ЗҚАИ-ның ескертпесі!
Осы бұйрық 12.07.2026 бастап қолданысқа енгізіледі.БҰЙЫРАМЫН:
1. Қорғау бейіндерін және Қорғау бейіндерін әзірлеу әдістемесін бекіту туралы Қазақстан Республикасының Қорғаныс және аэроғарыш өнеркәсібі министрінің 2018 жылғы 27 маусымдағы № 105/НҚ бұйрығына (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 17247 болып тіркелген) мынадай өзгерістер енгізілсін:
кіріспе мынадай редакцияда жазылсын:
""Киберқауіпсіздік туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 7-1-бабының 20) тармақшасына сәйкес БҰЙЫРАМЫН:";
1‑тармақтың 1) тармақшасы мынадай редакцияда жазылсын:
"1) осы бұйрықтың 1‑қосымшасына сәйкес Қорғау бейіндері;";
осы бұйрықпен бекітілген 1‑қосымша осы бұйрықтың 1-тармағының сәйкес жаңа редакцияда жазылсын;
осы бұйрықпен бекітілген 2‑қосымша осы бұйрықтың 2‑қосымшасына сәйкес жаңа редакцияда жазылсын.
2. Қазақстан Республикасы Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігінің Ақпараттық қауіпсіздік комитеті Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен:
1) осы бұйрықты Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркеуді;
2) осы бұйрықты ресми жариялағаннан кейін оны Қазақстан Республикасы Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігінің интернет-ресурсында орналастыруды;
3) осы бұйрық мемлекеттік тіркелгеннен кейін он жұмыс күні ішінде Қазақстан Республикасы Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігінің Заң департаментіне осы тармақтың 1) және 2) тармақшаларында көзделген іс-шаралардың орындалуы туралы мәліметтер ұсынуды қамтамасыз етсін.
3. Осы бұйрықтың орындалуын бақылау жетекшілік ететін Қазақстан Республикасының Жасанды интеллект және цифрлық даму вице-министріне жүктелсін.
4. Осы бұйрық 2026 жылғы 12 шілдеден бастап қолданысқа енгізіледі және ресми жариялануға жатады.
|
Қазақстан Республикасы Премьер- Министрінің орынбасары – Жасанды интеллект және цифрлық даму министрі |
Ж. Мадиев |
Қорғау бейіндері
1-бөлім. Жұмыс станцияларына және серверлерге арналған вирусқа қарсы қорғау құралдарын қорғау бейіні
1-тарау. Жалпы ережелер
1. Осы Қорғау бейіндері "Киберқауіпсіздік туралы" Қазақстан Республикасының Заңы (бұдан әрі – Заң) 7-1-бабының 20) тармақшасына сәйкес әзірленді.
2. Осы Қорғау бейінінде мынадай ұғымдар пайдаланылады:
1) бағалау объектісі (бұдан әрі – БО) – бағалауға жататын әкімшінің және пайдаланушының басшысымен ЦИО-ның компоненттері;
2) басып кіру (шабуыл) – мақсаты цифрлық ресурстарға рұқсатсыз қол жеткізуді жүзеге асыру болып табылатын іс-қимыл;
3) басып кірулерді айқындау жүйесі (бұдан әрі – БАЖ) – ақпаратқа оны алу, жою, бұрмалау және оған қолжетімділікті бұғаттау мақсатында қасақана қол жеткізуге, ақпаратқа (ақпарат тасығыштарға) арнайы әсер етуге бағытталған цифрлық жүйедегі іс-қимылдарды автоматты айқындау (бұғаттау) функцияларын іске асыратын бағдарламалық немесе бағдарламалық-техникалық құрал;
4) БАЖ әкімшісі – БО-ны орнатуға, әкімшілендіруге және пайдалануға пайдаланушы;
5) БАЖ талдағышы – ақпаратты БАЖ сенсорларынан (датчиктерінен) жинауға, оның бақылаудағы ЦИО-ға басып кірулерді (шабуылдарды) айқындау тұрғысынан қорытынды талдауын жинауға арналған БАЖ–дың бағдарламалық немесе бағдарламалық-техникалық компоненті;
6) БАЖ деректері – өзінің функцияларын орындау нәтижесінде БАЖ жинаған немесе құрған деректер;
7) БАЖ датчигі (сенсоры) – бақылаудағы ЦИО-дағы оқиғалар туралы ақпаратты (деректерді) жинауға және бастапқы талдауды жүргізуге, сондай-ақ – осы ақпаратты (деректерді) БАЖ талдағышына жіберуге арналған БАЖ–дың бағдарламалық немесе бағдарламалық-техникалық компоненті;
8) БО қауіпсіздік саясаты (бұдан әрі – ОҚС) – цифрлық ресурстарды, бақылаудағы БО басқаруды, қорғау мен бөлуді реттейтін қағидалар жиынтығы;
9) БО қауіпсіздік функциялары (бұдан әрі – ОҚФ) – ОҚС жүзеге асыруға бағытталған БО-ның барлық қауіпсіздік функцияларының жиынтығы;
10) вирусқа қарсы қорғау – ақпаратты және ЦИО компоненттерін зиянды компьютерлік бағдарламалардан (вирустардан) қорғау (зиянды компьютерлік бағдарламаларды (вирустарды) айқындау, бұғаттау, оқшаулау, жою);
11) вирусқа қарсы қорғау құралы (бұдан әрі – ВҚҚҚ) – компьютерлік ақпаратты рұқсатсыз жоюға, бұғаттауға, түрлендіруге, көшіруге немесе ақпаратты қорғау құралдарын бейтараптандыруға арналған компьютерлік бағдарламаларды немесе өзге компьютерлік ақпаратты айқындау, сондай-ақ осы бағдарламалар мен ақпаратты айқындауға әрекет ету функцияларын іске асыратын бағдарламалық құрал;
12) зиянды компьютерлік бағдарламалар (вирустар) белгілерінің дерекқоры (бұдан әрі – КВБ ДҚ) – ВҚҚҚ-ның зиянды компьютерлік бағдарламалар (вирустар) (сигнатуралар) туралы ақпаратты қамтитын, ВҚҚҚ зиянды компьютерлік бағдарламаларды (вирустарды) айқындау және оларды өңдеу үшін пайдаланатын қосалқы бөлігі;
13) киберқауіпсіздік қатері (бұдан әрі – қатер) – киберқауіпсіздіктің оқыс оқиғасының туындауына алғышарттар жасайтын жағдайлар мен факторлардың жиынтығы;
14) қауіпсіздік әкімшісі – БО-ны орнатуға, әкімшілендіруге және пайдалануға пайдаланушы;
15) қауіпсіздігі тұрғысынан сенімділік - ЦИО компоненттерінің өзінің қауіпсіздік мақсаттарына жауап беретініне сенімді болудың негіздемесі;
16) қауіпсіздік мақсаты – ұйымның анықталған қатерлерге қарсы тұру және (немесе) белгіленген қауіпсіздік саясаты мен болжамдарды қанағаттандырудың жазылған ниеті.
17) қауіпсіздік функциясы – БО қауіпсіздік саясатының өзара байланысты қағидаларының ішкі жиынтығын орындауды қамтамасыз ететін ОЦИ бөлігінің немесе бөліктерінің функционалдық мүмкіндіктері;
18) қорғау бейіні (бұдан әрі – ҚБ) – цифрлық объектілердің құрауыштары болып табылатын бағдарламалық және техникалық құралдардың қауіпсіздігіне қойылатын ең төмен талаптардың тізбесі;
19) сигнатура – зиянды компьютерлік бағдарламаның (вирустың) (бұдан әрі – КВ) оны айқындау үшін пайдаланылатын өзіндік белгілері.
20)ұйымның қауіпсіздік саясаты – ұйым өз қызметінде басшылыққа алатын қауіпсіздік саласындағы бір немесе бірнеше қағидалар, рәсімдер, практикалық тәсілдер немесе басшылық қағидаттары;
21) цифрлық инфрақұрылым объектілері (бұдан әрі – ЦИО) – цифрлық объектілерді орналастыруды және олардың жұмыс істеу ортасын қамтамасыз ететін материалдық, техникалық және технологиялық құралдардың жиынтығы;
22) цифрлық инфрақұрылым – электрондық цифрлық ресурстарды қалыптастыру және оларға қолжетімділік беру мақсатында технологиялық ортаның жұмыс істеуін қамтамасыз етуге арналған ЦИО жиынтығы;
23) шешуші қағидалар базасы (бұдан әрі – ШҚБ) - БАЖ оның негізінде басып кірулердің (шабуылдың) орын алуы туралы шешім қабылдайтын басып кірулер (сигнатуралар) туралы ақпаратты қамтитын БАЖ - дың құрамдас бөлігі.
2-тарау. Цифрлық объектілердің құрамдас бөліктері болып табылатын бағдарламалық және техникалық құралдардың қауіпсіздігіне қойылатын төменгі талаптар
3. ВҚҚҚ қарсы тұру үшін пайдаланылатын, негізгі қатерлер халықаралық ақпарат алмасу желілерін (жалпыға ортақ пайдаланылатын байланыс желілерін) және (немесе) алмалы машиналық ақпарат тасығыштарды қоса алғанда, цифрлық-коммуникациялық желілерден ЦИО-ға КВ енгізуге байланысты қатерлер болып табылады.
1) қауіпсіздіктің функционалдық талаптары(бұдан әрі – ҚФТ);
2) қауіпсіздікке қойылатын сенімділік талаптары.
4. ВҚҚҚ-ның ҚФТ:
1) КВ-ны айқындау мақсатында тексерулерді орындау режимдері мен әдістеріне қойылатын талаптарды;
2) зиянды компьютерлік бағдарламалар (вирустар) белгілері дерекқорын (КВБ ДҚ) жаңарту бойынша функционалдық мүмкіндіктерге қойылатын талаптарды;
3) ВҚҚҚ-ның қауіпсіздік функцияларын орындау (ВҚҚҚ жұмысын) режимдерін басқару жөніндегі талаптарды;
4) қауіпсіздік функциялары деректерін (ВҚҚҚ деректерін) басқару жөніндегі талаптарды;
5) басқару жөніндегі талаптарды;
6) ВҚҚҚ-ның жұмыс істеу аудитіне қойылатын талаптарды қамтиды.
5. ВҚҚҚ-ның қауіпсіздігіне қойылатын сенімділік талаптары мынадай негізгі мәселелерді қамтиды:
1) конфигурацияны басқару;
2) жеткізу және пайдалану;
3) әзірлеу;
4) басшылықтар;
5) өміршеңдік кезеңді қолдау;
6) тестілеу;
7) осалдықтарды бағалау;
8) ВҚҚҚ-ны жаңарту.
6. Осы ҚБ-ға сәйкес келетін ВҚҚҚ:
1) ақпарат тасығыштардың файлдық аумақтарында КВ-мен зақымдалған объектілерді айқындау мақсатында тексерулерді орындау мүмкіндігін;
2) КВ-мен зақымдалған объектілерді айқындау мақсатында команда бойынша тексерулерді орындау мүмкіндігін;
3) КВ-мен зақымдалған объектілерді айқындау мақсатында сигнатуралық әдістермен тексерулерді орындау мүмкіндігін;
4) автоматтандыру құралдарын пайдаланбай, КВБ ДҚ жаңартуларын алу және орнату мүмкіндігін;
5) аудит жүргізілетін оқиғалар үшін аудит жазбаларын өндіру мүмкіндігін;
6) аудит жазбаларындағы ақпаратты оқу мүмкіндігін;
7) аудит жазбаларын оқуға қолжетімділікті шектеуді;
8) аудиттің деректерін іздеуді, іріктеуді, реттеуді;
7. ВҚҚҚ есептеу желісінің базасында жұмыс істейтін ЦИО жұмыс станциялары мен серверлеріне орнатылады.
8. ВҚҚҚ пайдаланылатын ЦИО үлгілік схемасы осы ҚБ-ға 1-қосымшада беріледі.
3-тарау. Бағалау объектісінің қауіпсіздік ортасы
1-Параграф. Қауіпсіздік болжамдары
9. БО-ны алдын ала белгілеп пайдалануға қатысты болжамдар:
1) 1-болжам.
БО-ға өзінің функционалдық мүмкіндіктерін іске асыру үшін қажетті барлық ЦИО-ларға (бақылаудағы ЦИО-ларға) БО-ның қолжетімділігі қамтамасыз;
2) 2-болжам.
Пайдалану құжаттамасына сәйкес БО-ны орнату, конфигурациялау мен басқару қамтамасыз;
3) 3-болжам.
ЦИО-ның бақылаудағы ресурстарымен БО-ның үйлесімділігі қамтамасыз;
4) 4-болжам.
Цифрлық жүйеде бірге пайдаланылған жағдайда ВҚҚҚ-ның басқа өндірушілердің ВҚҚҚ-мен бірлесіп дұрыс жұмыс істеу;
5) 5-болжам.
БО орнатылған ЦИО элементтерінің физикалық қорғалуы;
6) 6-болжам.
БО компоненттері арасында, сондай-ақ БО мен оның жұмыс істеу ортасы арасында уақыт бойынша синхрондау;
7) 7-болжам.
БО-ның жұмыс істеуіне жауапты персонал пайдалану құжаттамасын басшылыққа ала отырып, БО-ның тиісінше жұмыс істеуін қамтамасыз.
2-Параграф. Қатерлер
10. БО қарсы тұруы қатерлер:
1) 1-қатер;
қатердің сипаттау - халықаралық ақпарат алмасу желілерін (жалпыға ортақ пайдаланылатын байланыс желілерін) қоса алғанда, сыртқы цифрлық-телекоммуникациялық желілермен цифрлық өзара іс-қимылды жүзеге асырған кезде ЦИО-ның автоматтандырылған жұмыс орындарына КВ енгізу;
қатер көзі – ішкі бұзушы, сыртқы бұзушы;
қатерді іске асыру тәсілі – КВ-ны ақпарат алмасуды жүзеге асырған кезде ЦИО-ға енгізу;
пайдаланылатын осалдықтар – ЦИО-да қолданылатын ақпаратты қорғау құралдары кешенінің толық еместігі;
әлеуетті қатерге ұшырағыш цифрлық ресурстардың түрі – БО орнатылған ЦИО цифрлық ресурстары;
цифрлық ресурстардың бұзылатын қауіпсіздік ерекшеліктері – құпиялылық, тұтастық, қолжетімділік;
қатерді іске асырудың ықтимал салдарлары – ЦИО есептеу желісінің бағдарламалық-техникалық құралдарын компьютерлік вирустармен зақымдау, құпия ақпараттың таралуы, ЦИО-ның жұмыс істеу режимдерін бұзу;
2) 2-қатер;
қатердің сипаттау - алмалы машиналық ақпарат тасығыштардан ЦИО-ның автоматтандырылған жұмыс орындарына КВ енгізу;
қатер көзі – ішкі бұзушы;
қатерді іске асыру тәсілі – пайдаланушылардың алмалы машиналық ақпарат тасығыштардан ЦИО объектілеріне КВ енгізуі;
пайдаланылатын осалдықтар – ЦИО-да қолданылатын ақпаратты қорғау құралдары кешенінің толық еместігі;
әлеуетті қатерге ұшырағыш цифрлық ресурстардың түрі - БО орнатылған ЦИО цифрлық ресурстары;
цифрлық ресурстардың бұзылатын қауіпсіздік ерекшеліктері – құпиялылық, тұтастық, қолжетімділік;
қатерді іске асырудың ықтимал салдарлары – ЦИО есептеу желісінің бағдарламалық-техникалық құралдарын компьютерлік вирустармен зақымдау, құпия ақпараттың таралуы, ЦИО-ның жұмыс істеу режимдерін бұзу.
11. Орта қарсы тұруы қатерлер:
1) 1-орта қатері:
Қатердің сипаттау - бұзушылардың вирусқа қарсы қорғау құралдарын ажыратуы немесе бұғаттауы;
қатер көзі – ішкі бұзушы, сыртқы бұзушы;
қатерді іске асыру тәсілі – штаттық және штаттық емес құралдарды пайдалана отырып, ВҚҚҚ-ға рұқсатсыз қол жеткізу;
пайдаланылатын осалдықтар – ЦИО-да өкілеттіктердің аражігін ажырату рәсімдерінің жеткіліксіздігі, ВҚҚҚ-мен өзара іс-қимыл жасайтын және ВҚҚҚ-ның жұмыс істеуіне әсер етуі мүмкін АЦИО техникалық, бағдарламалық және бағдарламалық-техникалық құралдарының осалдықтары, АЦИО-дағы қолжетімділікті басқару, сеанстарды қорғау, жабдықты физикалық қорғау механизмдерінің жеткіліксіздігі;
әлеуетті қатерге ұшырағыш цифрлық ресурстардың түрі – ОҚФ деректері;
цифрлық ресурстардың бұзылатын қауіпсіздік ерекшеліктері –тұтастық, қолжетімділік;
қатерді іске асырудың ықтимал салдарлары – ВҚҚҚ жұмысының тиімсіздігі;
2) 2-орта қатері:
қатердің сипаттау - ВҚҚҚ конфигурациясын рұқсатсыз өзгерту;
қатер көзі – ішкі бұзушы, сыртқы бұзушы;
қатерді іске асыру тәсілі – ВҚҚҚ-ның конфигурациялық ақпаратына (баптауларына) рұқсатсыз қол жеткізу;
пайдаланылатын осалдық – ЦИО-да өкілеттіктердің аражігін ажырату рәсімдерінің жеткіліксіздігі, ВҚҚҚ-мен өзара іс-қимыл жасайтын және ВҚҚҚ-ның жұмыс істеуіне әсер етуі мүмкін ЦИО техникалық, бағдарламалық және бағдарламалық-техникалық құралдарының осалдықтары, ЦИО-да қолжетімділікті басқару, сеанстарды қорғау, жабдықты физикалық қорғау механизмдерінің жеткіліксіздігі;
әлеуетті қатерге ұшырағыш цифрлық ресурстардың түрі – ВҚҚҚ бағдарламалық қамтылымының баптаулары;
цифрлық ресурстардың бұзылатын қауіпсіздік ерекшеліктері –тұтастық;
қатерді іске асырудың ықтимал салдарлары – ВҚҚҚ-ның жұмыс істеу режимдерін бұзу, ЦИО-ға КВ-ның енгізілуін айқындамау;
3) 3-орта қатері:
қатердің сипаттау - КВБ ДҚ-ны жаңарту механизмі арқылы ВҚҚҚ-ның жұмыс істеу логикасына рұқсатсыз өзгерістер енгізу;
қатер көзі – ішкі бұзушы, сыртқы бұзушы;
қатерді іске асыру тәсілі – ЦИО ұсынатын штаттық емес құралдарды, сондай-ақ мамандандырылған аспаптық құралдарды пайдалана отырып, рұқсат етілмеген іс-қимылдарды жүзеге асыру;
пайдаланылатын осалдық – КВБ ДҚ жаңартуларын алудың сенімді арнасын қамтамасыз ету механизмдерінің жеткіліксіздігі;
әлеуетті қатерге ұшырағыш цифрлық ресурстардың түрі – ВҚҚҚ бағдарламалық қамтылымы мен КВ белгілерінің дерекқоры;
цифрлық ресурстардың бұзылатын қауіпсіздік ерекшеліктері –тұтастық, қолжетімділік;
қатерді іске асырудың ықтимал салдарлары – ВҚҚҚ-ның жұмыс істеу режимдерін бұзу, ЦИО-ға КВ-ның енгізілуін айқындамау. ВҚҚҚ төменде берілген ұйымның қауіпсіздік саясаты қағидаларын басшылыққа алуы.
3-Параграф. Ұйымның қауіпсіздік саясаты
12. ВҚҚҚ ұйымның қауіпсіздік саясаты басшылыққа алуы жұмыс істейді:
1) 1-қауіпсіздік саясаты.
Тіркеу механизмдері осындай уәкілеттік берілген ЦИО субъектілеріне орын алған оқиғалар туралы ақпаратпен ішінара танысуға мүмкіндік беруге тиіс;
2) 2-қауіпсіздік саясаты.
ВҚҚҚ-ның қауіпсіздік функцияларын орындауына әсер ететін ВҚҚҚ параметрлерін басқаруды ЦИО-ның уәкілетті субъектілері ғана жүзеге асыру керек;
3) 3- қауіпсіздік саясаты.
ЦИО-ның уәкілетті субъектілері тарапынан ВҚҚҚ-ның қауіпсіздік функцияларын орындау режимдерін басқару жүзеге асырылуы тиіс;
4) 4-қауіпсіздік саясаты.
ВҚҚҚ рұқсатсыз қол жеткізуден және ВҚҚҚ-ның функциялары мен деректеріне қатысты бұзулардан қорғалған тиіс;
5) 5-қауіпсіздік саясаты.
ВҚҚҚ белгіленген жады аумақтары мен файлдардағы КВ-мен зақымдалған объектілерді айқындау мақсатында тексерулер орындауды қамтамасыз тиіс;
6) 6-қауіпсіздік саясаты.
КВ-мен зақымдалған объектілерді айқындау мақсатында ВҚҚҚ тексерулерді орындау режимдерін орнату мүмкіндігін қамтамасыз тиіс;
7) 7-қауіпсіздік саясаты.
ВҚҚҚ зақымдалған объектілерден КВ кодын жою (егер техникалық тұрғыдан жою мүмкін болса) мүмкіндігін қамтамасыз тиіс;
8) 8-қауіпсіздік саясаты.
ВҚҚҚ КВБ ДҚ жаңартуларын орындау режимдерін орнату мүмкіндігін ВҚҚҚ қамтамасыздандырады.
4-тарау. Қауіпсіздік мақсаттары
1-Параграф. Бағалау объектісіне арналған қауіпсіздік мақсаттары
13. БО-ға арналған қауіпсіздік мақсаттарының сипаттамасы беріледі:
1) 1-қауіпсіздік мақсаты. ВҚҚҚ қауіпсіздік аудиті.
ВҚҚҚ-ның қауіпсіздікті ықтимал бұзуларға жататын кез келген оқиғаларды тіркеу мен болдырмаудың тиісті механизмдері. Тіркеу механизмдері уәкілетті ЦИО субъектілеріне орын алған оқиғалар туралы ақпаратпен ішінара танысуға мүмкіндік беруге тиіс;
2) 2-қауіпсіздік мақсаты. ВҚҚҚ параметрлерін басқару.
ВҚҚҚ-ның қауіпсіздік функцияларын орындауына әсер ететін ВҚҚҚ параметрлерін уәкілетті ЦИО субъектілері тарапынан басқару мүмкіндігін ВҚҚҚ қамтамасыз ету;
3) 3-қауіпсіздік мақсаты. ВҚҚҚ жұмысын басқару.
Уәкілетті ЦИО субъектілері тарапынан ВҚҚҚ-ның қауіпсіздік функцияларын орындау режимдерін басқаруды ВҚҚҚ қамтамасыз етуі;
4) 4-қауіпсіздік мақсаты. ВҚҚҚ басқаруға қолжетімділіктің аражігін ажырату.
ЦИО субъектілерінің ВҚҚҚ басқаруға қолжетімділіктің аражігін ажыратуды ВҚҚҚ қамтамасыз етуі;
5) 5-қауіпсіздік мақсаты. Объектілерді тексерулерді орындау.
КВ-мен зақымдалған объектілерді айқындау мақсатында ВҚҚҚ тексерулерді орындауды қамтамасыз етуі;
6) 6-қауіпсіздік мақсаты. Тексерулерді орындау режимдері.
КВ-мен зақымдалған объектілерді айқындау мақсатында ВҚҚҚ тексерулерді орындау режимдерін орнату мүмкіндігін қамтамасыз етуі;
7) 7-қауіпсіздік мақсаты. Зақымдалған объектілерді өңдеу.
ВҚҚҚ зақымдалған объектілерден КВ кодын жою (егер техникалық тұрғыдан жою мүмкін болса) мүмкіндігін қамтамасыз етуі;
8) 8-қауіпсіздік мақсаты. Дерекқорын жаңарту.
ВҚҚҚ КВБ ДҚ жаңартуларын орындау режимдерін орнату мүмкіндігін ВҚҚҚ қамтамасыз етуі.
2-Параграф. Бағалау объектісінің ортасына арналған қауіпсіздік мақсаттары
14. Осы бөлімде БО-ның жұмыс істеу ортасына арналған қауіпсіздік мақсаттарының сипаттамасы беріледі:
1) БО-ның жұмыс істеу ортасына арналған 1-мақсат. ЦИО деректеріне қол жеткізу.
БО өзінің функционалдық міндеттерін іске асыру үшін қажетті ЦИО деректеріне ВҚҚҚ-ның қолжетімділігі қамтамасыз ету;
2) БО-ның жұмыс істеу ортасына арналған 2-мақсат. БО-ны пайдалану.
Пайдалану құжаттамасына сәйкес ВҚҚҚ-ны орнату, конфигурациялау мен басқару қамтамасыз ету;
3) БО-ның жұмыс істеу ортасына арналған 3-мақсат. Үйлесімділік.
ВҚҚҚ-ның бақылаудағы ЦИО объектілерімен үйлесімділігі қамтамасыз ету;
4) БО-ның жұмыс істеу ортасына арналған 4-мақсат. Бірлескен жұмыс.
ЦИО-да бірге пайдаланылған жағдайда ВҚҚҚ-ның басқа өндірушілердің ВҚҚҚ-мен бірлесіп дұрыс жұмыс істеу мүмкіндігі қамтамасыз ету;
5) БО-ның жұмыс істеу ортасына арналған 5-мақсат. БО бөліктерін физикалық қорғау.
ВҚҚҚ орнатылған бағдарламалық-техникалық құралдардың физикалық қорғалуы қамтамасыз етілуі;
6) БО-ның жұмыс істеу ортасына арналған 6-мақсат. Уақытты синхрондау.
ВҚҚҚ компоненттері арасында, сондай-ақ ВҚҚҚ мен олардың жұмыс істеу ортасы арасында тиісті уақыт белгілерінің көзі және уақыт бойынша синхрондау қамтамасыз етілуі;
7) БО-ның жұмыс істеу ортасына арналған 7-мақсат. Персоналға қойылатын талаптар.
ВҚҚҚ-ның жұмыс істеуіне жауапты персонал пайдалану құжаттамасын басшылыққа ала отырып, ВҚҚҚ-ның тиісінше жұмыс істеуін қамтамасыз етуі тиіс;
8) БО-ның жұмыс істеу ортасына арналған 8-мақсат. Сенімді байланыс.
ВҚҚҚ мен уәкілетті ЦИО субъектілері (қауіпсіздік әкімшілері) арасында сенімді байланыс қамтамасыз етілуі;
9) БО-ның жұмыс істеу ортасына арналған 9-мақсат. Аутентификация және сәйкестендіру механизмдері.
ВҚҚҚ-ның жұмыс істеуі ВҚҚҚ қауіпсіздік әкімшілерінің аутентификациясы мен сәйкестендіру механизмдерін ұсынатын жұмыс істеу ортасында жүзеге асырылуы тиіс;
10) БО-ның жұмыс істеу ортасына арналған 10-мақсат. Сенімді арна.
ВҚҚҚ КВБ ДҚ жаңартуларын алудың сенімді арнасы қамтамасыз етілуі;
11) БО-ның жұмыс істеу ортасына арналған 11-мақсат ОҚФ деректерін қорғау.
ВҚҚҚ қауіпсіздік функцияларын орындаудың қорғалған аясы қамтамасыз етілуі;
12) БО-ның жұмыс істеу ортасына арналған 12-мақсат. Қауіпсіздік атрибуттарын басқару.
ВҚҚҚ функциялары мен деректеріне қол жеткізуге байланысты қауіпсіздік атрибуттарын басқару ВҚҚҚ және ЦИО әкімшілерін ғана берілуі тиіс.
5-тарау. Негіздеме
1-Параграф. Бағалау объектісінің қауіпсіздік мақсаттарының негіздемесі
15. Қауіпсіздік мақсаты:
1) 1-қауіпсіздік мақсаты.
Бұл қауіпсіздік мақсатына қол жеткізу 1-қатер, 2-қатер қатерлеріне қарсы тұру мен ұйымның 1-қауіпсіздік саясаты қауіпсіздік саясатын іске асыру үшін қажет, себебі қауіпсіздікті ықтимал бұзуларға жататын кез келген оқиғалардың тиісінше тіркелуін және олар туралы ескертуді, орын алған оқиғалар туралы ақпаратпен іріктеп таныстыру мүмкіндігін қамтамасыз етеді;
2) 2-қауіпсіздік мақсаты.
Бұл қауіпсіздік мақсатына қол жеткізу 1-қатер, 2-қатер қатерлеріне қарсы тұру мен ұйымның 2-қауіпсіздік саясаты қауіпсіздік саясатын іске асыру үшін қажет, себебі ВҚҚҚ қауіпсіздік функцияларын орындауға әсер ететін ВҚҚҚ-ның параметрлерін уәкілетті ЦИО субъектілері тарапынан басқару мүмкіндігін қамтамасыз етеді;
3) 3-қауіпсіздік мақсаты.
Бұл қауіпсіздік мақсатына қол жеткізу 1-қатер, 2-қатер қатерлеріне қарсы тұру мен ұйымның 3-қауіпсіздік саясаты қауіпсіздік саясатын іске асыру үшін қажет, себебі ВҚҚҚ қауіпсіздік функцияларын орындау режимдерін уәкілетті ЦИО субъектілері тарапынан басқару мүмкіндігін қамтамасыз етеді;
4) 4-қауіпсіздік мақсаты.
Бұл қауіпсіздік мақсатына қол жеткізу 2-қатер қатеріне қарсы тұру мен ұйымның 4-қауіпсіздік саясаты қауіпсіздік саясатын іске асыру үшін қажет, себебі ВҚҚҚ-ны басқаруға қолжетімділікті бөлуді уәкілетті ЦИО субъектілерінің негізінде қамтамасыз етеді;
5) 5-қауіпсіздік мақсаты.
Бұл қауіпсіздік мақсатына қол жеткізу ұйымның 5-қауіпсіздік саясаты қауіпсіздік саясатын іске асыру үшін қажет, себебі жадының белгіленген аумағы мен файлдарда КВ-мен зақымдалған объектілерді айқындау мақсатында тексерулер орындауды қамтамасыз етеді;
6) 6-қауіпсіздік мақсаты.
Бұл қауіпсіздік мақсатына қол жеткізу ұйымның 6-қауіпсіздік саясаты қауіпсіздік саясатын іске асыру үшін қажет, себебі КВ-мен зақымдалған объектілерді айқындау мақсатында тексерулерді орындау режимдерін белгілеу мүмкіндігін қамтамасыз етеді;
7) 7-қауіпсіздік мақсаты.
Бұл қауіпсіздік мақсатына қол жеткізу ұйымның 7-қауіпсіздік саясаты қауіпсіздік саясатын іске асыру үшін қажет, себебі зақымдалған объектілерден КВ кодын жою (егер техникалық тұрғыдан жою мүмкін болса) мүмкіндігін қамтамасыз етеді;
8) 8-қауіпсіздік мақсаты.
Бұл қауіпсіздік мақсатына қол жеткізу ұйымның 8-қауіпсіздік саясаты қауіпсіздік саясатын іске асыру үшін қажет, себебі ВҚҚҚ КВБ ДҚ жаңартуларын орындау режимдерін орнату мүмкіндігін қамтамасыз етеді.
16. Осы ҚБ-ға 2-қосымшада қауіпсіздік мақсаттарының ұйымның қауіпсіздік БО қатерлері мен саясатына әсері беріледі.
2-Параграф. Бағалау объектісі ортасына арналған қауіпсіздік мақсаттарының негіздемесі
17. Осы ҚБ-ға 3-қосымшада ортаға арналған қауіпсіздік мақсаттарының қауіпсіздік болжамдарына, қауіпсіздік саясаты мен қатерлерге әсері беріледі:
1) БО-ның жұмыс істеу ортасына арналған 1-мақсат.
Бұл қауіпсіздік мақсатына қол жеткізу 1-болжам қауіпсіздік болжамын іске асыру үшін қажет, себебі ВҚҚҚ-ға өзінің функцияларын іске асыру үшін қажетті ЦИО-ның барлық деректеріне ВҚҚҚ-ның қолжетімділігі қамтамасыз ету;
2) БО-ның жұмыс істеу ортасына арналған 2-мақсат.
Бұл қауіпсіздік мақсатына қол жеткізу 2-болжам қауіпсіздік болжамын іске асыру үшін қажет, себебі ВҚҚҚ-ны пайдалану құжаттамасына сәйкес орнату, конфигурациялау және басқару қамтамасыз ету;
3) БО-ның жұмыс істеу ортасына арналған 3-мақсат.
Бұл қауіпсіздік мақсатына қол жеткізу 3-болжам қауіпсіздік болжамын іске асыру үшін қажет, себебі ЦИО-ның бақылаудағы цифрлық ресурстарымен ВҚҚҚ-ның үйлесімділігін қамтамасыз ету;
4) БО-ның жұмыс істеу ортасына арналған 4-мақсат.
Бұл қауіпсіздік мақсатына қол жеткізу 4-болжам қауіпсіздік болжамын іске асыру үшін қажет, себебі цифрлық жүйеде бірге пайдаланылған жағдайда ВҚҚҚ-ның басқа өндірушілердің ВҚҚҚ-мен бірлесіп дұрыс жұмыс істеу мүмкіндігі қамтамасыз ету;
5) БО-ның жұмыс істеу ортасына арналған 5-мақсат.
Бұл қауіпсіздік мақсатына қол жеткізу 1-орта қатері ортасына төнетін қауіпсіздік қатеріне қарсы тұру мен 5-болжам қауіпсіздік болжамын іске асыру үшін қажет, себебі ВҚҚҚ орнатылған ЦИО элементтерін физикалық қорғау қамтамасыз ету;
6) БО-ның жұмыс істеу ортасына арналған 6-мақсат.
Бұл қауіпсіздік мақсатына қол жеткізу 6-болжам қауіпсіздік саясатын іске асыру үшін қажет, себебі ВҚҚҚ компоненттері арасында, сондай-ақ ВҚҚҚ мен оның жұмыс істеу ортасы арасында уақыт бойынша синхрондау қамтамасыз етіледі;
7) БО-ның жұмыс істеу ортасына арналған 7-мақсат.
Бұл қауіпсіздік мақсатына қол жеткізу 7-болжам қауіпсіздік болжамын іске асыру үшін қажет, себебі ВҚҚҚ-ның жұмыс істеуіне жауапты персонал пайдалану құжаттамасын басшылыққа ала отырып, ВҚҚҚ-ның тиісінше жұмыс істеуін қамтамасыз етеді;
8) БО-ның жұмыс істеу ортасына арналған 8-мақсат.
Бұл қауіпсіздік мақсатына қол жеткізу 2-орта қатері ортасына төнетін қауіпсіздік қатеріне қарсы тұру үшін қажет, себебі ВҚҚҚ мен уәкілетті ЦИО субъектілері қауіпсіздік әкімшілері арасында сенімді байланысты қамтамасыз етеді;
9) БО-ның жұмыс істеу ортасына арналған 9-мақсат.
Бұл қауіпсіздік мақсатына қол жеткізу 1-орта қатері мен 2-орта қатері ортасына төнетін қауіпсіздік қатерлеріне қарсы тұру үшін қажет, себебі ВҚҚҚ-ның жұмыс істеуін ВҚҚҚ қауіпсіздік әкімшілерінің аутентификациясы мен сәйкестендіру механизмдерін ұсынатын жұмыс істеу ортасында қамтамасыз етеді;
10) БО-ның жұмыс істеу ортасына арналған 10-мақсат.
Бұл қауіпсіздік мақсатына қол жеткізу 3-орта қатері ортасына төнетін қауіпсіздік қатеріне қарсы тұру үшін қажет, себебі ВҚҚҚ КВБ ДҚ жаңартуларын алудың сенімді арнасы қамтамасыз етіледі;
11) БО-ның жұмыс істеу ортасына арналған 11-мақсат.
Бұл қауіпсіздік мақсатына қол жеткізу 1-орта қатері мен 2-орта қатері ортасына төнетін қауіпсіздік қатерлеріне қарсы тұру үшін қажет, себебі ВҚҚҚ-ның қауіпсіздік функцияларын орындаудың қорғалған аясы қамтамасыз етіледі;
12) БО-ның жұмыс істеу ортасына арналған 12-мақсат.
Бұл қауіпсіздік мақсатына қол жеткізу 1-орта қатері мен 2-орта қатері ортасына төнетін қауіпсіздік қатерлеріне қарсы тұру үшін қажет, себебі БО-ның функциялары мен деректеріне қол жеткізуге байланысты қауіпсіздік атрибуттарын басқару мүмкіндігін уәкілетті ВҚҚҚ және ЦИО әкімшілеріне ғана беру қамтамасыз етіледі.
2-бөлім. Желі деңгейіне басып кіруді айқындау жүйелерін қорғау бейіні
1-тарау. Жалпы ережелер
1. БАЖ есептеу желілерінің базасында жұмыс істейтін цифрлық жүйелердің ақпаратын қорғау жүйесінің элементін білдіреді және цифрлық жүйелердегі ақпаратқа рұқсатсыз қол жеткізуден ақпаратты қорғаудың басқа құралдарымен бірге пайдаланылады.
2. БАЖ басып кірулерге (шабуылдарға) жататын мынадай негізгі ақпараттың қауіпсіздік қатерлерін айқындауды және (немесе) бұғаттауды қамтамасыз етуі тиіс:
1) халықаралық ақпарат алмасу желілерін қоса алғанда, ақпараттық-телекоммуникациялық желілерден іс-қимыл жасайтын сыртқы бұзушылардың тарапынан ақпаратқа (ақпарат тасығыштарға) рұқсатсыз қасақана қол жеткізу немесе арнайы әсер ету;
2) цифрлық жүйедегі ақпаратқа қол жеткізуге құқығы мен өкілеттігі бар ішкі бұзушылардың тарапынан ақпаратқа (ақпарат тасығыштарға) рұқсатсыз қасақана қол жеткізу немесе арнайы әсер ету.
3. БАЖ-дың негізгі компоненттері датчиктер (сенсорлар) мен талдағыштар болып табылады.
4. Датчиктер (сенсорлар) осы датчиктер орнатылған ЦИО шегінде жіберілетін деректердің топтамалары туралы ақпарат жинайды. Желі деңгейінің БАЖ датчиктері стандартты бағдарламалық-техникалық платформаларға орнатылатын бағдарламалық қамтылым (БҚ) түрінде, сондай-ақ ЦИО-ға қосылатын бағдарламалық-техникалық құрылғылар түрінде іске асырылуы мүмкін. Талдағыштар датчиктер жинаған ақпаратты талдауды орындайды, талдау нәтижелері бойынша есептерді өндіреді және айқындалған басып кірулерге әрекет ету процестерін басқарады.
5. БАЖ басып кірудің айқындалуы туралы шешімді БАЖ шешуші қағидалар базасын пайдалана отырып, БАЖ датчиктері жинайтын ақпаратты талдау нәтижелеріне сәйкес қабылдайды.
6. БАЖ-да мынадай қауіпсіздік функциялары іске асырылған:
1) БАЖ-ды басқаруға қолжетімділіктің аражігін ажырату;
2) БАЖ жұмысын басқару;
3) БАЖ параметрлерін басқару;
4) БАЖ-дың шешуші қағидалар базасын жаңартуларды (өзектілендіруді) орнатуды басқару;
5) БАЖ деректерін талдау;
6) БАЖ қауіпсіздік аудиті;
7) бақылаудағы цифрлық жүйедегі оқиғалар мен белсенділік туралы деректерді жинау;
8) БАЖ-дың әрекет етуі.
7. БАЖ жұмыс істейтін ортада ортаның мынадай қауіпсіздік функциялары іске асырылған:
1) сенімді маршрутты қамтамасыз ету;
2) сенімді арнаны қамтамасыз ету;
3) қауіпсіз жұмыс істеу жағдайларын қамтамасыз ету;
4) қауіпсіздік атрибуттарын басқару.
8. БАЖ қауіпсіздік функцияларының осы функцияларды іске асыруды қамтамасыз ететін функционалдық мүмкіндіктер құрамы.
9. БАЖ ҚФТ:
1) БАЖ деректерін жинауды жүзеге асыру жөніндегі талаптарды;
2) БАЖ деректерін талдауға қойылатын талаптарды;
3) БАЖ-дың әрекет етуіне қойылатын талаптарды;
4) БАЖ шешуші қағидалар базасын жаңарту құралдарына қойылатын талаптарды;
5) БАЖ-ды қорғау жөніндегі талаптарды;
6) қауіпсіздік функцияларын орындау (БАЖ жұмысын) режимдерін басқару жөніндегі талаптарды;
7) қауіпсіздік функциялары деректерін (БАЖ деректерін) басқару жөніндегі талаптарды;
8) субъектілердің басқару жөніндегі талаптарды;
9) БАЖ-ды әкімшілендіру құралдарына қойылатын талаптарды;
10) БАЖ-дың жұмыс істеу аудитіне қойылатын талаптарды қамтиды.
10. ҚБ-да жазылған БАЖ-дың қауіпсіздігіне қойылатын сенімділік талаптары мынадай мәселелерді қамтиды:
1) конфигурацияны басқару; жеткізу мен пайдалану; әзірлеу; басшылықтар;
2) өміршеңдік кезеңін қолдау;
3) тестілеу;
4) осалдықтарды бағалау;
5) шешуші қағидалар базасын жаңарту.
11. Осы ҚБ-ға сәйкес келетін БАЖ:
1) желілік трафик туралы ақпаратты жинау мүмкіндігін;
2) БАЖ жинаған желілік трафик туралы деректерді уақыттың нақты масштабына жақын режимде талдауды орындау мүмкіндігін және талдаудың нәтижелері бойынша талдау жүргізілген күні мен уақыты, нәтижесі, деректер көзін сәйкестендіргіш, басып кіруді жүргізу үшін пайдаланылған хаттама туралы ақпаратты тіркеуді;
3) сигнатуралық және эвристикалық әдістерді пайдалана отырып, басып кірулерді айқындау мақсатында жиналған деректерді талдауды орындау мүмкіндігін;
4) эвристикалық талдаудың белгіленген деңгейінде желілік трафиктің ауытқуларын айқындау әдістеріне негізделген эвристикалық әдістерді пайдалана отырып, басып кірулерді айқындау мақсатында жиналған деректерді талдауды орындау мүмкіндігін;
5) ашық жүйелердің өзара іс-қимылының базалық эталондық моделінің желілік деңгейі хаттамаларының қызметтік ақпаратын талдау негізінде басып кірулерді айқындау мүмкіндігін;
6) басып кірулерді айқындау немесе қауіпсіздікті бұзу фактілерін аудит журналдарында тіркеу мүмкіндігін;
7) басқару консоліне тиісті хабарлама бейнелеу көмегімен ЦИО-ның бақылаудағы тораптарына қатысты айқындалған басып кірулер мен қауіпсіздікті бұзулар туралы БАЖ әкімшісінің хабарламасын;";8) шешуші қағидалар базасын автоматты жаңарту мүмкіндігін;
9) БАЖ-дың қауіпсіздік функцияларын тестілеу (өзін-өзі тестілеу) мүмкіндігін;
10) уәкілетті әкімшілер тарапынан БАЖ-дың қауіпсіздік функцияларын орындау режимін басқару мүмкіндігін;
11) уәкілетті әкімшілер тарапынан БАЖ-дың деректерін басқару мүмкіндігін;
12) БАЖ-ға және олардың нақты БАЖ әкімшілері және АЖ пайдаланушыларымен байланысын қолдау;
13) БАЖ-ды әкімшілендіру мүмкіндігін;
14) ықтимал аудит жүргізілетін оқиғалар үшін аудит жазбаларын өндіру мүмкіндігін;
15) аудиттің әрбір оқиғасын оны бастамалаған субъектінің сәйкестендіргішімен байланыстыру мүмкіндігін;
16) ақпаратты аудит жазбаларынан оқуға мүмкіндік беру мүмкіндігін;
17) аудит жазбаларын оқуға қолжетімділікті шектеуді;
18) аудит деректерін іздеу, іріктеу, ретке кетіруді қамтамасыз етуі тиіс.
12. БАЖ архитектурасының жалпы түрі мынадай компоненттерді қамтиды:
1) ЦИО-ның жұмыс істеуі туралы қажетті ақпаратты жинауға арналған БАЖ датчиктері (сенсорлар);
2) басып кірулерді айқындау мақсатында датчиктер жинаған деректерді талдауды орындайтын БАЖ талдағыштары;
3) оқиғалар, тіркелген басып кірулер туралы ақпаратты, сондай-ақ басып кірулердің сигнатуралары мен оның негізінде басып кірудің орын алатыны туралы шешім қабылданатын шешуші қағидалар базасының басқа ақпаратын сақтауды қамтамасыз ететін сақтау орны;
4) қауіпсіздік әкімшісіне БАЖ-ды конфигурациялауға, қорғалатын ЦИО және БАЖ-дың жай-күйін бақылауға, талдағыш айқындаған инциденттерді қарауға мүмкіндік беретін БАЖ компоненттерін басқару консолі.
13. БАЖ-дың негізгі компоненттері БАЖ датчи(ктері)гі мен талдағыш(тар)ы болып табылады. Датчиктер ЦИО-ға келіп түсетін желілік трафик туралы ақпаратты жинайды, бастапқы талдау жүргізеді және осы ақпаратты (деректерді) талдағышқа жібереді. Талдағыш жиналған деректерді талдауды орындайды, БАЖ әкімшілерін айқындалған басып кірулер туралы хабардар етеді, әрекет ету бойынша басқа іс-қимылдарды орындайды, жиналған ақпараттың (деректердің) негізінде есептерді өндіреді.
14. Желі деңгейінің датчиктері бақылаудағы АЖ сегментіндегі байланыс арнасының үзілген жеріне; порттарға ЦИО желілік жабдығын қосу жолымен орнатылуы, сондай-ақ желіаралық экрандарға немесе ЦИО-ның коммуникациялық жабдығына интеграцияланған болуы мүмкін.
15. Талдағыштың мынадай функционалдық мүмкіндіктері:
1) датчиктерден деректерді қабылдау;
2) басып кірулерді айқындау мақсатында деректерді өңдеу;
3) айқындалған басып кірулерге әрекет ету.
16. Әрекет етудің есептер құруды, хабарламаны басқару консолінде бейнелеу мен әрекет ету бойынша өзге мүмкіндіктерді қамтуына жол беріледі.
17. БАЖ басып кіруді айқындау туралы шешімді БАЖ сенсорлары БАЖ шешуші қағидалар базасын пайдалана отырып жинайтын ақпаратты талдау нәтижелеріне сәйкес қабылдайды.
18. БАЖ-ды әкімшілендіру қашықтықтан немесе локальдық тәсілдермен орындалуы мүмкін. Локальдық әкімшілендіру нақты БАЖ компоненті орнатылған тораптан, ал қашықтықтан – байланыс арналары бойынша жіберілетін командалар арқылы жүзеге асырылады.
19. Бұдан басқа, БАЖ-дың барлық компоненттерінің мынадай функционалдық мүмкіндіктері:
1) өзінің бағдарламалық және ақпараттық бөлігін араласудан қорғауды (жұмыс істеу ортасының мехнизмдерімен бірлесіп) жүзеге асыру;
2) өзінің параметрлерін қауіпсіздік әкімшісі тарапынан баптауға жол беру.
өзінің параметрлерін қауіпсіздік әкімшісі тарапынан баптауға жол беру.
ЦИО желі деңгейінің БАЖ қолданудың үлгілік схемасы осы ҚБ-ға 4-қосымшада беріледі.
20. БАЖ жұмыс істеуі БАЖ қауіпсіздігінің функционалдық талаптарында көрсетілген БАЖ-дың қауіпсіздік саясатына бағындырылған.
2-тарау. Бағалау объектісі қауіпсіздік ортасы
1-Параграф. Қауіпсіздік болжамдары
21. БАЖ-ды алдын ала белгілеп пайдалануға қатысты болжамдар:
1) 1-болжам.
БАЖ-ға өзінің функционалдық мүмкіндіктерін іске асыру үшін қажетті барлық ЦИО-ға (бақылаудағы ЦИО-ға) БАЖ-дың қолжетімділігі қамтамасыз етілуі;
2) 2-болжам.
Пайдалану құжаттамасына сәйкес БАЖ-ды орнату, конфигурациясы мен басқару;
3) 3-болжам.
БАЖ-дың ол бақылауды жүзеге асыратын ЦИО-ның элементтерімен үйлесімділігі;
4) 4-болжам.
БАЖ-дың қауіпсіздік саясатын жүзеге асыру тұрғысынан аса маңызды БАЖ компоненттері орнатылған ЦИО элементтерін физикалық қорғау қамтамасыз етілуі;
5) 5-болжам.
БАЖ компоненттері арасында, сондай-ақ БАЖ бен оның жұмыс істеу ортасы арасында уақыт бойынша синхрондау қамтамасыз етілуі;
6) 6-болжам.
БАЖ-дың жұмыс істеуіне жауапты персонал пайдалану құжаттамасын басшылыққа ала отырып, БАЖ-дың тиісінше жұмыс істеуін қамтамасыз етуі тиіс.
2-Параграф. Қатерлер
22. БО қарсы тұруы қатерлер:
1) 1-қатер:
қатердің сипаттау - халықаралық ақпарат алмасу желілерін қоса алғанда, сыртқы цифрлық-телекоммуникациялық желілерден әрекет ететін сыртқы пайдаланушылар тарапынан ақпаратқа (ақпаратты тасығыштарға) қасақана рұқсатсыз қол жеткізу немесе арнайы әсер ету;
қатер көзі – сыртқы бұзушылар;
қатерді іске асыру тәсілі – ЦИО ұсынатын штаттық құралдарды, сондай-ақ мамандандырылған аспаптық құралдарды пайдалана отырып,
ЦИО-ның қауіпсіздік механизмдерін ескермеу;
пайдаланылатын осалдықтар – ЦИО-да қолданылатын ақпаратты қорғау құралдарының кемшіліктері;
әлеуетті қатерге ұшырағыш цифрлық ресурстардың түрі – пайдаланушылардың деректері, конфигурациялау деректері, ЦИО-ның басқа ресурстары;
цифрлық ресурстардың бұзылатын қауіпсіздік ерекшеліктері – құпиялылық, тұтастық, қолжетімділік;
қатерді іске асырудың ықтимал салдарлары – ЦИО-ның жұмыс істеу режимдерін бұзулар, ЦИО қорғау деңгейінің төмендеуі;
2) 2-қатер:
қатердің сипаттау – цифрлық жүйедегі ақпаратқа қол жеткізу құқығы мен өкілеттіктері бар ішкі пайдаланушылар тарапынан ақпаратқа (ақпарат тасығыштарға) қасақана рұқсатсыз қол жеткізу немесе арнайы әсер ету;
қатер көзі – ішкі бұзушылар;
қатерді іске асыру тәсілі – ЦИО ұсынатын штаттық құралдарды, сондай-ақ мамандандырылған аспаптық құралдарды пайдалана отырып, ЦИО-ның қауіпсіздік механизмдерін ескермеу;
пайдаланылатын осалдықтар – ЦИО-да қолданылатын ақпаратты қорғау құралдарының кемшіліктері;
әлеуетті қатерге ұшырағыш цифрлық ресурстардың түрі – пайдаланушылардың деректері, конфигурациялау деректері, ЦИО-ның басқа ресурстары;
цифрлық ресурстардың бұзылатын қауіпсіздік ерекшеліктері – құпиялылық, тұтастық, қолжетімділік;
қатерді іске асырудың ықтимал салдарлары – ЦИО-ның жұмыс істеу режимдерін бұзулар, ЦИО қорғау деңгейінің төмендеуі.
23. БАЖ жұмыс істейтін орта қарсы тұруы қатерлер:
1) 1-орта қатері:
БАЖ деректеріне рұқсатсыз қол жеткізу;
пайдаланылатын осалдық – ЦИО-да қолжетімділікті басқару, сеанстарды қорғау, жабдықты физикалық қорғау механизмдерінің жеткіліксіздігі; БАЖ аудитінің журналдарын қорғау механизмдерінің жеткіліксіздігі;
әлеуетті қатерге ұшырағыш цифрлық ресурстардың түрі – БАЖ деректері;
цифрлық ресурстардың бұзылатын қауіпсіздік ерекшеліктері –тұтастық, қолжетімділік;
қатерді іске асырудың ықтимал салдарлары – әрекет ету туралы шешімдер қабылдау үшін БАЖ жинаған ықтимал басып кірулер (шабуылдар) туралы ақпаратты пайдаланудың мүмкінсіздігі;
2) 2-орта қатері:
қатердің сипаттау - бұзушының БАЖ компоненттерін ажыратуы немесе бұғаттауы;
қатер көзі – ішкі бұзушы, сыртқы бұзушы;
қатерді іске асыру тәсілі – БАЖ компоненттеріне рұқсатсыз қол жеткізу;
пайдаланылатын осалдық – ЦИО-да өкілеттіктердің аражігін ажырату рәсімдерінің жеткіліксіздігі, жобалау мен әзірлеу кезеңдерінде енгізілген БАЖ осалдықтары, ЦИО бағдарламалық ортасын бақылаудың кемшіліктері;
әлеуетті қатерге ұшырағыш цифрлық ресурстардың түрі – БАЖ бағдарламалық қамтылымы және шешуші қағидалар базасы;
цифрлық ресурстардың бұзылатын қауіпсіздік ерекшеліктері –тұтастық, қолжетімділік;
қатерді іске асырудың ықтимал салдарлары – БАЖ-дың жұмыс істеу режимдерін бұзулар, ЦИО-ға қатысты іске асырылатын басып кірулерді (шабуылдарды) айқындамау;"
3) 3-орта қатері:
қатердің сипаттау - БАЖ конфигурациясын рұқсатсыз өзгерту;
қатер көзі – ішкі бұзушы, сыртқы бұзушы;
қатерді іске асыру тәсілі – БАЖ-дың конфигурациялау ақпаратына (баптауларына) рұқсатсыз қол жеткізу;
пайдаланылатын осалдық – ЦИО-да өкілеттіктердің аражігін ажырату рәсімдерінің жеткіліксіздігі, БАЖ-бен өзара іс-қимыл жасайтын және БАЖ-дың жұмыс істеуіне әсер етуі мүмкін ЦИО техникалық, бағдарламалық және бағдарламалық-техникалық құралдарының осалдықтары, ЦИО-да қолжетімділікті басқару, сеанстарды қорғау, жабдықты физикалық қорғау механизмдерінің жеткіліксіздігі;
әлеуетті қатерге ұшырағыш цифрлық ресурстардың түрі – БАЖ бағдарламалық қамтылымының баптаулары;
активтердің бұзылатын қауіпсіздік сипаттамалары –тұтастық;
қатерді іске асырудың ықтимал салдарлары – БАЖ-дың жұмыс істеу режимдерін бұзулар, ЦИО-ға қатысты іске асырылатын енулерді (шабуылдарды) айқындамау;
4) 4-орта қатері:
қатердің сипаттау - шешуші қағидалар базасын жаңарту механизмі арқылы БАЖ-дың жұмыс істеу логикасына рұқсатсыз өзгерістер енгізу;
қатер көзі – ішкі бұзушылар, сыртқы бұзушылар;
қатерді іске асыру тәсілі – ЦИО ұсынатын штаттық құралдарды, сондай-ақ мамандандырылған аспаптық құралдарды пайдалана отырып, рұқсат етілмеген іс-қимылдарды жүзеге асыру;
пайдаланылатын осалдық – БАЖ-дың шешуші қағидалар базасын жаңартуларды алудың сенім білдірілген арнасын қамтамасыз ету механизмдерінің кемшіліктері;
әлеуетті қатерге ұшырағыш цифрлық ресурстардың түрі – БАЖ бағдарламалық қамтылымы және шешуші қағидалар базасы;
цифрлық ресурстардың бұзылатын қауіпсіздік ерекшеліктері –тұтастық, қолжетімділік;
қатерді іске асырудың ықтимал салдарлары – БАЖ-дың жұмыс істеу режимдерін бұзу, ЦИО-ға қатысты іске асырылатын басып кірулерді (шабуылдарды) айқындамау, әрекет ету туралы шешімдер қабылдау үшін БАЖ жинаған ықтимал басып кірулер (шабуылдар) туралы ақпаратты пайдаланудың мүмкінсіздігі.
3-Параграф. Ұйымның қауіпсіздік саясаты
24. БАЖ төменде келтірілген ұйымның қауіпсіздік саясаты қағидаларын сақтауы тиіс:
1) 1-қауіпсіздік саясаты.
БАЖ-дың қауіпсіздік функцияларын орындауына әсер ететін БАЖ параметрлерін басқаруды БАЖ әкімшілері ғана жүзеге асыру керек;
2) 2-қауіпсіздік саясаты.
БО желілік трафик туралы ақпаратты жинауды жүзеге асыруы тиіс;
3) 3-қауіпсіздік саясаты.
Басып кіруді айқындау туралы шешім шығару мақсатында бақылаудағы ЦИО-ның жұмыс істеуі туралы БАЖ жинаған деректерді белгіленген әдістермен аналитикалық өңдеу жүзеге асырылуы тиіс;
4) 4-қауіпсіздік саясаты.
БАЖ-дың айқындалған басып кірулерге әрекет етуі жүзеге асырылуы тиіс;
5) 5-қауіпсіздік саясаты.
БАЖ-дың уәкілетті әкімшілері тарапынан БАЖ-дың қауіпсіздік функцияларын орындау режимдерін басқару жүзеге асырылуы тиіс;
6) 6-қауіпсіздік саясаты.
Бақылау объектісі рұқсатсыз қолжетімділіктен және БАЖ-дың функциялары мен деректеріне қатысты бұзулардан қорғалған болуы тиіс;
7) 7-қауіпсіздік саясаты.
БАЖ қауіпсіздік функцияларының орындалуын тіркеу мен есебін жүргізу қамтамасыз етілуі;
8) 8-қауіпсіздік саясаты.
БАЖ бағдарламалық кодының тұтастығын бақылау қамтамасыз етілуі;
9) 9-қауіпсіздік саясаты.
Бақылау объектісінің әкімшілендіру интерфейсі.
10) 10-қауіпсіздік саясаты.
Бақылау объектісінің БАЖ-дың шешуші қағидалар базасын (бұдан әрі – ШҚБ) жаңартуларды (өзектілендіру) алу және орнату режимдерін басқару.
3-тарау. Қауіпсіздік мақсаттары
1-Параграф. Бағалау объектісіне арналған қауіпсіздік мақсаттары
25. БАЖ-ға арналған қауіпсіздік мақсаттарының сипаттамасы:
1) 1-қауіпсіздік мақсаты БАЖ параметрлерін басқару.
БАЖ-дың қауіпсіздік функцияларын орындауына әсер ететін БАЖ параметрлерін БАЖ-дың уәкілетті әкімшілері тарапынан басқару мүмкіндігін (БАЖ ШҚБ-дағы қағидалармен, БАЖ басқа деректерімен) БАЖ қамтамасыз етуі тиіс;
2) 2-қауіпсіздік мақсаты. Бақылаудағы ЦИО оқиғалары мен белсенділік туралы деректерді жинау.
БАЖ желілік трафикті беру туралы ақпаратты жинауды жүзеге асыруы тиіс;
3) 3-қауіпсіздік мақсаты. БАЖ деректерін талдау.
БАЖ басып кіруді айқындау туралы шешім шығару мақсатында бақылаудағы ЦИО-ның жұмыс істеуі туралы БАЖ жинаған деректерді белгіленген әдістермен аналитикалық өңдеуді жүзеге асыруы тиіс;
4) 4-қауіпсіздік мақсаты. БАЖ-дың әрекет етуі.
БАЖ айқындалған басып кірулерге әрекет етуді жүзеге асыруы тиіс;
5) 5-қауіпсіздік мақсаты. БАЖ-дың жұмысын басқару.
БАЖ уәкілетті әкімшілері тарапынан БАЖ-дың қауіпсіздік функцияларын орындау режимдерін басқаруды қамтамасыз етуі тиіс;
6) 6-қауіпсіздік мақсаты. БАЖ басқаруға қолжетімділіктің аражігін ажырату.
БАЖ әкімшілерінің негізінде БАЖ-ды басқаруға қолжетімділіктің аражігін ажыратуды БАЖ қамтамасыз етуі тиіс;
7) 7-қауіпсіздік мақсаты. БАЖ қауіпсіздік аудиті.
БАЖ қауіпсіздік функцияларының орындалуын тіркеу мен есебін БАЖ қамтамасыз етуі тиіс;
8) 8-қауіпсіздік мақсаты. БАЖ тұтастығын бақылау.
БАЖ бағдарламалық кодының тұтастығын бақылауды БАЖ қамтамасыз етуі тиіс;
9) 9-қауіпсіздік мақсаты. БАЖ интерфейсі.
БАЖ әкімшісіне әкімшілендіру интерфейсін БАЖ беруі тиіс;
10) 10-қауіпсіздік мақсаты. ЕАЖ ШҚБ жаңартуларын (өзектілендіруді) орнатуды басқару.
БАЖ ШҚБ жаңартуларды (өзектілендіру) алу және орнату режимдерін басқару мүмкіндігі БАЖ-да.
2-Параграф. Бағалау объектісі ортасына арналған қауіпсіздік мақсаттары
26. БАЖ-дың жұмыс істеу ортасына арналған қауіпсіздік мақсаттарының сипаттамасы:
1) БО-ның жұмыс істеу ортасына арналған 1-мақсат ЦИО деректеріне қол жеткізу.
БАЖ-ға өзінің функционалдық міндеттерін (ЦИО бақылаудағы объектілеріне) іске асыру үшін қажетті ЦИО деректеріне БАЖ-дың қолжетімділігі қамтамасыз етілуі;
2) БО-ның жұмыс істеу ортасына арналған 2-мақсат. БАЖ-ды пайдалану.
Пайдалану құжаттамасына сәйкес БАЖ-ды орнату, конфигурациялау мен басқару қамтамасыз етілуі;
3) БО-ның жұмыс істеу ортасына арналған 3-мақсат. Үйлесімділік.
БАЖ-дың ол бақылауды жүзеге асыратын ЦИО элементтерімен үйлесімділігі қамтамасыз етілуі;";
4) БО-ның жұмыс істеу ортасына арналған 4-мақсат. БАЖ бөліктерін физикалық қорғау.
БАЖ-дың қауіпсіздік саясатын жүзеге асыру тұрғысынан аса маңызды БАЖ компоненттері орнатылған ЦИО элементтерінің физикалық қорғауы қамтамасыз етілуі;
5) БО-ның жұмыс істеу ортасына арналған 5-мақсат. Сенімді байланыс.
БАЖ мен БАЖ-дың әкімшілері арасында сенімді байланыс (бағдар) қамтамасыз етілуі;
6) БО-ның жұмыс істеу ортасына арналған 6-мақсат. Аутентификация және сәйкестендіру механизмдері.
БАЖ-дың жұмыс істеуі БАЖ әкімшілерінің аутентификациясы мен сәйкестендіру механизмдерін ұсынатын жұмыс істеу ортасында жүзеге асырылуы тиіс;
7) БО-ның жұмыс істеу ортасына арналған 7-мақсат. Сенімді арна.
БАЖ ШҚБ жаңартуларын алудың сенімді арнасы қамтамасыз етілуі;
8) БО-ның жұмыс істеу ортасына арналған 8-мақсат. ОҚФ деректерін қорғау.
БАЖ қауіпсіздік функцияларын орындаудың қорғалған аясы қамтамасыз етілуі;
9) БО-ның жұмыс істеу ортасына арналған 9-мақсат. Уақыт бойынша синхрондау.
БАЖ компоненттері арасында, сондай-ақ БАЖ мен оның жұмыс істеу ортасы арасында тиісті уақыт белгілерінің көзі және уақыт бойынша синхрондау қамтамасыз етілуі;
10) БО-ның жұмыс істеу ортасына арналған 10-мақсат. Аудит деректерін сақтау.
Аудит журналын рұқсатсыз өзгерту мен жоюдан қорғау, сондай-ақ аудит деректерін сақтау аймақтарының шамадан тыс толуына әкелуі ықтимал оқиғаларды басқару мүмкіндігі қамтамасыз етілуі;
11) БО-ның жұмыс істеу ортасына арналған 11-мақсат. Қауіпсіздік атрибуттарын басқару.
БАЖ компоненттерінің және бақылаудағы ЦИО объектілерінің қауіпсіздік атрибуттарын басқару мүмкіндігі уәкілетті рөлдерге (БАЖ және ЦИО әкімшілерінің) ғана берілуі тиіс.
12) БО-ның жұмыс істеу ортасына арналған 12-мақсат Персоналға қойылатын талаптар.
БО жұмыс істеуіне жауапты персонал пайдалану құжаттамасын басшылыққа ала отырып, БО тиісінше жұмыс істеуін қамтамасыз етуі тиіс.
4-тарау. Негіздеме
1-Параграф. Бағалау объектісінің қауіпсіздік мақсаттарының негіздемесі
27. БО-ға арналған қауіпсіздік мақсаттарының ұйымның қауіпсіздік қатерлері мен саясатына әсері осы ҚБ-ға 5-қосымшада беріледі:
1) 1-қауіпсіздік мақсаты.
Бұл қауіпсіздік мақсатына қол жеткізу 1-қатер және 2-қатер қатерлеріне қарсы тұруға, сондай-ақ 1-қауіпсіздік саясаты қауіпсіздік саясатын іске асыру үшін қажет, себебі БАЖ-дың қауіпсіздік функцияларын орындауға әсер ететін БАЖ параметрлерін (БАЖ ШҚБ-дағы қағидалармен, БАЖ басқа деректерімен) БАЖ-дың уәкілетті әкімшілері тарапынан басқару мүмкіндігін қамтамасыз етеді;
2) 2-қауіпсіздік мақсаты.
Бұл қауіпсіздік мақсатына қол жеткізу 1-қатер және 2-қатер қатерлеріне қарсы тұруға, сондай-ақ 2-қауіпсіздік саясаты қауіпсіздік саясатын іске асыру үшін қажет, себебі желілік трафикті беру туралы ақпаратты жинауды қамтамасыз етеді;
3) 3-қауіпсіздік мақсаты.
Қауіпсіздік мақсатына қол жеткізу 1-қатер және 2-қатер қатерлеріне қарсы тұруға, сондай-ақ 3-қауіпсіздік саясаты қауіпсіздік саясатын іске асыру үшін қажет, себебі басып кіруді айқындау туралы шешім шығару мақсатында бақылаудағы ЦИО-ның жұмыс істеуі туралы БАЖ жинаған деректерді белгіленген әдістермен талдамалық өңдеуді жүзеге асыруды қамтамасыз етеді;
4) 4-қауіпсіздік мақсаты.
Бұл қауіпсіздік мақсатына қол жеткізу 1-қатер және 2-қатер қатерлеріне қарсы тұруға, сондай-ақ 4-қауіпсіздік саясаты қауіпсіздік саясатын іске асыру үшін қажет, себебі айқындалған басып кірулерге әрекет етуді жүзеге асыруды қамтамасыз етеді;
5) 5-қауіпсіздік мақсаты.
Бұл қауіпсіздік мақсатына қол жеткізу 1-қатер және 2-қатер қатерлеріне қарсы тұруға, сондай-ақ 5-қауіпсіздік саясаты қауіпсіздік саясатын іске асыру үшін қажет, себебі БАЖ қауіпсіздік функцияларын орындау режимдерін БАЖ-дың уәкілетті әкімшілері тарапынан басқаруды қамтамасыз етеді;
6) 6-қауіпсіздік мақсаты.
Бұл қауіпсіздік мақсатына қол жеткізу 1-қатер және 2-қатер қатерлеріне қарсы тұруға, сондай-ақ 6-қауіпсіздік саясаты қауіпсіздік саясатын іске асыру үшін қажет, себебі БАЖ-ды басқаруға қолжетімділіктің аражігін БАЖ әкімшілерінің негізінде ажыратуды қамтамасыз етеді;
7) 7-қауіпсіздік мақсаты.
Бұл қауіпсіздік мақсатына қол жеткізу 1-қатер және 2-қатер қатерлеріне қарсы тұруға, сондай-ақ 7-қауіпсіздік саясаты қауіпсіздік саясатын іске асыру үшін қажет, себебі БАЖ қауіпсіздік функцияларын тіркеу мен орындалуын есепке алуды қамтамасыз етеді;
8) 8-қауіпсіздік мақсаты.
Бұл қауіпсіздік мақсатына қол жеткізу 1-қатер және 2-қатер қатерлеріне қарсы тұруға, сондай-ақ 8-қауіпсіздік саясаты қауіпсіздік саясатын іске асыру үшін қажет, себебі бағдарламалық кодтын тұтастығын бақылауды қамтамасыз етеді;
9) 9-қауіпсіздік мақсаты.
Бұл қауіпсіздік мақсатына қол жеткізу 9- қауіпсіздік саясаты қауіпсіздік саясатын іске асыру үшін қажет, себебі әкімшілендіру интерфейсінің болуын қамтамасыз етеді;
10) 10-қауіпсіздік мақсаты.
Бұл қауіпсіздік мақсатына қол жеткізу 10-қауіпсіздік саясаты қауіпсіздік саясатын іске асыру үшін қажет, себебі БАЖ ШҚБ жаңартуларын (өзектілендіруді) алу және орнату режимдерін басқару мүмкіндігін қамтамасыз етеді.
2-Параграф. Бағалау объектісі ортасына арналған қауіпсіздік мақсаттарының негіздемесі
28. Ұйымның қауіпсіздік болжамдары ортасына арналған қауіпсіздік мақсаттарының көрсетілуі ҚБ-ның 6-қосымшасында келтірілген, Ұйымның қауіпсіздік ортасының қатер ортасына арналған мақсаттарының көрсетілуі. 7-қосымшасында көрсетілген:
1) БО-ның жұмыс істеу ортасына арналған 1-мақсат.
БО-ның жұмыс істеу ортасына арналған 1-мақсат.
Қауіпсіздік мақсатына қол жеткізу 1-болжам қауіпсіздік болжамын іске асыру үшін қажет, себебі БО өзінің функцияларын іске асыру үшін қажетті ЦИО-ның барлық объектілеріне (бақылаудағы ЦИО-ға) БАЖ-дың қолжетімділігін қамтамасыз етеді;
2) БО-ның жұмыс істеу ортасына арналған 2-мақсат.
Бұл қауіпсіздік мақсатына қол жеткізу 2-болжам қауіпсіздік болжамын іске асыру үшін қажет, себебі пайдалану құжаттамасына сәйкес БАЖ-ды орнатуды, конфигурациялау мен басқаруды қамтамасыз етеді;
3) БО-ның жұмыс істеу ортасына арналған 3-мақсат.
Бұл қауіпсіздік мақсатына қол жеткізу 3-болжам қауіпсіздік болжамын іске асыру үшін қажет, себебі БАЖ бақылауындағы ЦИО элементтерімен үйлесімділікті қамтамасыз етеді;
4) БО-ның жұмыс істеу ортасына арналған 4-мақсат.
Қауіпсіздік мақсатына қол жеткізу 4-болжам қауіпсіздік болжамын іске асыру мен 3-орта қатері ортаға арналған қатерге қарсы тұру үшін қажет, себебі БАЖ қауіпсіздік саясатын жүзеге асыру тұрғысынан аса маңызды БАЖ компоненттері орнатылған ЦИО элементтерін физикалық қорғауды қамтамасыз етеді;
5) БО-ның жұмыс істеу ортасына арналған 5-мақсат.
Бұл қауіпсіздік мақсатына қол жеткізу 2-орта қатері ортаға арналған қауіпсіздік қатеріне қарсы тұру үшін қажет, себебі БАЖ және БАЖ әкімшілері арасында сенімді байланысты (бағдарды) қамтамасыз етеді;
6) БО-ның жұмыс істеу ортасына арналған 6-мақсат.
Бұл қауіпсіздік мақсатына қол жеткізу 1,2,3-орта қатерлері ортаға арналған қауіпсіздік қатерлеріне қарсы тұру үшін қажет, себебі БАЖ әкімшілерінің аутентификациясы мен сәйкестендіру механизмдерін ұсынатын жұмыс істеу ортасында БАЖ-дың жұмыс істеуін қамтамасыз етеді;
7) БО-ның жұмыс істеу ортасына арналған 7-мақсат.
Бұл қауіпсіздік мақсатына қол жеткізу 4-орта қатері ортаға арналған қауіпсіздік қатеріне қарсы тұру үшін қажет, себебі БАЖ ШҚБ жаңартуларын сенімді арна бойынша алуды қамтамасыз етеді;
8) БО-ның жұмыс істеу ортасына арналған 8-мақсат.
Бұл қауіпсіздік мақсатына қол жеткізу 1,2,3-орта қатерлері ортаға арналған қауіпсіздік қатерлеріне қарсы тұру үшін қажет, себебі БАЖ қауіпсіздік функцияларын орындауға арналған қорғалған аясы қамтамасыз етіледі;
9) БО-ның жұмыс істеу ортасына арналған 9-мақсат.
Бұл қауіпсіздік мақсатына қол жеткізу 5-болжам қауіпсіздік болжамын іске асыру үшін қажет, себебі БАЖ компоненттері мен БАЖ және олардың жұмыс істеу ортасы арасында уақыт белгілерінің тиісті көзін ұсыну мен уақыт бойынша синхрондау қамтамасыз етіледі;
10) БО-ның жұмыс істеу ортасына арналған 10-мақсат.
Бұл қауіпсіздік мақсатына қол жеткізу 1-орта қатері ортаға арналған қауіпсіздік қатеріне қарсы тұру үшін қажет, себебі аудит журналын рұқсатсыз өзгерту мен жоюдан қорғау, сондай-ақ аудит деректерін сақтау аймақтарының шамадан тыс толуына әкелуі ықтимал оқиғаларды басқару мүмкіндігі қамтамасыз етіледі;
11) БО-ның жұмыс істеу ортасына арналған 11-мақсат.
Қауіпсіздік мақсатына қол жеткізу 2,3-орта қатерлері ортаға арналған қауіпсіздік қатерлеріне қарсы тұру үшін қажет, себебі БАЖ компоненттерінің және бақылаудағы ЦИО киберқауіпсіздік компоненттерін басқару мүмкіндігін тек қана уәкілетті рөлдерге (БАЖ және ЦИО әкімшілерінің) беру қамтамасыз етіледі;
12) БО-ның жұмыс істеу ортасына арналған 12-мақсат.
Бұл қауіпсіздік мақсатына қол жеткізу 5-болжам қауіпсіздік болжамын іске асыру үшін қажет, себебі БАЖ-дың жұмыс істеуіне жауапты персоналдың міндеттерді пайдалану құжаттамасын басшылыққа ала отырып орындауын қамтамасыз етеді.
| Қорғау бейіндеріне 1-қосымша |
Вирусқа қарсы қорғау құралы пайдаланылатын цифрлық инфрақұрылым объектілерін үлгілік схемасы
| Қорғау бейіндеріне 2-қосымша |
Қауіпсіздік мақсаттарының ұйымның қауіпсіздік бағалау объектісі қатерлері мен саясатына әсері
1- қауіпсіздік мақсаты | 2- қауіпсіздік мақсаты | 3- қауіпсіздік мақсаты | 4- қауіпсіздік мақсаты | 5- қауіпсіздік мақсаты | 6- қауіпсіздік мақсаты | 7- қауіпсіздік мақсаты | 8- қауіпсіздік мақсаты | |
1-қатер | X | X | X | |||||
2-қатер | X | X | X | X | ||||
1-қауіпсіздік саясаты | X | |||||||
2-қауіпсіздік саясаты | X | |||||||
3-қауіпсіздік саясаты | X | |||||||
4-қауіпсіздік саясаты | X | |||||||
5-қауіпсіздік саясаты | X | |||||||
6-қауіпсіздік саясаты | X | |||||||
7-қауіпсіздік саясаты | X | |||||||
8-қауіпсіздік саясаты | X | |||||||
| Қорғау бейіндеріне 3-қосымша |
Ортаға арналған қауіпсіздік мақсаттарының қауіпсіздік болжамдарына, қауіпсіздік саясаты мен қатерлерге әсері
БО-ның жұмыс істеу ортасына арналған 1-мақсат | БО-ның жұмыс істеу ортасына арналған 2-мақсат | БО-ның жұмыс істеу ортасына арналған 3-мақсат | БО-ның жұмыс істеу ортасына арналған 4-мақсат | БО-ның жұмыс істеу ортасына арналған 5-мақсат | БО-ның жұмыс істеу ортасына арналған 6-мақсат | БО-ның жұмыс істеу ортасына арналған 7-мақсат | БО-ның жұмыс істеу ортасына арналған 8-мақсат | БО-ның жұмыс істеу ортасына арналған 9-мақсат | БО-ның жұмыс істеу ортасына арналған 10-мақсат | БО-ның жұмыс істеу ортасына арналған 11-мақсат | БО-ның жұмыс істеу ортасына арналған 12-мақсат | |
1-болжам | Х | |||||||||||
2-болжам | Х | |||||||||||
3-болжам | Х | |||||||||||
4-болжам | Х | |||||||||||
5-болжам | Х | |||||||||||
6-болжам | Х | Х | ||||||||||
7-болжам | Х | |||||||||||
1-орта қатері | Х | Х | Х | Х | ||||||||
2-орта қатері | Х | Х | Х | Х | ||||||||
3-орта қатері | Х |
| Қорғау бейіндеріне 4-қосымша |
Цифрлық инфрақұрылым объектілері желі деңгейінің басып кірулерді айқындау жүйесі қолданудың үлгілік схемасы
| Қорғау бейіндеріне 5-қосымша |
БО-ға арналған қауіпсіздік мақсаттарының ұйымның қауіпсіздік қатерлері мен саясатына әсері.
1-қауіпсіздік мақсаты | 2-қауіпсіздік мақсаты | 3-қауіпсіздік мақсаты | 4-қауіпсіздік мақсаты | 5-қауіпсіздік мақсаты | 6-қауіпсіздік мақсаты | 7-қауіпсіздік мақсаты | 8-қауіпсіздік мақсаты | 9-қауіпсіздік мақсаты | 10-қауіпсіздік мақсаты | |
1-қатер | X | X | X | X | X | X | X | X | ||
2-қатер | X | X | X | X | X | X | X | X | ||
1-қауіпсіздік саясаты | X | |||||||||
2-қауіпсіздік саясаты | X | |||||||||
3-қауіпсіздік саясаты | X | |||||||||
4-қауіпсіздік саясаты | X | |||||||||
5-қауіпсіздік саясаты | X | |||||||||
6-қауіпсіздік саясаты | X | |||||||||
7-қауіпсіздік саясаты | X | |||||||||
8-қауіпсіздік саясаты | X | |||||||||
9-қауіпсіздік саясаты | X | |||||||||
10-қауіпсіздік саясаты | X |
| Қорғау бейіндеріне 6-қосымша |
Ұйымның қауіпсіздік болжамдары ортасына арналған қауіпсіздік мақсаттарының көрсетілуі.
БО-ның жұмыс істеу ортасына арналған 1-мақсат | БО-ның жұмыс істеу ортасына арналған 2-мақсат | БО-ның жұмыс істеу ортасына арналған 3-мақсат | БО-ның жұмыс істеу ортасына арналған 4-мақсат | БО-ның жұмыс істеу ортасына арналған 5-мақсат | БО-ның жұмыс істеу ортасына арналған 6-мақсат | БО-ның жұмыс істеу ортасына арналған 7-мақсат | БО-ның жұмыс істеу ортасына арналған 8-мақсат | БО-ның жұмыс істеу ортасына арналған 9-мақсат | БО-ның жұмыс істеу ортасына арналған 10-мақсат | БО-ның жұмыс істеу ортасына арналған 11-мақсат | БО-ның жұмыс істеу ортасына арналған 12-мақсат | |
1-болжам | ||||||||||||
2-болжам | ||||||||||||
3-болжам | ||||||||||||
4-болжам | ||||||||||||
5-болжам | ||||||||||||
6-болжам |
| Қорғау бейіндеріне 7-қосымша |
Ұйымның қауіпсіздік ортасының қатер ортасына арналған мақсаттарының көрсетілуі.
БО-ның жұмыс істеу ортасына арналған 1-мақсат | БО-ның жұмыс істеу ортасына арналған 2-мақсат | БО-ның жұмыс істеу ортасына арналған 3-мақсат | БО-ның жұмыс істеу ортасына арналған 4-мақсат | БО-ның жұмыс істеу ортасына арналған 5-мақсат | БО-ның жұмыс істеу ортасына арналған 6-мақсат | БО-ның жұмыс істеу ортасына арналған 7-мақсат | БО-ның жұмыс істеу ортасына арналған 8-мақсат | БО-ның жұмыс істеу ортасына арналған 9-мақсат | БО-ның жұмыс істеу ортасына арналған 10-мақсат | БО-ның жұмыс істеу ортасына арналған 11-мақсат | БО-ның жұмыс істеу ортасына арналған 12-мақсат | |
1-орта қатері | ||||||||||||
2-орта қатері | ||||||||||||
3-орта қатері | ||||||||||||
4-орта қатері |
Қорғау бейіндерін әзірлеу әдістемесі
1-тарау. Жалпы ережелер
1. Осы Қорғау бейіндерін әзірлеу әдістемесі (бұдан әрі – Әдістеме) "Киберқауіпсіздік туралы" Қазақстан Республикасының Заңы 7-1-бабының 20) тармақшасына сәйкес әзірленді.
2. Әдістеме цифрлық инфрақұрылым объектілерінің қорғау бейіндерін әзірлеуге арналған.
3. Осы Әдістемеде мынадай терминдер мен анықтамалар пайдаланылады:
1) бағалау объектісі (бұдан әрі – БО) – бағалауға жататын әкімшінің және пайдаланушының басшысымен ЦИО-ның компоненттері;
2) қауіпсіздік мақсаты – белгіленген қатерлерге қарсы тұру және (немесе) ұйымның белгіленген қауіпсіздік саясаты мен болжамдарын қанағаттандыру ниеті.
3) киберқауіпсіздік қатері (бұдан әрі – қатер) – киберқауіпсіздіктің оқыс оқиғасының туындауына алғышарттар жасайтын жағдайлар мен факторлардың жиынтығы;
4) қорғау бейіні– цифрлық объектілердің құрамдас бөліктері болып табылатын бағдарламалық және техникалық құралдардың қауіпсіздігіне қойылатын ең төменгі талаптардың тізбесі;
5) ұйымның қауіпсіздік саясаты – ұйым өз қызметінде басшылыққа алатын қауіпсіздік саласындағы бір немесе бірнеше қағида, рәсім, практикалық тәсіл немесе басшылыққа алынатын қағидаттар;
6) цифрлық инфрақұрылым объектілері (бұдан әрі – ЦИО) – цифрлық объектілерді орналастыруды және олардың жұмыс істеу ортасын қамтамасыз ететін материалдық, техникалық және технологиялық құралдардың жиынтығы;
7) цифрлық инфрақұрылым – электрондық цифрлық ресурстарды қалыптастыру және оларға қолжетімділік беру мақсатында технологиялық ортаның жұмыс істеуін қамтамасыз етуге арналған ЦИО жиынтығы;
2-тарау. Қорғау бейіндерін әзірлеу әдістемесі
4. Қорғау бейінін әзірлеу мынадай әдістерді қолдану арқылы жүзеге асырылады:
1) Цифрлық объектінің (бұдан әрі – ЦО) құрамдас бөліктерін талдау әдісі;
2) қатерді модельдеу әдісі;
3) ЦО құрамдас бөліктерінің пайдалану ортасын талдау әдісі;
4) қауіпсіздік мақсаттарын анықтау әдісі;
5) қауіпсіздіктің функционалдық талаптарын таңдау әдісі;
6) қорғау бейінін верификациялау және логикалық негіздеу әдісі.
5. Қорғау бейінін әзірлеу мынадай кезеңдерді қамтиды:
1) қорғау бейіні әзірленетін ЦО құрамдас бөлігін сәйкестендіру;
2) ЦО құрамдас бөлігінің мақсатын, оның функцияларын, пайдалану жағдайларын және болжамды пайдаланушылар санатын анықтау;
3) ЦО құрамдас бөлігінің архитектурасын, өзара іс-қимыл интерфейстерін және өңделетін ақпаратты талдау;
4) ЦО құрамдас бөлігінің қауіпсіздік ортасын анықтау, оның ішінде:
қауіпсіздік болжамдары;
қауіпсіздіктің ықтимал қатерлері;
ұйымның қауіпсіздік саясатының ережелері;
5) мынадай мәселелерді қамтитын қауіпсіздік қатерлерін модельдеу:
қатер көздерін анықтау;
осалдықтарды анықтау;
қатерлердің іске асырылуының ықтимал салдарларын бағалау;
қауіпсіздіктің өзекті қатерлерін анықтау;
6) қатерлерді талдау нәтижелері мен ұйымның қауіпсіздік саясаты негізінде ЦО құрамдас бөлігі және оны пайдалану ортасы үшін қауіпсіздік мақсаттарын қалыптастыру;
7) ЦО құрамдас бөлігінің қауіпсіздік мақсаттарын іске асыруды қамтамасыз ететін қауіпсіздіктің функционалдық талаптарын анықтау;
8) қауіпсіздік талаптарының, қауіпсіздік мақсаттарының және анықталған қатерлердің сәйкестігін тексеру;
9) ЦО құрамдас бөлігінің қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін таңдалған қауіпсіздік талаптарының жеткіліктілігі туралы негіздеме дайындау;
10) қорғау бейінін белгіленген құрылымға сәйкес ресімдеу.
6. Қорғау бейінін әзірлеу нәтижелері мыналарды қамтамасыз етеді:
1) ЦО құрамдас бөліктерінің қауіпсіздігіне төнетін өзекті қатерлерді сәйкестендіруді;
2) ақпаратты қорғаудың қажетті шараларын анықтауды;
3) қауіпсіздіктің функционалдық талаптарын қалыптастыруды;
4) ЦО құрамдас бөліктерінің қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін таңдалған қорғау шараларының негіздемесін.
