуществляется уполномоченным органом, в том числе с использованием мотивированного суждения, в соответствии со статьей 13-5 настоящего Закона.

Уполномоченный орган приостанавливает срок рассмотрения документов, указанных в части первой настоящего пункта, при формировании им мотивированного суждения в отношении кандидата на должность руководящего работника. Указанный срок приостанавливается с момента направления проекта мотивированного суждения лицу, предоставившему документы для согласования кандидата на должность руководящего работника, до даты принятия уполномоченным органом мотивированного суждения.

При формировании и использовании мотивированного суждения уполномоченный орган направляет субъекту рынка соответствующее уведомление.

12. Лицо, имеющее согласие уполномоченного органа на назначение (избрание) на должность руководящего работника, может быть назначено (избрано) на согласованную должность в течение двенадцати месяцев с момента получения указанного согласия.

Руководящий работник, имеющий согласие уполномоченного органа на назначение (избрание) на должность руководящего работника, может быть назначен на согласованную должность в течение двенадцати месяцев с даты прекращения полномочий руководящего работника без повторного получения согласия уполномоченного органа, за исключением случая, когда указанное согласие прекратило свое действие.

Лицо, согласованное с уполномоченным органом на должность члена совета директоров – независимого директора финансовой организации, в течение двенадцати месяцев с даты прекращения полномочий может быть повторно избрано на указанную должность в данной финансовой организации без получения согласия уполномоченного органа при условии его соответствия требованиям, установленным настоящей статьей и подпунктом 20) статьи 1 Закона Республики Казахстан "Об акционерных обществах".

13. Согласие уполномоченного органа на назначение (избрание) на должность руководящего работника прекращает свое действие в следующих случаях:

1) неназначения (неизбрания) согласованного кандидата на должность руководящего работника в сроки, установленные пунктом 12 настоящей статьи;

2) отзыва уполномоченным органом согласия на назначение (избрание) на должность руководящего работника.

14. Уполномоченный орган отказывает в выдаче согласия на назначение (избрание) на должность руководящего работника по следующим основаниям:

1) несоответствие кандидата на должность руководящего работника требованиям, установленным настоящей статьей, подпунктом 20) статьи 1, пунктом 4 статьи 54, пунктом 2 статьи 59 Закона Республики Казахстан "Об акционерных обществах" и статьей 9 Закона Республики Казахстан "О бухгалтерском учете и финансовой отчетности";

2) отрицательный результат тестирования.

Отрицательными результатами тестирования являются:

результат тестирования кандидата на должность руководящего работника составляет менее семидесяти процентов правильных ответов;

нарушение кандидатом на должность руководящего работника порядка тестирования, определенного уполномоченным органом;

неявка на тестирование в назначенное время до истечения срока согласования кандидата на должность руководящего работника уполномоченным органом;

3) неустранение замечаний уполномоченного органа или представление доработанных с учетом замечаний уполномоченного органа документов по истечении срока, установленного пунктом 6 настоящей статьи и нормативным правовым актом уполномоченного органа;

4) нарушение установленного законодательством Республики Казахстан порядка избрания (назначения) кандидата на должность руководящего работника;

5) представление документов по истечении установленного пунктом 6 настоящей статьи срока, в течение которого руководящий работник занимает свою должность без согласования с уполномоченным органом;

6) наличие у уполномоченного органа информации о совершении кандидатом на должность руководящего работника действий, признанных как совершенных в целях манипулирования на рынке ценных бумаг и (или) повлекших причинение ущерба третьему лицу (третьим лицам).

Данное требование применяется в течение одного года со дня наступления наиболее раннего из перечисленных событий:

признания уполномоченным органом действий кандидата на должность руководящего работника как совершенных в целях манипулирования на рынке ценных бумаг;

получения уполномоченным органом информации, подтверждающей факт причинения в результате совершения таких действий ущерба третьему лицу (третьим лицам);

7) наличие у уполномоченного органа информации о том, что кандидат на должность руководящего работника являлся руководящим работником (лицом, исполнявшим его обязанности) финансовой организации, в отношении которой за совершение действий, признанных как совершенных в целях манипулирования на рынке ценных бумаг, уполномоченным органом были применены меры надзорного реагирования и (или) на которую наложено административное взыскание по статье 259 Кодекса Республики Казахстан об административных правонарушениях;

8) наличие у уполномоченного органа информации о том, что кандидат на должность руководящего работника являлся руководящим работником (лицом, исполнявшим его обязанности) финансовой организации, трейдером фондовой биржи, действия которого повлекли причинение ущерба финансовой организации и (или) третьему лицу (третьим лицам), участвующим в сделке;

9) наличие у уполномоченного органа информации о том, что кандидат на должность руководящего работника являлся трейдером фондовой биржи, в компетенцию которого входило принятие решений по вопросам, повлекшим за собой нарушения, указанные в подпункте 7) настоящего пункта.

Требования, установленные подпунктами 7), 8) и 9) настоящего пункта, применяются в течение одного года со дня наступления наиболее раннего из перечисленных событий:

признания уполномоченным органом действий финансовой организации как совершенных в целях манипулирования на рынке ценных бумаг;

получения уполномоченным органом информации, подтверждающей причинение в результате действий кандидата на должность руководящего работника ущерба финансовой организации и (или) третьему лицу (третьим лицам).

К информации, указанной в подпунктах 6), 7), 8) и 9) части первой настоящего пункта, также относится информация, полученная уполномоченным органом от органа финансового надзора государства, резидентом которого является финансовая организация – нерезидент Республики Казахстан.

15. В случае двух последовательных отказов уполномоченного органа в выдаче согласия на назначение (избрание) на должность руководящего работника:

1) документы по согласованию кандидата на должность руководящего работника могут быть повторно представлены в уполномоченный орган по истечении двенадцати последовательных месяцев со дня принятия уполномоченным органом решения о втором отказе в выдаче согласия на его назначение (избрание);

2) член органа управления финансовой организации может быть избран руководящим работником финансовой организации по истечении двенадцати последовательных месяцев со дня принятия уполномоченным органом решения о втором отказе в выдаче согласия на его избрание.

16. Уполномоченный орган отзывает выданное согласие на назначение (избрание) на должность руководящего работника по следующим основаниям:

1) несоответствие руководящего работника требованиям, установленным настоящей статьей, статьей 16-2 Закона Республики Казахстан "О страховой деятельности", подпунктом 20) статьи 1, пунктом 4 статьи 54 и пунктом 2 статьи 59 Закона Республики Казахстан "Об акционерных обществах", статьей 9 Закона Республики Казахстан "О бухгалтерском учете и финансовой отчетности" или нормативным правовым актом уполномоченного органа;

2) выявление недостоверных сведений, на основании которых было выдано согласие;

3) применение уполномоченным органом меры надзорного реагирования, предусмотренной подпунктом 11) пункта 1 статьи 80 Закона Республики Казахстан "О банках и банковской деятельности в Республике Казахстан", подпунктом 11) пункта 1 статьи 53-3 Закона Республики Казахстан "О страховой деятельности", подпунктом 10) пункта 1 статьи 3-5 Закона Республики Казахстан "О рынке ценных бумаг" и пунктом 2 статьи 3-1 Закона Республики Казахстан "О Фонде гарантирования страховых выплат";

4) неисполнение или ненадлежащее исполнение страховой (перестраховочной) организацией, филиалом страховой (перестраховочной) организации – нерезидента Республики Казахстан обязательств по уплате обязательных или чрезвычайных взносов, а также первоначальных разовых и дополнительных взносов в организацию, гарантирующую осуществление страховых выплат страхователям (застрахованным, выгодоприобретателям) в случае ликвидации страховых организаций, два и более раза в течение последних двенадцати месяцев;

5) Примечание ИЗПИ!
Подпункт 5) вводится в действие с 01.01.2027 Законом РК от 16.01.2026 № 259-VIII (текст исключен).
6) Примечание ИЗПИ!
Подпункт 6) вводится в действие с 01.01.2027 Законом РК от 16.01.2026 № 259-VIII (текст исключен).

7) неисполнение или ненадлежащее исполнение страховой (перестраховочной) организацией, филиалом страховой (перестраховочной) организации – нерезидента Республики Казахстан два и более раза в течение последовательных двенадцати месяцев требований по предоставлению информации в единую базу данных по страхованию, в том числе ее искажение и (или) неполное и (или) несвоевременное предоставление;

8) несоблюдение требований, установленных настоящей статьей.

Отзыв уполномоченным органом согласия на назначение (избрание) на должность руководящего работника является основанием для отзыва ранее выданного (выданных) согласия (согласий) данному руководящему работнику в иных субъектах рынка.

Полномочия руководящего работника, у которого уполномоченным органом отозвано согласие на назначение (избрание) на должность руководящего работника, прекращаются с момента получения такого отзыва.

17. Субъект рынка обязан расторгнуть трудовой договор с руководящим работником и (или) принять иные меры по прекращению его полномочий в случае:

1) отзыва уполномоченным органом согласия на назначение (избрание) на должность руководящего работника;

2) нарушения установленного законодательством Республики Казахстан порядка избрания (назначения) кандидата на должность руководящего работника;

3) несогласования уполномоченным органом лица, признанного руководящим работником на основании мотивированного суждения уполномоченного органа, на должность руководящего работника.

18. Субъект рынка (за исключением банковского, страхового холдингов) уведомляет уполномоченный орган в порядке, установленном нормативным правовым актом уполномоченного органа, обо всех изменениях, связанных с руководящими работниками, в том числе о (об):

назначении (избрании) руководящего работника, переводе его на другую должность;

расторжении трудового договора и (или) прекращении полномочий руководящего работника;

привлечении руководящего работника к уголовной, административной ответственности за совершение коррупционного правонарушения;

изменении фамилии, имени, отчества (если оно указано в документе, удостоверяющем личность) руководящего работника.

19. Требования настоящей статьи не распространяются на руководящих работников банковских холдингов – нерезидентов Республики Казахстан, страховых холдингов – нерезидентов Республики Казахстан при выполнении одного из следующих условий:

наличие у банковского, страхового холдингов индивидуального кредитного рейтинга не ниже рейтинга "А-" одного из рейтинговых агентств, перечень которых устанавливается уполномоченным органом, а также письменного подтверждения от органа финансового надзора государства, резидентом которого являются банковский, страховой холдинги, о том, что такие холдинги подлежат консолидированному надзору;

наличие соглашения об обмене информацией между уполномоченным органом и органом финансового надзора государства, резидентом которого являются банковский, страховой холдинги, а также наличие у банковского, страхового холдингов минимального требуемого рейтинга одного из рейтинговых агентств. Минимальный рейтинг и перечень рейтинговых агентств устанавливаются нормативным правовым актом уполномоченного органа.

20. Требования настоящей статьи, за исключением подпунктов 1), 4), 5) и 7) пункта 2 настоящей статьи, не распространяются на:

банковский холдинг, косвенно владеющий акциями банка и (или) производными ценными бумагами, выпущенными в соответствии с законодательством Республики Казахстан или иностранного государства, базовым активом которых являются голосующие акции банка, через владение и (или) пользование, и (или) распоряжение акциями или долями участия в уставном капитале банковского холдинга – резидента Республики Казахстан, прямо владеющего акциями указанного банка и (или) производными ценными бумагами, выпущенными в соответствии с законодательством Республики Казахстан или иностранного государства, базовым активом которых являются голосующие акции указанного банка;

страховой холдинг, косвенно владеющий акциями страховой (перестраховочной) организации и (или) производными ценными бумагами, выпущенными в соответствии с законодательством Республики Казахстан или иностранного государства, базовым активом которых являются голосующие акции страховой (перестраховочной) организации, через владение и (или) пользование, и (или) распоряжение акциями или долями участия в уставном капитале страхового холдинга – резидента Республики Казахстан, прямо владеющего акциями указанной страховой (перестраховочной) организации и (или) производными ценными бумагами, выпущенными в соответствии с законодательством Республики Казахстан или иностранного государства, базовым активом которых являются голосующие акции указанной страховой (перестраховочной) организации.

Сноска. Закон дополнен статьей 9-4 в соответствии с Законом РК от 16.01.2026 № 259-VIII (вводится в действие по истечении шестидесяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Статья 9-5. Порядок выдачи согласия на приобретение статуса крупного участника банка, страховой (перестраховочной) организации, управляющего инвестиционным портфелем, банковского холдинга, страхового холдинга

1. Лицо, желающее получить согласие на приобретение статуса крупного участника банка, страховой (перестраховочной) организации, управляющего инвестиционным портфелем, банковского холдинга, страхового холдинга, обязано представить в уполномоченный орган заявление о приобретении статуса крупного участника банка, страховой (перестраховочной) организации, управляющего инвестиционным портфелем, банковского холдинга или страхового холдинга по форме, установленной нормативным правовым актом уполномоченного органа, с приложением документов и сведений, определенных пунктами 8, 9, 10, 11, 13 и 14 настоящей статьи.

2. Для получения согласия на приобретение статуса крупного участника банка, страховой (перестраховочной) организации, банковского холдинга, страхового холдинга оплачивается сбор, размер и порядок уплаты которого определяются налоговым законодательством Республики Казахстан.

3. Правила выдачи, отзыва согласия на приобретение статуса крупного участника банка, банковского холдинга, крупного участника страховой (перестраховочной) организации, страхового холдинга, крупного участника управляющего инвестиционным портфелем и требования к документам, представляемым для получения указанного согласия, определяются нормативным правовым актом уполномоченного органа.

4. Юридические лица – нерезиденты Республики Казахстан могут получить согласие уполномоченного органа на приобретение статуса крупного участника банка, страховой (перестраховочной) организации, управляющего инвестиционным портфелем, банковского холдинга, страхового холдинга при наличии у них либо их родительской организации минимального требуемого рейтинга одного из рейтинговых агентств. Минимальный рейтинг и перечень рейтинговых агентств устанавливаются нормативным правовым актом уполномоченного органа.

Наличие рейтинга, указанного в части первой настоящего пункта, не требуется для юридического лица – нерезидента Республики Казахстан, предполагающего косвенно владеть, пользоваться и распоряжаться в совокупности десятью или более процентами голосующих акций банка, страховой (перестраховочной) организации, управляющего инвестиционным портфелем, в том числе посредством производных ценных бумаг, выпущенных в соответствии с законодательством Республики Казахстан или иностранного государства, базовым активом которых являются голосующие акции банка, страховой (перестраховочной) организации, управляющего инвестиционным портфелем (далее в целях настоящей статьи – акции), или оказывать косвенно влияние на принимаемые банком, страховой (перестраховочной) организацией, управляющим инвестиционным портфелем решения (голосовать) десятью или более процентами голосующих акций банка, страховой (перестраховочной) организации, управляющего инвестиционным портфелем через владение голосующими акциями (долями участия в уставном капитале) другого юридического лица – нерезидента Республики Казахстан, являющегося крупным участником банка или банковским холдингом, крупным участником страховой (перестраховочной) организации или страховым холдингом, крупным участником управляющего инвестиционным портфелем, прямо владеющего и (или) пользующегося, и (или) распоряжающегося в совокупности десятью или более процентами акций банка, страховой (перестраховочной) организации, управляющего инвестиционным портфелем и имеющего минимальный требуемый рейтинг.

5. Юридическое лицо – нерезидент Республики Казахстан может быть акционером управляющего инвестиционным портфелем, осуществляющего доверительное управление пенсионными активами, при наличии минимального требуемого рейтинга одного из рейтинговых агентств. Минимальный требуемый рейтинг и перечень рейтинговых агентств устанавливаются нормативным правовым актом уполномоченного органа.

Доля владения физическим лицом – нерезидентом Республики Казахстан акциями управляющего инвестиционным портфелем, осуществляющего доверительное управление пенсионными активами, не может превышать десять процентов от общего количества голосующих акций управляющего инвестиционным портфелем, осуществляющего доверительное управление пенсионными активами.

6. Банковским холдингом – нерезидентом Республики Казахстан, страховым холдингом – нерезидентом Республики Казахстан, прямо владеющим и (или) пользующимся, и (или) распоряжающимся двадцатью пятью или более процентами акций банка, страховой (перестраховочной) организации, может являться только финансовая организация – нерезидент Республики Казахстан при выполнении следующих условий:

1) наличие у финансовой организации – нерезидента Республики Казахстан действующей лицензии (разрешения) на осуществление финансовой деятельности по законодательству государства, резидентом которого она является, в случаях, когда такая лицензия (разрешение) требуется по законодательству такого государства;

2) наличие согласия (разрешения) на владение акциями банка, страховой (перестраховочной) организации, осуществляющих свою деятельность на территории Республики Казахстан, выданного органом финансового надзора государства, резидентом которого является финансовая организация – нерезидент Республики Казахстан, в случаях, когда такое согласие (разрешение) требуется по законодательству такого государства;

3) наличие у финансовой организации – нерезидента Республики Казахстан или ее родительской организации минимального требуемого рейтинга одного из рейтинговых агентств, перечень которых устанавливается нормативным правовым актом уполномоченного органа;

4) финансовая организация – нерезидент Республики Казахстан подлежит консолидированному надзору в государстве, резидентом которого она является.

7. Крупные участники банка, страховой (перестраховочной) организации, управляющего инвестиционным портфелем – физические лица оплачивают акции банка, страховой (перестраховочной) организации, управляющего инвестиционным портфелем в размере, не превышающем стоимости имущества, принадлежащего им на праве собственности. При этом стоимость имущества (за вычетом стоимости ранее приобретенных акций банка, страховой (перестраховочной) организации, управляющего инвестиционным портфелем) должна быть не меньше совокупной стоимости ранее приобретенных и приобретаемых акций банка, страховой (перестраховочной) организации, управляющего инвестиционным портфелем.

Источниками средств, используемых для приобретения акций банка, страховой (перестраховочной) организации, управляющего инвестиционным портфелем, могут являться деньги, находящиеся на банковском счете заявителя, полученные заявителем:

1) для физического лица:

в качестве доходов от предпринимательской, трудовой и (или) иной не запрещенной законодательством Республики Казахстан или законодательством иностранного государства деятельности;

в виде дарения, наследства, выигрышей и (или) от продажи безвозмездно полученного имущества, имущества, полученного в качестве наследства, – в размере, не превышающем двадцати пяти процентов от стоимости приобретаемых акций банка, страховой (перестраховочной) организации, управляющего инвестиционным портфелем;

2) для юридического лица:

в качестве доходов, поступлений от предпринимательской и (или) иной не запрещенной законодательством Республики Казахстан или законодательством иностранного государства деятельности;

в виде вклада в уставный капитал заявителя.

Для юридического лица, являющегося финансовой организацией, источниками средств, используемых для приобретения акций банка, страховой (перестраховочной) организации, управляющего инвестиционным портфелем, могут являться активы финансовой организации при условии, что приобретение акций банка, страховой (перестраховочной) организации, управляющего инвестиционным портфелем не приведет к нарушению финансовой организацией коэффициентов достаточности собственного капитала, коэффициентов ликвидности или иных нормативов (лимитов), установленных законодательством государства, резидентом которого является финансовая организация.

8. Для получения согласия на приобретение статуса крупного участника банка, страховой (перестраховочной) организации, управляющего инвестиционным портфелем физическое лицо представляет следующие документы и сведения:

1) копии документов, подтверждающих условия и порядок приобретения акций банка, страховой (перестраховочной) организации, управляющего инвестиционным портфелем;

2) сведения об источниках (о происхождении) средств, используемых для приобретения акций банка, страховой (перестраховочной) организации, управляющего инвестиционным портфелем, а также копии документов, подтверждающих данные сведения.

В случае приобретения акций банка, страховой (перестраховочной) организации, управляющего инвестиционным портфелем физическим лицом за счет средств, полученных в виде дарения, дохода от продажи безвозмездно полученного имущества, заявитель также представляет сведения о дарителе и об источниках происхождения данных средств, имущества у дарителя;

3) сведения по юридическим лицам, в которых заявитель является крупным участником, по форме, установленной нормативным правовым актом уполномоченного органа. В случае, если заявитель является крупным участником юридического лица – нерезидента Республики Казахстан, дополнительно представляются копии документов, подтверждающих крупное участие заявителя в юридическом лице – нерезиденте Республики Казахстан;

4) план рекапитализации банка, страховой (перестраховочной) организации, управляющего инвестиционным портфелем в случаях возможного ухудшения финансового положения банка, страховой (перестраховочной) организации, управляющего инвестиционным портфелем;

5) сведения о доходах и имуществе, информацию об имеющейся задолженности по всем обязательствам заявителя по форме, установленной нормативным правовым актом уполномоченного органа.

Физическое лицо – резидент Республики Казахстан также представляет копию декларации об активах и обязательствах, составленную в порядке, установленном налоговым законодательством Республики Казахстан, на дату не ранее тридцати календарных дней, предшествующих дате подачи в уполномоченный орган заявления о приобретении статуса крупного участника банка, страховой (перестраховочной) организации, управляющего инвестиционным портфелем, с отметкой налогового органа о принятии.

К указанным сведениям прилагаются документы, необходимые для анализа финансового положения заявителя, а также документы, подтверждающие стоимость имущества, определенную оценщиком в течение последних шести месяцев, предшествующих дате подачи заявления;

6) сведения о заявителе по форме, установленной нормативными правовыми актами уполномоченного органа, включая сведения о трудовой деятельности, безупречной деловой репутации.

Физические лица – нерезиденты Республики Казахстан в подтверждение своей безупречной деловой репутации представляют документы, подтверждающие отсутствие у них неснятой или непогашенной судимости, выданные компетентным государственным органом страны их гражданства и страны их постоянного проживания, а лица без гражданства – страны их постоянного проживания (дата выдачи указанных документов не может быть более шести месяцев, предшествующих дате подачи заявления);

7) копию документа, подтверждающего уплату сбора за выдачу согласия.

Документ, предусмотренный абзацем первым настоящего подпункта, не представляется в случае:

уплаты через платежный шлюз "электронного правительства";

получения согласия на приобретение статуса крупного участника управляющего инвестиционным портфелем.

9. В случае, если физическое или юридическое лицо стало соответствовать признакам крупного участника банка, страховой (перестраховочной) организации, управляющего инвестиционным портфелем, банковского холдинга, страхового холдинга без получения предварительного письменного согласия уполномоченного органа на основании договора дарения, договора доверительного управления или в результате принятия наследства, при представлении им заявления о приобретении соответствующего статуса дополнительно представляются:

1) копии документов, подтверждающих условия и порядок дарения, доверительного управления, наследования в отношении акций банка, страховой (перестраховочной) организации, управляющего инвестиционным портфелем;

2) документы, предусмотренные подпунктами 3), 4), 5), 6) и 7) пункта 8 настоящей статьи;

3) документы, предусмотренные подпунктом 7) пункта 10 настоящей статьи, – в случае, если заявитель является юридическим лицом;

4) документ, предусмотренный подпунктом 3) пункта 11 настоящей статьи, – в случае, если заявитель является юридическим лицом – нерезидентом Республики Казахстан;

5) сведения о стоимости акций, являющихся предметом договора дарения, договора доверительного управления, наследования, определенной оценщиком в соответствии с законодательством Республики Казахстан, с приложением копий подтверждающих документов.

Заявитель, получивший в собственность акции банка, страховой (перестраховочной) организации, управляющего инвестиционным портфелем в результате дарения или наследования, для получения согласия на приобретение статуса крупного участника банка, страховой (перестраховочной) организации, управляющего инвестиционным портфелем, банковского холдинга, страхового холдинга должен являться собственником имущества, рыночная стоимость которого, за вычетом стоимости ранее полученных (приобретенных) акций банка, страховой (перестраховочной) организации, управляющего инвестиционным портфелем, должна составлять не менее суммы финансовых вложений, которая может потребоваться от заявителя для восстановления финансового положения банка, страховой (перестраховочной) организации, управляющего инвестиционным портфелем в соответствии с планом рекапитализации банка, страховой (перестраховочной) организации, управляющего инвестиционным портфелем.

В случае, если лицо стало соответствовать признакам крупного участника банка, страховой (перестраховочной) организации, управляющего инвестиционным портфелем, банковского холдинга, страхового холдинга без получения предварительного письменного согласия уполномоченного органа, оно не вправе предпринимать никаких действий, направленных на оказание влияния на управление и (или) стратегию (политику) банка, страховой (перестраховочной) организации, управляющего инвестиционным портфелем, и (или) голосовать по таким акциям до тех пор, пока оно не получит письменного согласия уполномоченного органа в соответствии с положениями настоящей статьи.

В указанном случае лицо, соответствующее признакам крупного участника банка, страховой (перестраховочной) организации, управляющего инвестиционным портфелем, банковского холдинга, страхового холдинга, обязано уведомить уполномоченный орган в течение десяти календарных дней с момента, когда ему стало известно, что оно соответствует признакам крупного участника банка страховой (перестраховочной) организации, управляющего инвестиционным портфелем, банковского холдинга, страхового холдинга.

Заявление о приобретении соответствующего статуса представляется в уполномоченный орган в течение тридцати календарных дней с момента, когда ему стало известно, что оно соответствует признакам крупного участника банка, страховой (перестраховочной) организации, управляющего инвестиционным портфелем, банковского холдинга, страхового холдинга, если только это лицо не собирается произвести отчуждение акций в указанный срок. Информация о принятии решения об отчуждении акций предоставляется в уполномоченный орган немедленно с даты принятия такого решения.

В случае отказа в выдаче уполномоченным органом согласия лицу, соответствующему признакам крупного участника банка, страховой (перестраховочной) организации, управляющего инвестиционным портфелем, банковского холдинга, страхового холдинга, такое лицо обязано в течение шести месяцев с момента получения письменного уведомления уменьшить количество принадлежащих ему акций банка страховой (перестраховочной) организации, управляющего инвестиционным портфелем до уровня, при котором лицо перестанет соответствовать таким признакам.

10. Для получения согласия на приобретение статуса крупного участника банка, страховой (перестраховочной) организации, управляющего инвестиционным портфелем, банковского холдинга, страхового холдинга юридическое лицо – резидент Республики Казахстан представляет следующие документы и сведения:

1) копию решения соответствующего органа заявителя о приобретении акций банка, страховой (перестраховочной) организации, управляющего инвестиционным портфелем (в случае отсутствия решения на интернет-ресурсе депозитария финансовой отчетности);

2) сведения о лицах, владеющих прямо или косвенно десятью или более процентами акций (долей участия в уставном капитале) заявителя, и лицах, осуществляющих контроль в отношении заявителя, предусмотренные нормативным правовым актом уполномоченного органа, а также копии документов, подтверждающих данные сведения;

3) список аффилированных лиц заявителя (в случае отсутствия списка на интернет-ресурсе депозитария финансовой отчетности);

4) документы и сведения, указанные в подпунктах 1), 3), 4) и 7) пункта 8 настоящей статьи;

5) краткие данные о руководящих работниках заявителя по форме, предусмотренной нормативным правовым актом уполномоченного органа, включая сведения о трудовой деятельности, безупречной деловой репутации.

По руководящим работникам заявителя, являющимся нерезидентами Республики Казахстан, заявитель в подтверждение их безупречной деловой репутации представляет документы, подтверждающие отсутствие у них неснятой или непогашенной судимости, выданные компетентным государственным органом страны их гражданства и страны их постоянного проживания, а по лицам без гражданства – страны их постоянного проживания (дата выдачи указанных документов не может быть более шести месяцев, предшествующих дате подачи заявления);

6) копии годовой финансовой отчетности заявителя (консолидированной финансовой отчетности в случае наличия у заявителя дочерних организаций) за два последних финансовых года, подтвержденной аудиторскими отчетами, а также копию финансовой отчетности заявителя за последний завершенный квартал перед подачей заявления.

В случае отсутствия в период с 1 января по 1 июня текущего года аудиторского отчета, подтверждающего финансовую отчетность за последний завершенный финансовый год, заявитель представляет копии финансовой отчетности (консолидированной финансовой отчетности в случае наличия у заявителя дочерних организаций) за последний завершенный финансовый год и последний завершенный квартал перед подачей заявления, а также копии годовой финансовой отчетности (консолидированной финансовой отчетности в случае наличия у заявителя дочерних организаций), подтвержденной аудиторскими отчетами, за два года, предшествующих последнему завершенному финансовому году.

Финансовая отчетность, указанная в настоящем подпункте, не представляется в случае:

размещения данной финансовой отчетности на интернет-ресурсе депозитария финансовой отчетности;

если заявитель зарегистрирован в качестве юридического лица менее одного года и его крупным участником является лицо, имеющее статус крупного участника той финансовой организации, заявление на приобретение статуса крупного участника которой подано заявителем;

7) копии документов, подтверждающих полномочия лица на подачу заявления и прилагаемых к нему документов.

11. Для получения согласия на приобретение статуса крупного участника банка, страховой (перестраховочной) организации, управляющего инвестиционным портфелем банковского холдинга, страхового холдинга юридическое лицо – нерезидент Республики Казахстан представляет следующие документы и сведения:

1) документы и сведения, указанные в пункте 10 настоящей статьи;

2) нотариально засвидетельствованные копии учредительных документов;

3) копию согласия (разрешения) на владение акциями банка, страховой (перестраховочной) организации, управляющего инвестиционным портфелем, осуществляющего свою деятельность на территории Республики Казахстан, выданного компетентным государственным органом (органом финансового надзора) государства, резидентом которого является заявитель, либо копию подтверждения от компетентного государственного органа (органа финансового надзора) государства, резидентом которого является заявитель, о том, что такое согласие (разрешение) не требуется;

4) копию лицензии (разрешения) на осуществление заявителем финансовой деятельности по законодательству государства, резидентом которого является заявитель, либо копию подтверждения, выданного органом финансового надзора государства, резидентом которого является заявитель, о том, что лицензия (разрешение) не требуется, – в случае, если заявитель является финансовой организацией – нерезидентом Республики Казахстан.

12. Требования подпункта 3) пункта 8 настоящей статьи в части представления копий документов, подтверждающих крупное участие заявителя в юридическом лице – нерезиденте Республики Казахстан, и подпункта 2) пункта 10 настоящей статьи в части представления копий документов, подтверждающих сведения о лицах, владеющих прямо или косвенно десятью или более процентами акций (долей участия в уставном капитале) заявителя, и лицах, осуществляющих контроль в отношении заявителя, не распространяются на заявителя, являющегося юридическим лицом – нерезидентом Республики Казахстан, при выполнении одного из следующих условий:

1) наличие у заявителя кредитного рейтинга не ниже "А-" одного из рейтинговых агентств, перечень которых устанавливается нормативным правовым актом уполномоченного органа;

2) наличие сведений о юридических лицах – нерезидентах Республики Казахстан, в которых заявитель является крупным участником, о крупных участниках заявителя, а также о лицах, осуществляющих контроль в отношении заявителя, на интернет-ресурсе органа финансового надзора государства, резидентом которого является заявитель.

Для целей подпункта 5) пункта 10 настоящей статьи руководящими работниками юридического лица – нерезидента Республики Казахстан (финансовой организации – нерезидента Республики Казахстан) признаются руководитель органа управления, его заместитель и члены органа управления, руководитель исполнительного органа, его заместитель и члены исполнительного органа, главный бухгалтер.

В отношении руководящих работников заявителя финансовой организации – нерезидента Республики Казахстан, являющихся нерезидентами Республики Казахстан, заявитель для целей подпункта 5) пункта 10 настоящей статьи представляет сведения, подтверждающие их безупречную деловую репутацию, по форме, предусмотренной нормативным правовым актом уполномоченного органа.

Финансовая отчетность, указанная в подпункте 6) пункта 10 настоящей статьи, не представляется в случаях, когда заявитель является финансовой организацией – нерезидентом Республики Казахстан и данная финансовая отчетность размещена и доступна на казахском, русском или английском языке на интернет-ресурсе финансовой организации – нерезидента Республики Казахстан или иностранной фондовой биржи.

13. Для получения согласия на приобретение статуса банковского холдинга банком – нерезидентом Республики Казахстан, страхового холдинга страховой организацией – нерезидентом Республики Казахстан при наличии у банка – нерезидента Республики Казахстан, страховой организации – нерезидента Республики Казахстан кредитного рейтинга не ниже "А-" одного из рейтинговых агентств, перечень которых устанавливается нормативным правовым актом уполномоченного органа, заявитель представляет документы и сведения, указанные в подпунктах 4) и 7) пункта 8, подпунктах 1), 2), 6) и 7) пункта 10 и подпунктах 3) и 4) пункта 11 настоящей статьи.

14. Физические лица, желающие приобрести статус крупного участника банка, страховой (перестраховочной) организации, управляющего инвестиционным портфелем при приобретении акций с долей владения двадцать пять или более процентов голосующих акций, а также юридические лица, желающие приобрести статус банковского холдинга, страхового холдинга, в дополнение к документам и сведениям, указанным в настоящей статье, представляют бизнес-план, требования к которому устанавливаются уполномоченным органом, на ближайшие пять лет.

15. Решение по заявлению, поданному для получения статуса крупного участника банка, страховой (перестраховочной) организации, управляющего инвестиционным портфелем, банковского холдинга, страхового холдинга в соответствии с требованиями настоящей статьи, должно быть принято уполномоченным органом в течение пятидесяти рабочих дней после подачи заявления.

Уполномоченный орган приостанавливает срок рассмотрения документов, представленных для получения статуса крупного участника банка, страховой (перестраховочной) организации, управляющего инвестиционным портфелем, банковского холдинга, страхового холдинга, при формировании уполномоченным органом мотивированного суждения в отношении заявителя в соответствии со статьей 13-5 настоящего Закона. Данный срок приостанавливается с момента направления проекта мотивированного суждения лицу, представившему документы для получения статуса крупного участника банка, страховой (перестраховочной) организации, управляющего инвестиционным портфелем, банковского холдинга, страхового холдинга до даты принятия уполномоченным органом мотивированного суждения.

Заявление о приобретении статуса крупного участника банка, страховой (перестраховочной) организации, банковского холдинга, страхового холдинга, поданное в рамках получения разрешения на открытие банка, страховой (перестраховочной) организации, рассматривается уполномоченным органом в сроки, установленные для рассмотрения заявления на выдачу разрешения на открытие банка, страховой (перестраховочной) организации.

Заявление о приобретении статуса крупного участника банка или банковского холдинга, поданное в рамках получения разрешения на добровольную реорганизацию микрофинансовой организации в форме конвертации в банк, рассматривается уполномоченным органом в сроки, установленные для рассмотрения заявления на выдачу разрешения на добровольную реорганизацию микрофинансовой организации в форме конвертации в банк.

Уполномоченный орган обязан письменно уведомить заявителя о результатах своего решения, при этом в случае отказа в выдаче согласия на приобретение соответствующего статуса в письменном уведомлении указываются основания отказа.

Уполномоченный орган при выдаче согласия банку на приобретение статуса крупного участника, банковского холдинга другого банка, страховой (перестраховочной) организации на приобретение статуса крупного участника, страхового холдинга другой страховой (перестраховочной) организации одновременно выдает разрешение на значительное участие в капитале банка, страховой (перестраховочной) организации либо создание (приобретение) дочернего банка, дочерней страховой (перестраховочной) организации при получении заявителем соответствующего разрешения.

16. Отказ в выдаче уполномоченным органом согласия лицам, желающим стать крупным участником банка, страховой (перестраховочной) организации, управляющего инвестиционным портфелем, банковским холдингом, страховым холдингом, производится по любому из следующих оснований:

1) несоблюдение требований, установленных подпунктами 4), 5), 6) и 7) пункта 2 статьи 9-4 настоящего Закона (в отношении физического лица или руководящих работников заявителя – юридического лица);

2) неустойчивое финансовое положение заявителя.

Под неустойчивым финансовым положением заявителя понимается наличие одного из следующих признаков:

заявитель – юридическое лицо создано менее чем за два года до дня подачи заявления, за исключением случаев, когда крупным участником заявителя является лицо, имеющее статус крупного участника той финансовой организации, заявление на приобретение статуса крупного участника которой подано заявителем;

обязательства заявителя превышают его активы за вычетом суммы активов, размещенных в акции и доли участия в уставном капитале других юридических лиц, и предполагаемых к приобретению акций банка, страховой (перестраховочной) организации, управляющего инвестиционным портфелем;

убытки по результатам каждого из двух завершенных финансовых лет;

размер обязательств заявителя представляет значительный риск для финансового состояния банка, страховой (перестраховочной) организации, управляющего инвестиционным портфелем;

наличие просроченной и (или) отнесенной за баланс банка, страховой (перестраховочной) организации, управляющего инвестиционным портфелем задолженности заявителя перед банком, страховой (перестраховочной) организацией, управляющим инвестиционным портфелем;

анализ финансовых последствий приобретения заявителем статуса крупного участника банка, страховой (перестраховочной) организации, управляющего инвестиционным портфелем, банковского холдинга, страхового холдинга предполагает ухудшение финансового состояния заявителя;

стоимость имущества заявителя (за вычетом обязательств заявителя) недостаточна для приобретения акций банка, страховой (перестраховочной) организации, управляющего инвестиционным портфелем;

иные основания, выявленные с использованием мотивированного суждения, свидетельствующие о наличии неустойчивого финансового положения заявителя и (или) возможности нанесения ущерба банку и (или) его депозиторам, страховой (перестраховочной) организации и (или) ее клиентам, управляющему инвестиционным портфелем и (или) вкладчикам добровольного накопительного пенсионного фонда;

3) несоответствие представленных документов требованиям настоящей статьи или неустранение замечаний уполномоченного органа по представленным документам;

4) нарушение в результате приобретения заявителем статуса крупного участника банка, страховой (перестраховочной) организации, управляющего инвестиционным портфелем, банковского холдинга, страхового холдинга требований законодательства Республики Казахстан в области защиты конкуренции;

5) случаи, когда лицом, приобретающим статус крупного участника банка, страховой (перестраховочной) организации, управляющего инвестиционным портфелем, банковского холдинга, страхового холдинга, является юридическое лицо, зарегистрированное в офшорных зонах, перечень которых устанавливается уполномоченным органом, за исключением случаев, предусмотренных пунктом 4 статьи 9 Закона Республики Казахстан "О банках и банковской деятельности в Республике Казахстан";

6) несоблюдение заявителем требования, предусмотренного частью третьей пункта 3 статьи 6 Закона Республики Казахстан "О банках и банковской деятельности в Республике Казахстан", а также иных требований, установленных законодательными актами Республики Казахстан, к крупным участникам банка, страховой (перестраховочной) организации, управляющего инвестиционным портфелем, банковским холдингам, страховым холдингам;

7) анализ финансовых последствий приобретения заявителем статуса крупного участника банка, страховой (перестраховочной) организации, управляющего инвестиционным портфелем, банковского холдинга, страхового холдинга предполагает ухудшение финансового состояния банка, страховой (перестраховочной) организации, управляющего инвестиционным портфелем соответственно;

8) отсутствие у заявителя-финансовой организации – нерезидента Республики Казахстан лицензии (разрешения) на осуществление финансовой деятельности по законодательству государства, резидентом которого он является, в случаях, когда такая лицензия (разрешение) требуется по законодательству такого государства;

9) отсутствие у заявителя – юридического лица – нерезидента Республики Казахстан либо его родительской организации минимально необходимого рейтинга одного из рейтинговых агентств, перечень которых определяется уполномоченным органом, за исключением случаев, предусмотренных пунктом 4 настоящей статьи;

10) неэффективность представленного плана рекапитализации банка, страховой (перестраховочной) организации, управляющего инвестиционным портфелем в случае возможного ухудшения финансового состояния банка, страховой (перестраховочной) организации, управляющего инвестиционным портфелем;

11) отсутствие у заявителя – физического лица, руководящего работника заявителя – юридического лица безупречной деловой репутации;

12) случаи, когда лицо ранее являлось либо является крупным участником – физическим лицом либо первым руководителем крупного участника – юридического лица и (или) руководящим работником финансовой организации, в том числе финансовой организации – нерезидента Республики Казахстан, в период не более чем за один год до принятия уполномоченным органом или органом финансового надзора государства, резидентом которого является финансовая организация – нерезидент Республики Казахстан, решения о применении к банку режима урегулирования, решения о лишении лицензии финансовой организации, в том числе финансовой организации – нерезидента Республики Казахстан, повлекшего их ликвидацию и (или) прекращение осуществления деятельности на финансовом рынке, либо вступления в законную силу судебного акта о принудительной ликвидации финансовой организации, в том числе финансовой организации – нерезидента Республики Казахстан, или признании ее банкротом в порядке, установленном законодательством Республики Казахстан или законодательством государства, резидентом которого является финансовая организация – нерезидент Республики Казахстан.

Указанное требование применяется в течение десяти лет после принятия уполномоченным органом или органом финансового надзора государства, резидентом которого является финансовая организация – нерезидент Республики Казахстан, решения о применении к банку режима урегулирования, решения о лишении лицензии финансовой организации, в том числе финансовой организации – нерезидента Республики Казахстан, повлекших их ликвидацию и (или) прекращение осуществления деятельности на финансовом рынке, либо вступления в законную силу судебного акта о принудительной ликвидации финансовой организации, в том числе финансовой организации – нерезидента Республики Казахстан, или признании ее банкротом в порядке, установленном законодательством Республики Казахстан или законодательством государства, резидентом которого является финансовая организация – нерезидент Республики Казахстан.

Для целей настоящего подпункта под финансовой организацией также понимаются филиал банка – нерезидента Республики Казахстан, филиал страховой (перестраховочной) организации – нерезидента Республики Казахстан, филиал страхового брокера – нерезидента Республики Казахстан;

13) несоответствие финансовой организации – нерезидента Республики Казахстан, желающей приобрести статус банковского холдинга, страхового холдинга, требованиям, предусмотренным пунктом 6 настоящей статьи;

14) случаи, когда заявитель – финансовая организация – нерезидент Республики Казахстан не подлежит надзору на консолидированной основе в стране своего места нахождения;

15) невозможность проведения консолидированного надзора за банковским конгломератом в связи с тем, что законодательство стран нахождения участников банковского конгломерата – нерезидентов Республики Казахстан делает невозможным выполнение ими и банковским конгломератом предусмотренных законами Республики Казахстан требований;

16) наличие оснований для отказа в выдаче разрешения на открытие банка, страховой (перестраховочной) организации.

В случае, если банк, страховая (перестраховочная) организация желают приобрести статус крупного участника другого банка, страховой (перестраховочной) организации, банковского холдинга, страхового холдинга для создания, приобретения дочернего банка, дочерней страховой (перестраховочной) организации либо приобретения значительного участия в уставном капитале банка, страховой (перестраховочной) организации, уполномоченный орган при рассмотрении представленных документов учитывает основания отказа, предусмотренные пунктом 3 статьи 9-6 настоящего Закона. При наличии оснований отказа в выдаче разрешения на создание, приобретение дочерней организации, значительное участие в капитале организации уполномоченный орган отказывает в выдаче согласия на приобретение статуса крупного участника банка, страховой (перестраховочной) организации, банковского холдинга, страхового холдинга;

17) наличие у бенефициарного собственника заявителя – юридического лица, определенного в соответствии с Законом Республики Казахстан "О противодействии легализации (отмыванию) доходов, полученных преступным путем, финансированию терроризма и финансированию распространения оружия массового уничтожения", неснятой или непогашенной судимости за преступления в сфере легализации (отмывания) доходов, полученных преступным путем, финансирования терроризма и финансирования распространения оружия массового уничтожения.

17. Уполномоченный орган вправе отозвать согласие на приобретение статуса крупного участника банка, страховой (перестраховочной) организации, управляющего инвестиционным портфелем, банковского холдинга, страхового холдинга в случаях:

1) выявления недостоверных сведений, на основании которых было выдано согласие;

2) выявления нарушения в результате приобретения заявителем статуса крупного участника, банковского холдинга, страхового холдинга требований законодательства Республики Казахстан в области защиты конкуренции;

3) несоблюдения крупными участниками банка, страховой (перестраховочной) организации, управляющего инвестиционным портфелем, банковским холдингом, страховым холдингом требований настоящего Закона;

4) отсутствия у крупного участника – нерезидента Республики Казахстан, банка, страховой (перестраховочной) организации, управляющего инвестиционным портфелем, банковского холдинга – нерезидента Республики Казахстан, страхового холдинга – нерезидента Республики Казахстан минимально необходимого рейтинга одного из рейтинговых агентств, перечень которых определяется уполномоченным органом.

При отзыве согласия на приобретение статуса крупного участника банка, страховой (перестраховочной) организации, управляющего инвестиционным портфелем, банковского холдинга, страхового холдинга уполномоченный орган принимает решение об отмене ранее выданного согласия в течение двух месяцев с даты обнаружения факта, являющегося основанием для отзыва согласия.

В случае отзыва согласия лицо, к которому применяется такая мера, обязано в течение шести месяцев с даты отзыва такого согласия уменьшить количество принадлежащих ему акций банка, страховой (перестраховочной) организации, управляющего инвестиционным портфелем до уровня, не требующего получения согласия уполномоченного органа на приобретение статуса крупного участника, и представить подтверждающие документы в уполномоченный орган.

Лицо, у которого было отозвано согласие, выданное в соответствии с настоящей статьей, не вправе передавать в доверительное управление акции банка, страховой (перестраховочной) организации, управляющего инвестиционным портфелем другому лицу.

В случае неисполнения лицами, в отношении которых уполномоченным органом было принято решение об отзыве соответствующего согласия, требований настоящего пункта уполномоченный орган вправе обратиться в суд для исполнения данными лицами требований уполномоченного органа.

18. Крупный участник банка, страховой (перестраховочной) организации, управляющего инвестиционным портфелем, банковский холдинг, страховой холдинг обязаны уведомить уполномоченный орган в течение тридцати календарных дней со дня изменения процентного соотношения количества принадлежащих ему акций банка, страховой (перестраховочной) организации, управляющего инвестиционным портфелем к количеству голосующих акций банка, страховой (перестраховочной) организации, управляющего инвестиционным портфелем, которыми он владеет прямо и (или) косвенно, с представлением подтверждающих документов, за исключением случаев, когда такое изменение происходит вследствие выкупа собственных акций банком, страховой (перестраховочной) организацией, управляющим инвестиционным портфелем или банковским холдингом, страховым холдингом у иных акционеров.

В случае изменения количества акций банка, страховой (перестраховочной) организации, управляющего инвестиционным портфелем (в процентном или абсолютном значении), принадлежащих крупному участнику банка, страховой (перестраховочной) организации, управляющего инвестиционным портфелем, банковскому холдингу, страховому холдингу, к количеству голосующих акций банка, страховой (перестраховочной) организации, управляющего инвестиционным портфелем в сторону увеличения крупный участник банка, страховой (перестраховочной) организации, управляющего инвестиционным портфелем, банковский холдинг, страховой холдинг должны представить в уполномоченный орган сведения об источниках (о происхождении) средств, которые были использованы для приобретения акций банка, страховой (перестраховочной) организации, управляющего инвестиционным портфелем, с приложением копий документов, подтверждающих данные сведения. Источники средств, которые могут быть использованы крупными участниками банка, страховой (перестраховочной) организации, управляющего инвестиционным портфелем – физическими лицами для дополнительного приобретения акций банка, страховой (перестраховочной) организации, управляющего инвестиционным портфелем, указаны в пункте 7 настоящей статьи.

В случае изменения процентного соотношения количества акций банка, страховой (перестраховочной) организации, управляющего инвестиционным портфелем до количества менее десяти или двадцати пяти процентов, принадлежащих крупному участнику банка, страховой (перестраховочной) организации, управляющего инвестиционным портфелем, банковскому холдингу, страховому холдингу, к количеству голосующих акций банка, страховой (перестраховочной) организации, управляющего инвестиционным портфелем по заявлению крупного участника банка, страховой (перестраховочной) организации, управляющего инвестиционным портфелем, банковского холдинга, страхового холдинга либо в случае самостоятельного обнаружения уполномоченным органом фактов, являющихся основанием для отмены выданного согласия, ранее выданное письменное согласие уполномоченного органа считается отмененным со дня, следующего за днем получения уполномоченным органом указанного заявления либо обнаружения уполномоченным органом фактов, являющихся основанием для отмены выданного согласия.

Крупный участник банка, страховой (перестраховочной) организации, управляющего инвестиционным портфелем, являющийся физическим лицом, в случае увеличения количества принадлежащих ему акций до двадцати пяти или более процентов голосующих акций банка, страховой (перестраховочной) организации, управляющего инвестиционным портфелем в дополнение к документам и сроки, указанные в настоящем пункте, представляет бизнес-план, требования к которому устанавливаются уполномоченным органом, на ближайшие пять лет.

19. Требования по получению статуса крупного участника банка, страховой (перестраховочной) организации, управляющего инвестиционным портфелем, банковского холдинга, страхового холдинга не распространяются на:

Правительство Республики Казахстан;

национальный управляющий холдинг;

единый накопительный пенсионный фонд, управляющего инвестиционным портфелем, владеющих голосующими акциями и (или) производными ценными бумагами банка, страховой (перестраховочной) организации, управляющего инвестиционным портфелем, за счет пенсионных активов;

лицо, осуществляющее функции номинального держателя голосующих акций и (или) производных ценных бумаг банка, страховой (перестраховочной) организации, управляющего инвестиционным портфелем, а также эмитента указанных производных ценных бумаг;

лицо, признаваемое косвенно владеющим (имеющим возможность голосовать, определять решения и (или) оказывать влияние на принимаемые решения в силу договора или иным образом) акциями и (или) производными ценными бумагами банка, страховой (перестраховочной) организации, управляющего инвестиционным портфелем через владение (наличие возможности голосовать, определять решения и (или) оказывать влияние на принимаемые решения в силу договора или иным образом) акциями другой финансовой организации, имеющей статус крупного участника (банковского холдинга, страхового холдинга) указанного банка, страховой (перестраховочной) организации, управляющего инвестиционным портфелем;

лицо – нерезидента Республики Казахстан, косвенно владеющего (имеющего возможность голосовать, определять решения и (или) оказывать влияние на принимаемые решения в силу договора или иным образом) акциями и (или) производными ценными бумагами банка, страховой (перестраховочной) организации, управляющего инвестиционным портфелем через владение (наличие возможности голосовать, определять решения и (или) оказывать влияние на принимаемые решения в силу договора или иным образом) акциями другой финансовой организации – нерезидента Республики Казахстан, которая подлежит консолидированному надзору в стране своего места нахождения и имеет статус крупного участника (банковского холдинга, страхового холдинга) указанного банка, страховой (перестраховочной) организации, управляющего инвестиционным портфелем.

20. Требования настоящей статьи по наличию минимального требуемого рейтинга одного из рейтинговых агентств и соглашения об обмене информацией между уполномоченным органом и органом финансового надзора государства, резидентом которого является финансовая организация – нерезидент Республики Казахстан, не распространяются на случаи приобретения заявителем – финансовой организацией – нерезидентом Республики Казахстан ста процентов акций банка – резидента Республики Казахстан у национального управляющего холдинга.

Сноска. Закон дополнен статьей 9-5 в соответствии с Законом РК от 16.01.2026 № 259-VIII (вводится в действие по истечении шестидесяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Статья 9-6. Порядок выдачи банку, страховой (перестраховочной) организации разрешения на создание или приобретение дочерней организации, на значительное участие банка, страховой (перестраховочной) организации в капитале организации

1. Банк, страховая (перестраховочная) организация вправе создать или приобрести дочернюю организацию, а также иметь значительное участие в капитале организации в соответствии с перечнем, установленным пунктом 2 статьи 23 Закона Республики Казахстан "О банках и банковской деятельности в Республике Казахстан" и статьей 48 Закона Республики Казахстан "О страховой деятельности", только при наличии предварительного разрешения уполномоченного органа.

За выдачу разрешения на создание, приобретение дочерней организации и (или) на значительное участие в капитале организаций взимается сбор, размер и порядок уплаты которого определяются налоговым законодательством Республики Казахстан.

2. Заявление банка, страховой (перестраховочной) организации на получение разрешения на создание, приобретение дочерней организации подается по форме, установленной нормативным правовым актом уполномоченного органа, с приложением следующих документов:

1) решения о создании либо учредительного договора и проекта устава – в случае создания дочерней организации;

2) решения о приобретении дочерней организации и устава – в случае приобретения дочерней организации;

3) бизнес-плана дочерней организации, требования к которому определяются нормативным правовым актом уполномоченного органа;

4) финансовой отчетности приобретаемой дочерней организации, подтвержденной аудиторским отчетом, за последний завершенный финансовый год, а также финансовой отчетности приобретаемой дочерней организации за последний завершенный квартал перед подачей заявления.

В случае отсутствия в период с 1 января по 1 июня текущего года аудиторского отчета, подтверждающего финансовую отчетность за последний завершенный финансовый год, представляются копии финансовой отчетности за последний завершенный финансовый год и последний завершенный квартал перед подачей заявления, а также годовая финансовая отчетность, подтвержденная аудиторским отчетом, за год, предшествующий последнему завершенному финансовому году.

В случае, если приобретаемая дочерняя организация осуществляет деятельность менее года, финансовая отчетность представляется за последний завершенный квартал перед подачей заявления;

5) документа, подтверждающего оплату сбора за выдачу разрешения, за исключением случаев оплаты через платежный шлюз "электронного правительства";

6) копии документов, подтверждающих полномочия лица на подачу заявления и прилагаемых к нему документов;

7) иные документы, на основании которых предполагается приобрести контроль или подтверждающие контроль над дочерней организацией с указанием основания возникновения контроля.

Документы, указанные в подпунктах 1), 2) или 4) настоящего пункта, не представляются в случае их наличия на интернет-ресурсе депозитария финансовой отчетности.

3. Отказ в выдаче разрешения на создание, приобретение дочерней организации производится по любому из следующих оснований:

1) неустранение замечаний уполномоченного органа по представленным документам в установленный уполномоченным органом срок;

2) несоблюдение пруденциальных нормативов и лимитов банком, страховой (перестраховочной) организацией в результате предполагаемого наличия дочерней организации банка, страховой (перестраховочной) организации;

3) анализ финансовых последствий, предполагающий ухудшение финансового состояния банка, банковского конгломерата, страховой (перестраховочной) организации, страховой группы вследствие деятельности дочерней организации или планируемых банком, страховой (перестраховочной) организацией инвестиций;

4) несоблюдение приобретаемой дочерней организацией установленных пруденциальных нормативов и лимитов в случаях, предусмотренных законодательством государства, резидентом которого является приобретаемая дочерняя организация, в течение последних трех месяцев, предшествующих дате подачи заявления в уполномоченный орган на получение разрешения, и (или) в период рассмотрения заявления;

5) наличие у банка, страховой (перестраховочной) организации и (или) предполагаемой к приобретению дочерней организации действующих мер надзорного реагирования, предусмотренных подпунктами 2), 3), 4), 5), 8) и 13) пункта 1 статьи 80, статьей 81 Закона Республики Казахстан "О банках и банковской деятельности в Республике Казахстан", подпунктами 2), 3), 4), 5) и 8) пункта 1 статьи 53-3 Закона Республики Казахстан "О страховой деятельности", и (или) административных взысканий за административные правонарушения, предусмотренные частями шестой и восьмой статьи 213, статьями 227, 229, 230 и частью четвертой статьи 239 Кодекса Республики Казахстан об административных правонарушениях, на дату подачи заявления и (или) в период рассмотрения документов;

6) в случаях создания или приобретения банком, страховой (перестраховочной) организацией дочерней организации – банка, страховой (перестраховочной) организации, управляющего инвестиционным портфелем – резидентов Республики Казахстан – несоблюдение требований, предусмотренных настоящим Законом, а также законами Республики Казахстан "О банках и банковской деятельности в Республике Казахстан", "О страховой деятельности", "О рынке ценных бумаг", касательно выдачи согласия на приобретение статуса банковского холдинга, страхового холдинга, крупного участника банка, страховой (перестраховочной) организации, управляющего инвестиционным портфелем – резидентов Республики Казахстан;

7) несоблюдение банком, страховой (перестраховочной) организацией требований, установленных статьями 23 и 50 Закона Республики Казахстан "О банках и банковской деятельности в Республике Казахстан", статьями 15-1 и 48 Закона Республики Казахстан "О страховой деятельности", в отношении создания дочерних организаций банка, дочерних организаций страховых (перестраховочных) организаций, приобретения банками, страховой (перестраховочной) организацией акций, долей участия, паев либо других форм долевого участия в капитале организаций.

4. Заявление банка, страховой (перестраховочной) организации на получение разрешения на значительное участие в капитале организаций подается по форме, установленной нормативным правовым актом уполномоченного органа, с приложением документов, предусмотренных подпунктами 2), 3), 4), 5) и 6) пункта 2 настоящей статьи.

Отказ в выдаче разрешения на значительное участие в капитале организаций производится по основаниям, предусмотренным пунктом 3 настоящей статьи.

5. Уполномоченный орган выдает разрешение или отказывает в выдаче разрешения в течение пятидесяти рабочих дней после подачи заявления.

В случае отказа в выдаче разрешения уполномоченный орган обязан письменно уведомить заявителя об основаниях отказа.

В случае создания банком другого банка или приобретения банком значительного участия в капитале другого банка заявление на получение разрешения на создание дочерней организации или значительное участие в капитале организации, поданное в рамках получения разрешений на открытие банка или на добровольную реорганизацию микрофинансовой организации в форме конвертации в банк, рассматривается уполномоченным органом в сроки, установленные для рассмотрения заявлений на выдачу указанных разрешений.

6. Выдача разрешения банку, страховой (перестраховочной организации) на создание или приобретение дочерней организации, на значительное участие в капитале организации осуществляется в порядке, определенном нормативным правовым актом уполномоченного органа.

Порядок отзыва и (или) отмены разрешения на создание, приобретение дочерней организации, значительное участие в капитале организаций устанавливается нормативным правовым актом уполномоченного органа.

7. Ранее выданное разрешение на создание, приобретение дочерней организации, значительное участие в капитале организации отменяется в случаях:

1) отзыва разрешения на создание, приобретение дочерней организации, значительное участие в капитале организации при:

выявлении недостоверных сведений, на основании которых было выдано разрешение;

несоблюдении банком требований законодательства Республики Казахстан, связанных с деятельностью дочерней организации банка, которые привели к нарушению коэффициента достаточности собственного капитала банка;

выявлении несоответствия деятельности дочерней организации банка, страховой (перестраховочной) организации, а также организации, в которой банк, страховая (перестраховочная) организация имеют значительное участие в капитале, требованиям пункта 2 статьи 23 Закона Республики Казахстан "О банках и банковской деятельности в Республики Казахстан", пункта 3 статьи 48 Закона Республики Казахстан "О страховой деятельности";

2) прекращения деятельности дочерней организации банка, страховой (перестраховочной) организации либо организации, в которой банк, страховая (перестраховочная) организация имеют значительное участие в капитале, путем реорганизации (в форме слияния, присоединения) или ликвидации;

3) отсутствия у банка, страховой (перестраховочной) организации признаков контроля над дочерней организацией;

4) отсутствия у банка, страховой (перестраховочной) организации признаков значительного участия в капитале организации.

8. Выданное разрешение уполномоченного органа на создание, приобретение дочерней организации, значительное участие в капитале организации считается отмененным со дня, следующего за днем получения уполномоченным органом заявления банка, страховой (перестраховочной) организации с приложением подтверждающих документов об отмене ранее выданного разрешения по основаниям, предусмотренным подпунктами 2), 3) и 4) пункта 7 настоящей статьи, либо за днем обнаружения уполномоченным органом фактов, являющихся основанием для отмены выданного разрешения.

9. При отзыве разрешения на создание, приобретение дочерней организации, значительное участие в капитале организации по основаниям, указанным в подпункте 1) пункта 7 настоящей статьи, уполномоченный орган принимает решение в течение двух месяцев с даты обнаружения факта, являющегося основанием для отзыва разрешения.

В случае отзыва разрешения на создание, приобретение дочерней организации, значительное участие в капитале организации банк, страховая (перестраховочная) организация обязаны в течение шести месяцев с даты отзыва такого разрешения произвести отчуждение принадлежащих им акций, долей участия, паев либо других форм долевого участия в капитале указанных организаций лицам, не связанным с данным банком, данной страховой (перестраховочной) организацией особыми отношениями, и представить подтверждающие документы в уполномоченный орган.

10. В случае, если банк, страховая (перестраховочная) организация, желающие приобрести статус крупного участника банка, страховой (перестраховочной) организации, банковского холдинга, страхового холдинга, создают или приобретают дочерний банк, дочернюю страховую (перестраховочную) организацию либо приобретают значительное участие в капитале банка, страховой (перестраховочной) организации, разрешение на создание, приобретение дочерней организации или значительное участие в капитале выдается уполномоченным органом банку, страховой (перестраховочной) организации одновременно с выдачей документа, содержащего согласие уполномоченного органа на приобретение статуса крупного участника банка, страховой (перестраховочной) организации, банковского холдинга, страхового холдинга, без представления документов, предусмотренных настоящей статьей, за исключением заявления на получение разрешения на создание, приобретение дочерней организации или значительное участие в капитале организации и документа, подтверждающего уплату сбора за выдачу разрешения.

Документ, подтверждающий уплату сбора за выдачу разрешения, предусмотренный частью первой настоящего пункта, не представляется в случае уплаты данного сбора через платежный шлюз "электронного правительства".

11. Требования настоящей статьи не распространяются на:

1) случаи создания (приобретения) банком дочерней организации на условиях, предусмотренных статьей 30 Закона Республики Казахстан "О банках и банковской деятельности в Республике Казахстан";

2) случаи приобретения банком акций другого банка либо акций и долей участия в уставных капиталах юридических лиц, принадлежащих другому банку, при проведении ими реорганизации в форме присоединения в порядке, определенном законодательством Республики Казахстан.

Сноска. Закон дополнен статьей 9-6 в соответствии с Законом РК от 16.01.2026 № 259-VIII (вводится в действие по истечении шестидесяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Статья 9-7. Публикация основных показателей деятельности банка, филиала банка – нерезидента, банковского холдинга, страховой (перестраховочной) организации, страхового брокера, страхового холдинга, филиала страховой (перестраховочной) организации – нерезидента Республики Казахстан, филиала страхового брокера – нерезидента Республики Казахстан

1. Банк, страховая (перестраховочная) организация, страховой брокер публикуют годовую консолидированную финансовую отчетность, а в случае отсутствия дочерней (дочерних) организации (организаций) – неконсолидированную годовую финансовую отчетность, а также аудиторский отчет в порядке и сроки, которые установлены нормативным правовым актом уполномоченного органа, после подтверждения аудиторской организацией достоверности представленных в них сведений и утверждения годовой финансовой отчетности годовым общим собранием акционеров банка, страховой (перестраховочной) организации, годовым общим собранием участников страхового брокера, страхового брокера – нерезидента Республики Казахстан.

Банк, филиал банка – нерезидента Республики Казахстан по требованию уполномоченного органа размещают на интернет-ресурсе банка, филиала банка – нерезидента Республики Казахстан иную отчетность в соответствии с перечнем и сроками, которые установлены нормативным правовым актом уполномоченного органа.

Банк, страховая (перестраховочная) организация ежеквартально публикуют бухгалтерский баланс, отчет о прибылях и убытках, соответствующие международным стандартам финансовой отчетности, в порядке и сроки, которые установлены нормативным правовым актом уполномоченного органа, без их аудиторского подтверждения.

2. Банковские холдинги – резиденты Республики Казахстан, страховые холдинги – резиденты Республики Казахстан публикуют годовую консолидированную финансовую отчетность, а в случае отсутствия дочерней (дочерних) организации (организаций) – неконсолидированную финансовую отчетность, а также аудиторский отчет в порядке и сроки, которые установлены нормативным правовым актом уполномоченного органа.

3. Филиал банка – нерезидента Республики Казахстан, филиал страховой (перестраховочной) организации – нерезидента Республики Казахстан, филиал страхового брокера – нерезидента Республики Казахстан публикуют в порядке и сроки, которые установлены нормативным правовым актом уполномоченного органа:

годовую отчетность по данным бухгалтерского учета филиала банка – нерезидента Республики Казахстан, филиала страховой (перестраховочной) организации – нерезидента Республики Казахстан, филиала страхового брокера – нерезидента Республики Казахстан;

годовую консолидированную финансовую отчетность банка – нерезидента Республики Казахстан, страховой (перестраховочной) организации – нерезидента Республики Казахстан, страхового брокера – нерезидента Республики Казахстан, а в случае отсутствия дочерней (дочерних) организации (организаций) – неконсолидированную годовую финансовую отчетность банка – нерезидента Республики Казахстан, страховой (перестраховочной) организации – нерезидента Республики Казахстан, страхового брокера –нерезидента Республики Казахстан, а также аудиторский отчет после подтверждения аудиторской организацией достоверности представленных в них сведений и утверждения финансовой отчетности банком – нерезидентом Республики Казахстан, страховой (перестраховочной) организацией – нерезидентом Республики Казахстан, страховым брокером – нерезидентом Республики Казахстан.

Филиал банка – нерезидента Республики Казахстан, филиал страховой (перестраховочной) организации – нерезидента Республики Казахстан, филиал страхового брокера – нерезидента Республики Казахстан ежеквартально публикуют отчет об активах и обязательствах, отчет о доходах и расходах, соответствующие международным стандартам финансовой отчетности, в порядке и сроки, которые установлены нормативным правовым актом уполномоченного органа, без их аудиторского подтверждения.

Сноска. Закон дополнен статьей 9-7 в соответствии с Законом РК от 16.01.2026 № 259-VIII (вводится в действие по истечении шестидесяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Статья 10. Особенности государственного регулирования, контроля и надзора за банковской деятельностью

Сноска. Заголовок статьи 10 в редакции Закона РК от 05.07.2012 № 30-V (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после его первого официального опубликования).

В целях осуществления государственного регулирования, контроля и надзора за банковской деятельностью уполномоченный орган:

1) определяет порядок выдачи и отказа в выдаче согласия на приобретение физическими и юридическими лицами статуса крупного участника банка и банковского холдинга, разрешения на создание и приобретение банками и банковскими холдингами дочерней организации, а также разрешения на приобретение банками и банковскими холдингами значительного участия в капитале юридических лиц, выдает либо отказывает в выдаче указанных согласий и разрешений;

2) устанавливает минимальные размеры собственного капитала банков;

3) устанавливает требования по формированию резервного капитала банков;

4) утверждает пруденциальные нормативы и иные обязательные к соблюдению нормы и лимиты для банковских конгломератов;

5) (исключен - от 19 февраля 2007 года N 230)

6) устанавливает порядок классификации активов и условных обязательств и создания против них провизии. Порядок отнесения активов и условных обязательств к категории сомнительных и безнадежных определяется по согласованию с государственным органом, обеспечивающим налоговый контроль за исполнением налоговых обязательств перед государством;

7) исключен Законом РК от 30.06.2025 № 205-VIII (вводится в действие по истечении шестидесяти календарных дней после дня его первого официального опубликования);

8) определяет порядок применения и принимает решение о применении к аффилированным лицам банка принудительных мер, предусмотренных законами Республики Казахстан;

Примечание ИЗПИ!
Подпункт 9) предусматривается в редакции Закона РК от 16.01.2026 № 259-VIII (вводится в действие с 01.07.2026).

9) принимает в случаях, установленных банковским законодательством Республики Казахстан, решение о консервации банка и назначает временную администрацию (временного управляющего банком);

9-1) в случаях, предусмотренных законами Республики Казахстан, принимает решение о создании и прекращении деятельности стабилизационного банка;

10) принимает в случаях, установленных законами Республики Казахстан, решение о лишении банковской лицензии на осуществление всех или отдельных видов операций, предусмотренных банковским законодательством Республики Казахстан, и назначает временную администрацию банка, ликвидационную комиссию принудительно прекращающего деятельность филиала банка – нерезидента Республики Казахстан;

10-1) принимает в случаях, установленных законами Республики Казахстан, решение о завершении процедуры добровольного или принудительного прекращения деятельности филиала банка-нерезидента Республики Казахстан;

11) осуществляет иные функции в соответствии с законодательством Республики Казахстан.

Сноска. Статья 10 с изменениями, внесенными законами РК от 23.12.2005 N 107 (порядок введения в действие см. ст.2 Закона N 107); от 05.05.2006 N 139 (порядок введения в действие см. ст.2 Закона РК N 139); от 19.02.2007 N 230 (порядок введения в действие см. ст. 2); от 11.07.2009 N 185-IV (вводится в действие с 30.08.2009); от 15.07.2010 № 337-IV (порядок введения в действие см. ст. 2); от 15.07.2010 № 338-IV (порядок введения в действие см. ст. 2); от 28.12.2011 № 524-IV (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после его первого официального опубликования); от 05.07.2012 № 30-V(вводится в действие по истечении десяти календарных дней после его первого официального опубликования); от 24.11.2015 № 422-V (вводится в действие с 16.12.2020); от 02.01.2021 № 399-VI (вводится в действие с 16.12.2020); от 30.06.2025 № 205-VIII (вводится в действие по истечении шестидесяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); от 16.01.2026 № 259-VIII (вводится в действие по истечении шестидесяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Статья 10-1. Задача, функции, права и обязанности представителя уполномоченного органа в банках

Сноска. Статья 10-1 исключена Законом РК от 15.07.2010 № 338-IV (порядок введения в действие см. ст. 2).

Статья 11. Особенности государственного регулирования, контроля и надзора за страховой деятельностью

Сноска. Заголовок статьи 11 в редакции Закона РК от 05.07.2012 № 30-V(вводится в действие по истечении десяти календарных дней после его первого официального опубликования).

В целях осуществления государственного регулирования, контроля и надзора за страховой деятельностью уполномоченный орган:

1) определяет порядок выдачи и отказа в выдаче согласия на приобретение физическими и юридическими лицами статуса крупного участника страховой (перестраховочной) организации и страхового холдинга, разрешения на создание и приобретение страховой (перестраховочной) организацией и страховым холдингом дочерней организации, а также разрешения на приобретение страховыми (перестраховочными) организациями и страховыми холдингами значительного участия в капитале юридических лиц, выдает указанные согласие и разрешение либо отказывает в их выдаче;

2) устанавливает требования к формированию страховыми (перестраховочными) организациями, филиалами страховых (перестраховочных) организаций-нерезидентов Республики Казахстан страховых резервов, методике расчета страховых резервов и их структуре;

2-1) утверждает требования к оценке и структуре страховых обязательств в соответствии с международными стандартами финансовой отчетности и автоматизации их оценки, методике оценки страховых обязательств, порядок и сроки ее согласования;

3) исключен Законом РК от 02.07.2018 № 166-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования);

4) определяет порядок размещения и инвестирования активов страховыми (перестраховочными) организациями;

5) устанавливает требования к содержанию и порядку оформления страховых полисов;

6) определяет порядок и условия увеличения размера регулярных страховых выплат в период действия договоров аннуитета на основании актуарного заключения и требования к его содержанию;

7) определяет порядок и условия выдачи страховой организацией, осуществляющей деятельность по накопительному страхованию, займов своим страхователям;

8) определяет порядок учета страховой (перестраховочной) организацией, филиалом страховой (перестраховочной) организации-нерезидента Республики Казахстан договоров страхования и перестрахования, в том числе исполненных страховой (перестраховочной) организацией, филиалом страховой (перестраховочной) организации-нерезидента Республики Казахстан с нарушением установленных (договорами или законодательством Республики Казахстан) сроков;

9) исключен Законом РК от 30.06.2025 № 205-VIII (вводится в действие по истечении шестидесяти календарных дней после дня его первого официального опубликования);

10) принимает в случаях, установленных законами Республики Казахстан, решение о лишении лицензии на право осуществления страховой (перестраховочной) деятельности и назначает временную администрацию (временного администратора) страховой (перестраховочной) организации, ликвидационную комиссию принудительно прекращающего деятельность филиала страховой (перестраховочной) организации-нерезидента Республики Казахстан;

10-1) принимает в случаях, установленных законами Республики Казахстан, решение о завершении процедуры добровольного или принудительного прекращения деятельности филиала страховой (перестраховочной) организации-нерезидента Республики Казахстан;

11) определяет порядок обязательного коллективного гарантирования страховых выплат по видам обязательного страхования;

12) осуществляет иные функции в соответствии с законодательством Республики Казахстан.

Сноска. Статья 11 с изменениями, внесенными законами РК от 05.05.2006 N 139 (порядок введения в действие см. ст.2 Закона РК N 139); от 19.02.2007 N 230 (порядок введения в действие см. ст. 2); от 15.07.2010 № 337-IV (порядок введения в действие см. ст. 2); от 28.12.2011 № 524-IV (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после его первого официального опубликования); от 05.07.2012 № 30-V(вводится в действие по истечении десяти календарных дней после его первого официального опубликования); от 24.11.2015 № 422-V (вводится в действие с 16.12.2020); от 02.07.2018 № 166-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); от 02.01.2021 № 399-VI (вводится в действие с 16.12.2020); от 30.06.2025 № 205-VIII (вводится в действие по истечении шестидесяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); от 18.07.2025 № 215-VIII (вводится в действие с 01.01.2026).

Статья 12. Особенности государственного регулирования, контроля и надзора за деятельностью субъектов рынка ценных бумаг и иных финансовых инструментов

Сноска. Заголовок статьи 12 в редакции Закона РК от 24.11.2015 № 422-V (вводится в действие с 01.01.2016).

В целях осуществления государственного регулирования, контроля и надзора за деятельностью субъектов рынка ценных бумаг и иных финансовых инструментов уполномоченный орган:

1) признает активы финансового рынка ценными бумагами;

1-1) осуществляет мониторинг эмитентов негосударственных эмиссионных ценных бумаг;

2) осуществляет государственную регистрацию выпусков негосударственных эмиссионных ценных бумаг, исламских ценных бумаг, производных ценных бумаг;

рассматривает и утверждает отчеты об итогах размещения акций, отчеты об обмене размещенных акций акционерного общества одного вида на акции данного акционерного общества другого вида, отчеты об итогах размещения или погашения исламских ценных бумаг и производных ценных бумаг;

производит аннулирование выпусков акций и облигаций;

3) определяет условия и порядок выпуска, размещения, обращения и погашения ценных бумаг, в том числе производных ценных бумаг;

4) устанавливает условия и порядок государственной регистрации выпусков ценных бумаг, в том числе производных ценных бумаг, рассмотрения отчетов об итогах их размещения, отчетов об итогах размещения или погашения исламских ценных бумаг и производных ценных бумаг, а также их аннулирования;

5)-7) (исключены - от 19 февраля 2007 года N 230)

8) определяет условия и порядок приостановления и возобновления размещения и обращения ценных бумаг и производных ценных бумаг;

9) ведет Государственный реестр ценных бумаг, электронный реестр лицензиара и реестр разрешений на осуществление деятельности на рынке ценных бумаг;

9-1) определяет порядок выдачи и отказа в выдаче согласия на приобретение физическими и юридическими лицами статуса крупного участника управляющего инвестиционным портфелем, требования к документам, представляемым для получения указанного согласия, выдает либо отказывает в выдаче такого согласия;

9-2) устанавливает минимальный размер уставного капитала профессиональных участников рынка ценных бумаг, порядок его формирования и состав;

9-3) утверждает пруденциальные нормативы и иные обязательные к соблюдению нормы и лимиты для профессиональных участников рынка ценных бумаг;

10) устанавливает условия и порядок осуществления профессиональной деятельности на рынке ценных бумаг, в том числе требования к условиям и порядку совершения операций с ценными бумагами;

11) устанавливает порядок инвестирования управляющим инвестиционным портфелем и институциональными инвесторами;

11-1) устанавливает порядок ведения управляющим инвестиционным портфелем учета пенсионных накоплений за счет добровольных пенсионных взносов на индивидуальных пенсионных счетах вкладчиков (получателей);

11-2) выдает разрешение на проведение реорганизации добровольного накопительного пенсионного фонда;

12) устанавливает порядок осуществления деятельности организаторов торгов с ценными бумагами и профессиональных организаций;

13) осуществляет контроль за манипулированием ценами (курсами) ценных бумаг и иных финансовых инструментов, в том числе производных ценных бумаг и иностранных валют, заключением на рынке ценных бумаг сделок с использованием инсайдерской информации или информации, составляющей служебную, коммерческую, банковскую или иную охраняемую законом тайну;

14) осуществляет регулирование и контроль функционирования инвестиционных фондов в соответствии с законодательством Республики Казахстан;

14-1) исключен Законом РК от 05.07.2012 № 30-V (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после его первого официального опубликования);

14-2) устанавливает требования по наличию системы управления рисками для профессиональных участников рынка ценных бумаг;

14-3) исключен Законом РК от 02.07.2018 № 168-VІ (вводится в действие с 01.01.2019);

15) осуществляет иные функции в соответствии с законодательством Республики Казахстан.

Сноска. Статья 12 с изменениями, внесенными законами РК от 07.07.2004 N 577; от 20.02.2006 N 127 (порядок введения в действие см. ст. 2); от 19.02.2007 N 230 (порядок введения в действие см. ст. 2); от 15.07.2010 № 337-IV (порядок введения в действие см. ст. 2); от 28.12.2011 № 524-IV (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после его первого официального опубликования); от 05.07.2012 № 30-V(вводится в действие по истечении десяти календарных дней после его первого официального опубликования); от 21.06.2013 № 106-V (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после его первого официального опубликования); от 12.11.2015 № 391-V (вводится в действие по истечении шести месяцев после дня его первого официального опубликования); от 24.11.2015 № 422-V (вводится в действие с 01.01.2016); от 02.07.2018 № 166-VI (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); от 02.07.2018 № 168-VІ (порядок введения в действие см. ст.2); от 12.07.2022 № 138-VII (вводится в действие по истечении шестидесяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Статья 12-1. Мониторинг эмитентов негосударственных эмиссионных ценных бумаг

Сноска. Закон дополнен статьей 12-1 в соответствии с Законом РК от 02.07.2018 № 168-VІ (вводится в действие по истечении десяти календарных дней со дня его первого официального опубликования); исключена Законом РК от 03.07.2019 № 262-VI (вводится в действие с 01.01.2020).

Статья 12-2. Особенности государственного регулирования, контроля и надзора за микрофинансовой деятельностью

В целях осуществления государственного регулирования, контроля и надзора за микрофинансовой деятельностью уполномоченный орган:

1) утверждает правила лицензирования микрофинансовой деятельности, квалификационные требования на осуществление микрофинансовой деятельности и перечень документов, подтверждающих соответствие им;

2) ведет реестр организаций, осуществляющих микрофинансовую деятельность;

3) устанавливает минимальные размеры уставного и собственного капиталов организаций, осуществляющих микрофинансовую деятельность;

4) утверждает пруденциальные нормативы и иные обязательные к соблюдению нормы и лимиты для организаций, осуществляющих микрофинансовую деятельность;

5) утверждает правила осуществления классификации активов и условных обязательств по предоставленным микрокредитам и создания против них провизий (резервов) по согласованию с уполномоченным органом, осуществляющим руководство в сфере обеспечения поступлений налогов и других обязательных платежей в бюджет;

6) осуществляет иные функции, предусмотренные настоящим Законом, иными законами Республики Казахстан и актами Президента Республики Казахстан.

Сноска. Закон дополнен статьей 12-3 в соответствии с Законом РК от 03.07.2020 № 359-VI (вводится в действие с 01.01.2021); с изменениями, внесенными Законом РК от 02.01.2021 № 399-VI (вводится в действие с 01.01.2021).

Статья 12-3. Государственное регулирование, контроль и надзор за деятельностью саморегулируемых организаций в сфере микрофинансовой деятельности и саморегулируемых организаций в сфере коллекторской деятельности

1. В целях осуществления государственного регулирования, контроля и надзора за деятельностью саморегулируемых организаций в сфере микрофинансовой деятельности и саморегулируемых организаций в сфере коллекторской деятельности уполномоченный орган:

1) согласовывает правила и стандарты саморегулируемых организаций в сфере микрофинансовой деятельности и саморегулируемых организаций в сфере коллекторской деятельности;

2) ведет реестры саморегулируемых организаций в сфере микрофинансовой деятельности и саморегулируемых организаций в сфере коллекторской деятельности;

3) устанавливает порядок осуществления деятельности саморегулируемой организации в сфере микрофинансовой деятельности и саморегулируемой организации в сфере коллекторской деятельности;

4) проводит проверки деятельности саморегулируемых организаций в сфере микрофинансовой деятельности и саморегулируемых организаций в сфере коллекторской деятельности с целью выявления и (или) предупреждения фактов несоблюдения саморегулируемыми организациями в сфере микрофинансовой деятельности и саморегулируемыми организациями в сфере коллекторской деятельности требований, установленных настоящим Законом, иными законами Республики Казахстан, нормативными правовыми актами уполномоченного органа и Национального Банка Республики Казахстан, правилами, а также стандартами саморегулируемых организаций в сфере микрофинансовой деятельности и саморегулируемых организаций в сфере коллекторской деятельности;

5) применяет к саморегулируемым организациям в сфере микрофинансовой деятельности и саморегулируемым организациям в сфере коллекторской деятельности ограниченные меры воздействия, санкции, предусмотренные законами Республики Казахстан;

6) публикует в средствах массовой информации сведения о саморегулируемых организациях в сфере микрофинансовой деятельности и саморегулируемых организациях в сфере коллекторской деятельности (за исключением сведений, составляющих служебную, коммерческую, банковскую или иную охраняемую законом тайну), в том числе информацию о мерах, принятых к ним;

7) осуществляет иные функции, предусмотренные настоящим Законом, иными законами Республики Казахстан и актами Президента Республики Казахстан.

2. Контроль и надзор за деятельностью саморегулируемых организаций в сфере микрофинансовой деятельности и саморегулируемых организаций в сфере коллекторской деятельности осуществляются уполномоченным органом в соответствии с настоящим Законом и иными законами Республики Казахстан и в целях выявления в ходе осуществления своих контрольных и надзорных функций нарушений саморегулируемыми организациями в сфере микрофинансовой деятельности и саморегулируемыми организациями в сфере коллекторской деятельности требований законодательства Республики Казахстан, нормативных правовых актов уполномоченного органа и Национального Банка Республики Казахстан, правил, стандартов саморегулируемых организаций в сфере микрофинансовой деятельности и саморегулируемых организаций в сфере коллекторской деятельности, а также нарушений прав и законных интересов потребителей финансовых услуг.

3. Уполномоченный орган осуществляет в отношении саморегулируемых организаций в сфере микрофинансовой деятельности и саморегулируемых организаций в сфере коллекторской деятельности иные формы контроля и надзора путем:

1) анализа информации и отчетности, предоставляемых саморегулируемыми организациями в сфере микрофинансовой деятельности и саморегулируемыми организациями в сфере коллекторской деятельности в соответствии с требованиями законодательства Республики Казахстан;

2) дистанционного надзора в порядке, установленном законами Республики Казахстан.

Сноска. Закон дополнен статьей 12-3 в соответствии с Законом РК от 16.01.2026 № 259-VIII (вводится в действие по истечении шестидесяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Статья 13. Особенности государственного регулирования, контроля и надзора за деятельностью единого накопительного пенсионного фонда и добровольного накопительного пенсионного фонда

В целях осуществления государственного регулирования, контроля и надзора за деятельностью единого накопительного пенсионного фонда и добровольного накопительного пенсионного фонда уполномоченный орган:

1) устанавливает требования к руководящим работникам единого накопительного пенсионного фонда и добровольного накопительного пенсионного фонда;

2) устанавливает порядок ведения учета пенсионных накоплений за счет обязательных пенсионных взносов, обязательных профессиональных пенсионных взносов на индивидуальных пенсионных счетах вкладчиков (получателей);

3) устанавливает порядок перевода добровольных пенсионных накоплений вкладчиков в единый накопительный пенсионный фонд в случае лишения лицензии на управление инвестиционным портфелем с правом привлечения добровольных пенсионных взносов;

4) определяет порядок формирования системы управления рисками и внутреннего контроля;

5) осуществляет иные функции в соответствии с законодательством Республики Казахстан.

Сноска. Статья 13 в редакции Закона РК от 21.06.2013 № 106-V (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после его первого официального опубликования).

Статья 13-1. Особенности порядка организации и проведения проверок финансовых организаций и их аффилиированных лиц, юридических лиц, осуществляющих деятельность на рынке ценных бумаг, эмитентов ценных бумаг, кредитных бюро, ликвидационных комиссий банков, страховых (перестраховочных) организаций, накопительных пенсионных фондов

Сноска. Статья 13-1 исключена Законом РК от 05.07.2012 № 30-V(вводится в действие по истечении десяти календарных дней после его первого официального опубликования).

Статья 13-2. Полномочия в области аудита иной информации в сфере финансового рынка

Уполномоченный орган:

1) требует проведения аудита иной информации банка, страховой (перестраховочной) организации, филиала банка – нерезидента Республики Казахстан, филиала страховой (перестраховочной) организации – нерезидента Республики Казахстан, профессионального участника рынка ценных бумаг;

2) устанавливает по согласованию с уполномоченным государственным органом, осуществляющим государственное регулирование в области аудиторской деятельности и контроль за деятельностью аудиторских и профессиональных аудиторских организаций, перечень вопросов, подлежащих проверке в рамках аудита иной информации, требования к содержанию, срокам представления аудиторской организацией аудиторского заключения по аудиту иной информации, требования к аудиторам в составе аудиторской организации, привлекаемой к аудиту иной информации.

Сноска. Закон дополнен статьей 13-2 в соответствии с Законом РК от 02.07.2018 № 168-VІ (порядок введения в действие см. ст. 2).

Статья 13-3. Цели введения и общие условия осуществления деятельности в рамках особого режима регулирования

1. Особый режим регулирования представляет собой совокупность специальных условий осуществления деятельности в финансовой сфере, деятельности, связанной с концентрацией финансовых ресурсов и (или) с платежными услугами, устанавливаемых уполномоченным органом.

2. Особый режим регулирования направлен на достижение следующих целей:

1) повышение конкуренции на рынке финансовых услуг и инвестиционной привлекательности финансового рынка;

2) внедрение новых услуг и развитие финансового рынка для повышения степени удовлетворенности и соответствия интересам потребителей, субъектов предпринимательства и государства;

3) формирование оптимального регулирования и надзора финансового рынка и финансовых организаций, обеспечение финансовой стабильности и защиты интересов потребителей.

3. Принципами особого режима регулирования являются:

1) обеспечение равенства условий участия в рамках особого режима регулирования;

2) соблюдение участниками особого режима регулирования прав и интересов потребителей.

4. Особый режим регулирования вводится решением Правления уполномоченного органа, в котором указываются виды деятельности (услуги, продукты) в финансовой сфере, деятельности, связанной с концентрацией финансовых ресурсов и (или) с платежными услугами, специальные условия их осуществления в рамках особого режима регулирования, перечень участников, порядок и условия применения к участникам особого режима регулирования требований законодательства Республики Казахстан.

Введение особого режима регулирования в отношении деятельности, связанной с платежными услугами, осуществляется решением Правления уполномоченного органа по согласованию с Национальным Банком Республики Казахстан.

Общий срок особого режима регулирования не превышает пяти лет.

5. Особый режим регулирования прекращает свое действие после истечения срока, на который он был введен.

6. Порядок введения и отмены особого режима регулирования, осуществления деятельности в рамках особого режима регулирования утверждается нормативным правовым актом уполномоченного органа.

Сноска. Закон дополнен статьей 13-3 в соответствии с Законом РК от 03.07.2019 № 262-VI (вводится в действие с 01.01.2020); с изменением, внесенным Законом РК от 12.07.2022 № 138-VII (вводится в действие по истечении шестидесяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Статья 13-4. Осуществление деятельности в рамках особого режима регулирования

1. Участниками особого режима регулирования могут быть финансовые организации и (или) иные юридические лица, осуществляющие деятельность в финансовой сфере, деятельность, связанную с концентрацией финансовых ресурсов и (или) с платежными услугами (далее – участники особого режима регулирования).

2. Деятельность участника особого режима регулирования осуществляется в соответствии с договором об осуществлении деятельности в рамках особого режима регулирования, заключаемым с уполномоченным органом.

Договор об осуществлении деятельности, связанной с платежными услугами, в рамках особого режима регулирования заключается между участником особого режима регулирования, уполномоченным органом и Национальным Банком Республики Казахстан.

Типовой договор об осуществлении деятельности в рамках особого режима регулирования утверждается уполномоченным органом.

Типовой договор об осуществлении деятельности в рамках особого режима регулирования должен содержать условие, в соответствии с которым участник особого режима регулирования обязан уведомлять потребителей услуг об осуществлении им деятельности в рамках особого режима регулирования.

3. Критерии отбора и порядок рассмотрения документов для заключения договора об осуществлении деятельности в рамках особого режима регулирования утверждаются нормативным правовым актом уполномоченного органа.

4. Уполномоченный орган отказывает лицу, желающему стать участником особого режима регулирования, в заключении договора об осуществлении деятельности в рамках особого режима регулирования в случаях несоответствия заявленного вида деятельности целям введения особого режима регулирования, несоответствия лица, желающего стать участником особого режима регулирования, критериям отбора и (или) несоответствия представленных документов требованиям, установленным нормативным правовым актом уполномоченного органа.

5. Действие договора об осуществлении деятельности в рамках особого режима регулирования прекращается:

1) при прекращении действия особого режима регулирования в связи с истечением срока, на который он был введен, либо его отмене;

2) при истечении срока или досрочном расторжении договора об осуществлении деятельности в рамках особого режима регулирования;

3) в иных случаях, предусмотренных гражданским законодательством Республики Казахстан или договором об осуществлении деятельности в рамках особого режима регулирования.

6. Уполномоченный орган вправе расторгнуть в одностороннем порядке договор об осуществлении деятельности в рамках особого режима регулирования в случае неисполнения участником особого режима регулирования предусмотренных договором обязательств, а также в случае, если участник особого режима регулирования перестал соответствовать условиям, установленным нормативным правовым актом уполномоченного органа.

Уполномоченный орган уведомляет участника особого режима регулирования о неисполнении обязательств, определенных договором об осуществлении деятельности в рамках особого режима регулирования, и необходимости устранения нарушений в срок не более шестидесяти рабочих дней со дня уведомления.

Участник особого режима регулирования в срок не более пяти рабочих дней со дня получения уведомления уполномоченного органа разрабатывает и представляет в уполномоченный орган план мероприятий по устранению выявленных нарушений и (или) причин, а также условий, способствовавших их совершению. В плане мероприятий указываются перечень запланированных мероприятий, сроки их осуществления, а также ответственные должностные лица.

В случае одобрения уполномоченным органом плана мероприятий участник особого режима регулирования приступает к его реализации и представляет в уполномоченный орган отчет о выполнении мероприятий в сроки, установленные уполномоченным органом.

При несогласии уполномоченного органа с планом мероприятий участник особого режима регулирования устраняет замечания уполномоченного органа.

В случае неодобрения плана мероприятий и (или) непринятия участником особого режима регулирования мер по устранению указанных замечаний уполномоченный орган уведомляет участника особого режима регулирования о расторжении договора об осуществлении деятельности в рамках особого режима регулирования в одностороннем порядке.

7. После прекращения действия договора об осуществлении деятельности в рамках особого режима регулирования лицо, ранее являвшееся участником особого режима регулирования, обязано незамедлительно прекратить деятельность, осуществляемую в рамках особого режима регулирования, подлежащую лицензированию или в отношении которой действует разрешительный порядок в соответствии с законами Республики Казахстан, а также исполнить обязательства перед своими клиентами в порядке и сроки, установленные нормативными правовыми актами уполномоченного органа.

8. Осуществление деятельности, подлежащей лицензированию или в отношении которой действует разрешительный порядок в соответствии с законами Республики Казахстан, после прекращения действия договора об осуществлении деятельности в рамках особого режима регулирования является незаконным и влечет за собой ответственность, установленную законами Республики Казахстан.

9. Полномочия уполномоченного органа, предусмотренные пунктами 4 и 6 настоящей статьи, в отношении деятельности, связанной с платежными услугами, осуществляются по согласованию с Национальным Банком Республики Казахстан.

Сноска. Закон дополнен статьей 13-4 в соответствии с Законом РК от 03.07.2019 № 262-VI (вводится в действие с 01.01.2020).

Статья 13-5. Полномочия уполномоченного органа по использованию мотивированного суждения

1. Уполномоченный орган вправе использовать мотивированное суждение в отношении:

1) банков, организаций, осуществляющих отдельные виды банковских операций, банковских холдингов, крупных участников банка, страховых (перестраховочных) организаций, страховых холдингов, крупных участников страховой (перестраховочной) организации, страховых групп и (или) организаций, входящих в состав страховых групп, страховых брокеров, организации, гарантирующей осуществление страховых выплат, актуариев, имеющих лицензию на осуществление актуарной деятельности на страховом рынке, профессиональных участников рынка ценных бумаг (за исключением организаций, осуществляющих трансфер-агентскую деятельность), крупных участников управляющих инвестиционным портфелем, микрофинансовых организаций;

2) руководящих работников, кандидатов на должности руководящих работников банка, банковского холдинга, страховой (перестраховочной) организации, страхового холдинга, страхового брокера, организации, гарантирующей осуществление страховых выплат, профессионального участника рынка ценных бумаг (за исключением организаций, осуществляющих трансфер-агентскую деятельность), единого накопительного пенсионного фонда, добровольного накопительного пенсионного фонда.

2. Под мотивированным суждением понимается обоснованное профессиональное мнение коллегиального органа уполномоченного органа, которое является основанием для применения мер надзорного реагирования, установленных законами Республики Казахстан, а также для принятия решений в иных случаях, предусмотренных настоящим Законом и иными законами Республики Казахстан.

Уполномоченный орган вправе использовать мотивированное суждение в случаях:

1) оценки деловой репутации на предмет наличия либо отсутствия безупречной деловой репутации, а также оценки финансового положения на предмет наличия либо отсутствия неустойчивого финансового положения при выдаче (отказе в выдаче) разрешения на открытие банка, страховой (перестраховочной) организации, согласия на приобретение статуса крупного участника банка, банковского холдинга, крупного участника страховой (перестраховочной) организации, страхового холдинга, крупного участника управляющего инвестиционным портфелем, разрешения на значительное участие банка, страховой (перестраховочной) организации в капиталах организаций, разрешения на создание или приобретение дочерней организации банком, страховой (перестраховочной) организацией, а также согласия на назначение (избрание) на должность руководящего работника банка, банковского холдинга, страховой (перестраховочной) организации, страхового холдинга, страхового брокера, организации, гарантирующей осуществление страховых выплат, профессионального участника рынка ценных бумаг (за исключением организаций, осуществляющих трансфер-агентскую деятельность), единого накопительного пенсионного фонда, добровольного накопительного пенсионного фонда при уведомлении банком, банковским холдингом, страховой (перестраховочной) организацией, страховым холдингом, страховым брокером, организацией, гарантирующей осуществление страховых выплат, профессиональным участником рынка ценных бумаг (за исключением организаций, осуществляющих трансфер-агентскую деятельность), единым накопительным пенсионным фондом, добровольным накопительным пенсионным фондом и организацией, осуществляющей отдельные виды банковских операций, о назначении (избрании) руководящих работников, выдаче банковских лицензий, лицензий на осуществление страховой (перестраховочной) деятельности, осуществление деятельности страхового брокера, осуществление деятельности на рынке ценных бумаг;

2) оценки деловой репутации на предмет наличия либо отсутствия безупречной деловой репутации руководящих работников банка, банковского холдинга, страховой (перестраховочной) организации, страхового холдинга, страхового брокера, организации, гарантирующей осуществление страховых выплат, профессионального участника рынка ценных бумаг (за исключением организаций, осуществляющих трансфер-агентскую деятельность), единого накопительного пенсионного фонда, добровольного накопительного пенсионного фонда в период осуществления ими своих обязанностей или в период действия выданного согласия на назначение (избрание) на должность руководящего работника банка, банковского холдинга, страховой (перестраховочной) организации, страхового холдинга, страхового брокера, организации, гарантирующей осуществление страховых выплат, профессионального участника рынка ценных бумаг (за исключением организаций, осуществляющих трансфер-агентскую деятельность), единого накопительного пенсионного фонда, добровольного накопительного пенсионного фонда;

3) определения наличия признаков осуществления работником деятельности, присущей функциям руководящих работников банка, банковского холдинга, страховой (перестраховочной) организации, страхового холдинга, страхового брокера, организации, гарантирующей осуществление страховых выплат, профессионального участника рынка ценных бумаг (за исключением организаций, осуществляющих трансфер-агентскую деятельность), единого накопительного пенсионного фонда, добровольного накопительного пенсионного фонда;

4) определения лиц, которые признаются лицами, связанными особыми отношениями с банком, страховой (перестраховочной) организацией, установления фактов предоставления банком, страховой (перестраховочной) организацией льготных условий лицам, связанным с ними особыми отношениями, а также отнесения сделок, совершенных банком, страховой (перестраховочной) организацией, к сделкам с льготными условиями;

5) определения лиц, которые признаются лицами, связанными между собой в целях манипулирования на рынке ценных бумаг;

Примечание ИЗПИ!
Действие подпункта 6) приостановлено до 01.07.2026 Законом РК от 16.01.2026 № 259-VIII (вводится в действие по истечении шестидесяти календарных дней после дня его первого официального опубликования) и в период приостановления данный пункт действует в следующей редакции.

6) оценки качества системы управления рисками и внутреннего контроля в банке и банковском конгломерате, страховой (перестраховочной) организации и страховой группе, профессиональном участнике рынка ценных бумаг (за исключением организаций, осуществляющих трансфер-агентскую деятельность) на предмет наличия и реализации эффективных внутренних политик и процедур, соответствующих характеру, масштабам и сложности деятельности, а также размерам банка, банковского конгломерата, страховой (перестраховочной) организации, страховой группы, профессионального участника рынка ценных бумаг;

7) оценки адекватности провизий (резервов) банка, микрофинансовой организации, страховой (перестраховочной) организации, профессионального участника рынка ценных бумаг (за исключением организаций, осуществляющих трансфер-агентскую деятельность), страховых резервов, рассчитанных актуарием, имеющим лицензию на осуществление актуарной деятельности на страховом рынке, в том числе на предмет соответствия методик по их формированию рискам банка, микрофинансовой организации, страховой (перестраховочной) организации, профессионального участника рынка ценных бумаг, а также достоверности используемой для их формирования информации;

8) оценки соответствия члена совета директоров – независимого директора банка требованиям к независимости;

9) оценки аудиторских отчетов на предмет наличия конфликта интересов, при котором заинтересованность аудиторской организации может повлиять на мнение о достоверности финансовой отчетности аудируемого субъекта;

10) оценки сделки, совершаемой (предполагаемой к совершению) банком на предмет наличия признаков высокого риска;

11) оценки деятельности (операций) финансовых организаций, уполномоченных агентов и других участников финансового рынка при предоставлении финансовых продуктов потребителям финансовых услуг на предмет наличия недобросовестных практик.

3. Состав коллегиального органа уполномоченного органа, указанного в части первой пункта 2 настоящей статьи, утверждается Правлением уполномоченного органа из числа заместителей Председателя уполномоченного органа, руководителей структурных подразделений уполномоченного органа. Заседания коллегиального органа уполномоченного органа ведет один из заместителей Председателя уполномоченного органа.

Мотивированное суждение используется уполномоченным органом с соблюдением принципов законности, обоснованности, объективности и единообразного подхода.

Мотивированное суждение основывается на информации, полученной в рамках осуществления уполномоченным органом контроля и надзора за деятельностью лиц, указанных в подпункте 1) пункта 1 настоящей статьи, и иной информации, полученной от физических и юридических лиц, международных организаций, государственных органов, в том числе иностранных надзорных органов и организаций, иных доступных источников и являющейся существенной для формирования мотивированного суждения.

При формировании мотивированного суждения уполномоченным органом принимаются во внимание пояснения лиц, указанных в пункте 1 настоящей статьи, при их наличии.

Проект мотивированного суждения направляется лицу, указанному в пункте 1 настоящей статьи. Лицо, указанное в пункте 1 настоящей статьи, в течение пяти рабочих дней должно представить в уполномоченный орган мотивированный ответ о согласии либо несогласии с проектом мотивированного суждения. Непредставление лицом, указанным в пункте 1 настоящей статьи, мотивированного ответа в установленный срок считается согласием с проектом мотивированного суждения.

По результатам рассмотрения мотивированного ответа о несогласии с проектом мотивированного суждения в случае его представления лицом, указанным в пункте 1 настоящей статьи, уполномоченный орган определяет необходимость вынесения проекта мотивированного суждения на рассмотрение коллегиального органа уполномоченного органа.

4. В случае несогласия с мерой надзорного реагирования, примененной уполномоченным органом на основании мотивированного суждения, лицо, указанное в пункте 1 настоящей статьи, в течение десяти рабочих дней со дня применения меры надзорного реагирования вправе представить свои возражения в уполномоченный орган в письменном виде.

Возражения в отношении применения меры надзорного реагирования рассматриваются на совещании с участием Председателя уполномоченного органа либо выносятся на рассмотрение Правления уполномоченного органа по предложению Председателя уполномоченного органа. В случае, если мера надзорного реагирования, примененная на основании мотивированного суждения, может привести к снижению пруденциальных нормативов и иных обязательных к соблюдению норм и лимитов ниже установленных значений, полученные возражения рассматриваются Правлением уполномоченного органа. Представители лица, указанного в пункте 1 настоящей статьи, вправе участвовать в рассмотрении возражений.

Возражения должны быть рассмотрены в течение десяти рабочих дней со дня их поступления. Срок рассмотрения возражений может быть продлен один раз на срок не более десяти рабочих дней.

По результатам рассмотрения возражений лица, указанного в пункте 1 настоящей статьи, уполномоченным органом направляется письменное уведомление об обоснованном несогласии с возражениями либо отмене меры надзорного реагирования, примененной уполномоченным органом.

Мера надзорного реагирования, примененная на основании мотивированного суждения, вступает в силу по истечении срока, указанного в части первой настоящего пункта, либо со дня направления лицу, указанному в пункте 1 настоящей статьи, письменного уведомления об обоснованном несогласии с возражениями в случае их представления.

Лицо, указанное в пункте 1 настоящей статьи, вправе обжаловать меру надзорного реагирования, примененную на основании мотивированного суждения, в судебном порядке.

Уполномоченный орган несет ответственность за признанные незаконными решения, принятые на основании мотивированного суждения, в соответствии с Гражданским кодексом Республики Казахстан.

5. Уполномоченный орган публикует с учетом требований по конфиденциальности обобщенную практику применения мер надзорного реагирования с использованием мотивированного суждения.

6. Порядок формирования и использования мотивированного суждения определяется нормативным правовым актом уполномоченного органа.

7. Требования настоящей статьи распространяются на филиалы банков – нерезидентов Республики Казахстан, филиалы страховых (перестраховочных) организаций – нерезидентов Республики Казахстан, филиалы страховых брокеров – нерезидентов Республики Казахстан.

Сноска. Закон дополнен статьей 13-5 в соответствии с Законом РК от 03.07.2019 № 262-VI (порядок введения в действие см. ст. 2); с изменениями, внесенными законами РК от 12.07.2022 № 138-VII (вводится в действие по истечении шестидесяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); от 18.07.2025 № 215-VIII (вводится в действие с 01.01.2026); от 16.01.2026 № 259-VIII (вводится в действие по истечении шестидесяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Статья 13-6. Полномочия в области обеспечения информационной безопасности финансовых организаций

В целях обеспечения информационной безопасности финансовых организаций уполномоченный орган по соответствующим направлениям:

1) утверждает порядок оценки уровня защищенности от угроз информационной безопасности;

1-1) принимает обязательные для исполнения финансовыми организациями нормативные правовые акты в сфере регулирования деятельности финансовых организаций по обеспечению информационной безопасности в соответствии с целями и задачами, предусмотренными пунктами 1 и 3 статьи 3 настоящего Закона и законодательством Республики Казахстан. Перечень подзаконных нормативных правовых актов определяется в положении об уполномоченном органе;

2) утверждает методику оценки рисков информационной безопасности, включая порядок ранжирования финансовых организаций по степени подверженности рискам информационной безопасности;

3) утверждает требования к компетенциям руководителей и работников подразделений информационной безопасности, включая требования по повышению квалификации лиц, ответственных за обеспечение информационной безопасности;

4) утверждает требования к службам реагирования на инциденты информационной безопасности, проведению внутренних расследований инцидентов информационной безопасности;

5) осуществляет иные функции и полномочия, предусмотренные настоящим Законом, иными законами Республики Казахстан и актами Президента Республики Казахстан.

Требования настоящей статьи распространяются на филиалы банков – нерезидентов Республики Казахстан, филиалы страховых (перестраховочных) организаций – нерезидентов Республики Казахстан, филиалы страховых брокеров – нерезидентов Республики Казахстан.

Сноска. Глава 2 дополнена статьей 13-6 в соответствии с Законом РК от 03.07.2019 № 262-VI (вводится в действие с 01.01.2021); с изменениями, внесенными Законом РК от 30.06.2025 № 205-VIII (вводится в действие по истечении шестидесяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Статья 14. Полномочия по получению и предоставлению информации

В целях обеспечения качественного и своевременного выполнения возложенных на уполномоченный орган функций государственного регулирования, контроля и надзора финансового рынка и финансовых организаций, филиалов банков – нерезидентов Республики Казахстан, филиалов страховых (перестраховочных) организаций – нерезидентов Республики Казахстан, филиалов страховых брокеров – нерезидентов Республики Казахстан, реализации требований настоящего Закона и иных законов Республики Казахстан уполномоченный орган вправе безвозмездно получать от любых физических и юридических лиц, филиалов банков – нерезидентов Республики Казахстан, филиалов страховых (перестраховочных) организаций – нерезидентов Республики Казахстан, филиалов страховых брокеров – нерезидентов Республики Казахстан, а также государственных органов необходимую информацию, в том числе сведения, составляющие служебную, коммерческую, банковскую и иную охраняемую законом тайну. При этом полученная информация не подлежит разглашению.

Уполномоченный орган предоставляет полученную информацию, указанную в части первой настоящей статьи, Национальному Банку Республики Казахстан, в том числе путем обеспечения ему доступа к информационным системам уполномоченного органа.

Уполномоченный орган представляет финансовую и иную отчетность организаций, осуществляющих микрофинансовую деятельность, коллекторских агентств, саморегулируемым организациям в сфере микрофинансовой деятельности и саморегулируемым организациям в сфере коллекторской деятельности в целях осуществления контроля за деятельностью своих членов (участников).

Примечание ИЗПИ!
В часть 4 статьи 14 предусматривается изменение Законом РК от 30.06.2025 № 205-VIII (вводится в действие по истечении двенадцати месяцев после дня его первого официального опубликования).

Государственные органы, финансовые и иные организации, их ассоциации (союзы), а также физические лица, филиалы банков – нерезидентов Республики Казахстан, филиалы страховых (перестраховочных) организаций – нерезидентов Республики Казахстан, филиалы страховых брокеров – нерезидентов Республики Казахстан обязаны предоставлять по запросу уполномоченного органа документы, отчетность, включая финансовую, и в случае необходимости иную дополнительную информацию, необходимые для выполнения уполномоченным органом своих функций.

Работники уполномоченного органа, саморегулируемой организации в сфере микрофинансовой деятельности и саморегулируемой организации в сфере коллекторской деятельности несут ответственность за разглашение сведений, полученных в ходе осуществления ими контрольных и надзорных функций, составляющих служебную, коммерческую, банковскую или иную охраняемую законом тайну, в соответствии с законами Республики Казахстан.

Сноска. Статья 14 в редакции Закона РК от 03.07.2019 № 262-VI (порядок введения в действие см. ст. 2); с изменением, внесенным Законом РК от 16.01.2026 № 259-VIII (вводится в действие по истечении шестидесяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Статья 14-1. Взаимодействие уполномоченного органа с Национальным Банком Республики Казахстан и Правительством Республики Казахстан по вопросам стабильности финансовой системы

Уполномоченный орган взаимодействует с Национальным Банком Республики Казахстан и Правительством Республики Казахстан по вопросам стабильности финансовой системы посредством:

1) информирования друг друга о предполагаемых действиях и достигнутых результатах, имеющих общегосударственное значение;

2) совместной оценки факторов риска для финансовой стабильности;

3) разработки, принятия и реализации комплекса согласованных решений в целях минимизации системного риска, предотвращения возникновения финансового кризиса и минимизации его последствий;

4) заключения соглашения по вопросам финансовой стабильности.

Сноска. Закон дополнен статьей 14-1 в соответствии с Законом РК от 03.07.2019 № 262-VI (вводится в действие с 01.01.2020).

Статья 15. Взаимодействие уполномоченного органа с другими государственными органами Республики Казахстан и органами других государств, осуществляющими регулирование, контроль и надзор финансовых рынков и финансовых организаций

Сноска. Заголовок статьи 15 с изменением, внесенным Законом РК от 03.07.2019 № 262-VI (вводится в действие с 01.01.2020).

1. Уполномоченный орган в пределах предоставленных ему законодательными актами Республики Казахстан полномочий не зависим в своей деятельности. Государственные органы не вправе вмешиваться в деятельность уполномоченного органа по реализации его законодательно закрепленных полномочий, за исключением случаев, предусмотренных законодательными актами Республики Казахстан.

2. Уполномоченный орган координирует свою деятельность с другими государственными органами в пределах компетенции, предусмотренной законодательством Республики Казахстан.

Уполномоченный орган предоставляет информацию, полученную в соответствии с международными договорами Республики Казахстан, другим государственным органам Республики Казахстан, а так же организациям, указанным в пункте 4 настоящей статьи, на условиях, предусмотренных настоящей статьей.

Уполномоченный орган предоставляет информацию, полученную в соответствии с международными договорами Республики Казахстан, договорами, предусматривающими обмен конфиденциальной информацией, другим государственным органам Республики Казахстан только с согласия стороны, предоставившей ему такую информацию.

3. Исключен Законом РК от 05.07.2012 № 30-V (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после его первого официального опубликования).

4. Уполномоченный орган сотрудничает с контрольными и надзорными органами других государств, международными и иными организациями и вправе обмениваться с соблюдением конфиденциальности информацией, составляющей коммерческую тайну на рынке ценных бумаг, банковскую тайну, тайну страхования или иную охраняемую законом тайну, необходимой для осуществления контрольных и надзорных функций, на основании и в соответствии с международным договором Республики Казахстан, договором, предусматривающим обмен конфиденциальной информацией.

Под иными организациями, указанными в части первой настоящего пункта, понимаются Комитет Международного финансового центра "Астана" по регулированию финансовых услуг, объединения центральных банков, контрольных и надзорных органов других государств, созданные с целью выработки единых стандартов регулирования деятельности банковского сектора, рынка ценных бумаг и страхового рынка.

Сноска. Статья 15 с изменениями, внесенными законами РК от 28.12.2011 № 524-IV (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после его первого официального опубликования); от 05.07.2012 № 30-V(вводится в действие по истечении десяти календарных дней после его первого официального опубликования); от 24.11.2015 № 422-V (вводится в действие с 01.01.2016); от 03.07.2019 № 262-VI (вводится в действие с 01.01.2020); от 12.07.2022 № 138-VII (вводится в действие по истечении шестидесяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Глава 2-1. Порядок организации и осуществления контроля и надзора за финансовым рынком и финансовыми организациями и в области финансового законодательства Республики Казахстан

Сноска. Закон дополнен главой 2-1 в соответствии с Законом РК от 03.07.2019 № 262-VI (порядок введения в действие см. ст. 2).

Статья 15-1. Контроль и надзор за финансовым рынком и финансовыми организациями и в области финансового законодательства Республики Казахстан

1. Контроль и надзор за финансовым рынком и финансовыми организациями и в области финансового законодательства Республики Казахстан осуществляются уполномоченным органом и Национальным Банком Республики Казахстан (далее в целях настоящей главы – органы контроля и надзора) в пределах их компетенции.

Примечание ИЗПИ!
В ч.2 пункта 1 предусматривается изменение Законом РК от 16.01.2026 № 259-VIII (вводится в действие с 01.05.2026); (вводится в действие с 01.01.2027).

Контроль и надзор в области финансового законодательства Республики Казахстан предусматривают осуществление органами контроля и надзора в пределах компетенции контроля и надзора за соблюдением финансовыми организациями, их филиалами и аффилированными лицами, Банком Развития Казахстана, Экспортно-кредитным агентством Казахстана, юридическими лицами, осуществляющими деятельность на рынке ценных бумаг, иными субъектами рынка ценных бумаг, эмитентами ценных бумаг, кредитными бюро, операторами электронных торговых площадок по продаже банковских и микрофинансовых активов, банковскими холдингами, банковскими конгломератами, крупными участниками банков, страховыми холдингами, страховыми группами, крупными участниками страховых (перестраховочных) организаций, организацией, гарантирующей осуществление страховых выплат, актуариями, имеющими лицензию на осуществление актуарной деятельности на страховом рынке, специальными финансовыми компаниями, исламскими специальными финансовыми компаниями, инвестиционными фондами, крупными участниками управляющих инвестиционным портфелем, лицами, обладающими признаками крупного участника банка, страховой (перестраховочной) организации, управляющего инвестиционным портфелем, банковского холдинга, страхового холдинга, профессиональными организациями, коллекторскими агентствами, участниками платежной системы, операторами и операционными центрами платежных систем, в том числе любым иным лицом, уполномоченным по договору с ними оказывать услуги для функционирования платежной системы, поставщиками платежных услуг, в том числе любым иным лицом, уполномоченным по договору с ними осуществлять функции по оказанию платежных услуг, платежными организациями, а также лицами, осуществляющими валютные операции, временными администрациями (временными администраторами), ликвидационными комиссиями банков, страховых (перестраховочных) организаций, филиалами банков – нерезидентов Республики Казахстан, филиалами страховых (перестраховочных) организаций – нерезидентов Республики Казахстан, ликвидационными комиссиями филиалов банков-нерезидентов Республики Казахстан, филиалов страховых (перестраховочных) организаций-нерезидентов Республики Казахстан, филиалами страховых брокеров – нерезидентов Республики Казахстан (далее – проверяемый субъект) требований, установленных банковским, валютным законодательством Республики Казахстан, законодательством Республики Казахстан о страховании и страховой деятельности, платежах и платежных системах, социальной защите, рынке ценных бумаг, бухгалтерском учете и финансовой отчетности, кредитных бюро и формировании кредитных историй, почте, Банке Развития Казахстана, микрофинансовой деятельности, коллекторской деятельности, Фонде гарантирования страховых выплат, противодействии легализации (отмыванию) доходов, полученных преступным путем, финансированию терроризма и финансированию распространения оружия массового уничтожения, саморегулировании, товариществах с ограниченной и дополнительной ответственностью, об акционерных обществах, инвестиционных и венчурных фондах, настоящим Законом и иными законами Республики Казахстан, а также правилами автоматизации ведения бухгалтерского учета, утвержденными Национальным Банком Республики Казахстан, нормативными правовыми актами уполномоченного органа, регулирующими отношения, связанные с осуществлением деятельности оператора электронной торговой площадки по продаже банковских и микрофинансовых активов и функционированием электронной торговой площадки по продаже банковских и микрофинансовых активов, выявление нарушений прав и законных интересов потребителей финансовых услуг, нарушений, представляющих угрозу национальной и экономической безопасности Республики Казахстан, стабильности ее финансовой системы, выявление недостатков и (или) рисков в деятельности финансовых организаций, банковских конгломератов и (или) страховых групп.

2. По результатам контроля орган контроля и надзора в соответствии с настоящим Законом и иными законами Республики Казахстан и в случае выявления в ходе осуществления своих контрольных функций нарушений проверяемыми субъектами требований законодательства Республики Казахстан, недостатков и (или) рисков в деятельности финансовых организаций, филиалов банков – нерезидентов Республики Казахстан, филиалов страховых (перестраховочных) организаций – нерезидентов Республики Казахстан, филиалов страховых брокеров – нерезидентов Республики Казахстан, банковских конгломератов и (или) страховых групп возбуждает административное производство и (или) применяет иные меры, в том числе правоограничительные меры, предусмотренные законами Республики Казахстан.

По результатам надзора орган контроля и надзора в соответствии с настоящим Законом и иными законами Республики Казахстан и в случае выявления в ходе осуществления своих надзорных функций нарушений проверяемыми субъектами требований законодательства Республики Казахстан, недостатков и (или) рисков в деятельности финансовых организаций, филиалов банков – нерезидентов Республики Казахстан, филиалов страховых (перестраховочных) организаций – нерезидентов Республики Казахстан, филиалов страховых брокеров – нерезидентов Республики Казахстан, банковских конгломератов и (или) страховых групп применяет предусмотренные законами Республики Казахстан меры, в том числе правоограничительные меры, без возбуждения административного производства.

3. Орган контроля и надзора осуществляет контроль и надзор в формах проведения проверки и иных формах в соответствии с настоящим Законом и иными законами Республики Казахстан.

Сноска. Статья 15-1 с изменениями, внесенными законами РК от 02.01.2021 № 399-VI (порядок введения в действие см. ст.2); от 20.04.2023 № 226-VII (вводится в действие с 01.07.2023); от 23.01.2024 № 54-VIII (вводится в действие по истечении шестидесяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); от 19.06.2024 № 97-VIII (вводится в действие по истечении шестидесяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); от 16.01.2026 № 259-VIII (вводится в действие по истечении шестидесяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Статья 15-2. Виды проверок

1. Орган контроля и надзора в пределах компетенции проводит самостоятельно либо с привлечением других государственных органов и (или) организаций проверки на основе оценки степени риска, внеплановые и документальные проверки деятельности проверяемых субъектов комплексно либо выборочно по отдельным вопросам их деятельности.

При проведении проверки деятельности проверяемых субъектов орган контроля и надзора вправе проверять деятельность аффилированных лиц проверяемых субъектов исключительно в целях определения степени и характера их влияния на деятельность проверяемых субъектов.

Требования настоящего пункта не распространяются на нерезидентов Республики Казахстан, являющихся крупными участниками финансовой организации, банковскими холдингами, страховыми холдингами, лицами, обладающими признаками крупного участника финансовой организации или банковского холдинга, или страхового холдинга, при выполнении одного из следующих условий:

наличие индивидуального кредитного рейтинга не ниже рейтинга "А" одного из рейтинговых агентств, перечень которых устанавливается уполномоченным органом, а также письменного подтверждения от органа финансового надзора государства, резидентом которого являются крупный участник финансовой организации – юридическое лицо, банковский холдинг, страховой холдинг, лицо, обладающее признаками крупного участника финансовой организации или банковского холдинга, или страхового холдинга, о том, что указанные лица – нерезиденты Республики Казахстан подлежат консолидированному надзору;

наличие соглашения об обмене информацией между уполномоченным органом и соответствующим надзорным органом иностранного государства, а также минимального требуемого рейтинга одного из рейтинговых агентств. Минимальный рейтинг и перечень рейтинговых агентств устанавливаются нормативным правовым актом уполномоченного органа.

При проведении проверки деятельности филиала банка – нерезидента Республики Казахстан, филиала страховой (перестраховочной) организации – нерезидента Республики Казахстан, филиала страхового брокера – нерезидента Республики Казахстан уполномоченный орган вправе получать информацию о деятельности банка – нерезидента Республики Казахстан, страховой (перестраховочной) организации – нерезидента Республики Казахстан, страхового брокера – нерезидента Республики Казахстан у органа финансового надзора государства, резидентом которого являются банк – нерезидент Республики Казахстан, страховая (перестраховочная) организация – нерезидент Республики Казахстан, страховой брокер – нерезидент Республики Казахстан, в рамках соглашения об обмене информацией между уполномоченным органом и соответствующим надзорным органом иностранного государства, резидентом которого являются банк – нерезидент Республики Казахстан, страховая (перестраховочная) организация – нерезидент Республики Казахстан, страховой брокер – нерезидент Республики Казахстан.

2. Проверкой на основе оценки степени риска является проверка, осуществляемая в пределах компетенции органом контроля и надзора с выездом к проверяемому субъекту и назначаемая на основе оценки степени риска в отношении проверяемого субъекта.

Проверка субъекта на основе оценки степени риска осуществляется в пределах компетенции органом контроля и надзора не чаще одного раза в год.

Перечень субъектов, подлежащих проверке, составляется в пределах компетенции органом контроля и надзора на полугодовой основе с учетом оценки рисков, связанных с деятельностью проверяемых субъектов.

Перечень субъектов, подлежащих проверке на основе оценки степени риска, утверждается в пределах компетенции руководителем органа контроля и надзора либо иными уполномоченными должностными лицами на основании соответствующего приказа руководителя органа контроля и надзора.

3. Внеплановая проверка осуществляется в пределах компетенции органом контроля и надзора с выездом к проверяемому субъекту в следующих случаях:

1) в связи с поступлением обращений физических и юридических лиц и запросов государственных органов, представляемых в установленном законодательством Республики Казахстан порядке, а также поступлением иной информации о нарушениях законодательства Республики Казахстан;

2) в случае выявления в рамках выполнения контрольных и надзорных функций нарушений требований законодательства Республики Казахстан либо недостатков и (или) рисков, которые могут привести к созданию положения, угрожающего стабильному функционированию финансовой организации, филиала банка-нерезидента Республики Казахстан, филиала страховой (перестраховочной) организации-нерезидента Республики Казахстан, филиала страхового брокера-нерезидента Республики Казахстан, банковского конгломерата, страховой группы и (или) интересам их клиентов;

3) при наличии угрозы национальной и экономической безопасности Республики Казахстан, стабильности ее финансовой системы;

4) в целях контроля за устранением выявленных предыдущей проверкой нарушений требований законодательства Республики Казахстан;

Примечание ИЗПИ!
Подпункт 5) предусматривается в редакции Закона РК от 16.01.2026 № 259-VIII (вводится в действие с 01.07.2026).

5) в случае отнесения банка к категории банков с неустойчивым финансовым положением, создающим угрозу интересам его депозиторов и кредиторов и (или) угрозу стабильности финансовой системы, и (или) отнесения банка к категории неплатежеспособных банков;

Примечание ИЗПИ!
Подпункт 6) предусматривается в редакции Закона РК от 16.01.2026 № 259-VIII (вводится в действие с 01.07.2026).

6) в случае отнесения филиала банка-нерезидента Республики Казахстан к категории филиалов банков-нерезидентов Республики Казахстан с неустойчивым финансовым положением, создающим угрозу интересам его депозиторов и кредиторов и (или) угрозу стабильности финансовой системы.

Внеплановая проверка может охватывать одновременно деятельность нескольких субъектов по вопросам соблюдения ими отдельных требований законодательства Республики Казахстан.

4. Документальная проверка осуществляется в пределах компетенции органом контроля и надзора без выезда к проверяемому субъекту в форме запроса документов и информации при выявлении признаков нарушений требований законодательства Республики Казахстан в процессе анализа административных данных либо в связи с поступлением обращений физических, юридических лиц и государственных органов и иной информации, требующей проверки соблюдения законодательства Республики Казахстан, по вопросам, относящимся к компетенции органа контроля и надзора.

Сноска. Статья 15-2 с изменениями, внесенными законами РК от 02.01.2021 № 399-VI (вводится в действие с 16.12.2020); от 16.01.2026 № 259-VIII (вводится в действие по истечении шестидесяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Статья 15-3. Общий порядок организации и проведения проверки на основе оценки степени риска, внеплановой проверки

1. Проверка на основе оценки степени риска и внеплановая проверка проводятся в пределах компетенции органом контроля и надзора на основании акта о назначении проверки, утвержденного заместителем руководителя органа контроля и надзора, руководителями территориальных подразделений органа контроля и надзора либо иными уполномоченными должностными лицами на основании соответствующего приказа.

В случаях назначения проверки на основе оценки степени риска или внеплановой проверки акты о назначении проверки регистрируются в журнале регистрации актов о назначении проверки. Подразделениями органов контроля и надзора в пределах компетенции ведутся отдельные журналы регистрации актов о назначении проверки.

Орган контроля и надзора в пределах компетенции регистрирует акт о назначении проверки в уполномоченном органе по правовой статистике и специальным учетам не позднее двух рабочих дней после начала проверки.

В акте о назначении проверки указываются:

1) номер и дата акта;

2) фамилия, инициалы и должность проверяющих работников, а также лиц, на которых возложено руководство проверкой;

3) наименование проверяемого субъекта, в отношении которого назначено проведение проверки, его место нахождения;

4) вид проверки;

5) вопросы, подлежащие проверке;

6) срок проведения проверки;

7) проверяемый период.

2. Началом проведения проверки на основе оценки степени риска, внеплановой проверки считается дата вручения руководителю (его заместителю) проверяемого субъекта копии акта о назначении проверки. После вручения проверяемому субъекту копии акта о назначении проверки на его оригинале ставится отметка о получении и ознакомлении с актом о назначении проверки.

В случае отказа в принятии акта о назначении проверки или воспрепятствования доступу должностных лиц органа контроля и надзора, осуществляющих проверку, к материалам, необходимым для проведения проверки, составляется соответствующий акт, который подписывается должностным лицом органа контроля и надзора, осуществляющим проверку. При отказе работника проверяемого субъекта в принятии акта о назначении проверки в нем производится соответствующая запись. Отказ от получения акта о назначении проверки не является основанием для отмены проверки. В случаях отказа проверяемого субъекта в предоставлении документов, информации в сроки, указанные в запросах проверяющей группы, невыполнения условий настоящей статьи, повлекших невозможность проведения проверки в установленные сроки, а также в случае невозможности формирования материалов проверки ввиду отказа проверяемого субъекта в предоставлении всех необходимых сведений, документов и информации, в том числе копии проверенных документов для приобщения к материалам проверки, проверка считается несостоявшейся по решению руководителя проверки по согласованию с должностным лицом, уполномоченным на утверждение акта о назначении проверки.

При вручении копии акта о назначении проверки работнику проверяемого субъекта либо его учредителю (одному из учредителей) копия акта о назначении проверки с отметкой о получении его руководителем (его заместителем) проверяемого субъекта должна быть представлена должностным лицам органа контроля и надзора в течение двух рабочих дней с даты вручения акта о назначении проверки.

В случае невозможности вручения копии акта о назначении проверки работнику проверяемого субъекта либо его учредителю (одному из учредителей) она направляется по почте заказным письмом с уведомлением по месту регистрации проверяемого субъекта и (или) его руководителя (его заместителя). При возврате письма и невозможности вручения акта о назначении проверки в сроки, установленные для ее проведения, проверка считается несостоявшейся. При этом руководитель проверки письменно уведомляет об этом должностное лицо, уполномоченное на утверждение акта о назначении проверки.

3. Проверяемый субъект не позднее следующего дня после начала проверки представляет письмо на имя руководителя проверки или проверяющего работника органа контроля и надзора, содержащее данные о:

1) руководителе, ответственном за обеспечение проведения проверки, а также за ознакомление и подписание акта об окончании проверки, промежуточного акта и (или) акта о результатах проверки, и лице, его замещающем;

2) специалистах проверяемого субъекта, ответственных за подготовку необходимых документов (сведений), своевременную их передачу проверяющим работникам и (или) получение промежуточных актов от проверяющих работников.

4. Срок проведения проверки на основе оценки степени риска, внеплановой проверки не должен превышать тридцать рабочих дней. В связи со значительным объемом проверки срок проведения проверки на основе оценки степени риска, внеплановой проверки может быть продлен на основании дополнительного акта о продлении проверки, утвержденного заместителем руководителя органа контроля и надзора, руководителями территориальных подразделений органа контроля и надзора либо иными уполномоченными должностными лицами на основании соответствующего приказа, только один раз на срок не более тридцати рабочих дней, а в отношении банка, филиала банка-нерезидента Республики Казахстан, отнесенных к категории банков, филиалов банков-нерезидентов Республики Казахстан с неустойчивым финансовым положением, создающим угрозу интересам его депозиторов и кредиторов и (или) угрозу стабильности финансовой системы, либо к категории неплатежеспособных банков, филиалов банков-нерезидентов Республики Казахстан, – на срок более тридцати рабочих дней.

5. Проверяемый субъект обязан предоставить проверяющим работникам разрешение на вход в свои административные здания (в том числе в праздничные и выходные дни), отдельное помещение для работы, оборудованное оргтехникой и междугородной связью, обеспечить доступ к информации, касающейся деятельности проверяемого субъекта, в том числе к автоматизированным системам и базам данных в режиме реального времени без возможности исправления данных (в режиме просмотра с возможностью выведения данных на бумажный носитель), предоставить проверяющим работникам возможность снятия копий необходимых документов, в том числе в электронном виде, а также обеспечить представление объяснений (устных и письменных) на вопросы проверяющих работников и оказать проверяющим работникам содействие в своевременном завершении проверки.

Требования части первой настоящего пункта в части обязанности предоставления отдельного помещения для работы, оборудованного оргтехникой и междугородной связью, не распространяются на проверяемые субъекты, являющиеся субъектами малого предпринимательства.

6. Проверяющие работники направляют письменные запросы руководителю проверяемого субъекта, руководителю, ответственному за обеспечение проведения проверки, либо иному уполномоченному работнику проверяемого субъекта, которые подлежат исполнению в указанные сроки.

Проверяемый субъект обязан в день получения запроса от проверяющих работников либо в сроки, установленные в запросе, предоставить все сведения, информацию и документы, в том числе их копии, для проверки и приобщения к материалам проверки.

7. При замене проверяющего работника (изменении состава проверяющей группы) оформляется дополнительный акт, в котором указываются номер и дата ранее составленного акта о назначении проверки и основания замены проверяющего работника (изменения состава проверяющей группы).

7-1. Проверяющие работники при проведении проверки на основе оценки степени риска, внеплановой проверки имеют право:

1) осуществлять аудио-, фото- и видеосъемку;

2) использовать записи технических средств контроля, приборов наблюдения и фиксации, фото-, видеоаппаратуры, относящиеся к предмету проверки на основе оценки степени риска, внеплановой проверки.

8. Датой окончания проверки на основе оценки степени риска, внеплановой проверки считается дата вручения проверяемому субъекту акта об окончании проверки. Акт об окончании проверки на основе оценки степени риска, внеплановой проверки подписывается руководителем проверки и его непосредственным руководителем и вручается проверяемому субъекту не позднее окончания срока проведения проверки, указанного в акте о назначении проверки.

9. В период осуществления Национальным Банком Республики Казахстан проверок не допускается прекращение данной проверки по заявлению уполномоченной организации о добровольном возврате лицензии на обменные операции с наличной иностранной валютой.

Сноска. Статья 15-3 с изменениями, внесенными законами РК от 02.01.2021 № 399-VI (вводится в действие с 16.12.2020); от 16.01.2026 № 259-VIII (вводится в действие по истечении шестидесяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Статья 15-4. Особенности проведения документальной проверки

1. Документальная проверка не требует оформления акта о ее назначении.

2. При документальной проверке в целях выяснения дополнительных обстоятельств в адрес проверяемого субъекта направляется подписанный уполномоченным должностным лицом запрос, где указываются:

1) наименование проверяемого субъекта, его место нахождения;

2) основание документальной проверки;

3) перечень документов и информации, которые проверяемый субъект обязан представить в орган контроля и надзора;

4) срок представления запрашиваемых материалов;

5) сведения, требующие пояснений со стороны проверяемого субъекта, при необходимости.

3. Проверяемый субъект предоставляет запрошенные документы, информацию и пояснения не позднее пятнадцати рабочих дней с даты получения запроса, если иное не установлено в запросе.

4. Завершением документальной проверки является дата подписания уполномоченным должностным лицом заключения о ее результатах, не требующего подписания со стороны проверяемого субъекта.

В случае невозможности проведения документальной проверки прекращением документальной проверки является дата подписания уполномоченным должностным лицом решения о невозможности проведения документальной проверки.

Сноска. Статья 15-4 с изменением, внесенным Законом от 16.01.2026 № 259-VIII (вводится в действие по истечении шестидесяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Статья 15-5. Иные вопросы проверок

1. Проверяющими работниками органа контроля и надзора при необходимости составляются промежуточные акты, которые представляются проверяемому субъекту для ознакомления.

2. Проверяемый субъект в течение двух рабочих дней со дня получения промежуточного акта возвращает один экземпляр промежуточного акта, подписанного руководителем (его заместителем) либо руководителем, ответственным за обеспечение проведения проверки, и представляет в случае наличия замечаний к содержанию промежуточного акта свои письменные возражения руководителю проверки.

Заключения, изложенные в промежуточных актах, являются предварительными и могут быть пересмотрены в акте о результатах проверки с учетом полученных от проверяемого субъекта возражений и дополнительной информации, в том числе от третьих лиц.

3. В течение тридцати рабочих дней с даты окончания проверки на основе оценки степени риска, внеплановой проверки на имя руководителя проверяемого субъекта направляются два экземпляра акта о результатах проверки, подписанного проверяющими работниками органа контроля и надзора, руководителем проверки и его непосредственным руководителем.

В акте о результатах проверки указываются следующие сведения:

1) дата и место составления акта;

2) наименование органа, проводившего проверку;

3) дата и номер акта о назначении проверки, на основании которого проведена проверка;

4) фамилия, инициалы и должность лица (лиц), проводившего (проводивших) проверку;

5) наименование проверяемого субъекта, его место нахождения, бизнес-идентификационный номер (при наличии), фамилия, имя, отчество (при наличии) руководителя проверяемого субъекта либо его представителя;

6) место и период проведения проверки;

7) сведения о результатах проверки, в том числе о выявленных нарушениях;

8) сведения об ознакомлении руководителя (его заместителя) либо руководителя, ответственного за обеспечение проведения проверки проверяемого субъекта, либо иного лица, указанного в пункте 7 настоящей статьи, с актом о результатах проверки;

9) подпись должностного лица (лиц), проводившего (проводивших) проверку.

К акту о результатах проверки могут прилагаться необходимые документы, сведения или их копии, связанные с результатами проверки.

4. Руководитель (его заместитель) либо руководитель, ответственный за обеспечение проведения проверки проверяемого субъекта, принимает первый экземпляр акта о результатах проверки, визирует каждый лист второго экземпляра акта, указывает на его последнем листе отметку о дате получения с указанием должности, фамилии, имени, отчества (при наличии) и не позднее следующего дня после получения акта о результатах проверки направляет его в орган контроля и надзора. Результаты проверки, изложенные в акте о результатах проверки, доводятся проверяемым субъектом до сведения исполнительного и других органов управления проверяемого субъекта.

5. При наличии возражений по результатам проверки проверяемый субъект в течение десяти рабочих дней со дня получения акта о результатах проверки представляет их в орган контроля и надзора в письменном виде.

6. Результаты проверки проверяемого субъекта, изложенные в акте о результатах проверки на основе оценки степени риска, внеплановой проверки, при необходимости рассматриваются на совещании под председательством руководителя органа контроля и надзора (его заместителей), руководителей подразделений органа контроля и надзора, лиц, на которых возложено руководство проверкой, с приглашением руководителей проверяемого субъекта.

Результаты совещания оформляются протоколом, подписанным председателем совещания, и в течение пяти рабочих дней со дня подписания направляются на ознакомление руководителю проверяемого субъекта. В случае наличия возражений проверяемый субъект в течение трех рабочих дней со дня получения протокола совещания представляет их в орган контроля и надзора в письменном виде.

При несогласии органа контроля и надзора с возражениями проверяемого субъекта к протоколу совещания окончательное решение принимается руководителем органа контроля и надзора либо его заместителем и доводится до сведения руководителя проверяемого субъекта.

7. Акт о результатах проверки на основе оценки степени риска, внеплановой проверки со стороны проверяемого субъекта подписывается руководителем, его заместителем либо руководителем, ответственным за обеспечение проведения проверки.

При отсутствии руководителя проверяемого субъекта, его заместителя либо руководителя, ответственного за обеспечение проведения проверки, акт о результатах проверки на основе оценки степени риска, внеплановой проверки со стороны проверяемого субъекта может быть подписан его учредителем (одним из учредителей) либо иным работником, действующим от имени проверяемого субъекта, в том числе на основании соответствующего приказа и (или) доверенности.

8. В случаях отсутствия лиц, указанных в пункте 7 настоящей статьи, и невозможности вручения им акта о результатах проверки для подписания акт о результатах проверки считается оформленным с даты подписания акта о результатах проверки проверяющими лицами.

9. Результаты проверки подлежат использованию исключительно в целях исполнения органом контроля и надзора своих функций в пределах его компетенции.

10. Акт о результатах проверки на основе оценки степени риска, внеплановой проверки не может быть использован проверяемым субъектом для подтверждения его финансовой состоятельности в рекламных или иных целях, а также передаваться без согласия органа контроля и надзора третьим лицам, за исключением случаев, предусмотренных законами Республики Казахстан.

11. При расхождении документальных данных финансовой и иной отчетности, представленных проверяемым субъектом в орган контроля и надзора, со сведениями, приведенными в акте о результатах проверки на основе оценки степени риска, внеплановой проверки, проверяемый субъект приводит свою отчетность в соответствие с фактическими данными, указанными в акте о результатах проверки, в том числе на предыдущие отчетные даты.

12. Проверяемый субъект в установленный органом контроля и надзора срок представляет на согласование план мероприятий с запланированными мерами, ответственными исполнителями и сроками устранения нарушений и недостатков, выявленных при проверке.

После согласования плана мероприятий с органом контроля и надзора проверяемый субъект представляет отчеты об устранении нарушений и недостатков либо разъяснения о причинах невыполнения принятых на себя обязательств по плану мероприятий.

13. Нарушение проверяемым субъектом требований, указанных в части четвертой пункта 2, пунктах 3, 5 и 6 статьи 15-3, пункте 3 статьи 15-4 настоящего Закона, а также в пунктах 2, 4 и 12 настоящей статьи, является основанием для применения к проверяемому субъекту либо его руководителю ограниченных мер воздействия, мер надзорного реагирования и санкций, предусмотренных законами Республики Казахстан.

14. Работникам органа контроля и надзора запрещается разглашение либо передача третьим лицам сведений, полученных в ходе проверки деятельности проверяемого субъекта.

15. Лица, осуществляющие проверку, несут ответственность за разглашение сведений, полученных в ходе проверки деятельности проверяемого субъекта и составляющих охраняемую законом тайну, в соответствии с законами Республики Казахстан.

Сноска. Статья 15-5 с изменением, внесенным Законом от 16.01.2026 № 259-VIII (вводится в действие по истечении шестидесяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Статья 15-6. Иные формы контроля и надзора

1. Уполномоченный орган осуществляет иные формы контроля и надзора путем:

1) анализа информации и отчетности, предоставляемых в соответствии с требованиями законодательства Республики Казахстан;

2) дистанционного надзора, в том числе на консолидированной основе, в отношении финансовых организаций, их крупных участников, банковских и страховых холдингов, организаций, входящих в банковский конгломерат и страховую группу, филиалов банков – нерезидентов Республики Казахстан, филиалов страховых (перестраховочных) организаций – нерезидентов Республики Казахстан, филиалов страховых брокеров – нерезидентов Республики Казахстан, организации, гарантирующей осуществление страховых выплат, в порядке, установленном законами Республики Казахстан;

3) рассмотрения в пределах установленной законодательством Республики Казахстан компетенции документов по вопросам согласования, выдачи и отзыва разрешительных документов, согласий, лицензирования, регистрации выпусков ценных бумаг, утверждения отчетов об итогах размещения (погашения) ценных бумаг, аннулирования выпусков ценных бумаг, предусмотренных законами Республики Казахстан, информации об аффилированных лицах;

3-1) рассмотрения в пределах установленной законодательством Республики Казахстан компетенции документов по вопросам учетной регистрации коллекторских агентств;

4) рассмотрения в пределах компетенции, установленной законодательством Республики Казахстан, документов, предусмотренных нормативными правовыми актами, регулирующими порядок уведомления уполномоченного органа об утверждении финансовых продуктов финансовыми организациями, филиалами банка – нерезидента Республики Казахстан, филиалами страховой (перестраховочной) организации – нерезидента Республики Казахстан, а также перечень документов, прилагаемых к уведомлению, порядок уведомления уполномоченного органа об утверждении услуг по предоставлению микрокредитов организациями, осуществляющими микрофинансовую деятельность, а также перечень документов, прилагаемых к уведомлению;

5) осмотра системы безопасности и выполнения требований к помещениям, электронному и иному оборудованию участников системы кредитных историй и базы данных по страхованию;

6) направления своего представителя в финансовые организации, филиалы банков – нерезидентов Республики Казахстан, филиалы страховых (перестраховочных) организаций – нерезидентов Республики Казахстан, филиалы страховых брокеров – нерезидентов Республики Казахстан в случаях и порядке, установленных законами Республики Казахстан;

7) мониторинга эмитентов эмиссионных ценных бумаг на предмет соблюдения требований, установленных законодательством Республики Казахстан об акционерных обществах и рынке ценных бумаг, в порядке, установленном законами Республики Казахстан;

8) рассмотрения отчетности и иной информации, представляемых временными администрациями (временными администраторами), ликвидационными комиссиями банков, страховых (перестраховочных) организаций и ликвидационными комиссиями филиалов банков-нерезидентов Республики Казахстан, филиалов страховых (перестраховочных) организаций-нерезидентов Республики Казахстан;

9) назначения и освобождения председателя и членов ликвидационных комиссий с учетом филиалов и представительств принудительно ликвидируемого банка, страховой (перестраховочной) организации, ликвидационных комиссий принудительно прекращающего деятельность филиала банка-нерезидента Республики Казахстан, филиала страховой (перестраховочной) организации-нерезидента Республики Казахстан;

10) утверждения промежуточного ликвидационного баланса и реестра требований кредиторов принудительно ликвидируемого банка, страховой (перестраховочной) организации, принудительно прекращающего деятельность филиала банка-нерезидента Республики Казахстан, филиала страховой (перестраховочной) организации-нерезидента Республики Казахстан, состава комитета кредиторов добровольно или принудительно ликвидируемых банков, страховых (перестраховочных) организаций, добровольно или принудительно прекращающего деятельность филиала банка-нерезидента Республики Казахстан, филиала страховой (перестраховочной) организации-нерезидента Республики Казахстан;

11) согласования отчета о ликвидации и ликвидационного баланса принудительно ликвидируемого банка, страховой (перестраховочной) организации;

11-1) утверждения отчета о ликвидации принудительно прекращающего деятельность филиала банка-нерезидента Республики Казахстан, филиала страховой (перестраховочной) организации-нерезидента Республики Казахстан;

12) проведения встреч и обсуждений проверяемых субъектов по результатам контроля и надзора их деятельности;

Примечание ИЗПИ!
Подпункт 13) предусматривается в редакции Закона РК от 16.01.2026 № 259-VIII (вводится в действие с 01.07.2026).

13) оценки (анализа) финансового и имущественного состояния банка, отнесенного к категории банков с неустойчивым финансовым положением, создающим угрозу интересам его депозиторов и кредиторов и (или) угрозу стабильности финансовой системы, категории неплатежеспособных банков, в том числе с привлечением оценщиков, аудиторских организаций и других лиц и (или) посещением банка;

Примечание ИЗПИ!
Статью 15-6 предусматривается дополнить подпунктами 13-1) и 13-2) в соответствии с Законом РК от 16.01.2026 № 259-VIII (вводится в действие с 01.07.2026).

14) утверждения отчета временной администрации банка, временной администрации (временного администратора) страховой (перестраховочной) организации о выполненной работе;

15) рассмотрения расчетов показателей, характеризующих соблюдение организациями, осуществляющими микрофинансовую деятельность, пруденциальных нормативов, иных показателей и критериев (нормативов);

16) анализа деятельности коллекторских агентств на соблюдение требований законодательства Республики Казахстан о коллекторской деятельности, а также анализа сведений, документов и материалов аудио- и (или) видеозаписи (при наличии), представленных коллекторским агентством в соответствии с подпунктом 15) пункта 1 статьи 15 Закона Республики Казахстан "О коллекторской деятельности";

17) ведения реестра коллекторских агентств;

18) мониторинга рекламы финансовых организаций.

2. Национальный Банк Республики Казахстан осуществляет иные формы контроля и надзора путем:

1) анализа информации и отчетности, предоставляемых в соответствии с требованиями законодательства Республики Казахстан;

2) рассмотрения в пределах установленной законодательством Республики Казахстан компетенции документов по вопросам выдачи и отзыва разрешительных документов, лицензирования, предусмотренных законами Республики Казахстан;

3) осмотра обменных пунктов уполномоченных организаций на соответствие квалификационным требованиям;

3-1) осмотра помещения юридических лиц, исключительной деятельностью которых является инкассация банкнот, монет и ценностей, на соответствие квалификационным требованиям;

4) дачи агентам валютного контроля обязательных для их исполнения поручений в целях надлежащего осуществления валютного контроля;

5) проведения встреч и обсуждений проверяемых субъектов по результатам контроля и надзора их деятельности;

6) анализа и оценки функционирования платежных систем, а также услуг, оказываемых поставщиками платежных услуг;

7) осмотра участников системно значимых платежных систем на соответствие требованиям к организационным мерам и программно-техническим средствам, обеспечивающим доступ в платежные системы, в рамках осуществления наблюдения за системно значимыми платежными системами;

8) ведения реестров платежных систем, платежных организаций, значимых поставщиков платежных услуг.

Сноска. Статья 15-6 с изменениями, внесенными законами РК от 03.07.2020 № 359-VI (вводится в действие с 01.01.2021); от 02.01.2021 № 399-VI (вводится в действие с 16.12.2020); от 24.05.2021 № 43-VII (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); от 12.07.2022 № 138-VII (вводится в действие по истечении шестидесяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); от 19.06.2024 № 97-VIII (вводится в действие по истечении шестидесяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); от 16.01.2026 № 259-VIII (вводится в действие по истечении шестидесяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Статья 15-7. Дистанционный надзор

1. Дистанционный надзор является одной из иных форм контроля и надзора и осуществляется уполномоченным органом в пределах его компетенции в отношении финансовых организаций, их крупных участников, банковских и страховых холдингов, организаций, входящих в банковский конгломерат и страховую группу, филиалов банков – нерезидентов Республики Казахстан, филиалов страховых (перестраховочных) организаций – нерезидентов Республики Казахстан, филиалов страховых брокеров – нерезидентов Республики Казахстан, организации, гарантирующей осуществление страховых выплат (далее – субъекты дистанционного надзора).

2. Дистанционный надзор осуществляется уполномоченным органом на постоянной основе путем анализа деятельности субъектов дистанционного надзора и взаимодействия с органами субъектов дистанционного надзора в целях:

1) контроля и надзора за соблюдением требований банковского законодательства Республики Казахстан, законодательства Республики Казахстан о страховании и страховой деятельности, социальной защите, рынке ценных бумаг, микрофинансовой деятельности, бухгалтерском учете и финансовой отчетности, почте, Банке Развития Казахстана, саморегулировании, коллекторской деятельности, об инвестиционных и венчурных фондах;

2) выявления факторов, влияющих на ухудшение финансового положения финансовых организаций, выявления и оценки существующих и потенциальных рисков, степени их влияния на устойчивую деятельность субъектов дистанционного надзора.

3. Анализ деятельности субъектов дистанционного надзора осуществляется уполномоченным органом на основе отчетности, представляемой субъектами дистанционного надзора, и другой информации, в том числе информации, полученной в рамках межведомственного и международного сотрудничества.

4. В рамках проведения дистанционного надзора уполномоченный орган вправе запрашивать у субъектов дистанционного надзора и их должностных лиц в письменной форме сведения и документы, в том числе финансовую отчетность и материалы заседаний (включая проведенных заочно) органов субъектов дистанционного надзора.

Субъекты дистанционного надзора обязаны представить указанные в запросе уполномоченного органа сведения и документы в сроки, установленные уполномоченным органом.

Сноска. Статья 15-7 с изменениями, внесенными законами РК от 20.04.2023 № 226-VII (вводится в действие с 01.07.2023); от 19.06.2024 № 97-VIII (вводится в действие по истечении шестидесяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); от 16.01.2026 № 259-VIII (вводится в действие по истечении шестидесяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Статья 15-8. Риск-ориентированный подход в рамках контроля и надзора

1. Уполномоченный орган применяет риск-ориентированный подход в рамках контроля и надзора за деятельностью банков, банковских конгломератов, организаций, осуществляющих отдельные виды банковских операций, страховых (перестраховочных) организаций, страховых групп, филиалов банков – нерезидентов Республики Казахстан, филиалов страховых (перестраховочных) организаций – нерезидентов Республики Казахстан, организаций, осуществляющих брокерскую и (или) дилерскую деятельность на рынке ценных бумаг, деятельность по управлению инвестиционным портфелем.

Основными задачами риск-ориентированного подхода являются выявление и предотвращение рисков и недостатков в деятельности лиц, указанных в части первой настоящего пункта, в целях раннего вмешательства и принятия своевременных надзорных действий для обеспечения их финансовой устойчивости и недопущения увеличения рисков в их деятельности.

Риск-ориентированный подход основывается в том числе на мотивированном суждении, формируемом на основе количественного и качественного анализа деятельности лиц, указанных в части первой настоящего пункта, анализе их систем управления рисками и внутреннего контроля, включая анализ и оценку бизнес-модели, корпоративного управления, противодействия легализации (отмыванию) доходов, полученных преступным путем, финансированию терроризма и финансированию распространения оружия массового уничтожения, уровня капитала и ликвидности для покрытия рисков, оценку внутренних процедур определения необходимого уровня собственного капитала и ликвидности, а также анализ и оценку с учетом характера и масштаба деятельности лиц, указанных в части первой настоящего пункта.

2. Риск-ориентированный подход в рамках контроля и надзора за деятельностью лиц, указанных в части первой пункта 1 настоящей статьи, учитывает принцип пропорциональности, который предполагает:

учет размера, значимости, характера, масштаба и сложности их деятельности;

категоризацию в соответствии с их значимостью на финансовом рынке;

определение частоты, глубины и интенсивности контроля и надзора.

3. Уполномоченный орган по результатам контроля и надзора на основе риск-ориентированного подхода доводит до сведения лиц, указанных в части первой пункта 1 настоящей статьи, выявленные риски и недостатки и применяет меры надзорного реагирования и (или) санкции в соответствии с законами Республики Казахстан.

4. Порядок применения риск-ориентированного подхода в рамках контроля и надзора за деятельностью лиц, указанных в части первой пункта 1 настоящей статьи, определяется правовым актом уполномоченного органа, является конфиденциальной информацией и не подлежит опубликованию в средствах массовой информации.

Статья 15-9. Задача, функции, права и обязанности представителя

1. В целях осуществления контрольных и надзорных функций уполномоченный орган направляет своего представителя, который назначается уполномоченным органом из числа его работников, в банки, банковские холдинги, организации, осуществляющие деятельность по управлению инвестиционным портфелем, страховые (перестраховочные) организации, страховые холдинги, организацию, гарантирующую осуществление страховых выплат страхователям (застрахованным, выгодоприобретателям) в случае ликвидации страховых организаций.

Количество представителей в организациях, указанных в части первой настоящего пункта, определяется уполномоченным органом.

2. Представитель в своей деятельности руководствуется настоящим Законом, нормативными правовыми актами уполномоченного органа и иным законодательством Республики Казахстан.

3. Уполномоченный орган вправе в любой момент заменить своего представителя в организациях, указанных в части первой пункта 1 настоящей статьи.

4. Основной задачей представителя является обеспечение осуществления контрольных и надзорных функций уполномоченного органа.

5. Представитель в целях реализации возложенной на него задачи осуществляет следующие функции:

1) анализирует финансовое состояние организации, в которой он является представителем;

2) контролирует соблюдение нормативных правовых актов, запросов, предписаний, требований уполномоченного органа;

3) вносит предложения по проведению проверки в организации, в которой он является представителем;

4) присутствует в качестве наблюдателя на заседаниях правления, совета директоров, постоянно либо временно действующих комиссий (комитетов, рабочих групп) организации, в которой он является представителем;

5) присутствует на общем собрании акционеров (участников) организации, в которой он является представителем, в качестве наблюдателя без права голоса и выражения мнения по вопросам повестки дня общего собрания акционеров (участников).

6. Представитель имеет право:

1) запрашивать у организации, в которой он является представителем, и (или) ее должностных лиц в устной и письменной форме сведения и документы, в том числе финансовую отчетность и материалы заседаний (включая проведенных заочно) органов, в целях выполнения возложенных на него функций;

2) иметь доступ к автоматизированным системам и базам данных без возможности исправления данных (в режиме просмотра).

7. Представитель обязан:

1) информировать уполномоченный орган о непредставлении или несвоевременном представлении организацией, в которой он является представителем, запрашиваемых им сведений и документов, фактах воспрепятствования выполнению представителем уполномоченного органа своих функций, подкупа, угрозы или оказания иного неправомерного воздействия на него со стороны данной организации;

2) выполнять иные функции по поручению уполномоченного органа по вопросам, указанным в решении уполномоченного органа о направлении своего представителя в организацию, указанную в части первой пункта 1 настоящей статьи.

8. Организации, указанные в части первой пункта 1 настоящей статьи, обязаны:

1) оказывать содействие представителю в выполнении его функций;

2) обеспечивать возможность полного и своевременного предоставления информации представителю должностными лицами и работниками организаций, указанных в части первой пункта 1 настоящей статьи, и доступ ко всем источникам информации;

3) в день получения запроса от представителя либо в сроки, установленные в запросе и согласованные с ними, представить все необходимые сведения и документы;

4) обеспечивать доступ к информации, касающейся их деятельности, в том числе к автоматизированным системам и базам данных без возможности исправления данных (в режиме просмотра);

5) обеспечивать представителя копиями документов, необходимых для выполнения возложенных на него функций.

9. Представитель несет ответственность за разглашение сведений, полученных в ходе осуществления им контрольных и надзорных функций, составляющих служебную, коммерческую, банковскую тайну, тайну пенсионных накоплений, страхования или иную охраняемую законом тайну, в соответствии с законами Республики Казахстан, в том числе и после прекращения работы в уполномоченном органе.

В течение одного года после прекращения работы в уполномоченном органе представитель не может быть принят на работу в организацию, в которой он являлся представителем.

Представитель не несет ответственности за результаты и решения, принимаемые (принятые) в ходе заседаний органов организации, в которой он является или являлся представителем.

10. Требования настоящей статьи распространяются на филиалы банков-нерезидентов Республики Казахстан, филиалы страховых (перестраховочных) организаций – нерезидентов Республики Казахстан.

Сноска. Статья 15-9 с изменением, внесенным Законом РК от 12.07.2022 № 138-VII (вводится в действие по истечении шестидесяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Статья 15-10. Мониторинг эмитентов негосударственных эмиссионных ценных бумаг

1. Мониторинг эмитентов негосударственных эмиссионных ценных бумаг осуществляется уполномоченным органом на предмет соблюдения ими требований законодательства Республики Казахстан о рынке ценных бумаг и об акционерных обществах:

1) при осуществлении государственной регистрации выпуска негосударственных эмиссионных ценных бумаг, регистрации изменений и (или) дополнений в проспект выпуска негосударственных эмиссионных ценных бумаг, утверждении отчета об итогах размещения или погашения негосударственных эмиссионных ценных бумаг и отчета об обмене размещенных акций акционерного общества одного вида на акции данного акционерного общества другого вида;

2) по раскрытию эмитентами негосударственных эмиссионных ценных бумаг информации о своей деятельности.

2. Мониторинг эмитентов негосударственных эмиссионных ценных бумаг осуществляется уполномоченным органом на основе информации, предоставляемой эмитентами негосударственных эмиссионных ценных бумаг, и иной информации, в том числе полученной в рамках межведомственного и международного сотрудничества.

3. В рамках проведения мониторинга эмитентов негосударственных эмиссионных ценных бумаг уполномоченный орган вправе запрашивать у эмитентов негосударственных эмиссионных ценных бумаг и их должностных лиц в письменной форме сведения и документы, в том числе финансовую отчетность и материалы заседаний (включая проведенных заочно) органов эмитентов негосударственных эмиссионных ценных бумаг.

Эмитенты негосударственных эмиссионных ценных бумаг обязаны представить запрашиваемые уполномоченным органом сведения и документы в установленные им сроки.

Глава 2-2. Работники уполномоченного органа

Сноска. Закон дополнен главой 2-2 в соответствии с Законом РК от 03.07.2019 № 262-VI (вводится в действие с 01.01.2020).

Статья 15-11. Состав должностей работников уполномоченного органа

Работниками уполномоченного органа являются лица, не относящиеся к административным государственным и гражданским служащим, занимающие должности в уполномоченном органе.

Оплата труда работников уполномоченного органа производится на основании системы оплаты труда работников уполномоченного органа.

В состав должностей работников уполномоченного органа входят должности:

1) политических государственных служащих;

2) служащих уполномоченного органа;

3) технических служащих уполномоченного органа.

Служащими уполномоченного органа являются лица, не относящиеся к государственным служащим, осуществляющие должностные полномочия в уполномоченном органе, направленные на реализацию задач и функций государства.

Занятие должности служащего уполномоченного органа осуществляется после получения положительных результатов обязательной специальной проверки.

На должность служащего уполномоченного органа не может быть назначено лицо, не получившее положительные результаты обязательной специальной проверки.

Под должностными полномочиями понимаются права и обязанности, предусмотренные конкретной государственной должностью служащих уполномоченного органа, отвечающей целям и задачам, стоящим перед уполномоченным органом.

Перечень должностей служащих уполномоченного органа утверждается Президентом Республики Казахстан.

Техническими служащими уполномоченного органа являются лица, не относящиеся к гражданским служащим, выполняющие трудовые обязанности по обслуживанию и обеспечению функционирования уполномоченного органа.

Перечень должностей технических служащих утверждается Председателем уполномоченного органа.

Труд работников уполномоченного органа регулируется Трудовым кодексом Республики Казахстан с особенностями, установленными настоящим Законом, а также иными нормативными правовыми актами Республики Казахстан и актами уполномоченного органа.

Сноска. Статья 15-11 с изменениями, внесенными законами РК от 23.12.2023 № 51-VIII (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); от 19.06.2024 № 97-VIII (вводится в действие с 01.07.2024).

Статья 15-12. Прекращение трудового договора со служащими уполномоченного органа

Прекращение трудового договора со служащими уполномоченного органа производится по следующим основаниям:

1) предусмотренным Трудовым кодексом Республики Казахстан;

2) достижение пенсионного возраста, установленного законом Республики Казахстан, с правом ежегодного продления срока их пребывания в уполномоченном органе;

3) отрицательные результаты обязательной специальной проверки;

4) представление заведомо ложных сведений об их доходах и имуществе;

5) несоблюдение антикоррупционных обязанностей и ограничений, установленных настоящим Законом и Законом Республики Казахстан "О противодействии коррупции";

6) непередача в доверительное управление принадлежащих паев инвестиционных фондов, облигаций и акций коммерческих организаций;

7) представление при поступлении в уполномоченный орган заведомо ложных документов или сведений, которые могли являться основаниями для отказа в приеме на работу;

8) отрицательные результаты аттестации;

9) иные основания, предусмотренные законами Республики Казахстан.

При расторжении трудового договора по основанию сокращения численности или штата работников уполномоченного органа служащему уполномоченного органа, занимающему сокращаемую должность, производится выплата выходного пособия в размере четырех среднемесячных заработных плат при наличии стажа работы не менее трех лет.

Сноска. Статья 15-12 с измененнием, внесенным Законом РК от 23.12.2023 № 51-VIII (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Статья 15-13. Права и обязанности служащих уполномоченного органа

1. Служащие уполномоченного органа имеют право:

1) пользоваться правами и свободами, которые гарантируются гражданам Республики Казахстан Конституцией и Трудовым кодексом Республики Казахстан;

2) участвовать в пределах своих полномочий в рассмотрении вопросов и принятии по ним решений, требовать их исполнения соответствующими органами и должностными лицами;

3) получать в установленном порядке информацию и материалы, необходимые для исполнения должностных обязанностей;

4) посещать организации в установленном законами Республики Казахстан порядке для исполнения должностных обязанностей;

5) требовать от руководителя точного определения задач и объема должностных полномочий в соответствии с должностью, занимаемой служащими уполномоченного органа;

6) на уважение личного достоинства, справедливое и уважительное отношение к себе со стороны руководителей, иных физических и должностных лиц;

7) на обучение и повышение квалификации;

8) беспрепятственно знакомиться с материалами, которые касаются их должностных полномочий, и при необходимости давать личные объяснения;

9) на продвижение по должности с учетом квалификации, способностей, добросовестного исполнения своих должностных полномочий;

10) требовать служебного расследования при наличии безосновательных, по мнению служащего, обвинений;

11) заниматься педагогической, научной и иной творческой деятельностью.

2. Служащие уполномоченного органа обязаны:

1) соблюдать Конституцию и законодательство Республики Казахстан;

2) приносить присягу в порядке, определенном актом уполномоченного органа;

3) обеспечивать соблюдение и защиту прав, свобод и законных интересов физических и юридических лиц, рассматривать в порядке и сроки, установленные законодательством Республики Казахстан, обращения физических и юридических лиц, принимать по ним необходимые меры;

4) осуществлять полномочия в пределах предоставленных им прав и в соответствии с должностными обязанностями;

5) выполнять приказы и распоряжения руководителей, решения и указания вышестоящих органов и должностных лиц, изданные в пределах их полномочий;

6) сохранять в тайне получаемые при исполнении должностных обязанностей сведения, затрагивающие личную жизнь, честь и достоинство физических лиц, и не требовать от них предоставления такой информации, за исключением случаев, предусмотренных законодательством Республики Казахстан;

7) обеспечивать сохранность государственной собственности;

8) незамедлительно доводить до сведения руководства или до правоохранительных органов о ставших им известными случаях коррупционных правонарушений;

9) повышать свой профессиональный уровень и квалификацию для эффективного исполнения должностных полномочий;

10) не разглашать третьим лицам служебную, коммерческую, банковскую тайну, тайну страхования, пенсионных накоплений и иную охраняемую законом тайну, а также другую информацию в любой доступной для восприятия форме на любых видах носителей, полученную при исполнении своих должностных полномочий, включая информацию, полученную при работе с автоматизированными информационными подсистемами (при наличии доступа к ним), за исключением случаев, предусмотренных законами Республики Казахстан;

11) в течение тридцати календарных дней с даты занятия должности служащего уполномоченного органа передать в доверительное управление и представить в кадровую службу уполномоченного органа нотариально засвидетельствованную копию договора доверительного управления принадлежащими им паями инвестиционных фондов, облигациями и акциями коммерческих организаций.

3. Служащие уполномоченного органа не вправе приобретать паи инвестиционных фондов, облигации и акции коммерческих организаций.

3-1. В течение одного года после прекращения работы в уполномоченном органе должностное лицо уполномоченного органа не может быть принято на работу в коммерческую организацию, если за последний год перед прекращением работы в уполномоченном органе в период выполнения своих должностных полномочий указанное лицо в силу своих должностных полномочий непосредственно осуществляло функции контроля в форме проверок данной коммерческой организации либо деятельность данной коммерческой организации была непосредственно связана с указанным должностным лицом уполномоченного органа в соответствии с его должностными полномочиями.

4. Служащие уполномоченного органа в случае осуществления в силу своих должностных полномочий проверок деятельности проверяемых субъектов обязаны незамедлительно сообщать вышестоящему руководству обо всех обстоятельствах, которые могут препятствовать четкому и беспристрастному выполнению должностных полномочий, в том числе о:

1) близких родственниках (свойственниках), супругах, являющихся руководящими работниками проверяемых субъектов;

2) близких родственниках или супругах, работающих в проверяемых субъектах;

3) полученных в проверяемых субъектах займах и иных имущественных обязательствах перед проверяемыми субъектами.

Сноска. Статья 15-13 с изменениями, внесенными законами РК от 12.07.2022 № 138-VII (вводится в действие по истечении шестидесяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); от 19.06.2024 № 97-VIII (вводится в действие с 01.07.2024); от 03.01.2026 № 251-VIII (вводится в действие по истечении шестидесяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Статья 15-14. Ответственность работников уполномоченного органа

1. За неисполнение и ненадлежащее исполнение возложенных обязанностей и трудовой дисциплины служащие и технические служащие уполномоченного органа несут ответственность в соответствии с Трудовым кодексом Республики Казахстан.

2. Дисциплинарное взыскание:

1) налагается должностным лицом, имеющим право назначения на должность и освобождения от должности служащего уполномоченного органа, привлекаемого к дисциплинарной ответственности;

2) не может быть наложено повторно за один и тот же проступок;

3) налагается в порядке, определяемом актом уполномоченного органа.

3. Служащие уполномоченного органа, допустившие дисциплинарный проступок, могут быть временно отстранены от исполнения должностных обязанностей должностным лицом, имеющим право их назначения на должность и освобождения от должности, до решения вопроса об ответственности в установленном порядке.

4. Служащие и технические служащие уполномоченного органа должны быть в обязательном порядке ознакомлены со всеми материалами, связанными с привлечением к дисциплинарной ответственности, им предоставляется право лично участвовать в процедуре служебного расследования.

5. Действия и решения уполномоченного органа могут быть обжалованы привлекаемыми к ответственности служащими и техническими служащими уполномоченного органа в суд.

6. Служащие и технические служащие уполномоченного органа в случае совершения ими уголовных и иных правонарушений несут соответственно уголовную, административную, материальную ответственность на основаниях и в порядке, установленных законами Республики Казахстан.

7. Уполномоченный орган обеспечивает правовую защиту своих работников, членов Правления, включая бывших работников и членов Правления, и привлеченных им лиц в случае подачи против них исков в связи с действиями (бездействием), принятием решений в целях осуществления возложенных на уполномоченный орган функций, в том числе в период исполнения ими обязанностей членов временных администраций и ликвидационных комиссий банков, страховых (перестраховочных) организаций, филиалов банков-нерезидентов Республики Казахстан, филиалов страховых (перестраховочных) организаций-нерезидентов Республики Казахстан.

Сноска. Статья 15-14 с изменениями, внесенными Законом РК от 02.01.2021 № 399-VI (вводится в действие с 16.12.2020).

Статья 15-15. Отпуска работников уполномоченного органа

1. Работникам уполномоченного органа предоставляется оплачиваемый ежегодный трудовой отпуск продолжительностью тридцать календарных дней с выплатой пособия для оздоровления в размере двух должностных окладов.

Оплачиваемый ежегодный трудовой отпуск работникам уполномоченного органа за первый и последующие годы работы по соглашению сторон предоставляется в любое время рабочего года.

2. По желанию работников уполномоченного органа ежегодные оплачиваемые трудовые отпуска могут предоставляться им по частям. При этом одна из частей оплачиваемого ежегодного трудового отпуска должна быть не менее двух календарных недель продолжительности отпуска.

3. Работникам уполномоченного органа может быть предоставлен отпуск без сохранения заработной платы в порядке, установленном трудовым законодательством Республики Казахстан, в том числе в случае их обучения в рамках государственного заказа по программам послевузовского образования.

Статья 15-16. Гарантии и компенсации работникам уполномоченного органа при командировках

1. Работникам уполномоченного органа возмещаются расходы на служебные командировки, в том числе и в иностранные государства, в порядке, определяемом уполномоченным органом по согласованию с Национальным Банком Республики Казахстан.

2. За командированными работниками уполномоченного органа сохраняются в течение всего времени командировки место работы (должность) и средняя заработная плата.

Сноска. Статья 15-16 с изменением, внесенным Законом РК от 19.06.2024 № 97-VIII (вводится в действие с 01.07.2024).

Статья 15-17. Проверка деятельности уполномоченного органа

Проверка деятельности уполномоченного органа государственными органами осуществляется с согласия или по поручению Президента Республики Казахстан.

Глава 2-3. Электронная торговая площадка по продаже банковских и микрофинансовых активов

Сноска. Закон дополнен главой 2-3 в соответствии с Законом РК от 19.06.2024 № 97-VIII (вводится в действие по истечении шестидесяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Статья 15-18. Электронная торговая площадка по продаже банковских и микрофинансовых активов

1. Электронной торговой площадкой по продаже банковских и микрофинансовых активов (далее – электронная торговая площадка) является интернет-ресурс, обеспечивающий инфраструктуру для проведения торгов в отношении:

1) имущества банка, организации, осуществляющей отдельные виды банковских операций, дочерней организации по управлению стрессовыми активами, указанного в пункте 1 статьи 28 Закона Республики Казахстан "О банках и банковской деятельности в Республике Казахстан";

2) имущества микрофинансовой организации, указанного в абзаце первом подпункта 11-7) пункта 2 статьи 7 Закона Республики Казахстан "О микрофинансовой деятельности";

3) прав (требований) по договору банковского займа;

4) прав (требований) по договору о предоставлении микрокредита.

2. Доступ к электронной торговой площадке и ее функционирование обеспечивает оператор электронной торговой площадки (далее – оператор).

3. Участниками торгов, проводимых на электронной торговой площадке, могут быть банки, организации, осуществляющие отдельные виды банковских операций, дочерние организации по управлению стрессовыми активами, микрофинансовые организации, а также иные лица с учетом ограничений, установленных статьей 63 Закона Республики Казахстан "О банках и банковской деятельности в Республике Казахстан" и статьей 9-1 Закона Республики Казахстан "О микрофинансовой деятельности".

4. Оператор проводит торги на электронной торговой площадке на основании внутренних правил оператора, разработанных в соответствии с правилами проведения торгов на электронной торговой площадке, утвержденными нормативным правовым актом уполномоченного органа.

Информационная безопасность электронной торговой площадки обеспечивается оператором в порядке, определенном нормативным правовым актом уполномоченного органа.

5. Денежные обязательства сторон, вытекающие из договора купли-продажи, договора уступки прав (требований), заключаемого по результатам торгов, проведенных на электронной торговой площадке, исполняются участниками торгов в порядке и сроки, которые определены в заключенном договоре купли-продажи, договоре уступки прав (требований).

Оператор не является стороной договора купли-продажи, договора уступки прав (требований), заключаемых по результатам торгов, проведенных на электронной торговой площадке.

Сноска. Статья 15-18 с изменениями, внесенными Законом РК от 16.01.2026 № 259-VIII (вводится в действие по истечении шестидесяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Статья 15-19. Оператор

1. В качестве оператора может выступать юридическое лицо, созданное в соответствии с законодательством Республики Казахстан в организационно-правовой форме акционерного общества или товарищества с ограниченной ответственностью.

2. Оператор вправе осуществлять деятельность при наличии разрешения уполномоченного органа на право осуществления деятельности оператора. Датой начала функционирования электронной торговой площадки является дата получения оператором разрешения уполномоченного органа на право осуществления деятельности оператора.

3. Оператор для целей обеспечения функционирования электронной торговой площадки обязан обеспечить:

1) опубликование объявлений в отношении имущества, выставленного на торги;

2) заключение договора о неразглашении информации между продавцом и потенциальным покупателем в отношении прав (требований) по договорам банковского займа или договорам о предоставлении микрокредита, реализуемых на электронной торговой площадке;

3) раскрытие участниками торгов информации в отношении имущества, выставленного на торги, в порядке, определенном нормативным правовым актом уполномоченного органа;

4) согласование и внесение изменений участниками торгов в проект договора купли-продажи в отношении имущества, выставленного на торги;

5) согласование и внесение изменений участниками торгов в проект договора уступки прав (требований) по договору банковского займа, договору о предоставлении микрокредита, выставленных на торги;

6) заключение договора купли-продажи в отношении имущества, реализованного на торгах, в соответствии с порядком, определенным нормативным правовым актом уполномоченного органа;

7) заключение договора уступки прав (требований) по договору банковского займа, договору о предоставлении микрокредита, реализованных на торгах, в соответствии с порядком, определенным нормативным правовым актом уполномоченного органа;

8) опубликование результатов о проведенных торгах;

9) ведение учета действий участников торгов, осуществляемых на электронной торговой площадке;

10) соблюдение требования законодательства Республики Казахстан о защите персональных данных, банковской и иной охраняемой законом тайны;

11) соблюдение других требований, предусмотренных настоящим Законом и нормативными правовыми актами уполномоченного органа.

Проверка заявителя на соответствие требованиям, предъявляемым к оператору для обеспечения функционирования электронной торговой площадки, осуществляется создаваемой в соответствии с нормативным правовым актом уполномоченного органа комиссией.

4. Оператор не вправе совмещать деятельность оператора с иной предпринимательской деятельностью, за исключением следующих видов деятельности:

1) основные и дополнительные виды деятельности кредитного бюро (при наличии соответствующего разрешения);

2) оказание услуг по предоставлению и обслуживанию специализированного программного обеспечения в отношении организации торгов, проводимых на электронной торговой площадке;

3) маркетинговые и статистические исследования.

5. Условия и порядок выдачи разрешения уполномоченного органа на право осуществления деятельности оператора определяются нормативным правовым актом уполномоченного органа.

6. Для получения разрешения заявитель представляет в уполномоченный орган следующие документы:

1) заявление о выдаче разрешения, содержащее сведения, установленные нормативным правовым актом уполномоченного органа;

Примечание ИЗПИ!
В подпункт 2) предусматривается изменение Законом РК от 09.01.2026 № 256-VIII (вводится в действие по истечении шести месяцев после дня его первого официального опубликования).

2) нотариально засвидетельствованные копии учредительных документов в случае отсутствия их на интернет-ресурсе депозитария финансовой отчетности или возможности получения их уполномоченным органом через веб-портал "электронного правительства".

Заявление о выдаче разрешения на право осуществления деятельности оператора должно быть рассмотрено в сроки, определенные уполномоченным органом, но не более семидесяти рабочих дней со дня представления заявителем документов, предусмотренных настоящим пунктом.

7. Отказ в выдаче разрешения на право осуществления деятельности оператора производится уполномоченным органом по любому из следующих оснований:

1) осуществление заявителем вида деятельности, запрещенного в соответствии с настоящим Законом для оператора;

2) несоответствие заявителя требованиям, установленным настоящей статьей, статьей 15-18 настоящего Закона и нормативными правовыми актами уполномоченного органа;

3) если в отношении заявителя имеется вступившее в законную силу решение суда, запрещающее заявителю осуществление деятельности оператора;

4) неустранение замечаний уполномоченного органа по представленным документам в установленный срок.

8. Реорганизация и ликвидация оператора осуществляются в порядке, предусмотренном законами Республики Казахстан.

Статья. 15-20. Особенности государственного регулирования, контроля и надзора за деятельностью операторов

В целях государственного регулирования, контроля и надзора за деятельностью операторов уполномоченный орган:

1) принимает обязательные для исполнения операторами нормативные правовые акты в сфере регулирования деятельности оператора и функционирования электронной торговой площадки;

2) выдает либо отказывает в выдаче разрешения на право осуществления деятельности оператора;

3) направляет письменные предписания об устранении выявленных нарушений требований настоящего Закона и нормативных правовых актов уполномоченного органа, регулирующих отношения, связанные с осуществлением деятельности оператора и функционированием электронной торговой площадки, в том числе в случае непредоставления в установленные сроки информации, необходимой уполномоченному органу для осуществления своих контрольных и надзорных функций;

4) применяет санкции к операторам в порядке и на основаниях, которые установлены настоящим Законом;

5) рассматривает обращения физических и юридических лиц по вопросам деятельности оператора и функционирования электронной торговой площадки;

6) осуществляет иные функции, предусмотренные законодательством Республики Казахстан.

Статья 15-21. Письменное предписание и санкции

1. В случае нарушения настоящего Закона и нормативных правовых актов уполномоченного органа, регулирующих отношения, связанные с осуществлением деятельности оператора и функционированием электронной торговой площадки, уполномоченный орган вправе направить оператору письменное предписание.

Письменным предписанием является указание оператору на принятие обязательных к исполнению коррективных мер, направленных на устранение выявленных нарушений и (или) причин, а также условий, способствовавших их совершению, в установленный срок, и (или) на необходимость представления в установленный срок плана мероприятий по устранению выявленных нарушений и (или) причин, а также условий, способствовавших их совершению (далее – план мероприятий).

В плане мероприятий, представленном в срок, установленный письменным предписанием, указываются описания нарушений, причин, приведших к их возникновению, перечень запланированных мероприятий, сроки их осуществления, а также ответственные должностные лица.

2. Обжалование письменного предписания уполномоченного органа осуществляется в порядке, определенном законами Республики Казахстан.

Обжалование письменного предписания уполномоченного органа не приостанавливает его исполнения.

3. Оператор обязан уведомить уполномоченный орган об исполнении мер, указанных в письменном предписании, в сроки, предусмотренные письменным предписанием.

В случае отсутствия возможности устранения нарушения в сроки, установленные в плане мероприятий либо письменном предписании, по причинам, не зависящим от оператора, срок по исполнению плана мероприятий либо письменного предписания может быть продлен уполномоченным органом в порядке, определенном нормативным правовым актом уполномоченного органа.

4. В качестве санкций уполномоченный орган вправе применить к оператору санкцию в виде приостановления действия разрешения на право осуществления деятельности оператора либо лишения разрешения на право осуществления деятельности оператора по основаниям, установленным настоящей статьей.

5. Действие разрешения на право осуществления деятельности оператора приостанавливается уполномоченным органом на срок до шести месяцев по одному из следующих оснований:

1) несоблюдение требований, установленных настоящим Законом и (или) нормативным правовым актом уполномоченного органа;

2) установление несоответствия действительности документов, явившихся основанием для выдачи разрешения;

3) систематическое (три и более раза в течение двенадцати последовательных календарных месяцев) невыполнение письменных предписаний уполномоченного органа об устранении нарушения требований настоящего Закона и (или) нормативных правовых актов уполномоченного органа, регулирующих отношения, связанные с осуществлением деятельности оператора и функционированием электронной торговой площадки.

6. Приостановление действия разрешения на право осуществления деятельности оператора влечет запрет на осуществление деятельности в качестве оператора.

7. В решении о приостановлении действия разрешения на право осуществления деятельности оператора должны быть указаны основания и срок приостановления действия разрешения. Действие указанного разрешения считается приостановленным со дня доведения соответствующего решения уполномоченного органа до сведения исполнительного органа оператора.

Оператор, действие разрешения на право осуществления деятельности оператора которого приостановлено, обязан выполнить принятые на себя обязательства по ранее заключенным на электронной торговой площадке договорам.

8. Лишение разрешения на право осуществления деятельности оператора производится уполномоченным органом по одному из следующих оснований:

1) неустранение причины, по которой уполномоченный орган приостановил действие разрешения на право осуществления деятельности оператора;

2) неоднократное (два и более раза) в течение последних двенадцати месяцев приостановление действия разрешения на право осуществления деятельности оператора;

3) предоставление оператором заведомо ложной информации при получении разрешения на право осуществления деятельности оператора;

4) наличие вступившего в законную силу решения суда, запрещающего осуществление деятельности оператора;

5) решение о добровольной или принудительной ликвидации оператора.

9. Прекращение действия разрешения на право осуществления деятельности оператора производится по основаниям, предусмотренным Законом Республики Казахстан "О разрешениях и уведомлениях".

10. Оператор, лишенный разрешения на право осуществления деятельности оператора, не вправе осуществлять деятельность оператора.

Глава 2-4. Поведенческий надзор

Сноска. Закон дополнен главой 2-4 в соответствии с Законом РК от 16.01.2026 № 259-VIII (вводится в действие по истечении шестидесяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Статья 15-22. Ответственные деловые практики на финансовом рынке

1. Субъекты поведенческого надзора при взаимодействии с потребителями финансовых услуг обязаны соблюдать ответственные деловые практики на финансовом рынке, предусматривающие:

1) Примечание ИЗПИ!
Подпункт 1) вводится в действие с 01.07.2026 Законом РК от 16.01.2026 № 259-VIII (текст исключен).

2) раскрытие информации о финансовых продуктах;

3) недопущение недобросовестных практик на финансовом рынке на всех этапах взаимодействия с потребителями финансовых услуг;

4) принятие ответственности за деятельность уполномоченных агентов;

5) рассмотрение обращений потребителей финансовых услуг;

6) повышение уровня финансовой грамотности потребителей финансовых услуг, в том числе путем разработки и реализации соответствующих мероприятий.

Требования, установленные подпунктами 2) и 3) части первой настоящего пункта, распространяются на уполномоченных агентов.

2. Требования к ответственным деловым практикам на финансовом рынке устанавливаются нормативными правовыми актами уполномоченного органа.

Статья 15-23. Управление финансовыми продуктами

Примечание ИЗПИ!
Статья 15-23 вводится в действие с 01.07.2026 Законом РК от 16.01.2026 № 259-VIII (текст исключен).

Статья 15-24. Раскрытие информации о финансовых продуктах

Примечание ИЗПИ!
Статья 15-24 вводится в действие с 01.07.2026 Законом РК от 16.01.2026 № 259-VIII (текст исключен).

Статья 15-25. Недопущение недобросовестных практик на финансовом рынке

1. Субъекты поведенческого надзора при предоставлении финансовых продуктов обязаны не допускать недобросовестные практики в отношении потребителей финансовых услуг.

2. Виды и признаки недобросовестных практик, порядок выявления недобросовестных практик субъектами поведенческого надзора определяются требованиями к осуществлению банковской деятельности, требованиями к осуществлению страховой организацией, филиалом страховой организации – нерезидента Республики Казахстан страховой деятельности, правилами осуществления брокерской и (или) дилерской деятельности на рынке ценных бумаг, порядком проведения брокером и (или) дилером банковских операций, требованиями к осуществлению микрофинансовой деятельности, утвержденными уполномоченным органом.

3. Субъекты поведенческого надзора разрабатывают политику вознаграждения своих работников, направленную на предотвращение недобросовестных практик в отношении потребителей финансовых услуг.

Статья 15-26. Ответственность субъектов поведенческого надзора за деятельность уполномоченных агентов при предоставлении финансовых продуктов

Субъекты поведенческого надзора при предоставлении финансовых продуктов через уполномоченных агентов обязаны:

1) вести реестр уполномоченных агентов в порядке, установленном внутренним документом субъекта поведенческого надзора;

2) обеспечить профессиональную компетенцию уполномоченных агентов, необходимую для предоставления финансовых продуктов;

3) осуществлять контроль за соблюдением уполномоченными агентами требований законодательства Республики Казахстан и внутренних документов субъекта поведенческого надзора, регулирующих предоставление финансовых продуктов.

Статья 15-27. Рассмотрение обращений потребителя финансовых услуг

Субъекты поведенческого надзора обязаны рассматривать и принимать решения по обращениям потребителей финансовых услуг, связанных с их финансовыми продуктами и (или) деятельностью уполномоченных агентов, в порядке, определенном законодательством Республики Казахстан и нормативными правовыми актами уполномоченного органа.

Глава 2-5. Порядок досудебного урегулирования споров потребителей финансовых услуг. Финансовый омбудсман, его статус, порядок избрания и досрочного прекращения его полномочий, служба финансового омбудсмана

Сноска. Закон дополнен главой 2-5 в соответствии с Законом РК от 16.01.2026 № 259-VIII (вводится в действие по истечении шестидесяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Статья 15-28. Досудебный порядок урегулирования споров

Примечание ИЗПИ!
Статья 15-28 вводится в действие с 01.01.2027 Законом РК от 16.01.2026 № 259-VIII (текст исключен).

Статья 15-29. Финансовый омбудсман

Примечание ИЗПИ!
Статья 15-29 вводится в действие с 01.01.2027 Законом РК от 16.01.2026 № 259-VIII (текст исключен).

Статья 15-30. Служба финансового омбудсмана

Примечание ИЗПИ!
Статья 15-30 вводится в действие с 01.01.2027 Законом РК от 16.01.2026 № 259-VIII (текст исключен).

Статья 15-31. Совет службы финансового омбудсмана

Примечание ИЗПИ!
Статья 15-31 вводится в действие с 01.01.2027 Законом РК от 16.01.2026 № 259-VIII (текст исключен).

Статья 15-32. Финансирование службы финансового омбудсмана

Примечание ИЗПИ!
Статья 15-32 вводится в действие с 01.01.2027 Законом РК от 16.01.2026 № 259-VIII (текст исключен).

Статья 15-33. Порядок рассмотрения обращений финансовым омбудсманом

Примечание ИЗПИ!
Статья 15-33 вводится в действие с 01.01.2027 Законом РК от 16.01.2026 № 259-VIII (текст исключен).

Статья 15-34. Особенности урегулирования споров, вытекающих из договоров обязательного страхования

Особенности урегулирования споров, вытекающих из договоров обязательного страхования, устанавливаются отдельными законодательными актами Республики Казахстан, регулирующими обязательные виды страхования.

Глава 3. Заключительные положения

Статья 16. Ответственность за нарушение законодательства Республики Казахстан о государственном регулировании, контроле и надзоре финансового рынка и финансовых организаций

Нарушение законодательства Республики Казахстан о государственном регулировании, контроле и надзоре финансового рынка и финансовых организаций влечет ответственность, установленную законами Республики Казахстан.

Сноска. Статья 16 в редакции Закона РК Законом РК от 05.07.2012 № 30-V (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после его первого официального опубликования).

Статья 16-1. Реорганизация и упразднение уполномоченного органа

Реорганизация и упразднение уполномоченного органа осуществляются в соответствии с законодательством Республики Казахстан.

Сноска. Глава 3 дополнена статьей 16-1 в соответствии с Законом РК от 03.07.2019 № 262-VI (вводится в действие с 01.01.2020).

Статья 17. Порядок введения в действие настоящего Закона

Настоящий Закон вводится в действие с 1 января 2004 года.

Президент Республики Казахстан

Қаржы нарығы мен қаржы ұйымдарын мемлекеттiк реттеу, бақылау және қадағалау туралы

Қазақстан Республикасының 2003 жылғы 4 шілдедегі N 474-II Заңы.

МАЗМҰНЫ

Ескерту. Тақырып жаңа редакцияда - ҚР 2012.07.05 № 30-V (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.
ЗҚАИ-ның ескертпесі!
2013 жылғы 1 қаңтардан бастап ҚР 2011.12.28 № 524-IV Заңына сәйкес Заңның бүкіл мәтіні бойынша "бірыңғай тіркеуші", "бірыңғай тіркеушінің" деген сөздер "тіркеуші", "тіркеушінің" деген сөздер деп есептелсін.
Ескерту. Бүкіл мәтін бойынша "және терроризмді қаржыландыруға" деген сөздер ", терроризмді қаржыландыруға және жаппай қырып-жою қаруын таратуды қаржыландыруға" деген сөздермен ауыстырылды – ҚР 19.09.2025 № 219-VIII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

Осы Заң қаржы нарығы мен қаржы ұйымдарын мемлекеттiк реттеуді, бақылауды және қадағалауды жүзеге асыруға байланысты қоғамдық қатынастарды реттейдi және Қазақстан Республикасы қаржы жүйесiнiң тұрақтылығын арттыруға және қаржылық қызметтерді тұтынушылардың құқықтары мен заңды мүдделерiнiң бұзылуына жол бермеуге жағдайлар жасауға бағытталған.

Ескерту. Кіріспе жаңа редакцияда - ҚР 2012.07.05 № 30-V (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

1-тарау. Жалпы ережелер

1-бап. Осы Заңда пайдаланылатын негiзгi ұғымдар

Осы Заңда мынадай негiзгi ұғымдар пайдаланылады:

1) жосықсыз практикалар – түрлері мен белгілері осы Заңның 15-25-бабының 2-тармағында белгіленген іс-қимылды қадағалау субъектілерінің әрекеттері (әрекетсіздігі);

2) қаржылық көрсетілетін қызметтер – Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес алынған лицензиялар негізінде жүзеге асырылатын, сақтандыру нарығына кәсіби қатысушылардың (актуарийлерді қоспағанда), бағалы қағаздар нарығына, ерікті жинақтаушы зейнетақы қорына кәсіби қатысушылардың қызметі, банк қызметі, банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдардың, микроқаржылық қызметті жүзеге асыратын ұйымдардың қызметі, сондай-ақ:

бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорының;

орталық депозитарийдің;

мемлекетке, тізбесін мемлекеттік мүлікті басқару жөніндегі уәкілетті орган бекітетін квазимемлекеттік сектор субъектілеріне тиесілі бағалы қағаздарды немесе мемлекеттің, көрсетілген квазимемлекеттік сектор субъектілерінің соларға қатысты мүліктік құқықтары бар бағалы қағаздарды номиналды ұстау функцияларын жүзеге асыру бөлігінде мемлекеттік мүлікті есепке алу саласындағы бірыңғай оператордың;

өзара сақтандыру қоғамдарының;

сақтандыру ұйымдары таратылған жағдайда сақтанушыларға (сақтандырылушыларға, пайда алушыларға) сақтандыру төлемдерін жүзеге асыруға кепілдік беретін ұйымның лицензиялауға жатпайтын қызметі;

3) қаржылық көрсетілетін қызметтерді тұтынушы – қаржы ұйымының, Қазақстан Республикасының бейрезидент банкі филиалының, Қазақстан Республикасының бейрезидент сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымы филиалының, Қазақстан Республикасының бейрезидент сақтандыру брокері филиалының көрсетілетін қызметтерін сатып алу ниеті бар немесе көрсетілетін қызметтерін пайдаланатын, сондай-ақ өз қаражатын қаржы құралдарына инвестициялайтын жеке немесе заңды тұлға;

4) қаржы нарығы – қаржылық қызметтерді көрсету мен тұтынуға, сондай-ақ қаржы құралдарын шығарумен және олардың айналысына байланысты қатынастардың жиынтығы;

5) қаржы нарығы мен қаржы ұйымдарын реттеу, бақылау және қадағалау жөніндегі уәкiлеттi орган (бұдан әрі – уәкілетті орган) – қаржы нарығы мен қаржы ұйымдарын мемлекеттік реттеуді, бақылауды және қадағалауды жүзеге асыратын мемлекеттік орган;

6) қаржы нарығындағы жауапты іскерлік практикалар – іс-қимылды қадағалау субъектілерінің қаржылық көрсетілетін қызметтерді тұтынушыларға адал, ашық және әділ қарым-қатынасын қамтамасыз етуге бағытталған қағидаттар мен әрекеттер жиынтығы;

7) қаржы нарығындағы кәсiби қызмет – қаржылық көрсетілетін қызметтерді ұсыну жөнiндегi кәсiпкерлiк қызмет;

8) қаржы өнімі – қаржы ұйымы, Қазақстан Республикасының бейрезидент банкінің филиалы және Қазақстан Республикасының бейрезидент сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының филиалы қаржы нарығында кәсіби қызметті жүзеге асыру шеңберінде қаржылық көрсетілетін қызметтерді тұтынушыларға ұсынатын қызмет;

9) қаржы ұйымы – қаржылық көрсетілетін қызметтерді ұсыну жөніндегі кәсіпкерлік қызметті жүзеге асыратын заңды тұлға;

10) мінсіз іскерлік бедел – адамның, оның ішінде:

аталған адамның қаржы ұйымын мәжбүрлеп таратуға алып келген төлем қабілетсіздігіне не банкке реттеу режимін қолдануға алып келген құқыққа қайшы әрекеттерді (әрекетсіздікті) жасау;

аталған адамның алынбаған немесе жойылмаған сотталғандығы, оның ішінде адамға қаржы ұйымының, банк және (немесе) сақтандыру холдингтерінің басшы қызметкері лауазымын атқару және қаржы ұйымының ірі қатысушысы (ірі акционері) болу құқығынан өмір бойына айыру түрінде қылмыстық жаза қолдану туралы заңды күшіне енген сот актісінің болуы;

қаржы мониторингі жөніндегі уәкілетті органның мәліметтері негізінде әрекеттері қылмыстық жолмен алынған кірістерді заңдастыруға (жылыстатуға), терроризмді қаржыландыруға және жаппай қырып-жою қаруын таратуды қаржыландыруға ықпал еткен үшінші тұлғалармен қарым-қатынасының (үшінші тұлғалардың бақылауы мен ықпалының) болуы фактілерінің жоқтығымен расталатын кәсіпқойлығы мен адалдығы;

11) тексеру материалдары – тексеру барысында және нәтижелері бойынша бақылау және қадағалау органы қалыптастыратын материалдар;

12) уәкілетті агент – іс-қимылды қадағалау субъектісінің коммерциялық өкілдігін жүзеге асыратын тұлға, оның ішінде сақтандыру агенті;

13) іс-қимылды қадағалау – уәкілетті органның осы Заңның 2-4-тарауында және Қазақстан Республикасының өзге де заңдарында көзделген, іс-қимылды қадағалау субъектілерінің және (немесе) олардың уәкілетті агенттерінің әрекеттерімен (әрекетсіздігімен) қаржылық көрсетілетін қызметтерді тұтынушылардың құқықтары мен заңды мүдделерін бұзудың алдын алуға, анықтауға және жолын кесуге бағытталған қызметі;

14) іс-қимылды қадағалау субъектісі – банк, Қазақстан Республикасының бейрезидент банкінің филиалы, банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйым, микроқаржы ұйымы, жеке тұлғамен жасалған банктік қарыз шарты, микрокредит беру туралы шарт бойынша құқықтар (талаптар) берілген коллекторлық агенттік, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымы, Қазақстан Республикасының бейрезидент сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының филиалы, сондай-ақ бағалы қағаздар нарығында брокерлік қызметті жүзеге асыратын ұйым.

Ескерту. 1-бап жаңа редакцияда – ҚР 16.01.2026 № 259-VIII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

2-бап. Қазақстан Республикасының қаржы нарығы мен қаржы ұйымдарын мемлекеттiк реттеу, бақылау және қадағалау туралы заңнамасы

1. Қазақстан Республикасының қаржы нарығы мен қаржы ұйымдарын мемлекеттiк реттеу, бақылау және қадағалау туралы заңнамасы Қазақстан Республикасының Конституциясына негiзделедi, осы Заңнан және Қазақстан Республикасының өзге де нормативтiк құқықтық актілерінен тұрады.

2. Егер Қазақстан Республикасы ратификациялаған халықаралық шартта осы Заңда көзделгеннен өзгеше қағидалар белгiленсе, онда халықаралық шарттың қағидалары қолданылады.

3. Алып тасталды – ҚР 19.06.2024 № 97-VIII (01.07.2024 бастап қолданысқа енгізіледі) Заңымен.
Ескерту. 2-бап жаңа редакцияда - ҚР 2012.07.05 № 30-V (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); өзгеріс енгізілді - ҚР 03.07.2019 № 262-VI (01.01.2020 бастап қолданысқа енгізіледі); 19.06.2024 № 97-VIII (01.07.2024 бастап қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

3-бап. Қаржы нарығы мен қаржы ұйымдарын мемлекеттiк реттеудің, бақылаудың және қадағалаудың негізгі мақсаты, мiндеттерi мен қағидаттары

1. Қаржы нарығы мен қаржы ұйымдарын мемлекеттік реттеудің, бақылаудың және қадағалаудың негізгі мақсаты қаржы жүйесінің тұрақтылығын қамтамасыз етуге жәрдемдесу болып табылады.

2. Осы баптың 1-тармағында көзделген негізгі мақсатты іске асыру үшін уәкілетті органға қаржы нарығы мен қаржы ұйымдарын мемлекеттік реттеудің, бақылаудың және қадағалаудың мынадай міндеттері жүктеледі:

1) қаржы ұйымдары, Қазақстан Республикасының бейрезидент банктерінің филиалдары, Қазақстан Республикасының бейрезидент сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдарының филиалдары, Қазақстан Республикасының бейрезидент сақтандыру брокерлерінің филиалдары қызметiнiң стандарттарын белгiлеу, қаржы ұйымдарын корпоративтiк басқаруды жақсарту үшiн ынталандыру жағдайларын жасау;

2) қаржы нарығында адал бәсекелестікті қолдауға бағытталған, қаржы ұйымдарының, Қазақстан Республикасының бейрезидент банктері филиалдарының, Қазақстан Республикасының бейрезидент сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдары филиалдарының, Қазақстан Республикасының бейрезидент сақтандыру брокерлері филиалдарының қызметі үшін тең құқылы жағдайлар жасау;

3) қаржылық көрсетілетін қызметтерді тұтынушылардың мүдделерін қорғаудың тиісті деңгейін, тұтынушылар үшін қаржы ұйымдарының, Қазақстан Республикасының бейрезидент банктері филиалдарының, Қазақстан Республикасының бейрезидент сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдары филиалдарының, Қазақстан Республикасының бейрезидент сақтандыру брокерлері филиалдарының қызметі және олар көрсететін қаржылық қызметтер туралы ақпараттың толықтығы мен қолжетімділігін, сондай-ақ қаржылық сауаттылықтың және халық үшін қаржылық қолжетімділіктің деңгейін арттыруды қамтамасыз ету;

4) қаржы жүйесінің орнықтылығын сақтау мақсатында қаржы нарығы мен қаржы ұйымдарын, Қазақстан Республикасының бейрезидент банктерінің филиалдарын, Қазақстан Республикасының бейрезидент сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдарының филиалдарын, Қазақстан Республикасының бейрезидент сақтандыру брокерлерінің филиалдарын мониторингтеу;

5) қаржылық тұрақтылықты қолдап отыру мақсатында қаржы нарығының тәуекелдерге неғұрлым бейім салаларында қадағалау ресурстарын шоғырландыру;

6) осы баптың 1-тармағында көзделген, қаржы нарығы мен қаржы ұйымдарын мемлекеттік реттеудің, бақылаудың және қадағалаудың негізгі мақсатына қол жеткізуге бағытталған, осы Заңда және Қазақстан Республикасының өзге де заңнамалық актілерінде көзделген өзге де міндеттер.

3. Қаржы нарығы мен қаржы ұйымдарын мемлекеттiк реттеу, бақылау және қадағалау қағидаттары мыналар болып табылады:

1) реттеу ресурстары мен құралдарын тиімді пайдалану;

2) қаржы ұйымдары, Қазақстан Республикасының бейрезидент банктерінің филиалдары, Қазақстан Республикасының бейрезидент сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдарының филиалдары, Қазақстан Республикасының бейрезидент сақтандыру брокерлерінің филиалдары қызметінің және қаржылық қадағалаудың ашықтығы;

3) қаржы ұйымдарының, Қазақстан Республикасының бейрезидент банктері филиалдарының, Қазақстан Республикасының бейрезидент сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдары филиалдарының, Қазақстан Республикасының бейрезидент сақтандыру брокерлері филиалдарының жауапкершілігі.

Ескерту. 3-бап жаңа редакцияда – ҚР 16.01.2026 № 259-VIII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

4-бап. Қаржы рыногында уәкiлеттiк берiлмеген қызметке тыйым салу

1. Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес берiлген тиiстi лицензиясы жоқ тұлғалардың қаржы рыногында кәсiби қызметтi жүзеге асыруына жол берiлмейдi.

2. Тиісті лицензиясыз жасалған қаржылық қызмет көрсету бойынша мәмiлелер жарамсыз болып табылады.

Ескерту. 4-бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 03.07.2019 № 262-VI Заңымен (01.01.2020 бастап қолданысқа енгізіледі).

5-бап. Пруденциялық нормативтер және сақталуы мiндеттi өзге де нормалар мен лимиттер

Уәкiлеттi органның қаржы ұйымдары, Қазақстан Республикасы бейрезидент банктерінің филиалдары, Қазақстан Республикасы бейрезидент сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдарының филиалдары, Қазақстан Республикасы бейрезидент сақтандыру брокерлерінің филиалдары үшiн олардың қаржы тұрақтылығын және қаржылық қызмет көрсетудi тұтынушылар мүдделерiн қорғауды қамтамасыз ету мақсатында белгiлейтiн экономикалық шектеулер пруденциялық нормативтер болып табылады.

Қазақстан Республикасының заң актiлерiнде көзделген жағдайларда уәкiлеттi орган пруденциялық нормативтердi және сақталуы мiндеттi өзге де нормалар мен лимиттердi шоғырландырылған негiзде белгiлеуге құқылы.

Ескерту. 5-бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 24.11.2015 № 422-V Заңымен (16.12.2020 бастап қолданысқа енгізіледі).

6-бап. Қаржы рыногын монополияға қарсы реттеу

Ескерту. 6-бап алынып тасталды - ҚР 2006.07.07 № 174 (ресми жарияланған күнінен бастап күнтізбелік он күн өткеннен кейін қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

1-1-тарау. Уәкілетті органның мәртебесі, құрылымы және органдары

Ескерту. Заң 1-1-тараумен толықтырылды - ҚР 03.07.2019 № 262-VI Заңымен (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-баптан қараңыз).

6-1-бап. Уәкілетті органның мәртебесі және қызметінің құқықтық негізі

Уәкілетті орган Қазақстан Республикасының Президентіне тікелей бағынатын және есеп беретін, қаржы нарығы мен қаржы ұйымдарын мемлекеттік реттеуді, бақылауды және қадағалауды жүзеге асыратын мемлекеттік орган болып табылады.

Уәкілетті орган Қазақстан Республикасының Президенті бекітетін, өзі туралы Ереже негізінде әрекет етеді.

Уәкілетті орган өз қызметінде Қазақстан Республикасының Конституциясын, осы Заңды, Қазақстан Республикасының басқа да заңдарын, Қазақстан Республикасы Президентінің актілерін және Қазақстан Республикасының халықаралық шарттарын басшылыққа алады.

Уәкілетті орган Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің бюджетінен (шығыстар сметасынан) қаржыландырылатын республикалық мемлекеттік мекеменің ұйымдық-құқықтық нысанындағы заңды тұлға болып табылады.

Уәкілетті орган бес жылдық кезеңге арналған стратегиялық жоспарды әзірлейді, онда уәкілетті орган қызметінің стратегиялық бағыттарын, мақсаттары мен нысаналы индикаторларын айқындайды.

Стратегиялық жоспарды уәкілетті органның төрағасы Қазақстан Республикасының Президентімен не оның уәкілеттік беруі бойынша Қазақстан Республикасы Президенті Әкімшілігінің Басшысымен келісу бойынша бекітеді.

Ескерту. 6-1-бапқа өзгеріс енгізілді – ҚР 19.06.2024 № 97-VIII (01.07.2024 бастап қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

6-2-бап. Уәкілетті органның құрылымы мен жалпы штат саны

Уәкілетті органның құрылымы мен жалпы штат санын Қазақстан Республикасының Президенті бекітеді.

6-3-бап. Уәкілетті органның Төрағасы

Қазақстан Республикасының Президенті уәкілетті органның Төрағасын лауазымға алты жыл мерзімге тағайындайды.

Уәкілетті органның Төрағасы уәкілетті органның атынан әрекет етедi және мемлекеттік органдармен, ұйымдармен және өзге де тұлғалармен қарым-қатынастарда оның атынан сенiмхатсыз өкілдік етеді.

Уәкілетті органның Төрағасына осы Заңда уәкілетті органның Басқармасы үшін айтылған өкiлеттiктердi қоспағанда, уәкілетті органның қызметi мәселелері бойынша жедел және атқарушылық-өкiмдік шешiмдер қабылдау, уәкілетті органның атынан шарттар жасасу өкiлеттiктерi берiлген.

Уәкілетті органның Төрағасы уәкілетті органның қызметi үшiн жауапты.

Уәкілетті органның Төрағасы отставкаға кетерден екi ай бұрын Қазақстан Республикасының Президентiне өзiнiң жазбаша өтiнiшiн беріп, отставкаға кетуге құқылы.

Қазақстан Республикасының Президентi уәкілетті органның Төрағасын лауазымынан босатады.

6-4-бап. Уәкілетті орган Төрағасының орынбасарлары

Қазақстан Республикасының Президентi уәкілетті орган Төрағасының орынбасарларын лауазымға уәкілетті орган Төрағасын тағайындау мерзiмдерiне қарамастан, уәкілетті орган Төрағасының ұсынуымен алты жыл мерзiмге тағайындайды.

Уәкілетті орган Төрағасының орынбасарлары уәкілетті орган атынан сенiмхатсыз өкілдік етеді, өз құзыреті шегiнде құжаттарға қол қояды.

Уәкілетті орган Төрағасының орынбасарларын уәкілетті орган Төрағасының ұсынуы бойынша Қазақстан Республикасының Президентi лауазымынан босатады.

Уәкілетті орган Төрағасының орынбасарлары отставкаға кетерден екi ай бұрын уәкілетті органның Төрағасы арқылы Қазақстан Республикасының Президентiне өзiнiң жазбаша өтiнiшiн беріп, отставкаға кете алады.

6-5-бап. Уәкілетті органның Басқармасы және оның өкiлеттiктерi

Басқарма уәкілетті органның жоғары органы болып табылады.

Уәкілетті органның Басқармасы:

1) қаржы нарығын қалыптастыру және дамыту саласындағы басымдықтарды айқындайды;

2) осы Заңның 3-бабының 1 және 3-тармақтарында көзделген мақсаттар мен міндеттерге және Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес қаржы нарығы мен қаржы ұйымдарының, сондай-ақ өзге де тұлғалардың қызметін реттеу саласындағы нормативтік құқықтық актілерді қабылдайды. Заңға тәуелді нормативтік құқықтық актілердің тізбесі уәкілетті орган туралы ережеде айқындалады;

3) қаржы ұйымдарына және өзге тұлғаларға өзінің құзыретіне кіретін мәселелер бойынша Қазақстан Республикасының заңдарында көзделген шектеулі ықпал ету шараларын, қадағалап ден қою шараларын қолдану тәртібін айқындайды;

4) алып тасталды – ҚР 16.01.2026 № 259-VIII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен;
5) алып тасталды – ҚР 12.07.2022 № 138-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен;

6) Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкімен бірлесіп қаржылық көрсетілетін қызметтерді тұтынушылардың мүдделерін қорғауға бағытталған бағдарламаларды бекітеді;

7) алып тасталды – ҚР 30.06.2025 № 205-VIII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.
8) алып тасталды – ҚР 30.06.2025 № 205-VIII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

9) уәкілетті органның құрылымын, жалпы штат санын және Уәкілетті орган туралы ережені, сондай-ақ оларға өзгерістер мен толықтыруларды қарайды, мақұлдайды және Қазақстан Республикасының Президентіне бекітуге ұсынады;

9-1) Қазақстан Республикасының Президентімен келісу бойынша уәкілетті орган жұмыскерлерінің еңбегіне ақы төлеу жүйесін бекітеді;

10) уәкілетті органның жұмыскерлеріне еңбекақы төлеу және оларды әлеуметтiк-тұрмыстық жағынан қамтамасыз ету шарттарын бекітеді;

11) уәкілетті органның жұмысы туралы жылдық есепті қарайды, қабылдайды және Қазақстан Республикасының Президентінің бекітуіне ұсынады;

12) уәкілетті органның қызметшілерін лауазымға тағайындау және олармен жасалған еңбек шартын тоқтату қағидаларын бекітеді;

13) алып тасталды – ҚР 30.06.2025 № 205-VIII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

14) акционерлік қоғамдар мен қаржы ұйымдарының қаржылық есептілікті жариялауы қағидаларын бекітеді, оларда жариялануға жататын қаржылық есептіліктің тізбесін қоса алғанда, оны жариялау тәртібі және оны жариялау мерзімдері айқындалады;

15) халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына және Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы заңнамасының талаптарына сәйкес провизияларды (резервтерді) құру қағидаларын бекітеді;

16) банктік депозиттік сертификаттарды шығару және олардың айналысы қағидаларын бекітеді;

17) алып тасталды – ҚР 30.06.2025 № 205-VIII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

18) уәкілетті органның қаржы жүйесінің тұрақтылығын қамтамасыз етуге байланысты көрсетілетін қызметтерді сатып алуы қағидаларын әзірлейді және бекітеді;

18-1) Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкімен және салықтардың және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдердің түсуін қамтамасыз ету саласындағы басшылықты жүзеге асыратын уәкілетті органмен бірлесіп, кәсіпкерлік субъектілерінің банктік шоттардан қолма-қол ақшаны алу қағидаларын бекітеді;

18-2) "Көлік құралдары иелерінің азаматтық-құқықтық жауапкершілігін міндетті сақтандыру туралы" Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес көлік құралдары иелерінің азаматтық-құқықтық жауапкершілігін міндетті сақтандыру бойынша сақтандыру сыйлықақысын есептеу үшін пайдаланылатын таргеттелетін шығындылықтың, анықтық факторының және түзету коэффициенттерінің мөлшерлерін бекітеді;

ЗҚАИ-ның ескертпесі!
18-3), 18-4), 18-5) тармақшалармен толықтыру көзделген – ҚР 16.01.2026 № 259-VIII (01.05.2026 бастап қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

19) осы Заңда, Қазақстан Республикасының өзге де заңдарында және Қазақстан Республикасы Президентінің актілерінде көзделген өзге де функциялар мен өкiлеттiктерді жүзеге асырады.

Осы баптың екінші бөлігі 2), 3), 14), 15) және 17) тармақшаларының талаптары Қазақстан Республикасы бейрезидент-банктерінің филиалдарына, Қазақстан Республикасы бейрезидент-сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдарының филиалдарына, Қазақстан Республикасы бейрезидент-сақтандыру брокерлерінің филиалдарына қолданылады.

Қазақстан Республикасы бейрезидент-банктерінің филиалдарына, Қазақстан Республикасы бейрезидент-сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдарының филиалдарына, Қазақстан Республикасы бейрезидент-сақтандыру брокерлерінің филиалдарына қатысты осы баптың екінші бөлігінің 14) тармақшасын қолдану мақсатында бухгалтерлік есептің деректері бойынша есептілік қаржылық есептілік деп түсініледі.

Ескерту. 6-5-бапқа өзгерістер енгізілді – ҚР 02.01.2021 № 399-VI (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-баптан қараңыз); 12.07.2022 № 138-VII (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-баптан қараңыз); 19.06.2024 № 97-VIII (01.07.2024 бастап қолданысқа енгізіледі); 30.06.2025 № 205-VIII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 16.01.2026 № 259-VIII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

6-6-бап. Уәкілетті орган Басқармасының құрамы

Уәкілетті органның Басқармасы жеті адамнан тұрады.

Уәкілетті орган Басқармасының құрамына уәкілетті органның Төрағасы, уәкілетті органның төрт лауазымды адамы, Қазақстан Республикасының Президентiнен және Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкінен бір-бір өкiл кiредi.

Қазақстан Республикасының Президентiнен, Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкiнен және уәкілетті органнан уәкілетті орган Басқармасының мүшелерiн тиiсiнше Қазақстан Республикасының Президентi, Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің Төрағасы және уәкілетті органның Төрағасы тағайындайды және босатады.

Ескерту. 6-6-бапқа өзгеріс енгізілді – ҚР 30.06.2025 № 205-VIII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

6-7-бап. Уәкілетті орган Басқармасының отырыстары

Уәкілетті орган Басқармасының отырыстары уәкілетті органның Төрағасы бекіткен жұмыс жоспарына сәйкес қажеттілігіне қарай өткiзiледi.

Уәкілетті орган Басқармасының кезектен тыс отырыстары уәкілетті орган Төрағасының немесе Басқарманың екі мүшесiнiң талап етуi бойынша өткізіледі.

Уәкілетті орган Басқармасының мүшелерi Басқарма отырыстарының тағайындалғаны туралы уақтылы хабардар етiледi.

Уәкілетті орган Басқармасының отырысын – уәкілетті органның Төрағасы, ал ол болмаған кезде оны алмастыратын адам өткiзедi.

Басқарма мүшелерiнiң кемiнде үштен екiсi қатысқан кезде уәкілетті органның Басқармасы шешiм қабылдауға құқылы, олардың қатарында уәкілетті органның Төрағасы не оны алмастыратын адам болуға тиiс.

Уәкілетті орган Басқармасының шешiмi Басқарма мүшелерiнiң жай көпшiлiк даусымен қабылданады. Дауыс тең болған жағдайда уәкілетті орган Төрағасының даусы шешушi болып табылады.

Уәкілетті органның Төрағасы өзi бiлдiрген қарсылығын қосып, Басқарма шешiмiн бір апта мерзiмнен кешiктiрмей қайта талқылау және дауыс беру үшiн қайтаруға құқылы. Егер Басқарма бұрын қабылданған шешiмдi өз мүшелерiнiң жалпы санының үштен екi даусымен растаса, уәкілетті орган Төрағасы шешiмге қол қояды.

Басқарма өз құзыретіне жатқызылған мәселелер бойынша қаулы қабылдайды.

2-тарау. Уәкілетті органның функциялары мен өкілеттіктері

Ескерту. 2-тараудың тақырыбы жаңа редакцияда – ҚР 16.01.2026 № 259-VIII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

7-бап. Уәкiлеттi органның мәртебесi

Ескерту. 7-бап алып тасталды - ҚР 2012.07.05 № 30-V (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

8-бап. Уәкiлеттi органның мiндеттерi

Ескерту. 8-бап алып тасталды – ҚР 16.01.2026 № 259-VIII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

9-бап. Уәкiлеттi органның функциялары мен өкiлеттiктерi

Ескерту. Тақырып жаңа редакцияда - ҚР 2012.07.05 № 30-V (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

1. Уәкiлеттi орган осы Заңға және Қазақстан Республикасының өзге заңдарына сәйкес қаржы ұйымдарының, сондай-ақ өзге тұлғалардың қызметiн мемлекеттік реттеу, бақылау және қадағалау мақсатында:

1) Қазақстан Республикасының заңдарында көзделген жағдайларда қаржы ұйымдарын, Қазақстан Республикасы бейрезидент-банктерінің филиалдарын, Қазақстан Республикасы бейрезидент-сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдарының филиалдарын, Қазақстан Республикасы бейрезидент-сақтандыру брокерлерінің филиалдарын ашуға (құруға), оларды ерiктi түрде қайта ұйымдастыруға және таратуға, оның ішінде банк және сақтандыру холдингтерін ерікті түрде қайта ұйымдастыруға, Қазақстан Республикасы бейрезидент-банктері филиалдарының, Қазақстан Республикасы бейрезидент-сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдары филиалдарының қызметін ерікті түрде тоқтатуға рұқсаттар бередi, сондай-ақ көрсетілген рұқсаттарды беру тәртiбiн айқындайды;

1-1) Қазақстан Республикасының заңдарында көзделген жағдайларда, банкке айналдыру нысанында микроқаржы ұйымын ерікті түрде қайта ұйымдастыруға рұқсаттар береді;

2) Қазақстан Республикасының заң актiлерiнде көзделген жағдайларда қаржы ұйымдарының, Қазақстан Республикасы бейрезидент банктері филиалдарының, Қазақстан Республикасы бейрезидент сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдары филиалдарының, Қазақстан Республикасы бейрезидент сақтандыру брокерлері филиалдарының, банк холдингтерінің, сақтандыру холдингтерінің басшы қызметкерлерi лауазымдарына адамдарды сайлауға (тағайындауға) келiсiм бередi не келiсiм беруден бас тартады, сондай-ақ аталған келiсiмдi берудiң не мінсіз іскерлік беделінің болмау өлшемшарттарын қоса алғанда, беруден бас тартудың тәртiбiн айқындайды;

3) Қазақстан Республикасының заңдарында және Қазақстан Республикасы Президентінің актілерінде белгіленген құзыреті шегінде қаржы саласындағы қызметті және қаржы ресурстарын шоғырландыруға байланысты қызметті лицензиялауды жүзеге асырады;

3-1) алып тасталды – ҚР 03.07.2020 № 359-VI (01.01.2021 бастап қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

3-2) коллекторлық агенттіктерді есептік тіркеуді және олардың тізілімін жүргізуді жүзеге асырады;

3-3) кредиттік бюро қызметін жүзеге асыру құқығына рұқсатты және кредиттік тарихтардың дерекқорын, пайдаланылатын ақпараттық жүйелерді қорғау және олардың сақталуын қамтамасыз ету жөніндегі кредиттік бюроға және үй-жайларға қойылатын талаптарға кредиттік бюроның сәйкестігі туралы актіні береді;

3-4) екінші деңгейдегі банктердің, Қазақстан Республикасы бейрезидент-банктері филиалдарының және Ұлттық пошта операторының үй-жайларды жайластыруға қойылатын талаптарды сақтауына бақылауды және қадағалауды жүзеге асырады;

3-5) алып тасталды – ҚР 30.06.2025 № 205-VIII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

4) қаржы ұйымдары, Қазақстан Республикасы бейрезидент банктерінің филиалдары, Қазақстан Республикасы бейрезидент сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдарының филиалдары, Қазақстан Республикасы бейрезидент сақтандыру брокерлерінің филиалдары, қаржылық қызмет көрсетудi тұтынушылар, басқа да жеке және заңды тұлғалар үшiн Қазақстан Республикасының аумағында орындалуы мiндеттi нормативтiк құқықтық актiлер қабылдайды;

5) қаржы ұйымдары, Қазақстан Республикасы бейрезидент-банктерінің филиалдары, Қазақстан Республикасы бейрезидент-сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдарының филиалдары, Қазақстан Республикасы бейрезидент-сақтандыру брокерлерінің филиалдары үшiн, оның iшiнде шоғырландырылған негiзде пруденциялық нормативтердi және сақталуы мiндеттi өзге де нормалар мен лимиттердi бекiтедi;

5-1) алып тасталды – ҚР 30.06.2025 № 205-VIII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.
6) алып тасталды - ҚР 03.07.2019 № 262-VI Заңымен (01.01.2020 бастап қолданысқа енгізіледі);

6-1) құзыреті шегінде қаржы ұйымдарының, Қазақстан Республикасы бейрезидент-банктері филиалдарының, Қазақстан Республикасы бейрезидент-сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдары филиалдарының, Қазақстан Республикасы бейрезидент-сақтандыру брокерлері филиалдарының және Қазақстан Даму Банкінің бухгалтерлік есепке алуды жүргізуді автоматтандыру тәртібін сақтауына бақылау мен қадағалауды жүзеге асырады;

7) алып тасталды - ҚР 2012.07.05 № 30-V (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

7-1) қаржы ұйымдары, банк және сақтандыру холдингтері акционерлерінің (қатысушыларының) жалпы жиналысына қатысу үшін өз өкілін жібереді;

8) осы Заңда және Қазақстан Республикасының өзге де заңдарында көзделген жағдайларда және шекте, оның iшiнде Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкін және аудиторлық ұйымды тарта отырып, осы Заңның 15-1-бабының 1-тармағында аталған қаржы ұйымдарының және өзге де тұлғалардың қызметiн тексередi;

8-1) қаржы рыногында қызметті жүзеге асыруға лицензия беру туралы уәкілетті органға өтініш білдірген заңды тұлғаларды Қазақстан Республикасының заңдарында көзделген жағдайларда және шектерде тексереді;

8-2) қаржы ұйымдарының, олардың ірі қатысушыларының, банк және сақтандыру холдингтерінің, банк конгломераты мен сақтандыру тобына кіретін ұйымдардың, Қазақстан Республикасының бейрезидент-банктері филиалдарының, Қазақстан Республикасының бейрезидент-сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдары филиалдарының, Қазақстан Республикасының бейрезидент-сақтандыру брокерлері филиалдарының, сақтандыру төлемдерін жүзеге асыруға кепілдік беретін ұйымның қызметін Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген тәртіппен қашықтықтан қадағалауды, оның ішінде шоғырландырылған негізде жүзеге асырады;

9) қаржы ұйымдарына және өзге де тұлғаларға, Қазақстан Республикасының бейрезидент банктерінің филиалдарына, Қазақстан Республикасының бейрезидент сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдарының филиалдарына, Қазақстан Республикасының бейрезидент сақтандыру брокерлерінің филиалдарына өз құзыретіне кіретін мәселелер бойынша шектеулі ықпал ету шараларын, қадағалап ден қою шараларын, оның ішінде уәжді пайымдауды пайдалана отырып, Қазақстан Республикасының заңдарында көзделген санкцияларды және өзге де шараларды қолданады, сондай-ақ қадағалап ден қою шараларын қолдану тәртібін айқындайды;

9-1) банктердің, банк холдингтерінің, банк конгломераттарының, сақтандыру (қайта) сақтандыру ұйымдарының, сақтандыру топтарының, сақтандыру холдингтерінің, Қазақстан Республикасының бейрезидент-банктері филиалдарының, Қазақстан Республикасының бейрезидент-сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдары филиалдарының бағалы қағаздар нарығында брокерлік және (немесе) дилерлік қызметті және (немесе) инвестициялық портфельді басқару жөніндегі қызметті жүзеге асыратын ұйымдардың қызметінде туындайтын тәуекелдерді бағалау әдістерін қолданады;

ЗҚАИ-ның ескертпесі!
10) тармақшаны алып тастау көзделген – ҚР 16.01.2026 № 259-VIII (01.07.2026 бастап қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

10) Қазақстан Республикасының заң актiлерiнде көзделген жағдайларда Қазақстан Республикасының Үкiметiмен келiсе отырып, қаржылық ұйымдардың акцияларын мәжбүрлеп сатып алу туралы шешiм қабылдайды;

11) Қазақстан Республикасының заң актiлерiнде көзделген жағдайларда қаржы ұйымдарының, Қазақстан Республикасы бейрезидент банктері филиалдарының, Қазақстан Республикасы бейрезидент сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдары филиалдарының, Қазақстан Республикасы бейрезидент сақтандыру брокерлері филиалдарының уақытша әкімшіліктерінің, тарату комиссияларының қызметiн бақылауды жүзеге асырады;

12) бұқаралық ақпарат құралдарында қаржы ұйымдары, Қазақстан Республикасы бейрезидент-банктерінің филиалдары, Қазақстан Республикасы бейрезидент-сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдарының филиалдары, Қазақстан Республикасы бейрезидент-сақтандыру брокерлерінің филиалдары, коллекторлық агенттіктер, кредиттік бюролар, банк және микроқаржы активтері сатылатын электрондық сауда алаңдарының операторлары туралы мәлiметтердi (қызметтiк, коммерциялық, банктік немесе өзге де заңмен қорғалатын құпияны құрайтын мәлiметтердi қоспағанда), оның iшiнде оларға қолданған шаралар туралы ақпаратты жариялайды;

12-1) алып тасталды - ҚР 29.03.2016 № 479-V Заңымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік жиырма бір күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);
12-2) алып тасталды - ҚР 29.03.2016 № 479-V Заңымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік жиырма бір күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).

13) банктердің, банк конгломераттарының, банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдардың, микроқаржы ұйымдарының, сақтандыру (қайта) сақтандыру ұйымдарының, сақтандыру топтарының, Қазақстан Республикасы бейрезидент-банктері филиалдарының, Қазақстан Республикасы бейрезидент-сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдары филиалдарының, бағалы қағаздар нарығында брокерлік және (немесе) дилерлік қызметті, инвестициялық портфельді басқару жөніндегі қызметті жүзеге асыратын ұйымдардың, микроқаржы ұйымдарының қызметін бақылау және қадағалау шеңберінде тәуекелге бағдарланған тәсілді қолданады, оның ішінде осы Заңның 13-5-бабының 2-тармағында көзделген жағдайларда уәжді пайымдауды пайдаланады;

14) қаржы ұйымдарына және (немесе) өзге де заңды тұлғаларға қатысты ерекше реттеу режимін енгізеді және құзыреті шегінде олардың қызметін реттейді;

15) алып тасталды – ҚР 30.06.2025 № 205-VIII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

16) қаржы нарығы мен қаржы ұйымдарының, Қазақстан Республикасы бейрезидент-банктері филиалдарының, Қазақстан Республикасы бейрезидент-сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдары филиалдарының, Қазақстан Республикасы бейрезидент-сақтандыру брокерлері филиалдарының ақпараттық қауіпсіздігінің салалық орталығының функцияларын жүзеге асырады;

17) ақпараттық жүйелердегі бұзушылықтар, іркілістер туралы мәліметтерді қоса алғанда, банктердің, Қазақстан Республикасы бейрезидент-банктері филиалдарының және банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдардың ақпараттық қауіпсіздігінің оқыс оқиғалары туралы ақпаратқа талдау жүргізеді;

18) өзі дербес және (немесе) олардың құзыреті шеңберінде Қазақстан Республикасының өзге де мемлекеттік органдарымен, сондай-ақ ұйымдармен бірлесіп, исламдық қаржы құралдарының және исламдық қаржылық көрсетілетін қызметтердің халықаралық стандарттарын ескере отырып, исламдық қаржыландыруды дамытуды жүзеге асырады;

19) екінші деңгейдегі, оның ішінде мемлекеттік бюджеттің, Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің және (немесе) оның еншілес ұйымдарының қаражаты есебінен қаржыландырылатын банктерді сауықтыру жөніндегі шаралар шеңберінде қабылданған міндеттемелерді банктердің орындауына бақылауды жүзеге асырады;

19-1) Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің соңғы сатыдағы қарыз бойынша кепілге қабылдауы үшін қолайлы, банктердің нарықтық емес активтерін айқындау жөніндегі алдын ала рәсімді (кепіл препозициясы) және кепіл препозициясындағы нарықтық емес активтер мониторингін жүргізеді;

20) Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің еншілес ұйымдары арқылы жүзеге асырылатын жеке тұлғалардың ипотекалық тұрғын үй қарыздарын және ипотекалық қарыздарын қайта қаржыландыру бағдарламаларын іске асыруды, сондай-ақ банктердің осы бағдарламалар шеңберінде қабылданған міндеттемелерді орындауын бақылауды жүзеге асырады;

20-1) құзыреті шегінде қаржы ұйымдарының ақпараттық қауіпсіздік талаптарын сақтауын бақылауды және қадағалауды жүзеге асырады;

20-2) құзыреті шегінде қаржы ұйымдарының, Қазақстан Республикасының бейрезидент банктері филиалдарының, Қазақстан Республикасының бейрезидент сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдары филиалдарының, Қазақстан Республикасының бейрезидент сақтандыру брокерлері филиалдарының жасанды интеллект жүйелерін пайдалануын бақылауды және қадағалауды жүзеге асырады;

21) осы Заңда, Қазақстан Республикасының өзге заңдарында және Қазақстан Республикасы Президентінің актілерінде көзделген өзге де функциялар мен өкілеттіктерді жүзеге асырады.

2. Уәкiлеттi орган қаржы ұйымдарына және олардың үлестес тұлғаларына, Қазақстан Республикасы бейрезидент-банктерінің филиалдарына, Қазақстан Республикасы бейрезидент-сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдарының филиалдарына, Қазақстан Республикасы бейрезидент-сақтандыру брокерлерінің филиалдарына, оның iшiнде аудиторлық ұйымдарды, қаржы технологиялары саласындағы бағалаушылар мен мамандарды тарта отырып:

1) қаржы ұйымдары мен олардың үлестес тұлғаларының, Қазақстан Республикасы бейрезидент банктері филиалдарының, Қазақстан Республикасы бейрезидент сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдары филиалдарының, Қазақстан Республикасы бейрезидент сақтандыру брокерлері филиалдарының қаржылық жай-күйiн айқындау;

2) қаржы ұйымдары мен олардың үлестес тұлғаларының, Қазақстан Республикасы бейрезидент банктері филиалдарының, Қазақстан Республикасы бейрезидент сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдары филиалдарының, Қазақстан Республикасы бейрезидент сақтандыру брокерлері филиалдарының басқарма құрылымының және шешiмдер қабылдау рәсiмдерiнiң Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкестiгiн айқындау;

3) қаржы ұйымдарының, Қазақстан Республикасы бейрезидент-банктері филиалдарының, Қазақстан Республикасы бейрезидент-сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдары филиалдарының, Қазақстан Республикасы бейрезидент-сақтандыру брокерлері филиалдарының үлестес тұлғаларын айқындау;

4) қаржылық қызмет көрсетудi тұтынушылар құқықтарының бұзылуын анықтау және оның алдын алу;

5) қаржылық қызмет көрсету немесе қаржы құралдарын шығару жөнiндегi уәкiлеттiк берiлмеген қызметтi анықтау және оның алдын алу;

6) қаржылық операцияларды жасау кезінде ақпараттық технологияларға тән тәуекелдерді анықтау және (немесе) алдын алу;

7) қаржы құралдарының құнын айқындаудың объективтілігін бағалау мақсатында тексеру жүргiзуге құқылы.

ЗҚАИ-ның ескертпесі!
2-1-тармаққа өзгеріс енгізу көзделген – ҚР 16.01.2026 № 259-VIII (01.05.2026 бастап қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

2-1. Уәкiлеттi орган өз құзыреті шегінде қаржы ұйымдарының, Қазақстан Республикасы бейрезидент-банктері филиалдарының, Қазақстан Республикасы бейрезидент-сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдары филиалдарының, Қазақстан Республикасы бейрезидент-сақтандыру брокерлері филиалдарының, Ұлттық пошта операторының Қазақстан Республикасының қылмыстық жолмен алынған кірістерді заңдастыруға (жылыстатуға), терроризмді қаржыландыруға және жаппай қырып-жою қаруын таратуды қаржыландыруға қарсы іс-қимыл туралы заңнамасының талаптарын сақтауына бақылау мен қадағалауды жүзеге асырады.

2-2. Уәкілетті орган қадағалау функцияларын жүзеге асыру мақсатында банктерде, Қазақстан Республикасы бейрезидент-банктерінің филиалдарында, Қазақстан Республикасы бейрезидент-сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдарының филиалдарында, банк холдингтерінде, инвестициялық портфельді басқарушыларда, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдарында, сақтандыру холдингтерінде, сақтанушыларға (сақтандырылушыларға, пайда алушыларға) сақтандыру төлемдерін жүзеге асыруға кепілдік беретін ұйымда сақтандыру ұйымдары таратылған жағдайда өз өкілінің (бұдан әрі – өкіл) болуына құқылы.

2-3. Уәкілетті орган өз құзыреті шегінде банктердің, Қазақстан Республикасының бейрезидент банктері филиалдарының Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі белгілеген макропруденциялық нормативтер мен лимиттердің мәндерін сақтауын бақылауды және қадағалауды жүзеге асырады.

3. Уәкiлеттi орган осы баптың 1, 2, 2-1 және 2-2-тармақтарында көзделген функциялар мен өкiлеттiктерден басқа, осы Заңның 10-13-баптарында, сондай-ақ Қазақстан Республикасының өзге де заңдарында және Қазақстан Республикасы Президентінің актілерінде көзделген ерекшелiктердi ескере отырып, қаржы ұйымдарын, Қазақстан Республикасы бейрезидент банктерінің филиалдарын, Қазақстан Республикасы бейрезидент сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдарының филиалдарын, Қазақстан Республикасы бейрезидент сақтандыру брокерлерінің филиалдарын, банк және сақтандыру холдингтерін, банк конгломераттарын және сақтандыру топтарын мемлекеттік реттеу, бақылау және қадағалау жөніндегі өзге де өкiлеттiктердi жүзеге асырады.

4. Уәкiлеттi орган, Қазақстан Республикасының заң актiлерiнде көзделген жағдайларды қоспағанда, қаржы ұйымдарының, Қазақстан Республикасы бейрезидент банктері филиалдарының, Қазақстан Республикасы бейрезидент сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдары филиалдарының, Қазақстан Республикасы бейрезидент сақтандыру брокерлері филиалдарының қызметiне араласуға құқылы емес.

5. Уәкілетті орган Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің соңғы сатыдағы қарызды беруі мақсатында Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіне мынадай мәліметтерді:

1) Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Басқармасының соңғы сатыдағы қарызды ұсыну туралы мәселені қарауы үшін соңғы сатыдағы қарызды берудің орындылығы және банктің "Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 51-3-бабы 1-тармағының 1) тармақшасында көзделген талаптарға сәйкестігі туралы қорытындыны;

2) соңғы сатыдағы қарыз шарты бойынша қамтамасыз ету ретінде Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің қабылдауы үшін қолайлы банк активтерін айқындау туралы;

3) соңғы сатыдағы қарыз шарты бойынша қамтамасыз ету ретінде қабылданатын және (немесе) қабылданған банк активтерінің ағымдағы жай-күйі туралы мәліметтерді;

4) соңғы сатыдағы қарыз шарты бойынша қамтамасыз ету болып табылатын активтерді өткізу туралы шешімді қабылдау үшін екінші деңгейдегі банктердің тізбесін ұсынады.

ЗҚАИ-ның ескертпесі!
6-тармақ жаңа редакцияда көзделген – ҚР 16.01.2026 № 259-VIII (01.07.2026 бастап қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

6. Уәкілетті органның қаржы ұйымын, Қазақстан Республикасы бейрезидент-банкінің филиалын, Қазақстан Республикасы бейрезидент-сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының филиалын, Қазақстан Республикасы бейрезидент-сақтандыру брокерінің филиалын операциялардың барлық түрлерін жүргізу мен қызметке арналған лицензиядан айыру туралы, банкті төлемге қабілетсіз банктер санатына жатқызу, Қазақстан Республикасы бейрезидент-банкінің филиалын төлемге қабілетсіз Қазақстан Республикасы бейрезидент-банктері филиалдары санатына жатқызу, төлемге қабілетсіз банктер санатына жатқызылған банкті реттеу жөнінде шаралар қолдану, қаржы ұйымына консервациялау режимін белгілеу туралы шешімдерінің, сондай-ақ банктің, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының уақытша әкімшілігінің банк активтері мен міндеттемелерін беру жөніндегі операцияны жүргізу, сақтандыру портфелін беру туралы шешімдерінің күшін жою көрсетілген шешімдерді қабылдау нәтижесінде туындаған құқықтық салдардың өзгеруіне немесе тоқтатылуына алып келмейді.

Ескерту. 9-бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 2004.06.11 № 562, 2005.12.23 № 107 (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-баптан қараңыз), 2006.01.31 № 125 (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-баптан қараңыз), 2006.05.05 № 139, 2007.02.19 № 230 (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-баптан қараңыз), 2009.08.28 № 192-IV (2010.03.08 бастап қолданысқа енгізіледі), 2010.03.19 № 258-IV, 2010.07.15 № 338-IV (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-баптан қараңыз), 2011.07.05 № 452-IV (2011.10.13 бастап қолданысқа енгізіледі), 2011.12.28 № 524-IV (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі), 2012.07.05 № 30-V (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі), 21.06.2013 № 106-V (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 16.05.2014 № 203-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін алты ай өткен соң қолданысқа енгізіледі); 10.06.2014 № 206-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін алты ай өткен соң қолданысқа енгізіледі); 24.11.2015 № 422-V (16.12.2020 бастап қолданысқа енгізіледі); 29.03.2016 № 479-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік жиырма бір күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 02.07.2018 № 166-VІ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 02.07.2018 № 168-VІ (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-баптан қараңыз); 03.07.2019 № 262-VI (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-баптан қараңыз); 03.07.2020 № 359-VI (01.01.2021 бастап қолданысқа енгізіледі); 02.01.2021 № 399-VI (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-баптан қараңыз); 14.07.2022 № 141-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 12.07.2022 № 138-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 19.06.2024 № 97-VIII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 30.06.2025 № 205-VIII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 16.01.2026 № 259-VIII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

9-1-бап. Өкілдің мақсаты, функциялары, құқықтары мен міндеттері

Ескерту. Заң 9-1-баппен толықтырылды - ҚР 2010.07.15 № 338-IV (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-баптан қараңыз); алып тасталды - ҚР 03.07.2019 № 262-VI (01.01.2020 бастап қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

9-2-бап. Қашықтықтан қадағалау

Ескерту. Заң 9-2-баппен толықтырылды – ҚР 02.07.2018 № 168-VІ (алғашқы ресми жарияланған күнінен бастап күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен; алып тасталды - ҚР 03.07.2019 № 262-VI (01.01.2020 бастап қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

9-3-бап. Бақылау және қадағалау шеңберіндегі тәуекелге бағдарланған тәсіл

Ескерту. Алып тасталды - ҚР 03.07.2019 № 262-VI (01.01.2020 бастап қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

9-4-бап. Банктің, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының, сақтандыру брокерінің, Қазақстан Республикасының бейрезидент банкі филиалының, Қазақстан Республикасының бейрезидент сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымы филиалының, Қазақстан Республикасының бейрезидент сақтандыру брокері филиалының, бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорының, ерікті жинақтаушы зейнетақы қорының, "Сақтандыру төлемдеріне кепілдік беру қоры" акционерлік қоғамының, бағалы қағаздар нарығына кәсіби қатысушының, банк, сақтандыру холдингтерінің басшы қызметкерлеріне қойылатын талаптар

1. Осы баптың мақсаттары үшін:

1) нарық субъектісі деп банк, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымы, сақтандыру брокері, Қазақстан Республикасының бейрезидент банкінің филиалы, Қазақстан Республикасының бейрезидент сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының филиалы, Қазақстан Республикасының бейрезидент сақтандыру брокерінің филиалы, бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қоры, ерікті жинақтаушы зейнетақы қоры, Сақтандыру төлемдеріне кепілдік беру қоры (бұдан әрі – Қор), бағалы қағаздар нарығына кәсіби қатысушы, банк, сақтандыру холдингтері түсініледі;

2) филиал деп Қазақстан Республикасының бейрезидент банкінің филиалы, Қазақстан Республикасының бейрезидент сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының филиалы, Қазақстан Республикасының бейрезидент сақтандыру брокерінің филиалы түсініледі;

3) басшы қызметкер лауазымына кандидат деп нарық субъектісінің басшы қызметкері лауазымын атқаруға ниеті бар жеке тұлға немесе нарық субъектісінің басқару органының мүшесі лауазымына сайланған адам түсініледі;

4) басшы лауазым деп мынадай лауазымдар түсініледі:

қаржы ұйымының, филиалдың басшы қызметкері;

қызметін үйлестіруді және (немесе) бақылауды тікелей қаржы ұйымының басқару органы, атқарушы органының басшысы, мүшесі немесе қаржы ұйымының өзге де басшы қызметкері жүзеге асыратын қаржы ұйымының құрылымдық бөлімшесінің басшысы;

қызметін үйлестіруді және (немесе) бақылауды тікелей филиал басшысы, басшының орынбасары, өзге де басшы қызметкері жүзеге асыратын филиалдың құрылымдық бөлімшесінің басшысы;

қаржылық көрсетілетін қызметтерді реттеу саласындағы және (немесе) қаржы ұйымдарының аудиторлық қызметі саласында мемлекеттік реттеу және бақылау саласындағы мемлекеттік органның бірінші басшысы, оның орынбасары, дербес құрылымдық бөлімшесінің басшысы, басшысының орынбасары;

экономика, қаржы немесе мемлекеттік аудит және қаржылық бақылау салаларында мемлекеттік саясатты қалыптастыруды қамтамасыз ететін мемлекеттік саяси қызметші;

ұлттық басқарушы холдингтің, Қазақстанның Даму Банкінің, жеке кәсіпкерлікті дамытудың арнаулы қорының, Қазақстанның экспорттық-кредиттік агенттігінің басқару органының басшысы, атқарушы органының басшысы, сондай-ақ оның қаржылық мәселелерге және (немесе) еншілес қаржы ұйымдарының қызметіне жетекшілік ететін орынбасары;

мынадай:

тізбесін уәкілетті орган белгілейтін халықаралық қаржы ұйымдарының;

қаржы ұйымдарына, оның ішінде шетелдік ұйымдарда, заңды тұлғаларда аудит жүргізетін ұйымдардың;

қаржы ұйымдарының қызметін автоматтандыру үшін пайдаланылатын бағдарламалық қамтылымды әзірлеу саласындағы қызметті жүзеге асыратын ұйымдардың бірінші басшысы, оның орынбасары, дербес құрылымдық бөлімшесінің басшысы, басшысының орынбасары;

қызметі қаржылық қызметтер көрсетумен байланысты бір немесе бірнеше құрылымдық бөлімшеге жетекшілік ететін, қаржы ұйымының, филиалдың өзге де басшысы.

2. Нарық субъектісінің басшы қызметкері лауазымына орналасу (лауазымға тағайындау (сайлау) үшін жеке тұлғаның:

1) мінсіз іскерлік беделінің болуы;

2) жоғары білімінің болуы;

3) мынадай еңбек өтілінің болуы қажет:

басқару органының басшысы үшін – кемінде бес жыл;

басқару органының мүшесі үшін – кемінде екі жыл;

бас қаржы ұйымының атқарушы органының мүшесі болып табылатын басқару органының басшысы немесе мүшесі, атқарушы органның (атқарушы органның функцияларын жеке-дара жүзеге асыратын тұлғаның) басшысы, Қазақстан Республикасының бейрезидент банкі филиалының басшысы, Қазақстан Республикасының бейрезидент сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымы филиалының басшысы үшін – кемінде бес жыл, оның ішінде басшы лауазымда кемінде үш жыл;

атқарушы орган басшысының орынбасары, мүшелері, Қазақстан Республикасының бейрезидент банкінің филиалы басшының орынбасары, Қазақстан Республикасының бейрезидент сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының филиалы басшысының орынбасары, сақтандыру брокерінің басшысы, оның орынбасары, Қазақстан Республикасының бейрезидент сақтандыру брокері филиалының басшысы, оның орынбасары үшін – кемінде үш жыл, оның ішінде басшы лауазымда кемінде екі жыл;

бас бухгалтер үшін – кемінде үш жыл;

бас бухгалтердің орынбасары үшін – кемінде екі жыл;

өзге де басшы қызметкерлер үшін – кемінде бір жыл.

Мыналар:

қаржы ұйымының, банк, сақтандыру холдингтерінің атқарушы органының тек қана қауіпсіздік мәселелеріне, әкімшілік-шаруашылық мәселелеріне, ақпараттық технологиялар мәселелеріне жетекшілік ететін мүшелері лауазымдарына кандидаттар;

Қазақстан Республикасы Үкіметінің мүшесі, орналастырылған акцияларының елу пайызынан астамы мемлекетке және (немесе) ұлттық басқарушы холдингке тікелей немесе жанама тиесілі сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының, бағалы қағаздар нарығына кәсіби қатысушының, ерікті жинақтаушы зейнетақы қорының басқару органының, бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорының басшысы лауазымына кандидат болып табылатын Қазақстан Республикасының орталық атқарушы органы басшысының орынбасары;

бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорының басқару органының мүшесі лауазымына кандидат болып табылатын, Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес халықты әлеуметтік қорғау саласында басшылықты және салааралық үйлестіруді жүзеге асыратын орталық атқарушы органның дербес құрылымдық бөлімшесінің басшысы, басшысының орынбасары;

ұлттық басқарушы холдингтің басқару органының, атқарушы органының басшысы, сондай-ақ орналастырылған акцияларының елу пайызынан астамы ұлттық басқарушы холдингке тікелей немесе жанама тиесілі қаржы ұйымының басқару органының басшысы, мүшесі лауазымына кандидат болып табылатын, қаржы мәселелеріне және (немесе) ұлттық басқарушы холдингтің еншілес қаржы ұйымдарының қызметіне жетекшілік ететін оның орынбасары үшін еңбек өтілінің болуы талап етілмейді;

4) басшы қызметкер лауазымына келісу туралы өтінішхат берілген күннің алдындағы он жыл ішінде адамның:

ЗҚАИ-ның ескертпесі!
4) тармақшаның екінші абзацы 01.07.2026 бастап қолданысқа енгізіледі – ҚР 16.01.2026 № 259-VIII Заңымен (мәтін алып тасталды).

қаржы ұйымын, оның ішінде Қазақстан Республикасының бейрезидент қаржы ұйымын, филиалды таратуға және (немесе) олардың қаржы нарығында қызметін жүзеге асыруын тоқтатуға алып келген, оларды лицензиясынан айырғанға дейін;

қаржы ұйымын, оның ішінде Қазақстан Республикасының бейрезидент қаржы ұйымын мәжбүрлеп тарату немесе оны Қазақстан Республикасының заңнамасында, Қазақстан Республикасының бейрезидент қаржы ұйымы резиденті болып табылатын мемлекеттің заңнамасында белгіленген тәртіппен банкрот деп тану туралы сот актісі заңды күшіне енгенге дейін;

Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген жағдайларда Қазақстан Республикасының бейрезидент банкі филиалының, Қазақстан Республикасының бейрезидент сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымы филиалының қызметін мәжбүрлеп тоқтату туралы сот актісі заңды күшіне енгенге дейін бір жылдан аспайтын кезеңде қаржы ұйымының басқару органының басшысы, мүшесі, атқарушы органының басшысы, оның орынбасары немесе атқарушы органының мүшесі, бас бухгалтері, бас бухгалтерінің орынбасары, Қазақстан Республикасының бейрезидент банкі филиалының, Қазақстан Республикасының бейрезидент сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымы филиалының, Қазақстан Республикасының бейрезидент сақтандыру брокері филиалының басшысы, басшысының орынбасары, бас бухгалтері, бас бухгалтерінің орынбасары, ірі қатысушы жеке тұлға, қаржы ұйымына, оның ішінде Қазақстан Республикасының бейрезидент қаржы ұйымының ірі қатысушысы (банк холдингі) заңды тұлғаның басшысы болмағаны туралы мәліметтердің болуы қажет.

ЗҚАИ-ның ескертпесі!
4) тармақшаның алтыншы абзацы 01.07.2026 бастап қолданысқа енгізіледі – ҚР 16.01.2026 № 259-VIII Заңымен (мәтін алып тасталды).

5) басшы қызметкер лауазымына келісу туралы өтінішхат берілген күннің алдындағы соңғы он екі ай ішінде адамнан басшы қызметкер лауазымына тағайындауға (сайлауға) келісімді кері қайтарып алу және (немесе) оны қадағалап ден қою шарасын қолдану арқылы осы және (немесе) өзге де нарық субъектісінде қызметтік міндеттерін орындаудан шеттету жағдайларының болмауы;

6) мынадай:

адамға қатысты сыбайлас жемқорлық қылмыс жасағаны үшін заңды күшіне енген соттың айыптау үкімінің болмауы;

басшы қызметкер лауазымына келісу туралы өтінішхат берілген күннің алдындағы үш жыл ішінде адамның Қазақстан Республикасы Қылмыстық-процестік кодексінің 35-бабы бірінші бөлігінің 3), 4), 9), 10) және 12) тармақтарының немесе 36-бабының негізінде сыбайлас жемқорлық қылмыс жасағаны үшін қылмыстық жауаптылықтан босатылмағаны, сондай-ақ әкімшілік сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтар жасағаны үшін әкімшілік жауаптылыққа тартылмағаны туралы мәліметтердің болуы;

7) басшы қызметкер лауазымына келісу туралы өтінішхат берілген күннің алдындағы бес жыл ішінде адамның мынадай мән-жайлардың бірі болған:

шығарылған эмиссиялық бағалы қағаздар бойынша купондық сыйақыны төлемеу төрт немесе одан көп қатар кезеңге созылған;

дефолтқа жол берілген шығарылған эмиссиялық бағалы қағаздар бойынша купондық сыйақы төлеу бойынша берешек сомасы купондық сыйақының төрт еселенген және (немесе) одан көп мөлшерін құраған;

шығарылған эмиссиялық бағалы қағаздар бойынша негізгі борышты төлеу бойынша дефолт мөлшері республикалық бюджет туралы заңда төлеу күніне белгіленген айлық есептік көрсеткіштен он мың есе асып түсетін соманы құраған кезде шығарылған эмиссиялық бағалы қағаздар бойынша купондық сыйақы төлеу бойынша дефолтқа жол берген эмитент қаржы ұйымының басшы қызметкері, ірі қатысушы (ірі акционер) жеке тұлға, ірі қатысушы (ірі акционер) эмитент заңды тұлғаның басқару органының басшысы, мүшесі, атқарушы органының басшысы, мүшесі, бас бухгалтері (оның орынбасары) болмағаны туралы мәліметтердің болуы қажет.

3. Еңбек өтілін есептеу кезінде:

қаржылық көрсетілетін қызметтерді ұсыну бойынша, оның ішінде шетелдік ұйымдарда, заңды тұлғаларда;

қаржы нарығы мен қаржы ұйымдарын реттеу, бақылау және қадағалау бойынша, оның ішінде шетелдік ұйымдарда;

қаржы ұйымдарына аудит жүргізу, қаржы ұйымдарына аудит жүргізу жөнінде көрсетілетін қызметтерді реттеу бойынша, оның ішінде шетелдік ұйымдарда, заңды тұлғаларда;

экономика, қаржы немесе мемлекеттік аудит және қаржылық бақылау салаларында мемлекеттік саясатты қалыптастыруды қамтамасыз ететін мемлекеттік саяси қызметшілер лауазымдарындағы;

ұлттық басқарушы холдингте, Қазақстанның Даму Банкінде, жеке кәсіпкерлікті дамытудың арнаулы қорында, Қазақстанның экспорттық-кредиттік агенттігінде осы баптың 1-тармағы 4) тармақшасының жетінші абзацында көзделген лауазымдардағы;

тізбесін уәкілетті орган белгілейтін халықаралық қаржы ұйымдарындағы;

қаржы ұйымдарының қызметін автоматтандыру үшін пайдаланылатын бағдарламалық қамтылымды әзірлеу бойынша;

сақтандыру нарығында актуарлық қызметті жүзеге асыруға арналған лицензиясы бар актуарий ретіндегі;

"Астана" халықаралық қаржы орталығының аумағында қаржылық қызметтер көрсетуге арналған лицензиясы бар ұйымдардағы жұмыс өтілі есепке алынады.

Еңбек өтілін есептеу кезінде қаржы ұйымындағы, филиалдағы қауіпсіздікті қамтамасыз етуге, әкімшілік-шаруашылық қызметті жүзеге асыруға, ақпараттық технологияларды дамытуға байланысты (ақпараттық технологияларды дамытуды және (немесе) ақпараттық қауіпсіздікті қамтамасыз ететін құрылымдық бөлімшенің басшысын қоспағанда) жұмыс, өзара сақтандыру қоғамындағы жұмыс есепке алынбайды.

Халықаралық сертификаттармен расталған кәсіби біліктілігі бар, басшы қызметкер лауазымына кандидаттар үшін еңбек өтілінің болуы жөніндегі ерекшеліктер және осындай сертификаттардың тізбесі уәкілетті органның тиісті нормативтік құқықтық актісінде белгіленеді.

Осы тармақтың бірінші бөлігінің сегізінші, тоғызыншы және оныншы абзацтарында көзделген жұмыс өтілінің болуы банктің, Қазақстан Республикасының бейрезидент банкі филиалының басшы қызметкері лауазымына кандидат үшін есепке алынбайды.

Осы тармақтың бірінші бөлігі сегізінші абзацының талабы бағалы қағаздар нарығына кәсіби қатысушының басшы қызметкері лауазымына кандидатқа қолданылмайды.

Осы тармақтың ережелері банк, сақтандыру холдингтерінің басқару органының басшысы немесе мүшесі лауазымына кандидаттарға қолданылмайды.

4. "Қазақстан Республикасындағы банктер және банк қызметі туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 46-бабында белгіленген талаптарға сай келмейтін адам банктің директорлар кеңесінің мүшесі – тәуелсіз директоры бола алмайды.

Сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымымен ерекше қатынастар арқылы байланысты және (немесе) оны лауазымға келісу туралы өтінішхат берілген күннің алдындағы үш жыл ішінде сондай лауазымда болған адам сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының директорлар кеңесінің мүшесі – тәуелсіз директоры бола алмайды.

Уәкілетті органның нормативтік құқықтық актісінде көзделген жағдайларды қоспағанда, директорлар кеңесінің мүшесі – тәуелсіз директор аталған лауазымды бір банкте, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымында, бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорында, ерікті жинақтаушы зейнетақы қорында, бағалы қағаздар нарығының кәсіби қатысушысында, Қорда бірінші тағайындалған күннен бастап қатарынан тоғыз жылдан астам атқаруға құқылы емес.

5. Банктің, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының, инвестициялық портфельді басқарушының ірі қатысушысы осы банктің, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының, инвестициялық портфельді басқарушының атқарушы органының басшысы лауазымына сайлана алмайды.

Акционерлік қоғам нысанында құрылған нарық субъектісінің атқарушы органы мүшелерінің саны кемінде үш адамды құрауға тиіс.

6. Мыналарды:

тағайындалған (сайланған) күннен бастап күнтізбелік алпыс күннен аспайтын басқару органының мүшесін;

уәкілетті органның банк, сақтандыру холдингтері мәртебесін иеленуге келісімі болған кезде тұлға банк, сақтандыру холдингтерінің белгілерін иеленген күннен бастап күнтізбелік алпыс күннен аспаған банк, сақтандыру холдингтері мәртебесін иеленетін тұлғаның басшы қызметкерлерін қоспағанда, уәкілетті органның тиісті келісімі жоқ адамның нарық субъектісінің басшы қызметкерінің функцияларын орындауына жол берілмейді.

7. Филиалды қоспағанда, нарық субъектісінің басқару органының мүшесі лауазымына адам кемінде күнтізбелік тоқсан күннен кейін, бірақ:

басшы қызметкер лауазымына тағайындауға (сайлауға) келісім беруден уәкілетті органның бас тартуын алғаннан кейін;

уәкілетті органның келісімі берілгенге дейін басқару органы мүшесінің өкілеттіктері тоқтатылғаннан кейін;

осы баптың 6-тармағында көзделген мерзім өткеннен кейін және оны келісу үшін құжаттар ұсынылмағаннан кейін қатарынан он екі ай ішінде екі реттен артық емес қайта тағайындалуы (сайлануы) мүмкін.

Осы тармақта көзделген тыйым салу банк, сақтандыру холдингтеріне қолданылмайды.

8. Мыналарды орындау:

атқарушы орган басшысының міндеттері атқарушы органның мүшесін тағайындауға (сайлауға) уәкілетті органның келісімі бар адамға;

бас бухгалтердің міндеттері бас бухгалтердің орынбасарын тағайындауға (сайлауға) уәкілетті органның келісімі бар адамға күнтізбелік алпыс күннен аспайтын мерзімге жүктелген жағдайларды қоспағанда, осы баптың талаптарына сай келмейтін және уәкілетті органмен келісілмеген адамдардың нарық субъектісінің басшы қызметкерінің міндеттерін атқаруына (уақытша болмаған адамды алмастыруға) тыйым салынады.

Уәкілетті органмен келісілген кандидатураның болмауына байланысты осы тармақтың бірінші бөлігінде аталған адамдарға атқарушы орган басшысының не бас бухгалтердің міндеттерін атқаруды (уақытша болмаған адамды алмастыруды) қатарынан он екі ай ішінде жиынтығында күнтізбелік бір жүз сексен күннен артық жүктеуге жол берілмейді.

Осы тармақтың бірінші бөлігінде және осы баптың 6-тармағында көрсетілген мерзім өткеннен кейін және құжаттардың толық топтамасы уәкілетті органға келісуге ұсынылмаған не уәкілетті орган келісуден бас тартқан жағдайда басшы қызметкер лауазымына кандидат басшы қызметкердің өкілеттіктерін жүзеге асыруға құқылы емес.

9. Банктің, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының атқарушы органының басшысы, бас бухгалтері басқа, оның ішінде Қазақстан Республикасының бейрезиденттері болып табылатын банктерде, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдарында, Қазақстан Республикасының бейрезидент банктерінің филиалдарында, Қазақстан Республикасының бейрезидент сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдарының филиалдарында атқарушы органның мүшесі (Қазақстан Республикасының бейрезидент банкі филиалының, Қазақстан Республикасының бейрезидент сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымы филиалының басшысы, басшысының орынбасары), бас бухгалтері лауазымын атқаруға құқылы емес.

Егер:

банктер бір-біріне қатысты бас және еншілес ұйым болса;

сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдары бір-біріне қатысты бас және еншілес ұйым болса көрсетілген шектеу қолданылмайды.

Филиал басшысы, басшысының орынбасары, бас бухгалтері:

қаржы ұйымындағы, басқа филиалдардағы басшы қызметкер;

атқарушы органның басшысы не заңды тұлғаның атқарушы органының функцияларын жеке-дара жүзеге асыратын тұлға лауазымын атқаруға құқылы емес.

10. Нарық субъектісі басшы қызметкерлерді тағайындау (сайлау) кезінде олардың осы баптың талаптарына сай келуін, оның ішінде уәкілетті органның интернет-ресурсында орналастырылатын ақпаратты ескере отырып, өз бетінше тексереді.

11. Уәкілетті орган басшы қызметкер лауазымына тағайындауға (сайлауға) келісім беру үшін ұсынылған құжаттарды уәкілетті органның нормативтік құқықтық актілерінің талаптарына сәйкес құжаттардың толық топтамасы ұсынылған күннен бастап отыз жұмыс күні ішінде қарайды.

Басшы қызметкер лауазымына тағайындауға (сайлауға) уәкілетті органның келісімін беру тәртібі мінсіз іскерлік беделі болмауының өлшемшарттарын, келісім алу үшін қажетті құжаттарды, халықаралық сертификаттармен расталған кәсіби біліктілігі бар кандидаттар үшін еңбек өтілінің болуы бойынша ерекшеліктерді және осындай сертификаттардың тізбесін қоса алғанда, уәкілетті органның нормативтік құқықтық актісінде белгіленеді.

Бағалы қағаздар нарығына кәсіби қатысушының, бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорының, ерікті жинақтаушы зейнетақы қорының басшы қызметкері лауазымын қоспағанда, басшы қызметкер лауазымына тағайындауға (сайлауға) келісім берген үшін алым алынады, оның мөлшері мен төлеу тәртібі Қазақстан Республикасының салық заңнамасында айқындалады.

Басшы қызметкердің (басшы қызметкер лауазымына кандидаттың) іскерлік беделін бағалауды уәкілетті орган, оның ішінде осы Заңның 13-5-бабына сәйкес уәжді пайымдауды пайдалана отырып жүзеге асырады.

Уәкілетті орган басшы қызметкер лауазымына кандидатқа қатысты уәжді пайымдауды қалыптастыру кезінде осы тармақтың бірінші бөлігінде көрсетілген құжаттарды қарау мерзімін тоқтата тұрады. Көрсетілген мерзім уәжді пайымдаудың жобасы басшы қызметкер лауазымына кандидатты келісу үшін құжаттарды ұсынған тұлғаға жіберілген кезден бастап уәкілетті орган уәжді пайымдауды қабылдаған күнге дейін тоқтатыла тұрады.

Уәжді пайымдауды қалыптастыру және пайдалану кезінде уәкілетті орган нарық субъектісіне тиісті хабарлама жібереді.

12. Басшы қызметкер лауазымына тағайындауға (сайлауға) уәкілетті органның келісімі бар адам көрсетілген келісімді алған кезден бастап он екі ай ішінде келісілген лауазымға тағайындалуы (сайлануы) мүмкін.

Басшы қызметкер лауазымына тағайындауға (сайлауға) уәкілетті органның келісімі бар басшы қызметкер, көрсетілген келісімнің қолданысы тоқтаған жағдайды қоспағанда, уәкілетті органның келісімін қайта алмастан, басшы қызметкердің өкілеттіктері тоқтатылған күннен бастап он екі ай ішінде келісілген лауазымға тағайындалуы мүмкін.

Қаржы ұйымының директорлар кеңесінің мүшесі – тәуелсіз директоры лауазымына уәкілетті органмен келісілген адам өкілеттіктері тоқтатылған күннен бастап он екі ай ішінде осы бапта және "Акционерлік қоғамдар туралы" Қазақстан Республикасының Заңы 1-бабының 20) тармақшасында белгіленген талаптарға сай келген жағдайда уәкілетті органның келісімін алмастан, осы қаржы ұйымында көрсетілген лауазымға қайта сайлануы мүмкін.

13. Басшы қызметкер лауазымына тағайындауға (сайлауға) уәкілетті органның келісімі мынадай:

1) басшы қызметкер лауазымына келісілген кандидат осы баптың 12-тармағында белгіленген мерзімдерде тағайындалмаған (сайланбаған);

2) уәкілетті орган басшы қызметкер лауазымына тағайындауға (сайлауға) келісімін кері қайтарып алған жағдайларда өз қолданысын тоқтатады.

14. Уәкілетті орган басшы қызметкер лауазымына тағайындауға (сайлауға) келісім беруден мынадай негіздер бойынша бас тартады:

1) басшы қызметкер лауазымына кандидаттың осы бапта, "Акционерлік қоғамдар туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 1-бабының 20) тармақшасында, 54-бабының 4-тармағында, 59-бабының 2-тармағында және "Бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 9-бабында белгіленген талаптарға сай келмеуі;

2) тестілеудің теріс нәтижесі.

Мыналар:

басшы қызметкер лауазымына кандидатты тестілеу нәтижесі дұрыс жауаптардың жетпіс пайызынан аз болуы;

басшы қызметкер лауазымына кандидаттың уәкілетті орган айқындаған тестілеу тәртібін бұзуы;

уәкілетті органның басшы қызметкер лауазымына кандидатты келісу мерзімі өткенге дейін белгіленген уақытта тестілеуге келмеуі тестілеудің теріс нәтижелері болып табылады;

3) уәкілетті орган ескертулерінің жойылмауы немесе уәкілетті органның ескертулері ескеріле отырып пысықталған құжаттардың осы баптың 6-тармағында және уәкілетті органның нормативтік құқықтық актісінде белгіленген мерзім өткеннен кейін ұсынылуы;

4) кандидатты басшы қызметкер лауазымына сайлаудың (тағайындаудың) Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртібінің бұзылуы;

5) басшы қызметкер өз лауазымын осы баптың 6-тармағында белгіленген мерзім ішінде уәкілетті органның келісімінсіз атқарып отырған мерзім өткеннен кейін құжаттардың ұсынылуы;

6) басшы қызметкер лауазымына кандидаттың бағалы қағаздар нарығында айла-шарғы жасау мақсатында жасалған және (немесе) үшінші тұлғаға (үшінші тұлғаларға) залал келтіруге алып келген деп танылған әрекеттер жасағаны туралы ақпараттың уәкілетті органда болуы.

Осы талап санамаланған оқиғалардың бірі неғұрлым ертерек туындаған күннен бастап бір жыл ішінде қолданылады:

уәкілетті органның басшы қызметкер лауазымына кандидаттың әрекеттерін бағалы қағаздар нарығында айла-шарғы жасау мақсатында жасалған деп тануы;

уәкілетті органның мұндай әрекеттерді жасау салдарынан үшінші тұлғаға (үшінші тұлғаларға) залал келтірілген фактіні растайтын ақпаратты алуы;

7) басшы қызметкер лауазымына кандидаттың қаржы ұйымына қатысты бағалы қағаздар нарығында айла-шарғы жасау мақсатында жасалған деп танылған әрекеттерді жасағаны үшін уәкілетті орган қадағалап ден қою шараларын қолданған және (немесе) оған Қазақстан Республикасы Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексінің 259-бабы бойынша әкімшілік жаза қолданылған осы қаржы ұйымының басшы қызметкері (оның міндетін атқарушы адам) болғаны туралы ақпараттың уәкілетті органда болуы;

8) басшы қызметкер лауазымына кандидаттың қаржы ұйымының басшы қызметкері (оның міндетін атқарушы адам), әрекеттері мәмілеге қатысатын қаржы ұйымына және (немесе) үшінші тұлғаға (үшінші тұлғаларға) залал келтіруге алып келген қор биржасының трейдері болғаны туралы ақпараттың уәкілетті органда болуы;

9) басшы қызметкер лауазымына кандидаттың осы тармақтың 7) тармақшасында көрсетілген бұзушылықтарға алып келген мәселелер бойынша шешімдер қабылдау құзыретіне кіретін қор биржасының трейдері болғаны туралы ақпараттың уәкілетті органда болуы.

Осы тармақтың 7), 8) және 9) тармақшаларында белгіленген талаптар санамаланған оқиғалардың бірі неғұрлым ертерек туындаған күннен бастап бір жыл ішінде қолданылады:

уәкілетті органның қаржы ұйымының әрекеттерін бағалы қағаздар нарығында айла-шарғы жасау мақсатында жасалған деп тануы;

басшы қызметкер лауазымына кандидаттың әрекеттері салдарынан қаржы ұйымына және (немесе) үшінші тұлғаға (үшінші тұлғаларға) залал келтірілгенін растайтын ақпаратты уәкілетті органның алуы.

Уәкілетті орган резиденті Қазақстан Республикасының бейрезидент қаржы ұйымы болып табылатын мемлекеттің қаржылық қадағалау органынан алған ақпарат да осы тармақтың бірінші бөлігінің 6), 7), 8) және 9) тармақшаларында көрсетілген ақпаратқа жатады.

15. Уәкілетті орган басшы қызметкер лауазымына тағайындауға (сайлауға) келісім беруден қатарынан екі рет бас тартқан жағдайда:

1) басшы қызметкер лауазымына кандидатты келісу жөніндегі құжаттар уәкілетті орган оны тағайындауға (сайлауға) келісім беруден екінші рет бас тарту туралы шешім қабылдаған күннен бастап қатарынан он екі ай өткен соң уәкілетті органға қайта ұсынылуы мүмкін;

2) қаржы ұйымының басқару органының мүшесі уәкілетті орган оны сайлауға келісім беруден екінші рет бас тарту туралы шешім қабылдаған күннен бастап қатарынан он екі ай өткен соң қаржы ұйымының басшы қызметкері болып сайлануы мүмкін.

16. Уәкілетті орган басшы қызметкер лауазымына тағайындауға (сайлауға) берілген келісімді мынадай негіздер бойынша кері қайтарып алады:

1) басшы қызметкердің осы бапта, "Сақтандыру қызметі туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 16-2-бабында, "Акционерлік қоғамдар туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 1-бабының 20) тармақшасында, 54-бабының 4-тармағында және 59-бабының 2-тармағында, "Бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 9-бабында немесе уәкілетті органның нормативтік құқықтық актісінде белгіленген талаптарға сай келмеуі;

2) келісім беруге негіз болған анық емес мәліметтердің анықталуы;

3) уәкілетті органның "Қазақстан Республикасындағы банктер және банк қызметі туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 80-бабы 1-тармағының 11) тармақшасында, "Сақтандыру қызметі туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 53-3-бабы 1-тармағының 11) тармақшасында, "Бағалы қағаздар рыногы туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 3-5-бабы 1-тармағының 10) тармақшасында және "Сақтандыру төлемдеріне кепілдік беру қоры туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 3-1-бабының 2-тармағында көзделген қадағалап ден қою шарасын қолдануы;

4) сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының, Қазақстан Республикасының бейрезидент сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымы филиалының міндетті немесе төтенше жарналарды, сондай-ақ сақтандыру ұйымдары таратылған жағдайда сақтанушыларға (сақтандырылушыларға, пайда алушыларға) сақтандыру төлемдерін жүзеге асыруға кепілдік беретін ұйымға бастапқы біржолғы және қосымша жарналарды төлеу жөніндегі міндеттемелерді соңғы он екі ай ішінде екі және одан көп рет орындамауы немесе тиісінше орындамауы;

5)
ЗҚАИ-ның ескертпесі!
5) тармақша 01.01.2027 бастап қолданысқа енгізіледі – ҚР 16.01.2026 № 259-VIII Заңымен.
6)
ЗҚАИ-ның ескертпесі!
6) тармақша 01.01.2027 бастап қолданысқа енгізіледі – ҚР 16.01.2026 № 259-VIII Заңымен.

7) сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының, Қазақстан Республикасының бейрезидент сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымы филиалының сақтандыру жөніндегі бірыңғай дерекқорға ақпарат беру жөніндегі талаптарды қатарынан он екі ай ішінде екі және одан көп рет орындамауы немесе тиісінше орындамауы, оның ішінде оны бұрмалауы және (немесе) толық және (немесе) уақтылы бермеуі;

8) осы бапта белгіленген талаптардың сақталмауы.

Уәкілетті органның басшы қызметкер лауазымына тағайындауға (сайлауға) келісімді кері қайтарып алуы нарықтың өзге де субъектілерінде осы басшы қызметкерге бұрын берілген келісімді (келісімдерді) кері қайтарып алу үшін негіз болып табылады.

Уәкілетті орган басшы қызметкер лауазымына тағайындауға (сайлауға) келісімін кері қайтарып алған басшы қызметкердің өкілеттіктері мұндай кері қайтарып алуды алған кезден бастап тоқтатылады.

17. Нарық субъектісі мынадай:

1) уәкілетті орган басшы қызметкер лауазымына тағайындауға (сайлауға) келісімді кері қайтарып алған;

2) басшы қызметкер лауазымына кандидатты сайлаудың (тағайындаудың) Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртібі бұзылған;

3) уәкілетті органның уәжді пайымдауы негізінде басшы қызметкер деп танылған адамды уәкілетті орган басшы қызметкер лауазымына келіспеген жағдайда басшы қызметкермен еңбек шартын бұзуға және (немесе) оның өкілеттіктерін тоқтату жөнінде өзге де шаралар қабылдауға міндетті.

18. Уәкілетті органды нарық субъектісі (банк, сақтандыру холдингтерін қоспағанда) уәкілетті органның нормативтік құқықтық актісінде белгіленген тәртіппен басшы қызметкерлерге байланысты барлық өзгеріс туралы, оның ішінде:

басшы қызметкерді тағайындау (сайлау), оны басқа лауазымға ауыстыру;

басшы қызметкермен еңбек шартын бұзу және (немесе) оның өкілеттіктерін тоқтату;

басшы қызметкерді сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылық жасағаны үшін қылмыстық, әкімшілік жауаптылыққа тарту;

басшы қызметкердің тегі, аты, әкесінің аты (егер ол жеке басты куәландыратын құжатта көрсетілсе) өзгергені туралы хабардар етеді.

19. Осы баптың талаптары мынадай шарттардың бірі орындалған:

банк, сақтандыру холдингтерінде тізбесін уәкілетті орган белгілейтін рейтингтік агенттіктердің бірінің "А-" рейтингісінен төмен емес жеке кредиттік рейтингі, сондай-ақ банк, сақтандыру холдингтері резиденті болып табылатын мемлекеттің қаржылық қадағалау органынан мұндай холдингтер шоғырландырылған қадағалауға жататыны туралы жазбаша растамасы болған;

уәкілетті орган және резиденті банк, сақтандыру холдингтері болып табылатын мемлекеттің қаржылық қадағалау органы арасында ақпарат алмасу туралы келісім болған, сондай-ақ банк, сақтандыру холдингтерінде рейтингтік агенттіктердің бірінің талап етілетін ең төмен рейтингі болған кезде Қазақстан Республикасының бейрезидент банк холдингтерінің, Қазақстан Республикасының бейрезидент сақтандыру холдингтерінің басшы қызметкерлеріне қолданылмайды. Ең төмен рейтинг және рейтингтік агенттіктердің тізбесі уәкілетті органның нормативтік құқықтық актісінде белгіленеді.

20. Осы баптың 2-тармағының 1), 4), 5) және 7) тармақшаларын қоспағанда, осы баптың талаптары:

банктің акцияларына және (немесе) Қазақстан Республикасының немесе шет мемлекеттің заңнамасына сәйкес шығарылған, базалық активі банктің дауыс беретін акциялары болып табылатын туынды бағалы қағаздарды көрсетілген банктің акцияларына және (немесе) Қазақстан Республикасының немесе шет мемлекеттің заңнамасына сәйкес шығарылған, базалық активі көрсетілген банктің дауыс беретін акциялары болып табылатын туынды бағалы қағаздарға тікелей иеленетін Қазақстан Республикасының резидент банк холдингінің акцияларын немесе жарғылық капиталына қатысу үлестерін иелену және (немесе) пайдалану және (немесе) оларға билік ету арқылы жанама иеленетін банк холдингіне;

сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының акцияларына және (немесе) Қазақстан Республикасының немесе шет мемлекеттің заңнамасына сәйкес шығарылған, базалық активі сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының дауыс беретін акциялары болып табылатын туынды бағалы қағаздарды көрсетілген сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының акцияларына және (немесе) Қазақстан Республикасының немесе шет мемлекеттің заңнамасына сәйкес шығарылған, базалық активі көрсетілген сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының дауыс беретін акциялары болып табылатын туынды бағалы қағаздарға тікелей иеленетін Қазақстан Республикасының резидент сақтандыру холдингінің акцияларын немесе жарғылық капиталына қатысу үлестерін иелену және (немесе) пайдалану және (немесе) оларға билік ету арқылы жанама иеленетін сақтандыру холдингіне қолданылмайды.

Ескерту. 9-4-баппен толықтырылды – ҚР 16.01.2026 № 259-VIII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

9-5-бап. Банктің, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының, инвестициялық портфельді басқарушының ірі қатысушысы, банк холдингі, сақтандыру холдингі мәртебесін иеленуге келісім беру тәртібі

1. Банктің, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының, инвестициялық портфельді басқарушының ірі қатысушысы, банк холдингі, сақтандыру холдингі мәртебесін иеленуге келісім алғысы келетін тұлға осы баптың 8, 9, 10, 11, 13 және 14-тармақтарында айқындалған құжаттар мен мәліметтерді қоса бере отырып, уәкілетті органның нормативтік құқықтық актісінде белгіленген нысан бойынша уәкілетті органға банктің, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының, инвестициялық портфельді басқарушының ірі қатысушысы, банк холдингі немесе сақтандыру холдингі мәртебесін иелену туралы өтінішті ұсынуға міндетті.

2. Банктің, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының ірі қатысушысы, банк холдингі, сақтандыру холдингі мәртебесін иеленуге келісім алу үшін алым төленеді, оның мөлшері мен төлеу тәртібі Қазақстан Республикасының салық заңнамасында айқындалады.

3. Банктің ірі қатысушысы, банк холдингі, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының ірі қатысушысы, сақтандыру холдингі, инвестициялық портфельді басқарушының ірі қатысушысы мәртебесін иеленуге келісім беру, оны кері қайтарып алу қағидалары және көрсетілген келісімді алу үшін ұсынылатын құжаттарға қойылатын талаптар уәкілетті органның нормативтік құқықтық актісінде айқындалады.

4. Қазақстан Республикасының бейрезидент заңды тұлғалары банктің, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының, инвестициялық портфельді басқарушының ірі қатысушысы, банк холдингі, сақтандыру холдингі мәртебесін иеленуге уәкілетті органның келісімін оларда не олардың бас ұйымында рейтингтік агенттіктердің бірінің талап етілетін ең төмен рейтингі болған кезде ала алады. Рейтингтік агенттіктердің ең төмен рейтингі мен тізбесі уәкілетті органның нормативтік құқықтық актісінде айқындалады.

Осы тармақтың бірінші бөлігінде көрсетілген рейтингтің болуы банктің, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының, инвестициялық портфельді басқарушының дауыс беретін акцияларының, оның ішінде Қазақстан Республикасының немесе шет мемлекеттің заңнамасына сәйкес шығарылған, базалық активі банктің, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының, инвестициялық портфельді басқарушының дауыс беретін акциялары болып табылатын туынды бағалы қағаздары арқылы (бұдан әрі осы баптың мақсатында – акциялар) жиынтығында он немесе одан көп пайызын жанама иеленуді, пайдалануды және оларға билік етуді немесе банк, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымы, инвестициялық портфельді басқарушы акцияларының жиынтығында он немесе одан көп пайызын тікелей иеленетін және (немесе) пайдаланатын және (немесе) оларға билік ететін банктің ірі қатысушысы немесе банк холдингі, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының ірі қатысушысы немесе сақтандыру холдингі, инвестициялық портфельді басқарушының ірі қатысушысы болып табылатын және талап етілетін ең төмен рейтингі бар Қазақстан Республикасының бейрезидент басқа заңды тұлғасының дауыс беретін акцияларын (жарғылық капиталға қатысу үлестерін) иелену арқылы банктің, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының, инвестициялық портфельді басқарушының дауыс беретін акцияларының он немесе одан көп пайызымен банк, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымы, инвестициялық портфельді басқарушы қабылдайтын шешімдерге жанама әсер етуді (дауыс беруді) болжайтын Қазақстан Республикасының бейрезидент заңды тұлғасы үшін талап етілмейді.

5. Қазақстан Республикасының бейрезидент заңды тұлғасы рейтингтік агенттіктердің бірінің талап етілетін ең төмен рейтингі болған кезде зейнетақы активтерін сенімгерлік басқаруды жүзеге асыратын инвестициялық портфельді басқарушының акционері бола алады. Рейтингтік агенттіктердің талап етілетін ең төмен рейтингі мен тізбесі уәкілетті органның нормативтік құқықтық актісінде белгіленеді.

Қазақстан Республикасының бейрезидент жеке тұлғасының зейнетақы активтерін сенімгерлік басқаруды жүзеге асыратын инвестициялық портфельді басқарушының акцияларын иелену үлесі зейнетақы активтерін сенімгерлік басқаруды жүзеге асыратын инвестициялық портфельді басқарушының дауыс беретін акцияларының жалпы санының он пайызынан аспауға тиіс.

6. Қазақстан Республикасының бейрезидент қаржы ұйымы ғана мынадай шарттар орындалған кезде:

1) Қазақстан Республикасының бейрезидент қаржы ұйымында өзі резиденті болып табылатын мемлекеттің заңнамасы бойынша қаржылық қызметті жүзеге асыруға арналған қолданыстағы лицензия (рұқсат) болса, мұндай лицензия (рұқсат) осы мемлекеттің заңнамасы бойынша талап етілетін жағдайларда;

2) Қазақстан Республикасының бейрезидент қаржы ұйымы резиденті болып табылатын мемлекеттің қаржылық қадағалау органы берген, Қазақстан Республикасының аумағында өз қызметін жүзеге асыратын банктің, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының акцияларын иеленуге келісім (рұқсат) болса, мұндай келісім (рұқсат) осы мемлекеттің заңнамасы бойынша талап етілетін жағдайларда;

3) Қазақстан Республикасының бейрезидент қаржы ұйымында немесе оның бас ұйымында тізбесі уәкілетті органның нормативтік құқықтық актісінде белгіленетін рейтингтік агенттіктердің бірінің талап етілетін ең төмен рейтингі болса;

4) Қазақстан Республикасының бейрезидент қаржы ұйымы өзі резиденті болып табылатын мемлекетте шоғырландырылған қадағалауға жатса, банк, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымы акцияларының жиырма бес немесе одан көп пайызын тікелей иеленетін және (немесе) пайдаланатын және (немесе) оларға билік ететін Қазақстан Республикасының бейрезидент банк холдингі, Қазақстан Республикасының бейрезидент сақтандыру холдингі бола алады.

7. Банктің, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының, инвестициялық портфельді басқарушының ірі қатысушылары – жеке тұлғалар банктің, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының, инвестициялық портфельді басқарушының акцияларын өздеріне меншік құқығында тиесілі мүліктің құнынан аспайтын мөлшерде төлейді. Бұл ретте мүліктің құны (банктің, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының, инвестициялық портфельді басқарушының бұрын сатып алған акцияларының құнын шегергенде) банктің, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының, инвестициялық портфельді басқарушының бұрын сатып алған және сатып алатын акцияларының жиынтық құнынан кем болмауға тиіс.

Банктің, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының, инвестициялық портфельді басқарушының акцияларын сатып алу үшін пайдаланылатын қаражат көзі өтініш беруші:

1) жеке тұлға үшін:

кәсіпкерлік, еңбек және (немесе) Қазақстан Республикасының заңнамасында немесе шет мемлекеттің заңнамасында тыйым салынбаған өзге де қызметтен түсетін кірістер ретінде;

банктің, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының, инвестициялық портфельді басқарушының сатып алынатын акциялары құнының жиырма бес пайызынан аспайтын мөлшерде – сыйға тарту, мұра, ұтыстар және (немесе) өтеусіз алынған мүлікті, мұра ретінде алынған мүлікті сатудан түсетін кірістер түрінде;

2) заңды тұлға үшін:

кәсіпкерлік және (немесе) Қазақстан Республикасының заңнамасында немесе шет мемлекеттің заңнамасында тыйым салынбаған өзге де қызметтен түсетін кірістер, түсімдер ретінде;

өтініш берушінің жарғылық капиталына салым түрінде алған өтініш берушінің банктік шотындағы ақша болуы мүмкін.

Банктің, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының, инвестициялық портфельді басқарушының акцияларын сатып алу қаржы ұйымы резиденті болып табылатын мемлекеттің заңнамасында белгіленген меншікті капиталдың жеткіліктілік коэффициенттерін, өтімділік коэффициенттерін немесе өзге де нормативтерді (лимиттерді) қаржы ұйымының бұзуына алып келмеген жағдайда, қаржы ұйымының активтері қаржы ұйымы болып табылатын заңды тұлға үшін банктің, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының, инвестициялық портфельді басқарушының акцияларын сатып алу үшін пайдаланылатын қаражат көзі болуы мүмкін.

8. Жеке тұлға банктің, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының, инвестициялық портфельді басқарушының ірі қатысушысы мәртебесін иеленуге келісім алу үшін мынадай құжаттар мен мәліметтерді:

1) банктің, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының, инвестициялық портфельді басқарушының акцияларын сатып алу шарттары мен тәртібін растайтын құжаттардың көшірмелерін;

2) банктің, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының, инвестициялық портфельді басқарушының акцияларын сатып алу үшін пайдаланылатын қаражат көзі (пайда болу көзі) туралы мәліметтерді, сондай-ақ осы мәліметтерді растайтын құжаттардың көшірмелерін ұсынады.

Жеке тұлға банктің, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының, инвестициялық портфельді басқарушының акцияларын сыйға тарту, өтеусіз алынған мүлікті сатудан түскен кіріс түрінде алынған қаражат есебінен сатып алған жағдайда, өтініш беруші сыйға тартушы және сыйға тартушыда осы қаражаттың, мүліктің пайда болу көзі туралы мәліметтерді де ұсынады;

3) уәкілетті органның нормативтік құқықтық актісінде белгіленген нысан бойынша өтініш беруші ірі қатысушы болып табылатын заңды тұлғалар жөнінде мәліметтерді ұсынады. Егер өтініш беруші Қазақстан Республикасының бейрезидент заңды тұлғасының ірі қатысушысы болып табылса, өтініш берушінің Қазақстан Республикасының бейрезидент заңды тұлғасына ірі қатысуын растайтын құжаттардың көшірмелері қосымша ұсынылады;

4) банктің, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының, инвестициялық портфельді басқарушының қаржылық жағдайы нашарлауы мүмкін болған жағдайларда, банктің, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының, инвестициялық портфельді басқарушының қайта капиталдандыру жоспарын;

5) уәкілетті органның нормативтік құқықтық актісінде белгіленген нысан бойынша өтініш берушінің кірістері мен мүлкі туралы мәліметтерді, барлық міндеттемелер бойынша қолда бар берешегі туралы ақпаратты ұсынады.

Қазақстан Республикасының резидент жеке тұлғасы салық органының қабылдағаны туралы белгісі бар, банктің, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының, инвестициялық портфельді басқарушының ірі қатысушысы мәртебесін иелену туралы өтініш уәкілетті органға берілген күннің алдындағы күнтізбелік отыз күннен ерте емес күнге Қазақстан Республикасының салық заңнамасында белгіленген тәртіппен жасалған активтер мен міндеттемелер туралы декларацияның көшірмесін де ұсынады.

Көрсетілген мәліметтерге өтініш берушінің қаржылық жағдайын талдау үшін қажетті құжаттар, сондай-ақ бағалаушы өтініш берілген күннің алдындағы соңғы алты ай ішінде айқындаған мүліктің құнын растайтын құжаттар қоса беріледі;

6) еңбек қызметі, мінсіз іскерлік беделі туралы мәліметтерді қоса алғанда, уәкілетті органның нормативтік құқықтық актілерінде белгіленген нысан бойынша өтініш беруші туралы мәліметтерді ұсынады.

Қазақстан Республикасының бейрезидент жеке тұлғалары өздерінің мінсіз іскерлік беделін растау үшін өздері азаматы болып табылатын елдің және өздері тұрақты тұратын елдің, ал азаматтығы жоқ адамдар – өздері тұрақты тұратын елдің құзыретті мемлекеттік органы берген, оларда алынбаған немесе жойылмаған сотталғандығының жоқтығын растайтын құжаттарды ұсынады (көрсетілген құжаттардың берілген күні өтініш берген күннің алдындағы алты айдан аспауға тиіс);

7) келісім бергені үшін алымның төленгенін растайтын құжаттың көшірмесін ұсынады.

Осы тармақшаның бірінші абзацында көзделген құжат:

"электрондық үкімет" төлем шлюзі арқылы төлем жасалған;

инвестициялық портфельді басқарушының ірі қатысушысы мәртебесін иеленуге келісім алған жағдайда ұсынылмайды.

9. Егер жеке немесе заңды тұлға сыйға тарту шартының, сенімгерлік басқару шартының негізінде немесе мұраны қабылдау нәтижесінде уәкілетті органның алдын ала жазбаша келісімін алмай, банктің, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының, инвестициялық портфельді басқарушының ірі қатысушысының, банк холдингінің, сақтандыру холдингінің белгілеріне сай келген болса, ол тиісті мәртебені иелену туралы өтініш берген кезде:

1) банктің, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының, инвестициялық портфельді басқарушының акцияларына қатысты сыйға тарту, сенімгерлік басқару, мұраға беру шарттары мен тәртібін растайтын құжаттардың көшірмелері;

2) осы баптың 8-тармағының 3), 4), 5), 6) және 7) тармақшаларында көзделген құжаттар;

3) егер өтініш беруші заңды тұлға болса, осы баптың 10-тармағының 7) тармақшасында көзделген құжаттар;

4) егер өтініш беруші Қазақстан Республикасының бейрезидент заңды тұлғасы болса, осы баптың 11-тармағының 3) тармақшасында көзделген құжат;

5) растайтын құжаттардың көшірмелерін қоса бере отырып, сыйға тарту шартының, сенімгерлік басқару шартының, мұраға берудің нысанасы болып табылатын акциялардың Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес бағалаушы айқындаған құны туралы мәліметтер қосымша ұсынылады.

Сыйға тарту немесе мұраға беру нәтижесінде банктің, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының, инвестициялық портфельді басқарушының акцияларын меншігіне алған өтініш беруші банктің, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының, инвестициялық портфельді басқарушының ірі қатысушысы, банк холдингі, сақтандыру холдингі мәртебесін иеленуге келісім алу үшін нарықтық құны банктің, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының, инвестициялық портфельді басқарушының бұрын алынған (сатып алынған) акцияларының құнын шегергенде банктің, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының, инвестициялық портфельді басқарушының қайта капиталдандыру жоспарына сәйкес банктің, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының, инвестициялық портфельді басқарушының қаржылық жағдайын қалпына келтіру үшін өтініш берушіден талап етілуі мүмкін қаржы салымдарының сомасынан кем болмауға тиіс мүліктің меншік иесі болуға тиіс.

Егер тұлға уәкілетті органның алдын ала жазбаша келісімін алмастан банктің, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының, инвестициялық портфельді басқарушының ірі қатысушысының, банк холдингінің, сақтандыру холдингінің белгілеріне сай келген болса, ол банктің, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының, инвестициялық портфельді басқарушының басқаруына және (немесе) стратегиясына (саясатына) ықпал етуге бағытталған ешқандай әрекет жасауға және (немесе) осы баптың ережелеріне сәйкес уәкілетті органның жазбаша келісімін алғанға дейін осындай акциялар бойынша дауыс беруге құқылы емес.

Көрсетілген жағдайда банктің, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының, инвестициялық портфельді басқарушының ірі қатысушысының, банк холдингінің, сақтандыру холдингінің белгілеріне сай келетін тұлға банктің, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының, инвестициялық портфельді басқарушының ірі қатысушысының, банк холдингінің, сақтандыру холдингінің белгілеріне сай келетіні белгілі болған кезден бастап күнтізбелік он күн ішінде уәкілетті органды хабардар етуге міндетті.

Тиісті мәртебені иелену туралы өтініш уәкілетті органға, егер бұл тұлға банктің, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының, инвестициялық портфельді басқарушының ірі қатысушысының, банк холдингінің, сақтандыру холдингінің белгілеріне сай келетіні белгілі болған кезден бастап күнтізбелік отыз күн ішінде акцияларды иеліктен шығаруды жоспарламаса, көрсетілген мерзімнің ішінде ұсынылады. Акцияларды иеліктен шығару жөнінде шешім қабылдау туралы ақпарат уәкілетті органға осындай шешім қабылданған күннен бастап дереу беріледі.

Уәкілетті орган банктің, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының, инвестициялық портфельді басқарушының ірі қатысушысының, банк холдингінің, сақтандыру холдингінің белгілеріне сай келетін тұлғаға келісім беруден бас тартқан жағдайда, мұндай тұлға жазбаша хабарламаны алған кезден бастап алты ай ішінде банктің, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының, инвестициялық портфельді басқарушының өзіне тиесілі акцияларының санын тұлға мұндай белгілерге сай келуін тоқтататын деңгейге дейін азайтуға міндетті.

10. Банктің, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының, инвестициялық портфельді басқарушының ірі қатысушысының, банк холдингінің, сақтандыру холдингінің мәртебесін иеленуге келісім алу үшін Қазақстан Республикасының резидент заңды тұлғасы мынадай құжаттар мен мәліметтерді:

1) өтініш берушінің тиісті органының банктің, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының, инвестициялық портфельді басқарушының акцияларын сатып алу туралы шешімінің көшірмесін (шешім қаржылық есептілік депозитарийінің интернет-ресурсында болмаған жағдайда);

2) уәкілетті органның нормативтік құқықтық актісінде көзделген, өтініш беруші акцияларының (жарғылық капиталға қатысу үлестерінің) он немесе одан көп пайызын тікелей немесе жанама иеленетін тұлғалар және өтініш берушіге қатысты бақылауды жүзеге асыратын тұлғалар туралы мәліметтерді, сондай-ақ осы мәліметтерді растайтын құжаттардың көшірмелерін;

3) өтініш берушінің үлестес тұлғаларының тізімін (тізім қаржылық есептілік депозитарийінің интернет-ресурсында болмаған жағдайда);

4) осы баптың 8-тармағының 1), 3), 4) және 7) тармақшаларында көрсетілген құжаттар мен мәліметтерді;

5) еңбек қызметі, мінсіз іскерлік беделі туралы мәліметтерді қоса алғанда, уәкілетті органның нормативтік құқықтық актісінде көзделген нысан бойынша өтініш берушінің басшы қызметкерлері туралы қысқаша деректерді ұсынады.

Өтініш берушінің Қазақстан Республикасының бейрезиденттері болып табылатын басшы қызметкерлері бойынша өтініш беруші олардың мінсіз іскерлік беделін растау үшін өздері азаматы болып табылатын елдің және өздері тұрақты тұратын елдің, ал азаматтығы жоқ адамдар бойынша өздері тұрақты тұратын елдің құзыретті мемлекеттік органы берген, оларда алынбаған немесе жойылмаған сотталғандығының жоқтығын растайтын құжаттарды ұсынады (көрсетілген құжаттардың берілген күні өтініш берген күннің алдындағы алты айдан аспауға тиіс);

6) өтініш берер алдында өтініш берушінің аудиторлық есептермен расталған, соңғы екі қаржы жылындағы жылдық қаржылық есептілігінің (өтініш берушінің еншілес ұйымдары болған жағдайда, шоғырландырылған қаржылық есептіліктің) көшірмелерін, сондай-ақ өтініш берушінің соңғы аяқталған тоқсандағы қаржылық есептілігінің көшірмесін ұсынады.

Ағымдағы жылғы 1 қаңтар – 1 маусым аралығындағы кезеңде соңғы аяқталған қаржы жылына қаржылық есептілікті растайтын аудиторлық есеп болмаған жағдайда, өтініш беруші өтініш берер алдында соңғы аяқталған қаржы жылына және соңғы аяқталған тоқсанға қаржылық есептіліктің (өтініш берушінің еншілес ұйымдары болған жағдайда, шоғырландырылған қаржылық есептіліктің) көшірмелерін, сондай-ақ аудиторлық есептермен расталған, соңғы аяқталған қаржы жылының алдындағы екі жылдағы жылдық қаржылық есептіліктің (өтініш берушінің еншілес ұйымдары болған жағдайда, шоғырландырылған қаржылық есептіліктің) көшірмелерін ұсынады.

Осы тармақшада көрсетілген қаржылық есептілік мынадай жағдайда:

осы қаржылық есептілік қаржылық есептілік депозитарийінің интернет-ресурсында орналастырылса;

егер өтініш беруші заңды тұлға ретінде бір жылдан аз уақыт тіркелген болса және өтініш беруші ірі қатысушы мәртебесін иеленуге өтініш берген қаржы ұйымының ірі қатысушысы мәртебесі бар тұлға оның ірі қатысушысы болып табылса, ұсынылмайды;

7) тұлғаның өтініш беруге өкілеттіктерін растайтын құжаттардың және оған қоса берілетін құжаттардың көшірмелерін ұсынады.

11. Банктің, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының, инвестициялық портфельді басқарушының ірі қатысушысы, банк холдингі, сақтандыру холдингі мәртебесін иеленуге келісім алу үшін Қазақстан Республикасының бейрезидент заңды тұлғасы мынадай құжаттар мен мәліметтерді:

1) осы баптың 10-тармағында көрсетілген құжаттар мен мәліметтерді;

2) құрылтай құжаттарының нотариат куәландырған көшірмелерін;

3) Қазақстан Республикасының аумағында қызметін жүзеге асыратын банктің, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының, инвестициялық портфельді басқарушының акцияларын иеленуге өтініш беруші резиденті болып табылатын мемлекеттің құзыретті мемлекеттік органы (қаржылық қадағалау органы) берген келісімнің (рұқсаттың) көшірмесін не өтініш беруші резиденті болып табылатын мемлекеттің құзыретті мемлекеттік органынан (қаржылық қадағалау органынан) мұндай келісім (рұқсат) талап етілмейтіні туралы растаудың көшірмесін;

4) егер өтініш беруші Қазақстан Республикасының бейрезидент қаржы ұйымы болса, өтініш беруші резиденті болып табылатын мемлекеттің заңнамасы бойынша өтініш берушінің қаржылық қызметті жүзеге асыруына арналған лицензияның (рұқсаттың) көшірмесін не өтініш беруші резиденті болып табылатын мемлекеттің қаржылық қадағалау органы лицензияның (рұқсаттың) талап етілмейтіні туралы берген растаудың көшірмесін ұсынады.

12. Өтініш берушінің Қазақстан Республикасының бейрезидент заңды тұлғасына ірі қатысуын растайтын құжаттардың көшірмелерін ұсыну бөлігінде осы баптың 8-тармағы 3) тармақшасының және өтініш беруші акцияларының (жарғылық капиталға қатысу үлестерінің) он немесе одан көп пайызын тікелей немесе жанама иеленетін тұлғалар және өтініш берушіге қатысты бақылауды жүзеге асыратын тұлғалар туралы мәліметтерді растайтын құжаттардың көшірмелерін ұсыну бөлігінде осы баптың 10-тармағы 2) тармақшасының талаптары Қазақстан Республикасының бейрезидент заңды тұлғасы болып табылатын өтініш берушіге мынадай шарттардың бірі орындалған кезде:

1) өтініш берушіде тізбесі уәкілетті органның нормативтік құқықтық актісінде белгіленетін рейтингтік агенттіктердің бірінің "А-"-тен төмен емес кредиттік рейтингі болса;

2) өтініш беруші ірі қатысушы болып табылатын Қазақстан Республикасының бейрезидент заңды тұлғалары туралы, өтініш берушінің ірі қатысушылары туралы, сондай-ақ өтініш берушіге қатысты бақылауды жүзеге асыратын тұлғалар туралы мәліметтер өтініш беруші резиденті болып табылатын мемлекеттің қаржылық қадағалау органының интернет-ресурсында болса, қолданылмайды.

Осы баптың 10-тармағы 5) тармақшасының мақсаттары үшін басқару органының басшысы, оның орынбасары және басқару органының мүшелері, атқарушы органның басшысы, оның орынбасары және атқарушы органның мүшелері, бас бухгалтер Қазақстан Республикасының бейрезидент заңды тұлғасының (Қазақстан Республикасының бейрезидент қаржы ұйымының) басшы қызметкерлері деп танылады.

Қазақстан Республикасының бейрезиденттері болып табылатын, Қазақстан Республикасының бейрезидент қаржы ұйымы өтініш берушісінің басшы қызметкерлеріне қатысты өтініш беруші осы баптың 10-тармағы 5) тармақшасының мақсаттары үшін уәкілетті органның нормативтік құқықтық актісінде көзделген нысан бойынша олардың мінсіз іскерлік беделін растайтын мәліметтерді ұсынады.

Өтініш беруші Қазақстан Республикасының бейрезидент қаржы ұйымы болып табылған және осы қаржылық есептілік қазақ, орыс немесе ағылшын тілінде Қазақстан Республикасының бейрезидент қаржы ұйымының немесе шетелдік қор биржасының интернет-ресурсында орналастырылған және қолжетімді болған жағдайларда, осы баптың 10-тармағының 6) тармақшасында көрсетілген қаржылық есептілік ұсынылмайды.

13. Қазақстан Республикасының бейрезидент банкі банк холдингі мәртебесін, Қазақстан Республикасының бейрезидент сақтандыру ұйымы сақтандыру холдингі мәртебесін иеленуге келісім алу үшін Қазақстан Республикасының бейрезидент банкінде, Қазақстан Республикасының бейрезидент сақтандыру ұйымында тізбесі уәкілетті органның нормативтік құқықтық актісінде белгіленетін рейтингтік агенттіктердің бірінің "А-"-тен төмен емес кредиттік рейтингі болған кезде өтініш беруші осы баптың 8-тармағының 4) және 7) тармақшаларында, 10-тармағының 1), 2), 6) және 7) тармақшаларында және 11-тармағының 3) және 4) тармақшаларында көрсетілген құжаттар мен мәліметтерді ұсынады.

14. Дауыс беретін акциялардың жиырма бес немесе одан көп пайызын иелену үлесімен акцияларды сатып алу кезінде банктің, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының, инвестициялық портфельді басқарушының ірі қатысушысы мәртебесін иеленгісі келетін жеке тұлғалар, сондай-ақ банк холдингі, сақтандыру холдингі мәртебесін иеленгісі келетін заңды тұлғалар осы бапта көрсетілген құжаттар мен мәліметтерге қосымша таяудағы бес жылға арналған бизнес-жоспарды ұсынады, оған қойылатын талаптарды уәкілетті орган белгілейді.

15. Осы баптың талаптарына сәйкес банктің, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының, инвестициялық портфельді басқарушының ірі қатысушысы, банк холдингі, сақтандыру холдингі мәртебесін алу үшін берілген өтініш бойынша шешімді уәкілетті орган өтініш берілгеннен кейін елу жұмыс күні ішінде қабылдауға тиіс.

Уәкілетті орган осы Заңның 13-5-бабына сәйкес өтініш берушіге қатысты уәжді пайымдауды қалыптастырған кезде, уәкілетті орган банктің, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының, инвестициялық портфельді басқарушының ірі қатысушысы, банк холдингі, сақтандыру холдингі мәртебесін алу үшін ұсынылған құжаттарды қарау мерзімін тоқтата тұрады. Бұл мерзім уәжді пайымдау жобасы банктің, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының, инвестициялық портфельді басқарушының ірі қатысушысы, банк холдингі, сақтандыру холдингі мәртебесін алу үшін құжаттарды ұсынған тұлғаға жіберілген кезден бастап уәкілетті орган уәжді пайымдауды қабылдаған күнге дейін тоқтатыла тұрады.

Банк, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымын ашуға рұқсат алу шеңберінде берілген банктің, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының ірі қатысушысы, банк холдингі, сақтандыру холдингі мәртебесін иелену туралы өтінішті уәкілетті орган банкті, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымын ашуға рұқсат беруге арналған өтінішті қарау үшін белгіленген мерзімдерде қарайды.

Микроқаржы ұйымын банкке айналдыру нысанында ерікті түрде қайта ұйымдастыруға рұқсат алу шеңберінде берілген банктің ірі қатысушысы немесе банк холдингі мәртебесін иелену туралы өтінішті уәкілетті орган микроқаржы ұйымын банкке айналдыру нысанында ерікті түрде қайта ұйымдастыруға рұқсат беруге арналған өтінішті қарау үшін белгіленген мерзімдерде қарайды.

Уәкілетті орган өтініш берушіні өз шешімінің нәтижелері туралы жазбаша хабардар етуге міндетті, бұл ретте тиісті мәртебені иеленуге келісім беруден бас тартылған жағдайда, жазбаша хабарламада бас тартудың негіздері көрсетіледі.

Уәкілетті орган банкке басқа банктің ірі қатысушысы, банк холдингі мәртебесін иеленуге, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымына басқа сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының ірі қатысушы, сақтандыру холдингі мәртебесін иеленуге келісім берген кезде өтініш беруші тиісті рұқсат алған кезде бір мезгілде банктің, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының капиталына қомақты қатысуға не еншілес банкті, еншілес сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымын құруға (иеленуге) рұқсат береді.

16. Банктің, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының, инвестициялық портфельді басқарушының ірі қатысушысы, банк холдингі, сақтандыру холдингі болғысы келетін тұлғаларға келісім беруден уәкілетті органның бас тартуы мынадай негіздердің кез келгені бойынша:

1) осы Заңның 9-4-бабы 2-тармағының 4), 5), 6) және 7) тармақшаларында белгіленген талаптар сақталмағанда (жеке тұлғаға немесе өтініш беруші заңды тұлғаның басшы қызметкерлеріне қатысты);

2) өтініш берушінің қаржылық жағдайы орнықсыз болғанда жүргізіледі.

Өтініш берушінің қаржылық жағдайының орнықсыз болуы деп мынадай белгілердің біреуінің болуы түсініледі:

өтініш беруші ірі қатысушы мәртебесін иеленуге өтініш берген қаржы ұйымының ірі қатысушысы мәртебесі бар тұлға өтініш берушінің ірі қатысушысы болатын жағдайларды қоспағанда, өтініш беруші заңды тұлғаның өтініш берілген күнге дейін екі жылдан аз уақыт бұрын құрылуы;

өтініш берушінің міндеттемелері басқа заңды тұлғалардың акциялары мен жарғылық капиталына қатысу үлесіне орналастырылған және банктің, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының, инвестициялық портфельді басқарушының акцияларын сатып алу болжанатын активтер сомасын шегергенде оның активтерінен асып түсуі;

аяқталған екі қаржы жылының әрқайсысының нәтижелері бойынша залал шегуі;

өтініш беруші міндеттемелерінің мөлшері банктің, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының, инвестициялық портфельді басқарушының қаржылық жай-күйіне айтарлықтай қауіп төндіруі;

банктің, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының, инвестициялық портфельді басқарушының алдында өтініш берушінің мерзімі өткен және (немесе) банктің, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының, инвестициялық портфельді басқарушының балансына жатқызылған берешегінің болуы;

өтініш берушінің банктің, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының, инвестициялық портфельді басқарушының ірі қатысушысы, банк холдингі, сақтандыру холдингі мәртебесін иеленуінің қаржылық салдарын талдау өтініш берушінің қаржылық жай-күйінің нашарлайтынын болжауы;

өтініш беруші мүлкінің құны (өтініш берушінің міндеттемелерін шегергенде) банктің, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының, инвестициялық портфельді басқарушының акцияларын сатып алу үшін жеткіліксіз болуы;

өтініш берушінің қаржылық жағдайының орнықсыздығын және (немесе) банкке және (немесе) оның депозиторларына, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымына және (немесе) оның клиенттеріне, инвестициялық портфельді басқарушыға және (немесе) ерікті жинақтаушы зейнетақы қорының салымшыларына залал келтіруі мүмкін екенін куәландыратын, уәжді пайымдауды пайдалана отырып анықталған өзге де негіздер;

3) ұсынылған құжаттар осы баптың талаптарына сәйкес келмегенде немесе ұсынылған құжаттар бойынша уәкілетті органның ескертулері жойылмағанда;

4) өтініш берушінің банктің, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының, инвестициялық портфельді басқарушының ірі қатысушысы, банк холдингі, сақтандыру холдингі мәртебесін иеленуі нәтижесінде Қазақстан Республикасының бәсекелестікті қорғау саласындағы заңнамасының талаптары бұзылғанда;

5) "Қазақстан Республикасындағы банктер және банк қызметі туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 9-бабының 4-тармағында көзделген жағдайларды қоспағанда, тізбесін уәкілетті орган белгілейтін офшор аймақтарда тіркелген заңды тұлға банктің, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының, инвестициялық портфельді басқарушының ірі қатысушысы, банк холдингі, сақтандыру холдингі мәртебесін иеленетін тұлға болып табылатын жағдайларда;

6) өтініш беруші "Қазақстан Республикасындағы банктер және банк қызметі туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 6-бабы 3-тармағының үшінші бөлігінде көзделген талаптарды, сондай-ақ банктің, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының, инвестициялық портфельді басқарушының ірі қатысушыларына, банк холдингтеріне, сақтандыру холдингтеріне қойылатын Қазақстан Республикасының заңнамалық актілерінде белгіленген өзге де талаптарды сақтамағанда;

7) өтініш берушінің банктің, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының, инвестициялық портфельді басқарушының ірі қатысушысы, банк холдингі, сақтандыру холдингі мәртебесін иеленуінің қаржылық салдарын талдау тиісінше банктің, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының, инвестициялық портфельді басқарушының қаржылық жай-күйінің нашарлайтынын болжағанда;

8) өтініш беруші – Қазақстан Республикасының бейрезидент қаржы ұйымында өзі резиденті болып табылатын мемлекеттің заңнамасы бойынша қаржылық қызметті жүзеге асыруға арналған лицензия (рұқсат) осындай мемлекеттің заңнамасы бойынша талап етілетін жағдайларда, мұндай лицензия (рұқсат) болмағанда;

9) өтініш беруші – Қазақстан Республикасының бейрезидент заңды тұлғасында не оның бас ұйымында осы баптың 4-тармағында көзделген жағдайларды қоспағанда, тізбесін уәкілетті орган айқындайтын халықаралық рейтингтік агенттіктердің бірінің ең төмен қажетті рейтингі болмағанда;

10) банктің, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының, инвестициялық портфельді басқарушының қаржылық жай-күйінің нашарлауы мүмкін болған жағдайда, банктің, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының, инвестициялық портфельді басқарушының ұсынылған қайта капиталдандыру жоспары тиімсіз болғанда;

11) өтініш беруші – жеке тұлғада, өтініш берушінің басшы қызметкері – заңды тұлғада мінсіз іскерлік беделі болмағанда;

12) уәкілетті орган немесе Қазақстан Республикасының бейрезидент қаржы ұйымы резиденті болып табылатын мемлекеттің қаржылық қадағалау органы банкке реттеу режимін қолдану туралы шешім, оларды таратуға және (немесе) қаржы нарығында қызметін жүзеге асыруды тоқтатуға алып келген қаржы ұйымын, оның ішінде Қазақстан Республикасының бейрезидент қаржы ұйымын лицензиядан айыру туралы шешім қабылдағанға дейін не қаржы ұйымын, оның ішінде Қазақстан Республикасының бейрезидент қаржы ұйымын мәжбүрлеп тарату туралы немесе оны Қазақстан Республикасының заңнамасында немесе Қазақстан Республикасының бейрезидент қаржы ұйымы резиденті болып табылатын мемлекеттің заңнамасында белгіленген тәртіппен банкрот деп тану туралы сот актісі заңды күшіне енгенге дейін бір жылдан аспайтын кезеңде тұлға бұрын ірі қатысушы жеке тұлға не ірі қатысушының бірінші басшысы заңды тұлға және (немесе) қаржы ұйымының, оның ішінде Қазақстан Республикасының бейрезидент қаржы ұйымының басшы қызметкері болып табылған не болып табылатын жағдайларда жүргізіледі.

Көрсетілген талап уәкілетті орган немесе Қазақстан Республикасының бейрезидент қаржы ұйымы резиденті болып табылатын мемлекеттің қаржылық қадағалау органы банкке реттеу режимін қолдану туралы шешім, оларды таратуға және (немесе) қаржы нарығында қызметін жүзеге асыруды тоқтатуға алып келген қаржы ұйымын, оның ішінде Қазақстан Республикасының бейрезидент қаржы ұйымын лицензиядан айыру туралы шешім қабылдағаннан кейін не қаржы ұйымын, оның ішінде Қазақстан Республикасының бейрезидент қаржы ұйымын мәжбүрлеп тарату туралы немесе оны Қазақстан Республикасының заңнамасында немесе Қазақстан Республикасының бейрезидент қаржы ұйымы резиденті болып табылатын мемлекеттің заңнамасында белгіленген тәртіппен банкрот деп тану туралы сот актісі заңды күшіне енгеннен кейін он жыл бойы қолданылады.

Осы тармақшаның мақсаттары үшін қаржы ұйымы деп Қазақстан Республикасының бейрезидент банкінің филиалы, Қазақстан Республикасының бейрезидент сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының филиалы, Қазақстан Республикасының бейрезидент сақтандыру брокерінің филиалы түсініледі;

13) банк холдингі, сақтандыру холдингі мәртебесін иеленгісі келетін Қазақстан Республикасының бейрезидент қаржы ұйымы осы баптың 6-тармағында көзделген талаптарға сәйкес келмегенде;

14) өтініш беруші – Қазақстан Республикасының бейрезидент қаржы ұйымы өзінің орналасқан елінде шоғырландырылған негізде қадағалауға жатпайтын жағдайларда;

15) Қазақстан Республикасының бейрезидент банк конгломератының қатысушылары орналасқан елдердің заңнамасы олардың және банк конгломератының Қазақстан Республикасының заңдарында көзделген талаптарды орындауына мүмкіндік бермеуіне байланысты банк конгломератына шоғырландырылған қадағалау жүргізу мүмкін болмағанда;

16) банкті, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымын ашуға рұқсат беруден бас тарту үшін негіздер болғанда жүргізіледі.

Егер банк, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымы еншілес банкті, еншілес сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымын құру, иелену не банктің, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының жарғылық капиталына қомақты қатысуды иелену үшін басқа банктің, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының ірі қатысушысы, банк холдингі, сақтандыру холдингі мәртебесін иеленгісі келсе, уәкілетті орган ұсынылған құжаттарды қарау кезінде осы Заңның 9-6-бабының 3-тармағында көзделген бас тарту негіздерін ескереді. Еншілес ұйымды құруға, иеленуге, ұйымның капиталына қомақты қатысуға рұқсат беруден бас тарту негіздері болған кезде уәкілетті орган банктің, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының ірі қатысушысы, банк холдингі, сақтандыру холдингі мәртебесін иеленуге келісім беруден бас тартады;

17) "Қылмыстық жолмен алынған кірістерді заңдастыруға (жылыстатуға), терроризмді қаржыландыруға және жаппай қырып-жою қаруын таратуды қаржыландыруға қарсы іс-қимыл туралы" Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес айқындалған заңды тұлға – өтініш берушінің бенефициарлық меншік иесінде қылмыстық жолмен алынған кірістерді заңдастыру (жылыстату), терроризмді қаржыландыру және жаппай қырып-жою қаруын таратуды қаржыландыру саласындағы қылмыстары үшін алынбаған немесе жойылмаған сотталғандығы болғанда жүргізіледі.

17. Уәкілетті орган банктің, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының, инвестициялық портфельді басқарушының ірі қатысушысы, банк холдингі, сақтандыру холдингі мәртебесін иеленуге келісімді мынадай:

1) келісім беруге негіз болған мәліметтердің анық еместігі белгілі болған;

2) өтініш берушінің ірі қатысушы, банк холдингі, сақтандыру холдингі мәртебесін иеленуі нәтижесінде Қазақстан Республикасының бәсекелестікті қорғау саласындағы заңнамасы талаптарының бұзылуы анықталған;

3) банктің, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының, инвестициялық портфельді басқарушының ірі қатысушылары, банк холдингі, сақтандыру холдингі осы Заңның талаптарын сақтамаған;

4) Қазақстан Республикасының бейрезидент ірі қатысушысында, банкте, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымында, инвестициялық портфельді басқарушыда, Қазақстан Республикасының бейрезидент банк холдингінде, Қазақстан Республикасының бейрезидент сақтандыру холдингінде тізбесін уәкілетті орган айқындайтын рейтингтік агенттіктердің бірінің ең төмен қажетті рейтингі болмаған жағдайларда кері қайтарып алуға құқылы.

Банктің, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының, инвестициялық портфельді басқарушының ірі қатысушысының, банк холдингінің, сақтандыру холдингінің мәртебесін иеленуге келісімді кері қайтарып алған кезде уәкілетті орган келісімді кері қайтарып алуға негіз болып табылатын факті анықталған күннен бастап екі ай ішінде бұрын берілген келісімнің күшін жою туралы шешім қабылдайды.

Келісімді кері қайтарып алған жағдайда, мұндай шара қолданылатын тұлға осындай келісімді кері қайтарып алған күннен бастап алты ай ішінде банктің, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының, инвестициялық портфельді басқарушының өзіне тиесілі акцияларының санын ірі қатысушы мәртебесін иеленуге уәкілетті органның келісімін алуды талап етпейтін деңгейге дейін азайтуға және уәкілетті органға растайтын құжаттарды ұсынуға міндетті.

Осы бапқа сәйкес берілген келісімі кері қайтарып алынған тұлға банктің, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының, инвестициялық портфельді басқарушының акцияларын басқа тұлғаға сенімгерлік басқаруға беруге құқылы емес.

Уәкілетті орган тиісті келісімді кері қайтарып алу туралы шешім қабылдаған тұлғалар осы тармақтың талаптарын орындамаған жағдайда, уәкілетті орган осы тұлғалардың уәкілетті органның талаптарын орындауы үшін сотқа жүгінуге құқылы.

18. Банктің, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының, инвестициялық портфельді басқарушының ірі қатысушысы, банк холдингі, сақтандыру холдингі уәкілетті органды банктің, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының, инвестициялық портфельді басқарушының өзіне тиесілі акциялары санының банктің, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының, инвестициялық портфельді басқарушының өзі тікелей және (немесе) жанама иеленетін дауыс беретін акцияларының санына пайыздық арақатынасы өзгерген күннен бастап күнтізбелік отыз күн ішінде, мұндай өзгеріс банк, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымы, инвестициялық портфельді басқарушы немесе банк холдингі, сақтандыру холдингі өз акцияларын өзге акционерлерден сатып алуы салдарынан болған жағдайларды қоспағанда, растайтын құжаттарды ұсына отырып, хабардар етуге міндетті.

Банктің, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының, инвестициялық портфельді басқарушының ірі қатысушысына, банк холдингіне, сақтандыру холдингіне тиесілі банктің, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының, инвестициялық портфельді басқарушының акциялары санының банктің, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының, инвестициялық портфельді басқарушының дауыс беретін акцияларының санына ұлғаю жағына өзгерген жағдайда (пайыздық немесе абсолюттік мәнде), банктің, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының, инвестициялық портфельді басқарушының ірі қатысушысы, банк холдингі, сақтандыру холдингі банктің, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының, инвестициялық портфельді басқарушының акцияларын сатып алу үшін пайдаланылатын қаражат көздері (пайда болу көзі) туралы мәліметтерді уәкілетті органға осындай мәліметтерді растайтын құжаттардың көшірмелерін қоса бере отырып ұсынуға тиіс. Банктің, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының, инвестициялық портфельді басқарушының ірі қатысушылары жеке тұлғалар банктің, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының, инвестициялық портфельді басқарушының акцияларын қосымша сатып алу үшін пайдалануы мүмкін қаражат көздері осы баптың 7-тармағында көрсетілген.

Банктің, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының, инвестициялық портфельді басқарушының акциялары санының пайыздық арақатынасы банктің, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының, инвестициялық портфельді басқарушының дауыс беретін акцияларының санына банктің, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының, инвестициялық портфельді басқарушының ірі қатысушысына, банк холдингіне, сақтандыру холдингіне тиесілі он немесе жиырма бес пайыздан кем санға дейін өзгерген жағдайда, банктің, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының, инвестициялық портфельді басқарушының ірі қатысушысының, банк холдингінің, сақтандыру холдингінің өтініші бойынша не уәкілетті орган берілген келісімнің күшін жою үшін негіз болып табылатын фактілерді өз бетінше анықтаған жағдайда, уәкілетті органның бұрын берген жазбаша келісімі уәкілетті орган көрсетілген өтінішті алған не уәкілетті орган берілген келісімнің күшін жою үшін негіз болып табылатын фактілерді анықтаған күннен кейінгі күннен бастап күші жойылды деп есептеледі.

Банктің, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының, инвестициялық портфельді басқарушының жеке тұлға болып табылатын ірі қатысушысы өзіне тиесілі акциялардың саны банктің, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының, инвестициялық портфельді басқарушының дауыс беретін акцияларының жиырма бес немесе одан көп пайызына дейін ұлғайған жағдайда, құжаттарға қосымша және осы тармақта көрсетілген мерзімдерде таяудағы бес жылға арналған бизнес-жоспарды ұсынады, оған қойылатын талаптарды уәкілетті орган белгілейді.

19. Банктің, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының, инвестициялық портфельді басқарушының ірі қатысушысы, банк холдингі, сақтандыру холдингі мәртебесін алу жөніндегі талаптар:

Қазақстан Республикасының Үкіметіне;

ұлттық басқарушы холдингке;

зейнетақы активтері есебінен банктің, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының, инвестициялық портфельді басқарушының дауыс беретін акцияларын және (немесе) туынды бағалы қағаздарын иеленетін инвестициялық портфельді басқарушының бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорына;

банктің, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының, инвестициялық портфельді басқарушының дауыс беретін акцияларын және (немесе) туынды бағалы қағаздарын номиналды ұстаушы, сондай-ақ көрсетілген туынды бағалы қағаздардың эмитенті функцияларын жүзеге асыратын тұлғаға;

банктің, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының, инвестициялық портфельді басқарушының ірі қатысушысы (банк холдингі, сақтандыру холдингі) мәртебесі бар басқа қаржы ұйымының акцияларын иелену (шартқа орай немесе өзгеше түрде дауыс беру, шешімдерді айқындау және (немесе) қабылданатын шешімдерге ықпал ету мүмкіндігінің болуы) арқылы көрсетілген банктің, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының, инвестициялық портфельді басқарушының акцияларын және (немесе) туынды бағалы қағаздарын жанама иеленетін (шартқа орай немесе өзгеше түрде дауыс беру, шешімдерді айқындау және (немесе) қабылданатын шешімдерге ықпал ету мүмкіндігі бар) деп танылатын тұлғаға;

өзі орналасқан елде шоғырландырылған қадағалауға жататын және банктің, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының, инвестициялық портфельді басқарушының ірі қатысушысы (банк холдингі, сақтандыру холдингі) мәртебесі бар Қазақстан Республикасының бейрезидент басқа қаржы ұйымының акцияларын иелену (шартқа орай немесе өзгеше түрде дауыс беру, шешімдерді айқындау және (немесе) қабылданатын шешімдерге ықпал ету мүмкіндігінің болуы) арқылы көрсетілген банктің, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының, инвестициялық портфельді басқарушының акцияларын және (немесе) туынды бағалы қағаздарын жанама иеленетін (шартқа орай немесе өзгеше түрде дауыс беру, шешімдерді айқындау және (немесе) қабылданатын шешімдерге ықпал ету мүмкіндігі бар) Қазақстан Республикасының бейрезидент тұлғасына қолданылмайды.

20. Осы баптың рейтингтік агенттіктердің бірінің талап етілетін ең төмен рейтингінің болуы жөніндегі талаптары және уәкілетті орган мен Қазақстан Республикасының бейрезидент қаржы ұйымы резиденті болып табылатын мемлекеттің қаржылық қадағалау органы арасында ақпарат алмасу туралы келісім өтініш беруші – Қазақстан Республикасының бейрезидент қаржы ұйымы ұлттық басқарушы холдингтен Қазақстан Республикасының резидент банкінің жүз пайыз акцияларын сатып алған жағдайларға қолданылмайды.

Ескерту. 9-5-баппен толықтырылды – ҚР 16.01.2026 № 259-VIII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

9-6-бап. Банкке, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымына еншілес ұйым құруға немесе иеленуге, банктің, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының ұйымның капиталына қомақты қатысуына рұқсат беру тәртібі

1. Банк, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымы уәкілетті органның алдын ала рұқсаты болған кезде ғана "Қазақстан Республикасындағы банктер және банк қызметі туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 23-бабының 2-тармағында және "Сақтандыру қызметі туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 48-бабында белгіленген тізбеге сәйкес еншілес ұйым құруға немесе иеленуге, сондай-ақ ұйымның капиталына қомақты қатысуға құқылы.

Еншілес ұйым құруға, иеленуге және (немесе) ұйымның капиталына қомақты қатысуға рұқсат беру үшін алым алынады, оның мөлшері мен төлеу тәртібі Қазақстан Республикасының салық заңнамасында айқындалады.

2. Банктің, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының еншілес ұйым құруға, иеленуге рұқсат алуға өтініші уәкілетті органның нормативтік құқықтық актісінде белгіленген нысан бойынша, мынадай құжаттар:

1) еншілес ұйым құрған жағдайда – құру туралы шешім не құрылтай шарты немесе жарғы жобасы;

2) еншілес ұйымды иеленген жағдайда – еншілес ұйымды иелену туралы шешім және жарғы;

3) талаптары уәкілетті органның нормативтік құқықтық актісінде айқындалатын еншілес ұйымның бизнес-жоспары;

4) өтініш берер алдында иеленетін еншілес ұйымның соңғы аяқталған қаржы жылына аудиторлық есеппен расталған қаржылық есептілігі, сондай-ақ иеленетін еншілес ұйымның соңғы аяқталған тоқсанға қаржылық есептілігі қоса беріле отырып ұсынылады.

Ағымдағы жылғы 1 қаңтар – 1 маусым аралығындағы кезеңде соңғы аяқталған қаржы жылына қаржылық есептілікті растайтын аудиторлық есеп болмаған жағдайда, өтініш берер алдында соңғы аяқталған қаржы жылына және соңғы аяқталған тоқсанға қаржылық есептіліктің көшірмелері, сондай-ақ соңғы аяқталған қаржы жылының алдындағы жылға аудиторлық есеппен расталған жылдық қаржылық есептілік ұсынылады.

Егер иеленетін еншілес ұйым қызметін бір жылдан аз жүзеге асырған болса, қаржылық есептілік өтініш берер алдында соңғы аяқталған тоқсанға ұсынылады.

5) "электрондық үкімет" төлем шлюзі арқылы төлеу жағдайларын қоспағанда, рұқсат беру үшін алымның төленгенін растайтын құжат;

6) тұлғаның өтініш беруге өкілеттігін растайтын құжаттардың және оған қоса берілетін құжаттардың көшірмелері;

7) бақылаудың туындау негізін көрсете отырып, еншілес ұйымды бақылауды иелену көзделетін немесе бақылауды растайтын өзге де құжаттар қоса беріле отырып ұсынылады.

Осы тармақтың 1), 2) және 4) тармақшаларында көрсетілген құжаттар қаржылық есептілік депозитарийінің интернет-ресурсында болған жағдайда, олар ұсынылмайды.

3. Еншілес ұйым құруға, иеленуге рұқсат беруден бас тарту мынадай негіздердің кез келгені:

1) уәкілетті органның ұсынылған құжаттар бойынша ескертулері уәкілетті орган белгілеген мерзімде жойылмағанда;

2) банктің, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының еншілес ұйымы болжамды болуы нәтижесінде банк, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымы пруденциялық нормативтерді сақтамағанда;

3) еншілес ұйымның қызметі немесе банк, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымы жоспарлаған инвестициялар салдарынан банктің, банк конгломератының, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының, сақтандыру тобының қаржылық жай-күйінің нашарлауын болжайтын қаржылық салдарды талдау бойынша;

4) иеленетін еншілес ұйым резиденті болып табылатын мемлекеттің заңнамасында көзделген жағдайларда, уәкілетті органға рұқсат алуға өтініш берген күннің алдындағы соңғы үш ай ішінде және (немесе) өтінішті қарау кезеңінде иеленетін еншілес ұйым белгіленген пруденциялық нормативтер мен лимиттерді сақтамағанда;

5) банкте, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымында және (немесе) иелену болжанатын еншілес ұйымда өтініш берілген күнге және (немесе) құжаттарды қарау кезеңіне "Қазақстан Республикасындағы банктер және банк қызметі туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 80-бабы 1-тармағының 2), 3), 4), 5), 8) және 13) тармақшаларында, 81-бабында, "Сақтандыру қызметі туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 53-3-бабы 1-тармағының 2), 3), 4), 5) және 8) тармақшаларында көзделген қолданыстағы қадағалап ден қою шаралары және (немесе) Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексінің 213-бабының алтыншы және сегізінші бөліктерінде, 227, 229, 230-баптарында және 239-бабының төртінші бөлігінде көзделген әкімшілік құқық бұзушылықтар үшін әкімшілік жазалар болғанда;

6) банк, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымы Қазақстан Республикасының резиденттері – банктің, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының, инвестициялық портфельді басқарушының еншілес ұйымын құрған немесе иеленген жағдайларда, Қазақстан Республикасының резиденттері – банк холдингі, сақтандыру холдингі, банктің, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының, инвестициялық портфельді басқарушының ірі қатысушысы мәртебесін иеленуге келісім беруге қатысты осы Заңда, сондай-ақ "Қазақстан Республикасындағы банктер және банк қызметі туралы", "Сақтандыру қызметі туралы", "Бағалы қағаздар рыногы туралы" Қазақстан Республикасының заңдарында көзделген талаптарды сақтамағанда;

7) банктің еншілес ұйымдарын, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдарының еншілес ұйымдарын құруға, банктердің, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының акцияларды, қатысу үлестерін, пайларды не ұйымның капиталына үлестік қатысудың басқа да нысандарын иеленуге қатысты "Қазақстан Республикасындағы банктер және банк қызметі туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 23 және 50-баптарында, "Сақтандыру қызметі туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 15-1 және 48-баптарында белгіленген талаптарды банк, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымы сақтамағанда жүргізіледі.

4. Банктің, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының ұйымдардың капиталына қомақты қатысуға рұқсат алуға өтініші осы баптың 2-тармағының 2), 3), 4) 5) және 6) тармақшаларында көзделген құжаттар қоса беріле отырып, уәкілетті органның нормативтік құқықтық актісінде белгіленген нысан бойынша ұсынылады.

Ұйымдардың капиталына қомақты қатысуға рұқсат беруден бас тарту осы баптың 3-тармағында көзделген негіздер бойынша жүргізіледі.

5. Уәкілетті орган өтініш берілгеннен кейін елу жұмыс күні ішінде рұқсат береді немесе рұқсат беруден бас тартады.

Уәкілетті орган рұқсат беруден бас тартқан жағдайда, өтініш берушіні бас тарту негіздері туралы жазбаша хабардар етуге міндетті.

Банк басқа банк құрған немесе банк басқа банктің капиталына қомақты қатысуды иеленген жағдайда, банк ашуға немесе микроқаржы ұйымын банкке айналдыру нысанында ерікті түрде қайта ұйымдастыруға рұқсат алу шеңберінде берілген еншілес ұйым құруға немесе ұйымның капиталына қомақты қатысуға рұқсат алуға өтінішті уәкілетті орган көрсетілген рұқсаттарды беруге өтініштерді қарау үшін белгіленген мерзімдерде қарайды.

6. Банкке, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымына еншілес ұйым құруға немесе иеленуге, ұйымның капиталына қомақты қатысуға рұқсат беру уәкілетті органның нормативтік құқықтық актісінде айқындалған тәртіппен жүзеге асырылады.

Еншілес ұйым құруға, иеленуге, ұйымдардың капиталына қомақты қатысуға рұқсат беруді кері қайтарып алу және (немесе) оның күшін жою тәртібі уәкілетті органның нормативтік құқықтық актісінде белгіленеді.

7. Еншілес ұйым құруға, иеленуге, ұйымның капиталына қомақты қатысуға бұрын берілген рұқсаттың күші мынадай:

1) еншілес ұйым құруға, иеленуге, ұйымның капиталына қомақты қатысуға рұқсат:

рұқсат беруге негіз болған мәліметтердің анық еместігі белгілі болған;

банктің еншілес ұйымының қызметіне байланысты Қазақстан Республикасы заңнамасының банктің меншікті капиталының жеткіліктілік коэффициентінің бұзылуына алып келген талаптарын банк сақтамаған;

банктің, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының еншілес ұйымы, сондай-ақ банк, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымы капиталына қомақты қатысатын ұйым қызметінің "Қазақстан Республикасындағы банктер және банк қызметі туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 23-бабы 2-тармағының, "Сақтандыру қызметі туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 48-бабы 3-тармағының талаптарына сәйкес келмейтіні анықталған кезде кері қайтарып алынған;

2) банктің, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының еншілес ұйымының не банк, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымы капиталына қомақты қатысатын ұйымның қызметі қайта ұйымдастыру (бірігу, қосылу нысанында) немесе тарату арқылы тоқтатылған;

3) банкте, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымында еншілес ұйымды бақылау белгілері болмаған;

4) банкте, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымында ұйымның капиталына қомақты қатысу белгілері болмаған жағдайларда жойылады.

8. Уәкілетті органның еншілес ұйым құруға, иеленуге, ұйымның капиталына қомақты қатысуға берілген рұқсаты уәкілетті орган осы баптың 7-тармағының 2), 3) және 4) тармақшаларында көзделген негіздер бойынша бұрын берілген рұқсаттың күшін жою туралы растайтын құжаттарды қоса бере отырып, банктің, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының өтінішін алған күннен кейінгі не уәкілетті орган берілген рұқсаттың күшін жою үшін негіз болып табылатын фактілерді анықтаған күннен кейінгі күннен бастап күші жойылды деп есептеледі.

9. Осы баптың 7-тармағының 1) тармақшасында көрсетілген негіздер бойынша еншілес ұйым құруға, иеленуге, ұйымның капиталына қомақты қатысуға рұқсатты кері қайтарып алу кезінде уәкілетті орган рұқсатты кері қайтарып алуға негіз болып табылатын факт анықталған күннен бастап екі ай ішінде шешім қабылдайды.

Еншілес ұйым құруға, иеленуге, ұйымның капиталына қомақты қатысуға рұқсат кері қайтарып алынған жағдайда, банк, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымы мұндай рұқсат кері қайтарып алынған күннен бастап алты ай ішінде осы банкпен, осы сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымымен ерекше қатынастармен байланысты емес тұлғаларға өздеріне тиесілі акцияларды, қатысу үлестерін, пайларды не көрсетілген ұйымдардың капиталына үлестік қатысудың басқа да нысандарын иеліктен шығаруды жүргізуге және уәкілетті органға растайтын құжаттарды ұсынуға міндетті.

10. Егер банктің, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының ірі қатысушысы, банк холдингі, сақтандыру холдингі мәртебесін иеленгісі келген банк, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымы еншілес банкті, еншілес сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымын құрса немесе иеленсе не банктің, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының капиталына қомақты қатысуды иеленсе, уәкілетті орган еншілес ұйым құруға, иеленуге немесе капиталына қомақты қатысуға рұқсатты еншілес ұйым құруға, иеленуге немесе ұйымның капиталына қомақты қатысуға рұқсат алуға өтінішті және рұқсат бергені үшін алымның төленгенін растайтын құжатты қоспағанда, осы бапта көзделген құжаттарды ұсынбай, банктің, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының ірі қатысушысы, банк холдингі, сақтандыру холдингі мәртебесін иеленуге уәкілетті органның келісімі бар құжатты бір мезгілде бере отырып, банкке, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымына береді.

Осы тармақтың бірінші бөлігінде көзделген, рұқсат бергені үшін алымның төленгенін растайтын құжат осы алым "электрондық үкімет" төлем шлюзі арқылы төленген жағдайда ұсынылмайды.

11. Осы баптың талаптары:

1) банктің "Қазақстан Республикасындағы банктер және банк қызметі туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 30-бабында көзделген шарттарда еншілес ұйымды құру (иелену) жағдайларына;

2) банктің басқа банктің акцияларын не басқа банкке тиесілі заңды тұлғалардың акциялары мен жарғылық капиталдарына қатысу үлестерін олар Қазақстан Республикасының заңнамасында айқындалған тәртіппен қосылу нысанында қайта ұйымдастыруды жүргізген кезде сатып алу жағдайларына қолданылмайды.

Ескерту. 9-6-баппен толықтырылды – ҚР 16.01.2026 № 259-VIII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

9-7-бап. Банк, бейрезидент банк филиалы, банк холдингі, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымы, сақтандыру брокері, сақтандыру холдингі, Қазақстан Республикасының бейрезидент сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының филиалы, Қазақстан Республикасының бейрезидент сақтандыру брокерінің филиалы қызметінің негізгі көрсеткіштерін жариялау

1. Банк, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымы, сақтандыру брокері шоғырландырылған жылдық қаржылық есептілікті, ал еншілес ұйым (ұйымдар) болмаған жағдайда – шоғырландырылмаған жылдық қаржылық есептілікті, сондай-ақ аудиторлық есепті аудиторлық ұйым оларда ұсынылған мәліметтердің анықтығын растағаннан кейін және банк, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымы акционерлерінің жылдық жалпы жиналысы, сақтандыру брокері, Қазақстан Республикасының бейрезидент сақтандыру брокері қатысушыларының жылдық жалпы жиналысы жылдық қаржылық есептілікті бекіткеннен кейін уәкілетті органның нормативтік құқықтық актісінде белгіленген тәртіппен және мерзімдерде жариялайды.

Банк, Қазақстан Республикасының бейрезидент банкінің филиалы уәкілетті органның талап етуі бойынша банктің, Қазақстан Республикасының бейрезидент банкі филиалының интернет-ресурсында уәкілетті органның нормативтік құқықтық актісінде белгіленген тізбеге және мерзімдерге сәйкес өзге де есептілікті орналастырады.

Банк, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымы халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына сәйкес келетін бухгалтерлік балансты, пайда мен залал туралы есепті аудиторлық растаусыз, уәкілетті органның нормативтік құқықтық актісінде белгіленген тәртіппен және мерзімдерде тоқсан сайын жариялайды.

2. Қазақстан Республикасының резиденттері банк холдингтері, Қазақстан Республикасының резиденттері сақтандыру холдингтері шоғырландырылған жылдық қаржылық есептілікті, ал еншілес ұйым (ұйымдар) болмаған жағдайда, шоғырландырылмаған қаржылық есептілікті, сондай-ақ аудиторлық есепті уәкілетті органның нормативтік құқықтық актісінде белгіленген тәртіппен және мерзімдерде жариялайды.

3. Қазақстан Республикасының бейрезидент банкінің филиалы, Қазақстан Республикасының бейрезидент сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының филиалы, Қазақстан Республикасының бейрезидент сақтандыру брокерінің филиалы уәкілетті органның нормативтік құқықтық актісінде белгіленген тәртіппен және мерзімдерде:

Қазақстан Республикасының бейрезидент банкі филиалының, Қазақстан Республикасының бейрезидент сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымы филиалының, Қазақстан Республикасының бейрезидент сақтандыру брокері филиалының бухгалтерлік есепке алу деректері бойынша жылдық есептілікті;

Қазақстан Республикасының бейрезидент банкінің, Қазақстан Республикасының бейрезидент сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының, Қазақстан Республикасының бейрезидент сақтандыру брокерінің шоғырландырылған жылдық қаржылық есептілігін, ал еншілес ұйым (ұйымдар) болмаған жағдайда, Қазақстан Республикасының бейрезидент банкінің, Қазақстан Республикасының бейрезидент сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының, Қазақстан Республикасының бейрезидент сақтандыру брокерінің шоғырландырылмаған жылдық қаржылық есептілігін, сондай-ақ аудиторлық есепті аудиторлық ұйым оларда ұсынылған мәліметтердің анықтығын растағаннан кейін және Қазақстан Республикасының бейрезидент банкі, Қазақстан Республикасының бейрезидент сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымы, Қазақстан Республикасының бейрезидент сақтандыру брокері қаржылық есептілікті бекіткеннен кейін жариялайды.

Қазақстан Республикасының бейрезидент банкінің филиалы, Қазақстан Республикасының бейрезидент сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының филиалы, Қазақстан Республикасының бейрезидент сақтандыру брокерінің филиалы халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына сәйкес келетін активтер мен міндеттемелер туралы есепті, кірістер мен шығыстар туралы есепті аудиторлық растаусыз, уәкілетті органның нормативтік құқықтық актісінде белгіленген тәртіппен және мерзімдерде тоқсан сайын жариялайды.

Ескерту. 9-7-баппен толықтырылды – ҚР 16.01.2026 № 259-VIII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

10-бап. Банк қызметiн мемлекеттік реттеудің, бақылаудың және қадағалаудың ерекшелiктерi

Ескерту. Тақырып жаңа редакцияда - ҚР 2012.07.05 № 30-V (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

Уәкiлеттi орган банк қызметiн мемлекеттік реттеудi, бақылауды және қадағалауды жүзеге асыру мақсатында:

1) жеке және заңды тұлғалардың банктің және банктік холдингтің ірі қатысушысы мәртебесіне ие болуына келісім беру және келісім беруден бас тарту, банктердің және банк холдингтерінің еншілес ұйым құруына және оған ие болуына рұқсат беру, сондай-ақ банктердің және банк холдингтерінің заңды тұлғалардың капиталына қомақты қатысуына ие болуына рұқсат беру тәртібін айқындайды, аталған келісімдерді және рұқсаттарды береді не беруден бас тартады;

2) банктердiң меншiктi капиталының ең аз мөлшерiн белгiлейдi;

3) банктердiң резервтiк капиталын қалыптастыру жөнiндегi талаптарды белгiлейдi;

4) банк конгломераттары үшiн пруденциялық нормативтердi және сақталуы мiндеттi өзге де нормалар мен лимиттердi бекiтедi;

5) алып тасталды;

6) активтердi және шартты мiндеттемелердi сыныптау мен оларға қарсы провизиялар құру тәртiбiн белгiлейдi. Активтер мен шартты мiндеттемелердi күмәндi және сенiмсiз санаттарға жатқызу тәртiбiн мемлекет алдында салық мiндеттемелерiнiң орындалуына салықтық бақылауды қамтамасыз ететiн мемлекеттiк органмен келiсе отырып айқындайды;

7) алып тасталды – ҚР 30.06.2025 № 205-VIII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

8) банктің үлестес тұлғаларына Қазақстан Республикасының заңдарында көзделген мәжбүрлеу шараларын қолдану тәртiбiн айқындайды және оларды қолдану туралы шешім қабылдайды;

ЗҚАИ-ның ескертпесі!
9) тармақша жаңа редакцияда көзделген – ҚР 16.01.2026 № 259-VIII (01.07.2026 бастап қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

9) Қазақстан Республикасының банк заңдарында белгiленген жағдайларда банктi консервациялау туралы шешiм қабылдайды және уақытша әкiмшiлiктi (банктi уақытша басқарушыны) тағайындайды;

9-1) Қазақстан Республикасының заңдарында көзделген жағдайларда тұрақтандыру банкін құру және оның қызметін тоқтату туралы шешім қабылдайды;

10) Қазақстан Республикасының заңдарында белгiленген жағдайларда Қазақстан Республикасының банк заңнамасында көзделген операциялардың барлық немесе жекелеген түрлерін жүзеге асыруға арналған банк лицензиясынан айыру туралы шешiм қабылдайды және банктің уақытша әкiмшiлiгін, қызметі мәжбүрлеп тоқтатылатын Қазақстан Республикасының бейрезидент банкі филиалының тарату комиссиясын тағайындайды;

10-1) Қазақстан Республикасының заңдарында белгiленген жағдайларда Қазақстан Республикасы бейрезидент-банкі филиалының қызметін ерікті түрде немесе мәжбүрлеп тоқтату рәсімін аяқтау туралы шешiм қабылдайды;

11) Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес өзге де функцияларды жүзеге асырады.

Ескерту. 10-бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 2005.12.23 № 107 (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-баптан қараңыз), 2006.05.05 № 139, 2007.02.19 № 230 (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-баптан қараңыз), 2009.07.11 № 185-IV (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-баптан қараңыз), 2010.07.15 № 337-IV (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-баптан қараңыз), 2010.07.15 № 338-IV (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-баптан қараңыз), 2011.12.28 № 524-IV (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі), 2012.07.05 № 30-V (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 24.11.2015 № 422-V (16.12.2020 бастап қолданысқа енгізіледі); 02.01.2021 № 399-VI (16.12.2020 бастап қолданысқа енгізіледі); 30.06.2025 № 205-VIII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 16.01.2026 № 259-VIII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

10-1-бап. Уәкілетті органның банктердегі өкілінің міндеті, функциялары, құқықтары мен міндеттері

Ескерту. 10-1-бап алынып тасталды - ҚР 2010.07.15 № 338-IV (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-баптан қараңыз) Заңымен.

11-бап. Сақтандыру қызметiн мемлекеттік реттеудің, бақылаудың және қадағалаудың ерекшелiктерi

Ескерту. Тақырып жаңа редакцияда - ҚР 2012.07.05 № 30-V (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

Уәкiлеттi орган сақтандыру қызметiн мемлекеттік реттеудi, бақылауды және қадағалауды жүзеге асыру мақсатында:

1) жеке және заңды тұлғалардың сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының және сақтандыру холдингінің ірі қатысушысы мәртебесіне ие болуына келісім беру және келісім беруден бас тарту, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының және сақтандыру холдингінің еншілес ұйым құруына және оған ие болуына рұқсат беру, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдарының және сақтандыру холдингтерінің заңды тұлғалардың капиталына қомақты қатысуына ие болуына рұқсат беру тәртібін айқындайды, аталған келісімдерді және рұқсаттарды береді не оларды беруден бас тартады;

2) сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдарының, Қазақстан Республикасы бейрезидент сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдары филиалдарының сақтандыру резервтерін қалыптастыруына, сақтандыру резервтерін есептеу әдістемесіне және олардың құрылымына қойылатын талаптарды белгілейді;

2-1) халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына сәйкес сақтандыру міндеттемелерін бағалау мен олардың құрылымына және оларды бағалауды автоматтандыруға, сақтандыру міндеттемелерін бағалау әдістемесіне қойылатын талаптарды, оларды келісу тәртібі мен мерзімдерін бекітеді;

3) алып тасталды – ҚР 02.07.2018 № 166-VІ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

4) сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдарының активтерiн орналастыру және инвестициялау тәртiбiн айқындайды;

5) сақтандыру полистерiнiң мазмұнына және оларды ресімдеу тәртібіне қойылатын талаптарды белгiлейдi;

6) актуарийлiк қорытынды және оның мазмұнына талаптар негiзiнде аннуитет шарттарын қолдану кезеңiнде тұрақты сақтандыру төлемдерiнiң мөлшерiн көбейту тәртiбi мен талаптарын айқындайды;

7) жинақтаушы сақтандыру бойынша қызметтi жүзеге асыратын сақтандыру ұйымының өз сақтанушыларына заемдарды беру тәртiбi мен талаптарын айқындайды;

8) сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының, Қазақстан Республикасы бейрезидент сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымы филиалының сақтандыру және қайта сақтандыру шарттарын, оның iшiнде сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымы белгiленген (шарттарда немесе Қазақстан Республикасының заңнамасында) мерзiмдердi бұза отырып орындаған шарттарды есепке алу тәртібін айқындайды;

9) алып тасталды – ҚР 30.06.2025 № 205-VIII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

10) Қазақстан Республикасының заңдарында белгiленген жағдайларда сақтандыру (қайта сақтандыру) қызметiн жүзеге асыру құқығына арналған лицензиядан айыру туралы шешiм қабылдайды және сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының уақытша әкiмшiлiгін (уақытша әкiмшісін), қызметі мәжбүрлеп тоқтатылатын Қазақстан Республикасы бейрезидент-сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымы филиалының тарату комиссиясын тағайындайды;

10-1) Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген жағдайларда Қазақстан Республикасы бейрезидент-сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымы филиалының қызметін ерікті түрде немесе мәжбүрлеп тоқтату рәсімін аяқтау туралы шешiм қабылдайды;

11) мiндеттi сақтандыру түрлерi бойынша сақтандыру төлемдерiне мiндеттi ұжымдық кепiлдiк беру тәртiбiн айқындайды;

12) Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес өзге де функцияларды жүзеге асырады.

Ескерту. 11-бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 2006.05.05 № 139, 2007.02.19 № 230 (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-баптан қараңыз), 2010.07.15 № 337-IV (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-баптан қараңыз), 2011.12.28 № 524-IV (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі), 2012.07.05 № 30-V (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 24.11.2015 № 422-V (16.12.2020 бастап қолданысқа енгізіледі); 02.07.2018 № 166-VІ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 02.01.2021 № 399-VI (16.12.2020 бастап қолданысқа енгізіледі); 30.06.2025 № 205-VIII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 18.07.2025 № 215-VIII (01.01.2026 бастап қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

12-бап. Бағалы қағаздар мен өзге де қаржы құралдары нарығы субъектiлерiнiң қызметiн мемлекеттік реттеудің, бақылаудың және қадағалаудың ерекшелiктерi

Ескерту. Тақырып жаңа редакцияда - ҚР 24.11.2015 № 422-V (01.01.2016 бастап қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

Уәкiлеттi орган бағалы қағаздар мен өзге де қаржы құралдары нарығы субъектiлерiнiң қызметiн мемлекеттік реттеудi, бақылауды және қадағалауды жүзеге асыру мақсатында:

1) қаржы рыногының активтерiн бағалы қағаздар ретiнде таниды;

1-1) мемлекеттік емес эмиссиялық бағалы қағаздар эмитенттерінің мониторингін жүзеге асырады;

2) мемлекеттiк емес эмиссиялық бағалы қағаздардың, исламдық бағалы қағаздардың, туынды бағалы қағаздардың шығарылымдарын мемлекеттiк тiркеудi жүзеге асырады;

акцияларды орналастыру қорытындылары туралы есептерді, акционерлік қоғамның орналастырылған акцияларының бір түрін осы акционерлік қоғам акцияларының басқа түріне айырбастау туралы есептерді, исламдық бағалы қағаздар мен туынды бағалы қағаздарды орналастыру немесе өтеу қорытындылары туралы есептерді қарайды және бекітеді;

акциялар мен облигациялар шығарылымдарының күшін жоюды жүргізеді;

3) бағалы қағаздарды, оның iшiнде туынды бағалы қағаздарды шығару, орналастыру, айналысқа жiберу және өтеу шарттары мен тәртiбiн айқындайды;

4) бағалы қағаздардың, оның iшiнде туынды бағалы қағаздардың шығарылымдарын мемлекеттiк тiркеудiң, оларды орналастырудың қорытындылары туралы есептерді, исламдық бағалы қағаздар мен туынды бағалы қағаздарды орналастыру немесе өтеу қорытындылары туралы есептердi қараудың, сондай-ақ олардың күшін жоюдың шарттары мен тәртiбiн белгiлейдi;

5) алып тасталды;
6) алып тасталды;
7) алып тасталды;

8) бағалы қағаздардың және туынды бағалы қағаздардың орналастырылуы мен айналысын тоқтату және қайта бастау талаптары мен тәртiбiн айқындайды;

9) Бағалы қағаздардың мемлекеттiк тiзiлiмiн, лицензиардың электрондық тізілімін және бағалы қағаздар рыногындағы қызметті жүзеге асыруға берілетін рұқсаттардың тiзiлiмiн жүргiзедi;

9-1) жеке және заңды тұлғалардың инвестициялық портфельді басқарушының ірі қатысушысы мәртебесін иемденуіне келісімді беру және оны беруден бас тарту тәртібін, аталған келісімді алу үшін ұсынылатын құжаттарға қойылатын талаптарды айқындайды, мұндай келісімді береді не беруден бас тартады;

9-2) бағалы қағаздар рыногына кәсіби қатысушылардың жарғылық капиталының ең аз мөлшерін, оны қалыптастыру тәртібін және оның құрамын белгілейді;

9-3) бағалы қағаздар рыногына кәсіби қатысушылар үшін пруденциялық нормативтерді және сақталуы міндетті өзге де нормалар мен лимиттерді бекітеді;

10) бағалы қағаздар рыногында кәсiби қызметтi жүзеге асыру шарттары мен тәртiбiн, оның iшiнде бағалы қағаздармен операциялар жасау шарттары мен тәртiбiне қойылатын талаптарды белгiлейдi;

11) инвестициялық портфельді басқарушының және институционалдық инвесторлардың инвестициялау тәртiбiн белгiлейдi;

11-1) инвестициялық портфельді басқарушының салымшылардың (алушылардың) жеке зейнетақы шоттарындағы ерікті зейнетақы жарналары есебінен төленетін зейнетақы жинақтарын есепке алуды жүргізу тәртібін белгілейді;

11-2) ерікті жинақтаушы зейнетақы қорын қайта ұйымдастыруды жүргізуге рұқсат береді;

12) бағалы қағаздармен сауда-саттықты ұйымдастырушылардың және кәсіптік ұйымдардың қызметiн жүзеге асыру тәртiбiн белгiлейдi;

13) бағалы қағаздардың және өзге де қаржы құралдарының, оның iшiнде туынды бағалы қағаздар мен шетел валюталарының бағаларымен (бағамдарымен) айла-шарғы жасауға, бағалы қағаздар нарығында инсайдер ақпаратын немесе қызметтiк, коммерциялық, банктiк немесе заңмен қорғалатын өзге де құпияны құрайтын ақпаратты пайдаланып, мәмiлелер жасауға бақылауды жүзеге асырады;

14) инвестициялық қорлардың жұмыс iстеуiн Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес реттеу мен бақылауды жүзеге асырады;

14-1) алып тасталды - ҚР 2012.07.05 № 30-V (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

14-2) бағалы қағаздар рыногының кәсіби қатысушылары үшін тәуекелдерді басқару жүйелерінің болуы жөніндегі талаптарды белгілейді;

14-3) алып тасталды – ҚР 02.07.2018 № 168-VІ (01.01.2019 бастап қолданысқа енгізіледі) Заңымен;

15) Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес өзге де функцияларды жүзеге асырады.

Ескерту. 12-бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 2004.07.07 № 577, 2006.02.20 № 127 (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-баптан қараңыз), 2007.02.19 № 230 (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-баптан қараңыз), 2010.07.15 № 337-IV (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-баптан қараңыз), 2011.12.28 № 524-IV (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі), 2012.07.05 № 30-V (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі), 21.06.2013 № 106-V (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 24.11.2015 № 422-V (01.01.2016 бастап қолданысқа енгізіледі); 12.11.2015 № 391-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін алты ай өткен соң қолданысқа енгізіледі); 02.07.2018 № 166-VІ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 02.07.2018 № 168-VІ (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-баптан қараңыз); 12.07.2022 № 138-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

12-1-бап. Мемлекеттік емес эмиссиялық бағалы қағаздар эмитенттерінің мониторингі

Ескерту. Заң 12-1-баппен толықтырылды – ҚР 02.07.2018 № 168-VІ (алғашқы ресми жарияланған күнінен бастап күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен; алып тасталды - ҚР 03.07.2019 № 262-VI (01.01.2020 бастап қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

12-2-бап. Микроқаржылық қызметті мемлекеттік реттеу, бақылау және қадағалау ерекшеліктері

Уәкілетті орган микроқаржылық қызметті мемлекеттік реттеуді, бақылауды және қадағалауды жүзеге асыру мақсатында:

1) микроқаржылық қызметті лицензиялау қағидаларын, микроқаржылық қызметті жүзеге асыруға қойылатын біліктілік талаптарын және оларға сәйкестігін растайтын құжаттар тізбесін бекітеді;

2) микроқаржылық қызметті жүзеге асыратын ұйымдардың тізілімін жүргізеді;

3) микроқаржылық қызметті жүзеге асыратын ұйымдардың жарғылық және меншікті капиталдарының ең төмен мөлшерлерін белгілейді;

4) микроқаржылық қызметті жүзеге асыратын ұйымдар үшін пруденциялық нормативтерді және сақталуы міндетті өзге де нормалар мен лимиттерді бекітеді;

5) берілген микрокредиттер бойынша активтер мен шартты міндеттемелерді сыныптауды жүзеге асыру және оларға қарсы провизиялар (резервтер) құру қағидаларын салықтардың және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдердің түсуін қамтамасыз ету саласындағы басшылықты жүзеге асыратын уәкілетті органмен келісу бойынша бекітеді;

6) осы Заңда, Қазақстан Республикасының өзге де заңдарында және Қазақстан Республикасы Президентінің актілерінде көзделген өзге де функцияларды жүзеге асырады.

Ескерту. 2-тарау 12-2-баппен толықтырылды – ҚР 03.07.2020 № 359-VI (01.01.2021 бастап қолданысқа енгізіледі); 02.01.2021 № 399-VI (01.01.2021 бастап қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

12-3-бап. Микроқаржылық қызмет саласындағы өзін-өзі реттейтін ұйымдар мен коллекторлық қызмет саласындағы өзін-өзі реттейтін ұйымдардың қызметін мемлекеттік реттеу, бақылау және қадағалау

1. Уәкілетті орган микроқаржылық қызмет саласындағы өзін-өзі реттейтін ұйымдар мен коллекторлық қызмет саласындағы өзін-өзі реттейтін ұйымдардың қызметін мемлекеттік реттеуді, бақылауды және қадағалауды жүзеге асыру мақсатында:

1) микроқаржылық қызмет саласындағы өзін-өзі реттейтін ұйымдар мен коллекторлық қызмет саласындағы өзін-өзі реттейтін ұйымдардың қағидалары мен стандарттарын келіседі;

2) микроқаржылық қызмет саласындағы өзін-өзі реттейтін ұйымдар мен коллекторлық қызмет саласындағы өзін-өзі реттейтін ұйымдардың тізілімдерін жүргізеді;

3) микроқаржылық қызмет саласындағы өзін-өзі реттейтін ұйым мен коллекторлық қызмет саласындағы өзін-өзі реттейтін ұйымның қызметін жүзеге асыру тәртібін белгілейді;

4) микроқаржылық қызмет саласындағы өзін-өзі реттейтін ұйымдар мен коллекторлық қызмет саласындағы өзін-өзі реттейтін ұйымдардың осы Заңда, Қазақстан Республикасының өзге де заңдарында, уәкілетті органның және Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің нормативтік құқықтық актілерінде, микроқаржылық қызмет саласындағы өзін-өзі реттейтін ұйымдар мен коллекторлық қызмет саласындағы өзін-өзі реттейтін ұйымдардың қағидаларында, сондай-ақ стандарттарында белгіленген талаптарды сақтамауы фактілерін анықтау және (немесе) олардың алдын алу мақсатында микроқаржылық қызмет саласындағы өзін-өзі реттейтін ұйымдар мен коллекторлық қызмет саласындағы өзін-өзі реттейтін ұйымдардың қызметін тексеруді жүргізеді;

5) микроқаржылық қызмет саласындағы өзін-өзі реттейтін ұйымдар мен коллекторлық қызмет саласындағы өзін-өзі реттейтін ұйымдарға Қазақстан Республикасының заңдарында көзделген шектеулі ықпал ету шараларын, санкцияларды қолданады;

6) бұқаралық ақпарат құралдарында микроқаржылық қызмет саласындағы өзін-өзі реттейтін ұйымдар мен коллекторлық қызмет саласындағы өзін-өзі реттейтін ұйымдар туралы мәліметтерді (қызметтік, коммерциялық, банктік немесе өзге де заңмен қорғалатын құпияны құрайтын мәліметтерді қоспағанда), оның ішінде оларға қабылданған шаралар туралы ақпаратты жариялайды;

7) осы Заңда, Қазақстан Республикасының өзге де заңдарында және Қазақстан Республикасы Президентінің актілерінде көзделген өзге де функцияларды жүзеге асырады.

2. Микроқаржылық қызмет саласындағы өзін-өзі реттейтін ұйымдар мен коллекторлық қызмет саласындағы өзін-өзі реттейтін ұйымдардың қызметін бақылау мен қадағалауды уәкілетті орган осы Заңға және Қазақстан Республикасының өзге де заңдарына сәйкес және өзінің бақылау мен қадағалау функцияларын жүзеге асыру барысында микроқаржылық қызмет саласындағы өзін-өзі реттейтін ұйымдар мен коллекторлық қызмет саласындағы өзін-өзі реттейтін ұйымдардың Қазақстан Республикасы заңнамасының, уәкілетті органның және Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің нормативтік құқықтық актілерінің талаптарын, микроқаржылық қызмет саласындағы өзін-өзі реттейтін ұйымдар мен коллекторлық қызмет саласындағы өзін-өзі реттейтін ұйымдардың қағидаларын, стандарттарын бұзушылықтарын, сондай-ақ қаржылық көрсетілетін қызметтерді тұтынушылардың құқықтары мен заңды мүдделерін бұзушылықтарды анықтау мақсатында жүзеге асырады.

3. Уәкілетті орган микроқаржылық қызмет саласындағы өзін-өзі реттейтін ұйымдар мен коллекторлық қызмет саласындағы өзін-өзі реттейтін ұйымдарға қатысты:

1) Қазақстан Республикасы заңнамасының талаптарына сәйкес микроқаржылық қызмет саласындағы өзін-өзі реттейтін ұйымдар мен коллекторлық қызмет саласындағы өзін-өзі реттейтін ұйымдар ұсынатын ақпаратты және есептілікті талдау;

2) Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген тәртіппен қашықтан қадағалау арқылы бақылау мен қадағалаудың өзге де нысандарын жүзеге асырады.

Ескерту. 12-3-баппен толықтырылды – ҚР 16.01.2026 № 259-VIII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

13-бап. Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорының және ерікті жинақтаушы зейнетақы қорының қызметiн мемлекеттік реттеудің, бақылаудың және қадағалаудың ерекшелiктерi

Уәкiлеттi орган бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорының және ерікті жинақтаушы зейнетақы қорының қызметiн мемлекеттік реттеудi, бақылауды және қадағалауды жүзеге асыру мақсаттарында:

1) бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорының және ерікті жинақтаушы зейнетақы қорының басшы қызметкерлерiне қойылатын талаптарды белгiлейдi;

2) салымшылардың (алушылардың) жеке зейнетақы шоттарындағы міндетті зейнетақы жарналары, міндетті кәсіптік зейнетақы жарналары есебінен зейнетақы жинақтарын есепке алуды жүргiзу тәртiбiн белгiлейдi;

3) ерікті зейнетақы жарналарын тарту құқығымен инвестициялық портфельді басқаруға арналған лицензиядан айырылған жағдайда, салымшылардың ерікті зейнетақы жинақтарын бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорына аудару тәртібін белгілейді;

4) тәуекелдерді басқару және ішкі бақылау жүйесін қалыптастыру тәртібін айқындайды;

5) Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес өзге де функцияларды жүзеге асырады.

Ескерту. 13-бап жаңа редакцияда - ҚР 21.06.2013 № 106-V (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

13-1-бап. Қаржылық ұйымдарды және олардың аффилиирленген тұлғаларын, бағалы қағаздар рыногындағы қызметтiжүзеге асыратын заңды тұлғаларды, бағалы қағаздар эмитенттерiн, кредиттік бюроларды, банктердiң тарату комиссияларын, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдарын, жинақтаушы зейнетақы қорларын тексерудi ұйымдастыру және жүргiзу тәртiбiнiң ерекшелiктерi

Ескерту. 13-1-бап алып тасталды - ҚР 2012.07.05 № 30-V (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

13-2-бап. Қаржы нарығы саласындағы өзге ақпарат аудиті саласындағы өкілеттіктер

1. Уәкілетті орган:

1) банктің, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының, Қазақстан Республикасының бейрезидент-банкі филиалының, Қазақстан Республикасының бейрезидент-сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымы филиалының, бағалы қағаздар нарығына кәсіби қатысушының өзге ақпарат аудитін жүргізуді талап етеді;

2) аудиторлық қызмет саласында мемлекеттік реттеуді және аудиторлық және кәсіби аудиторлық ұйымдардың қызметін бақылауды жүзеге асыратын уәкілетті мемлекеттік органмен келісу бойынша өзге ақпарат аудиті шеңберінде тексеруге жататын мәселелердің тізбесін, өзге ақпарат аудиті бойынша аудиторлық қорытындының мазмұнына, аудиторлық ұйымның оны ұсынуы мерзімдеріне қойылатын талаптарды, аудиторлық ұйымның құрамындағы өзге ақпарат аудитіне тартылатын аудиторларға қойылатын талаптарды белгілейді.

Ескерту. Заң 13-2-баппен толықтырылды – ҚР 02.07.2018 № 168-VІ (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-баптан қараңыз) Заңымен.

13-3-бап. Ерекше реттеу режимін енгізу мақсаттары және оның шеңберінде қызметті жүзеге асырудың жалпы шарттары

1. Ерекше реттеу режимі уәкілетті орган белгілейтін, қаржы саласындағы қызметті, қаржы ресурстарын шоғырландыруға және (немесе) көрсетілетін төлем қызметтеріне байланысты қызметті жүзеге асырудың арнайы шарттарының жиынтығын білдіреді.

2. Ерекше реттеу режимі мынадай мақсаттарға қол жеткізуге:

1) қаржылық көрсетілетін қызметтер нарығындағы бәсекелестікті және қаржы нарығының инвестициялық тартымдылығын арттыруға;

2) қанағаттану дәрежесін арттыру және тұтынушылардың, кәсіпкерлік субъектілерінің және мемлекеттің мүдделеріне сәйкес келу үшін жаңа көрсетілетін қызметтерді ендіруге және қаржы нарығын дамытуға;

3) қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын оңтайлы реттеу мен қадағалауды қалыптастыруға, қаржылық тұрақтылықты және тұтынушылардың мүдделерін қорғауды қамтамасыз етуге бағытталған.

3. Мыналар:

1) ерекше реттеу режимі шеңберінде қатысу шарттарының теңдігін қамтамасыз ету;

2) ерекше реттеу режимі қатысушыларының тұтынушылардың құқықтары мен мүдделерін сақтауы ерекше реттеу режимінің қағидаттары болып табылады.

4. Ерекше реттеу режимі уәкілетті орган Басқармасының шешімімен енгізіледі, онда қаржы саласындағы қызметтің (көрсетілетін қызметтер, өнімдер), қаржы ресурстарын шоғырландыруға және (немесе) көрсетілетін төлем қызметтеріне байланысты қызметтің түрлері, оларды ерекше реттеу режимі шеңберінде жүзеге асырудың арнаулы шарттары, қатысушылар тізбесі, ерекше реттеу режимінің қатысушыларына Қазақстан Республикасы заңнамасының талаптарын қолданудың тәртібі мен шарттары көрсетіледі.

Көрсетілетін төлем қызметтеріне байланысты қызметке қатысты ерекше реттеу режимін енгізу Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкімен келісу бойынша уәкілетті орган Басқармасының шешімімен жүзеге асырылады.

Ерекше реттеу режимінің жалпы мерзімі бес жылдан аспайды.

5. Ерекше реттеу режимі енгізілген мерзім өткеннен кейін өз қолданысын тоқтатады.

6. Ерекше реттеу режимін енгізу және оның күшін жою, ерекше реттеу режимі шеңберінде қызметті жүзеге асыру тәртібі уәкілетті органның нормативтік құқықтық актісінде бекітіледі.

Ескерту. 2-тарау 13-3-баппен толықтырылды - ҚР 03.07.2019 № 262-VI (01.01.2020 бастап қолданысқа енгізіледі); өзгеріс енгізілді – ҚР 12.07.2022 № 138-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

13-4-бап. Ерекше реттеу режимі шеңберінде қызметті жүзеге асыру

1. Қаржы ұйымдары және (немесе) қаржы саласындағы қызметті, қаржы ресурстарын шоғырландыруға және (немесе) көрсетілетін төлем қызметтеріне байланысты қызметті жүзеге асыратын өзге де заңды тұлғалар ерекше реттеу режимінің қатысушылары (бұдан әрі – ерекше реттеу режимінің қатысушылары) бола алады.

2. Ерекше реттеу режимі қатысушысының қызметі уәкілетті органмен жасалатын, ерекше реттеу режимі шеңберінде қызметті жүзеге асыру туралы шартқа сәйкес жүзеге асырылады.

Ерекше реттеу режимі шеңберінде көрсетілетін төлем қызметтеріне байланысты қызметті жүзеге асыру туралы шарт ерекше реттеу режимінің қатысушысы, уәкілетті орган және Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі арасында жасалады.

Ерекше реттеу режимі шеңберінде қызметті жүзеге асыру туралы үлгілік шартты уәкілетті орган бекітеді.

Ерекше реттеу режимі шеңберінде қызметті жүзеге асыру туралы үлгілік шартта ерекше реттеу режимінің қатысушысы көрсетілетін қызметтерді тұтынушыларды өзінің ерекше реттеу режимі шеңберінде қызметті жүзеге асыратыны туралы хабардар етуі міндетті болатын талап қамтылуға тиіс.

3. Ерекше реттеу режимі шеңберінде қызметті жүзеге асыру туралы шартты жасасу үшін құжаттарды іріктеу өлшемшарттары және қарау тәртібі уәкілетті органның нормативтік құқықтық актісінде бекітіледі.

4. Мәлімделген қызмет түрі ерекше реттеу режимін енгізу мақсаттарына сәйкес келмеген, ерекше реттеу режимінің қатысушысы болғысы келетін тұлға іріктеу өлшемшарттарына сәйкес келмеген және (немесе) ұсынылған құжаттар уәкілетті органның нормативтік құқықтық актісінде белгіленген талаптарға сәйкес келмеген жағдайларда, уәкілетті орган ерекше реттеу режимінің қатысушысы болғысы келетін тұлғаға ерекше реттеу режимі шеңберінде қызметті жүзеге асыру туралы шарт жасасудан бас тартады.

5. Ерекше реттеу режимі шеңберінде қызметті жүзеге асыру туралы шарттың қолданысы:

1) ерекше реттеу режимі енгізілген мерзімнің өтуіне байланысты оның қолданысы тоқтатылған не оның күші жойылған кезде;

2) ерекше реттеу режимі шеңберінде қызметті жүзеге асыру туралы шарттың мерзімі өткен немесе ол мерзімінен бұрын бұзылған кезде;

3) Қазақстан Республикасының азаматтық заңнамасында немесе ерекше реттеу режимі шеңберінде қызметті жүзеге асыру туралы шартта көзделген өзге де жағдайларда, тоқтатылады.

6. Ерекше реттеу режимінің қатысушысы шартта көзделген міндеттемелерді орындамаған жағдайда, сондай-ақ, егер ерекше реттеу режимінің қатысушысы уәкілетті органның нормативтік құқықтық актісінде белгіленген талаптарға сәйкес келуді тоқтатқан жағдайда, уәкілетті орган ерекше реттеу режимі шеңберінде қызметті жүзеге асыру туралы шартты біржақты тәртіппен бұзуға құқылы.

Уәкілетті орган ерекше реттеу режимінің қатысушысын ерекше реттеу режимі шеңберінде қызметті жүзеге асыру туралы шартта айқындалған міндеттемелердің орындалмағаны және бұзушылықтарды хабардар етілген күннен бастап алпыс жұмыс күнінен аспайтын мерзімде жою қажеттігі туралы хабардар етеді.

Ерекше реттеу режимінің қатысушысы анықталған бұзушылықтарды және (немесе) олардың жасалуына ықпал еткен себептерді, сондай-ақ жағдайларды жою жөніндегі іс-шаралар жоспарын уәкілетті органның хабарламасын алған күннен бастап бес жұмыс күнінен аспайтын мерзімде әзірлейді және уәкілетті органға ұсынады. Іс-шаралар жоспарында жоспарланған іс-шаралардың тізбесі, оларды жүзеге асыру мерзімдері, сондай-ақ жауапты лауазымды адамдар көрсетіледі.

Уәкілетті орган іс-шаралар жоспарын мақұлдаған жағдайда, ерекше реттеу режимінің қатысушысы оны іске асыруға кіріседі және іс-шараларды орындау туралы есепті уәкілетті орган белгілеген мерзімдерде уәкілетті органға ұсынады.

Уәкілетті орган іс-шаралар жоспарымен келіспеген жағдайда, ерекше реттеу режимінің қатысушысы уәкілетті органның ескертулерін жояды.

Іс-шаралар жоспары мақұлданбаған және (немесе) ерекше реттеу режимінің қатысушысы көрсетілген ескертулерді жою бойынша шаралар қабылдамаған жағдайда, уәкілетті орган ерекше реттеу режимінің қатысушысын ерекше реттеу режимі шеңберінде қызметті жүзеге асыру туралы шартты біржақты тәртіппен бұзатыны туралы хабардар етеді.

7. Ерекше реттеу режимі шеңберінде қызметті жүзеге асыру туралы шарттың қолданысы тоқтатылғаннан кейін бұрын ерекше реттеу режимінің қатысушысы болған тұлға ерекше реттеу режимі шеңберінде жүзеге асырылатын, Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес лицензиялануға жататын немесе өзіне қатысты рұқсат беру тәртібі қолданылатын қызметті дереу тоқтатуға, сондай-ақ өзінің клиенттері алдындағы міндеттемелерді уәкілетті органның нормативтік құқықтық актілерінде белгіленген тәртіппен және мерзімдерде орындауға міндетті.

8. Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес лицензиялануға жататын немесе өзіне қатысты рұқсат беру тәртібі қолданылатын қызметті ерекше реттеу режимі шеңберінде қызметті жүзеге асыру туралы шарттың қолданысы тоқтатылғаннан кейін жүзеге асыру заңсыз болып табылады және Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген жауаптылыққа алып келеді.

9. Уәкілетті органның осы баптың 4 және 6-тармақтарында көзделген көрсетілетін төлем қызметтеріне байланысты қызметке қатысты өкілеттіктері Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкімен келісу бойынша жүзеге асырылады.

Ескерту. 2-тарау 13-4-баппен толықтырылды - ҚР 03.07.2019 № 262-VI Заңымен (01.01.2020 бастап қолданысқа енгізіледі).

13-5-бап. Уәкілетті органның уәжді пайымдауды пайдалану жөніндегі өкілеттіктері

1. Уәкілетті орган:

1) банктерге, банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдарға, банк холдингтеріне, банктің, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдарының ірі қатысушыларына, сақтандыру холдингтеріне, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының ірі қатысушыларына, сақтандыру топтарына және (немесе) сақтандыру топтарының құрамына кіретін ұйымдарға, сақтандыру брокерлеріне, сақтандыру төлемдерін жүзеге асыруға кепілдік беретін ұйымға, сақтандыру нарығында актуарлық қызметті жүзеге асыруға арналған лицензиясы бар актуарийлерге, бағалы қағаздар нарығына кәсіби қатысушыларға (трансфер-агенттік қызметті жүзеге асыратын ұйымдарды қоспағанда), инвестициялық портфельді басқарушылардың ірі қатысушыларына, микроқаржы ұйымдарына;

2) банктің, банк холдингінің, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының, сақтандыру холдингінің, сақтандыру брокерінің, сақтандыру төлемдерін жүзеге асыруға кепілдік беретін ұйымның, бағалы қағаздар нарығына кәсіби қатысушының (трансфер-агенттік қызметті жүзеге асыратын ұйымдарды қоспағанда), бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорының, ерікті жинақтаушы зейнетақы қорының басшы қызметкерлеріне, басшы қызметкерлері лауазымына кандидаттарға қатысты уәжді пайымдауды пайдалануға құқылы.

2. Уәкілетті органның алқалы органының негізделген кәсіби пікірі уәжді пайымдау деп түсініледі, ол Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген қадағалап ден қою шараларын қолдану үшін, сондай-ақ осы Заңда және Қазақстан Республикасының өзге де заңдарында көзделген өзге де жағдайларда шешімдер қабылдау үшін негіз болып табылады.

Уәкілетті орган уәжді пайымдауды мынадай:

1) банкті, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымын ашуға рұқсат, банктің ірі қатысушысы, банк холдингі, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының ірі қатысушысы, сақтандыру холдингі, инвестициялық портфельді басқарушының ірі қатысушысы мәртебесін иеленуге келісім, ұйымдардың капиталдарына банктің, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының қомақты қатысуына рұқсат, банктің, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының еншілес ұйым құруына немесе иеленуіне рұқсат, сондай-ақ банк, банк холдингі, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымы, сақтандыру холдингі, сақтандыру брокері, сақтандыру төлемдерін жүзеге асыруға кепілдік беретін ұйым, бағалы қағаздар нарығына кәсіби қатысушы (трансфер-агенттік қызметті жүзеге асыратын ұйымдарды қоспағанда), бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қоры, ерікті жинақтаушы зейнетақы қоры және банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйым басшы қызметкерлерді тағайындау (сайлау) туралы хабардар еткен кезде банктің, банк холдингінің, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының, сақтандыру холдингінің, сақтандыру брокерінің, сақтандыру төлемдерін жүзеге асыруға кепілдік беретін ұйымның, бағалы қағаздар нарығына кәсіби қатысушының (трансфер-агенттік қызметті жүзеге асыратын ұйымдарды қоспағанда), бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорының, ерікті жинақтаушы зейнетақы қорының басшы қызметкері лауазымына тағайындауға (сайлауға) келісім беру (келісім беруден бас тарту), банк лицензияларын, сақтандыру (қайта сақтандыру) қызметін жүзеге асыруға, сақтандыру брокері қызметін жүзеге асыруға, бағалы қағаздар нарығында қызметті жүзеге асыруға арналған лицензияларды беру кезінде мінсіз іскерлік беделінің болуы не болмауы тұрғысынан іскерлік беделін бағалау, сондай-ақ орнықсыз қаржылық жағдайының болуы не болмауы тұрғысынан қаржылық жағдайын бағалау;

2) банктің, банк холдингінің, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының, сақтандыру холдингінің, сақтандыру брокерінің, сақтандыру төлемдерін жүзеге асыруға кепілдік беретін ұйымның, бағалы қағаздар нарығына кәсіби қатысушының (трансфер-агенттік қызметті жүзеге асыратын ұйымдарды қоспағанда), бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорының, ерікті жинақтаушы зейнетақы қорының басшы қызметкерлерінің өз міндеттерін жүзеге асыруы кезеңінде немесе банктің, банк холдингінің, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының, сақтандыру холдингінің, сақтандыру брокерінің, сақтандыру төлемдерін жүзеге асыруға кепілдік беретін ұйымның, бағалы қағаздар нарығына кәсіби қатысушының (трансфер-агенттік қызметті жүзеге асыратын ұйымдарды қоспағанда), бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорының, ерікті жинақтаушы зейнетақы қорының басшы қызметкері лауазымына тағайындауға (сайлауға) берілген келісімнің қолданылуы кезеңінде мінсіз іскерлік беделінің болуы не болмауы тұрғысынан іскерлік беделін бағалау;

3) қызметкердің банктің, банк холдингінің, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының, сақтандыру холдингінің, сақтандыру брокерінің, сақтандыру төлемдерін жүзеге асыруға кепілдік беретін ұйымның, бағалы қағаздар нарығына кәсіби қатысушының (трансфер-агенттік қызметті жүзеге асыратын ұйымдарды қоспағанда), бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорының, ерікті жинақтаушы зейнетақы қорының басшы қызметкерлерінің функцияларына тән қызметті жүзеге асыру белгілерінің болуын айқындау;

4) банкпен, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымымен ерекше қатынастар арқылы байланысты тұлғалар деп танылатын тұлғаларды айқындау, банктің, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының өздерімен ерекше қатынастар арқылы байланысты тұлғаларға жеңілдікті шарттар беру фактілерін анықтау, сондай-ақ банк, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымы жасаған мәмілелерді жеңілдікті шарттары бар мәмілелерге жатқызу;

5) бағалы қағаздар нарығында айла-шарғы жасау мақсатында өзара байланысты тұлғалар деп танылатын тұлғаларды айқындау;

ЗҚАИ-ның ескертпесі!
6) тармақшаның қолданысы 01.07.2026 дейін тоқтатыла тұрады, тоқтатыла тұру кезеңінде осы редакцияда қолданыста болады – ҚР 16.01.2026 № 259-VIII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

6) банктегі және банк конгломератындағы, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымындағы және сақтандыру тобындағы, бағалы қағаздар нарығына кәсіби қатысушыдағы (трансфер-агенттік қызметті жүзеге асыратын ұйымдарды қоспағанда) тәуекелдерді басқару және ішкі бақылау жүйесінің сапасын банктің, банк конгломератының, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының, сақтандыру тобының, бағалы қағаздар нарығына кәсіби қатысушының қызметі сипатына, ауқымына және күрделілігіне, сондай-ақ олардың көлемдеріне сәйкес келетін тиімді ішкі саясат пен рәсімдердің болуы және іске асырылуы тұрғысынан бағалау;

7) банктің, микроқаржы ұйымының, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының, бағалы қағаздар нарығына кәсіби қатысушының (трансфер-агенттік қызметті жүзеге асыратын ұйымдарды қоспағанда) провизияларының (резервтерінің), сақтандыру нарығында актуарлық қызметті жүзеге асыруға арналған лицензиясы бар актуарий есептеген сақтандыру резервтерінің барабарлығын, оның ішінде оларды қалыптастыру жөніндегі әдістемелердің банктің, микроқаржы ұйымының, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының, бағалы қағаздар нарығына кәсіби қатысушының тәуекелдеріне сәйкестігі, сондай-ақ оларды қалыптастыру үшін пайдаланылатын ақпараттың анықтығы тұрғысынан бағалау;

8) банктің директорлар кеңесі мүшесінің – банктің тәуелсіз директорының тәуелсіздікке қойылатын талаптарға сәйкестігін бағалау;

9) аудиторлық есептерді аудиторлық ұйымның мүдделі болуы аудит жүргізілетін субъектінің қаржылық есептілігінің анықтығы туралы пікірге әсер етуі мүмкін мүдделер қақтығысының бар-жоғы тұрғысынан бағалау;

10) банк жасайтын (жасау болжанатын) мәмілені жоғары тәуекел белгілерінің бар-жоғы тұрғысынан бағалау;

11) қаржы ұйымдарының, уәкілетті агенттердің және қаржы нарығының басқа да қатысушыларының қызметін (операцияларын) қаржылық көрсетілетін қызметтерді тұтынушыларға қаржы өнімдерін ұсыну кезінде жосықсыз практикалардың бар-жоғы тұрғысынан бағалау жағдайларында пайдалануға құқылы.

3. Осы баптың 2-тармағының бірінші бөлігінде көрсетілген уәкілетті органның алқалы органының құрамын уәкілетті орган Төрағасының орынбасарлары, уәкілетті органның құрылымдық бөлімшелерінің басшылары қатарынан уәкілетті органның Басқармасы бекітеді. Уәкілетті органның алқалы органының отырысын уәкілетті органның Төрағасы орынбасарларының бірі жүргізеді.

Уәкілетті орган уәжді пайымдауды заңдылық, негізділік, объективтілік және біркелкі тәсіл қағидаттарын сақтай отырып пайдаланады.

Уәжді пайымдау уәкілетті органның осы баптың 1-тармағының 1) тармақшасында көрсетілген тұлғалардың қызметіне бақылау мен қадағалауды жүзеге асыруы шеңберінде алынған ақпарат пен жеке және заңды тұлғалардан, халықаралық ұйымдардан, мемлекеттік органдардан, оның ішінде шетелдік қадағалау органдары мен ұйымдарынан, өзге де қолжетімді көздерден алынған және уәжді пайымдауды қалыптастыру үшін маңызды болып табылатын өзге де ақпаратқа негізделеді.

Уәкілетті орган уәжді пайымдауды қалыптастыру кезінде осы баптың 1-тармағында аталған тұлғалардың түсініктері болған кезде оларды назарға алады.

Уәжді пайымдаудың жобасы осы баптың 1-тармағында аталған тұлғаға жіберіледі. Осы баптың 1-тармағында аталған тұлға бес жұмыс күні ішінде уәкілетті органға уәжді пайымдаудың жобасымен келісетіні не келіспейтіні туралы уәжді жауап ұсынуға тиіс. Осы баптың 1-тармағында аталған тұлғаның белгіленген мерзімде уәжді жауапты ұсынбауы уәжді пайымдаудың жобасымен келісу деп есептеледі.

Осы баптың 1-тармағында аталған тұлға уәжді пайымдаудың жобасымен келіспейтіні туралы уәжді жауапты ұсынған жағдайда, оны қарау нәтижелері бойынша уәкілетті орган уәжді пайымдаудың жобасын уәкілетті органның алқалы органының қарауына шығару қажеттігін айқындайды.

4. Осы баптың 1-тармағында аталған тұлға уәкілетті орган уәжді пайымдау негізінде қолданған қадағалап ден қою шарасымен келіспеген жағдайда, қадағалап ден қою шарасы қолданылған күннен бастап он жұмыс күні ішінде өз қарсылықтарын уәкілетті органға жазбаша түрде ұсынуға құқылы.

Қадағалап ден қою шарасын қолдануға қатысты қарсылықтар уәкілетті органның Төрағасы қатысатын кеңесте қаралады не уәкілетті орган Төрағасының ұсынысы бойынша уәкілетті орган Басқармасының қарауына шығарылады. Егер уәжді пайымдау негізінде қолданылған қадағалап ден қою шарасы пруденциялық нормативтердің және сақталуы міндетті өзге де нормалар мен лимиттердің белгіленген мәндерден төмен төмендеуіне алып келуі мүмкін болған жағдайда, алынған қарсылықтарды уәкілетті орган Басқармасы қарайды. Осы баптың 1-тармағында аталған тұлғаның өкілдері қарсылықтарды қарауға қатысуға құқылы.

Қарсылықтар келіп түскен күнінен бастап он жұмыс күні ішінде қаралуға тиіс. Қарсылықтарды қарау мерзімі он жұмыс күнінен аспайтын мерзімге бір рет ұзартылуы мүмкін.

Осы баптың 1-тармағында аталған тұлғаның қарсылықтарын қарау нәтижелері бойынша уәкілетті орган қарсылықтармен негізді түрде келіспейтіні не уәкілетті орган қолданған қадағалап ден қою шарасының күшін жою туралы жазбаша хабарлама жібереді.

Уәжді пайымдау негізінде қолданылған қадағалап ден қою шарасы осы тармақтың бірінші бөлігінде көрсетілген мерзім өткен соң не қарсылықтар ұсынылған жағдайда, осы баптың 1-тармағында аталған тұлғаға қарсылықтармен негізді түрде келіспейтіні туралы жазбаша хабарлама жіберілген күннен бастап күшіне енеді.

Осы баптың 1-тармағында аталған тұлға уәжді пайымдау негізінде қолданылған қадағалап ден қою шарасына сот тәртібімен шағым жасауға құқылы.

Уәкілетті орган уәжді пайымдау негізінде қабылданған, заңсыз деп танылған шешімдер үшін Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексіне сәйкес жауапты болады.

5. Уәкілетті орган құпиялылық жөніндегі талаптарды ескере келе, уәжді пайымдауды пайдалана отырып қадағалап ден қою шараларын қолданудың қорытылған практикасын жариялайды.

6. Уәжді пайымдауды қалыптастыру және пайдалану тәртібі уәкілетті органның нормативтік құқықтық актісінде айқындалады.

7. Осы баптың талаптары Қазақстан Республикасы бейрезидент-банктерінің филиалдарына, Қазақстан Республикасы бейрезидент-сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдарының филиалдарына, Қазақстан Республикасы бейрезидент-сақтандыру брокерлерінің филиалдарына қолданылады.

Ескерту. 2-тарау 13-5-баппен толықтырылды - ҚР 03.07.2019 № 262-VI (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-баптан қараңыз); өзгеріс енгізілді – ҚР 12.07.2022 № 138-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 18.07.2025 № 215-VIII (01.01.2026 бастап қолданысқа енгізіледі); 16.01.2026 № 259-VIII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

13-6-бап. Қаржы ұйымдарының ақпараттық қауіпсіздігін қамтамасыз ету саласындағы өкілеттіктер

Қаржы ұйымдарының ақпараттық қауіпсіздігін қамтамасыз ету мақсатында уәкілетті орган тиісті бағыттар бойынша:

1) ақпараттық қауіпсіздік қатерлерінен қорғалу деңгейін бағалау тәртібін бекітеді;

1-1) осы Заңның 3-бабының 1 және 3-тармақтарында көзделген мақсаттар мен міндеттерге және Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес қаржы ұйымдарының ақпараттық қауіпсіздікті қамтамасыз ету жөніндегі қызметін реттеу саласындағы қаржы ұйымдарының орындауы үшін міндетті нормативтік құқықтық актілерді қабылдайды. Заңға тәуелді нормативтік құқықтық актілердің тізбесі уәкілетті орган туралы ережеде айқындалады;

2) қаржы ұйымдарын ақпараттық қауіпсіздік тәуекелдеріне ұшырау дәрежесі бойынша саралау тәртібін қоса алғанда, ақпараттық қауіпсіздік тәуекелдерін бағалау әдістемесін бекітеді;

3) ақпараттық қауіпсіздікті қамтамасыз етуге жауапты адамдардың біліктілігін арттыру жөніндегі талаптарды қоса алғанда, ақпараттық қауіпсіздік бөлімшелерінің басшылары мен жұмыскерлерінің құзыретіне қойылатын талаптарды бекітеді;

4) ақпараттық қауіпсіздіктің оқыс оқиғаларына ден қою қызметтеріне, ақпараттық қауіпсіздіктің оқыс оқиғаларына ішкі тергеп-тексерулер жүргізуге қойылатын талаптарды бекітеді;

5) осы Заңда, Қазақстан Республикасының өзге де заңдарында және Қазақстан Республикасы Президентінің актілерінде көзделген өзге де функциялар мен өкілеттіктерді жүзеге асырады.

Осы баптың талаптары Қазақстан Республикасының бейрезидент-банктерінің филиалдарына, Қазақстан Республикасы бейрезидент-сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдарының филиалдарына, Қазақстан Республикасы бейрезидент-сақтандыру брокерлерінің филиалдарына қолданылады.

Ескерту. 2-тарау 13-6-баппен толықтырылды - ҚР 03.07.2019 № 262-VI Заңымен (01.01.2021 бастап қолданысқа енгізіледі); өзгеріс енгізілді – ҚР 30.06.2025 № 205-VIII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

14-бап. Ақпарат алу және беру жөніндегі өкiлеттiктер

Уәкiлеттi органға жүктелген, қаржы нарығы мен қаржы ұйымдарын, Қазақстан Республикасы бейрезидент-банктерінің филиалдарын, Қазақстан Республикасы бейрезидент-сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдарының филиалдарын, Қазақстан Республикасы бейрезидент-сақтандыру брокерлерінің филиалдарын мемлекеттік реттеу, бақылау және қадағалау функцияларын сапалы және уақтылы орындауды қамтамасыз ету, осы Заңның және Қазақстан Республикасының өзге де заңдарының талаптарын iске асыру мақсатында уәкiлеттi орган кез келген жеке және заңды тұлғалардан, Қазақстан Республикасы бейрезидент-банктерінің филиалдарынан, Қазақстан Республикасы бейрезидент-сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдарының филиалдарынан, Қазақстан Республикасы бейрезидент-сақтандыру брокерлерінің филиалдарынан, сондай-ақ мемлекеттiк органдардан қажетті ақпаратты, оның ішінде қызметтiк, коммерциялық, банктік және заңмен қорғалатын өзге де құпияны құрайтын мәлiметтердi өтеусіз алуға құқылы. Бұл ретте алынған ақпарат жария етілуге жатпайды.

Уәкілетті орган осы баптың бірінші бөлігінде көрсетілген, алынған ақпаратты Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіне, соның ішінде оның уәкілетті органның ақпараттық жүйелеріне қолжетімділігін қамтамасыз ету арқылы береді.

Уәкілетті орган өз мүшелерінің (қатысушыларының) қызметін бақылауды жүзеге асыру мақсатында микроқаржылық қызметті жүзеге асыратын ұйымдардың, коллекторлық агенттіктердің қаржылық және өзге де есептілігін микроқаржылық қызмет саласындағы өзін-өзі реттейтін ұйымдар мен коллекторлық қызмет саласындағы өзін-өзі реттейтін ұйымдарға ұсынады.

ЗҚАИ-ның ескертпесі!
14-баптың төртінші бөлігіне өзгеріс енгізу көзделген – ҚР 30.06.2025 № 205-VIII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін он екі ай өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

Мемлекеттік органдар, қаржы және өзге де ұйымдар, олардың қауымдастықтары (одақтары), сондай-ақ жеке тұлғалар, Қазақстан Республикасы бейрезидент-банктерінің филиалдары, Қазақстан Республикасы бейрезидент-сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдарының филиалдары, Қазақстан Республикасы бейрезидент-сақтандыру брокерлерінің филиалдары уәкілетті органның сұрау салуы бойынша құжаттарды, қаржылық есептілікті қоса алғанда, есептілікті және қажет болған жағдайда уәкілетті органның өз функцияларын орындауы үшін қажетті өзге де қосымша ақпаратты беруге міндетті.

Уәкілетті органның, микроқаржылық қызмет саласындағы өзін-өзі реттейтін ұйым мен коллекторлық қызмет саласындағы өзін-өзі реттейтін ұйымның қызметкерлері Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес қызметтік, коммерциялық, банктік немесе өзге де заңмен қорғалатын құпияны құрайтын бақылау және қадағалау функцияларын жүзеге асыруы барысында алынған мәліметтерді жария еткені үшін жауапты болады.

Ескерту. 14-бап жаңа редакцияда - ҚР 03.07.2019 № 262-VI (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-баптан қараңыз); өзгеріс енгізілді – ҚР 16.01.2026 № 259-VIII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

14-1-бап. Уәкілетті органның Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкімен және Қазақстан Республикасының Үкіметімен қаржы жүйесінің тұрақтылығы мәселелері бойынша өзара іс-қимылы

Уәкілетті орган Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкімен және Қазақстан Республикасының Үкіметімен қаржы жүйесінің тұрақтылығы мәселелері бойынша мыналар:

1) жалпымемлекеттік мәні бар болжамды іс-әрекеттер және қол жеткізілген нәтижелер туралы бір-біріне ақпарат беру;

2) қаржылық тұрақтылық үшін тәуекел факторларын бірлесіп бағалау;

3) жүйелік тәуекелді барынша азайту, қаржылық дағдарыстың туындауын болғызбау және оның салдарын барынша азайту мақсатында келісілген шешімдердің кешенін әзірлеу, қабылдау және іске асыру;

4) қаржылық тұрақтылық мәселелері бойынша келісімдер жасасу арқылы өзара іс-қимыл жасайды.

Ескерту. 2-тарау 14-1-баппен толықтырылды - ҚР 03.07.2019 № 262-VI Заңымен (01.01.2020 бастап қолданысқа енгізіледі).

15-бап. Уәкiлеттi органның Қазақстан Республикасының басқа мемлекеттiк органдарымен және басқа мемлекеттердiң қаржы рыноктары мен қаржылық ұйымдарды реттеудi, бақылауды және қадағалауды жүзеге асыратын органдарымен өзара әрекетi

Ескерту. 15-баптың тақырыбына өзгеріс енгізілді - ҚР 03.07.2019 № 262-VI Заңымен (01.01.2020 бастап қолданысқа енгізіледі).

1. Уәкiлеттi орган өз қызметiнде Қазақстан Республикасының заң актiлерiмен өзiне берiлген өкiлеттiктерi шегiнде ешкiмге тәуелсiз. Қазақстан Республикасының заң актiлерiнде көзделген жағдайларды қоспағанда, мемлекеттiк органдар уәкiлеттi органның заң тұрғысында бекiтiлген өкiлеттiктерiн iске асыру жөнiндегi қызметiне араласуға құқылы емес.

2. Уәкiлеттi орган Қазақстан Республикасының заңдарында көзделген құзыретi шегiнде өз қызметiн басқа мемлекеттiк органдармен үйлестiредi.

Уәкілетті орган Қазақстан Республикасының халықаралық шарттарына сәйкес алынған ақпаратты Қазақстан Республикасының басқа мемлекеттік органдарына, сондай-ақ осы баптың 4-тармағында көрсетілген ұйымдарға осы бапта көзделген шарттармен береді.

Уәкілетті орган Қазақстан Республикасының халықаралық шарттарына, құпия ақпарат алмасуды көздейтін шарттарға сәйкес алынған ақпаратты Қазақстан Республикасының басқа мемлекеттік органдарына осындай ақпаратты ұсынған тараптың келісімімен ғана береді.

3. Алып тасталды - ҚР 2012.07.05 № 30-V (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

4. Уәкілетті орган Қазақстан Республикасының халықаралық шарты, құпия ақпарат алмасуды көздейтін шарт негізінде және соларға сәйкес басқа мемлекеттердің бақылау және қадағалау органдарымен, халықаралық және өзге де ұйымдармен ынтымақтасады және құпиялылықты сақтай отырып, бағалы қағаздар нарығындағы коммерциялық құпияны, банк құпиясын, сақтандыру құпиясын немесе заңмен қорғалатын өзге де құпияны құрайтын, бақылау және қадағалау функцияларын жүзеге асыру үшін қажетті ақпарат алмасуға құқылы.

Осы тармақтың бірінші бөлігінде көрсетілген өзге де ұйымдар деп "Астана" халықаралық қаржы орталығының Қаржылық қызметтер көрсетуді реттеу жөніндегі комитеті, банктік сектордың, бағалы қағаздар нарығының және сақтандыру нарығының қызметін реттеудің бірыңғай стандарттарын тұжырымдау мақсатында құрылған, басқа мемлекеттердің орталық банктерінің, бақылау және қадағалау органдарының бірлестіктері түсініледі.

Ескерту. Заң 15-бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 2011.12.28 № 524-IV (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі), 2012.07.05 № 30-V (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 24.11.2015 № 422-V (01.01.2016 бастап қолданысқа енгізіледі); 03.07.2019 № 262-VI (01.01.2020 бастап қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

2-1-тарау. Қаржы нарығы мен қаржы ұйымдарын және Қазақстан Республикасының қаржы заңнамасы саласындағы бақылау мен қадағалауды ұйымдастыру және жүзеге асыру тәртібі

Ескерту. Заң 2-1-тараумен толықтырылды - ҚР 03.07.2019 № 262-VI Заңымен (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-баптан қараңыз).

15-1-бап. Қаржы нарығы мен қаржы ұйымдарын және Қазақстан Республикасының қаржы заңнамасы саласындағы бақылау мен қадағалау

1. Қаржы нарығы мен қаржы ұйымдарын және Қазақстан Республикасының қаржы заңнамасы саласындағы бақылау мен қадағалауды өздерінің құзыреті шегінде уәкілетті орган және Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі (осы тараудың мақсаты үшін бұдан әрі – бақылау және қадағалау органдары) жүзеге асырады.

ЗҚАИ-ның ескертпесі!
1-тармақтың екінші бөлігіне өзгеріс енгізу көзделген – ҚР 16.01.2026 № 259-VIII (01.05.2026 бастап қолданысқа енгізіледі), (01.01.2027 бастап қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

Қазақстан Республикасының қаржы заңнамасы саласындағы бақылау мен қадағалау құзыреті шегінде бақылау және қадағалау органдарының қаржы ұйымдарының, олардың филиалдары мен үлестес тұлғаларының, Қазақстан Даму Банкінің, Қазақстанның Экспорттық-кредиттік агенттігінің, бағалы қағаздар нарығындағы қызметті жүзеге асыратын заңды тұлғалардың, бағалы қағаздар нарығының өзге де субъектілерінің, бағалы қағаздар эмитенттерінің, кредиттік бюролардың, банк және микроқаржы активтері сатылатын электрондық сауда алаңдары операторларының, банк холдингтерінің, банк конгломераттарының, банктердің ірі қатысушыларының, сақтандыру холдингтерінің, сақтандыру топтарының, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдарының ірі қатысушыларының, сақтандыру төлемдерін жүзеге асыруға кепілдік беретін ұйымның, сақтандыру нарығында актуарлық қызметті жүзеге асыруға арналған лицензиясы бар актуарийлердің, арнайы қаржы компанияларының, ислам арнайы қаржы компанияларының, инвестициялық қорлардың, инвестициялық портфельді басқарушылардың ірі қатысушыларының, банктің, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының, инвестициялық портфельді басқарушының ірі қатысушысы, банк холдингі, сақтандыру холдингі белгілері бар тұлғалардың, кәсіби ұйымдардың, коллекторлық агенттіктердің, төлем жүйесіне қатысушылардың, төлем жүйелері операторлары мен операциялық орталықтарының, оның ішінде олармен жасалған шарт бойынша төлем жүйесінің жұмыс істеуі үшін қызметтер көрсетуге уәкілеттік берілген кез келген өзге тұлғаның, көрсетілетін төлем қызметтерін берушілердің, оның ішінде олармен жасалған шарт бойынша төлем қызметтерін көрсету жөніндегі функцияларды жүзеге асыруға уәкілеттік берілген кез келген өзге тұлғаның, төлем ұйымдарының, сондай-ақ валюталық операцияларды жүзеге асыратын тұлғалардың, банктердің, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдарының уақытша әкімшіліктерінің (уақытша әкімшілерінің), тарату комиссияларының, Қазақстан Республикасы бейрезидент-банктері филиалдарының, Қазақстан Республикасы бейрезидент-сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдары филиалдарының, Қазақстан Республикасы бейрезидент-банктері филиалдарының, Қазақстан Республикасы бейрезидент-сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдары филиалдарының тарату комиссияларының, Қазақстан Республикасы бейрезидент-сақтандыру брокерлері филиалдарының (бұдан әрі – тексерілетін субъект) Қазақстан Республикасының банк, валюталық заңнамасында, Қазақстан Республикасының сақтандыру ісі және сақтандыру қызметі, төлемдер және төлем жүйелері, әлеуметтік қорғау, бағалы қағаздар рыногы, бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік, кредиттік бюролар және кредиттік тарихты қалыптастыру, пошта, Қазақстанның Даму Банкі, микроқаржылық қызмет, коллекторлық қызмет, Сақтандыру төлемдеріне кепілдік беру қоры, қылмыстық жолмен алынған кірістерді заңдастыруға (жылыстатуға), терроризмді қаржыландыруға және жаппай қырып-жою қаруын таратуды қаржыландыруға қарсы іс-қимыл, өзін-өзі реттеу, жауапкершілігі шектеулі және қосымша жауапкершілігі бар серіктестіктер, акционерлік қоғамдар, инвестициялық және венчурлік қорлар туралы заңнамасында, осы Заңда және Қазақстан Республикасының өзге де заңдарында, сондай-ақ Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі бекіткен бухгалтерлік есеп жүргізуді автоматтандыру қағидаларында, банк және микроқаржы активтері сатылатын электрондық сауда алаңы операторының қызметін жүзеге асыруға және банк және микроқаржы активтері сатылатын электрондық сауда алаңының жұмыс істеуіне байланысты қатынастарды реттейтін уәкілетті органның нормативтік құқықтық актілерінде белгіленген талаптарды сақтауына бақылауды және қадағалауды жүзеге асыруын, қаржылық көрсетілетін қызметтерді тұтынушылардың құқықтары мен заңды мүдделерін бұзушылықтарды, Қазақстан Республикасының ұлттық және экономикалық қауіпсіздігіне, оның қаржы жүйесінің тұрақтылығына қауіп төндіретін бұзушылықтарды анықтауды, қаржы ұйымдарының, Қазақстан Республикасы бейрезидент-банктері филиалдарының, Қазақстан Республикасы бейрезидент-сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдары филиалдарының, Қазақстан Республикасы бейрезидент-сақтандыру брокерлері филиалдарының, банк конгломераттарының және (немесе) сақтандыру топтарының қызметіндегі кемшіліктерді және (немесе) тәуекелдерді анықтауды көздейді.

2. Бақылау нәтижелері бойынша бақылау және қадағалау органы осы Заң мен Қазақстан Республикасының өзге де заңдарына сәйкес және өзінің бақылау функцияларын жүзеге асыру барысында тексерілетін субъектілердің Қазақстан Республикасы заңнамасының талаптарын бұзуын, қаржы ұйымдарының, Қазақстан Республикасы бейрезидент-банктері филиалдарының, Қазақстан Республикасы бейрезидент-сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдары филиалдарының, Қазақстан Республикасы бейрезидент-сақтандыру брокерлері филиалдарының, банк конгломераттарының және (немесе) сақтандыру топтарының қызметіндегі кемшіліктерді және (немесе) тәуекелдерді анықтаған жағдайда, әкімшілік іс жүргізуді қозғайды және (немесе) Қазақстан Республикасының заңдарында көзделген өзге де шараларды, оның ішінде құқық шектеу шараларын қолданады.

Қадағалау нәтижелері бойынша бақылау және қадағалау органы осы Заң мен Қазақстан Республикасының өзге де заңдарына сәйкес және өзінің қадағалау функцияларын жүзеге асыру барысында тексерілетін субъектілердің Қазақстан Республикасы заңнамасының талаптарын бұзуын, қаржы ұйымдарының, Қазақстан Республикасы бейрезидент-банктері филиалдарының, Қазақстан Республикасы бейрезидент-сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдары филиалдарының, Қазақстан Республикасы бейрезидент-сақтандыру брокерлері филиалдарының, банк конгломераттарының және (немесе) сақтандыру топтарының қызметіндегі кемшіліктерді және (немесе) тәуекелдерді анықтаған жағдайда, әкімшілік іс жүргізуді қозғамастан, Қазақстан Республикасының заңдарында көзделген шараларды, оның ішінде құқық шектеу шараларын қолданады.

3. Бақылау және қадағалау органы бақылауды және қадағалауды осы Заңға және Қазақстан Республикасының өзге де заңдарына сәйкес тексеру жүргізу нысандары мен өзге нысандарда жүзеге асырады.

Ескерту. 15-1-бапқа өзгерістер енгізілді – ҚР 02.01.2021 № 399-VI (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-баптан қараңыз); 20.04.2023 № 226-VII (01.07.2023 бастап қолданысқа енгізіледі); 23.01.2024 54-VIII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 19.06.2024 № 97-VIII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 16.01.2026 № 259-VIII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

15-2-бап. Тексеру түрлері

1. Бақылау және қадағалау органы құзыреті шегінде дербес не басқа мемлекеттік органдарды және (немесе) ұйымдарды тарта отырып, тексерілетін субъектілердің қызметіне тәуекел дәрежесін бағалау негізінде тексерулерді, жоспардан тыс және құжаттамалық тексерулерді кешенді түрде не олардың қызметінің жекелеген мәселелері бойынша ішінара жүргізеді.

Тексерілетін субъектілердің қызметін тексеруді жүргізу кезінде бақылау және қадағалау органы тексерілетін субъектілердің үлестес тұлғаларының қызметін олардың тексерілетін субъектілердің қызметіне әсер ету дәрежесі мен сипатын айқындау мақсатында ғана тексеруге құқылы.

Осы тармақтың талаптары қаржы ұйымының ірі қатысушылары, банк холдингтері, сақтандыру холдингтері, қаржы ұйымының ірі қатысушысының немесе банк холдингінің немесе сақтандыру холдингінің белгілері бар тұлғалар болып табылатын Қазақстан Республикасының бейрезиденттеріне мынадай шарттардың бірі орындалған кезде:

тізбесін уәкілетті орган белгілейтін рейтингтік агенттіктердің бірінің "А" рейтингінен төмен емес жеке кредиттік рейтингі, сондай-ақ заңды тұлға – қаржы ұйымының ірі қатысушысы, банк холдингі, сақтандыру холдингі, қаржы ұйымының ірі қатысушысының немесе банк холдингінің немесе сақтандыру холдингінің белгілері бар тұлға резиденті болып табылатын мемлекеттің қаржылық қадағалау органынан Қазақстан Республикасының аталған бейрезидент тұлғалары шоғырландырылған қадағалауға жататыны туралы жазбаша растау болғанда;

уәкілетті орган мен шет мемлекеттің тиісті қадағалау органы арасында ақпарат алмасу туралы келісім, сондай-ақ рейтингтік агенттіктердің бірінің талап етілетін ең төмен рейтингі болғанда қолданылмайды. Рейтингтік агенттіктердің ең төмен рейтингі мен тізбесі уәкілетті органның нормативтік құқықтық актісінде белгіленеді.

Қазақстан Республикасының бейрезидент банкі филиалының, Қазақстан Республикасының бейрезидент сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымы филиалының, Қазақстан Республикасының бейрезидент сақтандыру брокері филиалының қызметін тексеруді жүргізген кезде уәкілетті орган Қазақстан Республикасының бейрезидент банкі, Қазақстан Республикасының бейрезидент сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымы, Қазақстан Республикасының бейрезидент сақтандыру брокері резиденті болып табылатын мемлекеттің қаржылық қадағалау органынан уәкілетті орган мен Қазақстан Республикасының бейрезидент банкі, Қазақстан Республикасының бейрезидент сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымы, Қазақстан Республикасының бейрезидент сақтандыру брокері резиденті болып табылатын шет мемлекеттің тиісті қадағалау органы арасында ақпарат алмасу туралы келісім шеңберінде Қазақстан Республикасының бейрезидент банкінің, Қазақстан Республикасының бейрезидент сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының, Қазақстан Республикасының бейрезидент сақтандыру брокерінің қызметі туралы ақпарат алуға құқылы.

2. Құзыреті шегінде бақылау және қадағалау органы тексерілетін субъектіге барып жүзеге асыратын және тексерілетін субъектіге қатысты тәуекел дәрежесін бағалау негізінде тағайындалатын тексеру тәуекел дәрежесін бағалау негізінде тексеру болып табылады.

Субъектіні тәуекел дәрежесін бағалау негізінде тексеруді құзыреті шегінде бақылау және қадағалау органы жылына бір реттен жиілетпей жүзеге асырады.

Тексерілуге жататын субъектілердің тізбесін құзыреті шегінде бақылау және қадағалау органы тексерілетін субъектілердің қызметіне байланысты тәуекелдерді бағалауды ескере отырып, жартыжылдық негізде жасайды.

Тәуекел дәрежесін бағалау негізінде тексерілуге жататын субъектілердің тізбесін құзыреті шегінде бақылау және қадағалау органының басшысы не өзге де уәкілетті лауазымды адамдар бақылау және қадағалау органы басшысының тиісті бұйрығының негізінде бекітеді.

3. Жоспардан тыс тексеруді құзыреті шегінде бақылау және қадағалау органы тексерілетін субъектіге бара отырып, мынадай жағдайларда:

1) Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен берілетін, жеке және заңды тұлғалардың өтініштерінің және мемлекеттік органдардың сұрау салуларының келіп түсуіне, сондай-ақ Қазақстан Республикасының заңнамасын бұзушылықтар туралы өзге де ақпараттың келіп түсуіне байланысты;

2) бақылау және қадағалау функцияларын орындау шеңберінде Қазақстан Республикасы заңнамасының талаптарын бұзушылықтар не қаржы ұйымының, Қазақстан Республикасы бейрезидент-банкі филиалының, Қазақстан Республикасы бейрезидент-сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымы филиалының, Қазақстан Республикасы бейрезидент-сақтандыру брокері филиалының, банк конгломератының, сақтандыру тобының тұрақты жұмыс істеуіне және (немесе) олардың клиенттерінің мүдделеріне қатер төндіретін жағдайдың жасалуына алып келуі мүмкін кемшіліктер және (немесе) тәуекелдер анықталған жағдайда;

3) Қазақстан Республикасының ұлттық және экономикалық қауіпсіздігіне, оның қаржы жүйесінің тұрақтылығына қатер төнген кезде;

4) алдыңғы тексеруде анықталған Қазақстан Республикасы заңнамасының талаптарын бұзушылықтардың жойылуын бақылау мақсатында;

ЗҚАИ-ның ескертпесі!
5) тармақша жаңа редакцияда көзделген – ҚР 16.01.2026 № 259-VIII (01.07.2026 бастап қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

5) банкті өз депозиторлары мен кредиторларының мүдделеріне қатер төндіретін және (немесе) қаржы жүйесінің тұрақтылығына қатер төндіретін қаржылық жағдайы орнықсыз банктер санатына жатқызған және (немесе) банкті төлемге қабілетсіз банктер санатына жатқызған жағдайда;

ЗҚАИ-ның ескертпесі!
6) тармақша жаңа редакцияда көзделген – ҚР 16.01.2026 № 259-VIII (01.07.2026 бастап қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

6) Қазақстан Республикасы бейрезидент-банкінің филиалын өз депозиторлары мен кредиторларының мүдделеріне қатер төндіретін және (немесе) қаржы жүйесінің тұрақтылығына қатер төндіретін қаржылық жағдайы орнықсыз Қазақстан Республикасы бейрезидент-банктері филиалдары санатына жатқызған жағдайда жүзеге асырады.

Жоспардан тыс тексеру бір мезгілде бірнеше субъектінің Қазақстан Республикасы заңнамасының жекелеген талаптарын сақтауы мәселелері бойынша олардың қызметін қамтуы мүмкін.

4. Құжаттамалық тексеруді құзыреті шегінде бақылау және қадағалау органы әкімшілік деректерді талдау процесінде не бақылау және қадағалау органының құзыретіне жататын мәселелер бойынша жеке, заңды тұлғалар мен мемлекеттік органдардың өтініштері және Қазақстан Республикасының заңнамасының сақталуын тексеруді талап ететін өзге де ақпараттың келіп түсуіне байланысты Қазақстан Республикасы заңнамасының талаптарын бұзушылық белгілері анықталған кезде тексерілетін субъектіге бармастан құжаттар мен ақпаратқа сұрау салу нысанында жүзеге асырады.

Ескерту. 15-2-бапқа өзгеріс енгізілді – ҚР 02.01.2021 № 399-VI (16.12.2020 бастап қолданысқа енгізіледі); 16.01.2026 № 259-VIII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

15-3-бап. Тәуекел дәрежесін бағалау негізінде тексеруді, жоспардан тыс тексеруді ұйымдастыру мен жүргізудің жалпы тәртібі

1. Тәуекел дәрежесін бағалау негізінде тексеруді және жоспардан тыс тексеруді бақылау және қадағалау органы құзыреті шегінде бақылау және қадағалау органы басшысының орынбасары, бақылау және қадағалау органы аумақтық бөлімшелерінің басшылары не өзге де уәкілетті лауазымды адамдар тиісті бұйрық негізінде бекіткен тексеруді тағайындау туралы актінің негізінде жүргізеді.

Тәуекел дәрежесін бағалау негізінде тексеру немесе жоспардан тыс тексеру тағайындалған жағдайларда тексеруді тағайындау туралы актілер тексеруді тағайындау туралы актілерді тіркеу журналында тіркеледі. Бақылау және қадағалау органдарының бөлімшелері құзыреті шегінде тексеруді тағайындау туралы актілерді тіркеудің жеке журналдарын жүргізеді.

Бақылау және қадағалау органы құзыреті шегінде тексеруді тағайындау туралы актіні тексеру басталғаннан кейін екі жұмыс күнінен кешіктірмей құқықтық статистика және арнайы есепке алу жөніндегі уәкілетті органда тіркейді.

Тексеруді тағайындау туралы актіде:

1) актінің нөмірі мен күні;

2) тексеруші жұмыскерлердің, сондай-ақ тексеруге басшылық ету жүктелген адамдардың тегі, аты-жөні және лауазымы;

3) өзіне қатысты тексеру жүргізу тағайындалған тексерілетін субъектінің атауы, оның орналасқан жері;

4) тексерудің түрі;

5) тексеруге жататын мәселелер;

6) тексеруді жүргізу мерзімі;

7) тексерілетін кезең көрсетіледі.

2. Тексерілетін субъектінің басшысына (оның орынбасарына) тексеруді тағайындау туралы актінің көшірмесі табыс етілген күн тәуекел дәрежесін бағалау негізінде тексеру, жоспардан тыс тексеру жүргізудің басталуы деп есептеледі. Тексерілетін субъектіге тексеруді тағайындау туралы актінің көшірмесі табыс етілгеннен кейін оның түпнұсқасына тексеруді тағайындау туралы актіні алғаны және онымен танысқаны туралы белгі қойылады.

Тексеруді тағайындау туралы актіні қабылдаудан бас тартылған немесе бақылау және қадағалау органының тексеруді жүзеге асыратын лауазымды адамдарының тексеру жүргізу үшін қажетті материалдарға қол жеткізуіне кедергі келтірілген жағдайда, тиісті акт жасалады, оған бақылау және қадағалау органының тексеруді жүзеге асыратын лауазымды адамы қол қояды. Тексерілетін субъектінің қызметкері тексеруді тағайындау туралы актіні қабылдаудан бас тартқан кезде оған тиісті жазба жасалады. Тексеруді тағайындау туралы актіні алудан бас тарту тексеруді жүргізбеуге негіз болып табылмайды. Тексерілетін субъект тексеруші топтың сұрау салуларында көрсетілген мерзімдерде құжаттарды, ақпаратты беруден бас тартқан, осы баптың шарттарын тексеруді белгіленген мерзімдерде жүргізу мүмкін болмауына алып келген орындамау жағдайларында, сондай-ақ тексерілетін субъектінің тексеру материалдарына қосып тіркеу үшін барлық қажетті мәліметтерді, құжаттар мен ақпаратты, оның ішінде тексерілген құжаттардың көшірмелерін беруден бас тартуына байланысты тексеру материалдарын қалыптастыру мүмкін болмаған жағдайда, тексеруді тағайындау туралы актіні бекітуге уәкілеттік берілген лауазымды адаммен келісу бойынша тексеру басшысының шешімімен тексеру жүргізілмеді деп есептеледі.

Тексеруді тағайындау туралы актінің көшірмесі тексерілетін субъектінің жұмыскеріне не оның құрылтайшысына (құрылтайшыларының біріне) табыс етілген кезде тексерілетін субъект басшысының (оның орынбасарының) оны алғаны туралы белгісі бар тексеруді тағайындау туралы актінің көшірмесі тексеруді тағайындау туралы акт табыс етілген күннен бастап екі жұмыс күні ішінде бақылау және қадағалау органының лауазымды адамдарына ұсынылуға тиіс.

Тексеруді тағайындау туралы актінің көшірмесін тексерілетін субъектінің жұмыскеріне не оның құрылтайшысына (құрылтайшыларының біріне) табыс ету мүмкін болмаған жағдайда ол тексерілетін субъектінің және (немесе) оның басшысының (оның орынбасарының) тіркелген жері бойынша хабарламасы бар тапсырысты хатпен пошта арқылы жіберіледі. Хат кері қайтарылған және тексеруді тағайындау туралы актіні оны жүргізу үшін белгіленген мерзімдерде табыс ету мүмкін болмаған кезде тексеру жүргізілмеді деп есептеледі. Бұл ретте тексеру басшысы бұл туралы тексеруді тағайындау туралы актіні бекітуге уәкілеттік берілген лауазымды адамды жазбаша хабардар етеді.

3. Тексерілетін субъект тексеру басталғаннан кейінгі келесі күннен кешіктірмей тексеру басшысының немесе бақылау және қадағалау органы тексеруші жұмыскерінің атына:

1) тексеру жүргізуді қамтамасыз етуге, сондай-ақ тексерудің аяқталғаны туралы актімен, аралық актімен және (немесе) тексерудің нәтижелері туралы актімен танысуға және оларға қол қоюға жауапты басшы және оны алмастыратын адам;

2) тексерілетін субъектінің қажетті құжаттарды (мәліметтерді) дайындауға, оларды тексеруші жұмыскерлерге уақтылы беруге және (немесе) тексеруші жұмыскерлерден аралық актілерді алуға жауапты мамандары туралы деректерді қамтитын хатты ұсынады.

4. Тәуекел дәрежесін бағалау негізінде тексеру, жоспардан тыс тексеру жүргізу мерзімі отыз жұмыс күнінен аспауға тиіс. Тексеру көлемінің елеулі болуына байланысты тәуекел дәрежесін бағалау негізінде тексеру, жоспардан тыс тексеру жүргізу мерзімі бақылау және қадағалау органы басшысының орынбасары, бақылау және қадағалау органы аумақтық бөлімшелерінің басшылары не өзге де уәкілетті лауазымды адамдар тиісті бұйрық негізінде бекіткен тексеруді ұзарту туралы қосымша акті негізінде – отыз жұмыс күнінен аспайтын мерзімге бір рет қана, ал депозиторлары мен кредиторларының мүдделеріне қатер төндіретін және (немесе) қаржы жүйесінің тұрақтылығына қатер төндіретін қаржылық жағдайы орнықсыз банктер, Қазақстан Республикасы бейрезидент-банктерінің филиалдары санатына не төлемге қабілетсіз банктер, Қазақстан Республикасы бейрезидент-банктерінің филиалдары санатына жатқызылған банкке, Қазақстан Республикасы бейрезидент-банкінің филиалына қатысты отыз жұмыс күнінен асатын мерзімге ұзартылуы мүмкін.

5. Тексерілетін субъект тексеруші жұмыскерлерге өзінің әкімшілік ғимараттарына (оның ішінде мереке және демалыс күндері) кіруге рұқсат беруге, жұмыс істеу үшін ұйымдастыру техникасымен және қалааралық байланыспен жабдықталған жеке үй-жай беруге, тексерілетін субъектінің қызметіне қатысты ақпаратқа, оның ішінде автоматтандырылған жүйелер мен дерекқорға деректерді түзету мүмкіндігінсіз нақты уақыт режимінде (деректерді қағаз жеткізгішке шығару мүмкіндігімен қарау режимінде) қол жеткізуді қамтамасыз етуге, тексеруші жұмыскерлерге қажетті құжаттардың көшірмелерін, оның ішінде электрондық түрде түсіріп алуға мүмкіндік беруге, сондай-ақ тексеруші жұмыскерлердің сұрақтарына түсініктемелер (ауызша және жазбаша) беруді қамтамасыз етуге және тексеруші жұмыскерлерге тексеруді уақтылы аяқтауға жәрдем көрсетуге міндетті.

Осы тармақтың бірінші бөлігінің жұмыс істеу үшін ұйымдастыру техникасымен және қалааралық байланыспен жабдықталған жеке үй-жай беру міндеті бөлігіндегі талаптары шағын кәсіпкерлік субъектілері болып табылатын тексерілетін субъектілерге қолданылмайды.

6. Тексеруші жұмыскерлер тексерілетін субъектінің басшысына, тексеру жүргізуді қамтамасыз етуге жауапты басшыға не тексерілетін субъектінің өзге де уәкілетті жұмыскеріне көрсетілген мерзімдерде орындауға жататын жазбаша сұрау салулар жібереді.

Тексерілетін субъект тексеруші қызметкерлерден сұрау салуды алған күні не сұрау салуда белгіленген мерзімдерде барлық мәліметтерді, ақпарат пен құжаттарды, оның ішінде олардың көшірмелерін тексеру үшін және тексеру материалдарына қосып тіркеу үшін беруге міндетті.

7. Тексеруші жұмыскер ауыстырылған (тексеруші топтың құрамы өзгертілген) кезде қосымша акт ресімделеді, онда тексеруді тағайындау туралы бұрын жасалған актінің нөмірі мен күні және тексеруші жұмыскерді ауыстыру (тексеруші топтың құрамын өзгерту) негіздері көрсетіледі.

7-1. Тексеруші қызметкерлердің тәуекел дәрежесін бағалау негізінде тексеруді, жоспардан тыс тексеруді жүргізу кезінде:

1) аудио-, фото- және бейнетүсірілімді жүзеге асыруға;

2) тәуекел дәрежесін бағалау негізінде тексерудің, жоспардан тыс тексерудің нысанасына жататын, техникалық бақылау құралдарының, байқау және тіркеп-белгілеу аспаптарының, фото-, бейнеаппаратураның жазбаларын пайдалануға құқығы бар.

8. Тексерілетін субъектіге тексерудің аяқталғаны туралы акт табыс етілген күн тәуекел дәрежесін бағалау негізінде тексерудің, жоспардан тыс тексерудің аяқталған күні деп есептеледі. Тәуекел дәрежесін бағалау негізінде тексерудің, жоспардан тыс тексерудің аяқталғаны туралы актіге тексеру басшысы және оның тікелей басшысы қол қояды және ол тексерілетін субъектіге тексеруді тағайындау туралы актіде көрсетілген тексеру жүргізу мерзімі аяқталуынан кешіктірмей табыс етіледі.

9. Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің тексерулерді жүзеге асыруы кезеңінде уәкілетті ұйымның қолма-қол шетел валютасымен айырбастау операцияларына арналған лицензияны ерікті түрде қайтару туралы өтініші бойынша осы тексеруді тоқтатуға жол берілмейді.

Ескерту. 15-3-бапқа өзгеріс енгізілді – ҚР 02.01.2021 № 399-VI (16.12.2020 бастап қолданысқа енгізіледі); 16.01.2026 № 259-VIII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

15-4-бап. Құжаттық тексеруді жүргізу ерекшеліктері

1. Құжаттық тексеру оны тағайындау туралы актіні ресімдеуді талап етпейді.

2. Құжаттық тексеру кезінде қосымша мән-жайларды анықтау мақсатында тексерілетін субъектінің атына уәкілетті лауазымды адам қол қойған сұрау салу жіберіледі, онда:

1) тексерілетін субъектінің атауы, оның орналасқан жері;

2) құжаттық тексерудің негізі;

3) тексерілетін субъект бақылау және қадағалау органына ұсынуға міндетті құжаттардың және ақпараттың тізбесі;

4) сұратылып отырған материалдарды ұсыну мерзімі;

5) қажет болған кезде, тексерілетін субъект тарапынан түсініктер беру талап етілетін мәліметтер көрсетіледі.

3. Егер сұрау салуда өзгеше белгіленбесе, тексерілетін субъект сұратылған құжаттарды, ақпаратты және түсініктерді сұрау салуды алған күннен бастап он бес жұмыс күнінен кешіктірмей береді.

4. Тексерілетін субъект тарапынан қол қоюды талап етпейтін құжаттық тексерудің нәтижелері туралы қорытындыға уәкілетті лауазымды адам қол қойған күн оның аяқталуы болып табылады.

Құжаттық тексеру жүргізу мүмкін болмаған жағдайда, уәкілетті лауазымды адамның құжаттық тексеруді жүргізудің мүмкін еместігі туралы шешімге қол қойған күні құжаттық тексеруді тоқтату болып табылады.

Ескерту. 15-4-бапқа өзгеріс енгізілді – ҚР 16.01.2026 № 259-VIII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

15-5-бап. Тексерулердің өзге де мәселелері

1. Бақылау және қадағалау органының тексеруші жұмыскерлері қажет болған кезде аралық актілер жасайды, олар тексерілетін субъектіге танысу үшін ұсынылады.

2. Тексерілетін субъект аралық актіні алған күннен бастап екі жұмыс күні ішінде басшы (оның орынбасары) не тексеру жүргізуді қамтамасыз етуге жауапты басшы қол қойған аралық актінің бір данасын қайтарады және аралық актінің мазмұнына ескертпелері болған жағдайда тексеру басшысына өзінің жазбаша қарсылықтарын ұсынады.

Аралық актілерде жазылған қорытындылар алдын ала қорытындылар болып табылады және тексерілетін субъектіден, оның ішінде үшінші тұлғалардан алынған қарсылықтар мен қосымша ақпарат ескеріле отырып, тексеру нәтижелері туралы актіде қайта қаралуы мүмкін.

3. Тәуекел дәрежесін бағалау негізінде тексеру, жоспардан тыс тексеру аяқталған күннен бастап отыз жұмыс күні ішінде тексерілетін субъект басшысының атына бақылау және қадағалау органының тексеруші жұмыскерлері, тексеру басшысы және оның тікелей басшысы қол қойған тексеру нәтижелері туралы актінің екі данасы жіберіледі.

Тексеру нәтижелері туралы актіде мынадай мәліметтер көрсетіледі:

1) актінің жасалған күні мен орны;

2) тексеруді жүргізген органның атауы;

3) тексеру жүргізуге негіз болған тексеруді тағайындау туралы актінің күні мен нөмірі;

4) тексеруді жүргізген адамның (адамдардың) тегі, аты-жөні және лауазымы;

5) тексерілетін субъектінің атауы, оның орналасқан жері, бизнес-сәйкестендіру нөмірі (болған кезде), тексерілетін субъект басшысының не оның өкілінің тегі, аты, әкесінің аты (болған кезде);

6) тексеруді жүргізу орны және кезеңі;

7) тексеру нәтижелері туралы, оның ішінде анықталған бұзушылықтар туралы мәліметтер;

8) тексерілетін субъект басшысының (оның орынбасарының) не тексеру жүргізуді қамтамасыз етуге жауапты басшысының не осы баптың 7-тармағында аталған өзге де адамның тексеру нәтижелері туралы актімен танысқаны туралы мәліметтер;

9) тексеруді жүргізген лауазымды адамның (адамдардың) қолтаңбасы.

Тексеру нәтижелері туралы актіге тексеру нәтижелерімен байланысты қажетті құжаттар, мәліметтер немесе олардың көшірмелері қоса берілуі мүмкін.

4. Тексерілетін субъектінің басшысы (оның орынбасары) не тексеру жүргізуді қамтамасыз етуге жауапты басшысы тексеру нәтижелері туралы актінің бірінші данасын қабылдайды, актінің екінші данасының әрбір парағына қол қояды, оның соңғы парағына лауазымын, тегін, атын, әкесінің атын (болған кезде) көрсете отырып, алған күні туралы белгі қояды және тексеру нәтижелері туралы актіні алғаннан кейінгі келесі күннен кешіктірмей оны бақылау және қадағалау органына жібереді. Тексерілетін субъект тексеру нәтижелері туралы актіде жазылған тексеру нәтижелерін тексерілетін субъектінің атқарушы және басқа да басқарушы органдарының назарына жеткізеді.

5. Тексеру нәтижелері бойынша қарсылықтары болған кезде оларды тексерілетін субъект тексеру нәтижелері туралы актіні алған күннен бастап он жұмыс күні ішінде бақылау және қадағалау органына жазбаша түрде ұсынады.

6. Тәуекел дәрежесін бағалау негізінде тексеру, жоспардан тыс тексеру нәтижелері туралы актіде жазылған, тексерілетін субъектіні тексеру нәтижелері, қажет болған кезде, тексерілетін субъектінің басшылары шақырыла отырып, бақылау және қадағалау органы басшысының (оның орынбасарларының), бақылау және қадағалау органы бөлімшелері басшыларының, тексеруге басшылық ету жүктелген адамдардың төрағалық етуімен өтетін кеңесте қаралады.

Кеңес нәтижелері кеңес төрағасы қол қойған хаттамамен ресімделеді және қол қойылған күннен бастап бес жұмыс күні ішінде тексерілетін субъектінің басшысына танысуға жіберіледі. Қарсылықтары болған жағдайда тексерілетін субъект кеңес хаттамасын алған күннен бастап үш жұмыс күні ішінде оларды жазбаша түрде бақылау және қадағалау органына ұсынады.

Бақылау және қадағалау органы тексерілетін субъектінің кеңес хаттамасына қарсылықтарымен келіспеген кезде түпкілікті шешімді бақылау және қадағалау органының басшысы не оның орынбасары қабылдайды және ол тексерілетін субъект басшысының назарына жеткізіледі.

7. Тәуекел дәрежесін бағалау негізінде тексеру, жоспардан тыс тексеру нәтижелері туралы актіге тексерілетін субъект тарапынан басшы, оның орынбасары не тексеру жүргізуді қамтамасыз етуге жауапты басшы қол қояды.

Тексерілетін субъектінің басшысы, оның орынбасары не тексеру жүргізуді қамтамасыз етуге жауапты басшысы болмаған кезде тәуекел дәрежесін бағалау негізінде тексеру, жоспардан тыс тексеру нәтижелері туралы актіге тексерілетін субъект тарапынан оның құрылтайшысы (құрылтайшыларының бірі) не тексерілетін субъектінің атынан, оның ішінде тиісті бұйрық және (немесе) сенімхат негізінде әрекет ететін өзге де жұмыскер қол қоюы мүмкін.

8. Осы баптың 7-тармағында аталған адамдар болмаған және оларға тексеру нәтижелері туралы актіні қол қою үшін табыс ету мүмкін болмаған жағдайларда, тексеруші адамдар тексеру нәтижелері туралы актіге қол қойған күннен бастап тексеру нәтижелері туралы акт ресімделді деп есептеледі.

9. Тексеру нәтижелері бақылау және қадағалау органының құзыреті шегінде өз функцияларын орындауы мақсатында ғана пайдаланылуға тиіс.

10. Тәуекел дәрежесін бағалау негізінде тексеру, жоспардан тыс тексеру нәтижелері туралы актіні тексерілетін субъект жарнамалық немесе өзге де мақсаттарда өзінің қаржылық дәрменділігін растау үшін пайдалана алмайды, сондай-ақ бұл Қазақстан Республикасының заңдарында көзделген жағдайларды қоспағанда, бақылау және қадағалау органының келісімінсіз үшінші тұлғаларға берілмейді.

11. Тексерілетін субъект бақылау және қадағалау органына ұсынған қаржылық және өзге де есептіліктің құжаттық деректері тәуекел дәрежесін бағалау негізінде тексеру, жоспардан тыс тексеру нәтижелері туралы актіде келтірілген мәліметтерден алшақ болған кезде тексерілетін субъект өзінің есептілігін тексеру нәтижелері туралы актіде көрсетілген нақты деректерге, оның ішінде алдыңғы есепті күндерге сәйкес келтіреді.

12. Тексерілетін субъект бақылау және қадағалау органы белгілеген мерзімде жоспарланған шаралар, жауапты орындаушылар және тексеру кезінде анықталған бұзушылықтар мен кемшіліктерді жою мерзімдері көрсетілген іс-шаралар жоспарын келісуге ұсынады.

Іс-шаралар жоспарын бақылау және қадағалау органымен келіскеннен кейін тексерілетін субъект бұзушылықтар мен кемшіліктердің жойылғаны туралы есептерді не іс-шаралар жоспары бойынша өзіне қабылдаған міндеттемелерді орындамау себептері туралы түсіндірулерін ұсынады.

13. Тексерілетін субъектінің осы Заңның 15-3-бабы 2-тармағының төртінші бөлігінде, 3, 5 және 6-тармақтарында, 15-4-бабының 3-тармағында, сондай-ақ осы баптың 2, 4 және 12-тармақтарында көрсетілген талаптарды бұзуы тексерілетін субъектіге не оның басшысына Қазақстан Республикасының заңдарында көзделген шектеулі ықпал ету шараларын, қадағалап ден қою шараларын және санкцияларды қолдану үшін негіз болып табылады.

14. Бақылау және қадағалау органының жұмыскерлеріне тексерілетін субъектінің қызметін тексеру барысында алынған мәліметтерді жария етуге не үшінші тұлғаларға беруге тыйым салынады.

15. Тексеруді жүзеге асыратын адамдар тексерілетін субъектінің қызметін тексеру барысында алынған және заңмен қорғалатын құпияны құрайтын мәліметтерді жария еткені үшін Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес жауапты болады.

Ескерту. 15-5-бапқа өзгеріс енгізілді – ҚР 16.01.2026 № 259-VIII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

15-6-бап. Бақылау мен қадағалаудың өзге де нысандары

1. Уәкілетті орган бақылау мен қадағалаудың өзге де нысандарын:

1) Қазақстан Республикасы заңнамасының талаптарына сәйкес берілетін ақпарат пен есептілікті талдау;

2) қаржы ұйымдарына, олардың ірі қатысушыларына, банк және сақтандыру холдингтеріне, банк конгломератына және сақтандыру тобына кіретін ұйымдарға, Қазақстан Республикасы бейрезидент-банктерінің филиалдарына, Қазақстан Республикасы бейрезидент-сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдарының филиалдарына, Қазақстан Республикасы бейрезидент-сақтандыру брокерлерінің филиалдарына, сақтандыру төлемдерін жүзеге асыруға кепілдік беретін ұйымға қатысты Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген тәртіппен қашықтықтан қадағалау, оның ішінде шоғырландырылған негізде қашықтықтан қадағалау;

3) Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген құзырет шегінде Қазақстан Республикасының заңдарында көзделген рұқсат беру құжаттарын келісу, беру және кері қайтарып алу, келісулер, лицензиялау, бағалы қағаздар шығарылымдарын тіркеу, бағалы қағаздарды орналастыру (өтеу) қорытындысы туралы есептерді бекіту, бағалы қағаздар шығарылымдарының күшін жою мәселелері бойынша құжаттарды, үлестес тұлғалар туралы ақпаратты қарау;

3-1) Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген құзыреті шегінде коллекторлық агенттіктерді есептік тіркеу мәселелері бойынша құжаттарды қарау;

4) Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген құзырет шегінде қаржы ұйымдарының, Қазақстан Республикасы бейрезидент-банкі филиалдарының, Қазақстан Республикасы бейрезидент-сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымы филиалдарының қаржы өнімдерін бекіткені туралы уәкілетті органды хабардар ету тәртібін, сондай-ақ хабарламаға қоса берілетін құжаттардың тізбесін, микроқаржылық қызметті жүзеге асыратын ұйымдардың микрокредиттер беру жөніндегі көрсетілетін қызметтерді бекіткені туралы уәкілетті органды хабардар ету тәртібін, сондай-ақ хабарламаға қоса берілетін құжаттардың тізбесін реттейтін нормативтік құқықтық актілерде көзделген құжаттарды қарау;

5) кредиттік тарих жүйесіне және сақтандыру жөніндегі дерекқорға қатысушылардың қауіпсіздік жүйесін және үй-жайларына, электрондық және өзге де жабдықтарына қойылатын талаптарды орындауын қарап-тексеру;

6) Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген жағдайларда және тәртіппен қаржы ұйымдарына, Қазақстан Республикасы бейрезидент-банктерінің филиалдарына, Қазақстан Республикасы бейрезидент-сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдарының филиалдарына, Қазақстан Республикасы бейрезидент-сақтандыру брокерлерінің филиалдарына өз өкілін жіберу;

7) Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген тәртіппен Қазақстан Республикасының акционерлік қоғамдар және бағалы қағаздар рыногы туралы заңнамасында белгіленген талаптарды сақтау тұрғысынан эмиссиялық бағалы қағаздар эмитенттерінің мониторингі;

8) банктердің, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдарының уақытша әкімшіліктері (уақытша әкімшілері), тарату комиссиялары және Қазақстан Республикасы бейрезидент-банктері филиалдарының, Қазақстан Республикасы бейрезидент-сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдары филиалдарының тарату комиссиялары ұсынатын есептілік пен өзге де ақпаратты қарау;

9) мәжбүрлеп таратылатын банктің, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының филиалдары мен өкілдіктерін ескере отырып, тарату комиссияларының, қызметі мәжбүрлеп тоқтатылатын Қазақстан Республикасы бейрезидент-банкі филиалының, Қазақстан Республикасы бейрезидент-сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымы филиалының тарату комиссияларының төрағасы мен мүшелерін тағайындау және босату;

10) мәжбүрлеп таратылатын банктің, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының, қызметі мәжбүрлеп тоқтатылатын Қазақстан Республикасы бейрезидент-банкі филиалының, Қазақстан Республикасы бейрезидент-сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымы филиалының аралық тарату балансын және кредиторлары талаптарының тізілімін, ерікті түрде немесе мәжбүрлеп таратылатын банктердің, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдарының, қызметі ерікті түрде немесе мәжбүрлеп тоқтатылатын Қазақстан Республикасы бейрезидент-банкі филиалының, Қазақстан Республикасы бейрезидент-сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымы филиалының кредиторлар комитетінің құрамын бекіту;

11) мәжбүрлеп таратылатын банкті, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымын тарату туралы есепті және олардың тарату балансын келісу;

11-1) қызметі мәжбүрлеп тоқтатылатын Қазақстан Республикасы бейрезидент-банкі филиалын, Қазақстан Республикасы бейрезидент-сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымы филиалын тарату туралы есепті бекіту;

12) тексерілетін субъектілердің қызметін бақылау және қадағалау нәтижелері бойынша олардың кездесулері мен талқылауларын өткізу;

ЗҚАИ-ның ескертпесі!
13) тармақша жаңа редакцияда көзделген – ҚР 16.01.2026 № 259-VIII (01.07.2026 бастап қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

13) депозиторлары мен кредиторларының мүдделеріне қатер төндіретін және (немесе) қаржы жүйесінің тұрақтылығына қатер төндіретін, қаржылық жағдайы орнықсыз банктер санатына, төлемге қабілетсіз банктер санатына жатқызылған банктің қаржылық және мүліктік жай-күйін бағалау (талдау), оның ішінде бағалаушыларды, аудиторлық ұйымдарды және басқа да тұлғаларды тарта отырып және (немесе) банкке бара отырып бағалау (талдау);

ЗҚАИ-ның ескертпесі!
13-1), 13-2) тармақшалармен толықтыру көзделген – ҚР 16.01.2026 № 259-VIII (01.07.2026 бастап қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

14) банктің уақытша әкімшілігінің, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының уақытша әкімшілігінің (уақытша әкімшісінің) орындалған жұмыс туралы есебін бекіту;

15) микроқаржылық қызметті жүзеге асыратын ұйымдардың пруденциялық нормативтерді, өзге де көрсеткіштер мен өлшемшарттарды (нормативтерді) сақтауын сипаттайтын көрсеткіштердің есеп-қисаптарын қарау;

16) Қазақстан Республикасының коллекторлық қызмет туралы заңнамасының талаптарын сақтау тұрғысынан коллекторлық агенттіктердің қызметін талдау, сондай-ақ "Коллекторлық қызмет туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 15-бабы 1-тармағының 15) тармақшасына сәйкес коллекторлық агенттік ұсынған мәліметтерді, құжаттар мен аудио- және (немесе) бейнежазба материалдарын (болған кезде) талдау;

17) коллекторлық агенттіктердің тізілімін жүргізу;

18) қаржы ұйымдары жарнамасының мониторингі арқылы жүзеге асырады.

2. Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі бақылау мен қадағалаудың өзге де нысандарын:

1) Қазақстан Республикасы заңнамасының талаптарына сәйкес берілетін ақпарат пен есептілікті талдау;

2) Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген құзырет шегінде Қазақстан Республикасының заңдарында көзделген рұқсат беру құжаттарын беру және кері қайтарып алу, лицензиялау мәселелері бойынша құжаттарды қарау;

3) уәкілетті ұйымдардың айырбастау пункттерінің біліктілік талаптарына сәйкестігін қарап-тексеру;

3-1) банкноттарды, монеталарды және құндылықтарды инкассациялау айрықша қызметі болып табылатын заңды тұлғалардың үй-жайларын біліктілік талаптарына сәйкестігіне қарап-тексеру;

4) валюталық бақылау агенттеріне валюталық бақылауды тиісінше жүзеге асыру мақсатында олардың орындауы үшін міндетті тапсырмалар беру;

5) тексерілетін субъектілердің қызметін бақылау және қадағалау нәтижелері бойынша олардың кездесулері мен талқылауларын өткізу;

6) төлем жүйелерінің жұмыс істеуін, сондай-ақ көрсетілетін төлем қызметтерін берушілер көрсететін қызметтерді талдау және бағалау;

7) жүйелік маңызы бар төлем жүйелерін байқауды жүзеге асыру шеңберінде жүйелік маңызы бар төлем жүйелеріне қатысушылардың төлем жүйелеріне қол жеткізуді қамтамасыз ететін ұйымдастыру шаралары мен бағдарламалық-техникалық құралдарға қойылатын талаптарға сәйкестігін қарап-тексеру;

8) төлем жүйелерінің, төлем ұйымдарының, көрсетілетін төлем қызметтерін маңызды берушілердің тізілімдерін жүргізу арқылы жүзеге асырады.

Ескерту. 15-6-бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 03.07.2020 № 359-VI (01.01.2021 бастап қолданысқа енгізіледі); 02.01.2021 № 399-VI (16.12.2020 бастап қолданысқа енгізіледі); 24.05.2021 № 43-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 12.07.2022 № 138-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 19.06.2024 № 97-VIII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 16.01.2026 № 259-VIII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

15-7-бап. Қашықтықтан қадағалау

1. Қашықтықтан қадағалау бақылау мен қадағалаудың өзге де нысандарының бірі болып табылады және оны уәкілетті орган өз құзыреті шегінде қаржы ұйымдарына, олардың ірі қатысушыларына, банк және сақтандыру холдингтеріне, банк конгломератына және сақтандыру тобына кіретін ұйымдарға, Қазақстан Республикасы бейрезидент-банктерінің филиалдарына, Қазақстан Республикасы бейрезидент-сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдарының филиалдарына, Қазақстан Республикасы бейрезидент-сақтандыру брокерлерінің филиалдарына, сақтандыру төлемдерін жүзеге асыруға кепілдік беретін ұйымға (бұдан әрі – қашықтықтан қадағалау субъектілері) қатысты жүзеге асырады.

2. Қашықтықтан қадағалауды уәкілетті орган қашықтықтан қадағалау субъектілерінің қызметін талдау және қашықтықтан қадағалау субъектілерінің органдарымен өзара іс-қимыл жасау арқылы тұрақты негізде:

1) Қазақстан Республикасының банк заңнамасы, Қазақстан Республикасының сақтандыру ісі және сақтандыру қызметі, әлеуметтік қорғау, бағалы қағаздар нарығы, микроқаржылық қызмет, бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік, пошта, Қазақстан Даму Банкі, өзін-өзі реттеу, коллекторлық қызмет, инвестициялық және венчурлік қорлар туралы заңнамасы талаптарының сақталуын бақылау және қадағалау;

2) қаржы ұйымдарының қаржылық жағдайының нашарлауына ықпал ететін факторларды анықтау, орын алған және ықтимал тәуекелдерді, олардың қашықтықтан қадағалау субъектілерінің орнықты қызметіне ықпал ету дәрежесін анықтау және бағалау мақсатында жүзеге асырады.

3. Қашықтықтан қадағалау субъектілерінің қызметін талдауды уәкілетті орган қашықтықтан қадағалау субъектілері ұсынатын есептілік және басқа да ақпарат, оның ішінде ведомствоаралық және халықаралық ынтымақтастық шеңберінде алынған ақпарат негізінде жүзеге асырады.

4. Қашықтықтан қадағалауды жүргізу шеңберінде уәкілетті орган қашықтықтан қадағалау субъектілерінен және олардың лауазымды адамдарынан мәліметтер мен құжаттарды, оның ішінде қашықтықтан қадағалау субъектілерінің қаржылық есептілігі мен органдары отырыстарының (сырттай өткізілгендерді қоса алғанда) материалдарын жазбаша нысанда сұратуға құқылы.

Қашықтықтан қадағалау субъектілері уәкілетті органның сұрау салуында көрсетілген мәліметтер мен құжаттарды уәкілетті орган белгілеген мерзімдерде ұсынуға міндетті.

Ескерту. 15-7-бапқа өзгерістер енгізілді – ҚР 20.04.2023 № 226-VII (01.07.2023 бастап қолданысқа енгізіледі); 19.06.2024 № 97-VIII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 16.01.2026 № 259-VIII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

15-8-бап. Бақылау және қадағалау шеңберіндегі тәуекелге бағдарланған тәсіл

1. Уәкілетті орган банктердің, банк конгломераттарының, банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдардың, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдарының, сақтандыру топтарының, Қазақстан Республикасы бейрезидент-банктері филиалдарының, Қазақстан Республикасы бейрезидент-сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдары филиалдарының, бағалы қағаздар нарығында брокерлік және (немесе) дилерлік қызметті, инвестициялық портфельді басқару жөніндегі қызметті жүзеге асыратын ұйымдардың қызметін бақылау және қадағалау шеңберінде тәуекелге бағдарланған тәсілді қолданады.

Тәуекелге бағдарланған тәсілдің негізгі міндеттері осы тармақтың бірінші бөлігінде көрсетілген тұлғалардың қаржылық орнықтылығын қамтамасыз ету және олардың қызметіндегі тәуекелдердің ұлғаюына жол бермеу үшін ерте араласу және қадағалау әрекеттерін уақтылы қабылдау мақсатында олардың қызметіндегі тәуекелдер мен кемшіліктерді анықтау және болғызбау болып табылады.

Тәуекелге бағдарланған тәсіл, оның ішінде бизнес-модельді, корпоративтік басқаруды, қылмыстық жолмен алынған кірістерді заңдастыруға (жылыстатуға), терроризмді қаржыландыруға және жаппай қырып-жою қаруын таратуды қаржыландыруға қарсы іс-қимылды, тәуекелдерді жабуға арналған капитал мен өтімділік деңгейін талдау мен бағалауды, меншікті капитал мен өтімділіктің қажетті деңгейін айқындаудың ішкі рәсімдерін бағалауды, сондай-ақ осы тармақтың бірінші бөлігінде көрсетілген тұлғалар қызметінің сипаты мен ауқымын ескере отырып талдау мен бағалауды қоса алғанда, осы тармақтың бірінші бөлігінде көрсетілген тұлғалардың қызметін сандық және сапалық талдау, олардың тәуекелдерді басқару және ішкі бақылау жүйелерін талдау негізінде қалыптастырылатын уәжді пайымдауға негізделеді.

2. Осы баптың 1-тармағының бірінші бөлігінде көрсетілген тұлғалардың қызметін бақылау және қадағалау шеңберіндегі тәуекелге бағдарланған тәсіл пропорционалдық қағидатын ескереді, бұл:

олардың қызметінің мөлшерін, маңыздылығын, сипатын, ауқымы мен күрделілігін есепке алуды;

олардың қаржы нарығындағы маңыздылығына сәйкес санатқа бөлуді;

бақылау мен қадағалаудың жиілігін, тереңдігі мен қарқындылығын айқындауды көздейді.

3. Тәуекелге бағдарланған тәсіл негізінде бақылау және қадағалау нәтижелері бойынша уәкілетті орган осы баптың 1-тармағының бірінші бөлігінде көрсетілген тұлғалардың назарына анықталған тәуекелдер мен кемшіліктерді жеткізеді және Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес қадағалап ден қою шараларын және (немесе) санкцияларды қолданады.

4. Осы баптың 1-тармағының бірінші бөлігінде көрсетілген тұлғалардың қызметін бақылау және қадағалау шеңберіндегі тәуекелге бағдарланған тәсілді қолдану тәртібі уәкілетті органның құқықтық актісінде айқындалады, құпия ақпарат болып табылады және бұқаралық ақпарат құралдарында жариялануға жатпайды.

15-9-бап. Өкілдің міндеті, функциялары, құқықтары мен міндеттері

1. Бақылау мен қадағалау функцияларын жүзеге асыру мақсатында уәкілетті орган банктерге, банк холдингтеріне, инвестициялық портфельді басқару жөніндегі қызметті жүзеге асыратын ұйымдарға, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдарына, сақтандыру холдингтеріне, сақтандыру ұйымдары таратылған жағдайда сақтанушыларға (сақтандырылушыларға, пайда алушыларға) сақтандыру төлемдерін жүзеге асыруға кепілдік беретін ұйымға уәкілетті орган өзінің қызметкерлері арасынан тағайындайтын өз өкілін жібереді.

Осы тармақтың бірінші бөлігінде көрсетілген ұйымдардағы өкілдердің санын уәкілетті орган айқындайды.

2. Өкіл өз қызметінде осы Заңды, уәкілетті органның нормативтік құқықтық актілерін және Қазақстан Республикасының өзге де заңнамасын басшылыққа алады.

3. Уәкілетті орган осы баптың 1-тармағының бірінші бөлігінде көрсетілген ұйымдардағы өз өкілін кез келген кезде ауыстыруға құқылы.

4. Өкілдің негізгі міндеті уәкілетті органның бақылау және қадағалау функцияларын жүзеге асыруды қамтамасыз ету болып табылады.

5. Өкіл өзіне жүктелген міндетті іске асыру мақсатында мынадай функцияларды жүзеге асырады:

1) өзі өкіл болып табылатын ұйымның қаржылық жай-күйін талдайды;

2) уәкілетті органның нормативтік құқықтық актілерінің, сұрау салуларының, нұсқамаларының, талаптарының сақталуын бақылайды;

3) өзі өкіл болып табылатын ұйымда тексеру жүргізу жөнінде ұсыныстар енгізеді;

4) өзі өкіл болып табылатын ұйым басқармасының, директорлар кеңесінің, тұрақты не уақытша жұмыс істейтін комиссияларының (комитеттерінің, жұмыс топтарының) отырыстарына байқаушы ретінде қатысады;

5) өзі өкіл болып табылатын ұйым акционерлерінің (қатысушыларының) жалпы жиналысына акционерлердің (қатысушылардың) жалпы жиналысының күн тәртібіндегі мәселелер бойынша дауыс беру және пікірін білдіру құқығынсыз байқаушы ретінде қатысады.

6. Өкілдің:

1) өзіне жүктелген функцияларды орындау мақсатында өзі өкіл болып табылатын ұйымнан және (немесе) оның лауазымды адамдарынан мәліметтер мен құжаттарды, оның ішінде қаржылық есептілік пен органдары отырыстарының (сырттай өткізілгендерді қоса алғанда) материалдарын ауызша және жазбаша нысанда сұратуға;

2) автоматтандырылған жүйелер мен дерекқорға деректерді түзету мүмкіндігінсіз (қарау режимінде) қол жеткізуге құқығы бар.

7. Өкіл:

1) өзі өкіл болып табылатын ұйымның өзі сұратқан мәліметтер мен құжаттарды ұсынбауы немесе уақтылы ұсынбауы, уәкілетті орган өкілінің өз функцияларын орындауына кедергі келтіру, осы ұйым тарапынан параға сатып алу, қорқыту немесе оған өзге де құқыққа сыйымсыз ықпал ету фактілері туралы уәкілетті органға хабар беруге;

2) уәкілетті органның осы баптың 1-тармағының бірінші бөлігінде көрсетілген ұйымға өз өкілін жіберу туралы шешімінде көрсетілген мәселелер жөнінде уәкілетті органның тапсырмасы бойынша өзге де функцияларды орындауға міндетті.

8. Осы баптың 1-тармағының бірінші бөлігінде көрсетілген ұйымдар:

1) өкілге өз функцияларын орындауда жәрдем көрсетуге;

2) өкілге осы баптың 1-тармағының бірінші бөлігінде көрсетілген ұйымдардың лауазымды адамдары мен жұмыскерлерінің ақпаратты толық және уақтылы беру мүмкіндігін және барлық ақпарат көздеріне қол жеткізуді қамтамасыз етуге;

3) өкілден сұрау салуды алған күні не сұрау салуда белгіленген және олармен келісілген мерзімдерде барлық қажетті мәліметтер мен құжаттарды ұсынуға;

4) өздерінің қызметіне қатысты ақпаратқа, оның ішінде автоматтандырылған жүйелер мен дерекқорға деректерді түзету мүмкіндігінсіз (қарау режимінде) қол жеткізуді қамтамасыз етуге;

5) өкілді өзіне жүктелген функцияларды орындауы үшін қажетті құжаттардың көшірмелерімен қамтамасыз етуге міндетті.

9. Өкіл өзі бақылау және қадағалау функцияларын жүзеге асыру барысында алған, қызметтік, коммерциялық, банктік құпияны, зейнетақы жинақтарының, сақтандырудың құпиясын немесе заңмен қорғалатын өзге де құпияны құрайтын мәліметтерді жария еткені үшін Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес, оның ішінде уәкілетті органда жұмысын тоқтатқаннан кейін де жауапты болады.

Өкіл уәкілетті органда жұмысын тоқтатқаннан кейін бір жыл ішінде өзі өкіл болып табылған ұйымға жұмысқа қабылдана алмайды.

Өкіл өзі өкіл болып табылатын немесе болып табылған ұйым органдарының отырыстары барысында қабылданатын (қабылданған) нәтижелер мен шешімдер үшін жауапты болмайды.

10. Осы баптың талаптары Қазақстан Республикасы бейрезидент-банктерінің филиалдарына, Қазақстан Республикасы бейрезидент-сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдарының филиалдарына қолданылады.

Ескерту. 15-9-бапқа өзгеріс енгізілді – ҚР 12.07.2022 № 138-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

15-10-бап. Мемлекеттік емес эмиссиялық бағалы қағаздар эмитенттерінің мониторингі

1. Мемлекеттік емес эмиссиялық бағалы қағаздар эмитенттерінің мониторингін уәкілетті орган олардың Қазақстан Республикасының бағалы қағаздар рыногы туралы және акционерлік қоғамдар туралы заңнамасының талаптарын сақтауы нысанасына:

1) мемлекеттік емес эмиссиялық бағалы қағаздар шығарылымын мемлекеттік тіркеуді жүзеге асыру, мемлекеттік емес эмиссиялық бағалы қағаздар шығарылымының проспектісіне өзгерістерді және (немесе) толықтыруларды тіркеу, мемлекеттік емес эмиссиялық бағалы қағаздарды орналастыру немесе өтеу қорытындысы туралы есепті және акционерлік қоғамның орналастырылған акцияларының бір түрін осы акционерлік қоғам акцияларының басқа түріне айырбастау туралы есепті бекіту кезінде;

2) мемлекеттік емес эмиссиялық бағалы қағаздар эмитенттерінің өз қызметі туралы ақпаратты ашуы бойынша жүзеге асырады.

2. Мемлекеттік емес эмиссиялық бағалы қағаздар эмитенттерінің мониторингін уәкілетті орган мемлекеттік емес эмиссиялық бағалы қағаздар эмитенттері ұсынатын ақпарат және өзге де ақпарат, оның ішінде ведомствоаралық және халықаралық ынтымақтастық шеңберінде алынған ақпарат негізінде жүзеге асырады.

3. Мемлекеттік емес эмиссиялық бағалы қағаздар эмитенттерінің мониторингін жүргізу шеңберінде уәкілетті орган мемлекеттік емес эмиссиялық бағалы қағаздар эмитенттерінен және олардың лауазымды адамдарынан мәліметтер мен құжаттарды, оның ішінде мемлекеттік емес эмиссиялық бағалы қағаздар эмитенттерінің қаржылық есептілігін және органдары отырыстарының (сырттай өткізілгендерді қоса алғанда) материалдарын жазбаша нысанда сұратуға құқылы.

Мемлекеттік емес эмиссиялық бағалы қағаздар эмитенттері уәкілетті орган сұратып отырған мәліметтер мен құжаттарды ол белгілеген мерзімдерде ұсынуға міндетті.

2-2-тарау. Уәкілетті органның жұмыскерлері

Ескерту. Заң 2-2-тараумен толықтырылды - ҚР 03.07.2019 № 262-VI Заңымен (01.01.2020 бастап қолданысқа енгізіледі).

15-11-бап. Уәкілетті орган жұмыскерлері лауазымдарының құрамы

Мемлекеттік әкімшілік және азаматтық қызметшілерге жатпайтын, уәкілетті органда лауазым атқаратын адамдар уәкілетті органның жұмыскерлері болып табылады.

Уәкілетті орган жұмыскерлерінің еңбегіне ақы төлеу уәкілетті орган жұмыскерлерінің еңбегіне ақы төлеу жүйесінің негізінде жүргізіледі.

Уәкілетті органның жұмыскерлері лауазымдарының құрамына:

1) мемлекеттік саяси қызметшілердің;

2) уәкілетті орган қызметшілерінің;

3) уәкілетті органның техникалық қызметшілерінің лауазымдары кіреді.

Мемлекеттік қызметшілерге жатпайтын, уәкілетті органда мемлекеттің міндеттері мен функцияларын іске асыруға бағытталған лауазымдық өкілеттіктерді жүзеге асыратын адамдар уәкілетті органның қызметшілері болып табылады.

Уәкілетті органның қызметшісі лауазымына орналасу міндетті арнаулы тексерудің оң нәтижелері алынғаннан кейін жүзеге асырылады.

Міндетті арнаулы тексерудің оң нәтижелерін алмаған адам уәкілетті органның қызметшісі лауазымына тағайындала алмайды.

Лауазымдық өкілеттіктер деп уәкілетті органның алдында тұрған мақсаттар мен міндеттерге сай келетін уәкілетті орган қызметшілерінің нақты мемлекеттік лауазымында көзделген құқықтар мен міндеттер түсініледі.

Уәкілетті орган қызметшілері лауазымдарының тізбесін Қазақстан Республикасының Президенті бекітеді.

Азаматтық қызметшілерге жатпайтын, уәкілетті органға қызмет көрсету және оның жұмыс істеуін қамтамасыз ету жөніндегі еңбек міндеттерін орындайтын адамдар уәкілетті органның техникалық қызметшілері болып табылады.

Техникалық қызметшілер лауазымдарының тізбесін уәкілетті органның Төрағасы бекітеді.

Уәкілетті орган жұмыскерлерінің еңбегі осы Заңда, сондай-ақ Қазақстан Республикасының өзге де нормативтік құқықтық актілерінде және уәкілетті органның актілерінде белгіленген ерекшеліктермен бірге Қазақстан Республикасының Еңбек кодексімен реттеледі.

Ескерту. 15-11-бапқа өзгеріс енгізілді – ҚР 23.12.2023 № 51-VIII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 19.06.2024 № 97-VIII (01.07.2024 бастап қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

15-12-бап. Уәкілетті органның қызметшілерімен еңбек шартын тоқтату

Уәкілетті органның қызметшілерімен еңбек шартын тоқтату мынадай негіздер бойынша жүргізіледі:

1) Қазақстан Республикасының Еңбек кодексінде көзделген;

2) олардың уәкілетті органда болу мерзімін жыл сайын ұзарту құқығымен, Қазақстан Республикасының заңында белгіленген зейнеткерлік жасқа толу;

3) міндетті арнаулы тексерудің теріс нәтижелері;

4) олардың кірістері мен мүлкі туралы көрінеу жалған мәліметтер ұсыну;

5) осы Заңда және "Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы" Қазақстан Республикасының Заңында белгіленген сыбайлас жемқорлыққа қарсы міндеттер мен шектеулерді сақтамау;

6) инвестициялық қорлардың тиесілі пайларын, коммерциялық ұйымдардың облигациялары мен акцияларын сенімгерлік басқаруға бермеу;

7) уәкілетті органға кірген кезде жұмысқа қабылдаудан бас тартуға негіз болуы мүмкін көрінеу жалған құжаттарды немесе мәліметтерді ұсыну;

8) аттестаттаудың теріс нәтижелері;

9) Қазақстан Республикасының заңдарында көзделген өзге де негіздер.

Уәкілетті орган жұмыскерлерінің санын немесе штатын қысқарту негізі бойынша еңбек шарты бұзылған кезде уәкілетті органның қысқаратын лауазымды атқаратын қызметшісіне кемінде үш жыл жұмыс өтілі болған кезде төрт орташа айлық жалақы мөлшерінде жұмыстан шығу жәрдемақысы төленеді.

Ескерту. 15-12-бапқа өзгеріс енгізілді – ҚР 23.12.2023 № 51-VIII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

15-13-бап. Уәкілетті орган қызметшілерінің құқықтары мен міндеттері

1. Уәкілетті орган қызметшілерінің:

1) Қазақстан Республикасының Конституциясымен және Еңбек кодексімен Қазақстан Республикасының азаматтарына кепілдік берілетін құқықтар мен бостандықтарды пайдалануға;

2) өз өкілеттіктері шегінде мәселелерді қарауға және олар бойынша шешімдер қабылдауға қатысуға, тиісті органдар мен лауазымды адамдардың оларды орындауын талап етуге;

3) лауазымдық міндеттерін орындау үшін қажетті ақпарат пен материалдарды белгіленген тәртіппен алуға;

4) лауазымдық міндеттерін орындау үшін Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген тәртіппен ұйымдарға баруға;

5) басшыдан уәкілетті орган қызметшілерінің атқаратын лауазымына сәйкес лауазымдық өкілеттік міндеттері мен көлемін дәл айқындауды талап етуге;

6) жеке басының қадір-қасиетінің құрметтелуіне, басшылар, өзге де жеке тұлғалар және лауазымды адамдар тарапынан өзіне әділ және құрметпен қарауына;

7) оқуға және біліктілігін арттыруға;

8) өздерінің лауазымдық өкілеттіктеріне қатысты материалдармен кедергісіз танысуға және қажет болған кезде жеке түсініктемелер беруге;

9) біліктілігі, қабілеті, өзінің лауазымдық өкілеттіктерін адал орындауы ескеріле отырып, лауазымы бойынша жоғарылауға;

10) қызметшінің пікірінше негізсіз айыптаулар болған кезде қызметтік тергеп-тексеруді талап етуге;

11) педагогикалық, ғылыми және өзге де шығармашылық қызметпен айналысуға құқығы бар.

2. Уәкілетті органның қызметшілері:

1) Қазақстан Республикасының Конституциясы мен заңнамасын сақтауға;

2) уәкілетті органның актісінде айқындалған тәртіппен ант беруге;

3) жеке және заңды тұлғалар құқықтарының, бостандықтары мен заңды мүдделерінің сақталуын және қорғалуын қамтамасыз етуге, Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен және мерзімдерде жеке және заңды тұлғалардың өтініштерін қарауға, олар бойынша қажетті шаралар қолдануға;

4) өздеріне берілген құқықтар шегінде және лауазымдық міндеттеріне сәйкес өкілеттіктерді жүзеге асыруға;

5) өз өкілеттіктері шегінде шығарған басшылардың бұйрықтары мен өкімдерін, жоғары тұрған органдар мен лауазымды адамдардың шешімдері мен нұсқауларын орындауға;

6) лауазымдық міндеттерін орындау кезінде алатын, жеке тұлғалардың жеке өмірін, ар-намысы мен қадір-қасиетін қозғайтын мәліметтерді құпия сақтауға және Қазақстан Республикасының заңнамасында көзделген жағдайларды қоспағанда, олардан осындай ақпарат беруді талап етпеуге;

7) мемлекеттік меншіктің сақталуын қамтамасыз етуге;

8) өздеріне мәлім болған сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылық жағдайлары туралы басшылықтың назарына немесе құқық қорғау органдарына дереу жеткізуге;

9) лауазымдық өкілеттіктерін тиімді орындау үшін өзінің кәсіптік деңгейі мен біліктілігін арттыруға;

10) Қазақстан Республикасының заңдарында көзделген жағдайларды қоспағанда, автоматтандырылған ақпараттық кіші жүйелермен (оларға қолжетімділік болғанда) жұмыс істеген кезде алынған ақпаратты қоса алғанда, өзінің лауазымдық өкілеттіктерін орындау кезінде кез келген жеткізгіш түрінде қабылдау үшін кез келген қолжетімді нысанда алынған қызметтік, коммерциялық, банктік құпияны, сақтандыру, зейнетақы жинақтарының құпиясын және заңмен қорғалатын өзге де құпияны, сондай-ақ басқа да ақпаратты үшінші тұлғаларға жария етпеуге;

11) уәкілетті орган қызметшісі лауазымына орналасқан күнінен бастап күнтізбелік отыз күн ішінде өздеріне тиесілі инвестициялық қорлардың пайларын, облигацияларды және коммерциялық ұйымдардың акцияларын сенімгерлік басқаруға беруге және уәкілетті органның кадр қызметіне сенімгерлік басқару шартының нотариат куәландырған көшірмесін ұсынуға міндетті.

3. Уәкілетті органның қызметшілері инвестициялық қорлардың пайларын, коммерциялық ұйымдардың облигациялары мен акцияларын сатып алуға құқылы емес.

3-1. Егер уәкілетті органның лауазымды адамы уәкілетті органда өзінің лауазымдық өкілеттіктерін орындау кезеңінде жұмысын тоқтатудың алдындағы бір жылда аталған адам өзінің лауазымдық өкілеттіктеріне байланысты осы коммерциялық ұйымды тексеру нысанындағы бақылау функцияларын тікелей жүзеге асырса не осы коммерциялық ұйымның қызметі оның лауазымдық өкілеттіктеріне сәйкес уәкілетті органның көрсетілген лауазымды адамымен тікелей байланысты болса, уәкілетті органда жұмысы тоқтатылғаннан кейін бір жыл бойы коммерциялық ұйымға жұмысқа қабылдана алмайды.

4. Уәкілетті органның қызметшілері өздерінің лауазымдық өкілеттіктеріне орай тексерілетін субъектілердің қызметіне тексерулерді жүзеге асырған жағдайда, лауазымдық өкілеттіктерін нақты және бейтарап орындауына кедергі келтіруі мүмкін барлық мән-жайлар туралы, оның ішінде:

1) тексерілетін субъектілердің басшы қызметкерлері болып табылатын жақын туыстары (жекжаттары), жұбайлары;

2) тексерілетін субъектілерде жұмыс істейтін жақын туыстары немесе жұбайлары;

3) тексерілетін субъектілерден алған қарыз және тексерілетін субъектілер алдындағы өзге де мүліктік міндеттемелер туралы жоғары тұрған басшылыққа дереу хабарлауға міндетті.

Ескерту. 15-13-бапқа өзгеріс енгізілді – ҚР 12.07.2022 № 138-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 19.06.2024 № 97-VIII (01.07.2024 бастап қолданысқа енгізіледі); 03.01.2026 № 251-VIII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.

15-14-бап. Уәкілетті орган жұмыскерлерінің жауаптылығы

1. Уәкілетті органның қызметшілері мен техникалық қызметшілері жүктелген міндеттер мен еңбек тәртібін орындамағаны және тиісінше орындамағаны үшін Қазақстан Республикасының Еңбек кодексіне сәйкес жауапты болады.

2. Тәртіптік жазаны:

1) уәкілетті органның тәртіптік жауаптылыққа тартылатын қызметшісін лауазымға тағайындауға және лауазымынан босатуға құқығы бар лауазымды адам қолданады;

2) дәл сол бір теріс қылық үшін қайталап қолдануға болмайды;

3) уәкілетті органның актісінде айқындалатын тәртіппен қолданады.

3. Уәкілетті органның тәртіптік теріс қылыққа жол берген қызметшілерін оларды лауазымға тағайындауға және лауазымынан босатуға құқығы бар лауазымды адам белгіленген тәртіппен жауаптылығы туралы мәселе шешілгенге дейін лауазымдық міндеттерін орындаудан уақытша шеттетуі мүмкін.

4. Уәкілетті органның қызметшілері мен техникалық қызметшілері тәртіптік жауаптылыққа тартылуға байланысты барлық материалдармен міндетті түрде таныстырылуға тиіс, оларға қызметтік тергеп-тексеру рәсіміне жеке өзінің қатысу құқығы беріледі.

5. Уәкілетті органның жауаптылыққа тартылатын қызметшілері мен техникалық қызметшілері уәкілетті органның әрекеттері мен шешімдеріне сотқа шағым жасай алады.

6. Уәкілетті органның қызметшілері мен техникалық қызметшілері қылмыстық және өзге де құқық бұзушылықтар жасаған жағдайда, олар Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген негіздерде және тәртіппен тиісінше қылмыстық, әкімшілік, материалдық жауаптылықта болады.

7. Уәкілетті орган бұрынғы жұмыскерлері мен Басқарма мүшелерін қоса алғанда, өз жұмыскерлерінің, Басқарма мүшелерiнің және өзі тартқан тұлғалардың уәкілетті органға жүктелген функцияларды жүзеге асыру мақсатындағы, оның ішінде банктердің, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдарының, Қазақстан Республикасы бейрезидент-банктері филиалдарының, Қазақстан Республикасы бейрезидент-сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдары филиалдарының уақытша әкімшіліктері және тарату комиссиялары мүшелерінің міндеттерін орындауы кезеңіндегі әрекеттеріне (әрекетсіздігіне), шешімдер қабылдауына байланысты оларға қарсы талап қоюлар берілген жағдайда, оларды құқықтық қорғауды қамтамасыз етеді.

Ескерту. 15-14-бапқа өзгеріс енгізілді – ҚР 02.01.2021 № 399-VI (16.12.2020 бастап қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

15-15-бап. Уәкілетті орган жұмыскерлерінің демалыстары

1. Уәкілетті органның жұмыскерлеріне екі лауазымдық айлықақы мөлшерінде сауықтыруға арналған жәрдемақы төлене отырып, ұзақтығы күнтізбелік отыз күн жыл сайынғы ақы төленетін еңбек демалысы беріледі.

Уәкілетті органның жұмыскерлеріне жұмыс істеген бірінші және келесі жылдары үшін жыл сайынғы ақы төленетін еңбек демалысы тараптардың келісімі бойынша жұмыс жылының кез келген уақытында беріледі.

2. Уәкілетті орган жұмыскерлерінің қалауы бойынша жыл сайынғы ақы төленетін еңбек демалыстары оларға бөліп берілуі мүмкін. Бұл ретте жыл сайынғы ақы төленетін еңбек демалысының бір бөлігі демалыс ұзақтығының күнтізбелік екі аптасынан кем болмауға тиіс.

3. Уәкілетті органның жұмыскерлеріне Қазақстан Республикасының еңбек заңнамасында белгіленген тәртіппен, оның ішінде олар жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру бағдарламалары бойынша мемлекеттік тапсырыс шеңберінде оқыған жағдайда жалақысы сақталмайтын демалыс берілуі мүмкін.

15-16-бап. Уәкілетті органның жұмыскерлеріне іссапарлар кезіндегі кепілдіктер мен өтемақылар

1. Уәкілетті органның жұмыскерлеріне қызметтік іссапарларға, оның ішінде шет мемлекеттерге қызметтік іссапарларға арналған шығыстары уәкілетті орган Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкімен келісу бойынша айқындайтын тәртіппен өтеледі.

2. Іссапардың бүкіл уақыты бойында уәкілетті органның іссапарға жіберілген жұмыскерлерінің жұмыс орны (лауазымы) мен орташа жалақысы сақталады.

Ескерту. 15-16-бапқа өзгеріс енгізілді – ҚР 19.06.2024 № 97-VIII (01.07.2024 бастап қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

15-17-бап. Уәкілетті органның қызметін тексеру

Уәкілетті органның қызметін мемлекеттік органдардың тексеруі Қазақстан Республикасы Президентінің келісімімен немесе тапсырмасы бойынша жүзеге асырылады.

2-3-тарау. Банк және микроқаржы активтері сатылатын электрондық сауда алаңы

Ескерту. Заң 2-3-тараумен толықтырылды – ҚР 19.06.2024 № 97-VIII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

15-18-бап. Банк және микроқаржы активтері сатылатын электрондық сауда алаңы

1. Банк және микроқаржы активтері сатылатын электрондық сауда алаңы (бұдан әрі – электрондық сауда алаңы):

1) "Қазақстан Республикасындағы банктер және банк қызметі туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 28-бабының 1-тармағында көрсетілген, банктің, банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымның, стрестік активтерді басқару жөніндегі еншілес ұйымның мүлкіне;

2) "Микроқаржылық қызмет туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 7-бабы 2-тармағы 11-7) тармақшасының бірінші абзацында көрсетілген микроқаржы ұйымының мүлкіне;

3) банктік қарыз шарты бойынша құқықтарға (талаптарға);

4) микрокредит беру туралы шарт бойынша құқықтарға (талаптарға) қатысты сауда-саттық өткізу үшін инфрақұрылымды қамтамасыз ететін интернет-ресурс болып табылады.

2. Электрондық сауда алаңына қолжетімділікті және оның жұмыс істеуін электрондық сауда алаңының операторы (бұдан әрі – оператор) қамтамасыз етеді.

3. "Қазақстан Республикасындағы банктер және банк қызметі туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 63-бабында және "Микроқаржылық қызмет туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 9-1-бабында белгіленген шектеулер ескеріле отырып, банктер, банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдар, стрестік активтерді басқару жөніндегі еншілес ұйымдар, микроқаржы ұйымдары, сондай-ақ өзге де тұлғалар электрондық сауда алаңында өткізілетін сауда-саттыққа қатысушылар бола алады.

4. Оператор электрондық сауда алаңындағы сауда-саттықты уәкілетті органның нормативтік құқықтық актісінде бекітілген электрондық сауда алаңында сауда-саттық өткізу қағидаларына сәйкес әзірленген оператордың ішкі қағидалары негізінде өткізеді.

Электрондық сауда алаңының ақпараттық қауіпсіздігін оператор уәкілетті органның нормативтік құқықтық актісінде айқындалған тәртіппен қамтамасыз етеді.

5. Электрондық сауда алаңында өткізілген сауда-саттық нәтижелері бойынша жасалатын сатып алу-сату шартынан, құқықтарды (талаптарды) басқаға беру шартынан туындайтын тараптардың ақшалай міндеттемелерін сауда-саттыққа қатысушылар жасалған сатып алу-сату шартында, құқықтарды (талаптарды) басқаға беру шартында айқындалған тәртіппен және мерзімдерде орындайды.

Оператор электрондық сауда алаңында өткізілген сауда-саттық нәтижелері бойынша жасалатын сатып алу-сату шартының, құқықтарды (талаптарды) басқаға беру шартының тарапы болып табылмайды.

Ескерту. 15-18-бапқа өзгеріс енгізілді – ҚР 16.01.2026 № 259-VIII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

15-19-бап. Оператор

1. Оператор ретінде Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес акционерлік қоғамның немесе жауапкершілігі шектеулі серіктестіктің ұйымдық-құқықтық нысанында құрылған заңды тұлға бола алады.

2. Оператор қызметін жүзеге асыру құқығына уәкілетті органның рұқсаты болған кезде оператор қызметті жүзеге асыруға құқылы. Оператор қызметін жүзеге асыру құқығына уәкілетті органның рұқсатын оператордың алған күні электрондық сауда алаңының жұмыс істей бастау күні болып табылады.

3. Оператор электрондық сауда алаңының жұмыс істеуін қамтамасыз ету мақсаттары үшін:

1) сауда-саттыққа қойылған мүлікке қатысты хабарландырулар жариялауды;

2) сатушы мен әлеуетті сатып алушы арасында электрондық сауда алаңында өткізілетін банктік қарыз шарттары немесе микрокредит беру туралы шарттар бойынша құқықтарға (талаптарға) қатысты ақпаратты жария етпеу туралы шарт жасасуды;

3) сауда-саттыққа қатысушылардың сауда-саттыққа қойылған мүлікке қатысты ақпаратты уәкілетті органның нормативтік құқықтық актісінде айқындалған тәртіппен жария етуін;

4) сауда-саттыққа қатысушылардың сауда-саттыққа қойылған мүлікке қатысты сатып алу-сату шартының жобасын келісуін және оған өзгерістер енгізуін;

5) сауда-саттыққа қатысушылардың сауда-саттыққа қойылған, банктік қарыз шарты, микрокредит беру туралы шарт бойынша құқықтарды (талаптарды) басқаға беру шартының жобасын келісуін және оған өзгерістер енгізуін;

6) уәкілетті органның нормативтік құқықтық актісінде айқындалған тәртіпке сәйкес сауда-саттықта өткізілген мүлікке қатысты сатып алу-сату шартын жасасуды;

7) уәкілетті органның нормативтік құқықтық актісінде айқындалған тәртіпке сәйкес, сауда-саттықта өткізілген, банктік қарыз шарты, микрокредит беру туралы шарт бойынша құқықтарды (талаптарды) басқаға беру шартын жасасуды;

8) өткізілген сауда-саттық туралы нәтижелерді жариялауды;

9) электрондық сауда алаңында жүзеге асырылатын сауда-саттыққа қатысушылардың іс-әрекеттерін есепке алуды жүргізуді;

10) Қазақстан Республикасының дербес деректерді, банктік және заңмен қорғалатын өзге де құпияны қорғау туралы заңнамасының талаптарын сақтауды;

11) осы Заңда және уәкілетті органның нормативтік құқықтық актілерінде көзделген басқа да талаптарды сақтауды қамтамасыз етуге міндетті.

Өтініш берушінің электрондық сауда алаңының жұмыс істеуін қамтамасыз ету үшін операторға қойылатын талаптарға сәйкестігін тексеруді уәкілетті органның нормативтік құқықтық актісіне сәйкес құрылатын комиссия жүзеге асырады.

4. Оператор мынадай қызмет түрлерін:

1) кредиттік бюро қызметінің негізгі және қосымша түрлерін (тиісті рұқсат болған кезде);

2) электрондық сауда алаңында өткізілетін сауда-саттықты ұйымдастыруға қатысты арнаулы бағдарламалық қамтылымды ұсыну және оған қызмет көрсету бойынша қызметтер көрсетуді;

3) маркетингтік және статистикалық зерттеулерді қоспағанда, оператор қызметін өзге де кәсіпкерлік қызметпен қоса атқаруға құқылы емес.

5. Оператор қызметін жүзеге асыру құқығына уәкілетті органның рұқсатын беру шарттары мен тәртібі уәкілетті органның нормативтік құқықтық актісінде айқындалады.

6. Өтініш беруші рұқсатты алу үшін уәкілетті органға мынадай құжаттарды:

1) уәкілетті органның нормативтік құқықтық актісінде белгіленген мәліметтерді қамтитын рұқсат беру туралы өтінішті;

ЗҚАИ-ның ескертпесі!
2) тармақшаға өзгеріс енгізу көзделген – ҚР 09.01.2026 № 256-VIII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін алты ай өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

2) құрылтай құжаттары қаржылық есептілік депозитарийінің интернет-ресурсында болмаған немесе уәкілетті органның оларды "электрондық үкіметтің" веб-порталы арқылы алу мүмкіндігі болмаған жағдайда олардың нотариат куәландырған көшірмелерін ұсынады.

Оператор қызметін жүзеге асыру құқығына рұқсат беру туралы өтініш уәкілетті орган айқындаған мерзімдерде, бірақ өтініш беруші осы тармақта көзделген құжаттарды ұсынған күннен бастап жетпіс жұмыс күнінен аспайтын мерзімде қаралуға тиіс.

7. Оператор қызметін жүзеге асыру құқығына рұқсат беруден бас тартуды уәкілетті орган мынадай негіздердің кез келгені бойынша жүргізеді:

1) өтініш берушінің осы Заңға сәйкес оператор үшін тыйым салынған қызмет түрін жүзеге асыруы;

2) өтініш берушінің осы Заңның осы бабында, 15-18-бабында және уәкілетті органның нормативтік құқықтық актілерінде белгіленген талаптарға сай келмеуі;

3) егер өтініш берушіге қатысты өтініш берушінің оператор қызметін жүзеге асыруына тыйым салатын заңды күшіне енген сот шешімі болса;

4) ұсынылған құжаттар бойынша уәкілетті органның ескертулерін белгіленген мерзімде жоймау.

8. Операторды қайта ұйымдастыру және тарату Қазақстан Республикасының заңдарында көзделген тәртіппен жүзеге асырылады.

15-20-бап. Операторлардың қызметін мемлекеттік реттеу, бақылау және қадағалау ерекшеліктері

Операторлардың қызметін мемлекеттік реттеу, бақылау және қадағалау мақсатында уәкілетті орган:

1) оператор қызметін реттеу және электрондық сауда алаңының жұмыс істеуі саласында операторлардың орындауы үшін міндетті нормативтік құқықтық актілерді қабылдайды;

2) оператор қызметін жүзеге асыру құқығына рұқсат береді не беруден бас тартады;

3) осы Заңның талаптары мен уәкілетті органның оператор қызметін жүзеге асыруға және электрондық сауда алаңының жұмыс істеуіне байланысты қатынастарды реттейтін нормативтік құқықтық актілердің талаптарының анықталған бұзушылықтарын жою туралы, оның ішінде уәкілетті органға өзінің бақылау және қадағалау функцияларын жүзеге асыруы үшін қажетті ақпарат белгіленген мерзімдерде ұсынылмаған жағдайда жазбаша нұсқамалар жібереді;

4) осы Заңда белгіленген тәртіппен және негіздерде операторларға санкциялар қолданады;

5) оператор қызметі және электрондық сауда алаңының жұмыс істеуі мәселелері бойынша жеке және заңды тұлғалардың өтініштерін қарайды;

6) Қазақстан Республикасының заңнамасында көзделген өзге де функцияларды жүзеге асырады.

15-21-бап. Жазбаша нұсқама және санкциялар

1. Осы Заңды және уәкілетті органның оператор қызметін жүзеге асыруға және электрондық сауда алаңының жұмыс істеуіне байланысты қатынастарды реттейтін нормативтік құқықтық актілерін бұзған жағдайда, уәкілетті орган операторға жазбаша нұсқама жіберуге құқылы.

Анықталған бұзушылықтарды және (немесе) оларды жасауға ықпал еткен себептерді, сондай-ақ жағдайларды белгiленген мерзiмде жоюға бағытталған, орындалуы міндетті түзету шараларын қабылдау және (немесе) анықталған бұзушылықтарды және (немесе) оларды жасауға ықпал еткен себептерді, сондай-ақ жағдайларды жою жөніндегі іс-шаралар жоспарын (бұдан әрі – іс-шаралар жоспары) белгiленген мерзiмде ұсыну қажеттілігі жөнінде операторға берілген нұсқау жазбаша нұсқама болып табылады.

Жазбаша нұсқамада белгіленген мерзімде ұсынылған іс-шаралар жоспарында бұзушылықтардың, олардың туындауына алып келген себептердің сипаттамасы, жоспарланған іс-шаралардың тізбесі, оларды жүзеге асыру мерзімдері, сондай-ақ жауапты лауазымды адамдар көрсетіледі.

2. Уәкілетті органның жазбаша нұсқамасына шағымдану Қазақстан Республикасының заңдарында айқындалған тәртіппен жүзеге асырылады.

Уәкілетті органның жазбаша нұсқамасына шағымдану оның орындалуын тоқтата тұрмайды.

3. Оператор уәкілетті органды жазбаша нұсқамада көрсетілген шаралардың жазбаша нұсқамада көзделген мерзімдерде орындалғаны туралы хабардар етуге міндетті.

Бұзушылықты іс-шаралар жоспарында не жазбаша нұсқамада белгіленген мерзімдерде операторға байланысты емес себептер бойынша жою мүмкіндігі болмаған жағдайда, уәкілетті орган іс-шаралар жоспарын не жазбаша нұсқаманы орындау мерзімін уәкілетті органның нормативтік құқықтық актісінде айқындалған тәртіппен ұзартуы мүмкін.

4. Уәкілетті орган осы бапта белгіленген негіздер бойынша оператор қызметін жүзеге асыру құқығына берілген рұқсаттың қолданысын тоқтата тұру не оператор қызметін жүзеге асыру құқығына берілген рұқсаттан айыру түріндегі санкцияны операторға санкциялар ретінде қолдануға құқылы.

5. Оператор қызметін жүзеге асыру құқығына берілген рұқсаттың қолданысын уәкілетті орган мынадай негіздердің бірі бойынша алты айға дейінгі мерзімге тоқтата тұрады:

1) осы Заңда және (немесе) уәкілетті органның нормативтік құқықтық актісінде белгіленген талаптардың сақталмауы;

2) рұқсат беруге негіз болған құжаттардың шындыққа сәйкес келмейтіндігінің анықталуы;

3) осы Заң талаптарының және (немесе) уәкілетті органның оператор қызметін жүзеге асыруға және электрондық сауда алаңының жұмыс істеуіне байланысты қатынастарды реттейтін нормативтік құқықтық актілері талаптарының бұзылуын жою туралы уәкілетті органның жазбаша нұсқамаларының жүйелі түрде (қатарынан күнтізбелік он екі ай ішінде үш және одан да көп рет) орындалмауы.

6. Оператор қызметін жүзеге асыру құқығына берілген рұқсаттың қолданысын тоқтата тұру оператор ретінде қызметті жүзеге асыруға тыйым салуға алып келеді.

7. Оператор қызметін жүзеге асыру құқығына берілген рұқсаттың қолданысын тоқтата тұру туралы шешімде рұқсаттың қолданысын тоқтата тұрудың негіздері мен мерзімі көрсетілуге тиіс. Көрсетілген рұқсаттың қолданысы уәкілетті органның тиісті шешімі оператордың атқарушы органының назарына жеткізілген күннен бастап тоқтатыла тұрған деп есептеледі.

Оператор қызметін жүзеге асыру құқығына берілген рұқсатының қолданысы тоқтатыла тұрған оператор электрондық сауда алаңында бұрын жасалған шарттар бойынша өзіне қабылдаған міндеттемелерді орындауға міндетті.

8. Оператор қызметін жүзеге асыру құқығына берілген рұқсаттан айыруды уәкілетті орган мынадай негіздердің бірі бойынша жүргізеді:

1) оператор қызметін жүзеге асыру құқығына берілген рұқсаттың қолданысын уәкілетті орган тоқтата тұрған себептің жойылмауы;

2) оператор қызметін жүзеге асыру құқығына берілген рұқсаттың қолданысын соңғы он екі ай ішінде бірнеше рет (екі және одан да көп рет) тоқтата тұру;

3) оператор қызметін жүзеге асыру құқығына рұқсат алған кезде оператордың көрінеу жалған ақпарат беруі;

4) оператор қызметін жүзеге асыруға тыйым салатын заңды күшіне енген сот шешімінің болуы;

5) операторды ерікті немесе мәжбүрлеп тарату туралы шешім.

9. Оператор қызметін жүзеге асыру құқығына берілген рұқсаттың қолданысын тоқтату "Рұқсаттар және хабарламалар туралы" Қазақстан Республикасының Заңында көзделген негіздер бойынша жүргізіледі.

10. Оператор қызметін жүзеге асыру құқығынан айырылған оператордың оператор қызметін жүзеге асыруға құқығы жоқ.

2-4-тарау. Іс-қимылды қадағалау

Ескерту. 2-4-тараумен толықтырылды – ҚР 16.01.2026 № 259-VIII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

15-22-бап. Қаржы нарығындағы жауапты іскерлік практикалар

1. Іс-қимылды қадағалау субъектілері қаржылық көрсетілетін қызметтерді тұтынушылармен өзара іс-қимыл жасау кезінде қаржы нарығында жауапты іскерлік практикаларды сақтауға міндетті, онда:

1)
ЗҚАИ-ның ескертпесі!
1) тармақша 01.07.2026 бастап қолданысқа енгізіледі – ҚР 16.01.2026 № 259-VIII Заңымен.

2) қаржы өнімдері туралы ақпаратты ашып көрсету;

3) қаржылық көрсетілетін қызметтерді тұтынушылармен өзара іс-қимыл жасаудың барлық кезеңінде қаржы нарығында жосықсыз практикаларға жол бермеу;

4) уәкілетті агенттердің қызметі үшін жауапкершілік алу;

5) қаржылық көрсетілетін қызметтерді тұтынушылардың жолданымдарын қарау;

6) қаржылық көрсетілетін қызметтерді тұтынушылардың қаржылық сауаттылық деңгейін арттыру, оның ішінде тиісті іс-шараларды әзірлеу және іске асыру арқылы арттыру көзделеді.

Осы тармақтың бірінші бөлігінің 2) және 3) тармақшаларында белгіленген талаптар уәкілетті агенттерге қолданылады.

2. Қаржы нарығындағы жауапты іскерлік практикаларға қойылатын талаптар уәкілетті органның нормативтік құқықтық актілерінде белгіленеді.

15-23-бап. Қаржы өнімдерін басқару

ЗҚАИ-ның ескертпесі!
15-23-бап 01.07.2026 бастап қолданысқа енгізіледі – ҚР 16.01.2026 № 259-VIII Заңымен.

15-24-бап. Қаржы өнімдері туралы ақпаратты ашып көрсету

ЗҚАИ-ның ескертпесі!
15-24-бап 01.07.2026 бастап қолданысқа енгізіледі – ҚР 16.01.2026 № 259-VIII Заңымен.

15-25-бап. Қаржы нарығында жосықсыз практикаларға жол бермеу

1. Іс-қимылды қадағалау субъектілері қаржы өнімдерін ұсыну кезінде қаржылық көрсетілетін қызметтерді тұтынушыларға қатысты жосықсыз практикаларға жол бермеуге міндетті.

2. Жосықсыз практикалардың түрлері мен белгілері, іс-қимылды қадағалау субъектілерінің жосықсыз практикаларды анықтау тәртібі уәкілетті орган бекіткен банк қызметін жүзеге асыруға қойылатын талаптарда, сақтандыру ұйымының, Қазақстан Республикасының бейрезиденті сақтандыру ұйымы филиалының сақтандыру қызметін жүзеге асыруына қойылатын талаптарда, бағалы қағаздар нарығында брокерлік және (немесе) дилерлік қызметті жүзеге асыру қағидаларында, брокердің және (немесе) дилердің банк операцияларын жүргізу тәртібінде, микроқаржылық қызметті жүзеге асыруға қойылатын талаптарда айқындалады.

3. Іс-қимылды қадағалау субъектілері өз қызметкерлеріне қаржылық көрсетілетін қызметтерді тұтынушыларға қатысты жосықсыз практикаларды болғызбауға бағытталған сыйақы беру саясатын әзірлейді.

15-26-бап. Қаржы өнімдерін ұсыну кезінде уәкілетті агенттердің қызметі үшін іс-қимылды қадағалау субъектілерінің жауапкершілігі

Іс-қимылды қадағалау субъектілері уәкілетті агенттер арқылы қаржы өнімдерін ұсыну кезінде:

1) іс-қимылды қадағалау субъектінің ішкі құжатында белгіленген тәртіппен уәкілетті агенттердің тіркелімін жүргізуге;

2) уәкілетті агенттердің қаржы өнімдерін ұсыну үшін қажетті кәсіби құзыретін қамтамасыз етуге;

3) уәкілетті агенттердің қаржы өнімдерін ұсынуды реттейтін Қазақстан Республикасы заңнамасының және іс-қимылды қадағалау субъектісінің ішкі құжаттарының талаптарын сақтауын бақылауды жүзеге асыруға міндетті.

15-27-бап. Қаржылық көрсетілетін қызметтерді тұтынушының жолданымдарын қарау

Іс-қимылды қадағалау субъектілері қаржылық көрсетілетін қызметтерді тұтынушылардың қаржы өнімдеріне және (немесе) уәкілетті агенттердің қызметіне байланысты жолданымдарын Қазақстан Республикасының заңнамасында және уәкілетті органның нормативтік құқықтық актілерінде айқындалған тәртіппен қарауға және олар бойынша шешімдер қабылдауға міндетті.

2-5-тарау. Қаржылық көрсетілетін қызметтерді тұтынушылардың дауларын сотқа дейін реттеу тәртібі. Қаржы омбудсманы, оның мәртебесі, оны сайлау және өкілеттіктерін мерзімінен бұрын тоқтату тәртібі, қаржы омбудсманы қызметі

Ескерту. 2-5-тараумен толықтырылды – ҚР 16.01.2026 № 259-VIII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

15-28-бап. Дауларды сотқа дейін реттеу тәртібі

ЗҚАИ-ның ескертпесі!
15-28-бап 01.01.2027 бастап қолданысқа енгізіледі – ҚР 16.01.2026 № 259-VIII Заңымен.

15-29-бап. Қаржы омбудсманы

ЗҚАИ-ның ескертпесі!
15-29-бап 01.06.2026, 01.01.2027 бастап қолданысқа енгізіледі – ҚР 16.01.2026 № 259-VIII Заңымен.

15-30-бап. Қаржы омбудсманы қызметі

ЗҚАИ-ның ескертпесі!
15-30-бап 01.01.2027 бастап қолданысқа енгізіледі – ҚР 16.01.2026 № 259-VIII Заңымен.

15-31-бап. Қаржы омбудсманы қызметінің кеңесі

ЗҚАИ-ның ескертпесі!
15-31-бап 01.01.2027 бастап қолданысқа енгізіледі – ҚР 16.01.2026 № 259-VIII Заңымен.

15-32-бап. Қаржы омбудсманы қызметін қаржыландыру

ЗҚАИ-ның ескертпесі!
15-32-бап 01.01.2027 бастап қолданысқа енгізіледі – ҚР 16.01.2026 № 259-VIII Заңымен.

15-33-бап. Қаржы омбудсманының жолданымдарды қарау тәртібі

ЗҚАИ-ның ескертпесі!
15-33-бап 01.01.2027 бастап қолданысқа енгізіледі – ҚР 16.01.2026 № 259-VIII Заңымен.

15-34-бап. Міндетті сақтандыру шарттарынан туындайтын дауларды реттеу ерекшеліктері

Міндетті сақтандыру шарттарынан туындайтын дауларды реттеу ерекшеліктері Қазақстан Республикасының сақтандырудың міндетті түрлерін реттейтін жекелеген заңнамалық актілерінде белгіленеді.

3-тарау. Қорытынды ережелер

16-бап. Қазақстан Республикасының қаржы нарығы мен қаржы ұйымдарын мемлекеттiк реттеу, бақылау және қадағалау туралы заңнамасын бұзғаны үшін жауаптылық

Қазақстан Республикасының қаржы нарығы мен қаржы ұйымдарын мемлекеттiк реттеу, бақылау және қадағалау туралы заңнамасын бұзу Қазақстан Республикасының заңдарында белгiленген жауаптылыққа әкеп соғады.

Ескерту. 16-бап жаңа редакцияда - ҚР 2012.07.05 № 30-V (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

16-1-бап. Уәкілетті органды қайта ұйымдастыру және тарату

Уәкілетті органды қайта ұйымдастыру және тарату Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес жүзеге асырылады.

Ескерту. 3-тарау 16-1-баппен толықтырылды - ҚР 03.07.2019 № 262-VI Заңымен (01.01.2020 бастап қолданысқа енгізіледі).

17-бап. Осы Заңды қолданысқа енгізу тәртiбi

Осы Заң 2004 жылғы 1 қаңтардан бастап қолданысқа енгiзiледi.

Қазақстан Республикасының Президентi