Қазақстан Республикасының "Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару және өзін-өзі басқару туралы" Заңының 1-бабы 6-тармағының 15) тармақшасына және Қазақстан Республикасының "Жайылымдар туралы" Заңының 8-бабына сәйкес Улан аудандық мәслихаты ШЕШІМ ҚАБЫЛДАДЫ:
1. 2026–2030 жылдарға арналған Ұлан ауданы Қасым Қайсенов кенттік әкімдігі бойынша жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жоспары бекітілсін.
2. Осы шешім оның алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі.
| Ұлан аудандық мәслихатының төрағасы | Г. Калиева |
Бекітілген
Ұлан аудандық мәслихатының
2026 жылғы "30" маусым
№ 314 шешімімен
2026–2030 жылдарға арналған Ұлан ауданы Қасым Қайсенов кенті бойынша жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жоспары
2026–2030 жылдарға арналған Ұлан ауданы Қасым Қайсенов кенті бойынша жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жоспары "Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару және өзін-өзі басқару туралы" Қазақстан Республикасының Заңына, "Жайылымдар туралы" Қазақстан Республикасының Заңына, Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің орынбасары – Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2017 жылғы 24 сәуірдегі № 173 "Жайылымдарды ұтымды пайдалану қағидаларын бекіту туралы" бұйрығына (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 15090 болып тіркелген), Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2015 жылғы 14 сәуірдегі № 3-3/332 "Жайылымдардың жалпы алаңына жүктеменің шекті жол берілетін нормасын бекіту туралы" бұйрығына (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 11064 болып тіркелген), Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2024 жылғы 29 шілдедегі № 263 "Жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жөніндегі үлгілік жоспарды бекіту туралы" бұйрығына (Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2024 жылғы 29 шілдеде № 34831 болып тіркелген) сәйкес әзірленді.
Жоспар мыналарды қамтиды:
1) Қасым Қайсенов кенті аумағындағы жайылымдардың жер санаттары бөлінісіндегі орналасу сызбасы (картасы), сондай-ақ жер учаскесіне құқық белгілейтін және сәйкестендіру құжаттары негізінде олардың меншік иелері мен жер пайдаланушылары туралы мәліметтер;
Қасым Қайсенов кенті Ұлан ауданының орталық бөлігінде таулы-дала, құрғақ дала аймағында орналасқан. Таулы-дала аймағы таулы шалғынды-дала, тау бөктеріндегі қоңыржай ылғалды дала және қоңыржай қуаң дала кіші аймақтарына бөлінеді.Климаты – қоңыржай қуаң, қоңыржай ыстық. Жауын-шашынның орташа жылдық мөлшері 360–390 мм. Ауаның ең төменгі температурасы –45°С, ең жоғарғы температурасы +40°С. Орташа жылдық температура +10°С. Салыстырмалы ылғалдылық 68 %. Негізінен оңтүстік-шығыс және солтүстік-батыс бағытындағы желдер басым, орташа жылдық жылдамдығы 2,7 м/сек.
Топырақ жамылғысы қара-қоңыр, таулы оңтүстік қара топырақ, кәдімгі қара топырақ, оңтүстік қара топырақ, шайылған және кәдімгі таулы қара топырақ түрлерінен тұрады.
Өсімдік жамылғысы боз-бетегелі-жусанды, боз-бетегелі әртүрлі шөпті, әртүрлі шөпті-астық тұқымдасты, жұмсақ сабақты және бұталы-шымды астық тұқымдасты әртүрлі шөптесін өсімдіктерден құралған.
Тұрақты қар жамылғысы қараша айының ортасында қалыптасып, сәуір айының бірінші онкүндігінде ериді. Аязсыз кезеңнің ұзақтығы 130–150 күнді құрайды.
Гидрографиялық желісі Ертіс өзені алабына жатады. Ірі өзендеріне Қараөзек өзені, сондай-ақ өзге де көптеген өзендер мен жылғалар кіреді.
Қасым Қайсенов кенті Ұлан ауданының аудандық орталығы болып табылады.
Қасым Қайсенов кентінің жалпы аумағы 919,3 гектарды құрайды, оның ішінде: егістік – 88,7 гектар, жайылым – 145,4 гектар, шабындық – 51,2 гектар.
Жер санаттары бойынша:
елді мекендер жері – 368,2 гектар;
өнеркәсіп, көлік, байланыс, ғарыш қызметі қажеттіліктеріне арналған, қорғаныс, ұлттық қауіпсіздік және өзге де ауыл шаруашылығы мақсатына жатпайтын жерлер – 551,1 гектар.
| 1-қосымша 2026–2030 жылдарға арналған Ұлан ауданы Қасым Қайсенов кенті бойынша жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жоспарына |
Қасым Қайсенов кенті бойынша жер балансының және мемлекеттік жер кадастрының ақпараттық жүйесінің деректері 1–5-кестелерде ұсынылған.
1-кесте. Ұлан ауданы Қасым Қайсенов кентінің жер санаттары бойынша жайылымдардың бөлінуі, мың гектар
Ауылдық округ атауы | Әкімшілік-аумақтық объектілер классификаторы коды | Жер санаттары | Барлық жерлер | ||||||
ауыл шаруашылығы мақсатындағы | елді мекендер | өнеркәсіп, көлік, байланыс және ауыл шаруашылығына жатпайтын өзге де мақсаттағы | ерекше қорғалатын табиғи аумақтар | орман қоры | су қоры | босалқы жерлер | |||
1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 |
Қасым Қайсенов кенті | 636230100 | - | 0,368 | 0,551 | - | - | - | - | 0,919 |
Барлығы | - | 0,368 | 0,551 | - | - | - | - | 0,919 | |
2-кесте. Елді мекендегі жайылымдардың бөлінуі, мың гектар
№ р/н |
Ауылдық округ атауы | Әкімшілік-аумақтық объектілер классификаторы коды | Елді мекеннің атауы | Жайылымдардың жалпы алаңы, мың гектар | Жайылымдардың алаңы және түрлері | |||||
халықтың жеке қосалқы шаруашылығындағы ауыл шаруашылығы жануарларын жаю қажеттіліктерін қамтамасыз етуге арналған жайылымдар, мың гектар | қоғамдық жайылымдар, мың гектар | қашық жайылымдар, мың гектар | маусымдық жайылымдар, мың гектар | аридті жайылымдар, мың гектар | мәдени жайылымдар, мың гектар | |||||
1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 |
1 |
Қасым Қайсенов кенті | 636230100 |
Қасым Қайсенов кенті | 0,319 | 0,319 | |||||
Барлығы | 0,319 | 0,319 | ||||||||
3-кесте. Жайылымдардың бөлінуі
№ р/н | Ауылдық округ атауы | Әкімшілік-аумақтық объектілер классификаторы коды | Елді мекеннің атауы | Ауыл шаруашылығы жануарлары үшін қажетті жайылым алаңы, мың гектар |
Қоғамдық жайылымдар алаңы, мың гектар | Қашықтық (маусымдық) жайылымдар алаңы, мың гектар | |||
Ірі қара мал | Ұсақ мүйізді мал | Жылқы малы | Түйе малы | ||||||
1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 |
1 |
Қасым Қайсенов кенті | 636230100 | Қасым Қайсенов кенті | 1,225 | 0,339 | 0,772 | - | 0,319 | - |
Қасым Қайсенов кенті бойынша барлығы 350 бас ірі қара мал, оның ішінде 220 бас сауын сиыр, 377 бас ұсақ мүйізді мал және 143 бас жылқы тіркелген (5-кесте).
4-кесте. Ауылдық округ бойынша мал басының жалпы саны.
қолда бар мал басы | ||||
ІҚМ | ҰММ | Жылқы малы | ||
барлығы | оның ішінде сауын сиырлар | |||
Қасым Қайсенов кенті бойынша барлығы, оның ішінде: | 350 | 220 | 377 | 143 |
халық саны | 350 | 220 | 377 | 143 |
Округ бойынша жайылымдарға қажеттілік есебі Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2015 жылғы 14 сәуірдегі № 3-3/332 "Жайылымдардың жалпы алаңына жүктеменің шекті жол берілетін нормасын бекіту туралы" бұйрығына сәйкес, округтің орналасқан табиғи аймағы мен жайылым түрлері ескеріле отырып, қолда бар мал басына негізделіп жүргізілді. Жүктеме нормасы ірі қара малға – 4,5 га/бас, ұсақ мүйізді малға – 0,9 га/бас, жылқыға – 5,4 га/бас болып белгіленген.
"Жайылымдар туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 15-бабына сәйкес, Қасым Қайсенов кенті халқының ауыл шаруашылығы жануарларының аналық (сауын) басын ұстау қажеттіліктерін қамтамасыз ету мақсатында жайылымдарға деген қажеттілік 770 гектарды құрайды (6-кесте). Елді мекен аумағындағы қолда бар жайылым алқабы 319 гектар болғандықтан, жайылым тапшылығы бар.
5-кесте. Сауын сиырлар үшін жайылымдарға қажеттілікті есептеу.
№ | Ауылдық округ | Жайылымдар алаңы, (га) | Сауын сиырлардың саны (бас) | 1 басқа арналған жайылым қажеттілік нормасы, (га) | жайылымдарға қажеттілік, (га) | Тапшылық, (га) |
1 |
Қасым Қайсенов кенті | 145 | 220 | 3,5 | 770 | есть |
Елді мекендер жерлері құрылымында ауыл шаруашылығы алқаптары 485,3 гектарды құрайды, оның ішінде халықтың қажеттіліктері үшін арналған жайылымдар 319 гектарды құрайды.
Қасым Қайсенов кенті бойынша жергілікті халықтың мал басы: ірі қара мал – 350 бас, ұсақ мүйізді мал – 377 бас, жылқы – 143 бас (7-кесте).
6-кесте. Жеке қосалқы шаруашылықтағы мал үшін жайылымдарға қажеттілікті есептеу.
Округтің атауы | Елді мекендерге бекітілген жерлер | оның ішінде халықтың қажеттіліктері үшін жайылымдық алқаптар | Халықтағы ауыл шаруашылығы жануарларының түрлері бойынша мал басының саны | оның ішінде | 1 басқа шаққандағы орташа жүктеме, га | Жайылымда бағылатын малға нормативтерге сәйкес жайылымға қажеттілік | Жайылымда бағылатын малға арналған қосымша жайылым қажеттілігі | Бос жайылым учаскелері есебінен қажеттілікті өтеу | |
қорада (қолда) бағылатын мал басы | жайылымда бағылатын мал басы | ||||||||
Қасым Қайсенов кенті | 919,3 | 319 | 2336 | 2017 | пастбища дополнительно требуются | ||||
Мал басы: (ІҚМ) | 350 | 0 | 350 | 3,5 | 1225 | ||||
ҰММ | 377 | 0 | 377 | 0,9 | 339 | ||||
Жылқы малы | 143 | 0 | 143 | 5,4 | 772 | ||||
Округ бойынша халықтың жайылымда бағылатын мал басына арналған жайылымдарға деген қажеттілік есебі нәтижесіне сәйкес қосымша жайылымдар талап етіледі, жайылым тапшылығы бар.
9-кесте. Қажетті қосымша жайылымдар.
№ р/н | Босалқы жерлер есебінен талап етілетін қосымша жайылымдар, мың гектар | Қосымша берілетін жайылымдар | |
Жайылым пайдаланушыларға жер пайдалануға берілуі мүмкін жайылымдар, мың гектар | Халықтың жеке қосалқы шаруашылығындағы ауыл шаруашылығы жануарларын жаю қажеттіліктерін қанағаттандыру мақсатында резервке алынуға жататын жайылымдар, мың гектар | ||
1 | 2 | 3 | 4 |
1 | 2,017 | - | 2,017 |
| 2-қосымша 2026–2030 жылдарға арналған Ұлан ауданы Қасым Қайсенов кенті бойынша жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жоспарына. |
1-кесте. Мал басының саны туралы деректер, олардың иелерін көрсетеді
№ р/н | Әкімшілік-аумақтық объектілер жіктеуіші бойынша кенттің, ауылдың, ауылдық округтің коды | Кенттің, ауылдың, ауылдық округтің атауы | Меншік иесінің түрі |
Меншік иесінің бизнес-сәйкестендіру нөмірі / жеке сәйкестендіру нөмірі | Жеке тұлғалардың тегі, аты, әкесінің аты (бар болған жағдайда) немесе заңды тұлғалардың атауы | Мал басының саны, бас | |||
Ірі қара мал | Ұсақ мал | Жылқы малы | Түйе малы | ||||||
2 | 636230100 |
Қасым Қайсенов кенті | жеке тұлға | Кожикова Бакытжан | 4 | ||||
3 | 636230100 | Қасым Қайсенов кенті | жеке тұлға | Иманмазатов Акжан | 3 | 2 | |||
4 | 636230100 | Қасым Қайсенов кенті | жеке тұлға | Шакеров Жомарт | 3 | 3 | |||
5 | 636230100 | Қасым Қайсенов кенті | жеке тұлға | Маркаш Арай | 30 | 1 | |||
6 | 636230100 | Қасым Қайсенов кенті | жеке тұлға | Мамаева Дина | |||||
7 | 636230100 | Қасым Қайсенов кенті | жеке тұлға | Кандебаев Жаркын | 5 | 10 | 2 | ||
8 | 636230100 | Қасым Қайсенов кенті | жеке тұлға | Назарбек Канат | 12 | 20 | 2 | ||
9 | 636230100 | Қасым Қайсенов кенті | жеке тұлға | Абанай Бакыт | 12 | 3 | |||
10 | 636230100 | Қасым Қайсенов кенті | жеке тұлға | Акатай Танысбек | 17 | 8 | 1 | ||
11 | 636230100 | Қасым Қайсенов кенті | жеке тұлға | Алдажарова Айнур | 5 | 5 | 1 | ||
12 | 636230100 | Қасым Қайсенов кенті | жеке тұлға | Гайсин Камалбек | 7 | 5 | |||
13 | 636230100 | Қасым Қайсенов кенті | жеке тұлға | Хасен Арай | 5 | 9 | |||
14 | 636230100 | Қасым Қайсенов кенті | жеке тұлға | Байтурганов Еркин | 5 | 1 | |||
15 | 636230100 | Қасым Қайсенов кенті | жеке тұлға | Тургынбек Орынбек | 15 | 15 | 15 | ||
16 | 636230100 | Қасым Қайсенов кенті | жеке тұлға | Акшамбаева Ария | 5 | 1 | |||
17 | 636230100 | Қасым Қайсенов кенті | жеке тұлға | Букаева Асем | 3 | ||||
18 | 636230100 | Қасым Қайсенов кенті | жеке тұлға | Данияров Толеубек | 15 | 45 | 45 | ||
19 | 636230100 | Қасым Қайсенов кенті | жеке тұлға | Елеубаев Бейбиткан | 17 | 21 | 4 | ||
20 | 636230100 | Қасым Қайсенов кенті | жеке тұлға | Бекмолдинов Советкан | 6 | ||||
21 | 636230100 | Қасым Қайсенов кенті | жеке тұлға | Мусабаев Серик | 15 | ||||
22 | 636230100 | Қасым Қайсенов кенті | жеке тұлға | Сакай Алихан | 21 | 24 | 5 | ||
23 | 636230100 | Қасым Қайсенов кенті | жеке тұлға | Жумабек Куат | 15 | 30 | 5 | ||
24 | 636230100 | Қасым Қайсенов кенті | жеке тұлға | Жуснусов Оралбек | 5 | 2 | |||
25 | 636230100 | Қасым Қайсенов кенті | жеке тұлға | Капа Гимингул | 6 | 1 | |||
26 | 636230100 | Қасым Қайсенов кенті | жеке тұлға | Еркин Жарыс | 12 | 13 | 5 | ||
27 | 636230100 | Қасым Қайсенов кенті | жеке тұлға | Коконева Карлыгаш | 11 | 1 | |||
28 | 636230100 | Қасым Қайсенов кенті | жеке тұлға | Кудайбергенова Гульнар | 2 | 1 | |||
29 | 636230100 | Қасым Қайсенов кенті | жеке тұлға | Нуржакипов Эдиль | 6 | 2 | |||
30 | 636230100 | Қасым Қайсенов кенті | жеке тұлға | Мубарак Азат | 7 | 5 | |||
31 | 636230100 | Қасым Қайсенов кенті | жеке тұлға | Маукен Женисгул | 5 | 20 | 2 | ||
32 | 636230100 | Қасым Қайсенов кенті | жеке тұлға | Сабитова Газиза | 3 | 2 | |||
33 | 636230100 | Қасым Қайсенов кенті | жеке тұлға | Сагадиев Кайырлы | 5 | 4 | |||
34 | 636230100 | Қасым Қайсенов кенті | жеке тұлға | Ерланкызы Айнагул | 6 | 5 | |||
35 | 636230100 | Қасым Қайсенов кенті | жеке тұлға | Кудабаева Назипа | 2 | ||||
36 | 636230100 | Қасым Қайсенов кенті | жеке тұлға | Тажай Кадыл | 5 | 20 | 7 | ||
37 | 636230100 | Қасым Қайсенов кенті | жеке тұлға | Заркым Турсынбек | 63 | 7 | |||
38 | 636230100 | Қасым Қайсенов кенті | жеке тұлға | Аккали Бейсенбек | 12 | 5 | |||
39 | 636230100 | Қасым Қайсенов кенті | жеке тұлға | Турысбек Ырысжан | 8 | 15 | 2 | ||
40 | 636230100 | Қасым Қайсенов кенті | жеке тұлға | Шакерова Кулшат | 8 | 12 | 2 | ||
41 | 636230100 | Қасым Қайсенов кенті | жеке тұлға | Шалусбаев Еркебулан | 2 | 5 | |||
42 | 636230100 | Қасым Қайсенов кенті | жеке тұлға | Кабынаби Еркингул | 15 | 24 | 2 | ||
Барлығы: | 350 | 377 | 143 | ||||||
2-кесте. Ауыл шаруашылығы жануарларының түрлері мен жас-жыныстық топтары бойынша құрылған табындардың, отарлардың және табындардың саны туралы деректер
№ р/н | Әкімшілік-аумақтық объектілер жіктеуіші бойынша кенттің, ауылдың, ауылдық округтің коды | Кенттің, ауылдың, ауылдық округтің атауы | Табындар, отарлар, табындар саны | ||||
Ірі қара мал | |||||||
барлығы | оның ішінде | ||||||
бұқалар | сиырлар | құнажындар | бұқалар | ||||
1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 |
1 | 636230100 | Қасым Қайсенов кенті | 105 | 90 | 15 | ||
Барлығы: | 105 | 90 | 15 | ||||
Кестенің жалғасы
Табындар, отарлар, табындар саны | |||||||||
Ұсақ мал | Жылқылар | Түйелер | |||||||
барлығы | оның ішінде | барлығы | оның ішінде | барлығы | оның ішінде | ||||
қойлар мен ешкілер | жас жануарлар (жас ешкілер, ешкілер) | жас жануарлар (қошқарлар, лақтар) | айғырлар, биелер | жас жануарлар | түйелер | жас жануарлар | |||
9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 |
3-кесте. Алыс жайылымдарда жайылатын мал саны туралы ақпарат
№ р/н | Әкімшілік-аумақтық объектілер жіктеуіші бойынша кенттің, ауылдың, ауылдық округтің коды | Кенттің, ауылдың, ауылдық округтің атауы | Мал саны, бас | |||||||
Ірі қара мал | Ұсақ мал | Жылқылар | Түйелер | |||||||
жеке шаруашылық | ауыл шаруашылығы өндірушілері | жеке шаруашылық | ауыл шаруашылығы өндірушілері | жеке шаруашылық | ауыл шаруашылығы өндірушілері | жеке шаруашылық | ауыл шаруашылығы өндірушілері | |||
1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 |
1 | 636230100 | Қасым Қайсенов кенті | 200 | - | 120 | - | 100 | - | - | - |
Барлығы: | 200 | - | 120 | - | 100 | - | - | - | ||
Қорытынды
Ауыл шаруашылығы алқаптарын пайдалану кезінде табиғи және егілген жайылымдардың жем-шөптік сапасының нашарлауына және шөп өнімділігінің төмендеуіне жол бермеу мақсатында жайылым айналымын сақтау қажет, бұл жем-шөп базасының жағдайын жақсартуға мүмкіндік береді.
Жайылым айналымы – бұл жайылымдарды пайдалану және оларды күтіп-баптау жүйесі, онда белгілі бір тәртіппен (маусым ішінде, бір жылдан кейін немесе бірнеше жыл сайын) оларды пайдалану мерзімдері мен тәсілдері өзгеріп отырады. Осы мақсатта жайылымды кезектестіріп пайдалану, шөп шабу мен мал жаюды алмастыру, сондай-ақ жайылымға демалыс беру жүзеге асырылады.
Алайда Қасым Қайсенов кенті аумағында мал жаюға арналған жайылымдардың жеткіліксіз болуына байланысты жайылым айналымын енгізу орынсыз болып табылады.
Жеке қосалқы шаруашылықтағы малды жаю жақын орналасқан ауылдық округтердің аумағында жүзеге асырылады.
