Әділет
Әділет

"Мұнай мен газды сақтау және тасымалдау" бағыты бойынша мұнай-газ саласындағы кәсіптік стандарттарды бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Энергетика министрінің 2024 жылғы 23 желтоқсандағы № 479 бұйрығына өзгерістер енгізу туралы

Жаңа

Қазақстан Республикасы Энергетика министрінің м.а. 2026 жылғы 5 қазандағы № 364-н/қ бұйрығы

      БҰЙЫРАМЫН:

      1. "Мұнай мен газды сақтау және тасымалдау" бағыты бойынша мұнай-газ саласындағы кәсіптік стандарттарды бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Энергетика министрінің 2024 жылғы 23 желтоқсандағы № 479 бұйрығына мынадай өзгерістер енгізілсін:

      көрсетілген бұйрықпен бекітілген "Авариялық-қалпына келтіру жұмыстары" кәсіптік стандарты осы бұйрыққа 1-қосымшаға сәйкес жаңа редакцияда жазылсын;

      көрсетілген бұйрықпен бекітілген "Мұнайды жолдық ысыту" кәсіптік стандарты осы бұйрыққа 2-қосымшаға сәйкес жаңа редакцияда жазылсын;

      көрсетілген бұйрықпен бекітілген "Құбыр көлігіндегі коррозияға қарсы қорғаныс (Коррозиядан қорғау)" кәсіптік стандарты осы бұйрыққа 3-қосымшаға сәйкес жаңа редакцияда жазылсын;

      көрсетілген бұйрықпен бекітілген "Мұнай тасымалдауды басқару" кәсіптік стандарты осы бұйрыққа 4-қосымшаға сәйкес жаңа редакцияда жазылсын;

      көрсетілген бұйрықпен бекітілген "Газды қабылдау, сақтау және босату" кәсіптік стандарты осы бұйрыққа 5-қосымшаға сәйкес жаңа редакцияда жазылсын;

      көрсетілген бұйрықпен бекітілген "Газды қабылдау, сақтау және сату" кәсіптік стандарты осы бұйрыққа 6-қосымшаға сәйкес жаңа редакцияда жазылсын;

      көрсетілген бұйрықпен бекітілген "Газ тарату құбырларын пайдалану және жөндеу" кәсіптік стандарты осы бұйрыққа 7-қосымшаға сәйкес жаңа редакцияда жазылсын;

      көрсетілген бұйрықпен бекітілген "Газ тасымалдауды басқару" кәсіптік стандарты осы бұйрыққа 8-қосымшаға сәйкес жаңа редакцияда жазылсын;

      көрсетілген бұйрықпен бекітілген "Магистральдық газ құбырының желілік бөлігін пайдалану және жөндеу" кәсіптік стандарты осы бұйрыққа 9-қосымшаға сәйкес жаңа редакцияда жазылсын.

      2. Қазақстан Республикасы Энергетика министрлігінің Мұнай тасымалдау және өңдеу департаменті заңнамада белгіленген тәртіппен:

      1) осы бұйрыққа қол қойылған күннен бастап бес жұмыс күні ішінде оның қазақ және орыс тілдеріндегі электрондық түрдегі көшірмесін Қазақстан Республикасы нормативтік құқықтық актілерінің эталондық бақылау банкінде ресми жариялау және енгізу үшін Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінің "Қазақстан Республикасының Заңнама және құқықтық ақпарат институты" шаруашылық жүргізу құқығындағы республикалық мемлекеттік кәсіпорнына жіберуді;

      2) осы бұйрықты ресми жариялағаннан кейін Қазақстан Республикасы Энергетика министрлігінің интернет-ресурсында орналастыруды;

      3) осы бұйрықты алғаш ресми жариялаған күннен кейін үш жұмыс күні ішінде оның қазақ және орыс тілдерінде ресми жарияланымына сілтемені Ұлттық біліктілік жүйесінің цифрлық платформасында орналастыру үшін Кәсіптік біліктілік жөніндегі ұлттық органға жіберуді қамтамасыз етсін.

      3. Осы бұйрықтың орындалуын бақылау жетекшілік ететін Қазақстан Республикасының Энергетика вице-министріне жүктелсін.

      4. Осы бұйрық алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі.

      Қазақстан Республикасы
Энергетика министрінің міндетін атқарушы 		К. Туткышбаев

      "КЕЛІСІЛДІ"

      Қазақстан Республикасының

      Еңбек және халықты әлеуметтік

      қорғау министрлігі

  Қазақстан Республикасы
Энергетика министрінің
міндетін атқарушы
2026 жылғы 5 қазандағы
№ 364-н/қ Бұйрыққа
1-қосымша
Қазақстан Республикасы
Энергетика министрі
2024 жылғы 23 желтоқсандағы
№ 479 бұйрығына
1-қосымша

Кәсіптік стандарт: "Авариялық-қалпына келтіру жұмыстары"

1-ші тарау. Жалпы ережелер

      1. Кәсіптік стандарттың қолдану аясы: Бұл КС "Кәсіптік біліктілік туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 5-бабының 5-тармағына сәйкес әзірленді және тасымалдаудың қауіпсіздігі мен тиімділігін қамтамасыз ету, аварияларға ден қою және төтенше жағдайларда жүйелердің жұмысын жедел қалпына келтіру үшін мұнай мен газды құбыр, теңіз, теміржол және автомобиль көлігімен тасымалдау салаларында қолданылады.

      2. Осы кәсіптік стандартта мынадай терминдер, анықтамалар мен қысқартулар қолданылады:

      1) авариялық-қалпына келтіру жұмыстары – бұл төтенше жағдай аймағындағы қирау және жоғары қауіптілік ошақтарын оқшаулау, құбырлардағы авариялар мен зақымдануларды жою жөніндегі бірінші кезектегі жұмыстар;

      2) авариялық-қалпына келтіру пункті – желілік-өндірістік диспетчерлік станцияда, айдау станцияларында немесе құю станцияларында құрылады;

      3) білім – кәсіби міндет шеңберінде іс-әрекеттерді орындау үшін қажетті зерттелген және игерілген ақпарат;

      4) дағды – кәсіби тапсырманы толығымен орындауға мүмкіндік беретін білім мен дағдыларды қолдану мүмкіндігі;

      5) магистральдық құбырдың желілік бөлігі – өнімді тікелей тасымалдауды жүзеге асыратын жерасты, суасты, жербеті, жерүсті құбырлары;

      6) машық – кәсіби міндет шеңберінде жеке бірлік іс-әрекеттерді физикалық және (немесе) ақыл-оймен орындау қабілеті;

      7) салалық біліктілік шеңбері – орындалатын жұмыстардың күрделілігіне және салада пайдаланылатын білімдердің, іскерліктер мен құзыреттердің сипатына қарай Қазақстан Республикасының Ұлттық сабақ сыныптауышы, ұлттық біліктілік шеңбері негізінде әзірленеді және деңгейлер бойынша маманның біліктілігіне қойылатын талаптарды жіктейді. Салалық біліктілік шеңберлерін әзірлеуді және (немесе) өзектендіруді уәкілетті орган айқындаған тәртіппен салалық мемлекеттік органдар жүзеге асырады. Салалық біліктілік шеңберін кәсіптік біліктілік жөніндегі салалық кеңестер бекітеді;

      8) техникалық қызмет көрсету – жабдық элементтерінің және электрхимиялық қорғау құралдарының уақытынан бұрын тозуын немесе олардың бұзылуын болдырмауға, жөндеуаралық кезеңде жабдықтың сенімді жұмысын қамтамасыз етуге бағытталған іс-шаралар кешені;

      9) ұшқышсыз ұшатын аппарат – бортта экипажы жоқ ұшу аппараты немесе қашықтан басқарылатын ұшу аппараты.

      3. Осы кәсіптік стандартта мынадай қысқартулар қолданылады

      1) АҚКЖ – авариялық-қалпына келтіру жұмыстары;

      2) БТБА – бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығы;

      3) КС – кәсіптік стандарт;

      4) СБШ – салалық біліктілік шеңбері;

      5) ҰСҰА – ұшқышсыз ұшатын аппарат.

2-ші тарау. Кәсіптік стандарттың паспорты

      4. Кәсіптік стандарттың атауы: Авариялық-қалпына келтіру жұмыстары

      5. Кәсіптік стандарттың коды: H49500164

      6. ЭҚЖЖ секциясын, бөлімін, тобын, сыныбын және кіші сыныбын көрсету:

      H Көлік және қоймалау

      49 Құрлық және құбырмен жүретін көліктің қызметі

      49.5 Құбыр көлігінің қызметі

      49.50 Құбыр көлігінің қызметі

      49.50.0 Құбыр көлігінің қызметі

      H Көлік және қоймалау

      49 Құрлық және құбырмен жүретін көліктің қызметі

      49.5 Құбыр көлігінің қызметі

      49.50 Құбыр көлігінің қызметі

      49.50.0 Құбыр көлігінің қызметі

      7. Кәсіптік стандарттың қысқаша сипаттамасы: Мұнай-газ өнеркәсібі объектілерінің істен шығулар мен авариялар кезінде жұмыс қабілеттілігін, сондай-ақ авариялық-қалпына келтіру жұмыстарын ұйымдастыру және жүргізу үдерісін қамтамасыз ету.

      8. Кәсіптер карточкаларының тізімі:

      1) Авариялық-қалпына келтіру пунктінің бастығы - 6 СБШ-нің деңгейі;

      2) Су астындағы техникалық жұмыстар жөніндегі инженер - 6 СБШ-нің деңгейі;

      3) Теңізде мұнай және мұнай өнімдерінің авариялық төгілуімен күрес жөніндегі инженер - 6 СБШ-нің деңгейі;

      4) Инспекциялар және су асты-техникалық жұмыстар жөніндегі басшы (бөлімшелер) - 6 СБШ-нің деңгейі;

      5) Төтенше жағдайларға дайындық бөлімшесінің басшысы - 6 СБШ-нің деңгейі;

      6) Сүңгуірлік жұмыстардың мастері - 5 СБШ-нің деңгейі;

      7) Авариялық-қалпына келтіру пункті мастері - 5 СБШ-нің деңгейі;

      8) Бонндық бөгеттерді орнату жөніндегі мастер - 5 СБШ-нің деңгейі;

      9) Авариялық-қалпына келтіру пунктінің электр газбен дәнекерлеушісі - 4 СБШ-нің деңгейі;

      10) Бонды қоршаулар орнату және мұнай жинау жөніндегі слесарь - 3 СБШ-нің деңгейі;

      11) Авариялық-қалпына келтіру пунктінің электр газбен дәнекерлеушісі - 3 СБШ-нің деңгейі;

      12) Магистральді мұнай құбырлары мен су құбырларын тексеруші бортоператор - 3 СБШ-нің деңгейі;

      13) Ұшқышсыз ұшатын аппараттар (ҰҰА) операторы - 3 СБШ-нің деңгейі;

      14) Авариялық-қалпына келтіру пунктінің электр газбен дәнекерлеушісі - 2 СБШ-нің деңгейі.

3-ші тарау. Кәсіптер карточкалары

9. Кәсіптің карточкасы "Авариялық-қалпына келтіру пунктінің бастығы":

Топтың коды:

1329-1

Қызмет атауының коды:

1329-1-065

Кәсіптің атауы:

Авариялық-қалпына келтіру пунктінің бастығы

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

6

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

БТБА немесе БА-мен байланысы жоқ

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Инженерия және инженерлік іс

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Кәсіби салада кемінде 3 жыл.

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Қажет емес

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:

-

Қызметтің негізгі мақсаты:

Авариялық-қалпына келтіру пунктіне басшылықты жүзеге асыру

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Құбыр саңылаусыздығының жоғалуы нәтижесінде тасымалданатын мұнай өнімінің бақылаусыз ағуы туындаған жағдайда магистральдық мұнай құбырының бекітілген учаскесінде авариялық-қалпына келтіру жұмыстарын ұйымдастыру
2. Магистральдық мұнай құбырларында мұнай мен мұнай өнімдерінің авариялық төгілуіне қарсы күрес жөніндегі қызметті техникалық қамтамасыз ету

Қосымша еңбек функциялары:

-

Еңбек функциясы 1:
Құбыр саңылаусыздығының жоғалуы нәтижесінде тасымалданатын мұнай өнімінің бақылаусыз ағуы туындаған жағдайда магистральдық мұнай құбырының бекітілген учаскесінде авариялық-қалпына келтіру жұмыстарын ұйымдастыру



Дағды 1:
Авариялық-қалпына келтіру пунктін дайындауға жедел-техникалық басшылық ету

Машықтар:
1. АҚҚ-ның өндірістік-шаруашылық қызметіне басшылық жасау, өндірістік тапсырмалардың сапалы орындалуын қамтамасыз ету, ағымдағы өндірістік жоспарлауды, есепке алуды ұйымдастыру, АҚҚ-ның өндірістік қызметі туралы есептерді жасау және уақтылы ұсыну
2. ЖЖЖ кестесінің жылдық жоспарын әзірлеуді және орындауды ұйымдастыру, магистральдық құбырлар мен олардың объектілерін үздіксіз пайдалануды қамтамасыз ету
3. Магистральдық құбырлардың желілік бөлігінде құбыр денесінің ақауларын жою және оқшаулағыш жабынды жөндеу бойынша жөндеу жұмыстарын жүргізуді ұйымдастыру
4. Ішкі қуысты тазарту бойынша жоспар-кестенің орындалуын қамтамасыз ету
5. Бекітілген учаскелерде магистральдық мұнай құбырлары жұмысының сенімділігін қамтамасыз ету жөніндегі ұйымдастыру - техникалық іс-шаралар жоспарын орындау (күзет аймағында басқа қызметтер мен ұйымдар орындайтын барлық жұмыстарға қатысу және қадағалау, апаттардың алдын алу және алдын алу мақсатында кестеге сәйкес техникалық қызмет көрсету және жөндеу іс-шараларын жүргізу)
6. Тұрақты патрульдеу арқылы трассаның жағдайын бақылауды жүзеге асыру
7. АҚҚ барлық техникалық құралдарын АҚЖ-ға тұрақты дайындықта ұстау (жетіспейтін құрылғыларды уақтылы жөндеу және жинақтау; жөндеу жұмыстарын орындау үшін жабдық пен аспаптар; құбырлардың авариялық қорының тиісті техникалық жай-күйін, сақталуын және есепке алынуын, болуын және жұмсалуын қамтамасыз ету, құбырлардың, жанар-жағармай материалдарының, қосалқы бөлшектердің, қосалқы бөлшектер қорының және басқа да шығын материалдарының авариялық қорын уақтылы толықтыру)
8. Персонал мен техниканың AҚЖ орындауға дайындығын тексеру үшін ықтимал апаттарды жою жоспарын пысықтай отырып, кестеде белгіленген мерзімдерде жөндеу персоналының кәсіби дайындық деңгейін, оқу дабылдарын және апатқа қарсы жаттығуларды өткізу арқылы арттыру. Оқу-жаттығу бағдарламалары ықтимал апаттарды жою жоспарының іс-шараларын орындауға бағытталуы тиіс. Оқу-жаттығулардың санын және олардың мазмұнын жөндеу персоналының біліктілігіне, қызмет көрсетілетін учаскенің, трассаның күрделілігіне, табиғи-климаттық жағдайларға және тағы басқа байланысты басшылық айқындайды
9. Авариялық-қалпына келтіру пунктінің қалыпты жұмыс істеуі үшін қажетті материалдық-техникалық құралдардың, ЖЖМ мен жабдықтардың қажеттіліктерін айқындау, ЖЖМ қорларын, қосалқы бөлшектер мен материалдарды уақтылы толықтыру (құбыр трассасының әрбір учаскесінде құбырлардың авариялық қоры құрылуы тиіс).

Білімдер:
1. Магистральдық құбырлар саласындағы өндірістік-шаруашылық және қаржы-экономикалық қызметті регламенттейтін заңнамалық және нормативтік актілер
2. Құбырлар мен құрылыстардың трассада орналасуының технологиялық сызбасы
3. Мұнайдың, мұнай өнімдерінің және көмірсутек газдарының физикалық және химиялық қасиеттері
4. Құбыр өтетін аймақтағы байланыс жүйелері
5. Техникалық деректер, магистральдық мұнай құбырына техникалық қызмет көрсету және жөндеу және авариялық-жөндеу пунктін техникалық жарақтандыру нормалары
6. Шығу себептері, анықтау әдістері, апаттар мен құбырдың зақымдану түрлері
7. Еңбекті қорғау, өнеркәсіптік, өрт және экологиялық қауіпсіздік талаптары
8. Құжаттаманы ресімдеу тәртібі, актілер мен есептілікті жасау
9. Қажетті бағдарламалық жасақтаманы иелену
10. Ішкі еңбек тәртібінің тәртібі, ережелері еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау, өндірістік санитария, өрт қауіпсіздігі талаптары

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Апаттар мен зақымдануларды жедел жою

Машықтар:
1. Мыналарға қатысты ықтимал апаттарға ден қою жоспарындағы шараларды орындау:
1) апат орнын іздеуді ұйымдастыру, оның сипатын айқындау;
2) АҚК персоналы мен техникалық құралдарын қалпына келтіру жұмыстары жүргізілетін жерге жинау, әкелу және жеткізу;
3) құбырда авариялық-қалпына келтіру жұмыстарын ұйымдастыру және орындау жөніндегі ықтимал апаттарды жою жоспарының іс-шараларын орындау.
2. Патрульдік топтың трассаны бақылап қарауын ұйымдастыру (бұл ретте жеке қорғаныс құралдарымен, айдалатын мұнай өнімінің төгілу орнын қоршауға арналған сигналдық белгілермен, қажетті аспаппен, құрал-саймандармен, материалдармен және байланыс құралдарымен жарақтандырылуы тиіс). Мұнай өнімінің бетіне шығу іздері анықталған кезде:
- тиісті лауазымды тұлғалар мен қызметтерге хабарлау
- мұнай өнімінің көлік магистральдары ауданына түсу қаупі төнген жағдайда, диспетчер, тиісті құрылымдар мен қызметтерді (жергілікті билік және басқару органдарын, өнеркәсіптік қауіпсіздік саласындағы уәкілетті органның аумақтық бөлімшесін, Төтенше жағдайлар департаментін, Көлік прокуратурасын, қоршаған ортаны қорғау саласындағы уәкілетті органдарды, "КӘАҚҚ", сондай-ақ қажеттілігіне қарай жедел жәрдем қызметі, полиция және тағы басқа) бұл туралы хабардар ете отырып, тас жол, темір жолдар мен өзендер бойынша қозғалысты тоқтату
Апатты жоюға жауапты адам келгенге дейін:
- төгілген кезде адамдарды қауіпті жерлерден шығаруды қамтамасыз ету
- диспетчердің келісуі бойынша ысырмаларды жабу арқылы зақымдалған аймақты оқшаулау
- мұнай өнімінің су айдындарына, елді мекендерге түсуін болдырмай, мұнай өнімінің одан әрі таралуының алдын алу жөнінде шаралар қабылдау, техниканы орналастыру, адамдардың болуы, жұмыс алаңын, мұнай өнімін жинау ыдыстарын және басқа да құрылыстарды жайластыру орындарын айқындау
- авариялық учаскені ажырату ұйымдастырылады.
4. Жауапты тұлғаның басшылығымен апатты жоюға кірісу (апаттың сипаты нақтыланады, нақты жағдайларға қатысты апатты жою тәсілі туралы шешім қабылданады, оған сәйкес апатты жою бойынша үздіксіз жұмысты қамтамасыз ету үшін авариялық бригадалардың, техника мен техникалық құралдардың қажетті санын нақтылау, монтаждау жұмыстарының орындалуын ұйымдастыру.

Білімдер:
1. Магистральдық мұнай құбырларындағы апаттар мен зақымдарды жоюды ұйымдастыру және жою
2. Ықтимал апаттарды жою жоспарының жедел және техникалық бөлігі
3. АҚЖ жүргізілуін ұйымдастыру:
3.1. апаттар мен зақымдарды жою технологиясы
3.2. АҚЖ дайындық іс-шаралары
3.3. төгілген айдалатын мұнай өнімін оқшаулау және жинау
3.4. жер жұмыстары
3.5. құбырдың ішкі қуысын тығыздау.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 3:
Апатты жою жөніндегі жұмыстарды аяқтау

Машықтар:
1. Апатты жою жөніндегі монтаждау жұмыстары аяқталғаннан кейін және дәнекерленген қосылыстарды бақылау нәтижелерімен танысқаннан кейін, егер олар оң болса, диспетчерге, бұдан әрі - басшылыққа монтаждау жұмыстарының аяқталуы және құбырдың айдауды қайта бастауға дайындығы туралы хабарлау. Тігістердің, жарықтардың, дақтардың тығыздығы анықталған кезде оларды осы жағдайға ұсынылған әдістердің бірімен жою бойынша шаралар қабылданады
2. Желілік ысырмаларды ашу бойынша жауаптылар тағайындалады, диспетчердің өкімі бойынша оларды ашуға рұқсат етіледі
3. Жөнделген учаске, дәнекерленген тігістер және басқа да технологиялық қосылыстар құбырды іске қосқаннан және онда жұмыс қысымына жеткеннен кейін сыңылаусыздыққа тексеріледі, диспетчерге және одан кейін басшылыққа учаскенің күйі туралы баяндалады.

Білімдер:
1. Дәнекерлеу-монтаждау жұмыстары
2. Дәнекерлеу қосылыстарын бақылау және ақауларды жою
3. Құбырды оқшаулау
4. Апаттардың салдарын жою

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Магистральдық мұнай құбырларында мұнай мен мұнай өнімдерінің авариялық төгілуіне қарсы күрес жөніндегі қызметті техникалық қамтамасыз ету



Дағды 1:
Мұнай мен мұнай өнімдерінің авариялық төгілуіне қарсы күрес жөніндегі техникалық құжаттаманы әзірлеу

Машықтар:
1. Магистральдық мұнай құбырларында мұнай мен мұнай өнімдерінің авариялық төгілуін жою мәселесі бойынша нормативтік-техникалық құжаттаманы әзірлеуге қатысу
2. Бөлімшелер қызметкерлерінің және техникалық құралдардың магистральдық мұнай құбырларында мұнай мен мұнай өнімдерінің авариялық төгілуін жою жөніндегі жұмыстарды орындауға тұрақты дайындығын қамтамасыз ету жөніндегі жоспарлар мен ұйымдастыру іс-шараларын әзірлеуге қатысу
3. Мұнайдың төгілуін жою жөніндегі операцияларды жүргізу жөніндегі іс-шаралар мен ұсынымдарды әзірлеуге қатысу
4. АҚКП техникалық жарақтандырылуын перспекти-валық дамыту бойынша өндірістік жоспарлар мен ұсыныстарды әзірлеуге қатысу
5. Ықтимал апаттарды жою жоспарына сәйкес жыл сайынғы оқыту, оқу дабылдары және апатқа қарсы жаттығулар бағдарламалары мен кестесін әзірлеу
6. Авариялық-қалпына келтіру пункті қызметінің қажетті техникалық құжаттамасын жүргізу

Білімдер:
1. Магистральдық мұнай құбырларындағы мұнай мен мұнай өнімдерінің авариялық төгілуін жою мәселесі бойынша нормативтік-техникалық құжаттама
2. Коммуникациялары бір техникалық дәлізде өтетін ведомстволардың өзара қарым-қатынасы, объектілердің қауіпсіздігін қамтамасыз ету , қоршаған ортаны қорғау туралы ереже

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Қызметкерлерді оқытуды ұйымдастыру

Машықтар:
1. Магистральдық мұнай құбырларында мұнай мен мұнай өнімдерінің авариялық төгілуіне байланысты төтенше жағдайларда жұмыскерлерді іс-қимылға оқыту жоспары мен бағдарламаларын жасау
2. Бөлімше персоналы мыналарды білуге тиіс оқудың жүргізілуін қамтамасыз ету:
- өзіне бекітіліп берілген объектілердің ерекшелігі мен орналасуы, олардың іргелес құбырларға, құрылыстарға қатысты орналасуы, электр беру, байланыс желілеріне және т. б. қатысты орналасуы
- қызмет көрсетілетін құбырдың өту аймағында орналасқан құбырлардың, кабельдердің, әуе желілерінің және басқа да құрылыстар мен коммуникациялардың күзет аймағында жұмыс жүргізу ережесі
- еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау, өнеркәсіптік, өрт қауіпсіздігі, гигиена және өнеркәсіптік санитария және қоршаған орта, жол қозғалысы қауіпсіздігі және т.б. мәселелері бойынша арнайы жабдықтар мен химиялық құралдарды пайдалану кезіндегі ережелер, нормалар, стандарттар және т. б. нормативтік құжаттар
3. Авариялық-қалпына келтіру пунктінің қызметкерлеріне күзет, өнеркәсіптік қауіпсіздік, өрт қауіпсіздігі бойынша нұсқамалар мен жыл сайынғы оқытуды ұйымдастыру және уақтылы жүргізу
4. Еңбекті қорғау, жұмыстарды қауіпсіз жүргізу жөніндегі нұсқаулықтарды әзірлеу және уақтылы қайта қарау және олармен авариялық-қалпына келтіру пунктінің қызметкерлерін қамтамасыз ету

Білімдер:
1. Учаскенің өндірістік-шаруашылық қызметі жөніндегі заңнамалық және өзге де нормативтік құқықтық актілерді, әдістемелік және басқа да материалдарды қамтиды
2. Оқыту бағдарламаларын әзірлеуге қойылатын талаптар
3. Қызметкерлерді аттестаттау тәртібі
4. Магистральдық мұнай құбырларындағы апаттар мен төгілулерді жою кезінде пайдаланылатын техникалық құралдар
5. Мұнай мен мұнай өнімдерінің авриялық төгілуіне байланысты төтенше жағдайларда жұмыскерлерді іс-қимылға оқыту жоспары мен бағдарламасын жасау әдістемесі

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Шешімдерді уақтылы (жедел) қабылдау және іске асыру.
Міндеттердің орындалуын қамтамасыз ету.
Талдау және болжау.

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1. ҚР СТ 3362-2019 "Магистральдық мұнай құбырлары. Техникалық пайдалану".
2. Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрінің 2014 жылғы 30 желтоқсандағы № 354 бұйрығымен бекітілген магистральдық құбырларды пайдалану кезінде өнеркәсіптік қауіпсіздікті қамтамасыз ету қағидалары (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу Тізілімінде № 10240 болып тіркелген).
3. ҚР СТ 2079-2010 "Магистральдық мұнай құбырлары. Газ қауіпті жұмыстарды қауіпсіз жүргізуді ұйымдастыру".
4. ҚР СТ 2080-2022 "Магистральдық мұнай құбырлары. Өрт қауіпсіздігі".
5. ҚР СТ 2081-2011 "Магистральдық мұнай құбырлары. Пайдалану кезіндегі қауіпсіздік талаптары".

СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

6

Магистральды құбырлар пайдалу жөніндегі инженер

10. Кәсіптің карточкасы "Су астындағы техникалық жұмыстар жөніндегі инженер":

Топтың коды:

2149-3

Қызмет атауының коды:

2149-3-009

Кәсіптің атауы:

Су астындағы техникалық жұмыстар жөніндегі инженер

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

6

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:

-

БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

Басшылар, мамандар және басқа да қызметшілер лауазымдарының біліктілік анықтамалығы "Басшылар, мамандар және басқа да қызметшілер лауазымдарының біліктілік анықтамалығын бекіту туралы" 2020 жылғы 30 желтоқсандағы № 553 Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің бұйрығы. (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 22003 болып тіркелген).
Параграф 45. Инженер

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Инженерия және инженерлік іс

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Сәулет және құрылыс

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Өндірістік және өңдеу салалары

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Су асты-техникалық жұмыстар, геоинформатика, инспекциялық жұмыстар, еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау техникасы саласындағы жоғары білім. Жұмыс тәжірибесіне талаптар қойылмайды.

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Талап етілмейді

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:

-

Қызметтің негізгі мақсаты:

Инспекциялық және су астындағы техникалық операцияларды орындау, жоспарлау және бақылау, инженерлік және авариялық-қалпына келтіру жұмыстарын үйлестіруді қамтамасыз ету, су астындағы объектілердің, теңіз кеме қатынасы активтерінің, теңіз/өзен құрылыстарының жерүсті объектілерінің құрылымдық тұтастығын инженерлік қамтамасыз ету және өнеркәсіптік және экологиялық қауіпсіздік талаптарын сақтау.

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Инспекциялық, су астындағы техникалық операцияларды ұйымдастыру және жүргізу және су астындағы объектілердің, теңіз кеме қатынасы активтерінің, теңіз/өзен құрылыстарының жерүсті объектілерінің құрылымдық тұтастығын инженерлік қамтамасыз ету
2. Суасты инспекциялардың деректерін талдау, техникалық жай-күйін бақылау және суасты техникалық жұмыстардың әдістерін жетілдіру
3. Инспекциялық және су астындағы техникалық жұмыстарды жүргізу кезінде өнеркәсіптік қауіпсіздікті, еңбекті қорғауды және экологиялық қорғауды қамтамасыз ету
4. Инспекциялық және су астындағы техникалық жұмыстарды жүргізу кезінде мердігерлермен және сыртқы ұйымдармен өзара іс-қимыл жасау
5. Инспекциялық және су астындағы техникалық жұмыстарды орындау кезінде инженерлік-техникалық персоналды оқыту және құзыреттерін дамыту

Қосымша еңбек функциялары:

-

Еңбек функциясы 1:
Инспекциялық, су астындағы техникалық операцияларды ұйымдастыру және жүргізу және су астындағы объектілердің, теңіз кеме қатынасы активтерінің, теңіз/өзен құрылыстарының жерүсті объектілерінің құрылымдық тұтастығын инженерлік қамтамасыз ету



Дағды 1:
Инспекциялық және су астындағы техникалық операцияларды дайындауға жедел-техникалық басшылық жасау

Машықтар:
1. Бекітілген учаскелерде магистральдық құбырлар жұмысының сенімділігін қамтамасыз ету жөніндегі ұйымдастыру-техникалық іс-шаралар жоспарын орындау (күзет аймағындағы басқа қызметтер мен ұйымдар орындайтын барлық жұмыстарды үйлестіру және қадағалау, аварияларды болдырмау және алдын алу мақсатында, кестеге сәйкес техникалық қызмет көрсету және жөндеу іс-шараларын жүргізу);
2. Құбырлардың, су құбырларының және су жинау құрылыстарының суасты өткелдерін уақтылы әрі сапалы тексеруді, авариялардың (істен шығулардың) алдын алуды ұйымдастыру және жүргізу;
3. Сеніп тапсырылған жұмыс учаскесінің барлық техникалық құралдарын пайдалануға және авариялық операцияларға тұрақты дайындықта ұстауды қамтамасыз ету;
4. Еңбекті қорғау, өнеркәсіптік және өрт қауіпсіздігі талаптарын, оның ішінде нұсқамалар жүргізуді және білімді тексеруді орындау;
5. Құбырларды пайдалану және жөндеу кезінде қауіпсіздік нормалары мен қағидаларының, жүзу құралдарын, сүңгуір техникасын пайдалану қағидаларының, сүңгуір жұмыстарындағы еңбек қауіпсіздігі қағидаларының сақталуын қамтамасыз ету;
6. Учаскенің өндірістік қызметін жоспарлауды, есепке алуды және есептілікті жасауды ұйымдастыру; учаскенің өндірістік қызметіне және жөндеу жұмыстарына қажетті материалдарға, қосалқы бөлшектерге, аспаптарға және т.б. өтінім жасау;
7. Учаскенің жоспарлы тапсырмаларын орындауды және өндірістік қуаттар мен ресурстарды ұтымды пайдалануды қамтамасыз ету;
8. Белгіленген техникалық талаптар мен қауіпсіздік нормаларына сәйкестігін қамтамасыз ете отырып, инспекциялар мен су астындағы техникалық жұмыстардың орындалуын жоспарлау, ұйымдастыру және үйлестіру;
9. Су астындаңы жабдықтардың, бейнебақылау жүйелерінің, телебақыланатын суасты аппараттарының, арқандап байлау құрылғыларының, кабельдік трассалар мен қосылыстардың техникалық жай-күйі мен дайындығын бақылау;
10. Инспекциялық және су астындағы техникалық жобалардың орындалуын бақылау, суасты активтерін, теңіз кеме қатынасы активтерін, теңіз/өзен құрылыстарының жерүсті объектілерін зерттеу, жөндеу және техникалық қызмет көрсетудің жылдық және қысқа мерзімді бағдарламаларын жасауға көмектеседі;
11. Теңіз логистикалық операцияларды жоспарлауды жүзеге асыру;
12. Ұйымның инженерлік-техникалық персоналы мен мердігерлік ұйымдар арасында міндеттерді жоспарлау мен бөлуді жүзеге асыру, кестелер мен мерзімдердің сақталуын бақылау;
13. Тәуекелдерді бағалауды жүргізу, суасты операцияларын жүргізуге рұқсаттарды ресімдеу, ӨҚжЕҚ бойынша іс-шаралардың орындалуын қамтамасыз ету;
14. Жұмыстарды орындау әдістерін дайындауды, құжаттаманы және жабдықтың дайындығын тексеруді қоса алғанда, инспекциялар мен суасты техникалық жұмыстарды техникалық сүйемелдеуді бақылау;
15. Инспекциялар мен суасты техникалық жұмыстарды жүргізу үшін материалдарға, қосалқы бөлшектер мен құралдарға өтінімдерді есепке алуды, есептілікті жүргізуді және дайындауды ұйымдастыру;
16. Инспекциялар мен суасты техникалық операцияларды ұйымдастыру және орындау кезінде кеме капитандарымен, мердігерлермен және басқа бөлімшелерімен өзара іс-қимыл жасау.

Білімдер:
1. Мұнай мен газды тасымалдаудың технологиялық процесі;
2. Қазақстан Республикасының Экологиялық кодексі, "Жер қойнауы және жер қойнауын пайдалану туралы" Қазақстан Республикасының Кодексі, "Азаматтық қорғау туралы" Қазақстан Республикасының Заңы, "Магистральдық құбыр туралы" Қазақстан Республикасының Заңы
Теңіз/қоршаған ортаны мұнай және мұнай өнімдерімен ластанудан, теңіз геофизикалық, геотехникалық және сейсмологиялық жұмыстардан, теңіз іздестірулерінен және суасты техникалық жұмыстардан қорғау мәселелері бойынша қаулылар, бұйрықтар, өкімдер, әдістемелік, нормативтік құжаттар, техникалық стандарттар;
3. Мұнайдың төгілуін жою жұмыстарын орындау кезінде пайдаланылатын арнайы жүйелер мен жабдықтардың, құрылғылардың техникалық сипаттамалары;
4. Кемелерден ластануды болдырмау жөніндегі халықаралық конвенцияның (МАРПОЛ) ережелері, Теңіз ортасының ластануын болдырмау жөніндегі халықаралық теңіз ұйымының (ИМО) қарарлары және т.б.;
5. Экономика, еңбекті ұйымдастыру және басқару негіздері;
6. Еңбек заңнамасының негіздері
7. Лицензиялық қызметке қойылатын талаптар;
8. Ішкі еңбек т тәртібі, еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау, өндірістік санитария жөніндегі қағидалар, өрт қауіпсіздігі талаптары;
9. Инспекциялық, су астындағы техникалық жұмыстарды, оның ішінде теңізде жүзу құралдарымен байланысты теңіз/өзен инженерлік операцияларын, теңіз түбін тереңдету, жөндеу-қалпына келтіру жұмыстарын үйлестіру қағидаттары;
10. Инспекциялық және суасты техникалық жұмыстарды жоспарлау және жүргізу кезіндегі халықаралық және ұлттық стандарттар;
11. Қашықтықтан басқарылатын аппараттар мен сүңгуірлік жүйелерді қолдана отырып, суасты зерттеп-қарау және суасты техникалық жұмыстарды жүргізу технологиялары;
12. Инспекциялық және суасты техникалық жұмыстарды орындау кезінде ӨҚжЕҚ қағидаттарына толық сәйкесте өндірістік тәуекелдерді талдаудың әдістері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Су астындағы техникалық жұмыстарды жүргізу және құбырдың суасты өткелдерінде ықтимал істен шығулардың (авариялардың) салдарын жедел оқшаулауды және жоюды ұйымдастыру

Машықтар:
1. Суасты техникалық жұмыстарды жүргізу және құбырдың суасты өткелдерінде ықтимал істен шығулардың (авариялардың) салдарын жедел оқшаулауды және жоюды ұйымдастыру;
2. Кестелердің, техникалық нормативтердің, су асты техникалық жұмыстарды жүргізу мерзімдерінің орындалуын бақылау;
3. Ашық от пайдаланылатын жұмыстарды дайындау мен жүргізуді ұйымдастыруға бақылау жүргізу;
4. Құбырлардың ықтимал істен шығуы (авария) жағдайында немесе аварияға қарсы жаттығулар жүргізу кезінде бон тосқауылдар орнату, мұнай өнімдерін оқшаулау және жинау жұмыстарын жүргізуді ұйымдастыру;
5. Сүңгуір техникасы мен барокамера объектілерінің қауіпсіз пайдаланылуына бақылау жүргізу;
6. Флоттың, сүңгуір жабдығының, механизмдердің және басқа да негізгі құралдардың техникалық дұрыс пайдаланылуын қамтамасыз ету;
7. Суасты техникалық жұмыстарының объектілерінде жұмыстардың ұйымдастырылуын және технологиясының сақталуын бақылау.

Білімдер:
1. Мұнай және мұнай өнімдерінің төгілуі бойынша аварияларды жою технологиясы;
2. Су ортасын қорғау жұмыстарын ұйымдастыру әдістері;
3. Мұнайдың авариялық төгілуін жою жұмыстарын орындау кезіндегі еңбекті қорғау қағидалары мен нормалары;
4. Авариялар мен оқыс оқиғалардың салдарын оқшаулау және жою жөніндегі іс-шаралар жоспары;
5. Мұнай мен мұнай өнімдерінің төгілу ауданының географиялық, навигациялық-гидрографиялық, гидрометеорологиялық және басқа да ерекшеліктері, олар оны жою операциясын ұйымдастыру және жүргізу кезінде ескеріледі;
6. Мұнай мен мұнай өнімдерінің, қолданылатын диспергенттер мен сорбенттер құралдарының физикалық-химиялық қасиеттері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 3:
Инспекциялық және су астындағы техникалық жұмыстарды жүргізу бойынша техникалық құжаттаманы әзірлеу

Машықтар:
1. Инспекциялық және суасты техникалық жұмыстарды жүргізу технологиялары мен әдістерін әзірлеу үшін техникалық тапсырмаларды дайындауды жүзеге асыру;
2. Еңбекті қорғау, денсаулық және қоршаған ортаны қорғау, қауіпсіздік техникасы мәселелерін басқару міндеттерін орындау, қауіпсіздіктің өмірлік маңызды қағидаларын, инженерлік қамтамасыз ету жоспарларын және ұйым активтерінің құрылымдық тұтастығының сенімділігін сақтауды қамтамасыз ету;
3. Басқа құрылымдық бөлімшелердің жетекші мамандарымен инспекциялық, суасты техникалық жұмыстарды келісу және теңіз жүзу құралдарын жөндеу және модификациялау жөніндегі жобаларды іске асыруға интеграцияланған тәсіл мәселелері бойынша өзара іс-қимыл жасау;
4. Мердігерлердің жобалау құжаттарына, теңіз инспекциялық және суасты техникалық жұмыстарына қатысты техникалық стандарттар мен рәсімдерге сараптамалық бағалауды жүзеге асыру;
5. Телебасқарылатын тіршілік жоқ суасты және суүсті аппараттарын қолдану саласындағы техникалық стандарттар мен рәсімдерді және инспекциялық және суасты техникалық жұмыстарын жүргізуге байланысты нұсқаулықтарды әзірлеу және енгізу;
6. Шығындарды азайту үшін теңіз іздестірулерін, инспекциялық және суасты техникалық жұмыстарын орындау стратегиясын енгізуді және мердігерлермен шарттық талаптардың орындалуын бақылауды қамтамасыз ету;
7. Жүргізілген инспекциялық және суасты техникалық жұмыстары бойынша есепті және техникалық құжаттама жасау;
8. Инспекциялық және суасты техникалық жұмыстардың нәтижелері бойынша инспекциялар деректерінің жиынтық шолуларын және талдамалық жазбаларды дайындау;
9. Инспекциялық және суасты техникалық жұмыстардың жобалық жоспарларын әзірлеу, рәсімдер мен қолданылатын технологияларды оңтайландыру бойынша ұсыныстар енгізу;
10. Суасты активтерін, теңіз/өзен құрылыстарының жерүсті объектілерін, теңіз жүзу құралдарын және жабдықтардың, оның ішінде қысымдағы жабдықтардың техникалық жай-күйін есепке алуды жүргізу үшін бағдарламалық құралдар мен дерекқорларды пайдалану.

Білімдер:
1. Инспекциялық және суасты техникалық жұмыстар саласындағы қызметті реттейтін нормативтік-техникалық, ұйымдастырушылық-өкімдік құжаттар мен әдістемелік материалдар;
2. Нормативтік-техникалық құжаттаманы, стандарттар мен нұсқаулықтарды әзірлеуге және ресімдеуге қойылатын талаптар;
3. Экологиялық стандарттар мен нормативтер жүйесін қоса алғанда, теңіз кемелері мен сүңгуір жабдықтарын техникалық пайдалану қағидалары;
4. Инспекциялық және суасты техникалық жұмыстарды іске асыру кезінде жобаларды басқару және құжатайналымы негіздері;
5. Инспекциялық деректерді визуалдау және талдаудың цифрлық жүйелерімен жұмыс істеу негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 4:
Суасты активтерінің, теңіз/өзен кешендерінің жерүсті құрылыстарының, қысымдағы жабдықтардың, теңіз кеме қатынасы активтерінің құрылымдық тұтастығы мен сенімділігін инженерлік қамтамасыз ету

Машықтар:
1. Суасты активтерінің, теңіз кешендерінің жерүсті құрылыстарының, қысымдағы жабдықтардың, теңіз кеме қатынасы активтерінің құрылымдық тұтастығын басқару жөніндегі жұмыс алаңында бағдарламалардың орындалуын бақылау;
2. Инспекция деректері негізінде теңіз/өзен кешендері құрылыстарының, қысымдағы жабдықтардың, суасты жүйелерінің, құбырлардың, коллекторлардың, фланецті қосылыстар мен конструкциялардың техникалық жай-күйін бағалау;
3. Инспекциялық тексерулердің нәтижелерін талдау, ауытқуларды, зақымдануларды және аса қауіпті аймақтарды анықтау;
4. Инспекцияланатын объектілерді жөндеу, техникалық қызмет көрсету және жаңғырту бойынша ұсынымдар қалыптастыру;
5. Инспекцияланатын және зерттелетін активтер мен объектілердің ресурсын қалпына келтіру және ұзарту мәселелері бойынша техникалық шешімдер мен жобалау құжаттамасын әзірлеу;
6. Инспекцияланатын және зерттелетін объектілердің істен шығуының, коррозиялық зақымдануының және герметикалығының бұзылуының алдын алу жөніндегі іс-шараларды енгізу;
7. Анықталған сәйкессіздіктер мен техникалық тәуекелдерді жою бойынша түзету шараларының іске асырылуын бақылау;
8. Инспекцияланатын және зерттелетін объектілер мен активтердің техникалық жай-күйі бойынша есептер мен қорытындылар қалыптастыру, архивтеуді және дерекқорды жүргізуді қамтамасыз ету.

Білімдер:
1. Ақауларды талдауды және жабдықтың қалдық ресурсын бағалауды қоса алғанда, активтердің құрылымдық тұтастығы мен сенімділігін инженерлік қамтамасыз етудің қағидаттары мен әдістері;
2. Су астындағы диагностика және техникалық жағдайды бақылау әдістері (бейне-инспекция, ультрадыбыстық өлшеу, катодтық әлеуетті өлшеу және т.б.);
3. Суасты конструкцияларының, теңіз/өзен құрылыстарының жерүсті конструкцияларының, қысымдағы жабдықтардың материалтану, коррозия және қорғау негіздері;
4. Істен шығудың түпкі себептерін талдау және инженерлік тәуекелдерді басқару әдістемелері;
5. Активтердің құрылымдық тұтастығы мен сенімділігін инженерлік қамтамасыз ету жөніндегі ұйымның стандарттары мен рәсімдері;
6. Суасты жөндеу-қалпына келтіру жұмыстарының, су астындағы техникалық жұмыстардың, жерүсті инспекциялық жұмыстардың және қысымдағы зерттелетін объектілер мен жабдықтардың жай-күйін мониторингтеудің заманауи технологиялары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Суасты инспекциялардың деректерін талдау, техникалық жай-күйін бақылау және суасты техникалық жұмыстардың әдістерін жетілдіру



Дағды 1:
Суасты зерттеулерінің техникалық жай-күйін бақылау және деректерді талдау

Машықтар:
1. Суасты объектілерінің - құбырлардың, қосылыстардың, кабельдердің, іргетастардың және суасты жабдықтарының техникалық жай-күйін бақылауды жүзеге асыру;
2. Бейнежазбалар мен фото есептерді қоса алғанда, суасты инспекцияларының нәтижелеріне талдау жүргізу, ақауларды, ауытқуларды және тәуекел аймақтарын анықтайды;
3. Суасты жүйелерінің элементтерін жөндеу, техникалық қызмет көрсету немесе ауыстыру бойынша қорытындылар мен ұсынымдар қалыптастыру;
4. Зерттеу нәтижелері бойынша есептер, диаграммалар мен талдамалық материалдарды дайындау, оларды келісуді және архивтеуді қамтамасыз етеді;
5. Суасты жүйелерінің сенімділігін арттыру үшін істен шығудың негізгі себептерін талдау;
6. Суасты активтерінің техникалық жай-күйін бақылау және профилактикалық тексеру бағдарламаларын әзірлеуді жүзеге асыру;
7. Инспекциялық ақпаратты сақтау және талдау үшін мамандандырылған дерекқор мен цифрлық жүйелерді пайдалану.

Білімдер:
1. Суасты диагностикасы және бұзбайтын бақылау әдістері;
2. Суасты зерттеулерінің деректерін талдау алгоритмдері, инспекциялық есептер мен ақаулардың визуалды карталарын жасау қағидаттары;
3. Суасты құрылыстарының техникалық жай-күйін бағалаудың корпоративтік және халықаралық стандарттары;
4. Жабдықтың техникалық ресурсын статистикалық талдау және болжау негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Инспекциялық және су астындағы техникалық жұмыстардың технологиялары мен әдістемелерін жетілдіру

Машықтар:
1. Заманауи роботтандырылған жүйелер мен цифрлық шешімдерді қолдануды қоса алғанда, инспекциялық және су астындағы техникалық жұмыстарды жүргізудің жаңа әдістері мен технологияларын енгізуге бастамашылық жасау;
2. Инспекциялық және су астындағы техникалық жұмыстардың тиімділігі мен қауіпсіздігін жақсарту жөніндегі іс-шараларды әзірлеу және ұсыну;
3. Қолданылатын технологияларға, жабдықтар мен бағдарламалық қамтамасыз етуге салыстырмалы талдау жүргізу, шығындарды оңтайландыру бойынша ұсыныстар қалыптастыру;
4. Инспекциялық және су астындағы техникалық жұмыстарды жүргізу бойынша корпоративтік стандарттарды, нұсқаулықтар мен әдістемелік нұсқаулықтарды әзірлеу.

Білімдер:
1. Инспекциялық және су астындағы техникалық жұмыстардың заманауи технологиялары;
2. Инспекциялық және су астындағы техникалық жұмыстарды жүргізуді реттейтін халықаралық және салалық стандарттары;
3. Өндірістік процестердің тиімділігін талдау және теңіз өндірістік активтеріне техникалық қызмет көрсету шығындарын бағалау негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 3:
Инспекциялық және су астындағы техникалық жұмыстарды жүргізу кезінде өнеркәсіптік қауіпсіздікті, еңбекті қорғауды және экологиялық қорғауды қамтамасыз ету



Дағды 1:
Инспекциялық және су астындағы техникалық жұмыстарды жүргізу кезінде өнеркәсіптік қауіпсіздікті және еңбекті қорғауды басқару

Машықтар:
1. Инспекциялық және су астындағы техникалық жұмыстарды орындау кезінде еңбекті қорғау, өнеркәсіптік, өрт және экологиялық қауіпсіздік талаптарының сақталуын қамтамасыз ету;
2. Жұмыстарды орындамас бұрын тәуекелдерге бағалау жүргізу, оларды азайту бойынша қажетті шараларды анықтау және іске асыру;
3. ӨҚжЕҚ мәселелері бойынша кіріспе және мақсатты брифингтер өткізуді, персоналды оқытуды және олардың білімін тексеруді ұйымдастыру;
4. Аса қауіпті жұмыстарды жүргізуге рұқсаттарды ресімдеу және бақылау;
5. Жеке және ұжымдық қорғау құралдарының, сүңгуірлік және авариялық-құтқару жабдықтарының болуын, жарамдылығын және пайдаланылуын тексеру;
6. Суасты жүйелерін, қамтамасыз ету флотын және сүңгуір жабдықтарын пайдалану кезінде қауіпсіздік шараларының орындалуын бақылау;
7. Жазатайым оқиғалар мен оқыс оқиғаларды тергеп-тексеру, тергеп-тексеру нәтижелері бойынша есептілік ресімдеу;
8. ӨҚжЕҚ құжаттамасын және жазатайым оқиғалар, оқыту және білімді тексеру туралы есептілік жүргізу;
9. Инспекциялық және су астындағы техникалық жұмыстардың қауіпсіз орындалуын ұйымдастыру және бақылау кезінде ӨҚжЕҚ ішкі қызметтерімен өзара іс-қимылды жүзеге асыру.

Білімдер:
1. Қазақстан Республикасының еңбекті қорғау, өнеркәсіптік және өрт қауіпсіздігі саласындағы заңнамасы;
2. Су астындағы операциялардың қауіпсіздігі жөніндегі ӨҚжЕҚ корпоративтік стандарттары және халықаралық талаптары;
3. Тәуекелдерді басқару әдістері;
4. Жазатайым оқиғаларды тергеп-тексеру және оқыс оқиғалардың есебін жүргізу тәртібі;
5. Өндірістік объектілерде ӨҚжЕҚ ішкі тексерулер мен аудиттерді жүргізу тәртібі;
6. Жеке қорғаныс құралдары мен авариялық-құтқару жабдықтарын қолдануға және оларға қызмет көрсетуге қойылатын талаптар.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Инспекциялық және су астындағы техникалық жұмыстарды жүргізу кезінде экологиялық қорғауды және авариялық дайындықты қамтамасыз ету

Машықтар:
1. Инспекциялық және су астындағы техникалық жұмыстарды жүргізу кезінде қоршаған ортаны қорғау жөніндегі талаптардың орындалуын қамтамасыз ету;
2. Инспекциялық және су астындағы техникалық жұмыстарды ұйымдастыру кезінде корпоративтік стандарттарды сақтау;
3. Жұмысты бастамас бұрын сүңгуірлік жұмыстарды орындау жоспарларын және авариялық жағдайға әрекет ету іс-шараларын қарау және келісу;
4. Аварияға қарсы жаттығуларды және авариялар кезіндегі іс-қимылдарға дайындығын тексеруді дайындауға және өткізуге қатысу;
5. Мердігерлердің далалық есептілігін жинауды және орындалған жұмыс көлемінің нәтижелері бойынша жиынтық есептерді дайындауды жүзеге асыру;
6. Теңіз/қоршаған ортаның мұнай өнімдерімен және басқа заттармен ластануының алдын алу жөніндегі іс-шаралардың орындалуын бақылау;
7. Орындалған жұмыстар бойынша есептілікті дайындау және жүргізілген операциялардан алынған анықталған сәйкессіздіктер мен сабақтар туралы мәліметтерді ұсыну.

Білімдер:
1. Теңіздің ластануының алдын алу жөніндегі корпоративтік саясатының және халықаралық стандарттарының талаптары;
2. Авариялық жағдайға әрекет ету жоспарларын және сүңгуірлік жұмыс жоспарларын әзірлеу және бекіту тәртібі;
3. Инспекциялық және су астындағы техникалық жұмыстар кезінде авариялық әзірлікті ұйымдастыру және әрекет ету әдістері;
4. Теңіз инспекциялық және су астындағы техникалық жұмыстар кезінде қалдықтардың айналымын, ағып кетуін және ластаушы заттарды бақылау жөніндегі талаптар;
5. Экологиялық есептілікті жүргізу және бақылаушы органдармен өзара іс-қимыл жасау қағидалары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 4:
Инспекциялық және су астындағы техникалық жұмыстарды жүргізу кезінде мердігерлермен және сыртқы ұйымдармен өзара іс-қимыл жасау



Дағды 1:
Инспекциялық және су астындағы техникалық жұмыстарды орындау кезінде мердігерлік ұйымдардың қызметін үйлестіру және бақылау

Машықтар:
1. Инспекциялық және су астындағы техникалық жұмыстарға қатысатын мердігерлік ұйымдардың қызметін үйлестіруді жүзеге асыру, олардың ұйымның техникалық талаптары мен стандарттарын сақтауын қамтамасыз етеді;
2. Су астындағы жұмыстардың жоспарларын, есептер мен жабдық сертификаттарын қоса алғанда, мердігерлер ұсынатын техникалық құжаттаманың толықтығы мен дұрыстығын тексеру;
3. Сүңгуірлік жұмыстардың, сондай-ақ суасты аппараттарымен қашықтықтан басқарылатын жұмыстардың жоспарларын қарау және келісу;
4. Мердігерлік ұйымдардың жұмыстарды орындау сапасын, көлемін және мерзімдерін бақылау, бекітілген кестелер мен нормативтерге сәйкестігін қамтамасыз етеді;
5. Операцияларды бастамас бұрын мердігерлердің флотының, сүңгуір жабдықтарының және телебасқарылатын аппараттар жүйелерінің техникалық дайындығына тексеру жүргізу;
6. ӨҚжЕҚ талаптарына, сондай-ақ теңіз және суасты-техникалық жұмыстардың халықаралық стандарттарына және ұйымның ішкі талаптарына сәйкестігін бағалау мақсатында мердігерлер алаңдарында далалық инспекциялар мен аудиттерді жүргізу;
7. Мердігерлердің шарттардың талаптарын орындауын және орындалған жұмыстардың нәтижелері бойынша есептілікті бақылау;
8. Мердігерлердің жұмыс сапасын жақсарту бойынша ескертпелер, ұсынымдар мен ұсыныстар қалыптастыру, оларды құжаттауды және жоюды бақылауды қамтамасыз ету.

Білімдер:
1. Мердігерлік ұйымдарды тарта отырып, су астындағы техникалық жұмыстарды ұйымдастыруды және орындауды реттейтін нормативтік құжаттар;
2. Мердігерлердің қызметін реттейтін ұйымның ішкі стандарттары;
3. Мердігерлерге тексерулер, инспекциялар және аудиттер жүргізу тәртібі;
4. Шарттық жұмыстың негіздері, орындалған жұмыстардың орындалуын және қабылдануын келісу, бақылау тәртібі;
5. Мердігерлік ұйымдардың есептілігіне және орындалған жұмыстар актілерін ресімдеуге қойылатын талаптар.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Инспекциялық және су астындағы техникалық жұмыстарды ұйымдастыру кезінде ішкі және сыртқы бөлімшелермен өзара іс-қимыл жасау

Машықтар:
1. Инспекциялық және су астындағы техникалық жұмыстарды жоспарлау және жүргізу кезінде ішкі бөлімшелермен өзара іс-қимылды жүзеге асыру;
2. Инспекциялық және су астындағы техникалық жұмыстардың, жөндеу және техникалық қызмет көрсетудің жоспарлары мен бағдарламаларын келісу кезінде бөлімшенің мүдделерін білдіру;
3. Инспекциялық және су астындағы техникалық жұмыстар мәселелері бойынша мемлекеттік органдар мен бақылаушы инстанцияларға ұсыну үшін техникалық деректер мен есептілікті дайындау;
4. Инспекциялық және су астындағы техникалық жұмыстарды қадағалауды, сертификаттауды және бақылауды жүзеге асыратын сыртқы ұйымдармен өзара іс-қимыл жасау;
5. Кеме капитандарымен, теңіз навигациясы, экологиялық бақылау қызметтерімен және басқа да мүдделі құрылымдармен жұмыстарды қауіпсіз орындау талаптарын келісу;
6. Инспекциялық және су астындағы техникалық жұмыстардың барысы мен нәтижелері туралы мүдделі тараптарды уақтылы хабардар етуді қамтамасыз ету.

Білімдер:
1. Инспекциялық және су астындағы техникалық жұмыстарды орындау кезінде мемлекеттік, қадағалау және бақылаушы органдармен өзара іс-қимыл жасау тәртібі;
2. Инспекциялық және су астындағы техникалық жұмыстар бойынша техникалық және есептік ақпаратты беруге қойылатын талаптар.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 5:
Инспекциялық және су астындағы техникалық жұмыстарды орындау кезінде инженерлік-техникалық персоналды оқыту және құзыреттерін дамыту



Дағды 1:
Персоналдың кәсіби білімін беру және тәлімгерлік ету

Машықтар:
1. Деңгейі төмен инженерлерге тәлімгерлік және техникалық сүйемелдеуді жүзеге асыру, олардың ұйымның белгіленген стандарттары мен рәсімдерін қолдануын қамтамасыз ету;
2. Инспекциялық, су астындағы техникалық жұмыстарды жүргізу және ұйым активтерін басқару бойынша білімі мен практикалық тәжірибесін беру;
3. Нормативтік құжаттарды, стандарттарды және ӨҚжЕҚ талаптарын қолдану бойынша нұсқаулық жүргізу және кеңес беру;
4. Оқыту іс-шаралары мен техникалық сессияларға қатысу арқылы қызметкерлердің кәсіби құзыреттілігін дамытуды қолдау;
5. Инспекциялық және су астындағы техникалық жұмыстардың корпоративтік рәсімдері мен әдістемелерін біркелкі түсінуді қамтамасыз ету;
6. Инженерлік-техникалық персоналға инспекциялық және су астындағы техникалық жұмыстардың деректерін талдау, есептік құжаттаманы дайындау мәселелері бойынша кеңес беру.

Білімдер:
1. Инспекциялық және су астындағы техникалық жұмыстарда қолданылатын ұйымның корпоративтік стандарттары мен рәсімдері;
2. Персоналды оқыту және құзыреттерін бағалау әдістемелері;
3. Инспекциялық және су астындағы техникалық жұмыстардың мамандарын даярлау және сертификаттау бөлігінде халықаралық стандарттарының талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жауапкершілік
Ұқыптылық
Дербестік және жауапкершілік
Күйзеліске тұрақтылық
Тез шешім қабылдай білу
Тәртіптілік
Жүйелі және аналитикалық ойлау

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1. ҚР СТ 3362-2019 "Магистральдық мұнай құбырлары. Техникалық пайдалану".
2. Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрінің 2014 жылғы 30 желтоқсандағы № 354 бұйрығымен бекітілген Магистральдық құбырларды пайдалану кезінде өнеркәсіптік қауіпсіздікті қамтамасыз ету қағидалары (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу Тізілімінде № 10240 болып тіркелген).
3. ҚР СТ 2079-2010 "Магистральдық мұнай құбырлары. Газ қауіпті жұмыстарды қауіпсіз жүргізуді ұйымдастыру".
4. ҚР СТ 2080-2022 "Магистральдық мұнай құбырлары. Өрт қауіпсіздігі".
5. ҚР СТ 2081-2011 "Магистральдық мұнай құбырлары. Пайдалану кезіндегі қауіпсіздік талаптары".
6. Қазақстан Республикасының ұлттық стандарттары, мұнай, газ және мұнай-химия өңдеу саласындағы мемлекетаралық стандарттар.
7. Халықаралық стандарттар: ASME, IMCA и ISO, MARPOL, API, DNV.

СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

6

Авариялық-қалпына келтіру пунктінің бастығы

6

Инспекциялар және су астындағы техникалық жұмыстар жөніндегі басшы (бөлімшелер) Инспекциялар және су астындағы техникалық жұмыстар жөніндегі басшы (бөлімшелер)

11. Кәсіптің карточкасы "Теңізде мұнай және мұнай өнімдерінің авариялық төгілуімен күрес жөніндегі инженер":

Топтың коды:

2149-3

Қызмет атауының коды:

2149-3-004

Кәсіптің атауы:

Теңізде мұнай және мұнай өнімдерінің авариялық төгілуімен күрес жөніндегі инженер

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

6

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:

-

БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

БТБА немесе БА-мен байланыс жоқ

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Инженерия және инженерлік іс

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Кәсіби салада кемінде 1 жыл.

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Талап етілмейді

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:

2149-3-006 - Теңіздегі құтқару операциялары жөніндегі инженер
2149-3-009 - Су астындағы техникалық жұмыстар жөніндегі инженер
2149-3-002 - Қауіпті өндірістік объектілерге қызмет көрсету жөніндегі авариялық-құтқару қызметінің профилактикалық тобының инженері
2149-3-021 - Еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау жөніндегі маман
2149-3-022 - Қауіпті өндірістік объектілерге қызмет көрсету жөніндегі авариялық-құтқару қызметі бөлімшесінің басшысы

Қызметтің негізгі мақсаты:

Теңізде мұнай және мұнай өнімдерінің авариялық төгілуіне қарсы күрес жөніндегі жұмыс

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Теңізде мұнай мен мұнай өнімдерінің авариялық төгілуіне қарсы күрес жөніндегі ұйымдастыру-техникалық іс-шараларды жүзеге асыру
2. Теңізде мұнай мен мұнай өнімдерінің авариялық төгілуіне қарсы күрес қызметін техникалық қамтамасыз ету
3. Мұнайдың авариялық төгілуіне әрекет етуге дайындық көрсеткіштерін мониторингілеу, аудит жүргізу және талдау
4. Персоналды даярлау және оқыту
5. Құжаттама және есептілік
6. Өзара іс-қимыл жасау және үйлестіру

Қосымша еңбек функциялары:

-

Еңбек функциясы 1:
Теңізде мұнай мен мұнай өнімдерінің авариялық төгілуіне қарсы күрес жөніндегі ұйымдастыру-техникалық іс-шараларды жүзеге асыру



Дағды 1:
Авариялық-құтқару бригадаларын дайындауға жедел-техникалық басшылық ету

Машықтар:
1. Мұнайдың авариялық төгілуін жою жұмыстарын орындау үшін бөлімшелердің құрамы мен жабдықталуын анықтау;
2. Апат орнына шығар алдында авариялық-құтқару бригадаларына нұсқаулық жүргізу;
3. Мұнай және мұнай өнімдері төгілген жағдайда қызметкерлердің өмірі мен денсаулығын қорғау шараларын айқындау;
4. Авариялық-құтқару бөлімшелерін даярлау бөлігінде мұнай мен мұнай өнімдерінің авариялық төгілуіне әрекет етуге дайындық жоспарларын әзірлеу, өзектендіру және енгізу;
5. Мұнайдың авариялық төгілуін жою жоспарларын және тиісті әрекет ету рәсімдерін дайындауға және келісуге қатысу;
6. Мұнайдың авариялық төгілуін жоюға дайындық мәселелері бойынша ішкі бөлімшелермен, сыртқы қызметтермен, мемлекеттік органдармен және мердігерлік ұйымдармен өзара іс-қимылды ұйымдастыру;
7. Мұнайдың авариялық төгілуіне әрекет ету жоспарларын кәсіпорынның өнеркәсіптік және экологиялық қауіпсіздік жүйесіне интеграциялауды қамтамасыз ету.

Білімдер:
1. Мұнай өнімдерін тасымалдау және сақтау, барлау және өндіру, өңдеу және сақтаудың технологиялық процесі;
2. Қазақстан Республикасының Экологиялық Кодексі, "Жер қойнауы және жер қойнауын пайдалану туралы" Қазақстан Республикасының Кодексі, "Азаматтық қорғау туралы" Қазақстан Республикасының Заңы, "Магистральдық құбыр туралы" Қазақстан Республикасының Заңы;
3. Мұнаймен және мұнай өнімдерімен ластанудан теңіз ортасын қорғау мәселелері жөніндегі қаулылар, бұйрықтар, өкімдер, әдістемелік, нормативтік құжаттар;
4. Мұнайдың төгілуін жою жұмыстарын орындау кезінде пайдаланылатын арнайы жүйелер мен жабдықтардың, құрылғылардың техникалық сипаттамасы;
5. Кемелерден ластануды болдырмау жөніндегі халықаралық конвенцияның (МАРПОЛ), Теңіз ортасының ластануын болдырмау жөніндегі халықаралық теңіз ұйымының (ИМО) қарарының ережелері және т.б.;
6. Экономика, еңбекті ұйымдастыру және басқару негіздері;
7. Еңбек заңнамасының негіздері;
8. Лицензиялық қызметке қойылатын талаптар;
9. Ішкі еңбек тәртібі, еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау, өндірістік санитария жөніндегі қағидалар, өрт қауіпсіздігі талаптары;
10. Әрекет етуге дайындықтың корпоративтік жоспарларының құрылымы және мемлекеттік органдармен өзара іс-қимыл тәртібі;
11. Авариялық жағдайлардың тәуекелдерін бағалау және мұнайдың авариялық төгілуін жоюға дайындық шараларын жобалау әдістері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Теңізде мұнай және мұнай өнімдері төгілетін аварияларды жою

Машықтар:
1. Төгілуді жою әдістерін анықтау;
2. Күштер мен құралдардың мүмкіндіктерін, өзара әрекеттесуін бағалау;
3. Басқаруды, байланысты және құлақтандыруды ұйымдастыру;
4. Мұнай мен мұнай өнімдерінің аварияларын және төгілуін жою операцияларын жүргізу мерзімін анықтау және есептеу;
5. Төгілу деңгейі мен таралу қауіпінің ауқымын бағалау.

Білімдер:
1. Мұнай және мұнай өнімдері төгілетін аварияларды жою технологиясы;
2. Судың қоршаған ортасын қорғау жұмыстарын ұйымдастыру әдістері;
3. Мұнайдың авариялық төгілуін жою жұмыстарын орындау кезіндегі еңбекті қорғау қағидалары мен нормалары;
4. Авариялар мен оқыс оқиғалардың салдарын оқшаулау және жою жөніндегі іс-шаралар жоспары;
5. Мұнай мен мұнай өнімдерін төгу ауданының оны жою жөніндегі операцияларды ұйымдастыру және жүргізу кезінде ескерілетін географиялық, навигациялық-гидрографиялық, гидрометеорологиялық және басқа да ерекшеліктері;
6. Мұнай мен мұнай өнімдерінің, пайдаланылатын диспергенттер мен сорбенттердің физика-химиялық қасиеттері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 3:
Мұнайдың төгілуін жою жұмыстарын аяқтау

Машықтар:
1. Төгілулерді кәдеге жаратудың соңғы деңгейін және мұнай мен мұнай өнімдерінің төгілуін жою операцияларын аяқтау өлшемшарттарын айқындау;
2. Мұнайдың төгілуін жою бойынша жүргізілген шаралар мен операциялар туралы есеп жасау;
3. Әрекет ету операциялары кезінде жүргізілген барлық шығыстар туралы есептер жасау;
4. Қолданылған әрекет ету материалдары туралы есептер жасау (мысалы, отын түрі, оның саны, пайдалану мақсаты);
5. Мұнайдың төгілуінен экологиялық және экономикалық залалды бағалауды жүргізу;
6. Теңізде мұнайдың және мұнай өнімдерінің авариялық төгілуін жою жұмыстарын жүргізу тәжірибесін қорыту.

Білімдер:
1. Есеп берудің нысандары мен тәртібі;
2. Жұмыс бейіні бойынша мамандандырылған бағдарламалық өнімдер;
3. Экологиялық және экономикалық залалды есептеу әдістері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Теңізде мұнай мен мұнай өнімдерінің авариялық төгілуіне қарсы күрес қызметін техникалық қамтамасыз ету



Дағды 1:
Теңізде мұнай мен мұнай өнімдерінің авариялық төгілуіне қарсы күрес жөніндегі техникалық құжаттаманы әзірлеу

Машықтар:
1. Теңізде мұнай және мұнай өнімдерінің төгілуін жою мәселесі бойынша нормативтік-техникалық құжаттаманы әзірлеу;
2. Теңізде мұнай мен мұнай өнімдерінің авариялық төгілуін жою жұмыстарын орындауға бөлімшелер қызметкерлерінің және техникалық құралдардың тұрақты дайындығын қамтамасыз ету жоспарлары мен ұйымдастыру іс-шараларын әзірлеу;
3. Мұнайдың төгілуін жою операцияларын жүргізу жөніндегі іс-шаралар мен ұсынымдар әзірлеу;
4. Бөлімшелердің техникалық жарақтандырылуын перспективалық дамыту бойынша өндірістік жоспарлар мен ұсыныстар әзірлеу;
5. Қауіпті өндірістік объектілердің өнеркәсіптік қауіпсіздік декларациясын әзірлеу;
6. Жыл сайынғы оқу-жаттығулар мен жаттығулар кестесін әзірлеу;
7. Мұнайдың авариялық төгілуін жою жоспарларының және әрекет етудің корпоративтік рәсімдерінің уақтылы өзектендірілуін бақылау;
8. Мұнайдың авариялық төгілуіне қарсы күрес бойынша әзірліктің жай-күйі және орындалған іс шаралар туралы мерзімді техникалық есептілікті қалыптастыру;
9. Белгіленген корпоративтік сақтау жүйелерінде мұнайдың авариялық төгілуіне әрекет етудің техникалық құжаттамасын сақтауды және жүйелеуді қамтамасыз ету.

Білімдер:
1. Кәсіпорынның өндірістік қызметі мен кәсіби қызметіне қатысты нормативтік-техникалық, ұйымдастырушылық-өкімдік құжаттар мен әдістемелік материалдар;
2. Нормативтік-техникалық құжаттаманы әзірлеуге қойылатын талаптар;
3. Теңіз көлігі қызметкерлерінің тәртібі туралы жарғы;
4. Теңіз кемелерін техникалық пайдалану қағидалары;
5. Экологиялық стандарттар мен нормативтер жүйесі;
6. Мұнайдың авариялық төгілуіне дайындық және әрекет ету жөніндегі техникалық есептіліктің нысандары мен талаптары;
7. Мұнайдың авариялық төгілуіне әрекет ету бөлігінде техникалық құжаттаманы мемлекеттік органдармен келісу тәртібі.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Мұнай мен мұнай өнімдерінің ықтимал төгілуін болдырмауға және (немесе) олардың салдарларының қауіптілік ауқымын азайтуға бағытталған инженерлік-техникалық іс-шараларды жүргізу

Машықтар:
1. Технологиялық жабдықтың ақауларын анықтау;
2. Қоршаған орта үшін мұнай ластануының ықтимал салдарын болжау
3. Төтенше іс-шараларды жоспарлау;
4. Мұнай мен мұнай өнімдерінің төгілуінің алдын алу мақсатында оқу-жаттығулар мен жаттығулар өткізу;
5. Әлеуетті қауіпті аймақтарды анықтау
6. Техникалық-экономикалық негіздемелерге, жұмыс істеп тұрған өндірістерді кеңейту және реконструкциялау жобаларына, сондай-ақ құрылатын жаңа технологиялар мен жабдықтарға экологиялық сараптаманы жүзеге асыру, жаңа техниканы енгізу жөніндегі іс-шараларды әзірлеу;
7. Мұнайдың авариялық төгілуін жою операцияларын техникалық сүйемелдеуді қамтамасыз ету, жабдықтар мен техникалық құралдардың жарамдылығы мен дайындығын бақылау;
8. Мұнайдың авариялық төгілуін жою кезінде пайдаланылатын жабдыққа техникалық қызмет көрсету және тексеру кестесін әзірлеу және өзектендіру;
9. Мұнайдың авариялық төгілуін жою операцияларын орындау кезінде техникалық тәуекелдерге бағалау жүргізу және оларды азайту шараларын әзірлеу.

Білімдер:
1. Қазақстан Республикасының теңізде, ішкі су айдындарында және сақтандыру аймағында мұнайдың төгілуін жоюға әзірлік пен іс-қимылды қамтамасыз етудің ұлттық жоспары;
2. Мұнай төгілуі бойынша аварияларды жою кезінде қолданылатын технологиялық жабдықты пайдалану қағидасы;
3. Мұнайдың авариялық төгілуін жою саласындағы озық отандық және шетелдік тәжірибе;
4. Мұнай төгілуі бойынша аварияларды жою кезінде қолданылатын технологиялық жабдықты жұмылдыру және өрістету тәртібі;
5. Экологиялық сараптама жүргізуге қойылатын талаптар;
6. Мұнайдың авариялық төгілуін жою кезінде қолданылатын жабдықтың техникалық сипаттамалары;
7. Авариялық-құтқару және жою жұмыстарын орындау кезіндегі техникалық тәуекелдерді бағалау әдістері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 3:
Қызметкерлерді оқытуды ұйымдастыру

Машықтар:
1. Мұнай және мұнай өнімдерінің төгілуіне байланысты төтенше жағдайларда қорғану тәсілдері мен іс-қимылдарға қызметкерлерді оқыту жоспары мен бағдарламаларын құру;
2. Мұнайдың төгілуін жоюмен айналысатын барлық персонал үшін нұсқаулық жүргізуді қамтамасыз ету;
3. Арнайы жабдықтарды немесе химиялық құралдарды пайдалану кезінде қауіпсіздік техникасын оқыту жөніндегі іс-шараларды ұйымдастыру;
4. Жеке және ұжымдық қорғану құралдарын пайдалану.

Білімдер:
1. Қызметкерлерді мұнай мен мұнай өнімдерінің төгілуіне байланысты төтенше жағдайларда қорғану тәсілдері мен іс-қимылдарға оқыту бағдарламасы;
2. Оқыту бағдарламаларын әзірлеуге қойылатын талаптар;
3. Қызметкерлерді аттестаттау тәртібі;
4. Авариялар мен төгілулерді жою кезінде пайдаланылатын техникалық құралдар.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 3:
Мұнайдың авариялық төгілуіне әрекет етуге дайындық көрсеткіштерін мониторингілеу, аудит жүргізу және талдау



Дағды 1:
Дайындық көрсеткіштерін мониторингілеу, аудит жүргізу және талдау

Машықтар:
1. Дайын жүйелер мен жабдықтардың жай-күйіне мониторинг жүргізу (SR equipment, vessels, bms, skimmers);
2. SR жабдықтарының қоймаларына, базаларына және сақтау орындарына инспекция жүргізу;
3. Дайындық жағдайы туралы есептілік қалыптастыру, ауытқуларды анықтау және түзету шараларын әзірлеу;
4. Тексерулер мен оқу-жаттығулардың нәтижелері бойынша аналитикалық материалдарды дайындау.

Білімдер:
1. IS 9001, 14001, 45001 талаптары мен дайындығына ішкі аудиттер жүргізу тәртібі;
2. SR-жабдықтың техникалық жай-күйін бақылау әдістері;
3. KPI (тиімділіктің түйінді көрсеткіштері) және KRI авариялық жағдайларға дайындық және әрекет ету жүйесі;
4. Деректерді мониторингілеу, есептілік және талдау құралдары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 4:
Персоналды даярлау және оқыту



Дағды 1:
Мұнайдың төгілуіне әрекет ету бойынша жаттығулар мен оқу-жаттығуларды ұйымдастыру

Машықтар:
1. SR бойынша тұрақты жаттығуларды, оқу-жаттығуларды және table-tp exercises ұйымдастыру және өткізу (мұнайдың төгілуіне қарсы әрекет ету бойынша үстел жаттығулары);
2. Командалар мен техникалық құралдардың оқу-жаттығуларға қатысуға дайындығын тексеру;
3. Авариялық төгілулерді жою бойынша оқу бағдарламалары мен әдістемелік материалдарды әзірлеу;
4. Оқу-жаттығу нәтижелерін бағалауды жүргізу және түзету іс-шараларымен есептілікті қалыптастыру.

Білімдер:
1. Оқыс оқиғаларды басқару жүйесі бойынша оқу-жаттығулар мен жаттығуларды ұйымдастыру және үстел жаттығуларын өткізу әдістері (ICS және table-tp drills);
2. Ересектерді оқыту қағидаттары және оқыту тиімділігін бағалау;
3. Оқу-жаттығуларды өткізуге халықаралық (PRC) және ұлттық нормативтердің талаптары;
4. SR жаттығуларын тіркеу және есептілік жүйесі.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Дайындық және қауіпсіздік мәдениетін дамыту

Машықтар:
1. Авариялық мұнай төгілулеріне (SR Safety Culture) әрекет ету кезінде персонал мен мердігерлерді қауіпсіздік мәселелері бойынша оқытуды ұйымдастыру;
2. Қауіпсіз жұмыс әдістері және SR-жабдықтарды қолдану бойынша нұсқамалар жүргізу;
3. Құзыреттілік деңгейін бағалау және персоналды дамытудың жеке жоспарларын әзірлеу;
4. Қызметкерлерді қауіпсіздік мәдениетін және экологиялық жауапкершілікті арттыру бастамаларына тарту.

Білімдер:
1. HSE саласындағы мотивация және мінез-құлық көшбасшылығы әдістері;
2. Авариялық мұнай төгілуіне әрекет ету саласындағы персоналды сертификаттау бағдарламалары (IM, PRC, BSIET);
3. Құзыреттілікті талдау әдістері (Competence Assessment System).

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 5:
Құжаттама және есептілік



Дағды 1:
Техникалық құжаттама және есептілік жүргізу

Машықтар:
1. SR бойынша барлық құжаттаманы (журналдар, актілер, түгендеу тізімдері) жүргізуді және өзектендіруді жүзеге асыру;
2. Мұнайдың авариялық төгілуін жою жоспарларын және корпоративтік әрекет ету рәсімдерін уақтылы жаңартуды бақылау;
3. SR дайындық және операциялар туралы ай сайынғы және жылдық есептерді қалыптастыру;
4. Электрондық құжат айналымының және еңбекті қорғау мен қоршаған ортаны басқарудың корпоративтік жүйелерінде мұнайдың авариялық төгілуіне әрекет ету жөніндегі құжаттаманы сақтауды және басқаруды қамтамасыз ету.

Білімдер:
1. Құжаттаманы басқару бөлігінде IS 9001 және 14001 стандарттарының талаптары;
2. EDMS, SAP EHS құжаттамасы мен еңбекті қорғауды және қоршаған ортаны басқарудың электрондық жүйелерін пайдалану және корпоративтік құжат айналымы қағидаттары;
3. SR және экологиялық қауіпсіздік туралы есеп беру нысандары мен талаптары;
4. Құжаттарды мемлекеттік органдармен келісу тәртібі.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Оқиғалар мен түзету әрекеттері бойынша талдау және есептілік

Машықтар:
1. Оқыс оқиғаларды тергеу нәтижелерін талдау және алынған сабақтар бойынша есептер дайындау ("Lessns Learned");
2. Тексеру нәтижелері бойынша түзету іс-шараларының орындалуы туралы есептілік қалыптастыру;
3. Мемлекеттік органдар мен реттеушілердің міндетті талаптарының орындалуын қадағалау;
4. Деректерді талдау негізінде SR жүйесінің тиімділігін арттыру жөнінде ұсыныстар әзірлеу.

Білімдер:
1. Оқиғалар мен оқыс оқиғалардың себептерін талдау әдістері (RCA, 5 Why, TapRt);
2. Экологиялық оқыс оқиғалар мен SR бойынша есептілікке қойылатын талаптар;
3. Уәкілетті мемлекеттік органдарға есептілікті ұсыну тәртібі;
4. CАРА корпоративтік стандарттары және іс-шаралардың орындалуын бақылау.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 6:
Өзара іс-қимыл жасау және үйлестіру



Дағды 1:
Мемлекеттік органдармен және сыртқы ұйымдармен өзара іс-қимыл жасау

Машықтар:
1. Мұнай мен мұнай өнімдерінің авариялық төгілуіне дайындық және әрекет ету мәселелері бойынша уәкілетті мемлекеттік органдармен, авариялық-құтқару және жағалау қызметтерімен өзара іс-қимылды жүзеге асыру;
2. Бірлескен тексерулер мен үйлестіру кеңестеріне қатысу;
3. Сыртқы аудиторлар мен инспекторлар үшін SR бойынша есептік және ақпараттық материалдарды дайындау;
4. Салалық кездесулер мен оқу-жаттығуларда компанияның мүдделерін білдіру.

Білімдер:
1. Мұнай мен мұнай өнімдерінің авариялық төгілуіне дайындық және әрекет ету мәселелері бойынша Қазақстан Республикасының мемлекеттік органдарымен өзара іс-қимыл жасау тәртібі;
2. Мұнайдың авариялық төгілуіне әрекет ету кезінде ақпарат алмасу және өзара іс-қимыл жасау саласындағы халықаралық және ұлттық талаптар мен ұсынымдар;
3. Есептілік форматтары және жағалаудағы қызметтер мен мердігерлермен өзара іс-әрекет жасау;
4. Іскерлік өзара іс-әрекет жасау этикасы және келіссөздер хаттамасы.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Ішкі процестерді үйлестіру және бөлімшелермен өзара іс-қимыл жасау

Машықтар:
1. SR топтары, HSE қызметі және техникалық бөлімшелер арасындағы үйлестіруді қамтамасыз ету;
2. Жағалау және теңіз бөлімшелері арасында ақпарат алмасуды ұйымдастыру;
3. Дайындық, есептілік және тергеу мәселелері бойынша кеңестерге қатысу;
4. Ішкі қауіпсіздік комитеттерінде дайындықты талдау нәтижелерін ұсыну.

Білімдер:
1. Еңбекті қорғау, өнеркәсіптік және экологиялық қауіпсіздік талаптарының корпоративтік өзара іс-қимыл және интеграция қағидаттары (peratinal Excellence/HSE Integratin);
2. SR құрылымдарындағы ішкі коммуникацияны ұйымдастыру;
3. Іскерлік хат алмасу және таныстырылым дайындау әдістері;
4. SR операцияларын есепке алу және мониторингтеудің ақпараттық жүйелері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жауапкершілік
Күйзеліске тұрақтылық
Аналитикалық ойлау
Зейінділік
Мәселелерді шешуге кәсіби көзқарас
Ұйымдастырушылық қабілеттер
Өз бетінше жұмыс істей білу
Жеделдік
Қазіргі және болашақтағы проблемаларды шешу және шешімдер қабылдау үшін жаңа ақпараттың мәнін түсіну
ТЖ кезіндегі командалық өзара іс-қимылы және көшбасшылығы
Нәтижеге бағдарлану және жоғары HSE стандарттарын сақтау
Бастамашылдық

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1. ҚР СТ 3362-2019 "Магистральдық мұнай құбырлары. Техникалық пайдалану".
2. Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрінің 2014 жылғы 30 желтоқсандағы № 354 бұйрығымен бекітілген Магистральдық құбырларды пайдалану кезінде өнеркәсіптік қауіпсіздікті қамтамасыз ету қағидалары (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу Тізілімінде № 10240 болып тіркелген).
3. ҚР СТ 2079-2010 "Магистральдық мұнай құбырлары. Газ қауіпті жұмыстарды қауіпсіз жүргізуді ұйымдастыру".
4. ҚР СТ 2080-2022 "Магистральдық мұнай құбырлары. Өрт қауіпсіздігі".
5. ҚР СТ 2081-2011 "Магистральдық мұнай құбырлары. Пайдалану кезіндегі қауіпсіздік талаптары".

СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

6

Авариялық-қалпына келтіру пунктінің бастығы

6

ТЖ-ға ден қою жөніндегі басшы (бөлімше)

12. Кәсіптің карточкасы "Инспекциялар және су асты-техникалық жұмыстар жөніндегі басшы (бөлімшелер)":

Топтың коды:

1329-1

Қызмет атауының коды:

-

Кәсіптің атауы:

Инспекциялар және су асты-техникалық жұмыстар жөніндегі басшы (бөлімшелер)

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

6

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:

-

БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

БТБА немесе БА-мен байланыс жоқ

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Сәулет және құрылыс

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Инженерия және инженерлік іс

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Өндірістік және өңдеу салалары

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Су асты-техникалық жұмыстар, геоинформатика, инспекциялық жұмыстар, еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау техникасы саласындағы жоғары білім (бакалавриат) немесе аралас инженерлік мамандықтар. Инспекциялық, су асты-техникалық немесе теңіз инженерлік жобалары саласындағы жұмыс тәжірибесі кемінде 3 жыл.

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Талап етілмейді

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:

-

Қызметтің негізгі мақсаты:

Инспекциялық және су асты-техникалық операцияларға басшылық жасау, жоспарлау және бақылау, инженерлік және авариялық-қалпына келтіру жұмыстарын үйлестіруді қамтамасыз ету, су асты объектілерінің, теңіз кеме қатынасы активтерінің, теңіз құрылыстарының жерүсті объектілерінің құрылымдық тұтастығын инженерлік қамтамасыз ету және өнеркәсіптік және экологиялық қауіпсіздік талаптарын сақтау.

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Су асты объектілерінің, теңіз кеме қатынасы активтерінің, теңіз құрылыстарының жерүсті объектілерінің инспекциялық, суасты-техникалық операцияларын басқару және құрылымдық тұтастығын инженерлік қамтамасыз ету
2. Су асты-техникалық жұмыстарды жүргізу кезінде мердігерлерді және жабдықтың техникалық жай-күйін бақылау
3. Инспекциялық және су асты-техникалық жұмыстарды жүргізу кезінде өнеркәсіптік қауіпсіздікті, еңбекті қорғауды және экологиялық қорғауды қамтамасыз ету
4. Инспекциялық және су асты-техникалық жұмыстарды ұйымдастыру және жүргізу кезінде ішкі және сыртқы құрылымдармен өзара іс-қимыл жасау
5. Инспекциялық және су асты-техникалық жұмыстар саласындағы тәлімгерлік және персоналды дамыту

Қосымша еңбек функциялары:

-

Еңбек функциясы 1:
Су асты объектілерінің, теңіз кеме қатынасы активтерінің, теңіз құрылыстарының жерүсті объектілерінің инспекциялық, суасты-техникалық операцияларын басқару және құрылымдық тұтастығын инженерлік қамтамасыз ету



Дағды 1:
Инспекциялық және су асты-техникалық операцияларды орындауды жоспарлау және басшылық ету

Машықтар:
1. Белгіленген мерзімде және корпоративтік талаптарға сәйкес олардың орындалуын қамтамасыз ете отырып, инспекциялар мен су асты-техникалық жұмыстарды жүргізуді жоспарлау, ұйымдастыру және үйлестіру;
2. Инспекциялық және су асты-техникалық жобалардың басымдықтарын айқындау, су асты активтерін, теңіз кеме қатынасы активтерін, теңіз құрылыстарының жерүсті объектілерін тексеру, жөндеу және техникалық қызмет көрсетудің жылдық және қысқа мерзімді бағдарламаларын қалыптастыру;
3. Су асты-техникалық операцияларды орындау кезінде ресурстарды бөлу, инженерлік құрам мен мердігерлік ұйымдардың жүктемесін бақылау;
4. Жұмыстарды жүргізу жобасын (ЖЖЖ), Төтенше жағдайлар кезінде ден қою жоспарын, жұмыс рәсімдерін, инспекциялық бағдарламаларды дайындауды және бекітуді бақылау, құжаттаманың компания стандарттарына толықтығы мен сәйкестігін тексереді;
5. Ресми шығарылған наряд-тапсырысқа сәйкес қойылған міндеттерді орындау үшін сүңгуірлік түсулер жүзеге асырылатын теңіз кемелерінің, сүңгуірлік және суасты-техникалық жабдықтардың, қашықтан басқарылатын аппараттардың, навигациялық кешендердің техникалық әзірлігін бақылауды жүзеге асыру;
6. Теңіз логистикалық операцияларын жоспарлау, оның ішінде теңіз кеме қатынасы арналарының өтімділігін қамтамасыз ету үшін түбін тереңдету жұмыстарына тарту, суасты құбырларында және басқа да инфрақұрылымдық желілерде авариялық жөндеу-қалпына келтіру жұмыстарына тарту, басқа бөлімшелермен өзара іс-қимыл кестелерін келісу;
7. Инспекциялық және су асты-техникалық бағдарламалардың бюджетін ұтымды пайдалануды қамтамасыз ету, шығындардың тиімділігі мен ресурстық жоспарлауды талдайды, болашақ келісімшарттарды әзірлеу бойынша келісімшарттық стратегияға тартылады;
8. ҚР нормативтік-құқықтық құжаттарының талаптарын сақтауды қамтамасыз ету (Теңіз кемелерін куәландыру қағидаларын бекіту туралы, Теңіз порттарын, оның ішінде халықаралық маңызы бар теңіз порттарын, порт құрылыстары мен теңіз портының акваториясын пайдалану қағидаларын бекіту туралы, Сүңгуірлік жұмыстарды жүргізу кезіндегі қауіпсіздік қағидаларын бекіту туралы, Теңізде көмірсутектерді барлауды және (немесе) өндіруді жүргізу кезінде пайдаланылатын теңіз объектілерін құру, орналастыру және пайдалану қағидаларын бекіту туралы) инспекциялық және су асты-техникалық жұмыстарды жоспарлау және жүргізу кезінде Компанияның ішкі рәсімдері.

Білімдер:
1. Инспекциялық, су асты-техникалық жұмыстарды, оның ішінде теңіз жүзу құралдарымен байланысты теңіз инженерлік операцияларын, түбін тереңдету, жөндеу-қалпына келтіру жұмыстарын жоспарлау және үйлестіру қағидаттары;
2. Корпоративтік рәсімдерді дайындау, жұмыстарды жүргізу жоспарын, төтенше жағдайлар кезінде ден қою жоспарын және инспекциялық және су асты-техникалық жұмыстардың жасалған жобалары бойынша есептілікті бекіту;
3. Американдық Инженер-механиктер Қауымдастығының, Халықаралық Теңіз Мердігерлері Қауымдастығының, Халықаралық Мұнай және Газ Өндірушілер Қауымдастығының, Теңіз Жіктеу Қауымдастықтарының, Порт құрылыстары Теңіз Әкімшіліктерінің ережелерінің, ҚР нормативтік-құқықтық құжаттарының стандарттары (Теңіз кемелерін куәландыру қағидаларын бекіту туралы, Теңіз порттарын, оның ішінде халықаралық маңызы бар теңіз порттарын, порт құрылыстары мен теңіз портының акваториясын пайдалану қағидаларын бекіту туралы, Сүңгуірлік жұмыстарды жүргізу кезіндегі қауіпсіздік қағидаларын бекіту туралы, Теңізде көмірсутектерді барлауды және (немесе) өндіруді жүргізу кезінде пайдаланылатын теңіз объектілерін құру, орналастыру және пайдалану қағидаларын бекіту туралы) инспекциялық және су асты-техникалық жұмыстарды жоспарлау және жүргізу кезінде Компанияның ішкі рәсімдері.
4. Қашықтықтан басқарылатын аппараттар мен сүңгуірлік жүйелерді қолдана отырып, суасты зерттеп-қарау және суасты-техникалық жұмыстарды жүргізу технологиялары;
5. Инспекциялық және су асты-техникалық жұмыстарды жоспарлау кезінде өндірістік тәуекелдерді талдаудың ДЕҚОҚжҚ қағидаттарына толық сәйкес әдістері;
6. Теңіз инженериясында, теңіз инженерлік-геодезиялық жұмыстарында, су асты-техникалық жұмыстарда, оның ішінде теңіз түбін өңдеуге байланысты жұмыстарда, авариялық-қалпына келтіру жұмыстарында жобаларды басқару және бюджеттеу негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Су асты активтерінің, теңіз кешендерінің жерүсті құрылыстарының, қысымдағы жабдықтардың, теңіз кеме қатынасы активтерінің құрылымдық Тұтастығы мен Сенімділігін Инженерлік қамтамасыз ету

Машықтар:
1. Су асты активтерінің, теңіз кешендерінің жерүсті құрылыстарының, қысымдағы жабдықтардың, теңіз кеме қатынасы активтерінің құрылымдық тұтастығын басқару жөніндегі бағдарламалардың орындалуын ұйымдастыру және бақылау;
2. Инспекция деректері негізінде теңіз кешендерінің жерүсті құрылыстарының, қысымдағы жабдықтардың, суасты жүйелерінің, құбырлардың, коллекторлардың, фланецті қосылыстар мен конструкциялардың техникалық жай-күйін бағалау;
3. Инспекциялық тексерулердің нәтижелерін талдау, ауытқуларды, зақымдануларды және жоғары қауіпті аймақтарды анықтау;
4. Инспекцияланатын объектілерді жөндеу, техникалық қызмет көрсету және жаңғырту бойынша ұсынымдар қалыптастыру;
5. Инспекцияланатын және зерттелетін активтер мен объектілердің ресурсын қалпына келтіру және ұзарту мәселелері бойынша техникалық шешімдер мен жобалау құжаттамасын әзірлеу;
6. Инспекцияланатын және зерттелетін объектілердің істен шығуының, коррозиялық зақымдануының және герметикалығының бұзылуының алдын алу жөніндегі іс-шараларды әзірлеу және енгізу;
7. Анықталған сәйкессіздіктер мен техникалық тәуекелдерді жою бойынша түзету шараларының іске асырылуын бақылау;
8. Инспекцияланатын және зерттелетін объектілер мен активтердің техникалық жай-күйі бойынша есептер мен қорытындылар ұсыну, мұрағаттауды және дерекқорды жүргізуді қамтамасыз етеді.

Білімдер:
1. Ақауларды талдауды және жабдықтың қалдық ресурсын бағалауды қоса алғанда, активтердің құрылымдық тұтастығы мен сенімділігін инженерлік қамтамасыз етудің принциптері мен әдістері;
2. Су астындағы диагностика және техникалық жағдайды бақылау әдістері (бейне-инспекция, ультрадыбыстық өлшеу, катодтық потенциалды өлшеу және т. б.);
3. Су асты конструкцияларының, теңіз құрылыстарының жер үсті конструкцияларының, қысымдағы жабдықтардың материалтану, коррозия және қорғау негіздері;
4. Істен шығудың түбірлік себептерін талдау және инженерлік тәуекелдерді басқару әдістемелері;
5. Активтердің құрылымдық тұтастығы мен сенімділігін инженерлік қамтамасыз ету жөніндегі Компанияның стандарттары мен рәсімдері;
6. Су асты жөндеу-қалпына келтіру жұмыстарының, су асты-техникалық жұмыстардың, жер үсті инспекциялық жұмыстардың және қысымдағы зерттелетін объектілер мен жабдықтардың жай-күйін мониторингтеудің заманауи технологиялары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Су асты-техникалық жұмыстарды жүргізу кезінде мердігерлерді және жабдықтың техникалық жай-күйін бақылау



Дағды 1:
Мердігерлік ұйымдардың қызметін үйлестіру және басқару

Машықтар:
1. Су асты-техникалық жұмыстарды орындайтын мердігерлік ұйымдардың қызметін ұйымдастыру және бақылау, олардың іс-әрекеттерінің корпоративтік стандарттарға және халықаралық нормаларына сәйкестігін қамтамасыз ету;
2. Мердігерлердің техникалық құжаттамасының болуы мен дұрыстығын тексеру;
3. Мердігерлердің су асты операцияларын жүргізу кезінде бекітілген кестелерді, техникалық нормативтер мен ДЕҚОҚ рәсімдерін сақтауын бақылау;
4. Жабдықтарды, қашықтан басқарылатын аппараттық-кешендерді, сүңгуірлік жүйелер мен апаттық-құтқару құралдарын тексеруді қоса алғанда, мердігерлік ұйымдардың су асты жұмыстарын орындауға дайындығын бағалау;
5. Компанияның сәйкестігін тексеру үшін мердігерлердің инспекциялары мен аудиттеріне қатысу;
6. Мердігерлердің тиімділігіне талдау жүргізу, олардың жұмыс сапасын арттыру бойынша есептер, ұсынымдар мен түзету шараларын қалыптастыру;
7. Шарттық міндеттемелердің орындалуын бақылау, мердігерлердің өкілдерімен техникалық орындау және қауіпсіздік мәселелері бойынша байланыс жүргізу.

Білімдер:
1. Су астындағы мердігерлерді реттейтін халықаралық стандарттар мен нұсқаулықтар;
2. Мердігер ұйымдардың аудиттері мен инспекцияларын жүргізу тәртібі;
3. Мердігерлерді басқару жөніндегі Компанияның ішкі рәсімдері (Contractor Management System);
4. Шарттық жұмыс және міндеттемелердің орындалуын бақылау негіздері;
5. Су асты-техникалық жұмыстар саласындағы мердігерлердің есептілігі, сертификатталуы және лицензиялануы бойынша талаптар.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Жабдықтың техникалық жай-күйін бақылау және су асты операцияларына дайындықты қамтамасыз ету

Машықтар:
1. Су асты жабдықтарының, сүңгуір жүйелерінің, барокамералардың, арқандап байлау құралдарының және қосалқы флоттың техникалық жай-күйін бақылау;
2. Бекітілген кестелер мен стандарттарға сәйкес суасты жабдықтарына техникалық қызмет көрсетуді және тексеруді қамтамасыз ету;
3. Қолданыстағы сертификаттардың, техникалық жай-күй журналдарының, тест хаттамаларының және IMCA есеп беру нысандарының болуын тексеру;
4. Жабдық элементтерін (датчиктер, байланыс жүйелері, көтергіш құрылғылар) калибрлеуді, жөндеуді және уақтылы ауыстыруды бақылау;
5. Су асты активтерінің жабдықтарын пайдалануға және жаңғыртуға байланысты техникалық мәселелерді қарастыру;
6. Су асты операциялары үшін техникалық пайдалану рәсімдерінің, нұсқаулықтар мен чек-парақтардың болуын және өзектілігін қамтамасыз ету;
7. Жабдықтың техникалық дайындығы және оның инспекция талаптарына сәйкестігі туралы есептілікті дайындау.

Білімдер:
1. Суасты жабдықтарының техникалық сипаттамалары мен жұмыс принциптері (ROV, сүңгуір жүйелері, барокамералар);
2. IMCA, DNV стандарттары және кәсіпорынның техникалық қызмет көрсету және жабдықты сертификаттау талаптары;
3. Жабдықтың дайындығы бойынша техникалық жай-күйін бақылау және құжаттаманы жүргізу әдістері;
4. Су асты және сүңгуір жабдықтарын пайдалану кезіндегі қауіпсіздік рәсімдері;
5. Техникалық диагностика, жүйелік қызмет көрсету және жабдықтың өмірлік циклін басқару негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 3:
Инспекциялық және су асты-техникалық жұмыстарды жүргізу кезінде өнеркәсіптік қауіпсіздікті, еңбекті қорғауды және экологиялық қорғауды қамтамасыз ету



Дағды 1:
HSE және өндірістік қауіпсіздікті басқару жүйесін ұйымдастыру

Машықтар:
1. Инспекциялық және су асты-техникалық жұмыстарды жүргізу кезінде еңбекті қорғау, өнеркәсіптік және экологиялық қауіпсіздік саласындағы корпоративтік және халықаралық стандарттардың сақталуын қамтамасыз ету;
2. Тәуекелдерді бағалауды, түзету іс-шараларын жоспарлауды және бақылауды қоса алғанда, қауіпсіздікті басқару жүйесінің (HSE Management System) талаптарын орындауды ұйымдастыру;
3. Наряд-рұқсат беру жүйесі, тәуекелдерді талдау, тәуекелдерді бағалау және инспекциялық және су асты-техникалық жұмыстар үшін міндетті басқа да ДЕҚОҚ-құжаттар талаптарының дайындалуын және сақталуын бақылау;
4. Авариялық ден қою жоспарларын және ықтимал инциденттердің салдарын оқшаулау және жою жөніндегі рәсімдерді әзірлеу және енгізу;
5. Персонал мен мердігерлер үшін қауіпсіздік техникасы талаптары бойынша нұсқамалар, оқыту сессиялары мен білімдерін тексеруді жүргізуді қамтамасыз ету;
6. "Өмірлік маңызды қауіпсіздік ережелерінің" (Life Saving Rules) орындалуын және Компанияның ДЕҚОҚжҚ саласындағы саясатының сақталуын бақылау;
7. ДЕҚОҚ - инспекцияларының нәтижелерін талдау, инспекциялық және су асты-техникалық жұмыстар объектілерінде қауіпсіздік деңгейін арттыру бойынша есептер мен ұсынымдар қалыптастырады;
8. Қауіпсіздік және инциденттердің алдын алу мәселелері бойынша ДЕҚОҚ бөлімшелерімен, теңіз қызметтерімен және мердігерлермен өзара іс-қимылды қамтамасыз ету.

Білімдер:
1. Халықаралық стандарттар және корпоративтік рәсімдер HSE;
2. Наряд-рұқсат беру жүйесінің талаптарына сәйкес тәуекелдерді бағалауды жүргізу тәртібі;
3. Оқиғаларды жоспарлау, тергеу және талдау процедуралары (Incident/Accident Investigation);
4. ДЕҚОҚ - инспекцияларын жүргізуге, персоналды оқытуға және сертификаттауға қойылатын талаптар;
5. Теңіз мұнай-газ құрылыстарының өндірістік алаңдары үшін өнеркәсіптік, өрт және экологиялық қауіпсіздік негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Экологиялық қауіпсіздікті және апаттық жағдайларға дайындықты басқару

Машықтар:
1. Теңіз ортасының ластануының алдын алу, инспекциялық және су асты-техникалық жұмыстарды жүргізу кезінде экологиялық нормалар мен шектеулерді сақтау жөніндегі іс-шараларды ұйымдастыру;
2. Қазақстан Республикасы ұлттық заңнамасының экологиялық талаптарының орындалуын бақылау;
3. Мұнай мен мұнай өнімдерінің авариялық төгілуінің салдарын оқшаулау және жою жөніндегі жоспарларды әзірлеу және бекіту;
4. Бон тегістеуі, сорбенттерді, қашықтықтан басқарылатын аппараттар мен қосалқы жабдықтарды қоса алғанда, авариялық-құтқару жүйелері мен құралдарының дайындығын бақылау;
5. Теңіз объектілерінде авариялық оқытулар мен жаттығуларды ұйымдастыруға және өткізуге қатысу;
6. Экологиялық тәуекелдерге талдау жүргізу және теңіз ортасына әсерді азайту бойынша ұсыныстар әзірлеу;
7. Қажет болған жағдайда экологиялық есептілікті дайындауда қажетті көмекті қамтамасыз ету және уәкілетті мемлекеттік және бақылаушы органдармен өзара іс-қимыл жасау.

Білімдер:
1. Қазақстан Республикасының экологиялық стандарттары мен нормативтік актілері;
2. Мұнай және мұнай өнімдерінің төгілуін жою технологиялары мен құралдары, теңіз ортасын қорғау әдістері;
3. Экологиялық тәуекелдерді бағалау және басқару әдістемесі;
4. Авариялық жаттығулар мен оқу-жаттығуларды өткізу тәртібі, авариялық әзірлікке қойылатын талаптар;
5. Инспекциялық және су асты-техникалық жұмыстар кезіндегі экологиялық мониторинг принциптері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 4:
Инспекциялық және су асты-техникалық жұмыстарды ұйымдастыру және жүргізу кезінде ішкі және сыртқы құрылымдармен өзара іс-қимыл жасау



Дағды 1:
Компанияның ішкі бөлімшелерімен өзара әрекеттесу

Машықтар:
1. Инспекциялық және су асты-техникалық жұмыстардың жоспарларын келісу үшін компанияның ішкі бөлімшелерімен (инженерлік, пайдалану, теңіз, ДЕҚОҚжҚ, жобалау және қаржылық) өзара іс-қимылды жүзеге асыру;
2. Инспекциялық, су асты-техникалық жұмыстардың және жөндеу іс-шараларының жылдық бағдарламаларын дайындау үшін инженерлік қызметтерден ақпаратты шоғырландыру;
3. Корпоративтік комиссиялар мен жұмыс топтары шеңберінде техникалық шешімдерді, есептілікті және жоспарларды қарау кезінде бөлімшені ұсыну;
4. Теңіз жобаларын жоспарлау, флот пен жабдықты жұмылдыру кезінде бөлімдер арасындағы іс-қимылдарды үйлестіруді қамтамасыз ету;
5. Компания активтерінің құрылымдық тұтастығының сенімділігі мен инженерлік қамтамасыз ету жөніндегі инспекциялық және су асты-техникалық жұмыстар мен іс-шаралардың нәтижелері бойынша ішкі есептілікті, баяндамалар мен презентациялар дайындау;
6. ДЕҚОҚжҚ корпоративтік талаптарын іске асыру мәселелері бойынша еңбекті қорғау, өнеркәсіптік қауіпсіздік және экология департаментімен өзара іс-қимыл жасау;
7. Инспекциялық және су асты-техникалық жұмыстар бағдарламаларының орындалу барысы, тәуекелдер мен түзету шаралары туралы басшылықты уақтылы хабардар етуді қамтамасыз ету.

Білімдер:
1. Компанияның ішкі бөлімшелерінің құрылымы, функциялары және жауапкершілік аймақтары;
2. Корпоративтік басқару жүйесінде жоспарларды, есептілікті және инженерлік құжаттарды келісу тәртібі;
3. Іскерлік өзара іс-қимыл және корпоративтік құжат айналымы әдістері;
4. Ішкі коммуникация ережелері, инспекциялық және су асты-техникалық жұмыстардың есеп беру форматы мен жиілігі.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Сыртқы ұйымдарда Компанияның мүдделерін білдіру

Машықтар:
1. Инспекциялық және су асты-техникалық жұмыстар мәселелері бойынша мемлекеттік органдармен, теңіз әкімшіліктерімен, қадағалау және сертификаттау ұйымдарымен өзара іс-қимыл жасау кезінде Компанияның мүдделерін білдіру;
2. Бақылаушы органдармен бірлесіп тексерулер мен инспекцияларды жүзеге асыру, қажетті құжаттама мен ақпараттың берілуін қамтамасыз ету;
3. Инспекциялық және су асты-техникалық жұмыстарды үйлестіру, жоспарлау және жүргізу мәселелері бойынша сыртқы мердігерлермен және консорциум бойынша серіктестермен өзара іс-қимыл жасау;
4. Техникалық шешімдерді, инспекциялар мен авариялық ден қою жоспарларын серіктестермен және мердігерлік ұйымдармен келісу;
5. Сыртқы аудиттер мен консультацияларды қоса алғанда, кеңестерде, техникалық кездесулерде және жұмыс топтарында Компания бөлімшесінің атынан өкілдік ету;
6. Компанияның қолданыстағы келісімдері мен стандарттары шеңберінде сыртқы ұйымдармен ақпарат және есептілік алмасуды қамтамасыз ету
7. Келісімшарттық қосымшаларды, инспекциялық және су асты-техникалық жұмыстарды орындау бойынша техникалық талаптар мен есептерді дайындау және келісу.

Білімдер:
1. Инспекциялық және су асты-техникалық жұмыстарды жүргізу кезінде мемлекеттік және қадағалау органдарымен өзара іс-қимыл жасау тәртібі;
2. Инспекциялық және су асты-техникалық жұмыстарды сертификаттауға, бақылауға қойылатын халықаралық және салалық талаптар;
3. Теңіз, инспекциялық және су асты-техникалық жұмыстар саласындағы шарттық және құқықтық құжаттаманың негіздері;
4. Компанияны сыртқы құрылымдарда және ведомствоаралық кеңестерде ұсыну принциптері;
5. Сыртқы серіктестермен және реттеушілермен ресми хат алмасуға, есептілікке және коммуникацияға қойылатын талаптар.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 5:
Инспекциялық және су асты-техникалық жұмыстар саласындағы тәлімгерлік және персоналды дамыту



Дағды 1:
Инженерлік-техникалық персоналдың кәсіби дамуына басшылық жасау

Машықтар:
1. Инспекциялық және су асты-техникалық жұмыстарға тартылған мамандарға оқытуды, тәлімгерлікті және білім беруді ұйымдастыру;
2. Бағынысты инженерлердің құзыреттерін дамыту, оларды инспекциялық және су асты-техникалық жұмыстарды жоспарлау және талдау процестеріне тартуды қамтамасыз етеді;
3. Корпоративтік стандарттарды, инженерлік рәсімдерді және ДЕҚОҚ талаптарын қолдану бойынша консультациялар мен нұсқамалар өткізу;
4. Қызметкерлердің ішкі оқыту, сертификаттау және кәсіби өсу бағдарламаларына қатысуын қамтамасыз ету;
5. Қызметкерлердің кәсіби дайындық деңгейін бағалау, оқыту қажеттіліктерін анықтайды және оларды жою бойынша ұсыныстар әзірлейді;
6. Кадрлық әлеуетті дамытуды қолдау, бөлімшеде білімнің сабақтастығын қамтамасыз етеді;
7. Кіші деңгейдегі жаңа қызметкерлер мен инженерлерге тәлімгерлік сессиялар өткізу.

Білімдер:
1. Қызметкерлерді оқытуды, дамытуды және сертификаттауды реттейтін Компанияның корпоративтік стандарттары;
2. Инженерлік-техникалық қызметкерлерге нұсқама беру, оқыту және олардың құзыреттерін бағалау әдістемесі;
3. Инспекциялық және су асты-техникалық жұмыстар саласында мамандар даярлаудың халықаралық стандарттары;
4. Инженерлік топтарда тәлімгерлік, коучинг және тиімді білім алмасу принциптері;
5. Оқытудың тиімділігін бағалау және жеке даму жоспарларын құру негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Бөлімшенің ұйымдастырушылық және техникалық құзыреттерін дамыту

Машықтар:
1. Инспекциялық және су асты-техникалық жұмыстар, активтердің құрылымдық тұтастығын басқарудың заманауи технологиялары мен жүйелері саласында озық халықаралық тәжірибені енгізуді ұйымдастыру;
2. Бөлімшенің инженерлік құзыреттерін дамыту және ішкі рәсімдерді жетілдіру жөніндегі іс-шараларға бастама жасау;
3. Ішкі стандарттарды, нұсқаулықтар мен әдістемелік нұсқаулықтарды әзірлеуге және өзектендіруге қатысу;
4. Жаңа технологиялар мен цифрлық құралдардың инспекциялық және су асты-техникалық жұмыс процестеріне интеграциялануын қолдау;
5. Ұжымда қауіпсіздік мәдениетін қалыптастыруға, ашық білім алмасуға және кәсіби өсуге жәрдемдесу;
6. Біліктілікті арттыру жоспарларының орындалуын және персоналдың құзыреттерін дамытуды бақылау.

Білімдер:
1. Білімді басқару (Knowledge Management) және инженерлік-техникалық құзыреттерді ішкі дамыту қағидаттары;
2. Стандарттары кәсіби дайындық және құзыреттілікті бағалау бөлігінде;
3. Персоналды дамытуға және техникалық процестерге инновацияларды енгізуге корпоративтік тәсілдер;
4. Инспекциялық, су асты-техникалық жұмыстар және цифрлық мониторинг жүйелері саласындағы қазіргі заманғы үрдістер;
5. Инженерлік бөлімшелердегі өзгерістерді ұйымдастырушылық дамыту және басқару негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жауапкершілік
Жүйелі ойлау
Күйзеліске тұрақтылық
Аналитикалық ойлау
Көшбасшылық
Қарым-қатынас

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

Қазақстан Республикасының ұлттық стандарттары, мұнай, газ және мұнай-химия өңдеу саласындағы мемлекетаралық стандарттар.

СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

7

Техникалық тұтастық және өндірістік қолдау жөніндегі басшы (басқарушы)

13. Кәсіптің карточкасы "Төтенше жағдайларға дайындық бөлімшесінің басшысы":

Топтың коды:

1329-1

Қызмет атауының коды:

-

Кәсіптің атауы:

Төтенше жағдайларға дайындық бөлімшесінің басшысы

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

6

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:

-

БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

БА, БТБА-мен байланыс жоқ

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Инженерия және инженерлік іс

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Өндірістік және өңдеу салалары

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Денсаулық сақтау және қауіпсіздік/өрт қауіпсіздігі саласындағы жоғары білім. Кәсіби салада - төтенше жағдайлар, өрт қауіпсіздігі немесе денсаулық, еңбек, қоршаған орта және қауіпсіздік саласында кемінде 3 жыл

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Талап етлмейді

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:

-

Қызметтің негізгі мақсаты:

Ұйымның өндірістік объектілерінде төтенше жағдайлар мен мұнайдың төгілуіне дайындық және ден қою жүйесінің тиімді жұмыс істеуін қамтамасыз ету: төтенше жағдайларды жою және мұнайдың төгілуін жою жөніндегі жоспарларды әзірлеу, енгізу және бақылау; авариялық бөлімшелердің, объектілер мен жабдықтардың тұрақты әзірлігін қолдау; мұнай төгілуін жою жөніндегі мамандар тобын басқару; оқыту мен жаттығуды ұйымдастыру; мемлекеттік органдармен, мердігерлермен және ішкі қызметтермен өзара іс-қимылды үйлестіру; Қазақстан Республикасы заңнамасының және халықаралық стандарттардың талаптарына сәйкес авариялық жағдайлардың тәуекелдері мен салдарын барынша азайту.

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Төтенше жағдайларға және мұнайдың төгілуіне дайындық жүйесін басқару
2. Жоспарлау және әдістемелік қамтамасыз ету
3. Персоналды оқыту және дамыту
4. Өзара әрекеттесу мен коммуникацияны үйлестіру
5. Оқиғаларға ден қою және талдау
6. Дайындық көрсеткіштерінің мониторингі, аудит және талдау
7. Құжаттама және есеп беру

Қосымша еңбек функциялары:

-

Еңбек функциясы 1:
Төтенше жағдайларға және мұнайдың төгілуіне дайындық жүйесін басқару



Дағды 1:
Авариялық ден қою жүйесін басқару

Машықтар:
1. Денсаулық, еңбек, қоршаған орта және қауіпсіздік саласындағы саясатқа сәйкес авариялық ден қою жүйесінің тиімді жұмыс істеуін қамтамасыз ету;
2. Жағалау және теңіз объектілеріндегі авариялық бөлімшелерге жедел басшылықты жүзеге асыру;
3. Төтенше жағдайларға ден қою және дайындық мәселелері бойынша бөлімшелердің қызметін үйлестіру;
4. Мемлекеттік органдармен, мердігерлік ұйымдармен және басқа да мүдделі тараптармен өзара іс-қимылды қамтамасыз ету;
5. Төтенше жағдайларға тәулік бойы ден қою үшін ресурстардың, техникалық құралдардың және персоналдың болуын бақылау;
6. Басымдықтар мен әрекет ету жоспарларын келісу үшін ұйым басшылығымен үйлестіруді қамтамасыз ету;
7. Ден қою дайындығы мен сапасын арттыру үшін жүйенің тиімділігіне тұрақты талдауды ұйымдастыру;
8. Қауіпсіздік кедергілерінің жарамдылығы мен тиімділігін қамтамасыз ету;
9. Өндірісті кеңейту жобаларының талаптарын денсаулық сақтауды, қауіпсіздікті және экологияны басқарудың қолданыстағы жүйесіне біріктіруді үйлестіру;
10. Барлық өндірістік алаңдар арасындағы үйлестіруді қамтамасыз ету: жағалау кешені, теңіз кешені және басқалар.

Білімдер:
1. Қазақстан Республикасының өнеркәсіптік, өрт және экологиялық қауіпсіздік саласындағы нормативтік актілері;
2. Корпоративтік және халықаралық стандарттар: Халықаралық мұнай және газ өндірушілер қауымдастығы (IOGP), Ұлттық өрттен қорғау қауымдастығы (NFPA), американдық мұнай институты (API), Мұнаймен ластану жағдайына дайындықты қамтамасыз ету жөніндегі халықаралық теңіз ұйымы мен Халықаралық конвенция (IMO / OPRC), Қоршаған ортаны қорғау жөніндегі мұнай компанияларының халықаралық кеңесі (IPIECA), Британдық стандарттар институты (BSI), сондай-ақ ИСО 14001 және ИСО 45001 стандарттары;
3. ИСО 22320 стандартының талаптары (қауіпсіздік және тұрақтылық — төтенше жағдайларды басқару);
4. Инциденттерді басқару жүйесінің құрылымы мен принциптері (Incident Command System);
5. Денсаулықты, еңбекті, қоршаған ортаны және қауіпсіздікті қорғау жүйесінің жұмыс істеу қағидаттары;
6. Авариялық бөлімшелердің құрылымы: аварияларды жою топтары, авариялық-құтқару қызметтері, мұз санатындағы авариялық құтқарушы кеме;
7. Операцияларды басқару, өндірістік объектілерге техникалық қызмет көрсету және өндірістік жобаларды іске асыру принциптері;
8. Авариялық ден қоюдың аса маңызды жабдықтары қауіпсіздігінің аппараттық кедергілерін бағалау әдіснамасы;
9. Төтенше жағдайлар мен мұнайдың төгілуіне дайындық пен ден қоюдың тактикалық және стратегиялық аспектілері;
10. Халықаралық мұнай компанияларының төтенше жағдайлар мен мұнайдың төгілуіне дайындық және ден қою саласындағы тәжірибелері мен рәсімдері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Тәуекелдерді басқару және дайындық жағдайын бақылау

Машықтар:
1. Күкіртсутек шығарындылары мен мұнайдың төгілуін қоса алғанда, төтенше жағдайлар саласындағы тәуекелдерге талдау және бағалау жүргізу;
2. Бөлімшелер мен техникалық құралдардың дайындығына аудит ұйымдастыру;
3. Денсаулық сақтау, еңбек, қоршаған орта және қауіпсіздік саласындағы заңнама және корпоративтік стандарттар талаптарының орындалуын бақылау;
4. Қадағалау органдарының нұсқамаларының орындалуын үйлестіру;
5. Төтенше жағдайларға дайындық жағдайы туралы есептер дайындау.

Білімдер:
1. Тәуекелдерді талдау әдістері: "көбелек-галстук" (Bow-Tie) әдісі, қауіптілік пен жұмысқа қабілеттілікті зерттеу (HAZOP), жұмыс қауіпсіздігін талдау (Job Safety Analysis);
2. ИСО 31000 (тәуекелдерді басқару) және ИСО 19011 (менеджмент жүйелерінің аудиті) стандарттары;
3. Дайындықты бақылау және ішкі аудиттің корпоративтік рәсімдері;
4. Ден қою жүйелерінің тиімділігін бағалау әдістемелері және тиімділіктің түйінді көрсеткіштері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 3:
Дайындық жүйесін дамыту және жетілдіру

Машықтар:
1. Төтенше жағдайларға дайындық жөніндегі рәсімдер мен нұсқаулықтарды әзірлеуді және өзектендіруді ұйымдастыру;
2. Денсаулық, еңбек, қоршаған орта және қауіпсіздік саласындағы процестерді жетілдіру жөніндегі, сондай-ақ қауіпсіздік мәдениетін дамыту жөніндегі бастамаларды іске асыру;
3. Тексерулер, жаттығулар мен оқиғалардың нәтижелерін талдау; тиімділікті арттыру бойынша ұсыныстар әзірлеу;
4. Денсаулық сақтау, қауіпсіздік және экология жүйесінің стандарттары мен рәсімдерін өзектендіру және процестердің жетілуін арттыру бойынша ұсыныстар әзірлеу;
5. Жағалау мен теңіз активтері арасындағы тәжірибе мен сабақ алмасуды үйлестіру;
6. Барлық өндірістік алаңдарда авариялық ден қою рәсімдерін стандарттауды және ұйымдастыру процестерінің жетілуін арттыруды қамтамасыз ету.

Білімдер:
1. Үздіксіз жетілдіру қағидаттары: "Жоспарлау - Жасау - Тексеру - Әрекет ету" циклі (PDCA), Кайдзен әдіснамасы;
2. Процестердің жетілуін бағалау әдістері: жетілу және мүмкіндіктерді жетілдіру моделі (CMMI);
3. Қауіпсіздік және дайындық бөлігіндегі жағалау және теңіз операцияларының ерекшеліктері;
4. Қауіпсіздік мәдениетін дамытудың корпоративтік бағдарламалары ("Сары ЗАП" бағдарламасы және осыған ұқсас).

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Жоспарлау және әдістемелік қамтамасыз ету



Дағды 1:
Төтенше жағдайларға ден қою және оларды жою жоспарларын әзірлеу және өзектендіру

Машықтар:
1. Төтенше жағдайларға ден қою жоспарларын және мұнайдың төгілуін жою жоспарларын әзірлеу және жаңарту;
2. Құжаттаманы мемлекеттік органдармен және ұйымның ішкі құрылымдарымен келісу;
3. Жаттығулар мен ілімдер арқылы бекітілген жоспарларды енгізуді және тәжірибелік тестілеуді қамтамасыз ету;
4. Ұйымның барлық объектілерінде мұнайдың төгілуін жою жоспарларының өзектілігін және енгізілуін бақылау;
5. Сценарийлер әзірлеуді және алаңдар бойынша ресурстарды бөлуді қоса алғанда, жаттығулар мен ілімдердің күнтізбесін ұйымдастыру;
6. Дайындық жоспарларын іске асыру жөніндегі міндеттер мен іс-шараларды барлық өндірістік алаңдар арасында бөлу;
7. Тиімді әрекет ету үшін ескерту, байланыс және командалық жүйелерді әзірлеу және қолдау;
8. Күкіртсутек шығарындыларын қоса алғанда, жоғары қауіпті сценарийлерге әрекет ету жоспарларының болуын және өзектілігін қамтамасыз ету;
9. Стандартты емес авариялық жағдайларға ден қою кезінде кешенді тактикалық шешімдерді әзірлеу және іске асыру;
10. Компанияның мұнай төгілуін басқару жүйесін оның жауапты сақтаушысы ретінде басқару;
11. Ұйымның талаптарына сәйкес жылдық және көпжылдық жұмыс жоспары мен бюджетті дайындауды және беруді қамтамасыз ету.

Білімдер:
1. Төтенше жағдайларға ден қою жоспарларының және мұнайдың төгілуін жою жоспарларының құрылымы мен мазмұны;
2. Жоспарларды Қазақстан Республикасының мемлекеттік органдарымен келісу тәртібі;
3. Авариялық жоспарлаудың халықаралық стандарттары және мұнай-газ саласының үздік тәжірибелері;
4. Дайындықты ресурстық және функционалдық жоспарлау принциптері;
5. Төтенше жағдайлар кезінде хабарлау, байланыс және қолбасшылық жүйелерін әзірлеу және жүргізу стандарттары;
6. Мұнайдың төгілуін жоюға дайындық деңгейінің қағидаттары: бірінші деңгей (объектінің күшімен), екінші деңгей (корпоративтік ресурстар), үшінші деңгей (сыртқы мердігерлер).

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Нормативтік және әдістемелік құжаттаманы жүргізу

Машықтар:
1. Төтенше жағдайлар кезіндегі іс-қимылдар бойынша әдістемелік және оқу материалдарын әзірлеу;
2. Дайындық жүйесі бойынша нормативтік құжаттаманы және есепке алу журналдарын жүргізу;
3. Құжаттарды басқарудың электрондық жүйесінде, ұйым ресурстарын басқарудың корпоративтік жүйесінде және корпоративтік порталда құжаттардың нұсқаларын бақылауды және сақталуын қамтамасыз ету;
4. Оқу-жаттығу, тексеру және сертификаттау нәтижелерін құжаттауды ұйымдастыру;
5. Әдістемелік базаға заңнаманың жаңа талаптарын енгізу.

Білімдер:
1. Авариялар мен мұнайдың төгілуін жою жөніндегі нормативтік-техникалық құжаттама;
2. Құжаттарды басқарудың электрондық жүйесінде, ұйым ресурстарын басқарудың корпоративтік жүйесінде және корпоративтік порталда құжаттаманы жүргізудің корпоративтік қағидалары;
3. Оқу бағдарламалары мен әдістемелік материалдарды әзірлеуге және жүргізуге қойылатын талаптар;
4. Қазақстан Республикасы заңнамасының төтенше жағдайлар жөніндегі құжаттаманы жүргізуге қойылатын талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 3:
Персоналды оқыту және дамыту



Дағды 1:
Тәлімгерлік және кадрлық әлеуетті дамыту

Машықтар:
1. Бөлімше қызметкерлеріне тәлімгерлік пен кәсіби қолдауды жүзеге асыру;
2. Кадр резервін және сабақтастық жоспарларын қалыптастыру;
3. Бөлімшеде ішкі коучинг сессияларын және оқытуды өткізу;
4. Жеке даму жоспарларын қалыптастыру үшін құзыреттерді бағалау нәтижелерін пайдалану;
5. Міндеттер қою, нәтижелерді бақылау, қызметкерлерге жыл сайынғы бағалау жүргізу;
6. Кадр резервін басқаруды қоса алғанда, авариялық ден қою және мұнайдың төгілуіне ден қою саласындағы құзыреттерді тиімді басқаруды қамтамасыз ету
7. Оқытуға және сапаға бағдарланған жоғары тиімділік және үздіксіз жетілдіру мәдениетін дамытуға жәрдемдесу;
8. Персоналдың апаттық жағдайлардың алдын алу және оларға ден қою процестеріне қатысуын қамтамасыз ету;
9. Денсаулық сақтау, еңбек, қоршаған орта және қауіпсіздік саласындағы талаптарды сақтау үшін жауапкершілікті нығайту үшін мотивация және кері байланыс тетіктерін іске асыру.

Білімдер:
1. Құзыреттерді басқарудың және персоналды бағалаудың корпоративтік жүйесі;
2. Коучинг және тәлімгерлік әдістері;
3. Кадрлық әлеуетті дамыту тәсілдері мен қағидаттары;
4. Ересектерді оқыту психологиясының негіздері;
5. Персоналдың деректерін басқарудың корпоративтік жүйелері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Дайындық мәселелері бойынша оқытуды және құзыреттерді тексеруді ұйымдастыру

Машықтар:
1. Қызметкерлерді төтенше жағдайлар және денсаулықты, еңбекті, қоршаған ортаны және қауіпсіздікті қорғау жөніндегі талаптарға, оның ішінде құзыреттер негізінде оқыту бағдарламалары бойынша оқытуды ұйымдастыру;
2. Тұрақты тренингтер, практикалық оқу-жаттығулар, нұсқамалар және сертификаттар өткізуді қамтамасыз ету;
3. Апаттық командаларды даярлаудың оқу материалдары мен бағдарламаларын әзірлеу;
4. Мердігерлік ұйымдардың қызметкерлері үшін семинарлар мен тренингтер өткізу;
5. Апаттық дайындық бағдарламаларына сәйкес практикалық жаттығулар мен сертификаттауды үйлестіру;
6. Қызметкерлердің дайындығы мен кәсіби құзыреттілігін арттыру үшін оқыту мен тестілеу нәтижелерін талдау;
7. Оқытуды, сертификаттауды және инспекцияларды тиісті құжаттауды және есепке алуды жүргізуді қамтамасыз ету;
8. Апатқа қарсы жабдықтар мен ден қою кемелерін қолдана отырып, мұнай төгілуіне ден қою бойынша дала мамандарын оқытуды жүргізу;
9. Мұнайдың төгілуін жоюға дайындықтың бірінші деңгейі бойынша мердігерлік ұйымдарды оқытуды, сондай-ақ дайындық мақсаттарына қол жеткізу үшін екінші және үшінші деңгейлерді оқытуды ұйымдастыру және жүргізу;
10. Апаттық ден қою және мұнай төгілуін жою жөніндегі құзыреттер матрицалары мен персоналды дамыту бағдарламаларын жүргізу және өзектендіру;
11. Мердігерлік ұйымдарда бірінші деңгейдегі коучинг және дайындық аудиттерін жүргізу.

Білімдер:
1. Қазақстан Республикасы заңнамасының төтенше жағдайлар, еңбекті қорғау және өнеркәсіптік қауіпсіздік бойынша оқытуға қойылатын талаптары;
2. 2, Халықаралық оқыту стандарттары: Ұлттық өртке қарсы қорғаныс қауымдастығы (NFPA), Халықаралық мұнай және газ өндірушілер қауымдастығы (IOGP), теңіз объектілеріндегі қауіпсіздік бойынша базалық курс, тікұшақтан апаттық шығуды үйрету (BOSIET/HUET);
3. Қазақстан Республикасының "Көк кітап" біліктілік құжатына және осыған ұқсас біліктілік құжатына қойылатын талаптар
4. Қызметкерлердің білімі мен құзыретін бағалау принциптері;
5. Оқытуды басқару жүйесінде оқыту және тіркеу бағдарламаларының құрылымы;
6. Құзыреттер негізінде авариялық командаларды оқытуды ұйымдастыруға қойылатын талаптар;
7. Мұнайдың төгілуін жою бойынша оқытудың деңгейлік жүйесінің қағидаттары: дайындықтың бірінші, екінші және үшінші деңгейлері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 4:
Өзара әрекеттесу мен коммуникацияны үйлестіру



Дағды 1:
Мемлекеттік және қадағалау органдарымен өзара іс-қимыл

Машықтар:
1. Төтенше жағдайлар, өрт және экологиялық қауіпсіздік мәселелері бойынша мемлекеттік органдармен өзара іс-қимылды қамтамасыз ету;
2. Қадағалау құрылымдарының ұйғарымдары мен талаптарының орындалуын үйлестіру;
3. Бірлескен тексерулер, оқу-жаттығулар және жұмыс кеңестерін ұйымдастыру;
4. Мемлекеттік органдарға белгіленген мерзімде есептілік пен ұсынымдар беру.

Білімдер:
1. Қазақстан Республикасы мемлекеттік органдарының төтенше жағдайлар және өнеркәсіптік қауіпсіздік саласындағы құрылымы мен функциялары;
2. Қазақстан Республикасының еңбек қауіпсіздігі, еңбекті қорғау және қоршаған ортаны қорғау саласындағы заңнамалық және нормативтік актілері;
3. Деректерді, коммуникацияларды және жариялы есептілікті ұсыну тәртібі;
4. Мүдделі тараптарды басқару принциптері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Ұйым ішіндегі және мердігерлік ұйымдармен өзара іс-қимылды үйлестіру

Машықтар:
1. Ұйымның бөлімшелері арасында төтенше жағдайлар және дайындық мәселелері бойынша ақпарат алмасуды қамтамасыз ету;
2. Мердігерлік ұйымдармен және авариялық қызметтермен өзара іс-қимыл жасау, олардың оқу-жаттығуларға қатысуын бақылау;
3. Мердігерлік ұйымдарды авариялық ден қою және авариялардан кейін қалпына келтіру жөніндегі іс-шараларды жоспарлауға және өткізуге тартуды үйлестіру;
4. Дайындық және ден қою мәселелері бойынша кеңестер мен жұмыс топтарын өткізу;
5. Компания басшылығын инциденттерге ден қою барысы туралы уақтылы хабардар етуді қамтамасыз ету;
6. Өрт күзеті, қауіпсіздік қызметтерімен және сыртқы авариялық қызметтермен бірлескен іс-қимылдарды ұйымдастыру;
7. Жағалау және теңіз объектілері арасында үйлестіру стандарттарын әзірлеу;
8. Авариялық байланыс және басқару жүйелерінің дайындығын қамтамасыз ету;
9. Ұйымның барлық деңгейлерінде, соның ішінде ұйымның жоғары басшылығында мүдделі тараптармен жұмыс қатынастарын құру және қолдау;
10. Барлық мүдделі тараптармен өзара іс-қимылды қамтамасыз ете отырып, дайындық саласындағы маңызды ұйымдастырушылық өзгерістерді іске асыруға басшылық жасау;
11. Көп функционалды, көп мәдени және көп алаңдық орта жағдайында тиімді жұмысты қамтамасыз ету;
12. Мұнайдың төгілуіне ден қоюдың үшінші деңгейіндегі мердігер ұйымдармен техникалық өзара іс-қимылды және логистикалық жоспарлауды қолдауды қамтамасыз ету;
13. Барлық алаңдарда ресурстардың болуын қамтамасыз ете отырып, авариялық ден қою және мұнайдың төгілуін жою саласындағы келісімшарттарды басқару;
14. Ұйымның алаңдары арасында озық тәжірибе мен білімді таратуды қамтамасыз ету.

Білімдер:
1. Төтенше жағдайлар кезінде рөлдерді ұйымдастыру құрылымы және бөлу;
2. Мердігер ұйымдармен өзара іс-қимыл қағидалары: қызмет көрсету деңгейі туралы келісімдер, жұмыстарды орындауға наряд-рұқсаттар, жұмыстардың қауіпсіздігін талдау;
3. Теңіз және жағалау объектілеріндегі өзара іс-қимыл стандарттары;
4. Төтенше жағдайлар кезіндегі коммуникацияның, эскалацияның және есептіліктің корпоративтік регламенттері;
5. Апаттық байланыс және басқару жүйелерінің жұмыс принциптері;
6. Далалық жағдайларда енгізуді және іске асыру барысы туралы есептілікті басқару процесі;
7. Ұйымның әртүрлі деңгейлерінде өзгерістерді басқару қағидаттары және мүдделі тараптармен өзара іс-қимыл әдістері;
8. Авариялық ден қою және мұнай төгілуін жою саласындағы келісімшарттарды басқару қағидаттары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 5:
Оқиғаларға ден қою және талдау



Дағды 1:
Оқиғаларды талдау және түзету шараларын әзірлеу

Машықтар:
1. Оқиғалар мен авариялық жағдайлардың себептері мен салдарын талдау;
2. Түзету және алдын алу шараларын әзірлеуді үйлестіру;
3. Басшылық пен мемлекеттік органдар үшін инциденттер бойынша есептілікті дайындау;
4. Бөлімшелер арасында талдау нәтижелері мен сабақтар алмасуды қамтамасыз ету;
5. Барлық өндірістік алаңдар бойынша инциденттерді тексеруді және түпкілікті себептерді талдауды басқару;
6. Инциденттердің салдарын жоюды және іске асырылған түзету шараларын верификациялауды бақылау.

Білімдер:
1. Аварияларды тексеру әдістері: түпкілікті себептерді талдау (Root Cause Analysis), "5 Неге" әдісі, Исикава диаграммасы (Fishbone), "көбелек-галстук" әдісі (Bow-Tie), TapRoot әдісі;
2. Оқыс оқиғалар туралы есептерді құрылымдау стандарттары;
3. Төтенше жағдайлар мен жазатайым оқиғаларды тергеп-тексеру жөніндегі Қазақстан Республикасы заңнамасының талаптары;
4. Түзету және алдын алу әрекеттерін әзірлеу және бақылау әдістері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Авариялық жабдықтарға техникалық қызмет көрсету және олардың дайындығы

Машықтар:
1. Авариялық жабдықтың техникалық жай-күйі мен дайындығын бақылау: автономды тыныс алу аппараттары, өрт жүйелері, газ детекторлары, хабарлау жүйелері, жарықтандыру жабдықтары және авариялық қоректендіру көздері;
2. Уақтылы техникалық қызмет көрсетуді, сынауды және жабдықтың белгіленген нормаларға сәйкестігін қамтамасыз ету;
3. Авариялық жабдықтардың сервистік шеберханасын және авариялық жабдықтардың қоймасын қадағалауды жүзеге асыру;
4. Қауiпсiздiктiң аса маңызды жабдықтарына техникалық қызмет көрсетудi жүзеге асыратын мердiгерлердiң жұмысын бақылау;
5. Апаттық бекет пен өрт сөндіру станциясының тәулік бойы шұғыл әрекет етуге дайындығын қамтамасыз ету;
6. Мұз санатындағы авариялық құтқарушы кемеге және персоналды құтқару жүйесіне техникалық инспекциялар мен сынақтар жүргізуді бақылау;
7. Объектілердегі күкіртсутек мониторингі жүйесінің және басқа да тәуекелдерді басқару жүйелерінің жұмыс істеуін қамтамасыз ету;
8. Авариялық жабдықтарды тиісті сақтауды, орналастыруды және оларға техникалық қызмет көрсетуді қамтамасыз ету;
9. Екінші деңгейдегі техникалық сарапшы рөлінде авариялық ден қоюдың аса маңызды жабдықтары қауіпсіздігінің аппараттық кедергілерін бағалауды жүргізуді және өзектендіруді қамтамасыз ету.

Білімдер:
1. Өрт сөндіру құралдарын орнату, пайдалану және техникалық қызмет көрсету: өрт сөндіргіштер, өрт жеңдері, гидранттар, өрт сөндірудің стационарлық жүйелері;
2. Тыныс алу аппараттарының жұмыс және қызмет көрсету принциптері: автономды тыныс алу аппараттары (SCBA), сығылған ауамен тыныс алу аппараттары, тыныс алу шлангі аппараттары;
3. Қазақстан Республикасының нормативтеріне сәйкес қысыммен ыдыстарды пайдалануға қойылатын талаптар;
4. Теңіз және жағалау объектілеріндегі авариялық жабдықтарға техникалық қызмет көрсету стандарттары;
5. Газ мониторингі жүйелерінің құрылғысы және техникалық қызмет көрсету: газ талдағыштар, күкіртті сутек детекторлары;
6. Авариялық ден қою көлік құралдарына техникалық қызмет көрсетуге және пайдалануға қойылатын талаптар.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 3:
Төтенше жағдайларға ден қоюды ұйымдастыру және басқару

Машықтар:
1. Төтенше жағдайларға, мұнайдың төгілуіне және күкіртсутек шығарындыларына ден қоюды ұйымдастыру және оған жетекшілік ету;
2. Өндірістік объектілердегі аварияларды жою бойынша авариялық командалардың іс-қимылдарына басшылық жасау;
3. Оқыс оқиғалар барысында аварияларды жою топтарымен, мұз санатындағы авариялық құтқарушы кемемен және авариялық қызметтермен өзара іс-қимыл жасау;
4. Инциденттерді басқару жүйесінің құрылымына сәйкес ішкі және мердігерлік командалардың жұмысын үйлестіру;
5. Адамдардың өмірін, мүлкін және қоршаған ортаны қорғау жөніндегі іс-шаралардың орындалуын қамтамасыз ету;
6. Төтенше жағдайлар және барлық өндірістік алаңдар бойынша мұнайдың төгілуі барысында объектілерге ден қою жөніндегі іс-қимылдарды үйлестіру.

Білімдер:
1. Инциденттерді басқару жүйесінің құрылымы мен принциптері (Incident Command System);
2. Халықаралық теңіз ұйымының (IMO), кемелерден ластануды болдырмау жөніндегі халықаралық конвенцияның (MARPOL)стандарттары,
3. Мұнайдың төгілуіне ден қою саласындағы мұнаймен ластану жағдайына дайындықты қамтамасыз ету жөніндегі халықаралық конвенция (OPRC);
4. Өнеркәсіптік, өрт және экологиялық қауіпсіздік ережелері;
5. Өртке қарсы жабдықты қолдану принциптері: автономды тыныс алу аппараттары (SCBA), сығылған ауасы бар тыныс алу аппараттары, өрт сөндіру жеңдері, сорғылар, газ детекторлары, құлақтандыру жүйелері;
6. Мамандандырылған ден қою түрлері: өнеркәсіптік өрт сөндіру, уытты ортада эвакуациялау, биіктікте құтқару, тұйық кеңістікте құтқару, химиялық ластану мен қауіпті материалдарға ден қою (HAZMAT), медициналық ден қою.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 6:
Дайындық көрсеткіштерінің мониторингі, аудит және талдау



Дағды 1:
Дайындық жүйесінің инспекциялары мен аудиттерін жүргізу

Машықтар:
1. Төтенше жағдайларға дайындық жүйесінің ішкі тексерулері мен аудиттерін ұйымдастыру және жүргізу;
2. Аудит нәтижелері бойынша түзету және алдын алу іс-шараларының орындалуын бақылау;
3. Компанияның барлық объектілеріндегі авариялық техника мен ден қою құралдарының жай-күйін бағалау;
4. Барлық өндiрiстiк алаңдар бойынша қауiпсiздiк тосқауылдарының дайындығын бағалауды, инспекциялауды және сынауды жүргiзу;
5. Персоналдың, жабдықтар мен инфрақұрылымның төтенше жағдайлар мен мұнайдың төгілуіне ден қоюға дайындығын бақылау;
6. Авариялық ден қою жөніндегі қызметтің ішкі стандарттарға және ИСО 14001 және ИСО 45001 халықаралық нормаларына сәйкестігін қамтамасыз ету;
7. Авариялардың алдын алу және ден қою процестерінің тиімділігін арттыру бойынша ұсыныстар әзірлеу және енгізу;
8. Тергеу және аудит нәтижелері бойынша түзету іс-шаралары мен ұсынымдардың іске асырылуын бақылау.

Білімдер:
1. ИСО 19011 (менеджмент жүйелерінің аудиті), ИСО 45001 (еңбек қауіпсіздігі менеджменті жүйесі) және ИСО 14001 (экологиялық менеджмент жүйесі)талаптары;
2. Ішкі аудит пен тексерудің корпоративтік рәсімдері;
3. Техникалық инспекциялар жүргізу және нәтижелерді құжаттау әдістері;
4. Тексеру журналдарын және инспекциялардың бақылау парақтарын жүргізу қағидалары;
5. Денсаулық сақтау, еңбек, қоршаған орта және қауіпсіздік саласындағы есептілікті ұйымдастыру және тиімділіктің негізгі көрсеткіштерін талдау принциптері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Дайындық жүйесінің тиімділік көрсеткіштерін талдау және есеп беру

Машықтар:
1. Оқу-жаттығулардың, тексерулер мен оқиғалардың нәтижелерін жүйелеу және талдау;
2. Негізгі дайындық көрсеткіштерін талдау: ден қою уақыты, персоналды оқыту деңгейі, ресурстардың қолжетімділігі;
3. Ұйым басшылығы үшін аналитикалық есептер мен презентациялар қалыптастыру;
4. Ай сайынғы есептілікті және авариялық ден қою бойынша тиімділіктің негізгі көрсеткіштерін белгілеу;
5. Деректерді талдау және визуализациялау үшін сандық құралдарды пайдалану.

Білімдер:
1. Деректерді талдау әдістері: Паретоны талдау, түпкілікті себептерді талдау, негізгі тиімділік көрсеткіштерін талдау;
2. Интерактивті ақпараттық панельдерді құру және деректерді визуализациялау қағидаттары (Power BI, Qlik);
3. Төтенше жағдайларға әзірлік жүйелерінің тиімділік көрсеткіштері;
4. Дайындық және қауіпсіздік бойынша мерзімді есептілікке қойылатын талаптар;
5. Корпоративтік ақпараттық жүйелердің жұмыс принциптері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 7:
Құжаттама және есеп беру



Дағды 1:
Дайындық жүйесі бойынша құжаттаманы жүргізу және сақтау

Машықтар:
1. Әрекет ету жоспарлары, мұнайдың төгілуін жою жоспарлары, рәсімдер мен нұсқаулықтар бойынша құжаттаманы жүргізу және өзектендіру;
2. Құжаттарды электрондық басқару жүйесінде, корпоративтік жүйеде және корпоративтік порталда тіркеуді және сақтауды қамтамасыз ету;
3. Оқыту, сертификаттау және инспекциялар бойынша жазбалардың толықтығын, дұрыстығын және уақтылығын бақылау;
4. Құпиялылық талаптарының сақталуын және деректерге қол жеткізуді шектеуді қамтамасыз ету;
5. Құжаттардың өзекті нұсқаларын қолдау және олардың персонал үшін қолжетімділігін қамтамасыз ету.

Білімдер:
1. Қазақстан Республикасы заңнамасының төтенше жағдайлар жөніндегі құжаттаманы жүргізуге қойылатын талаптары;
2. Құжаттарды басқарудың электрондық жүйесіндегі, корпоративтік жүйедегі және корпоративтік порталдағы құжат айналымының корпоративтік регламенттері;
3. Құжаттарды мұрағаттау ережесі және сақтау мерзімдері;
4. Ақпараттық қауіпсіздік және деректерді қорғау принциптері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Есептілік пен талдамалық материалдарды дайындау

Машықтар:
1. Дайындық, оқу-жаттығу, оқыс оқиғалар және тиімділіктің негізгі көрсеткіштері бойынша есептілікті қалыптастыру;
2. Ұйым басшылығы үшін аналитикалық қорытындылар мен презентациялар дайындау;
3. Авариялық ден қою және мұнайдың төгілуі бойынша есептерді операциялық бөлімшелер мен мемлекеттік органдарға уақтылы ұсынуды қамтамасыз ету;
4. Бөлімшелер үшін есеп беру үлгілері мен нысандарын әзірлеу;
5. Цифрлық есептеу және талдау жүйелерімен жұмыс істеу.

Білімдер:
1. Денсаулық сақтау, еңбек, қоршаған орта және қауіпсіздік саласындағы корпоративтік есеп беру жүйесінің құрылымы;
2. Есептілікті ұсыну форматтары мен мерзімдеріне қойылатын талаптар;
3. Деректерді біріктіру және нәтижелерді визуализациялау әдістері;
4. Ішкі бақылау және деректерді верификациялау стандарттары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жауапкершілік және сенімділік
Белгісіздік, жоғары тәуекел және стресс жағдайында шешім қабылдау мүмкіндігі
Дағдарыс жағдайында өзін-өзі бақылау және стресске төзімділік
Көшбасшылық және ұйымдастырушылық қабілеттер
Қарым-қатынас
Егжей-тегжейге назар аудару және жүйелік ойлау
Аналитикалық ойлау
Бастамашылық және жауапкершілікті өз мойнына алуға дайын болу

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1. ҚР СТ 3362-2019 "Магистральдық мұнай құбырлары. Техникалық пайдалану".
2. Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрінің 2014 жылғы 30 желтоқсандағы № 354 бұйрығымен бекітілген магистральдық құбырларды пайдалану кезінде өнеркәсіптік қауіпсіздікті қамтамасыз ету қағидалары (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу Тізілімінде № 10240 болып тіркелген).
3. ҚР СТ 2079-2010 "Магистральдық мұнай құбырлары. Газ қауіпті жұмыстарды қауіпсіз жүргізуді ұйымдастыру".
4. ҚР СТ 2080-2022 "Магистральдық мұнай құбырлары. Өрт қауіпсіздігі".
5. ҚР СТ 2081-2011 "Магистральдық мұнай құбырлары. Пайдалану кезіндегі қауіпсіздік талаптары". ИСО 14001, ИСО 45001, ИСО 22320, ИСО 31000, сондай-ақ Ұлттық өрттен қорғау қауымдастығының (NFPA), Халықаралық Мұнай және газ өндірушілер қауымдастығының (IOGP), Халықаралық теңіз ұйымының/Мұнаймен ластану жағдайына дайындықты қамтамасыз ету жөніндегі халықаралық конвенцияның (IMO/OPRC), Америка мұнай институтының (API), Қоршаған ортаны қорғау жөніндегі мұнай компанияларының халықаралық кеңесі (IPIECA), Британдық стандарттар институты (BSI) стандарттары.

СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

6

Теңізде мұнай мен мұнай өнімдерінің авариялық төгілуіне қарсы күрес жөніндегі инженер

14. Кәсіптің карточкасы "Сүңгуірлік жұмыстардың мастері":

Топтың коды:

1325-1

Қызмет атауының коды:

1325-1-014

Кәсіптің атауы:

Сүңгуірлік жұмыстардың мастері

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

5

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:

-

БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

БТБА немесе БА-мен байланысы жоқ

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
орта білімнен кейінгі (қолданбалы бакалавриат)

Мамандық:
Электромеханикалық жабдықтарға техникалық қызмет көрсету, жөндеу және пайдалану (түрлері және салалары бойынша)

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
ТжКБ (жұмысшы кәсіптер)

Мамандық:
Электромеханикалық жабдықтарға техникалық қызмет көрсету, жөндеу және пайдалану (түрлері және салалары бойынша)

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Кәсіби қызмет саласында кемінде 1 жыл.

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Талап етілмейді

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:


Қызметтің негізгі мақсаты:

Түрлі жағдайларда суға сүңгу жабдықтарының барлық түрлерін пайдалана отырып, 60 метрге дейінгі тереңдікте, авариялық жағдайларда 80 метрге дейінгі тереңдікте жүргізілетін барлық суасты жұмыстарын, сондай-ақ барокамерада 100 метрге дейінгі тереңдікке оқу-жаттығу түсу жұмыстарын орындауға басшылық жасау.

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Суасты жұмыстарының барлық кезеңдерінде сүңгу станциясының қызметіне басшылық жасау
2. Суасты механикаландырылған құралын әртүрлі жетек түрлерімен пайдалана отырып суасты жұмыстарын ұйымдастыру және орындау
3. Дәнекерлеу және кесу жұмыстарын пайдалана отырып суасты жұмыстарын орындау

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Суасты жұмыстарының барлық кезеңдерінде сүңгу станциясының қызметіне басшылық жасау



Дағды 1:
Сүңгуге түсу алдында және оның барлық кезеңдерінде тәуекелдерді бағалауды жүргізу

Машықтар:
1. Суға түсетін және сақтандырушы сүңгуірлердің сүңгу жабдықтарын, сондай-ақ суға түсу жұмыстарын қамтамасыз ету құралдарын жұмысқа жарамдылығына тексеруін бақылау.
2. Сақтандырушы сүңгуірдің суға түсуге дайындығы дәрежесін айқындау.
3. Сүңгуірді көтеру кезінде декомпрессия жүргізуге басшылық жасау.
4. Сүңгуірдің су астында болу уақытын белгілеу және оның сақталуын қамтамасыз ету.
5. Сүңгу жұмыстарын және декомпрессия (емдік рекомпрессия) режимін қамтамасыз ету үшін қажетті ауа қорына есептеу жүргізу.
6. Декомпрессия режиміне есептеу жүргізу.
7. Жасанды тыныс алу газ қоспаларының суға түсу жағдайларына жарамдылығын айқындау.
8. Гидрометеорологиялық жағдайды және қоршаған орта жай-күйін талдауға арналған аспаптарды пайдалану.
9. Суға түсу жүргізілетін жерде гидрологиялық және гидрометеорологиялық мониторинг жүргізуді ұйымдастыру.
10. Суға түсу кезінде туындауы мүмкін тәуекелдерді айқындау және олардың орнын толтыруға бағытталған қауіпсіздік шараларын белгілеу.

Білімдер:
1. Тәуекелдерді бағалау әдістемесі және тәуекелдерді төмендету жөніндегі іс-шаралар.
2. Сүңгуге түсу алдындағы тәуекелдерді бағалау нәтижелері бойынша құжаттаманы ресімдеу тәртібі.
3. Сүңгуге түсудің барлық кезеңдерінде сүңгу станциясының құжаттамасын жүргізу тәртібі.
4. Суасты жұмыстарын және суға түсу жұмыстарын жүргізу кезінде туындайтын қауіптердің тізбесі және оларды төмендету шаралары.
5. Сүңгуге түсудің барлық кезеңдерінде сүңгуірге нұсқама беру тәртібі.
6. Объектіде суасты жұмыстарын орындау кезінде пайдаланылатын сүңгу жабдықтарының және суға түсу жұмыстарын қамтамасыз ету құралдарының негізгі техникалық сипаттамалары.
7. Суасты жұмыстарын жүргізу кезіндегі еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау талаптары.
8. Сүңгуге түсуге қатысатын барлық қатысушылардың міндеттері.
9. Ішкі еңбек тәртібінің қағидалары, еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау жөніндегі талаптар, өндірістік санитария талаптары, өрт қауіпсіздігі талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Сүңгуге түсудің барлық кезеңдерінде авариялық жағдай туындаған кезде персоналдың іс-қимылдарына басшылық жасау

Машықтар:
1. Сүңгуірде кәсіптік ауру белгілері туындаған жағдайда емдік рекомпрессия жүргізу жөніндегі іс-шараларды ұйымдастыру.
2. Сүңгуге түсу кезінде сүңгу жабдықтары мен суға түсу жұмыстарын қамтамасыз ету құралдарының қалыпты жұмысы бұзылған жағдайда шешім қабылдау.

Білімдер:
1. Суасты жұмыстарын жүргізу кезіндегі еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау талаптары.
2. Декомпрессия және емдік рекомпрессия кестелерін пайдалану қағидалары.
3. Сүңгуге түсу кезінде штаттан тыс немесе авариялық жағдайлар туындаған кездегі іс-қимыл тәртібі.
4. Авариялық жағдайға ұшыраған сүңгуірге алғашқы көмек көрсету тәртібі мен әдістері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 3:
Дайындық суасты жұмыстарын орындау.

Машықтар:
1. Техникалық құралдарды пайдалана отырып, суасты және әуе құбыр өткелдерін, акваторияларды, қайраңдарды, құбыржол құрылыстарын, суасты траншеяларына төселген құбыржолдар мен кабельдерді бекітілген тексеру кестесіне сәйкес тексеруді және іздестіруді орындау.
2. Каналдардың таспен бекітілген еңістерін, шлюздерді, бөгеттер мен дамбаларды, айлақ қабырғаларының тірек бөліктерін, пирстерді және кемелерді швартовка жасауға арналған өзге де құрылыстарды, қалқымалы навигациялық белгілерді, кеме жүретін жолдың жағдайын және навигациялық жабдық құралдарын тексеруді жүргізу.
3. Топырақтың сипаттамасын айқындай отырып, тереңдік планшеттерін жасау; траншеяларға төселген құбыржолдардың иілу шамасын өлшеу; тоннельдердің, қазаншұңқырлардың және төсеу орындарының орналасуын белгілеу.
4. Трасса іздегіштердің көмегімен құбыржолдар мен кабельдерді іздеуді жүргізу, трасса іздегіштердің көмегімен немесе көлденең қималарды түсіру әдісімен құбыржолдардың төселу тереңдігін айқындау.
5. Заттарды іздеу және анықтау бойынша суасты жұмыстарын орындау кезінде қолданылатын жабдықты пайдалану.
6. Тексеру нәтижелерін ресімдеу.

Білімдер:
1. Магистральдық мұнай құбыры құрылыстарының схемалары мен құрылымы.
2. Сызбаларды оқудың жалпы қағидалары.
3. Тексеру және іздестіру бойынша суасты жұмыстарын орындау кезінде қолданылатын жабдықтың мақсаты, құрылымы және пайдалану қағидалары.
4. Су астында жұмыс істеу кезінде қолданылатын бақылау-өлшеу аспаптары мен құралдарының мақсаты, құрылымы және пайдалану қағидалары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Суасты механикаландырылған құралын әртүрлі жетек түрлерімен пайдалана отырып суасты жұмыстарын ұйымдастыру және орындау



Дағды 1:
Су астында механикаландырылған суасты құралын қолдана отырып, конструкцияларды монтаждау және бөлшектеу

Машықтар:
1. Су астында заттарды строптау және строптан босатуды орындау.
2. Құбыржол құрылыстарының суасты бөлігін жөндеу жұмыстарын орындау.
3. Су астында қалыптардың барлық түрлерін орнатуды және белгілеуді, зақымдалған орындарға арматура орнатуды, тартқыштар мен кермелерді орнатуды жүргізу.
4. Құбыржолдар мен құрылыстардың суасты бөліктеріндегі зақымданулардың контурлық және көлемдік қалыптарын түсіруді және дайындауды жүргізу.
5. Кемені көтеруге арналған строптарды, көтергіш төсемдерді және өзге де көтеру құрылғыларын бекітуді, кеме көтергіш понтондарды туралауды және найтовтауды жүргізу.
6. Кемелердің суасты құрылғыларын бөгде заттардан тазартуды және жөндеуді, сондай-ақ сипаты мен күрделілігі ұқсас өзге де жұмыстарды орындау.
7. Рульдік құрылғыны және ескекті бұранданың қалақтарын жөндеуді жүргізу.
8. Құбыржолдардың суасты және әуе өткелдерінің күзет аймағын өсімдіктерден тазартуды жүргізу.

Білімдер:
1. Көтергіш жабдықты пайдалану кезінде қолданылатын белгілік сигнал беру жүйесі.
2. Жүктерді көтеру және орнын ауыстыру кезіндегі қауіпсіздік талаптары.
3. Механикаландырылған такелаждық құралдарды пайдалану кезінде строптау қағидалары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Су астында слесарлық, ағаш ұсталығы, суасты такелаждық жұмыстарды және механикаландырылған суасты құралдарын қолдана отырып жұмыстарды орындау.

Машықтар:
1. Су астында қарапайым монтаждау, слесарлық, ағаш ұсталығы және такелаждық жұмыстарды орындау.
2. Суасты құбыржолдарына жүктерді орнатуды, муфталарды, жартылай муфталарды және қорғаныш торларын монтаждау мен бөлшектеуді жүргізу.

Білімдер:
1. Сүңгуірлер пайдаланатын механикаландырылған суасты құралдарының мақсаты, құрылымы және пайдалану қағидалары.
2. Механикаландырылған суасты құралдарын қолдана отырып, беттерді тазалау және ажарлау бойынша суасты жұмыстарын жүргізудің технологиясы, ұйымдастырылуы және қауіпсіздік қағидалары.
3. Су астында конструкцияларды монтаждау және бөлшектеу жұмыстарын орындау кезіндегі технологиялық карталардың талаптары.
4. Су астында монтаждау жұмыстарын орындаудың тәсілдері мен әдістері.
5. Механикаландырылған суасты құралдарын қолдана отырып, су астында слесарлық және ағаш ұсталығы жұмыстарын орындау тәсілдері.
6. Суасты такелаждық жұмыстарын орындау кезінде қолданылатын механикаландырылған құралдардың түрлері, мақсаты және пайдалану қағидалары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 3:
Су астында топырақты әзірлеу бойынша суасты жұмыстарын орындау.

Машықтар:
1. Құбыржол құрылыстарының немесе суасты объектілерінің іргетастарына арналған суасты тас-қиыршықтас және құм төсемдерін топырақпен үйінділеуге және алдын ала тегістеуге байланысты жұмыстарды орындау.
2. Су астында бетон қоспасын қаптарға, бадьяларға немесе кюбельдерге салып төсеуді, сондай-ақ дюкерлерді, суасты құбыржолдары мен кабельдерді төсеуді жүргізу.

Білімдер:
1. Су астында топырақты әзірлеу бойынша суасты жұмыстарын орындау кезіндегі қауіпсіздік шаралары.
2. Су астында топырақты әзірлеу бойынша суасты жұмыстарын орындау кезінде қолданылатын жабдықтың мақсаты, құрылымы және пайдалану қағидалары.
3. Дюкерлер мен суасты кабель өткелдерін төсеуге арналған траншеяларды әзірлеу технологиясы.
4. Су астында тас төсемдерін орналастыру технологиясы.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 3:
Дәнекерлеу және кесу жұмыстарын пайдалана отырып суасты жұмыстарын орындау



Дағды 1:
Дәнекерлеуді және кесуді қолдана отырып, су астындағы объектілерді герметизациялау жұмыстарын жүргізу.

Машықтар:
1. Жұмыстарды орындау тәртібін айқындайтын құрастыру сызбалары мен жұмыс схемаларын оқу.
2. Су астында дәнекерлеу және кесу жұмыстарын орындау кезінде қолданылатын жерүсті қондырғылары мен суасты агрегаттарын пайдалану және оларға техникалық қызмет көрсету.
3. Су астында әртүрлі тәсілдермен барлық кеңістіктік қалыптарда дәнекерлеу жұмыстарын орындау.
4. Құбыржолдың зақымдалған учаскелеріне кессондар мен дәнекерлеу шахталарын монтаждауды жүргізу.

Білімдер:
1. Дәнекерлеуді және кесуді қолдана отырып, су астындағы объектілерді герметизациялау жұмыстарын орындау кезіндегі технологиялық карталардың талаптары.
2. Су астында конструкцияларды монтаждау және бөлшектеу жұмыстарын орындау кезіндегі технологиялық карталардың талаптары.
3. Дәнекерлеуді және кесуді қолдана отырып, суасты жұмыстарын орындау кезінде қолданылатын жабдықтың мақсаты, құрылымы және пайдалану қағидалары.
4. Құбыржолдарды салу және жөндеу кезінде қолданылатын дәнекерлеу технологиялары.
5. Дәнекерлеуді және кесуді қолдана отырып, су астындағы объектілерді герметизациялау жұмыстарын орындау кезіндегі технологиялық карталардың талаптары.
6. Құбыржолдарды салу және жөндеу кезінде дәнекерлеуді және кесуді қолдана отырып, суасты жұмыстарын орындау тәртібін регламенттейтін нормативтік құқықтық және жергілікті нормативтік актілердің талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Құбыржолдарды салу және жөндеу кезінде дәнекерлеуді және кесуді қолдана отырып, суасты жұмыстарын орындау.

Машықтар:
1. Су астында дәнекерлеу және кесу жұмыстарын орындау кезінде қолданылатын жерүсті қондырғылары мен суасты агрегаттарын пайдалану және оларға техникалық қызмет көрсету.
2. Су астында әртүрлі тәсілдермен барлық кеңістіктік қалыптарда дәнекерлеу жұмыстарын орындау.
3. Құбыржолдың зақымдалған учаскелеріне кессондар мен дәнекерлеу шахталарын монтаждауды жүргізу.
4. Құбыржолдарды салу және жөндеу кезінде қолданылатын дәнекерлеу технологияларын қолдану.
5. Құбыржолдарды салу және жөндеу кезінде дәнекерлеуді және кесуді қолдана отырып, суасты жұмыстарын орындау тәртібін регламенттейтін нормативтік құқықтық және жергілікті нормативтік актілердің талаптарын сақтау.
6. Құбыржолда барлық күрделі авариялық-құтқару және өзге де суасты жұмыстарын орындау.

Білімдер:
1. Дәнекерлеуді және кесуді қолдана отырып, суасты жұмыстарын орындау кезіндегі еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау талаптары.
2. Су астында конструкцияларды монтаждау және бөлшектеу жұмыстарын орындау кезіндегі технологиялық карталардың талаптары.
3. Дәнекерлеуді және кесуді қолдана отырып, суасты жұмыстарын орындау кезінде қолданылатын жабдықтың мақсаты, құрылымы және пайдалану қағидалары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жауапкершілік
Күйзеліске тұрақтылық
Көру арқылы есте сақтау қабілетінің жоғары болуы.
Қойылған міндетке назарды шоғырландыра білу.

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1. СТ РК 3362-2019 "Магистральдық мұнай құбырлары. Техникалық пайдалану".
2. Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрінің 2014 жылғы 30 желтоқсандағы № 354 бұйрығымен бекітілген Магистральдық құбыржолдарды пайдалану кезінде өнеркәсіптік қауіпсіздікті қамтамасыз ету қағидалары (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу Тізілімінде № 10240 болып тіркелген).
3. СТ РК 2079-2010 "Магистральдық мұнай құбырлары. Газ қауіпті жұмыстарды қауіпсіз ұйымдастыру".
4. СТ РК 2080-2022 "Магистральдық мұнай құбырлары. Өрт қауіпсіздігі".
5. СТ РК 2081-2011 "Магистральдық мұнай құбырлары. Пайдалану кезіндегі қауіпсіздік талаптары".

СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

6

Су астындағы техникалық ж?мыстар ж?ніндегі инженер

15. Кәсіптің карточкасы "Авариялық-қалпына келтіру пункті мастері":

Топтың коды:

3118-4

Қызмет атауының коды:

3118-4-001

Кәсіптің атауы:

Авариялық-қалпына келтіру пункті мастері

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

5

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:

-

БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

БТБА немесе БА-мен байланысы жоқ

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
орта білімнен кейінгі (қолданбалы бакалавриат)

Мамандық:
Электромеханикалық жабдықтарға техникалық қызмет көрсету, жөндеу және пайдалану (түрлері және салалары бойынша)

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
ТжКБ (орта деңгейдегі маман)

Мамандық:
Электромеханикалық жабдықтарға техникалық қызмет көрсету, жөндеу және пайдалану (түрлері және салалары бойынша)

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Кәсіби салада кемінде 1 жыл.

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Қажет емес

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:

1323-0-016 - Учаске мастері (құрылыс-жөндеу жұмыстары)

Қызметтің негізгі мақсаты:

Мұнай-газ саласы объектілерінің (магистральды, кәсіпшілікаралық және кәсіптік құбырлардың желілік бөлігі, ұңғыма құбырлары, компрессорлық және сығынды станциялардың технологиялық құбырлары, цехаралық құбырлар, айдау станциялары қондырғыларының технологиялық құбырлары, есептеу тораптары, жоғары, орташа және төмен қысымды газ тарату желілерінің құбырлары және т. б.) жұмыс қабілеттілігін қалпына келтіруді қамтамасыз ету

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Құбырларды жөндеу бойынша дайындық жұмыстарын жүргізу
2. Жоспарлы-ескерту, авариялық-қалпына келтіру жұмыстарын, құбыржолдардағы аварияларды оқшаулау және жою жөніндегі жұмыстарды ұйымдастыру және сүйемелдеу

Қосымша еңбек функциялары:

-

Еңбек функциясы 1:
Құбырларды жөндеу бойынша дайындық жұмыстарын жүргізу



Дағды 1:
Құбырлардағы аварияларды жоюға дайындау

Машықтар:
1. Апат орындарын анықтау және өнімді ұстау
2. Қызметкерлердің біліктілігі, көлемі мен күрделілігін ескере отырып, ұтымды орналасуын және тиелуін қамтамасыз ету
3. Құбырлардың авариялық учаскесін жөндеуге қабылдау бойынша құжаттаманы ресімдеу
4. Уақытша кірме жолдарды, құбыржолдар арқылы өтетін өткелдерді, технологиялық және трассадан тыс өтетін жолдарды жайластыру
5. Қоршау және қорғау құрылғыларының, қауіпсіздік белгілерінің қажеттілігі мен орналасу орнын анықтау
6. Электр станцияларының, қысыммен ойып кесуді жүргізуге арналған жабдықтардың,
компрессорлардың, көтергіш құрылыстардың, жүк ұстағыш құрылғылардың, арқандардың, артық қысыммен жұмыс істейтін жабдықтардың, технологиялық жабдықтардың, қысыммен ойып кесудің технологиясын қолдана отырып жұмыс жүргізуге арналған жабдықтардың техникалық жай-күйін бағалау
7. Нормативтік құжаттардың талаптарына сәйкес материалдық-техникалық құралдарды (жабдықтар, құбырлар, құбыр арматурасы, жанар-жағар май, дәнекерлеу материалдары, аспаптар, жарақтар, аспаптар, өлшеу және бақылау құралдары, жеке қорғау құралдары) сақтауға арналған алаңдарды ұстау
8. Авариялық техникаға техникалық қызмет көрсетуді жүзеге асыру
9. Авариялық техниканың жедел дайындығын қамтамасыз ету
10. Қолданылатын материалдарға арналған паспорттар мен сертификаттардың өзектілігін анықтау

Білімдер:
1. Жөндеу технологиясына сәйкес қолданылатын материалдарға қойылатын талаптар
2. Жабдықты, механизмдерді, авариялық техниканы жөндеу және қызмет көрсету мерзімділігі мен түрлері
3. Жөндеу жұмыстарын жүргізуге арналған нормативтік және техникалық құжаттар
4. Материалдық-техникалық құралдардың шығыс нормалары
5. Іс жүргізу бойынша нормативтік құжаттар
6. Еңбек заңнамасының негіздері
7. Ішкі еңбек тәртібінің тәртібі, ережелері еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау, өндірістік санитария, өрт қауіпсіздігі талаптары

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Құбырларды қарау

Машықтар:
1. Құбырларды патрульдеу және тексеру жүргізу
2. Құбыр ақауларын анықтау
3. Технологиялық жабдықтың ақауын анықтау
4. Жалпы және арнайы мақсаттағы технологиялық схемаларды, сызбаларды, карталар мен техникалық құжаттаманы оқу
5. Машиналардың, механизмдердің, көтергіш құрылыстардың, жол-құрылыс және арнайы техниканың жоспарлы сандық және сапалық құрамы кезінде уақытша кірме жолдарды, құбыржолдар арқылы өтетін жолдарды, технологиялық және трассадан тыс өтетін жолдарды жайластыру қажеттілігін анықтау
6. Әртүрлі байланыс құралдарын пайдалану

Білімдер:
1. Жөндеу жұмыстарын жүргізу жобаларын әзірлеу үшін бастапқы деректерді алу әдістері
2. Мұнай-газ саласындағы объектілерді диагностикалау әдістері
3. Жөндеу объектілерін диагностикалық тексеру нәтижелері
4. Жөнделетін және жапсарлас құбырлардың орналасуы, олардың барлық жер асты және жер үсті коммуникацияларымен қиылысуы
5. Жөнделетін учаскеге жобалық, атқарушылық және пайдалану құжаттамасы
6. Диагностиканың әр түрлі әдістері кезінде анықталатын жөндеу объектілері ақауларының түрлері
7. Жөндеу жұмыстарын жүргізу жоспар-кестелері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Жоспарлы-ескерту, авариялық-қалпына келтіру жұмыстарын, құбыржолдардағы аварияларды оқшаулау және жою жөніндегі жұмыстарды ұйымдастыру және сүйемелдеу



Дағды 1:
Авариялық-қалпына келтіру жұмыстарын ұйымдастыру және сүйемелдеу

Машықтар:
1. Құбырдың герметикалығын сенімді қалпына келтіру, құбырдың жөнделетін учаскесінің беріктігі мен көтеру қабілетінің жобалық деңгейін қамтамасыз ету арқылы аварияларды жоюды жүзеге асыру
2. Тазарту және диагностикалық құралдарды өткізу мүмкіндігін қамтамасыз ету мақсатында құбырдың ішкі қуысының жобалық өлшемдерін сақтай отырып жөндеу жұмыстарын жүргізу
3. Құбырларға техникалық қызмет көрсету және жөндеу бойынша іс-шаралар кешенін орындау
4. Авариялық-қалпына келтіру жұмыстарын, оның ішінде газбен кесу және дәнекерлеу-монтаждау жұмыстарын жүргізуге жұмыс орындарын дайындау
5. Авариялық-қалпына келтіру жұмыстарын жүргізу үшін қажетті бөлімше қызметкерлерінің саны мен біліктілік құрамын анықтау
6. Авариялық-қалпына келтіру жұмыстарын жүргізуге арналған механизмдердің, көтергіш құрылыстардың, арнайы техниканың саны мен құрамын анықтау
7. Дәнекерлеу және газбен кесу жабдықтарының, жарақтар мен құралдардың техникалық жай-күйін анықтау
8. Құбырлардың авариялық қорының сақталуын және есебін, болуын және жұмсалуын қамтамасыз ету
9. Жұмыс жүргізуге рұқсат-нарядтарды және басқа да арнайы рұқсаттарды ресімдеу

Білімдер:
1. Құбырларда дәнекерлеу және от қауіпті жұмыстардың технологиясы
2. Құбырлардағы монтаж-дау және бөлшектеу жұмыстарының технологиясы
3. Жұмыстарды жүргізуге арнайы рұқсат алу тәртібі мен ерекшеліктері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Мұнай-газ саласындағы объектілерде авариялық-қалпына келтіру жұмыстары бойынша есеп жүргізу және есептілік жасау

Машықтар:
1. Орындалған авариялық-қалпына келтіру жұмыстарының ағымдағы жағдайы (кезеңдері) туралы жедел ақпарат жинау
2. Объектілер бөлінісінде орындалған авариялық-қалпына келтіру жұмыстарының көлемін ескеру
3. Жабдықтардың, машиналардың, механизмдердің, көтергіш құрылыстардың, жол-құрылыс техникасының жұмысын есепке алуды жүргізу

Білімдер:
1. Есепке алу-есеп беру құжаттамасын жүргізу, есептілікті жасау ережесі
2. Авариялық-қалпына келтіру жұмыстарын жүргізу жобасы
3. Жұмыс уақытын пайдалануды табельдік есепке алу тәртібі
4. Аварияларды жою жоспарлары

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Техникалық сауаттылық
Ұқыптылық
Орындаушылық
Команда мүшесі ретінде тиімді жұмыс істеу
Міндеттерді орындаудағы дәлдік
Дербестік
Тез шешім қабылдай білу
Өз жұмысы үшін және команда жұмысы үшін жауапкершілік
Кәсіптік біліктілігі мен икемділігін өз бетінше дамыту қабілеті

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1. ҚР СТ 3362-2019 "Магистральдық мұнай құбырлары. Техникалық пайдалану".
2. Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрінің 2014 жылғы 30 желтоқсандағы № 354 бұйрығымен бекітілген магистральдық құбырларды пайдалану кезінде өнеркәсіптік қауіпсіздікті қамтамасыз ету қағидалары (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу Тізілімінде № 10240 болып тіркелген).
3. ҚР СТ 2079-2010 "Магистральдық мұнай құбырлары. Газ қауіпті жұмыстарды қауіпсіз жүргізуді ұйымдастыру".
4. ҚР СТ 2080-2022 "Магистральдық мұнай құбырлары. Өрт қауіпсіздігі".
5. ҚР СТ 2081-2011 "Магистральдық мұнай құбырлары. Пайдалану кезіндегі қауіпсіздік талаптары".

СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

6

Магистральды құбырларды пайдалану жөніндегі инженер

16. Кәсіптің карточкасы "Бонндық бөгеттерді орнату жөніндегі мастер":

Топтың коды:

8100-0

Қызмет атауының коды:

8100-0-055

Кәсіптің атауы:

Бонндық бөгеттерді орнату жөніндегі мастер

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

5

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:

-

БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

БТБА немесе БА-мен байланыс жоқ

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
орта білімнен кейінгі (қолданбалы бакалавриат)

Мамандық:
Электромеханикалық жабдықтарға техникалық қызмет көрсету, жөндеу және пайдалану (түрлері және салалары бойынша)

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
ТжКБ (орта деңгейдегі маман)

Мамандық:
Электромеханикалық жабдықтарға техникалық қызмет көрсету, жөндеу және пайдалану (түрлері және салалары бойынша)

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Кәсіби салада кемінде 1 жыл.

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Қажет емес

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:

-

Қызметтің негізгі мақсаты:

Су объектілерінің бетінде мұнайды оқшаулау бойынша учаскеде жұмысты ұйымдастыру.

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Су объектілерінің бетінде мұнайды оқшаулау үшін бонндық бөгеттер орнатуды қамтамасыз ету.
2. Мұнай жинау жұмыстарын ұйымдастыру

Қосымша еңбек функциялары:

-

Еңбек функциясы 1:
Су объектілерінің бетінде мұнайды оқшаулау үшін бонндық бөгеттер орнатуды қамтамасыз ету.



Дағды 1:
Құжаттарды ресімдеу

Машықтар:
1. Учаскеде мұнайдың төгілуін оқшаулауды және жоюды жүргізуге арнайы рұқсаттардың қажеттілігі мен құрамын бағалау
2. Бекітілген жабдыққа жедел құжаттаманы, формулярларды (паспорттарды), сондай-ақ басқа да қажетті құжаттаманы жүргізу

Білімдер:
1. Қазақстан Республикасының Экологиялық кодексі, "Жер қойнауы және жер қойнауын пайдалану туралы" Қазақстан Республикасының Кодексі, "Азаматтық қорғау туралы" Қазақстан Республикасының Заңы, "Магистральдық құбыр туралы" Қазақстан Республикасының Заңы
2. Кәсіпорынның өндірістік қызметі мен кәсіби қызметіне қатысты нормативтік-техникалық, ұйымдастырушылық-өкімдік құжаттар мен әдістемелік материалдар
3. Өндірістік тапсырмаларды әзірлеу тәртібі
4. Жұмыстарды жүргізуге арналған құжаттарды ресімдеу тәртібі
5. Арнайы киім, арнайы аяқ киім және басқа да жеке қорғану құралдарын беру нормалары
6. Қажетті құжаттар құрамы және жұмыс түрлеріне рұқсат алу тәртібі
7. Өнеркәсіптік объектідегі авариялардың, инциденттердің және олардың салдарларының алдын алу, оқшаулау және жою жоспарлары
8. Жұмыс уақытын есепке алу тәртібі
9. Ішкі еңбек тәртібінің тәртібі, ережелері еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау, өндірістік санитария, өрт қауіпсіздігі талаптары

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Бонндық бөгеттерді дайындау

Машықтар:
1. Бонндардың техникалық жағдайын анықтау
2. Бонндардың қолдануға дайындығын қамтамасыз ету
3. Үйкеліс болдырмау үшін бонндардың өздігінен үрлемелі үлгілерін тиісті түрде шығарып алу
4. Сүйемелдеу кемесі командасын (жүзу құралдарын) түсіну және беру
5. Төгілу учаскесінде бонндарды өрістету
6. Ұзын бонндарды сүйреу
7. Зәкірді бонндарға қою
8. Метеорологиялық қызметтің мәліметтерін оқу
9. Бонндарға әсер етуі мүмкін күш бағалау
10. Жүзу құралдарын пайдалану

Білімдер:
1. Бонндық қоршауларды орналастыру схемалары
2. Мұнай жинау жабдығының түрлері мен қолдану әдістері
3. Жүзу құралдарында жұмыс жүргізудің ерекшеліктері
4. Гидрометеорология негіздері
5. Су бетінен мұнай жинау әдістері
6. Бонндардың түрлері және пайдалану әдістері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Мұнай жинау жұмыстарын ұйымдастыру



Дағды 1:
Мұнай жинау және айдау техникасын басқару

Машықтар:
1. Мұнай құбырларының су асты өткелдеріндегі ықтимал авариялардың салдарын жою кезінде бонустық тосқауылдарды орнату, мұнай өнімдерін оқшаулау және жинау жөніндегі жұмыстарға және жабдықтарды, құрылғылар мен құрылғыларды жөндеу кезіндегі жұмыстарға басшылықты және тікелей қатысуды жүзеге асыру
2. Апаттар мен инциденттер кезінде пайдаланылатын жабдықтар мен құрылғыларға, оның ішінде штангаларға, кабельдерге, жылжымалы сорғыларға техникалық қызмет көрсетуді және ағымдағы жөндеуді орындау жұмысқа қабілеттілігін тексеру.
3. Өнімнің сыртқы белгілері бойынша ағып кетуін анықтау
4. Қорғау және қосалқы құрылғылар мен олардың элементтерінің техникалық жағдайын бағалау
5.Төгілген мұнайды жинау бойынша озық технологияларды пайдалану

Білімдер:
1. Өнім жинау және сору үшін қолданылатын технологиялық жабдықтың ақаулық түрлері
2. Авариялық жағдайлардың түрлері мен туындау себептері, олардың алдын алу және жою тәсілдері
3. Мұнай жинау және айдау техникасын пайдалану қағидалары
4. Су объектілерінің бетінен мұнай жинаудың негізгі тәсілдері мен әдістері
5. Мұнай жинауға арналған қазіргі заманғы сорбенттердің және басқа да материалдардың қасиеттері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Персоналдың жұмысын ұйымдастыру

Машықтар:
1. Персонал үшін еңбекті қорғау, өнеркәсіптік және өрт қауіпсіздігі бойынша жоспардан тыс және мақсатты нұсқама жүргізу.
2. Жеке және ұжымдық қорғану құралдарын, алғашқы өрт сөндіру құралдарын қолдану
3. Байланыс құралдарын қолдану.
4. Қызметкерлерді жұмыс орындары бойынша орналастыру және міндеттерді бөлу.

Білімдер:
1. Құралдарды, құрылғыларды пайдалану жөніндегі ережелер, нұсқаулықтар
2. Экономика, өндірісті ұйымдастыру, еңбек және басқару негіздері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Ұқыптылық
Дербестік және жауапкершілік
Тез шешім қабылдай білу
Дәлдік
Техникалық сауаттылық
команда мүшесі ретінде тиімді жұмыс істеу
өз жұмысы үшін және команда жұмысы үшін жауапкершілік
күйзеліске төзімділік
кәсіби біліктілік пен біліктерді өз бетінше дамыту қабілеті

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1. ҚР СТ 3362-2019 "Магистральдық мұнай құбырлары. Техникалық пайдалану".
2. Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрінің 2014 жылғы 30 желтоқсандағы № 354 бұйрығымен бекітілген магистральдық құбырларды пайдалану кезінде өнеркәсіптік қауіпсіздікті қамтамасыз ету қағидалары (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 10240 болып тіркелген).
3. ҚР СТ 2079-2010 "Магистральдық мұнай құбырлары. Газ қауіпті жұмыстарды қауіпсіз жүргізуді ұйымдастыру".
4. ҚР СТ 2080-2022 "Магистральдық мұнай құбырлары. Өрт қауіпсіздігі".
5. ҚР СТ 2081-2011 "Магистральдық мұнай құбырлары. Пайдалану кезіндегі қауіпсіздік талаптары".

СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

6

Теңізде мұнай және мұнай өнімдерінің авариялық төгілуімен күрес жөніндегі инженер

6

Су асты-техникалық жұмыстар жөніндегі инженер

17. Кәсіптің карточкасы "Авариялық-қалпына келтіру пунктінің электр газбен дәнекерлеушісі":

Топтың коды:

7212-2

Қызмет атауының коды:

-

Кәсіптің атауы:

Авариялық-қалпына келтіру пунктінің электр газбен дәнекерлеушісі

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

4

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:

-

БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

Жұмысшылардың жұмыстары мен кәсіптерінің бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығы. 2-шығарылым "Дәнекерлеу жұмыстары; қазандық, суықтай қалыптау, сым тарту және сығымдау жұмыстары; құю жұмыстары; ұсталық-баспақтау және термиялық жұмыстар; металдар мен өзге де материалдарды механикалық өңдеу жұмыстары; металдарды қаптау және бояу жұмыстары; слесарлық және слесарлық-құрастыру жұмыстары; эмальдау жұмыстары" (Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің 2024 жылғы 12 ақпандағы № 30 бұйрығымен бекітілген).
52-тармақ. Электр газбен дәнекерлеуші, 6 разряд.

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
-

Мамандық:
-

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
ТжКБ (жұмысшы кәсіптер)

Мамандық:
Дәнекерлеу ісі (түрлері бойынша)

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
негізгі орта білім

Мамандық:
-

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

6-разряд үшін техникалық және кәсіптік (орта арнаулы, орта кәсіптік), орта білімнен кейінгі білім талап етіледі.

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Аттестаттау куәлігі. Өндірістік оқыту туралы куәлік.

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:

-

Қызметтің негізгі мақсаты:

Әртүрлі материалдардан жасалған, жоғары қысымда, статикалық, динамикалық және дірілдік жүктемелер жағдайында жұмыс істейтін аса күрделі және аса жауапты конструкцияларды, жабдықтарды және құбыржолдарды дәнекерлеу, балқытып қаптау, кесу және жөндеу бойынша электргазбен дәнекерлеу жұмыстарын орындау.

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Аса күрделі және аса жауапты конструкцияларды электргазбен дәнекерлеу.
2. Аса күрделі және аса жауапты конструкциялардың дәнекерленген қосылыстарының сапасын бақылау.

Қосымша еңбек функциялары:

-

Еңбек функциясы 1:
Аса күрделі және аса жауапты конструкцияларды электргазбен дәнекерлеу.



Дағды 1:
Дәнекерлеу-монтаждау жұмыстарын дайындау

Машықтар:
6-разряд:
5-разрядтың дағдыларына қосымша:
1. Аса күрделі және аса жауапты конструкцияларды, құбыржолдар мен жабдықтарды дәнекерлеу жұмыстарын орындау технологиясын айқындау.
2. Жоғары легирленген болаттардың, түсті металдардың және арнайы қорытпалардың қасиеттерін ескере отырып, дәнекерлеу режимдерін таңдау.
3. Технологиялық құжаттама талаптарына сәйкес аса күрделі дәнекерленген қосылыстарды дайындау.
4. Дәнекерленген қосылыстарды алдын ала, ілеспе қыздырудың және кейінгі термиялық өңдеудің қажеттілігін айқындау.
5. Дәнекерлеу жабдықтарын, автоматтарды, жартылай автоматтарды және мамандандырылған дәнекерлеу қондырғыларын жұмыстарды орындауға дайындау.

Білімдер:
6-разряд:
5-разрядтың білімдеріне қосымша:
1. Жоғары легирленген болаттардың, түсті металдардың және арнайы қорытпалардың технологиялық қасиеттері.
2. Жоғары қысымда, динамикалық және дірілдік жүктемелер жағдайында жұмыс істейтін конструкцияларды дәнекерлеу ерекшеліктері.
3. Аса жауапты дәнекерленген қосылыстарды дайындауға қойылатын технологиялық құжаттама талаптары.
4. Термиялық өңдеудің дәнекерленген қосылыстардың қасиеттеріне әсері.
5. Мамандандырылған дәнекерлеу жабдықтарының құрылысы және жұмыс істеу қағидаты.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Дәнекерлеу-монтаждау жұмыстарын орындау

Машықтар:
6-разряд:
5-разрядтың дағдыларына қосымша:
1. Динамикалық және дірілдік жүктемелерде, сондай-ақ жоғары қысым жағдайында жұмыс істеуге арналған әртүрлі болаттардан, шойыннан, түсті металдардан және қорытпалардан жасалған аса күрделі аппараттарды, бөлшектерді, тораптарды, конструкцияларды және құбыржолдарды қолмен доғалық, плазмалық және газбен дәнекерлеуді орындау.
2. Динамикалық және дірілдік жүктемелерде жұмыс істейтін құрылыс және технологиялық конструкцияларды, сондай-ақ күрделі конфигурациялы конструкцияларды қолмен доғалық және газ-электрлік дәнекерлеуді орындау.
3. Арнайы конструкциялы автоматтарда, көпдоғалы, көпэлектродты автоматтарда, телевизиялық, фотоэлектрондық және өзге де арнайы құрылғылармен жабдықталған автоматтарда, автоматтандырылған манипуляторларда (роботтарда) легирленген арнайы болаттардан, титаннан және өзге де қорытпалардан жасалған әртүрлі конструкцияларды автоматты дәнекерлеуді орындау.
4. Төбелік қалыпта және тік жазықтықта дәнекерлеу жіктерін орындау кезінде динамикалық және дірілдік жүктемелерде жұмыс істейтін аппараттарды, тораптарды, құбыржолдарды, құрылыс және технологиялық конструкцияларды механикаландырылған дәнекерлеуді орындау.
5. Дәнекерленгіштігі шектеулі металдар мен қорытпалардан, сондай-ақ титаннан және титан қорытпаларынан жасалған тәжірибелік конструкцияларды дәнекерлеуді орындау.
6. Металдарды қолмен доғалық кесуді және жонуды орындау.
7. Құбырлардың беттерін, машиналар, механизмдер, конструкциялар мен құрал-саймандар бөлшектерінің ақауларын балқытып қаптауды орындау.
8. Жабдықтың мамандандырылған функцияларын (мүмкіндіктерін) ескере отырып, оның жұмысқа қабілеттілігі мен жарамдылығын тексеру және баптау.

Білімдер:
6-разряд:
5-разрядтың білімдеріне қосымша:
1. Титан қорытпаларының түрлері, олардың дәнекерлеу және механикалық қасиеттері.
2. Автоматтар мен жартылай автоматтардың кинематикалық сұлбалары, электрондық басқару сұлбаларының принциптік құрылысы.
3. Роботтарды оқыту және роботтандырылған кешендермен жұмыс істеу тәртібі.
4. Коррозияның түрлері және оның туындауына әсер ететін факторлар.
5. Дәнекерленген қосылыстарды термиялық өңдеудің негізгі түрлері.
6. Күрделі және жауапты конструкцияларды доғалық дәнекерлеуге (балқытып қаптауға) арналған дәнекерлеу материалдары.
7. Жоғары қысымда жұмыс істейтін құбырлар мен ыдыстарды дәнекерлеу ерекшеліктері.
8. Пайдаланудағы жоғары қысымды құбыржолдарда, станцияларда, үй-жайларда және резервуарларды жөндеу кезінде жұмыстарды орындау тәртібі.
9. Еңбекті қорғау, өнеркәсіптік, өрт және экологиялық қауіпсіздік талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Аса күрделі және аса жауапты конструкциялардың дәнекерленген қосылыстарының сапасын бақылау.



Дағды 1:
Дәнекерленген қосылыстарды визуалды және өлшемдік бақылауды жүргізу

Машықтар:
6-разряд:
5-разрядтың дағдыларына қосымша:
1. Аса күрделі және аса жауапты конструкциялардың дәнекерленген қосылыстарына визуалды және өлшемдік бақылауды жүзеге асыру.
2. Дәнекерленген қосылыстардың конструкторлық және технологиялық құжаттама талаптарына сәйкестігін бағалау.
3. Дәнекерленген қосылыстардың сапасын бақылау нәтижелерін талдау.
4. Бақылау-өлшеу аспаптарын және дәнекерлеуші үлгілерін пайдалану.

Білімдер:
6-разряд:
5-разрядтың білімдеріне қосымша:
1. Аса жауапты конструкциялардың дәнекерленген қосылыстарының сапасына қойылатын талаптар.
2. Визуалды және өлшемдік бақылау әдістері.
3. Дәнекерленген қосылыстардың конструкциясы және геометриялық параметрлері.
4. Конструкторлық және өндірістік-технологиялық құжаттама талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Дәнекерленген қосылыстардың ақауларын анықтау және жою

Машықтар:
6-разряд:
5-разрядтың дағдыларына қосымша:
1. Дәнекерленген қосылыстардағы ақаулардың пайда болу себептерін айқындау.
2. Технологиялық режимдердің дәнекерлеу сапасына әсерін талдау.
3. Технологиялық құжаттамаға сәйкес дәнекерленген қосылыстардағы ақауларды түзетуді орындау.
4. Ақаулар жойылғаннан кейін дәнекерленген қосылыстардың сапасын бақылауды жүзеге асыру.

Білімдер:
6-разряд:
5-разрядтың білімдеріне қосымша:
1. Ақаулардың, ішкі кернеулер мен деформациялардың пайда болу себептері.
2. Ақаулардың алдын алу және оларды жою әдістері.
3. Дәнекерленген қосылыстарды жөндеуге қойылатын талаптар.
4. Ақаулар түзетілгеннен кейін қайта бақылау жүргізу тәртібі.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жауапкершілік
Күйзеліске тұрақтылық
Қойылған міндетке назарды шоғырландыру қабілеті.
Орындаушылық

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1. СТ РК 2081-2011 "Магистральдық мұнай құбырлары. Пайдалану кезіндегі қауіпсіздік талаптары".
2. ҚР ЕЖ 3.05-101-2013 "Магистральдық құбыржолдар" (2025 жылғы 20 маусымдағы жағдай бойынша өзгерістермен және толықтырулармен).
3. СТ РК 2079-2010 "Магистральдық мұнай құбырлары. Газ қауіпті жұмыстарды қауіпсіз жүргізуді ұйымдастыру".
4. СТ РК 2080-2022 "Магистральдық мұнай құбырлары. Өрт қауіпсіздігі".
5. СТ РК 2081-2011 "Магистральдық мұнай құбырлары. Пайдалану кезіндегі қауіпсіздік талаптары".

СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

5

Авариялық-қалпына келтіру пункті мастері

18. Кәсіптің карточкасы "Бонды қоршаулар орнату және мұнай жинау жөніндегі слесарь":

Топтың коды:

7239-2

Қызмет атауының коды:

7239-2-059

Кәсіптің атауы:

Бонды қоршаулар орнату және мұнай жинау жөніндегі слесарь

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

3

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

БТБА немесе БА-мен байланыс жоқ

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
ТжКБ (жұмысшы кәсіптер)

Мамандық:
Машиналар мен жабдықтарды пайдалану және техникалық қызмет көрсету (өнеркәсіп салалары бойынша)

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
негізгі орта білім

Мамандық:
-

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Қажет емес

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Қажет емес

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:

7126-9-015 - Авариялық-қалпына келтіру жұмыстары слесары

Қызметтің негізгі мақсаты:

Су объектілерінің бетінде мұнайды оқшаулау.

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Су объектілерінің бетінде мұнайды оқшаулау үшін бондық бөгеттер орнатуды қамтамасыз ету.

Қосымша еңбек функциялары:

-

Еңбек функциясы 1:
Су объектілерінің бетінде мұнайды оқшаулау үшін бондық бөгеттер орнатуды қамтамасыз ету.



Дағды 1:
Бонды монтаждау және бөлшектеу жұмыстарын орындау

Машықтар:
1. Бондарды монтаждау және бөлшектеу ережелері бойынша бондық қоршауларды орналастыру схемасын қолдану
2. Жеке және ұжымдық қорғану құралдарын, алғашқы өрт сөндіру құралдарын қолдану
3. Бонды монтаждау және бөлшектеу кезінде байланыс құралдарын қолдану
4. Бонды монтаждау және бөлшектеу кезінде жүзу құралдарын пайдалану
5. Мұз жамылғысының қалыңдығын өлшеу
6. Метеорологиялық қызметтің мәліметтерін оқу

Білімдер:
1. Бондарды монтаждау және бөлшектеуге арналған құралдарды, құрылғыларды пайдалану жөніндегі ережелер, нұсқаулықтар
2. Бондық қоршауларды орналастыру схемалары
3. Жүзу құралдарында жұмыс жүргізудің ерекшеліктері
4. Су бетінен мұнай жинау әдістері
5. Банктердің түрлері және оларды пайдалану әдістері
6. Ішкі еңбек тәртібінің тәртібі, ережелері еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау, өндірістік санитария, өрт қауіпсіздігі талаптары

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Су объектілерінің бетінде мұнайды оқшаулау

Машықтар:
1. Өрт және жарылыс қаупі бар мұнайдың, мұнай өнімдерінің таралу аймағын анықтау
2. Өнімнің сыртқы белгілері бойынша ағуын анықтау
3. Мұнай және мұнай өнімдері төгілген жерде авариялық жұмыстарды орындау
4. Химиялық талдау жүргізу үшін өнім сынамасын алу мен әдістері
5. Авариялар мен оқыс оқиғалар кезінде пайдаланылатын жабдықтар мен құрылғылардың, оның ішінде штангалардың, тростардың, жылжымалы сорғылардың жұмыс қабілеттілігін тексеру
6. Қорғау және қосалқы құрылғылар мен олардың элементтерінің техникалық жағдайын бағалау

Білімдер:
1. Төгілу өнімдерінің физика-химиялық қасиеттері
2. Өнеркәсіптік объектідегі авариялардың, инциденттердің және олардың салдарларының алдын алу, оқшаулау және жою жоспарлары
3. Зардап шеккендерге алғашқы медициналық көмек көрсету ережесі
4. Орындалатын жұмыстардың барысы туралы хабарлау регламенті
5. Су объектілерінің бетінен мұнай жинаудың негізгі тәсілдері
6. Өнім жинау және сору үшін қолданылатын технологиялық жабдықтың ақаулық түрлері
7. Мұнай жинау және айдау техникасын пайдалану қағидалары
8. Мұнай жинау жабдықтары мен аспаптардың түрлері мен қолдану әдістері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жауапкершілік
Орындаушылық
Мұқият болу

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1. ҚР СТ 3362-2019 "Магистральдық мұнай құбырлары. Техникалық пайдалану"
2. Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрінің 2014 жылғы 30 желтоқсандағы № 354 бұйрығымен бекітілген магистральдық құбырларды пайдалану кезінде өнеркәсіптік қауіпсіздікті қамтамасыз ету қағидалары (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу ізілімінде № 10240 болып тіркелген).
3. ҚР СТ 2079-2010 "Магистральдық мұнай құбырлары. Газ қауіпті жұмыстарды қауіпсіз жүргізуді ұйымдастыру".
4. ҚР СТ 2080-2022 "Магистральдық мұнай құбырлары. Өрт қауіпсіздігі".
5. ҚР СТ 2081-2011 "Магистральдық мұнай құбырлары. Пайдалану кезіндегі қауіпсіздік талаптары".

СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

5

Бонндық бөгеттерді орнату жөніндегі мастер

19. Кәсіптің карточкасы "Авариялық-қалпына келтіру пунктінің электр газбен дәнекерлеушісі":

Топтың коды:

7212-2

Қызмет атауының коды:

-

Кәсіптің атауы:

Авариялық-қалпына келтіру пунктінің электр газбен дәнекерлеушісі

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

3

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:

-

БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

Жұмысшылардың жұмыстары мен кәсіптерінің бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығы. 2-шығарылым "Дәнекерлеу жұмыстары; қазандық, суықтай қалыптау, сым тарту және сығымдау жұмыстары; құю жұмыстары; ұсталық-баспақтау және термиялық жұмыстар; металдар мен өзге де материалдарды механикалық өңдеу жұмыстары; металдарды қаптау және бояу жұмыстары; слесарлық және слесарлық-құрастыру жұмыстары; эмальдау жұмыстары" (Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің 2024 жылғы 12 ақпандағы № 30 бұйрығымен бекітілген).
50 - 51 тармақтар. Электр газбен дәнекерлеуші, 4-5 разряд.

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
ТжКБ (жұмысшы кәсіптер)

Мамандық:
Дәнекерлеу ісі (түрлері бойынша)

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
негізгі орта білім

Мамандық:
-

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Талап етілмейді

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Аттестаттау куәлігі. Өндірістік оқыту туралы куәлік.

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:

-

Қызметтің негізгі мақсаты:

Электргазбен дәнекерлеу жұмыстарын жүргізу. Әртүрлі материалдардан (болаттардан, шойыннан, түсті металдардан және қорытпалардан) жасалған, қысыммен, статикалық, динамикалық және дірілдік жүктемелер жағдайында жұмыс істеуге арналған күрделі және жауапты конструкцияларды (жабдықтарды, бұйымдарды, тораптарды, құбыржолдарды, бөлшектерді) электргазбен дәнекерлеу.

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Күрделі және жауапты конструкцияларды электргазбен дәнекерлеу
2. Күрделі және жауапты конструкциялардың дәнекерленген қосылыстарының сапасын дәнекерлеу бойынша конструкторлық және өндірістік-технологиялық құжаттаманың талаптарына сәйкес геометриялық өлшемдерінің сәйкестігіне бақылау.

Қосымша еңбек функциялары:

-

Еңбек функциясы 1:
Күрделі және жауапты конструкцияларды электргазбен дәнекерлеу



Дағды 1:
Дәнекерлеу-монтаждау жұмыстарын дайындау

Машықтар:
4-5-разрядтар:
1. Құбыржолдың зақымдалған учаскесінің диаметрін, қабырға қалыңдығын және материалын айқындау.
2. Ауа райы жағдайларына байланысты дәнекерлеу-монтаждау жұмыстарын жүргізу орындарын дайындау.
3. Дәнекерлеу-монтаждау жұмыстарына арналған материалдар мен құралдарды дайындау. Конструкция элементтерін (бұйымдарды, тораптарды, бөлшектерді) дәнекерлеуге дайындау, дәнекерлеу жіктерін тазалау және дәнекерлеуден кейінгі беткі ақауларды жою үшін қол және механикаландырылған құралдарды пайдалану.
4. Аспаптар көрсеткіштері бойынша дәнекерлеу режимін, электродтардың маркасы мен түрін таңдау.
5. Күрделі және жауапты конструкцияларды, құбыржолдар мен аппараттарды дәнекерлеуге дайындау.
6. Дәнекерлеу жіктерін салудың технологиялық реттілігін таңдау.
7. Технологиялық құжаттама талаптарын ескере отырып, дәнекерлеуге арналған жиектерді дайындау.
8. Металды алдын ала және ілеспе қыздыру қажеттілігін айқындау.

Білімдер:
4-5-разрядтар:
1. Электргазбен дәнекерлеу арқылы орындалған күрделі және жауапты конструкциялардың дәнекерленген қосылыстарының негізгі түрлері, конструктивтік элементтері және өлшемдері.
2. Электргазбен дәнекерлеу арқылы дәнекерленетін күрделі және жауапты конструкцияларға арналған материалдардың негізгі топтары мен маркалары.
3. Дәнекерлеу жігінің барлық кеңістіктік жағдайларында күрделі және жауапты конструкцияларды электргазбен дәнекерлеуге арналған дәнекерлеу материалдары.
4. Дәнекерлеу жіктеріндегі ақауларды жою тәсілдері.
5. Ықтимал аварияларды жою жоспары.
6. Еңбекті қорғау, өнеркәсіптік қауіпсіздік, электр қауіпсіздігі (2-топтан төмен емес), өрт және экологиялық қауіпсіздік талаптары.
7. Әртүрлі электр дәнекерлеу және газбен кесу аппаратураларының, автоматтар мен жартылай автоматтардың құрылымы.
8. Ішкі еңбек тәртібінің тәртібі, қауіпсіздік және еңбекті қорғау, өндірістік санитария қағидалары, өрт қауіпсіздігі талаптары.
9. Дәнекерленетін металдардың технологиялық қасиеттері.
10. Дәнекерлеу жіктерін салудың технологиялық реттілігін таңдау.
11. Термоөңдеудің дәнекерленген қосылыстың қасиеттеріне әсері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Дәнекерлеу-монтаждау жұмыстарын орындау

Машықтар:
4-5 разрядтар:
3-разрядтың дағдыларына қосымша:
1. Құрылымдық болаттардан, шойыннан, түсті металдардан және қорытпалардан жасалған әртүрлі күрделіліктегі бөлшектерді, тораптарды, конструкцияларды және құбыржолдарды, сондай-ақ динамикалық және дірілдік жүктемелер жағдайында жұмыс істеуге арналған көміртекті болаттардан жасалған күрделі бөлшектерді, тораптарды, конструкциялар мен құбыржолдарды дәнекерлеу жігінің барлық кеңістіктік жағдайларында қолмен доғалық, плазмалық және газбен дәнекерлеуді орындау.
2. Түрлі болаттардан, түсті металдардан және қорытпалардан жасалған күрделі бөлшектерді белгілеу бойынша әртүрлі жағдайларда тасымалды, стационарлық және плазмалық кесу машиналарында бензинді және керосинді кескіш аппараттарды пайдалана отырып, қолмен оттекті, плазмалық және газбен түзу сызықты және фигуралық кесуді орындау.
3. Жоғары хромды және хромникельді болаттардан және шойыннан жасалған бөлшектерді оттекті-флюсті кесуді орындау.
4. Түрлі болаттардан, шойыннан, түсті металдардан және қорытпалардан жасалған күрделі бөлшектерді әртүрлі кеңістіктік жағдайларда қолмен электр доғалы ауа арқылы өңдеуді орындау.
5. Түрлі болаттардан, шойыннан, түсті металдардан және қорытпалардан жасалған орташа күрделіліктегі және күрделі аппараттарды, тораптарды, конструкцияларды, құбыржолдарды автоматты және механикаландырылған дәнекерлеуді орындау.
6. Күрделі жағдайларда динамикалық және дірілдік жүктемелермен жұмыс істейтін әртүрлі болаттардан жасалған жауапты күрделі құрылыс және технологиялық конструкцияларды, құбыржолдарды автоматты дәнекерлеуді орындау.
7. Түрлі болаттардан, шойыннан, түсті металдардан және қорытпалардан жасалған күрделі бөлшектерді әртүрлі кеңістіктік жағдайларда қолмен электр доғалы ауа арқылы өңдеуді орындау.
8. Шойыннан жасалған конструкцияларды дәнекерлеуді орындау.
9. Күрделі машиналар, механизмдер, конструкциялар бөлшектері мен құймалардың ақауларын механикалық өңдеу және сынақ қысымына дайындау үшін балқытып қаптауды орындау.
10. Күрделі конструкцияларды ыстықтай түзетуді орындау.
11. Осы еңбек функциясын орындау үшін конструкторлық, өндірістік-технологиялық және нормативтік құжаттаманы пайдалану.
12. Ауыр жағдайларда жұмыс істейтін күрделі құрылыс және технологиялық конструкцияларды механикаландырылған дәнекерлеуді орындау.
13. Блоктық орындалудағы конструкцияларды дәнекерлеу жігінің барлық кеңістіктік жағдайларында дәнекерлеуді орындау.
14. Жұқа қабырғалы бұйымдардағы және дәнекерлеу үшін қолжетімділігі қиын орындардағы жарықшақтар мен раковиналарды дәнекерлеуді және балқытып қаптауды орындау.
15. III–IV санаттағы технологиялық жүйелердің құбыржолдарын дәнекерлеуді орындау.

Білімдер:
4-5-разрядтар:
3-разрядтың білімдеріне қосымша:
1. Әртүрлі электр дәнекерлеу және газбен кесу аппаратураларының, автоматтар мен жартылай автоматтардың құрылымы.
2. Айнымалы және тұрақты токта дәнекерлеу және электр доғалы өңдеуді орындау ерекшеліктері.
3. Электротехника негіздері.
4. Дәнекерлеу жіктеріндегі ақаулардың түрлері және олардың алдын алу мен жою әдістері.
5. Металдарды дәнекерлеу негіздері.
6. Дәнекерленетін металдардың механикалық қасиеттері.
7. Аспаптар көрсеткіштері бойынша дәнекерлеу режимін таңдау қағидаттары.
8. Электродтардың маркалары мен түрлері.
9. Оттегі және газ баллондарымен жұмыс істеу кезіндегі қауіпсіздік талаптары.
10. Қыздыру режимін таңдау және металды алдын ала, ілеспе (қабатаралық) қыздыру бойынша жұмыстарды жүргізу тәртібі.
11. Легирленген болатты газбен кесу процесі.
12. Әртүрлі дәнекерлеу машиналарының, автоматтардың, жартылай автоматтардың және қорек көздерінің электрлік сұлбалары мен конструкциялары.
13. Жоғары легирленген болаттарды қоса алғанда, дәнекерленетін металдардың, сондай-ақ балқытылып қапталған металдың және өңдеуге ұшырайтын металдың технологиялық қасиеттері.
14. Дәнекерлеу жіктерін салудың технологиялық реттілігін таңдау.
15. Термоөңдеудің дәнекерлеу жігінің қасиеттеріне әсері.
16. Оттегі және газ баллондарымен жұмыс істеу кезіндегі қауіпсіздік талаптары.
17. Қыздыру режимін таңдау және металды алдын ала, ілеспе (қабатаралық) қыздыру бойынша жұмыстарды жүргізу тәртібі.
18. Металдарды кесу тәртібі.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Күрделі және жауапты конструкциялардың дәнекерленген қосылыстарының сапасын дәнекерлеу бойынша конструкторлық және өндірістік-технологиялық құжаттаманың талаптарына сәйкес геометриялық өлшемдерінің сәйкестігіне бақылау.



Дағды 1:
Дәнекерленген қосылыстарды визуалды және өлшемдік бақылауды жүргізу

Машықтар:
4-5 разрядтар:
1. Орындалған дәнекерлеу жіктеріне визуалды-өлшемдік бақылауды жүзеге асыру.
2. Дәнекерленген қосылыстардың геометриялық өлшемдерінің конструкторлық және өндірістік-технологиялық құжаттама талаптарына сәйкестігін айқындау.
3. Бақылау-өлшеу құралдарын және дәнекерлеуші үлгілерін пайдалану.
4. Дәнекерленген қосылыстардағы ақаулардың пайда болу себептерін талдау.
5. Технологиялық құжаттамаға сәйкес ақауларды жою тәсілдерін айқындау.
6. Жауапты конструкциялардың дәнекерленген қосылыстарының сапасын бағалау.

Білімдер:
4-5 разрядтар:
1. Орындалған дәнекерлеу жіктеріне визуалды-өлшемдік бақылау.
2. Дәнекерлеу жіктеріндегі ақаулардың түрлері және олардың алдын алу мен жою әдістері.
3. Дәнекерленген қосылыстардың геометриялық өлшемдерінің конструкторлық және өндірістік-технологиялық құжаттама талаптарына сәйкестігін айқындау.
4. Дәнекерленген қосылыстың конструкциясы және геометриялық параметрлері.
5. Бақылау-өлшеу аспаптарының мақсаты және қолдану шарттары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Дәнекерленген қосылыстардың ақауларын анықтау және жою

Машықтар:
4-5 разрядтар:
1. Дәнекерленген бұйымдардағы ақаулардың, ішкі кернеулер мен деформациялардың пайда болу себептерін айқындау.
2. Технологиялық құжаттамаға сәйкес дәнекерленген қосылыстардағы ақауларды түзетуді орындау.

Білімдер:
4-5 разрядтар:
1. Дәнекерленген бұйымдардағы ақаулардың, ішкі кернеулер мен деформациялардың пайда болу себептері және олардың алдын алу шаралары.
2. Дәнекерленген бұйымдардағы ақаулардың алдын алу және жою тәсілдері.
3. Дәнекерленген қосылыстарды жөндеуге және түзетуден кейін қайта бақылау жүргізуге қойылатын талаптар.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жауапкершілік
Күйзеліске тұрақтылық
Қойылған міндетке назарды шоғырландыру қабілеті.
Орындаушылық

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1. СТ РК 2081-2011 "Магистральдық мұнай құбырлары. Пайдалану кезіндегі қауіпсіздік талаптары".
2. ҚР ЕЖ 3.05-101-2013 "Магистральдық құбыржолдар" (2025 жылғы 20.06. жағдай бойынша өзгерістермен және толықтырулармен).
3. СТ РК 2079-2010 "Магистральдық мұнай құбырлары. Газ қауіпті жұмыстарды қауіпсіз жүргізуді ұйымдастыру".
4. СТ РК 2080-2022 "Магистральдық мұнай құбырлары. Өрт қауіпсіздігі".
5. СТ РК 2081-2011 "Магистральдық мұнай құбырлары. Пайдалану кезіндегі қауіпсіздік талаптары".

СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

5

Авариялық-қалпына келтіру пункті мастері

20. Кәсіптің карточкасы "Магистральді мұнай құбырлары мен су құбырларын тексеруші бортоператор":

Топтың коды:

8187-4

Қызмет атауының коды:

8187-4-001

Кәсіптің атауы:

Магистральді мұнай құбырлары мен су құбырларын тексеруші бортоператор

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

3

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:

-

БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

БТБА-мен немесе БА-мен байланыс жоқ

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
ТжКБ (жұмысшы кәсіптер)

Мамандық:
Әуе кемелерін пайдалану және ұшу-ақпараттық қамтамасыз ету

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
негізгі орта білім

Мамандық:
-

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Қажет емес.

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Қажет емес

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:

8187-4-002 - Магистральді құбырларды тексеру жөніндегі бортоператор

Қызметтің негізгі мақсаты:

Мұнайдың, мұнай өнімдері мен газдардың авариялық шығуын, құбырлардың күзет аймағының жұмыс режимінің бұзылуын, коммуникациялардың және т. б. зақымдалуын анықтау мақсатында тікұшақтардың, ұшақтардың борттарынан трассаның және құбыр көлігі объектілерінің жай-күйін бақылау

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Магистральды құбырлар трассасын әуемен патрульдеу

Қосымша еңбек функциялары:

-

Еңбек функциясы 1:
Магистральды құбырлар трассасын әуемен патрульдеу



Дағды 1:
Магистральдық құбырларды зерттеу

Машықтар:
1. Тікұшақтардың, ұшақтардың борттарынан трассаның және құбыр көлігі объектілерінің жай-күйін бақылауды орындау
2. Аэровизуалды бақылау арқылы мұнай мен газдың ағып кетуін анықтау
3. Трасса учаскелерін жағдайлық суреттеуді жүзеге асыру
4. Хабарландыру құралдарын пайдалану
5. Атқарушылық және есептік құжаттаманы ресімдеу

Білімдер:
1. Трассада құбырлар мен құрылыстардың орналасуының технологиялық схемасы
2. Мұнайдың, мұнай өнімдерінің және көмірсутек газдарының физикалық және химиялық қасиеттері
3. Құбыр өтетін өңірдегі байланыс жүйелері
4. Ұшу орындалатын әуе кемелерінің техникалық деректері
5. Құжаттарды ресімдеу, ауысымды қабылдау-тапсыру тәртібі
6. Мұнай мен газдың ағып кетуінің визуалды белгілері
7. Ішкі еңбек тәртібінің тәртібі, ережелері еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау, өндірістік санитария, өрт қауіпсіздігі талаптары

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Трассаға бақылау жүргізу үшін қажетті аппаратураны жұмыс режиміне дайындау және баптау

Машықтар:
1. Өлшеу және бақылау құралдарын пайдалану
2. Аппаратураның параметрлерін тіркеу
3. Тіркеу аппаратурасының жұмыс қабілеттілігін анықтау

Білімдер:
1. Бақылау аппаратурасының ақауларын анықтау және жою тәсілдері
2. Трассаны бақылау аппаратурасын пайдалану ережесі

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 3:
Авариялық жұмыстарды, құбыр трассасында аварияларды оқшаулау жөніндегі жұмыстарды ұйымдастыру және сүйемелдеу

Машықтар:
1. Өрт және жарылыс қаупі бар қоспаның таралу аймағын анықтау
2. Авариялық жағдайлардың алдын алу бойынша іс-шараларды жүзеге асыру
3. Авариялық жағдайларды оқшаулауды қамтамасыз ететін шараларды қабылдау
4. Авариялық бригадаларды, техника мен механизмдерді жеткізу жоспарларын әзірлеу
5. Зардап шеккендерге алғашқы медициналық көмек көрсету, оларды таяудағы медициналық пункттерге жеткізуді ұйымдастыру

Білімдер:
1. Авариялық хабарлау схемасы
2. Адамдар мен жүктерді тасымалдау ережесі
3. Зардап шеккендерге алғашқы медициналық көмек көрсету ережесі
4. Мұнайдың, мұнай өнімдерінің және газдардың авариялық шығуының, құбырлардың күзет аймағы режимінің бұзылуының, коммуникациялардың

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жауапкершілік
Күйзеліске тұрақтылық
Жақсы естуді қабылдау
Көру жады
Қойылған міндетке шоғырлану қабілеті
Орындаушылық

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1. ҚР СТ 3362-2019 "Магистральдық мұнай құбырлары. Техникалық пайдалану".
2. Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрінің 2014 жылғы 30 желтоқсандағы № 354 бұйрығымен бекітілген магистральдық құбырларды пайдалану кезінде өнеркәсіптік қауіпсіздікті қамтамасыз ету қағидалары (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу Тізілімінде № 10240 болып тіркелген.
3. ҚР СТ 2079-2010 "Магистральдық мұнай құбырлары. Газ қауіпті жұмыстарды қауіпсіз жүргізуді ұйымдастыру".
4. ҚР СТ 2080-2022 "Магистральдық мұнай құбырлары. Өрт қауіпсіздігі".
5. ҚР СТ 2081-2011 "Магистральдық мұнай құбырлары. Пайдалану кезіндегі қауіпсіздік талаптары".

СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

5

Авариялық-қалпына келтіру пунктінің мастері

21. Кәсіптің карточкасы "Ұшқышсыз ұшатын аппараттар (ҰҰА) операторы":

Топтың коды:

8113-4

Қызмет атауының коды:

8113-4-012

Кәсіптің атауы:

Ұшқышсыз ұшатын аппараттар (ҰҰА) операторы

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

3

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:

-

БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

БТБА-мен немесе БА-мен байланыс жоқ

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
ТжКБ (жұмысшы кәсіптер)

Мамандық:
Қашықтықтан басқарылатын авиациялық жүйе

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
негізгі орта білім

Мамандық:
-

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Қажет емес

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Қажет емес

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:

-

Қызметтің негізгі мақсаты:

Ұшқышсыз ұшу аппараттарын басқару

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Магистральдық құбырлар трассасын әуемен патрульдеуге арналған ҰҰА басқару

Қосымша еңбек функциялары:

-

Еңбек функциясы 1:
Магистральдық құбырлар трассасын әуемен патрульдеуге арналған ҰҰА басқару



Дағды 1:
Аппараттың техникалық сипаттамаларына сәйкес ҰҰА әрекет ету радиусындағы магистральдық құбырларды тексеру.

Машықтар:
1. Ұшу кезінде алынған деректерді талдау үшін жинау, бастапқы өңдеу және беру
2. Трассаның және құбыржол көлігі объектілерінің жай-күйін қашықтықтан бақылау
3. Аэровизуалды байқау арқылы мұнай мен газдың ағып кетуін анықтау және АҚЖ үшін жауапты адамды уақтылы хабардар ету
4. Трасса учаскелерінің ситуациялық суреттемелерін жасау
5. Атқарушылық және есептік құжаттаманы ресімдеу

Білімдер:
1. Құбырлар мен құрылыстарды трассада орналастырудың технологиялық сызбасы
2. Мұнайдың, мұнай өнімдерінің және көмірсутек газдарының физикалық және химиялық қасиеттері
3. Құбыр өтетін аймақтағы байланыс жүйелері
4. Пайдаланылатын ұшқышсыз ұшу аппараттарының техникалық деректері
5. Құжаттаманы ресімдеу, ауысымды қабылдау-тапсыру тәртібі
6. Мұнай мен газдың ағып кетуінің көрнекі белгілері
7. Ішкі еңбек тәртібінің тәртібі, ережелері еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау, өндірістік санитария, өрт қауіпсіздігі талаптары

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Трассаны бақылау үшін қажетті ҰҰА дайындау және баптау

Машықтар:
1. Өндірістік қажеттіліктерге негізделген ұшу кестелерін әзірлеу
2. Ұшу маршруттарын әзірлеу және оларды ұшқышсыз ұшу аппараттарының бағдарламалық кодына аудару
3. Ұшу барысын бақылау
4. Ұшу барысында ақауларды, ақаулықтарды және істен шығуларды бақылау
5. Ұшқышсыз ұшу аппараттарына қызмет көрсету бойынша техниктердің жұмысын үйлестіру

Білімдер:
1. Ұшқышсыз ұшу аппараттарының ақауларын анықтау және жою әдістері
2. Ұшқышсыз ұшу аппараттарын пайдалану ережелері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 3:
Авариялық жұмыстарды, құбыр жолдарындағы апаттарды оқшаулау жөніндегі жұмыстарды сүйемелдеу

Машықтар:
1. Өрт және жарылыс қаупі бар қоспаның таралу аймақтарын анықтаңыз
2. Авариялық жағдайлардың алдын алу жөніндегі іс-шараларды жүзеге асыру
3. Авариялық жағдайларды оқшаулауды қамтамасыз ететін шаралар қабылдау

Білімдер:
1. Апаттық ескерту схемасы
2. Мұнай, мұнай өнімдері мен газдардың авариялық шығуларын, құбырлардың күзет аймағы режимінің бұзылуын, коммуникациялардың зақымдануын анықтау туралы хабарлау регламенті

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жауапкершілік
Төзімділік пен еңбексүйгіштік
Жақсы көру есі
Орындаушылық
Стресске төзімділік
Қойылған тапсырмаға шоғырлану қабілеті

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1. ҚР СТ 3362-2019 "Магистральдық мұнай құбырлары. Техникалық пайдалану".
2. Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрінің 2014 жылғы 30 желтоқсандағы № 354 бұйрығымен бекітілген магистральдық құбырларды пайдалану кезінде өнеркәсіптік қауіпсіздікті қамтамасыз ету қағидалары (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу Тізілімінде № 10240 болып тіркелген.
3. ҚР СТ 2079-2010 "Магистральдық мұнай құбырлары. Газ қауіпті жұмыстарды қауіпсіз жүргізуді ұйымдастыр".
4. ҚР СТ 2080-2022 "Магистральдық мұнай құбырлары. Өрт қауіпсіздігі"
5. ҚР СТ 2081-2011 "Магистральдық мұнай құбырлары. Пайдалану кезіндегі қауіпсіздік талаптары".

СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

5

Авариялық-қалпына келтіру пунктінің шебері

22. Кәсіптің карточкасы "Авариялық-қалпына келтіру пунктінің электр газбен дәнекерлеушісі":

Топтың коды:

7212-2

Қызмет атауының коды:

-

Кәсіптің атауы:

Авариялық-қалпына келтіру пунктінің электр газбен дәнекерлеушісі

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

2

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:

-

БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

Жұмысшылардың жұмыстары мен кәсіптерінің бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығы. 2-шығарылым "Дәнекерлеу жұмыстары; қазандық, суықтай қалыптау, сым тарту және сығымдау жұмыстары; құю жұмыстары; ұсталық-баспақтау және термиялық жұмыстар; металдар мен өзге де материалдарды механикалық өңдеу жұмыстары; металдарды қаптау және бояу жұмыстары; слесарлық және слесарлық-құрастыру жұмыстары; эмальдау жұмыстары" (Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің 2024 жылғы 12 ақпандағы № 30 бұйрығымен бекітілген).
48-49 тармақтар. Электр газбен дәнекерлеуші, 2-3 разряд.

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
негізгі орта білім

Мамандық:
-

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
ТжКБ (жұмысшы кәсіптер)

Мамандық:
Дәнекерлеу ісі (түрлері бойынша)

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Талап етілмейді

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Аттестаттау куәлігі. Өндірістік оқыту туралы куәлік

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:

-

Қызметтің негізгі мақсаты:

Қарапайым және орташа күрделіліктегі бөлшектерді, тораптарды, конструкциялар мен құбыржолдарды дайындау, монтаждау, жөндеу және қалпына келтіру кезінде электргазбен дәнекерлеу жұмыстарын орындау.

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Қарапайым және орташа күрделіліктегі бөлшектерді, тораптарды, конструкциялар мен құбыржолдарды дайындау, монтаждау, жөндеу және қалпына келтіру кезінде электргазбен дәнекерлеу жұмыстарын орындау.
2. Қарапайым және орташа күрделіліктегі конструкциялардың дәнекерленген қосылыстарының сапасын бақылау.

Қосымша еңбек функциялары:

-

Еңбек функциясы 1:
Қарапайым және орташа күрделіліктегі бөлшектерді, тораптарды, конструкциялар мен құбыржолдарды дайындау, монтаждау, жөндеу және қалпына келтіру кезінде электргазбен дәнекерлеу жұмыстарын орындау.



Дағды 1:
Дәнекерлеу-монтаждау жұмыстарын дайындау.

Машықтар:
2-3 разрядтар
1. Құбыржолдың зақымдалған учаскесінің диаметрін, қабырғасының қалыңдығын және материалын анықтау.
2. Ауа райы жағдайларына байланысты дәнекерлеу-монтаждау жұмыстарын жүргізу орындарын дайындау.
3. Дәнекерлеу-монтаждау жұмыстарын жүргізуге арналған материалдар мен құралдарды дайындау. Конструкция элементтерін (бұйымдарды, тораптарды, бөлшектерді) дәнекерлеуге дайындау, дәнекерленген жіктерді тазалау және дәнекерлеуден кейінгі беткі ақауларды жою үшін қол және механикаландырылған құралдарды пайдалану.
4. Аспаптардың көрсеткіштері бойынша дәнекерлеу режимін, электродтардың маркасы мен түрін таңдау.

Білімдер:
2–3 разрядтар
1. Электргазбен дәнекерлеу арқылы орындалған қарапайым және орташа күрделіліктегі конструкциялардың дәнекерленген қосылыстарының негізгі түрлері, конструктивтік элементтері және өлшемдері.
2. Электргазбен дәнекерлеуге жататын қарапайым және орташа күрделіліктегі конструкциялардың материалдарының негізгі топтары мен маркалары.
3. Дәнекерлеу жігінің барлық кеңістіктік жағдайларында қарапайым және орташа күрделіліктегі конструкцияларды электргазбен дәнекерлеуге арналған дәнекерлеу материалдары.
4. Дәнекерленген жіктердің ақауларын жою тәсілдері.
5. Ықтимал аварияларды жою жоспары.
6. Еңбекті қорғау, өнеркәсіптік қауіпсіздік, электр қауіпсіздігі (2-топтан төмен емес), өрт және экологиялық қауіпсіздік талаптары.
7. Әртүрлі электрмен дәнекерлеу және газбен кесу аппаратураларының, автоматтар мен жартылай автоматтардың құрылымы.
8. Ішкі еңбек тәртібі қағидалары, қауіпсіздік және еңбекті қорғау, өндірістік санитария қағидалары, өрт қауіпсіздігі талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Дәнекерлеу-монтаждау жұмыстарын орындау

Машықтар:
2–3 разрядтар
1. Болаттан жасалған жеңіл және ауыр металл сынықтарын қолмен оттекпен кесуді, сондай-ақ бензинмен және керосинмен кесу аппараттарын пайдаланып кесуді орындау.
2. Көміртекті болаттан жасалған қарапайым бөлшектерді, тораптар мен конструкцияларды төбелік қалыптан басқа барлық кеңістіктік қалыптарда қолмен доғалық, плазмалық, газбен, автоматты және жартылай автоматты дәнекерлеуді орындау.
3. Көміртекті болаттан жасалған металды, сондай-ақ қарапайым және орташа күрделіліктегі бөлшектерді таңбалау бойынша төменгі және тік қалыптарда қолмен, жылжымалы, стационарлық және плазмалық кесу машиналарында оттекпен және плазмамен түзу сызықты және қисық сызықты кесуді орындау.
4. Бөлшектерді, бұйымдар мен конструкцияларды барлық кеңістіктік қалыптарда ұстатпа дәнекерлеуді орындау.
5. Бұйымдарды, тораптар мен қосылыстарды дәнекерлеуге дайындау.
6. Дәнекерлеуден және кесуден кейін дәнекерленген жіктерді тазалау.
7. Қорғаныш газдарында дәнекерлеу кезінде дәнекерленген жіктің кері жағын қорғауды қамтамасыз ету.
8. Қарапайым бөлшектерді балқыма қабатымен қаптауды орындау.
9. Қарапайым бөлшектердегі, тораптардағы және құймалардағы қуыстар мен жарықтарды жою.
10. Бөлшектерді түзету және дәнекерлеу кезінде конструкциялар мен бөлшектерді алдын ала қыздыру.
11. Қарапайым сызбаларды оқу.
12. Газ баллондарын жұмысқа дайындау.
13. Жылжымалы газ генераторларына қызмет көрсету.
14. Әртүрлі болаттардан, шойыннан, түсті металдар мен қорытпалардан жасалған қарапайым және орташа күрделіліктегі бөлшектерді әртүрлі кеңістіктік қалыптарда қолмен доғалық ауалы жонуды орындау.

Білімдер:
2–3 разрядтар
1. Қызмет көрсетілетін айнымалы және тұрақты токтағы доғалық дәнекерлеуге арналған электрмен дәнекерлеу машиналары мен аппараттарының, газбен дәнекерлеу және газбен кесу аппаратурасының, газ генераторларының, электрмен дәнекерлеу автоматтары мен жартылай автоматтарының, оттек және ацетилен баллондарының, редукторлық құрылғылар мен дәнекерлеу жанарғыларының құрылымы және жұмыс істеу қағидаты.
2. Қолданылатын жанарғыларды, редукторларды, баллондарды пайдалану тәртібі.
3. Ұстатпа дәнекерлеудің тәсілдері мен негізгі әдістері.
4. Дәнекерлеуге арналған жікті бөлу нысандары.
5. Қорғаныш газында дәнекерлеу кезінде қорғауды қамтамасыз ету тәртібі.
6. Дәнекерленген қосылыстардың түрлері және жіктердің типтері.
7. Бұйымдардың жиектерін дәнекерлеуге дайындау тәртібі.
8. Дәнекерленген жіктердің сызбалардағы бөліну түрлері және белгіленуі.
9. Дәнекерлеу кезінде қолданылатын электродтардың, дәнекерлеу металдары мен қорытпаларының, газдар мен сұйықтықтардың негізгі қасиеттері.
10. Баллондардағы газдың рұқсат етілетін қалдық қысымы.
11. Дәнекерлеу кезінде қолданылатын флюстердің мақсаты және маркалары.
12. Газ жалынының сипаттамасы.
13. Металл сынықтарының габариттеріне қойылатын талаптар.
14. Дәнекерленген жіктерге және ауамен жону жұмыстарынан кейінгі беттерге қойылатын талаптар.
15. Болат маркаларына байланысты электрод маркаларын таңдау тәсілдері.
16. Дәнекерленген қосылыстың конструкциясы және геометриялық параметрлері.
17. Металл маркасы мен оның қалыңдығына байланысты металды қыздыру режимін таңдау тәртібі.
18. Дәнекерленетін бұйымдарда ішкі кернеулер мен деформациялардың пайда болу себептері және олардың алдын алу шаралары.
19. Әртүрлі болаттардан, шойыннан, түсті металдар мен қорытпалардан жасалған бөлшектерді дәнекерлеу және балқыма қабатымен қаптаудың негізгі технологиялық тәсілдері.
20. Оттекпен және газэлектрлік кесу кезінде кесу режимі және газ шығыны.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Қарапайым және орташа күрделіліктегі конструкциялардың дәнекерленген қосылыстарының сапасын бақылау.



Дағды 1:
Дәнекерленген қосылыстарды визуалды және өлшемдік бақылауды жүргізу

Машықтар:
2-3 разрядтар
1. Орындаған дәнекерлеу жіктеріне визуалды-өлшемдік бақылауды жүзеге асыру.
2. Дәнекерленген қосылыстардың геометриялық өлшемдерінің конструкторлық және өндірістік-технологиялық құжаттамалар талаптарына сәйкестігін айқындау.
3. Бақылау-өлшеу құралдарын және дәнекерлеушінің үлгілерін пайдалану.

Білімдер:
2-3 разрядтар
1. Дәнекерленген қосылыстар сапасын бақылаудың негізгі әдістері және оларды қолдану салалары.
2. Дәнекерлеу жіктеріндегі ақаулардың түрлері және олардың алдын алу мен жою әдістері.
3. Дәнекерлеу бойынша конструкторлық және өндірістік-технологиялық құжаттаманың талаптары.
4. Дәнекерленген қосылыстың конструкциясы және геометриялық параметрлері.
5. Бақылау-өлшеу аспаптарының мақсаты және қолдану шарттары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Дәнекерленген қосылыстардың ақауларын анықтау және жою

Машықтар:
2-3разрядтар
1. Дәнекерленген бұйымдардағы ақаулардың, ішкі кернеулер мен деформациялардың пайда болу себептерін айқындау.
2. Дәнекерленген қосылыстардағы ақауларды технологиялық құжаттамаға сәйкес түзетуді орындау.

Білімдер:
2-3 разрядтар
1. Дәнекерленген бұйымдардағы ақаулардың пайда болу себептері және олардың алдын алу шаралары.
2. Дәнекерленген бұйымдардағы ақаулардың алдын алу және жою тәсілдері.
3. Дәнекерленген қосылыстарды жөндеуге және ақаулар жойылғаннан кейін қайта бақылау жүргізуге қойылатын талаптар.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жауапкершілік
Күйзеліске тұрақтылық
Қойылған міндетке назарды шоғырландыру қабілеті.
Орындаушылық

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1. СТ РК 2081-2011 "Магистральдық мұнай құбырлары. Пайдалану кезіндегі қауіпсіздік талаптары".
2. ҚР ЕЖ 3.05-101-2013 "Магистральдық құбыржолдар" (2025 жылғы 20.06. жағдай бойынша өзгерістермен және толықтырулармен).
3. СТ РК 2079-2010 "Магистральдық мұнай құбырлары. Газ қауіпті жұмыстарды қауіпсіз жүргізуді ұйымдастыру".
4. СТ РК 2080-2022 "Магистральдық мұнай құбырлары. Өрт қауіпсіздігі".
5. СТ РК 2081-2011 "Магистральдық мұнай құбырлары. Пайдалану кезіндегі қауіпсіздік талаптары".

СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

5

Авариялық-қалпына келтіру пункті мастері

4-ші тарау. Кәсіптік стандарттың техникалық деректері

      23. Мемлекеттік органның атауы:

      Қазақстан Республикасының Энергетика министрлігі

      Орындаушы: Бердіғұлов Мирас Мақсатұлы;

      Телефон нөмірі +7 (717) 278 69 82;

      E-mail: m.berdigulov@energo.gov.kz.

      24. Әзірлеуге қатысушы компаниялар (кәсіпорын):

      "КазТрансОйл" Акционерлік қоғамы

      Жоба басшысы: Каирбекова Дана Айтбаевна;

      E-mail: kairbekova@kaztransoil.kz;

      Телефон нөмірі: +7 (717) 255 53 68.

      Орындаушылар: Кенжалиев Асылхан Айтбайұлы;

      Телефон нөмірі: +7 (717) 255 50 89;

      E-mail: kenzhaliev-a@kaztransoil.kz.

      Умирбаева Асель Алдияровна,

      Телефон нөмірі: +7 (717) 255 53 68;

      E-mail: a.umirbaeva@kaztransoil.kz.

      Норт Каспиан Оперейтинг Компани Н.В.

      Жоба басшысы: Бекбауов Дархан;

      E-mail: Darkhan.Bekbauov@ncoc.kz;

      Телефон нөмірі: +7 (712) 292 45 17.

      Орындаушылар: Решов Акылбек;

      Телефон нөмірі: +7 (712) 292 40 91;

      E-mail: Akilbek.Reshov@ncoc.kz.

      25. Кәсіптік біліктілік жөніндегі салалық кеңесі: 2026 жылғы 10 маусымдағы № 2-2026 Хаттама.

      26. Кәсіптік біліктілік жөніндегі Ұлттық орган: 2026 жылғы 14 шілде.

      27. Қазақстан Республикасы "Атамекен"Ұлттық кәсіпкерлер палатасы:

      28. Нұсқа нөмірі және шығарылған жылы: версия 2, 2026 жыл.

      29. Болжамды қайта қарау күні: 2029 жылы 31 желтоқсан.

  Қазақстан Республикасы
Энергетика министрінің
міндетін атқарушы
2026 жылғы 5 қазандағы
№ 364-н/қ Бұйрыққа
2-қосымша
Қазақстан Республикасы
Энергетика министрі
2024 жылғы 23 желтоқсандағы
№ 479 бұйрығына
3-қосымша

Кәсіптік стандарт: "Мұнайды жолдық ысыту"

1-ші тарау. Жалпы ережелер

      1. Кәсіптік стандарттың қолдану аясы: "Мұнайды жолдық ысыту" кәсіптік стандарты "Кәсіптік біліктілік туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 5-бабының 5-тармағына сәйкес әзірленді және мұнай өндіру және тасымалдау саласында қолданылады. КС сәйкес мамандар оңтайлы температураны ұстап тұру және тасымалдау кезінде майдың қатып қалуын болдырмау үшін құбырлардағы май жылыту жүйелерін жобалау, орнату, пайдалану және техникалық қызмет көрсетумен айналысады. Осы КС-пен байланысты экономикалық қызметке технологияларды әзірлеу және енгізу, сондай-ақ мұнай тасымалдау қауіпсіздігі мен тиімділігін қамтамасыз ету кіреді.

      2. Осы кәсіптік стандартта мынадай терминдер, анықтамалар мен қысқартулар қолданылады:

      1) Білім – кəсіби тапсырма шеңберінде іс-əрекеттерді орындау үшін қажетті зерттелген жəне игерілген ақпарат.

      2) Дағды – кəсіби тапсырманы толығымен орындауға мүмкіндік беретін білім мен дағдыларды қолдану мүмкіндігі.

      3) Жөндеу – магистральдық құбырдың жəне (немесе) оның объектілерінің желілік бөлігінің толық немесе ішінара пайдалану ресурсының жарамдылығын немесе жұмысқа қабілеттілігін қалпына келтіру жөніндегі іс-шаралар (операциялар) кешені.

      4) Кəсіби стандарт – ресми жəне (немесе) бейресми жəне (немесе) ақпараттық білім беруді, біліктілік пен құзыреттілік деңгейін, кəсіптік қызметтің нақты саласындағы еңбек мазмұнын, сапасы мен жағдайларын ескере отырып, білімге, іскерлікке, дағдыларға, жұмыс тəжірибесіне қойылатын жалпы талаптарды белгілейтін жазбаша ресми құжат.

      5) Машық – кəсіби міндет шеңберінде жеке бірлік іс-əрекеттерді физикалық жəне (немесе) ақыл-оймен орындау қабілеті.

      6) Мұнайды айдау – мұнайды сорғы қондырғыларының көмегімен мұнай құбыры арқылы тасымалдау процесі.

      7) Мұнайды жылыту пеші – мұнай мен мұнай эмульсияларын кəсіпшілікке дайындау жəне тасымалдау кезінде қыздыруға арналған құрылғы.

      8) Салалық біліктілік шеңбері – орындалатын жұмыстардың күрделілігіне жəне салада пайдаланылатын білімдердің, іскерліктер мен құзыреттердің сипатына қарай Қазақстан Республикасының Ұлттық сабақ сыныптауышы, ұлттық біліктілік шеңбері негізінде əзірленеді жəне деңгейлер бойынша маманның біліктілігіне қойылатын талаптарды жіктейді. Салалық біліктілік шеңберлерін əзірлеуді жəне (немесе) өзектендіруді уəкілетті орган айқындаған тəртіппен салалық мемлекеттік органдар жүзеге асырады. Салалық біліктілік шеңберін кəсіптік біліктілік жөніндегі салалық кеңестер бекітеді.

      9) Техникалық қызмет көрсету – магистральдық мұнай құбыры объектілерінің техникалық жай-күйін бақылау, тазалау, майлау, реттеу жəне жұмысқа қабілеттілігін жəне жарамдылығын қолдау бойынша басқа да операциялар.

      3. Осы кәсіптік стандартта мынадай қысқартулар қолданылады

      1) БТБА – Бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығы

      2) КС – кәсіби стандарт

      3) СБШ – салалық біліктілік шеңбері

2-ші тарау. Кәсіптік стандарттың паспорты

      4. Кәсіптік стандарттың атауы: Мұнайды жолдық ысыту

      5. Кәсіптік стандарттың коды: H49500160

      6. ЭҚЖЖ секциясын, бөлімін, тобын, сыныбын және кіші сыныбын көрсету:

      H Көлік және қоймалау

      49 Құрлық және құбырмен жүретін көліктің қызметі

      49.5 Құбыр көлігінің қызметі

      49.50 Құбыр көлігінің қызметі

      49.50.0 Құбыр көлігінің қызметі

      7. Кәсіптік стандарттың қысқаша сипаттамасы: Мұнайды құбыр көлігімен тасымалдау үшін қыздыру процестерін ұйымдастыру және жүргізу.

      8. Кәсіптер карточкаларының тізімі:

      1) Газ жабдығын пайдалану және қызмет көрсету жөніндегі инженер - 6 СБШ-нің деңгейі

      2) Мұнайды жылыту пештерінің инженер-технологі - 6 СБШ-нің деңгейі

      3) Жылу-, газ-, сумен жабдықтау және кәріз жүйелері жөніндегі инженер - 6 СБШ-нің деңгейі

      4) Мұнай қыздыру станциясының бастығы - 6 СБШ-нің деңгейі

      5) Газ шаруашылығы, жылыту пеші және қазандық мастері - 5 СБШ-нің деңгейі

      6) Мұнай мен газды дайындау және тасымалдау жөніндегі техник - 4 СБШ-нің деңгейі

      7) Мұнай ысыту пештерінің операторы - 3 СБШ-нің деңгейі

      8) Отқа беріктеуші - 3 СБШ-нің деңгейі

      9) Отқа беріктеуші - 2 СБШ-нің деңгейі

3-ші тарау. Кәсіптер карточкалары

9. Кәсіптің карточкасы "Газ жабдығын пайдалану және қызмет көрсету жөніндегі инженер":

Топтың коды:

2147-4

Қызмет атауының коды:

2147-4-016

Кәсіптің атауы:

Газ жабдығын пайдалану және қызмет көрсету жөніндегі инженер

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

6

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:

-

БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

Қазақстан Республикасы Энергетика министрінің 2016 жылғы 24 мамырдағы бұйрығымен бекітілген Мұнай-газ өндіру саласы ұйымдарының басшылары, мамандары және басқа да қызметшілері лауазымдарының үлгілік біліктілік сипаттамалары № 217 (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу Тізілімінде № 13884 болып тіркелген).
§ 10. Газ объектілерінің жабдықтарын пайдалану жөніндегі инженер

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Инженерия және инженерлік іс

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

I санаттағы газ объектілерінің жабдықтарын пайдалану жөніндегі инженер: тиісті мамандық бойынша жоғары (немесе жоғары оқу орнынан кейінгі) білімі және II санаттағы газ объектілерінің жабдықтарын пайдалану жөніндегі инженер лауазымындағы жұмыс өтілі кемінде 2 жыл; II санатты газ объектілерінің жабдықтарын пайдалану жөніндегі инженер: тиісті мамандық бойынша жоғары (немесе жоғары оқу орнынан кейінгі) білімі және санаты жоқ газ объектілерінің жабдықтарын пайдалану жөніндегі инженер лауазымындағы жұмыс өтілі кемінде 3 жыл; санаты жоқ газ объектілерінің жабдықтарын пайдалану жөніндегі инженер: тиісті мамандық бойынша жұмыс өтіліне қойылатын талаптарсыз жоғары (немесе жоғары оқу орнынан кейінгі) білім немесе тиісті мамандық (біліктілік) бойынша орта техникалық және кәсіптік (арнаулы орта, кәсіптік орта) білім және I санатты техник лауазымындағы жұмыс өтілі кемінде 3 жыл.

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Қажет емес

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:

-

Қызметтің негізгі мақсаты:

Газ жабдығының үздіксіз жұмысын қамтамасыз ету

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Газ жабдығының тұрақты және тиімді жұмыс режимін қамтамасыз ету жөніндегі жұмыстарды ұйымдастыру
2. Газ жабдығын тиісті пайдалануды, жөндеуді және қызмет көрсетуді ұйымдастыру

Қосымша еңбек функциялары:

-

Еңбек функциясы 1:
Газ жабдығының тұрақты және тиімді жұмыс режимін қамтамасыз ету жөніндегі жұмыстарды ұйымдастыру



Дағды 1:
Өндіруші зауыттар орнатқан газ жабдығының тұрақты жəне тиімді жұмыс режимін қамтамасыз ету жөніндегі жұмыстарды ұйымдастыру

Машықтар:
1. Жабдықтардың, қондырғылардың, құрылыстардың жұмыс көрсеткіштерін талдау, олардың жұмыс режимін оңтайландыру мүмкіндіктерін іздеу
2. Персоналдың технологиялық құжаттаманы уақтылы жүргізуін қамтамасыз ету
3. Схемаларға, сызбаларға, пайдалану нұсқаулықтарына қажетті өзгерістер, толықтырулар енгізу
4. Пайдалану үшін қажетті отын-энергетикалық ресурстардың, жағармайлардың, майлардың жəне басқа да материалдардың шығындарын есепке алуды жəне үлестік нормаларын сақтауды ұйымдастыру жəне оларды төмендету бойынша іс-шараларды енгізу
5. Аспапқа, арнайы киімге жəне басқа материалдарға өтінім жасау
6. Жөндеу кестелерін жасауға, апаттардың, жабдықтың істен шығуының себептерін талдауға қатысу, олардың алдын

Білімдер:
1. "Жер қойнауы жəне жер қойнауын пайдалану туралы" , "Газ жəне газбен жабдықтау туралы", "Азаматтық қорғау туралы" Қазақстан Республикасының заңдары
2. Газ объектілерінің жабдықтарын пайдалану бойынша Қазақстан Республикасының өзге де нормативтік құқықтық актілері, əдістемелік жəне басшылыққа алынатын басқа да материалдар
3. От жəне газ қауіпті жұмыстарды орындау ережелері
4. Мұнай мен газдың физикалық-химиялық қасиеттері
5. Экономика, өндірісті ұйымдастыру, еңбек жəне басқару негіздері
6. Еңбек заңнамасының негіздері
7. Еңбек қауіпсіздігі жəне еңбекті қорғау, өрт қауіпсіздігі, қоршаған ортаны қорғау қағидалары, ішкі еңбек тəртібінің қағидалары

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Пайдалану, техникалық қызмет көрсету ережелерін сақтауды қамтамасыз ету жөніндегі жұмыстарды ұйымдастыру

Машықтар:
1. Кешенді регламенттелген қызмет көрсету жүйесін енгізу
2. Жұмысшыларға нұсқама беру жəне жұмыс жүргізудің қауіпсіз əдістеріне оқыту
3. Персоналдың газ жабдығын, механизмдерін пайдалану жөніндегі нұсқаулықтарды сақтауын қамтамасыз ету

Білімдер:
1. Магистральдық газ құбырларын пайдалану кезіндегі техникалық пайдалану жəне қауіпсіздік ережелері, өндірістік қуаттар, пайдалану сипаттамалары
2. Газ жабдығының нұсқаулықтары мен құрылымы, технологиялық схемалар мен жүйелер, қысыммен жұмыс істейтін ыдыстардың құрылымы мен қауіпсіз жұмысы, метанолмен жұмыс істеу жөніндегі нұсқаулықтар

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Газ жабдығын тиісті пайдалануды, жөндеуді және қызмет көрсетуді ұйымдастыру



Дағды 1:
Газ жабдығын тиісінше пайдалануды ұйымдастыру

Машықтар:
1. Өндіруші зауыттар орнатқан газ жабдығының тұрақты және тиімді жұмыс режимін қамтамасыз етуді, пайдалану, техникалық қызмет көрсету ережелерін сақтауды ұйымдастыру
2. Жабдықтар, қондырғылар, құрылыстар жұмысының пайдалану көрсеткіштерін талдау және қорыту, олардың жұмыс режимін оңтайландыру мүмкіндіктерін іздеу

Білімдер:
1. Газ жабдығын пайдалану ережелері (оның ішінде өндіруші зауыттардан)
2. Газ жабдығымен жұмыс істеу кезіндегі қауіпсіздік нормалары
3. Газ жабдығын тексеру тәртібі

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Жабдықты жөндеуге тиісінше беруді ұйымдастыру, жабдықты жөндеуден шығару, пайдалануға беру

Машықтар:
1. Газ жабдығын жөндеуден кейін жұмысқа дайындауды, құрылғылар мен тораптарды техникалық байқаудан өткізуді ұйымдастыру
2. Газ жабдығы элементтерінің параметрлері мен сенімділігін бақылау
3. Ақауларды уақтылы анықтау мақсатында тестілік тексеру жүргізуді ұйымдастыру
4. Газ жабдығын сынауды және өнеркәсіптік пайдалануға қабылдауды ұйымдастыру

Білімдер:
1. Жабдықты қабылдау және пайдаланудан шығару тәртібі
2. Жабдықты жөндеуге тапсыру және жөндеуден кейін қабылдау ережесі
3. Жабдықты монтаждау, реттеу және баптау әдістері
4. Жабдықтың техникалық күйіне тексеру жүргізу әдістері
5. Жабдықты сақтауға қою ережелері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 3:
Газ жабдығына техникалық қызмет көрсету және жөндеу

Машықтар:
1. Жабдыққа, құбырларға, қондырғыларға, жүйелерге, құрылыстарға техникалық қызмет көрсету, жөндеу және диагностикалық тексерудің кезектілігін анықтау жөніндегі жұмыстарды ұйымдастыру
2. Бақылау-өлшеу аспаптары мен құралдарының қызмет бағыты бойынша тиісінше пайдаланылуын бақылау
3. Газ жабдығын монтаждау (бөлшектеу) процесін ұйымдастыру
4. От, газ қауіпті және басқа да жоғары қауіпті жұмыстарды жүргізу жөніндегі жұмыстарды ұйымдастыру
5. Пайдалану міндеттерін орындаудың басымдығын айқындау

Білімдер:
1. Газ жабдығының техникалық сипаттамалары, құрылымдық ерекшеліктері, типтік ақаулары мен ақаулықтары, мақсаты, жұмыс режимдері және пайдалану ережелері
2. Жөндеу жұмыстарын ұйымдастыру және технологиясы
3. Учаскеге бекітілген жабдыққа техникалық қызмет көрсетуді, жөндеуді орындау түрлері, әдістері мен технологиясы
4. Учаскеге бекітілген жабдық ақауларының түрлері және оларды жою тәсілдері
5. Учаскенің технологиялық схемасы
6. Өрт, газ қауіпті және басқа да аса қауіпті жұмыстарды жүргізу ережелері
7. Телемеханика негіздері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Аналитикалық ойлау
Компьютерлік сауаттылық
Көшбасшылық қасиеттер
Топ мүшесі ретінде тиімді жұмыс істеу
Тапсырмаларды орындаудағы дәлдік
Дербестік
Тез шешім қабылдай білу
Өз жұмысы мен команданың жұмысы үшін жауапкершілік

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1. ҚР СТ 3362-2019 "Магистральдық мұнай құбырлары. Техникалық пайдалану".
2. Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрінің 2014 жылғы 30 желтоқсандағы № 354 бұйрығымен бекітілген магистральдық құбырларды пайдалану кезінде өнеркәсіптік қауіпсіздікті қамтамасыз ету қағидалары (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу Тізілімінде № 10240 болып тіркелген).
3. ҚР СТ 2079-2010 "Магистральдық мұнай құбырлары. Газ қауіпті жұмыстарды қауіпсіз жүргізуді ұйымдастыру".
4. ҚР СТ 2080-2022 "Магистральдық мұнай құбырлары. Өрт қауіпсіздігі".
5. ҚР СТ 2081-2011 "Магистральдық мұнай құбырлары. Пайдалану кезіндегі қауіпсіздік талаптары".

СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

6

Мұнай жылыту пештерінің инженер-технологы

10. Кәсіптің карточкасы "Мұнайды жылыту пештерінің инженер-технологі":

Топтың коды:

2147-4

Қызмет атауының коды:

2147-4-015

Кәсіптің атауы:

Мұнайды жылыту пештерінің инженер-технологі

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

6

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:

-

БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

БТБА немесе БА байланысы жоқ

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Инженерия және инженерлік іс

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Кәсіби салада кемінде 1 жыл

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Қажет емес

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:

-

Қызметтің негізгі мақсаты:

Мұнайды тасымалдау кезінде мұнайды жылыту процесін технологиялық сүйемелдеу

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Мұнайды жылыту процесін технологиялық сүйемелдеу
2. Мұнай қыздыру технологиялық пештерінің пайдаланылуын бақылау

Қосымша еңбек функциялары:

-

Еңбек функциясы 1:
Мұнайды жылыту процесін технологиялық сүйемелдеу



Дағды 1:
Мұнайды жылыту технологиясының сақталуын қамтамасыз ету

Машықтар:
1. Жылыту процесінде мұнайдың кіру және шығу бақылауын жүзеге асыру
2. Мұнай балансы туралы есеп айырысулар жүргізу
3. Мұнай шығынын азайту жөніндегі іс-шараларды әзірлеу және енгізу

Білімдер:
1. Қазақстан Республикасының Экологиялық кодексі, "Жер қойнауы және жер қойнауын пайдалану туралы" Қазақстан Республикасының Кодексі, "Азаматтық қорғау туралы" Қазақстан Республикасының Заңы, "Магистральдық құбыр туралы" Қазақстан Республикасының Заңы
2. Ұйымның кәсіби қызмет саласындағы нормативтік- техникалық, әдістемелік және ұйымдастырушылық-өкімдік құжаттары
3. Мұнайды жылыту технологиясын ұйымдастыру, процесі және ерекшеліктері
4. Ішкі еңбек тәртібінің тәртібі, ережелері еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау, өндірістік санитария, өрт қауіпсіздігі талаптары

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Мұнайды жылыту объектілері жұмысының тиімділігін арттыру жолдарын анықтау

Машықтар:
1. Ағымдағы мұнай жылыту процестерін талдау және жетілдіру
2. Мұнайды жылыту объектілерінің технологиялық жабдықтары жұмысының тиімділігін арттыру жөніндегі жоспарларды әзірлеу және енгізу
3. Қызметкерлерге жұмыстың қауіпсіз әдістері мен тәсілдерін үйрету
4. Мұнайды жылыту технологиясын жетілдіру бойынша озық тәжірибені әзірлеу және енгізу
5. Мұнайды жылыту технологиясын жетілдіру бойынша озық тәжірибені енгізуді ұйымдастыру

Білімдер:
1. Мұнай-газ кешені объектілерін жобалау, салу, пайдалану және жөндеу жөніндегі Қазақстан Республикасының заңнамалық және нормативтік құқықтық актілері
2. Экономика, өндірісті ұйымдастыру, еңбек және басқару негіздері
3. Мұнайды жылыту технологиясын жетілдіру бойынша ұйымның озық тәжірибесі
4. Ұйымның даму перспективалары, технологиялық процестерді жобалауда еңбекті ұйымдастырудың негізгі талаптары

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Мұнай қыздыру технологиялық пештерінің пайдаланылуын бақылау



Дағды 1:
Технологиялық пештерді қауіпсіз пайдалануды қамтамасыз ету

Машықтар:
1. Технологиялық жабдықтың параметрлерін бағалау, мұнай құбыры жұмысының оңтайлы температуралық режимін жасау үшін мұнайды жылыту пештері жұмысының технологиялық картасының сақталуын бақылау
2. Технологиялық пештер бойынша алдын алу жұмыстарын жүргізу
3. Авариялардың және жабдықтың істен шығуының себептерін тексеру
4. Жабдықтың істен шығу себептерін талдау
5. Мұнайды, газ шаруашылығын жылыту пункттерінің қауіпсіз пайдаланылуын және жарамды техникалық жай-күйін қамтамасыз ету
6. Техникалық қызмет көрсету және ағымдағы жөндеу, авариялық жаттығулар кестесін әзірлеу; объектілерді күрделі жөндеу, құрылыс жұмыстарын жүргізуге дайындау кезінде ақаулы ведомостарды, техникалық шарттарды дайындауға қатысу
7. Мұнай, газ шаруашылығын жылыту пункттерін диагностикалау және өзге де тексерулер бойынша жұмыстардың жүргізілуіне бақылауды жүзеге асыру

Білімдер:
1. Мұнай қыздыру пештерінің технологиялық режимдері мен техникалық пайдалану қағидалары, жылыту пештерін пайдалану жөніндегі нұсқаулық
2. Қолданыстағы стандарттар, техникалық шарттар, технологиялық карталар және мұнайды жылыту процесінің технологиялық регламенті
3. Аварияларды жою (оқшаулау) жоспары

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Өндіріс технологиясын жетілдіру бойынша іс- шаралар өткізу

Машықтар:
1. Мұнайды дайындау және жылыту өндірісінің технологиясын жетілдіру бойынша келіп түскен рационализаторлық ұсыныстарды талдау
2. Материалдардың шығынын қысқартуға, еңбек сыйымдылығын азайтуға, еңбек өнімділігін арттыруға бағытталған өндірістің тиімділігін арттыру жөніндегі іс- шаралар жоспарын әзірлеу және енгізу

Білімдер:
1. Зерттеулер мен әзірлемелердің экономикалық тиімділігін анықтау әдістері
2. Экономика негіздері
3. Мұнайды қыздырудың технологиялық процестері
4. Өндіріс тиімділігін арттыру әдістері мен құралдары
5. Патенттік зерттеулер жүргізудің тәртібі мен әдістері; өнертабыс негіздері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Аналитикалық ойлау
Компьютерлік сауаттылық
Көшбасшылық қасиеттер
Команда мүшесі ретінде тиімді жұмыс істеу
Міндеттерді орындаудағы дәлдік
Дербестік
Тез шешім қабылдай білу
Өз жұмысы үшін және команда жұмысы үшін жауапкершілік
Кәсіптік біліктілігі мен икемділігін өз бетінше дамыту қабілеті

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1. ҚР СТ 3362-2019 "Магистральдық мұнай құбырлары. Техникалық пайдалану" .
2. Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрінің 2014 жылғы 30 желтоқсандағы № 354 бұйрығымен бекітілген магистральдық құбырларды пайдалану кезінде өнеркәсіптік қауіпсіздікті қамтамасыз ету қағидалары (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік Тіркеу тізілімінде № 10240 болып тіркелген).
3. ҚР СТ 2079-2010 "Магистральдық мұнай құбырлары. Газ қауіпті жұмыстарды қауіпсіз жүргізуді ұйымдастыру"
4. ҚР СТ 2080-2022 "Магистральдық мұнай құбырлары. Өрт қауіпсіздігі".
5. ҚР СТ 2081-2011 "Магистральдық мұнай құбырлары. Пайдалану кезіндегі қауіпсіздік талаптары".

СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

6

Газ жабдықтарын пайдалану және қызмет көрсету жөніндегі инженер

11. Кәсіптің карточкасы "Жылу-, газ-, сумен жабдықтау және кәріз жүйелері жөніндегі инженер":

Топтың коды:

2144-2

Қызмет атауының коды:

-

Кәсіптің атауы:

Жылу-, газ-, сумен жабдықтау және кәріз жүйелері жөніндегі инженер

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

6

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:

-

БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

БТБА немесе БА байланысы жоқ

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Инженерия және инженерлік іс

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Кәсіби салада кемінде 1 жыл.

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Қажет емес

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:

2144-2-007 - Вентиляция жүйелерін және санитариялық-техникалық жабдықтарды пайдалану жөніндегі инженер
2144-2-008 - Кондиционер жүйесінің инженері
2144-2-009 - Жабдық жөніндегі инженер-механик

Қызметтің негізгі мақсаты:

Жылумен, газбен, сумен және кәрізбен жабдықтау

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Бекітілген кестеге сәйкес мұнай жылыту пештеріне, қазандықтарға, жылу желілеріне, газ құбырларына, жылу және сумен жабдықтау жүйелеріне, тұрмыстық кәрізге және қосалқы объектілерге, қондырғыларға, жабдықтарға техникалық қызмет көрсетуді және ағымдағы жөндеуді уақтылы сапалы орындауды қамтамасыз ету;

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Бекітілген кестеге сәйкес мұнай жылыту пештеріне, қазандықтарға, жылу желілеріне, газ құбырларына, жылу және сумен жабдықтау жүйелеріне, тұрмыстық кәрізге және қосалқы объектілерге, қондырғыларға, жабдықтарға техникалық қызмет көрсетуді және ағымдағы жөндеуді уақтылы сапалы орындауды қамтамасыз ету;



Дағды 1:
Жылу-газбен-сумен жабдықтау және кәріз бойынша үздіксіз жұмысты қамтамасыз ету

Машықтар:
1. Қолданыстағы нормаларды, стандарттар мен пайдалану және қауіпсіздік техникасы, еңбекті қорғау, өрт қауіпсіздігі және экология жөніндегі нұсқаулықтарды сақтай отырып, қазандық жабдығының, жылу желісінің, газ құбырларының, жылу және сумен жабдықтау жүйесінің, өнеркәсіптік және тұрмыстық кәріздің, қосалқы объектілердің, қондырғылардың, оларға арналған жабдықтардың жарамды техникалық жай-күйін қамтамасыз ету жөніндегі жұмыстарды ұйымдастыру және жүзеге асыру
2. Объектілерді жылу энергиясымен үздіксіз жабдықтауды жүзеге асыру, отынның, жылу энергиясының және үнемдеу режимінің ұтымды пайдаланылуын бақылау
3. Өнеркәсіптік қауіпсіздік саласындағы уәкілетті органның аумақтық бөлімшелерінде есепке алынуға жатпайтын бу және су жылыту қазандықтарын тіркеуді жүзеге асыру, куәландыруды уақтылы жүргізу. Өнеркәсіптік қауіпсіздік саласындағы уәкілетті органның аумақтық бөлімшелерінде есепке алынуға жататын бу және су жылыту қазандықтарын куәландыруға қатысу
4. Жылу энергетикалық қондырғылардың жай-күйін бағалау үшін оларды техникалық диагностикалау жөніндегі жұмыстарды бақылауды жүзеге асыру. Жылу энергетикалық қондырғыларды техникалық диагностикалау нәтижесінде анықталған ақауларды жою жөніндегі жұмыстарды бақылауды ұйымдастыру және жүзеге асыру
5. Жаңа жабдықтарды қабылдауға және орнатуға қатысу, жұмысшыларды өндірістік оқыту, тиімділігі төмен жабдықтарды жаңғырту және жоғары өнімділікке ауыстыру бойынша жұмыс орындарын аттестаттау және ұтымды ету бойынша жұмыстар жүргізу
6. Жөндеу жұмыстарын жүргізуге, жылу-техникалық жабдықтардың, жылу-газбен жабдықтау және кәріз жүйелерінің сапасы мен тапсырылуын бақылауға қатысу
7. Қазақстан Республикасының қолданыстағы нормативтік-құқықтық актілерінің және жұмыс берушінің еңбекті қорғау, өнеркәсіптік қауіпсіздік, қоршаған ортаны қорғау, жол қозғалысы қауіпсіздігі, өрт қауіпсіздігі, санитария және гигиена жөніндегі актілерінің талаптарын сақтай отырып жұмыстарды ұйымдастыру

Білімдер:
1. Жылумен, газбен жабдықтауға және кәрізге қатысты Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілері, әдістемелік және нормативтік-техникалық материалдар
2. Пән шегіндегі инженерлік-техникалық талаптар
3. Ішкі еңбек тәртібінің тәртібі, ережелері еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау, өндірістік санитария, өрт қауіпсіздігі талаптары

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Жұмыстарды жоспарлау және ұйымдастыру

Машықтар:
1. Мұнай жылыту пештерін, қазандықтарды, жылу желілерін, газ құбырларын, жылу алмастырғыштарды, жылу және сумен жабдықтау жүйелерін, тұрмыстық кәріздерді және оларға қосалқы объектілерді, қондырғыларды, жабдықтарды жөндеу және пайдалану үшін қажетті материалдарға, жабдыққа техникалық құралдарға жылдық өтінім жасау
2. Отын шығынын, жылу энергиясын өндіру мен беруді, ЖГСЖжК жүйелері жұмысының техникалық-экономикалық көрсеткіштерін ай сайын есепке алу және талдау
3. Еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау, өнеркәсіптік және өрт қауіпсіздігі, қоршаған ортаны қорғау немесе электр қауіпсіздігі саласындағы ережелер мен нұсқаулықтарды бұзу қызметкерлердің денсаулығына немесе өміріне қауіп төндіруі мүмкін жағдайларда жұмысты тоқтата тұру

Білімдер:
1. Жылумен, сумен, газбен жабдықтауға және кәрізге қатысты құжаттаманы, стандарттарды және техникалық рәсімдерді басқару
2. Еңбек заңнамасының, өнеркәсіптік еңбек және денсаулық сақтау қағидаларының негіздері
3. Мұнай-газ кәсіпшілігі объектілерінде техникалық ақаулардың, апаттардың, шиеленістердің туындау шарттары, олардың алдын алу және жою тәсілдері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жауапкершілік
Дербестік және жауапкершілік
Жүйелі ойлау
Күйзеліске тұрақтылық
Аналитикалық ойлау
Көшбасшылық
Еңбекті ұтымды ұйымдастыру
Теориялық және практикалық білімді қолдана отырып, кәсіби мәселелерді өз бетінше шешу

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1. ҚР СТ 3362-2019 "Магистральдық мұнай құбырлары. Техникалық пайдалану".
2. Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрінің 2014 жылғы 30 желтоқсандағы № 354 бұйрығымен бекітілген магистральдық құбырларды пайдалану кезінде өнеркәсіптік қауіпсіздікті қамтамасыз ету қағидалары (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу Тізілімінде № 10240 болып тіркелген).
3. ҚР СТ 2079-2010 "Магистральдық мұнай құбырлары. Газ қауіпті жұмыстарды қауіпсіз жүргізуді ұйымдастыру".
4. ҚР СТ 2080-2022 "Магистральдық мұнай құбырлары. Өрт қауіпсіздігі"
5. ҚР СТ 2081-2011 "Магистральдық мұнай құбырлары. Пайдалану кезіндегі қауіпсіздік талаптары".

СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

6

Айдау станциясының мұнай(газ) инженері

12. Кәсіптің карточкасы "Мұнай қыздыру станциясының бастығы":

Топтың коды:

1329-3

Қызмет атауының коды:

-

Кәсіптің атауы:

Мұнай қыздыру станциясының бастығы

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

6

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:

-

БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

БА-мен байланыс жоқ

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Өндірістік және өңдеу салалары

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Инженерия және инженерлік іс

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Мұнай-газ саласындағы және (немесе) жылу - техникалық жабдықтарды пайдалану саласындағы жұмыс өтілі кемінде 5 жыл, оның ішінде инженерлік-техникалық лауазымдарда - кемінде 2 жыл.

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Ұсынылмайды

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:

3118-4-003 - Газ шаруашылығы, жылыту пеші және қазандық мастері
2147-4-015 - Мұнайды жылыту пештерінің инженер-технологі

Қызметтің негізгі мақсаты:

Мұнайды жолдық қыздырудың өндірістік-технологиялық процестерін ұйымдастыру және оларға басшылық жасау, қыздыру пештерінің жабдықтарын сенімді, қауіпсіз және энергия тиімді пайдалануды қамтамасыз ету, мұнай тасымалдаудың белгіленген режимдерін және өнеркәсіптік қауіпсіздік талаптарын, сондай-ақ экологиялық қауіпсіздік талаптарын сақтау.

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Мұнай қыздыру станциясының жабдықтарын пайдалануды ұйымдастыру.
2. Технологиялық жабдықтың қауіпсіз және апатсыз жұмысын қамтамасыз ету
3. Персоналды басқару және өндірістік қызметті бақылау.
4. Жолдағы мұнай қыздырудың технологиялық режимдерін бақылау.

Қосымша еңбек функциялары:

-

Еңбек функциясы 1:
Мұнай қыздыру станциясының жабдықтарын пайдалануды ұйымдастыру.



Дағды 1:
Мұнай қыздырудың технологиялық процестерін басқару

Машықтар:
1. Мұнай қыздыру жабдықтарының жұмы-сын белгіленген технологиялық режимдерде ұйымдастыру.
2. Тасымалданатын мұнайдың темпера-туралық параметрлерінің сақталуын қамтамасыз ету.
3. Жедел персоналдың әрекеттерін үйлестіру.
4. Температуралық режимнің технология-лық карталарына және қорғаныс қондырғыларының карталарына сәйкес пештердің жұмысын қамтамасыз ету.
5. Пештер жұмысының режимдік парақтары мен журналдарын жүргізуді ұйымдастыру.
6. Режимдік картаны ресімдей отырып, ІҚРЖ және РРЖ жүргізуді қамтамасыз ету.
7. Техникалық пайдалану, еңбекті қорғау және өрт қауіпсіздігі жөніндегі қолданыстағы ережелер мен нұсқаулықтарға қатаң сәйкес қыздыру пештерін, электр қондырғыларын, өртке қарсы құрылыстарды, ПБ мүкәммалы мен құралдарын, ауа компрессорлық қондырғыны, БӨА және А жүйелерін, электрохимиялық қорғау құрылғыларын пайдалануды ұйымдастыру.
8. Жабдықтардың, құрылыстардың және энергиямен қамтамасыз ету жүйелерінің, БӨА және А, қыздыру станцияларының өрт сөндіру станцияларының, сондай-ақ қыздыру станциясына бекітілген механизмдер мен көлік құралдарының техникалық жарамдылығын және қауіпсіз жұмысын қамтамасыз ету.
9. Объектілердің апатсыз жұмысын қамтамасыз етуге, қысқы жағдайларда және көктемгі су тасқыны кезінде жұмысқа дайындалуға, мұнай қыздырудың өзіндік құнын төмендетуге бағытталған ұйымдастыру-техникалық іс-шараларды жүзеге асыру.
10. Жылу энергиясының шығынын азайту жөніндегі іс-шараларды әзірлеу және іске асыру.

Білімдер:
Жолдағы мұнай қыздыру технологиясы.
2. Жылу техникалық жабдықтың құрылысы және жұмыс принциптері.
3. Қыздыру пункттерін пайдаланудың өндірістік регламенттері.
4. Пештерді автоматтандыру, ойық, бұғаттау және дабыл беру жүйелерінің жұмыс принциптері.
5. Режимдік карталарды және қорғау белгілерінің карталарын жүргізуге қойылатын талаптар.
6. ІҚРЖ және РРЖ жүргізуге қойылатын талаптар.
7. Жылу жабдығының энергия тиімділігін арттыру әдістері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Техникалық қызмет көрсетуді жоспарлау және бақылау

Машықтар:
1. Жоспарлы-алдын алу жөндеулерінің жоспар-кестелерін әзірлеу және уақтылы және сапалы жоспарлы-алдын алу жөндеулерін ұйымдастыру.
2. Жабдықтың техникалық жағдайын бақылау.
3. Технологиялық көрсеткіштердің істен шығу және ауытқу себептерін талдау.
4. Катушкаларды диагностикалауды және қабырғалардың қалыңдығын бақылауды ұйымдастыру.
5. Автоматты қорғаныс пен құлыптардың дұрыстығын бақылау.
6. Ақаулы ведомостарды ресімдеуді қамтамасыз ету.
7. Газбен жабдықтауға және ГРП-ға қойылатын талаптардың сақталуын бақылау.

Білімдер:
1. Техникалық қызмет көрсету және жөндеу жүйесі.
2. Қыздыру жабдықтарын диагностикалау әдістері.
3. Өнеркәсіптік қауіпсіздік талаптары.
4. Қыздыру пештерінің элементтерін қабылдамау нормалары.
5. Газбен жабдықтау жүйесіне және ГРП-ға қойылатын талаптар.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Технологиялық жабдықтың қауіпсіз және апатсыз жұмысын қамтамасыз ету



Дағды 1:
Тәуекелдер мен штаттан тыс жағдайларды басқару

Машықтар:
1. Технологиялық режимдердің ауытқуларын анықтау.
2. Авариялардың салдарын оқшаулауды және жоюды ұйымдастыру.
3. Диспетчерлік және авариялық қызметтермен өзара іс-қимылды үйлестіру.
4. АҚҚ іске қосылған кезде персоналдың іс-қимылын ұйымдастыру.
5. АЖЖ орындауды ұйымдастыру.
6. Өрт және жөндеу жұмыстарын жүргізер алдында газдың шығуын тексеруді қамтамасыз ету.
7. Объектіні уәкілетті мемлекеттік органдардың тексерулеріне дайындауды қамтамасыз ету.

Білімдер:
1. Құбыржол көлігі объектілеріндегі авариялық жағдайлардың жіктелуі.
2. Технологиялық бұзушылықтар кезіндегі іс-қимыл тәртібі.
3. Апаттарды жою жоспарлары.
4. От жағу алдында пешті үрлеуге қойылатын талаптар.
5. Пешті дереу жұмыстан шығару критерийлері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Жабдықтың жоспардан тыс тоқтауының алдын алу жөніндегі іс-шараларды жүзеге асыру

Машықтар:
1. Тораптардың, бөлшектер мен жабдықтардың қызмет ету мерзімін ұзарту жөніндегі іс-шараларды ұйымдастыру.
2. Ғимараттар мен құрылыстардың техникалық жай-күйіне, күтіп-ұстауға және жөндеуге бақылауды жүзеге асыру, жөндеу жұмыстарын орындауға ұтымды пайдалануды қамтамасыз ету.
3. Жабдықтың сенімділігін қамтамасыз ету, қосалқы бөлшектерді, тораптарды және ауыстырылатын жабдықтарды мамандандырылған жөндеуді ұйымдастыру.
4. Материалдар мен жабдықтардың апаттық қорын қамтамасыз ету.
5. Үрлемелі желдеткіштер мен түтін сорғыштардың жұмысын бақылау.
6. Өрт сөндіру жүйелерінің жарамдылығын бақылау.

Білімдер:
1. Нормативтік-техникалық құжаттама, еңбекті қорғау, өнеркәсіптік қауіпсіздік және қоршаған ортаны қорғау нормалары.
2. Объектінің жабдығы және оны техникалық пайдалану ережелері, негізгі және қосалқы жабдықтардың сипаттамалары мен жұмыс параметрлері.
3. Заманауи қызмет көрсету жүйелерін ұйымдастыру.
4. Өрт сөндіру жүйелерінің жұмысына қойылатын талаптар.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 3:
Персоналды басқару және өндірістік қызметті бақылау.



Дағды 1:
Қыздыру станциясы персоналының жұмысын ұйымдастыру

Машықтар:
1. Қыздыру станциясы жұмыскерлерінің жұмысын ұйымдастыру.
2. Еңбекті қорғау талаптарының орындалуын қамтамасыз ету.
3. Қауіпсіз және қолайлы еңбек жағдайларын жасау жөніндегі іс-шараларды әзірлеуді және енгізуді қамтамасыз ету.
4. Жабдықтың жұмысын жақсарту бойынша рационализаторлық ұсыныстарды қарастыру, олардың ең күрделілеріне, сондай-ақ нормативтер мен мемлекеттік стандарттардың жобаларына пікірлер мен қорытындылар беру, қабылданған рационализаторлық ұсыныстарды енгізуге жәрдемдесу және жабдықты сатып алуға өтінімдер жасауға қатысу.
5. Персоналды газ жабдығына қызмет көрсетуге жіберуді қамтамасыз ету.
6. Жоғары қауіпті жұмыстар үшін наряд-рұқсат беру жүйесін ұйымдастыру.
7. Баламалы газ жеткізушілеріне көшу және тарифтік санаттарды өзгерту бойынша ұсыныстарды қалыптастыруға қатысу.
8. Жұмыскерлерді оқытуға және олардың біліктілігін арттыруға өтінімдер қалыптастыру.

Білімдер:
1. Персоналды басқару негіздері.
2. Еңбекті қорғау және өнеркәсіптік қауіпсіздік талаптары. Зардап шеккендерге алғашқы (дәрігерге дейінгі) көмек көрсету.
3. Кәсіпорынның ішкі регламенттері.
4. Авариялар мен жазатайым оқиғаларды тергеу тәртібі.
5. Персоналды газ және жылу техникалық жабдықтарға қызмет көрсетуге жіберуге қойылатын талаптар.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Газ жабдығы мен қыздыру пештерінің дұрыс жұмыс істеуін бақылау

Машықтар:
1. Жабдықты, арматураны және құбырларды технологиялық пайдалану ережелерінің бұзылуын бақылау және талдау.
2. Жұмыс орындарындағы тәуекелдерді бағалау. Оқу дабылдарын және аварияға қарсы жаттығуларды өткізуді жүзеге асыру.
3. Технологиялық, орындаушылық және еңбек тәртібін нығайту жөніндегі іс-шараларды әзірлеуді және енгізуді қамтамасыз ету.
4. Апаттар мен жазатайым оқиғаларды тергеуге қатысу.
5. Еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау, еңбек тәртібі, өндірістік санитария жөніндегі талаптардың, сеніп тапсырылған үй-жайлардың өртке қарсы жай-күй қағидаларының сақталуын бақылау.
6. От жағу алдында пешті үрлеуге қойылатын талаптардың сақталуын қамтамасыз ету.
7. Қауіпсіздік-құлыптау және ағызу клапандарының дұрыстығын бақылау.

Білімдер:
1. Жабдыққа қойылатын техникалық талаптар.
2. Қондырғылардың технологиялық регламенті, аварияларды жою жоспарлары, қондырғыдағы технологиялық жабдықты пайдалану және техникалық қызмет көрсету жөніндегі өндірістік нұсқаулықтардың талаптары.
3. Қауіпті өндірістік объектілердегі өндірістік бақылау негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 4:
Жолдағы мұнай қыздырудың технологиялық режимдерін бақылау.



Дағды 1:
Жолдағы мұнай қыздырудың технологиялық режимдерін бақылау және реттеу

Машықтар:
1. Мұнай және газ шаруашылығын қыздыру пештерінің үздіксіз және техникалық дұрыс пайдаланылуын қамтамасыз ету.
2. Мұнайды жол бойы қыздырудың белгіленген режимдерінің сақталуын бақылау.
3. Жабдықты жұмыс жағдайында ұстауды қамтамасыз ету.
4. Мұнайдың тұтану температурасына қатысты шектеулердің сақталуын бақылау.
5. Мұнай қыздыру пештерінің тиімділік көрсеткіштерін бақылау.
6. Үрлемелі желдеткіштер мен түтін сорғыштардың жұмысын бақылау.

Білімдер:
1. Мұнайдың тұтану және өздігінен тұтану температурасының шектеулері.
2. Мұнай қыздыру пештерінің энергетикалық тиімділігінің көрсеткіштері.
3. Мұнай қыздыру пештерінің құрылымы мен жұмыс принциптері.
4. Мұнай қыздыру қондырғыларын пайдаланудың технологиялық регламенті.
5. Қыздыру пештерін пайдалану кезіндегі өнеркәсіптік қауіпсіздік талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Мұнай қыздыру режимдерін талдау және оңтайландыру

Машықтар:
1. Мұнай құбырының температуралық режиміне арналған технологиялық карталарды әзірлеу.
2. Мұнайды қыздыру пештерінің режимдік бапталуын ұйымдастыру.
3. Мұнайды қыздыру кезінде отындық газдың меншікті шығынын талдау.
4. Газ шығынын төмендету мақсатында пештердің жұмыс режимдерін оңтайландыруды қамтамасыз ету.
5. Температуралық режимдердің ауытқуларын талдау және түзету шараларын әзірлеу.
6. Қыздыру режимдеріндегі өзгерістерді диспетчерлік және технологиялық қызметтермен келісуді қамтамасыз ету.

Білімдер:
1. Мұнай құбырының температуралық режимдерін есептеу әдістемесі.
2. Отын газының шығынын нормалау негіздері.
3. Жылу жабдығының энергия тиімділігін арттыру әдістері.
4. Мұнайды қыздыру процестерін технологиялық реттеу негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жауапкершілік
Күйзеліске тұрақтылық
Командада жұмыс істей білу
Тәртіптілік
Аналитикалық ойлау
Ауызекі сөйлеу дағдылары
Жазбаша қарым-қатынас жасау дағдылары
Көшбасшылық

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1. Мұнай және газ өнеркәсібінің қауіпті өндірістік объектілері үшін өнеркәсіптік қауіпсіздікті қамтамасыз ету қағидаларын бекіту туралы Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрінің 2014 жылғы 30 желтоқсандағы № 355 бұйрығы (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу Тізілімінде № 10240 болып тіркелген).
2. Магистральдық мұнай құбырларын пайдалану қағидаларын бекіту туралы Қазақстан Республикасы Энергетика министрінің 2014 жылғы 29 қазандағы № 84 бұйрығы (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу Тізілімінде № 10107 болып тіркелген).
3. Магистральдық құбырларды пайдалану кезінде өнеркәсіптік қауіпсіздікті қамтамасыз ету қағидаларын бекіту туралы Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрінің 2014 жылғы 30 желтоқсандағы № 354 бұйрығы (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу Тізілімінде № 10240 болып тіркелген).
4. ҚР СТ 3362-2019 "Магистральдық мұнай құбырлары. Техникалық пайдалану".
5. СТ ҚТО-4.008-2025 "Магистральдық мұнай құбырлары. Мұнай қыздыру пештері. Техникалық пайдалану".

СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

5

Мастер газового хозяйства и печей подогрева

6

Мұнай қыздыру пештерінің инженер-технологы

6

Жылу-газбен жабдықтау және кәріз инженері

6

Газ жабдықтарын пайдалану және қызмет көрсету жөніндегі инженер

7

Мұнай құбыры басқармасының бас инженері

13. Кәсіптің карточкасы "Газ шаруашылығы, жылыту пеші және қазандық мастері":

Топтың коды:

3118-4

Қызмет атауының коды:

3118-4-003

Кәсіптің атауы:

Газ шаруашылығы, жылыту пеші және қазандық мастері

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

5

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:

-

БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

БТБА немесе БА байланысы жоқ

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
орта білімнен кейінгі (қолданбалы бакалавриат)

Мамандық:
Электромеханикалық жабдықтарға техникалық қызмет көрсету, жөндеу және пайдалану (түрлері және салалары бойынша)

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
ТжКБ (орта деңгейдегі маман)

Мамандық:
Газбен қамтамасыз ету жабдықтары мен жүйелерін құрастыру және пайдалану

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
ТжКБ (орта деңгейдегі маман)

Мамандық:
Машиналар мен жабдықтарды пайдалану және техникалық қызмет көрсету (өнеркәсіп салалары бойынша)

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

1 жылдан кем емес практикалық тәжірибе

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Қажет емес

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:

3118-4-009 - Мұнайды қыздыру қазандық пешінің механигі

Қызметтің негізгі мақсаты:

Мұнай жылыту қазандықтары мен пештеріне қызмет көрсету

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Жабдықты жоспарлы- алдын ала жөндеуді қамтамасыз ету, аппараттарды, көтергіш механизмдер мен құбырларды технологиялық куәландыру, сақтандырғыш құрылғылар мен құрылғыларды тексеру
2. Жылыту пештері мен қазандықтардың газ жабдықтарын, құбыр арматураларын пайдалану, тексеру және жөндеу кезінде ережелердің, нұсқаулықтар мен технологиялық шарттардың сақталуын қамтамасыз ету

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Жабдықты жоспарлы- алдын ала жөндеуді қамтамасыз ету, аппараттарды, көтергіш механизмдер мен құбырларды технологиялық куәландыру, сақтандырғыш құрылғылар мен құрылғыларды тексеру



Дағды 1:
Газ жабдықтарына, жылыту пештеріне және қазандықтарға техникалық қызмет көрсету

Машықтар:
1. Нормативтік-техникалық құжаттамаларды түсіну, сызбаларды, сызбаларды оқу
2. Жабдықтың жай-күйін және жабдықты, арматураны, құбырларды, сақтандырғыш құрылғыларды, қоршауларды, жерге тұйықтауды пайдалану ережелерінің сақталуын тексеру
3. Отын және мұнай беру желілеріндегі арматураның, жыланшалардың, құбыр торларының, аспалар мен тіректердің, құрылыс онструкцияларының, Іргетастардың және т. б. жай-күйін бағалау.
4. Ведомстволық бағынысты жабдықтарды куәландыруға дайындау жөніндегі жұмысты ұйымдастыру
5. Жабдыққа жоспарлы-алдын ала тексеру жүргізу
6. Жабдықтың дұрыс пайдаланылуын бақылауды жүзеге асыру
7. Ақаулықтардың себептерін уақтылы анықтау және оларды жою шараларын қабылдау

Білімдер:
1. Мұнайды жылыту пештерінің құрылысы мен жұмыс істеу принципі
2. Қазандық жабдықтары мен механизмдердің пайдалану деректері
3. Жұмыс жүргізу кезіндегі еңбекті қорғау талаптары
4. Аспаптардың көрсеткіштеріне қарай қазандықтың жұмыс режимін жүргізу ережесі
5. Жұмыс жүргізу үшін пайдаланылатын жеке қорғану құралдарының түрлері мен оларды қолдану қағидалары
6. Жұмыстарды орындау кезіндегі қауіпті және зиянды өндірістік факторлар
7. Жабдықты пайдалану кезіндегі ақаулықтардың түрлері, олардың пайда болу себептері және алдын алу және жою тәсілдері
8. Жабдықты тексеруді ұйымдастыру әдістері және жүргізу технологиясы
9. Ішкі еңбек тәртібінің тәртібі, ережелері еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау, өндірістік санитария, өрт қауіпсіздігі талаптары

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Газ жабдығын, жылыту пештері мен қазандықтарды жөндеу жүргізуге арналған материалдар мен қосалқы бөлшектердің қажеттілігін есептеу

Машықтар:
1. Жабдықтарды, ғимараттар мен құрылыстарды жоспарлы жөндеу жүргізу үшін материалдар мен қосалқы бөлшектердің қажеттілігін есептеу
2. Мұнай жылыту пештері мен қазандықтардың қосалқы бөлшектері мен материалдарының есебін жүргізу
3. Мұнай жылыту пештері мен қазандықтардың жабдықтары мен жауапты құбырларының төлқұжаттарын толтыру
4. Жабдық бөлшектерінің тез тозуының себептерін белгілеу, жабдықтың қызмет ету мерзімін арттыратын іс-шараларды әзірлеу және жүзеге асыру

Білімдер:
1. Жабдықты пайдалану және оларға техникалық қызмет көрсету жөніндегі нұсқаулықтар, ақаулар мен ерекшеліктер ведомостары
2. Техникалық сипаттамалар және өндіріс технологиясына қойылатын талаптар
3. Материалдық-техникалық ресурстар шығынының нормалары
4. Объектінің өндірістік- шаруашылық қызметіне қатысты ұйымдастырушылық-өкімдік құжаттар, нормативтік және әдістемелік материалдар

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 3:
Технологиялық газ жабдығын, жылыту пештері мен қазандықтарды жөндеу

Машықтар:
1. Жүргізілген монтаждау және жөндеу жұмыстарының сапасын анықтау
2. Жүргізілген жөндеу, куәландыру және сынау туралы жазбалар жүргізу
3. Технологиялық жабдық бөлшектерінің, механизмдер тораптарының және корпустарының ақауларын, тозуын, техникалық ақауларын анықтау және жою
4. Технологиялық жабдықтың техникалық жағдайын бағалау үшін бақылау-өлшеу аспаптарын пайдалану
5. Қондырғылардың технологиялық жабдықтарын жөндеу кестесін құру
6. Жабдыққа рекламация актілерін жасау үшін ақпарат беру

Білімдер:
1. Жабдықты жоспарлы-алдын ала жөндеу жүйесі
2. Объектінің жабдығы және оны техникалық пайдалану ережесі; негізгі технологиялық және қосалқы жабдықтың берілген жұмыс қабілеттілігі
3. Жұмыстарды орындауға арналған құралдардың, аспаптар мен айлабұйымдардың түрлері, мақсаты, құрылысы және қолдану ережесі
4. Нормативтік-техникалық құжаттама, өнеркәсіптік қауіпсіздік және қоршаған ортаны қорғау нормалары
5. Заманауи қызмет көрсету жүйелері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Жылыту пештері мен қазандықтардың газ жабдықтарын, құбыр арматураларын пайдалану, тексеру және жөндеу кезінде ережелердің, нұсқаулықтар мен технологиялық шарттардың сақталуын қамтамасыз ету



Дағды 1:
Жылыту пештері мен қазандықтардың газ жабдықтарын, құбыр арматураларын пайдалану және жөндеу құжаттамасын әзірлеу

Машықтар:
1. Әдістемелік және нормативтік материалдарды, техникалық құжаттаманы әзірлеу
2. Техникалық шарттардың, стандарттардың және техникалық сипаттамалардың жобаларын әзірлеу

Білімдер:
1. Техникалық сипаттамалар, конструктивтік ерекшеліктер, типтік ақаулар мен сынықтар, мақсаты, жұмыс режимі және техникалық құрылғыларды пайдалану ережесі
2. Жөндеу жұмыстарын ұйымдастыру және технологиясы, жабдықты жөндеуге тапсыру ережесі және жөндеуден кейін қабылдау, жабдықты монтаждау, реттеу және баптау әдістері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Газ жабдығын, жылыту пештері мен қазандықтарды пайдаланудың дұрыстығын бақылау

Машықтар:
1. Жабдықты, арматураны, құбырларды технологиялық пайдалану ережелерінің жол берілген бұзушылықтарын ескеру және талдау
2. Қауіпті анықтау және жұмыс орындарындағы тәуекелдерді бағалау
3. Жабдықты іске қосу және жабдықты пайдаланудан шығару дағдысына ие болу

Білімдер:
1. Жабдыққа қойылатын техникалық талаптар
2. Қондырғылардың технологиялық регламенті, авариялық жағдайларды оқшаулау жоспарлары, қондырғыда технологиялық жабдықты пайдалану және техникалық қызмет көрсету бойынша өндірістік нұсқаулықтардың талаптары

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Дәлдік
Техникалық сауаттылық
Ұқыптылық
Команда мүшесі ретінде тиімді жұмыс істеу
Міндеттерді орындаудағы дәлдік
Күнделікті типтік міндеттерді шешуде дербестік
Жағдайды көре және бағалай білу және оны конструктивті түрде шеше білу
Кәсіптік біліктілігі мен икемділігін өз бетінше дамыту қабілет

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1. ҚР СТ 3362-2019 "Магистральдық мұнай құбырлары. Техникалық пайдалану" 2. Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрінің 2014 жылғы 30 желтоқсандағы № 354 бұйрығымен бекітілген магистральдық құбырларды пайдалану кезінде өнеркәсіптік қауіпсіздікті қамтамасыз ету қағидалары (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу Тізілімінде № 10240 нөмірімен тіркелген).
3. ҚР СТ 2079-2010 "Магистральдық мұнай құбырлары. Газ қауіпті жұмыстарды қауіпсіз жүргізуді ұйымдастыру"
4. ҚР СТ 2080-2022 "Магистральдық мұнай құбырлары. Өрт қауіпсіздігі" 5. ҚР СТ 2081-2011 "Магистральдық мұнай құбырлары. Пайдалану кезіндегі қауіпсіздік талаптары".

СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

6

Мұнайды жылыту пештерінің инженер-технологі

14. Кәсіптің карточкасы "Мұнай мен газды дайындау және тасымалдау жөніндегі техник":

Топтың коды:

3118-4

Қызмет атауының коды:

3118-4-011

Кәсіптің атауы:

Мұнай мен газды дайындау және тасымалдау жөніндегі техник

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

4

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:

-

БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

Мұнай-газ өндіру саласындағы басшылардың, мамандардың және басқа да қызметшілердің лауазымдарының үлгілік біліктілік сипаттамалары: т. 173 Мұнай мен газды дайындау және тасымалдау жөніндегі техник

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
ТжКБ (орта деңгейдегі маман)

Мамандық:
Электромеханикалық жабдықтарға техникалық қызмет көрсету, жөндеу және пайдалану (түрлері және салалары бойынша)

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
ТжКБ (жұмысшы кәсіптер)

Мамандық:
Электромеханикалық жабдықтарға техникалық қызмет көрсету, жөндеу және пайдалану (түрлері және салалары бойынша)

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

І санаттағы мұнай және газ дайындау мен тасымалдау жөніндегі техник: тиісті мамандық (біліктілік) бойынша орта техникалық және кәсіптік (орта арнаулы, орта кәсіптік) білім және ІІ санаттағы мұнай және газ дайындау мен тасымалдау жөніндегі техник лауазымында жұмыс өтілі кемінде 2 жыл; ІІ санаттағы мұнай және газ дайындау мен тасымалдау жөніндегі техник:тиісті мамандық (біліктілік) бойынша орта техникалық және кәсіптік (орта арнаулы, орта кәсіптік) білім және мұнай және газ дайындау мен тасымалдау жөніндегі санаты жоқ техник лауазымында жұмыс өтілі кемінде 2 жыл; мұнай және газ дайындау мен тасымалдау жөніндегі техник санаты жоқ: жұмыс өтіліне талап қоймай, тиісті мамандық (біліктілік) бойынша орта техникалық және кәсіптік (орта арнаулы, орта кәсіптік) білім.

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Қажет емес

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:

3118-4-012 - Мұнай-газ құбырларын пайдалану жөніндегі техник

Қызметтің негізгі мақсаты:

Тасымалдауға дайындық процесінде мұнай талдауын іріктеуді қамтамасыз ету

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Химиялық талдау жүргізу үшін резервуарлық парктерден мұнай сынамаларын алуды қамтамасыз ету
2. Тауарлық және технологиялық резервуарлық парктердің жұмысы туралы жиынтық жедел есептілікті дайындау

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Химиялық талдау жүргізу үшін резервуарлық парктерден мұнай сынамаларын алуды қамтамасыз ету



Дағды 1:
Дайын өнімді қайта айдау, қабылдау және тапсыру жөніндегі операцияларға құжаттаманы тексеру

Машықтар:
1. Өнімді қабылдау және тапсыру бойынша ілеспе құжаттарды жүргізу;
2. Пайдалану құжаттамаларымен жұмыс істеу;
3. Жұмыста анықтамалық және арнайы әдебиеттерді пайдалану;
4. Нормативтік-техникалық құжаттаманы пайдалану;
5. Дайын өнімді айдауға, қабылдауға және беруге арналған құжаттаманы тексереді.

Білімдер:
1. Көмірсутектерді есепке алу әдістері;
2. Мұнай мен газды дайындау және тасымалдау технологиясы және ұйымдастыру;
3. Мұнай мен газды дайындау жөніндегі қондырғыларды техникалық пайдаланудың технологиялық режимдері мен қағидалары;
4. Дайын өнімге қойылатын техникалық талаптар;
5. Технологиялық жабдықты пайдалану ережесі;
6. Арнайы және анықтамалық әдебиетте, жұмыс бағдарламалары мен нұсқаулықтарда қолданылатын терминология;
7. Мұнай сынамаларын іріктеу технологиясы;
8. Іс жүргізу негіздері;
9. Бағдарламалық жасақтаманы пайдаланатын пайдаланушы деңгейіндегі дербес компьютерде жұмыс істеу ережелері;
10. Ішкі еңбек тәртібінің тәртібі, ережелері еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау, өндірістік санитария, өрт қауіпсіздігі талаптары;
11. Мұнай және газ өндіруге, бұрғылауға қатысты Қазақстан Республикасының заңнамалық және өзге де нормативтік құқықтық актілерін, әдістемелік материалдар мен нұсқаулықтарды.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Мұнай мен су фазаларының бөлінуін өлшеу, тауарлық технологиялық резервуарлардан, тасымалданатын автоцистерналардан техникалық талаптар мен шарттарды ескере отырып сынама алу уақтылығын тексеру

Машықтар:
1. Өлшеу, сынама алу құралдарын қолдану;
2. Арнайы бағдарламалық қамтамасыз етумен жұмыс істеу;
3. Бақылау-өлшеу аспаптарымен жұмыс істеу;
4. Резервуарлық парктерден алынған мұнайдың, мұнай эмульсиясының талдамаларын іріктеуді қамтамасыз етеді;
5. Техникалық талаптар мен жағдайларды ескере отырып, мұнай мен су фазаларының бөлімін өлшеу, технологиялық резервуарлардан, әкелінетін автоцистерналардан алынған сынамаларды іріктеу уақтылығын тексереді;
6. Мұнай және газ дайындау және тасымалдау, мұнай және газ дайындау мен тасымалдаудың технологиялық объектілерінің жұмысының тиімділігін арттыру жолы жөніндегі перспективалық, ағымдағы және жедел тапсырмалар әзірлеуге қатысады;
7. Күзгі-қысқы маусымға ұйымды дайындау жөніндегі іс-шаралар әзірлеуге қатысады.

Білімдер:
1. Мұнай мен газды жинау, дайындау және тасымалдау тәсілдері;
2. Мұнай мен газдың физика- химиялық қасиеттері;
3. Коллектордағы және технологиялық қондырғылардағы сұйықтар мен газдың қасиеттері мен тәртібі, сондай-ақ мұнай мен газдың негізгі компоненттерінің қасиеттері;
4. Бақылау-өлшеу аспаптары, автоматика және жабдықты қорғау жүйелері жұмысының принциптері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Тауарлық және технологиялық резервуарлық парктердің жұмысы туралы жиынтық жедел есептілікті дайындау



Дағды 1:
Жабдықты техникалық пайдалану бойынша ақпарат жинау

Машықтар:
1. Мұнай мен газды дайындау және тасымалдау технологиясының бұзылуын анықтау;
2. Авариялардың және жабдықтың істен шығуының себептерін тексеру;
3. Қажетті материалдарды, статистикалық есептілік деректерін жинауды, өңдеуді және жинақтауды жүзеге асыру;
4. Жабдықтарды күрделі жөндеуге беру үшін қажетті материалдар мен жабдықтардың төлқұжаттарын жинау;
5. Цехтың технологиялық жабдығын қауіпсіз және техникалық дұрыс пайдалануды қамтамасыз етуге, мұнай және газ дайындау мен тасымалдау технологиясының сақталуын бақылауға қатысады.

Білімдер:
1. Экономика, өндірісті ұйымдастыру, еңбек және басқару негіздері;
2. Технологиялық жабдықты, бақылау-өлшеу аппаратурасын, құралды техникалық пайдалану және қызмет көрсету ережесі;
3. Өнімді тасымалдау кезінде техникалық ақаулықтардың, авариялардың және асқынулардың туындау себептері мен шарттары, олардың алдын алу және жою тәсілдері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Мұнай тасымалдау объектілерінде есептілікті жүргізу

Машықтар:
1. Материалдарды дайындау және тапсырылатын мұнайдың шығынын қысқарту және сапасын арттыру бойынша қосалқы есептерді орындау;
2. Мұнай мен газды дайындауға және айдауға арналған химиялық реагенттер, материалдар, отын, электр энергиясы шығынының есебін жүргізу;
3. Тауарлық және резервуарлық парктер жұмысы туралы жиынтық жедел есептілік дайындайды.

Білімдер:
1. Энергия тұтынудың үнемді режимдерін іске асыруға қатысты нормативтік және әдістемелік материалдар;
2. Мұнай тасымалдау объектілерінде есепке алу мен есептілікті жүргізуге қатысты нормативтік және әдістемелік материалдар.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Дәлдік
Техникалық сауаттылық
Ұқыптылық
Команды мүшесі ретінде тиімді жұмыс істеу
Міндеттерді орындаудағы орындаушылық және дәлдік
Өз жұмысы мен команда жұмысы үшін жауапкершілік
Кәсіптік біліктілігі мен икемділігін өз бетінше дамыту қабілеті

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1. ҚР СТ 3362-2019 "Магистральдық мұнай құбырлары. Техникалық пайдалану";
2. Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрінің 2014 жылғы 30 желтоқсандағы № 354 бұйрығымен бекітілген магистральдық құбырларды пайдалану кезінде өнеркәсіптік қауіпсіздікті қамтамасыз ету қағидалары (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу Тізілімінде № 10240 болып тіркелген);
3. ҚР СТ 2079-2010 "Магистральдық мұнай құбырлары. Газ қауіпті жұмыстарды қауіпсіз жүргізуді ұйымдастыру"; 4. ҚР СТ 2080-2022 "Магистральдық мұнай құбырлары. Өрт қауіпсіздігі"; 5. ҚР СТ 2081-2011 "Магистральдық мұнай құбырлары. Пайдалану кезіндегі қауіпсіздік талаптары".

СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

6

Мұнай және газ дайындау және тасымалдау жөніндегі инженер

15. Кәсіптің карточкасы "Мұнай ысыту пештерінің операторы":

Топтың коды:

8112-2

Қызмет атауының коды:

8112-2-004

Кәсіптің атауы:

Мұнай ысыту пештерінің операторы

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

3

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

БТБА немесе БА байланысы жоқ

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
ТжКБ (жұмысшы кәсіптер)

Мамандық:
Мұнай мен газды қайта өңдеу технологиясы

Біліктілік:

Білім деңгейі:
негізгі орта білім

Мамандық:
-

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Қажет емес

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Қажет емес

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:

8187-1-011 - Технологиялық қондырғылардың операторы

Қызметтің негізгі мақсаты:

Мұнайды жылыту пештерінің технологиялық процесін қолдау

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Мұнай ысыту пештерінің жұмысын қамтамасыз ету

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Мұнай ысыту пештерінің жұмысын қамтамасыз ету



Дағды 1:
Мұнайды ысыту пештерін қарау

Машықтар:
1. Мұнайды ысыту пештерінің техникалық жай-күйіне тексеру жүргізу
2. Тексеру нәтижелері бойынша одан әрі іс-қимылдарды анықтау
3. Сыртқы тексеру кезінде сорғы және компрессорлық агрегаттардың, ысыту пештерінің, жылу алмастырғыштардың, металл конструкциялардың қорғаныш жерге тұйықталуының, суды алдын ала ағызу қондырғыларының және автоматика құралдарының ақауларын анықтау
4. Отын және мұнай беру желілеріндегі арматураның, жыланшалардың, құбыр торларының, аспалар мен тіректердің, құрылыс конструкцияларының, іргетастардың және т. б. техникалық жай-күйін бағалау
5. Биіктік құрылыстарында жұмыстарды жүзеге асыру
6. Өрт сөндіру жүйесін пайдалану дағдыларын меңгеру
7. Тексеру актілерін құру

Білімдер:
1. Пештің техникалық сипаттамалары
2. Мұнайды қыздырудың технологиялық режимдері
3. Пештің жай-күйіне көзбен шолып бақылауды жүзеге асыру тәртібі
4. Сорғы және компрессорлық агрегаттарды пайдалану жөніндегі нұсқаулықтар
5. Зиянды заттардың шекті рұқсат етілген шоғырлануы, жарылыс қауіпті заттардың шекті рұқсат етілген шоғырлануы және олардың адамға әсер ету сипаты
6. Ысыту пештерінің ақаулары
7. Мұнай ысыту пештерінде мүмкін болатын аварияларды жою ережесі
8. Қысыммен жұмыс істейтін ыдыстарды пайдалану ережесі
9. Көбікгенератор станциясының, өрт су сорғыш станциясының жабдықтарына, өртке қарсы сумен жабдықтау жүйесіне қызмет көрсету ережесі
10. От және газ қауіпті жұмыстарды қауіпсіз жүргізу жөніндегі нұсқаулық
11. Биіктікте жұмыстарды қауіпсіз жүргізу жөніндегі нұсқаулық
12. Ішкі еңбек тәртібінің тәртібі, ережелері еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау, өндірістік санитария, өрт қауіпсіздігі талаптары

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Мұнайды ысыту пештерінің қауіпсіз жұмысын қамтамасыз етуді бақылау

Машықтар:
1. Сорғы және компрессорлық агрегаттардың, ысыту пештерінің, жылу алмастырғыштардың, бақылау-өлшеу аспаптарының, суды алдын ала түсіру қондырғыларының жұмыс қабілеттілігін көзбен және есту арқылы анықтау
2. Құбырларды қысыммен сынауды жүргізу

Білімдер:
1. Сорғы және компрессорлық агрегаттардың, ысыту пештерінің, жылу алмастырғыштардың, автоматика құралдарының, металл конструкциялардың жерге тұйықталуының, суды алдын ала ағызу қондырғыларының мақсаты, жіктелуі, құрылысы, жұмыс қағидаттары
2. Нормативтік-технологиялық параметрлер, технологиялық қорғау, блоктау және сигнал беру қондырғыларының карталары, технологиялық жабдық жұмысының технологиялық режимдерінің карталары

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 3:
Технологиялық процестің параметрлерін реттеу

Машықтар:
1. Ысыту пештерінің жұмысқа қосу тәсілдерін меңгеру
2. Ысыту пештерінің жұмысының технологиялық режиміне шығару тәсілдерін меңгеру
3. Ысыту пештерінің жұмысын тоқтату процесін басқару
4. Жөндеуден технологиялық жабдықты қабылдау
5. Технологиялық жабдықтарды сынау дағдысын меңгеру

Білімдер:
1. Пештерді пайдалану жөніндегі нұсқаулық
2. Мұнайды жылыту процесінің технологиялық картасы және технологиялық регламенті
3. Үлгілік жөндеу жұмыстарының тізбесі мен көлемі

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жауапкершілік
Күйзеліске тұрақтылық
Естуді жақсы қабылдау
Көру жадысы
Қойылған міндетке шоғырлану
Орындаушылық
Мәселелерді шеше білу (типтік мәселелер)

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1. ҚР СТ 3362-2019 "Магистральдық мұнай құбырлары. Техникалық пайдалану"
2. Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрінің 2014 жылғы 30 желтоқсандағы № 354 бұйрығымен бекітілген магистральдық құбырларды пайдалану кезінде өнеркәсіптік қауіпсіздікті қамтамасыз ету қағидалары (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 10240 болып тіркелген).
3. ҚР СТ 2079-2010 "Магистральдық мұнай құбырлары. Газ қауіпті жұмыстарды қауіпсіз жүргізуді ұйымдастыру". 4. ҚР СТ 2080-2022 "Магистральдық мұнай құбырлары. Өрт қауіпсіздігі" 5. ҚР СТ 2081-2011 "Магистральдық мұнай құбырлары. Пайдалану кезіндегі қауіпсіздік талаптары"

СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

4

Мұнай мен газды дайындау және тасымалдау жөніндегі техник

5

Газ шаруашылығы, жылыту пеші және қазандық мастері

16. Кәсіптің карточкасы "Отқа беріктеуші":

Топтың коды:

7124-1

Қызмет атауының коды:

7124-1-004

Кәсіптің атауы:

Отқа беріктеуші

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

3

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

3-шығарылым. "Жұмыстар мен жұмысшы кәсіптерінің бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығын (3-шығарылым) бекіту туралы" 2019 жылғы 30 шілдедегі № 388 Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің бұйрығы. (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 19169 болып тіркелген).
§244-246. Отқа төтеп беруші

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
ТжКБ (жұмысшы кәсіптер)

Мамандық:
Мұнай мен газды қайта өңдеу технологиясы

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
негізгі орта білім

Мамандық:
-

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Жұмыс тәжірибесі кемінде 6 ай

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Қажет емес

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:


Қызметтің негізгі мақсаты:

Мұнай жылыту пештерінің беттерінің отқа төзімділігін (оттөзімділігін) қамтамасыз ету

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Құбырлы мұнайды жылыту пештерінің бетін отқа төзімді құрамдармен жөндеу жөніндегі жұмыстарды орындау

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Құбырлы мұнайды жылыту пештерінің бетін отқа төзімді құрамдармен жөндеу жөніндегі жұмыстарды орындау



Дағды 1:
Құбырлы мұнайды жылыту пештерінің бетін отқа төзімді құрамдармен жөндеу жөніндегі жұмыстарды орындау

Машықтар:
4-разряд:
1. Әдеттегі қыш кірпіштер мен волокнисті тақталардан, сондай-ақ отқа төзімді кірпіштен - массивтерден, төсемдерден, едендерден және қосымшалардан түзетін тікелей қабырғаларды төсеу
2. Қазандықтар мен вагранкалардағы қыш құймаларды жөндеу және орнату
3. Газ және ауа құбырларын футеровка кезінде отқа төзімді қабырғаларды оқшаулау
4. Отқа төзімді бетондармен және изоляциялық қоспалармен жылжымалы подтар мен табақшаларды, есіктерді толтыру және саңылауларды жабу
5. Қазандықтарды оқшаулау және қазандық блогына бетон қоспаларын төсеу
6. Отқа төзімді қоспалармен сыртқы беттерге торкрет қоспаларын себу
7. Пеш агрегаттарын, мұздатқыштарды колосникпен, циклонды жылу алмастырғыштарды, конвейерлік кальцинаторларды, декарбонизаторларды, кептіргіш барабандарды, шаң камераларын, түтін түтектері мен жану пештерін жоғары білікті отқа төзімді маманның басқаруымен футеровка жасау
8. Футеровкалық қабырғалардың тігістерін құю және тазалау
5-разряд:
4-разряд машықтарына қосымша:
1. Қалыпты және пішінді отқа төзімді кірпіштен регенераторлардың қабырғаларын қалау
2. Регенераторлар мен кокс камераларының қабаттасуын қалау
3. Регенераторлар мен ауа жылытқыштардың саптамаларын қалау
4. Арнайы мақсаттағы күмбездер, өтпелі каналдар және балқыту агрегаттарының басқа да бөлшектерін қалау
5. Есіктер мен көтергіштерді төсеу
6. Қарапайым саздан және жылу оқшаулағыш кірпіштен жасалған қисық қабырғаларды, қоймалар мен пештердің аркаларын қалау
7. 2 мм-ге дейінгі тігістердің қалыңдығы кезінде пештердің жұмыс ошақтарының, қоймалары мен аркаларының отқа төзімді кірпішінен қалау
8. Ауа және газ құбырларын отқа төзімді кірпішпен қаптау
9. От жағу және от жағу белдіктерін отқа төзімді төсеу
10. Пешке төзімді блоктардан өнеркәсіптік пештер конструкцияларының құрастырмалы элементтерін монтаждау
11. Қазандықтарға күрделі шойын гарнитурасын орнату
12. Көміртекті массаны тігістерге және көміртекті блоктар арасындағы саңылауларға соғу
13. Көміртекті массадан тегістеу қабатын төсеу
14. Домна қабығының түбіне ыстыққа төзімді ерітінді немесе көміртекті паста құю
6-разряд:
5-разряд машықтарына қосымша:
1. 1 мм-ге дейін қалыңдығы бар пештердің қабырғаларының, тіректерінің, қоймаларының және аркаларының барлық түрлерін отқа төзімді материалдармен қалау
2. Көміртекті блоктарды құрғақ және пастаға салыңыз
3. Кокс пештерінің бастарын төсеу, регистрлер мен оттықтарды орнату
4. Кокс батареясын төсеу аяқталғаннан кейін саптаманың жоғарғы қатарын төсеу
7-разряд:
6-разряд машықтарына қосымша:
1. Газ-мазутты қыздырғыштарды ыстыққа төзімді ерітіндіде фасонды кірпішпен қаптау
2. Қазандық қоймасының бетін ыстыққа төзімді бетонмен қаптау

Білімдер:
4-разряд:
1. Фасонды отқа төзімді және термоизоляциялық бұйымдар, көміртекті және ыстыққа төзімді блоктар, волокнисті тақталар мен ыстыққа төзімді бетондардың түрлері мен маркалары, олардың қабылдау және сақтау тәртібі
2. Жылу оқшаулағыш бетондардың түрлері мен маркалары
3. Өнеркәсіптік пештер элементтерінің қалау сапасына қойылатын талаптар
4. Отқа төзімді қоспалармен торкреттеу әдістері
5. Пеш агрегаттарының футеровка аймақтары, колосник мұздатқыштары, циклондары бар жылу алмастырғыштар, конвейерлік кальцинаторлар, декарбонизаторлар, кептіргіш барабандар, шаң камералары, түтін түтектері, жану пештері құрылымы
5-разряд:
4-разряд білімдеріне қосымша:
1. Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілері, жылумен газбен жабдықтауға және кәрізге қатысты әдістемелік және нормативтік-техникалық материалдар
2. Пән шегіндегі инженерлік-техникалық талаптар
3. Отқа төзімді материалдарды өңдеуге арналған тетіктердің құрылысы мен пайдалану қағидалары
4. Өнеркәсіптік пештер мен қазандықтарда оларды пайдалану кезіндегі шекті температура
5. Майлау және толтыру құрамы; Өнеркәсіптік пештердің, энергетикалық қазандық агрегаттарының құрылымдық элементтерін қалау сапасына қойылатын талаптар; айналмалы пештердің футерлеу аймақтарының құрылысы
6. Футерлеу материалдарының түрлері, сорттары, нөмірлері, маркалары мен стильдері; отқа төзімді материалдардың сапасына қойылатын талаптар
7. Ішкі еңбек тәртібінің тәртібі, еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау, өндірістік санитария жөніндегі қағидалар, өрт қауіпсіздігі талаптары
6-разряд:
5-разряд білімдеріне қосымша:
1. Өнеркәсіптік пештер мен қазандықтардың құрылымдық элементтерін берілген осьтер мен белгілер бойынша бөлу тәсілдері
2. Көміртекті блоктарды төсеу және қалыңдығы 1 мм дейінгі тігістермен отқа төзімді қалаудың барлық түрлерін орындау тәсілдері
7-разряд:
6-разряд білімдеріне қосымша:
1. Ыстыққа төзімді бетонмен қаптау тәсілдері; орындалатын отқа төзімді жұмыстардың сапасына қойылатын талаптар

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Құбырлы мұнайды жылыту пештерінің бетін отқа төзімді құрамдармен жөндеу жөніндегі жұмыстарды қамтамасыз ету

Машықтар:
Разряд 4:
1. Вагонеткаларды дайындау, қыш бұйымдарын күйдіру кезінде подты отқа төзімді ерітіндімен майлау
2. Стекловар өндірісі мен күйдіру пештерін және басқа пеш жабдықтарын қызмет көрсету және ағымдағы жөндеу
3. Углеродты блоктарды және углеродты қоспаларды дайындау
4. Ұяшықтарды, насадкаларды және ауа қыздырғыштарды тазалау
5. Арнайы ерітінділерді, бетондарды (қышқылға төзімді, ыстыққа төзімді) және изоляциялық қоспаларды қолмен дайындалған қоспалар бойынша дайындау
6. Қыш пен углеродты блоктарды конструктивті түрде және пішіндеу арқылы қолмен өңдеу
7. Арнайы маркалы отқа төзімді фасонды бұйымдарды сұрыптау, сыртқы түрі бойынша фасонды бұйымдарды шығару
8. Арнайы маркалы отқа төзімді бұйымдардан футеровкалық қабырғаларды бұзу
9. Қазандықтардың қарапайым гарнитураларын орнату
10. Футеровкалық кірпіштің мөлшерін және маркасын анықтау
11. Футеровкалық қабырғаларды бекіткіштермен орнату және төсемнің сапасын тексеру
12. Жаңа футеровкалық қабырғаның ескі қабырғаға қосылуын бақылау
5-разряд:
4-разряд машықтарына қосымша:
1. Ішкі беттердің отқа төзімді құрамдарымен торкреттеу (реакторлардан басқа)
2. Фасонды отқа төзімді бұйымдарды жазықтық бойынша қолмен конструктивті кесу
3. Отқа төзімді кірпіш пен көміртекті блоктарды механикаландырылған өңдеу
4. Отқа төзімді бұйымдарды оттықтарға, лаздарға салу
5. Көлденең және тік температуралық тігістерді орнату
6. Бетон қоспаларын от жағу қысымы орнында, экрандар (қазандықтар) құбырларын бекіту белдіктеріне, түйісу орындарына төсеу
7. Тығыздағыш жабынды және басылған массаларды қолдану
8. Пеш агрегаттарын, торлы тоңазытқыштарды, циклонды жылу алмастырғыштарды, конвейерлік кальцинаторларды, декарбонизаторларды, кептіру барабандарын, шаң камераларын, түтін мұржаларын, оттықтарды төсеу
9. Ыстық және суық жағдайларда жөндеу жұмыстарын жүргізу
10. Қаптауға жататын учаскелердің өлшемдерін және қаптау кірпішінің қажетті саны мен ассортиментін анықтау
11. Отқа төзімді материалдарды өңдеу
12. Байланыстырушы ерітінділерді дайындау
13. Төсеу тігістерін толтыру және тазалау. Қалау сапасын тексеру
14. Жаңа төсемді ескі төсеммен жұптастыруды бақылау
6-разряд:
5-разряд машықтарына қосымша:
1. Қазандықты сызбалар бойынша төсеу үшін белгілеу
2. Отқа төзімді кірпіш пен пішінделген бұйымдарды қолмен пішіндеу
3. Реакторлардың отқа төзімді құрамдарымен торкреттеу
7-разряд:
6-разряд машықтарына қосымша:
1. Бу қазандықтарының конвективті білігінің артқы қабырғаларын қалау
2. Шұңқырды нығайту

Білімдер:
Разряд 4:
1. Өнеркәсіптік пештер элементтерінің қалау сапасына қойылатын негізгі талаптар
2. Отқа төзімді қоспалармен торкреттеу әдістері
3. Пеш агрегаттарының футеровка аймақтары, колосник мұздатқыштары, циклондары бар жылу алмастырғыштар, конвейерлік кальцинаторлар, декарбонизаторлар, кептіргіш барабандар, шаң камералары, түтін түтектері, жану пештерін жасау әдістері
4. Растворларды дайындау, қалау процесінде ерітінділерді бекіту, футеровкалық қабырғалардағы тігістерді құю және тазалау ережелері, топтық кірпішті төсеу әдістері
5. Қабырғалардың сапасын тексеру әдістері
6. Футеровкалық жұмыстарда қолданылатын механизмдер
5-разряд:
3-разряд білімдеріне қосымша:
1. Әр түрлі аймақтардағы футерлеу жұмысының шарттары; футерлеуге жататын учаскелердің мөлшерін айқындау ережелері мен тәсілдері
2. Футерлеуге арналған кірпіштің мөлшерін анықтау әдістері
3. Футерлеу материалдарының әртүрлі сорттарын, маркалары мен стильдерін сұрыптау және іріктеу тәсілдері
4. Футерлеуді қалау, ерітінділерді дайындау және кірпішті бекіту, буындарды құю және тазалау тәсілдері
5. Құлып кірпішті төсеу тәсілдері; футерлеу сапасын тексеру тәсілдері
6-разряд:
5-разряд білімдеріне қосымша:
1. Болат конструкциялармен қаптаманы артикуляциялау тәсілдері
7-разряд:
6-разряд білімдеріне қосымша:
1. Отқа төзімді материалдардың физикалық-техникалық қасиеттері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Дәлдік
Техникалық сауаттылық
Ұқыптылық
Топ мүшесі ретінде тиімді жұмыс істеу
Тапсырмаларды орындаудағы дәлдік

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1. ҚР СТ 3362-2019 "Магистральдық мұнай құбырлары. Техникалық пайдалану".
2. Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрінің 2014 жылғы 30 желтоқсандағы № 354 бұйрығымен бекітілген магистральдық құбырларды пайдалану кезінде өнеркәсіптік қауіпсіздікті қамтамасыз ету қағидалары (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 10240 болып тіркелген).
3. ҚР СТ 2079-2010 "Магистральдық мұнай құбырлары. Газ қауіпті жұмыстарды қауіпсіз жүргізуді ұйымдастыру". 4. ҚР СТ 2080-2022 "Магистральдық мұнай құбырлары. Өрт қауіпсіздігі".
5. ҚР СТ 2081-2011 "Магистральдық мұнай құбырлары. Пайдалану кезіндегі қауіпсіздік талаптары".

СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

3

Мұнайды қыздыру пешінің операторы

17. Кәсіптің карточкасы "Отқа беріктеуші":

Топтың коды:

7124-1

Қызмет атауының коды:

7124-1-004

Кәсіптің атауы:

Отқа беріктеуші

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

2

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

3-шығарылым. "Жұмыстар мен жұмысшы кәсіптерінің бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығын (3-шығарылым) бекіту туралы" 2019 жылғы 30 шілдедегі № 388 Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің бұйрығы. (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 19169 болып тіркелген).
§241. Отқа төтеп беруші

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
негізгі орта білім

Мамандық:
-

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Қажет емес

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Қажет емес

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:

-

Қызметтің негізгі мақсаты:

Мұнай жылыту пештерінің беттерінің отқа төзімділігін (оттөзімділігін) қамтамасыз ету

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Құбырлы мұнайды жылыту пештерінің бетін отқа төзімді құрамдармен жөндеу жөніндегі жұмыстарды орындау

Қосымша еңбек функциялары:

-

Еңбек функциясы 1:
Құбырлы мұнайды жылыту пештерінің бетін отқа төзімді құрамдармен жөндеу жөніндегі жұмыстарды орындау



Дағды 1:
Отқа төзімді материалдарды дайындау және өңдеу

Машықтар:
2-разряд:
1. Құрылыс және қарапайым отқа төзімді ерітінділерді қолдан дайындау
2. Отқа төзімді қалыпты, оқшаулағыш, сазды қарапайым кірпіш пен талшықты материалдар негізіндегі бұйымдарды сұрыптау
3. Отқа төзімді ұнтақтарды елеу
4. Әйнек қоспамен құмыралардың тосқауылдарын құйғаннан кейін сылау

Білімдер:
2-разряд:
1. Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілері, жылумен газбен жабдықтауға және кәрізге қатысты әдістемелік және нормативтік-техникалық материалдар
2. Пән шегіндегі инженерлік-техникалық талаптар
3. Отқа төзімді заттардың негізгі түрлері
4. Құрылыс және қарапайым отқа төзімді ерітінділерді қолмен дайындау тәсілдері
5. Ішкі еңбек тәртібінің тәртібі, еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау, өндірістік санитария жөніндегі қағидалар, өрт қауіпсіздігі талаптары

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Отқа төзімді материалдарды бөлшектеу, тазалау және төсеу

Машықтар:
2-разряд:
1. Қарапайым кірпіштен жасалған массивтер мен төсемдерді ажырату
2. Отқа берік кірпішті балшық пен ерітіндіден тазалау
3. Отқа беріктерді қатарға және табандықтарға қалап қатпарлау
3-разряд:
2-разряд машықтарына қосымша:
1. Қыштан жасалған әдеттегі, изоляциялық кірпіштер мен волокнисті тақталардан массивтер мен төсемдерді төсеу
2. Половнякпен қуыс жерлерді толтыру және оларды қаландыру
3. Құрылыс қыштарын ұнтақ тәрізді материалдармен, асбест картондармен және арқанмен оқшаулау
4. Асбест арқанымен немесе минераловат плиталарымен экран түтікшелерінің (қазандықтар) төсемдерден өту орындарын оқшаулау
5. Отқа төзімді ерітінділерді (арнайы емес) және ыстыққа төзімді бетондарды қолмен дайындау
6. Отқа төзімді материалдарды дайындау (кесу, сындыру, тегістеу, конструктивті түрде кесу және пішіндеу)
7. Отқа төзімді фасонды бұйымдарды (арнайы маркалардан басқа) сұрыптап, штабельдерге жинақтау
8. Отқа төзімді кірпіштен және фасонды бұйымдардан (арнайы маркалардан басқа) салынған қабырғаларды бұзу
9. Футеровканы үзу
10. Футеровкалық кірпішті сұрыптау және таңбалау

Білімдер:
2-разряд:
1. Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілері, жылумен газбен жабдықтауға және кәрізге қатысты әдістемелік және нормативтік-техникалық материалдар
2. Отқа төзімді заттарды сұрыптау ережелері
3. Қарапайым кірпіштен қалауды бөлшектеу тәсілдері
3-разряд:
2-разряд білімдеріне қосымша:
1. Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілері, жылу-газбен жабдықтау және кәріз жүйелеріне қатысты әдістемелік және нормативті-техникалық материалдар
2. Дисциплина аясындағы инженерлік-техникалық талаптар
3. Каолиндік талшық негізіндегі негізгі отқа төзімді материалдар, ерітінділер және бұйымдардың түрлері мен мақсаты
4. Отқа төзімді материалдарға қойылатын негізгі сапа талаптары, олардың пішіні мен өлшемдері
5. Жұмысқа қажетті құралдар мен жабдықтарды дайындау ережелері
6. Отқа төзімді материалдарды тасымалдау және сақтау әдістері
7. Ішкі еңбек тәртібі, еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау, өндірістік санитария, өрт қауіпсіздігі талаптары

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Дәлдік
Техникалық сауаттылық
Ұқыптылық
Топ мүшесі ретінде тиімді жұмыс істеу
Тапсырмаларды орындаудағы дәлдік

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1. ҚР СТ 3362-2019 "Магистральдық мұнай құбырлары. Техникалық пайдалану" 2. Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрінің 2014 жылғы 30 желтоқсандағы № 354 бұйрығымен бекітілген магистральдық құбырларды пайдалану кезінде өнеркәсіптік қауіпсіздікті қамтамасыз ету қағидалары (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 10240 болып тіркелген).
3. ҚР СТ 2079-2010 "Магистральдық мұнай құбырлары. Газ қауіпті жұмыстарды қауіпсіз жүргізуді ұйымдастыру".
4. ҚР СТ 2080-2022 "Магистральдық мұнай құбырлары. Өрт қауіпсіздігі".
5. ҚР СТ 2081-2011 "Магистральдық мұнай құбырлары. Пайдалану кезіндегі қауіпсіздік талаптары".

СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

3

Мұнайды қыздыру пешінің операторы

4-ші тарау. Кәсіптік стандарттың техникалық деректері

      18. Мемлекеттік органның атауы:

      Қазакстан Республикасының Энергетика министрлігі

      Орындаушы:

      Бердіғұлов Мирас Мақсатұлы,

      +7 (717) 278 69 82, m.berdigulov@energo.gov.kz

      19. Әзірлеуге қатысатын ұйымдар (кәсіпорындар):

      Қазақстан Республикасы Энергетика министрлігі

      Жоба жетекшісі:

      Каирбекова Дана Айтбаевна

      E-mail: kairbekova@kaztransoil.kz

      Телефон нөмірі: +7 (717) 255 53 68

      Орындаушылар:

      Кенжалиев Асылхан Айтбайұлы, +7 (717) 255 50 89,

      kenzhaliev-a@kaztransoil.kz

      Умирбаева Асель Алдияровна, +7 (717) 255 53 68, a.umirbaeva@kaztransoil.kz

      20. Кәсіптік біліктілік жөніндегі салалық кеңес: №2-2026 , 10.06.2026 ж.

      21. Кәсіптік біліктілік жөніндегі ұлттық орган: 23.06.2026 ж.

      22. "Атамекен" Қазақстан Республикасының Ұлттық кәсіпкерлер палатасы: -

      23. Нұсқа нөмірі және шығарылған жылы: Нұсқа 2, 2026 ж.

      24. Болжамды қайта қарау күні: 31.12.2029 ж.

  Қазақстан Республикасы
Энергетика министрінің
міндетін атқарушы
2026 жылғы 5 қазандағы
№ 364-н/қ Бұйрыққа
3-қосымша
Қазақстан Республикасы
Энергетика министрі
2024 жылғы 23 желтоқсандағы
№ 479 бұйрығына
7-қосымша

Кәсіптік стандарт: "Құбыр көлігіндегі коррозияға қарсы қорғаныс (Коррозиядан қорғау)"

1-ші тарау. Жалпы ережелер

      1. Кәсіптік стандарттың қолдану аясы: "Құбыр көлігіндегі коррозияға қарсы қорғаныс (Коррозиядан қорғау)" кәсіптік стандарты "Кәсіптік біліктілік туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 5-бабының 5-тармағына сәйкес әзірленді және мұнай-газ саласында қолданылады. Осы стандартқа сәйкес келетін мамандар мұнай және газ өндірісінде, құбыр көлігінде, теңіз платформаларында және мұнай-газ саласындағы басқа да инфрақұрылым объектілерінде коррозияның алдын алу және бақылаумен айналысады. Осы КС-пен байланысты экономикалық қызметке мұнай және газ қондырғыларының тиімділігі мен қауіпсіздігіне тікелей әсер ететін коррозиядан қорғау жүйелерін жобалау, орнату, пайдалану және техникалық қызмет көрсету кіреді.

      2. Осы кәсіптік стандартта мынадай терминдер, анықтамалар мен қысқартулар қолданылады:

      1) Білім – кəсіби тапсырма шеңберінде іс-əрекеттерді орындау үшін қажетті зерттелген жəне игерілген ақпарат;

      2) Дағды – кəсіби тапсырманы толығымен орындауға мүмкіндік беретін білім мен дағдыларды қолдану мүмкіндігі;

      3) Жөндеу – магистральдық құбырдың және (немесе) оның объектілерінің желілік бөлігінің толық немесе ішінара пайдалану ресурсының жарамдылығын немесе жұмысқа қабілеттілігін қалпына келтіру жөніндегі іс-шаралар (операциялар) кешені;

      4) Қорғаныс жабыны жүйесі – бұл әр қабат белгілі бір функцияны орындайтын көп қабатты жабын;

      5) Машық – кəсіби міндет шеңберінде жеке бірлік іс-əрекеттерді физикалық жəне (немесе) ақыл-оймен орындау қабілеті;

      6) Металдардың коррозиясы – металдар тотығатын немесе оларға тән қасиеттерін жоғалтатын сыртқы ортамен химиялық немесе электрохимиялық өзара әрекеттесу салдарынан металдар мен қорытпалардың бұзылуы;

      7) Техникалық диагностика – құбырдың техникалық жай-күйін анықтауға арналған жұмыстар мен ұйымдастырушылық-техникалық іс-шаралар кешені;

      8) Техникалық қызмет көрсету – жабдық элементтерінің уақытынан бұрын тозуын немесе олардың бұзылуын болдырмауға, жөндеуаралық кезеңде жабдықтың сенімді жұмысын қамтамасыз етуге бағытталған іс-шаралар кешені;

      9) Салалық біліктілік шеңбері – орындалатын жұмыстардың күрделілігіне және салада пайдаланылатын білімдердің, іскерліктер мен құзыреттердің сипатына қарай Қазақстан Республикасының Ұлттық сабақ сыныптауышы, ұлттық біліктілік шеңбері негізінде әзірленеді және деңгейлер бойынша маманның біліктілігіне қойылатын талаптарды жіктейтін құжат.

      3. Осы кәсіптік стандартта мынадай қысқартулар қолданылады

      1) КИ – коррозия ингибиторы;

      2) ҚЖЖ – қорғаныш жабын жүйесі;

      3) ТТ – техникалық талаптар;

      4) ББ – бұзбайтын бақылау;

      5) КС – кәсіби стандарт;

      6) СБШ – салалық біліктілік шеңберіации;

      7) БТБА, БА – жұмысшылардың жұмыстары мен кәсіптерінің бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығы.

2-ші тарау. Кәсіптік стандарттың паспорты

      4. Кәсіптік стандарттың атауы: Құбыр көлігіндегі коррозияға қарсы қорғаныс (Коррозиядан қорғау)

      5. Кәсіптік стандарттың коды: H49500163

      6. ЭҚЖЖ секциясын, бөлімін, тобын, сыныбын және кіші сыныбын көрсету:

      H Көлік және қоймалау

      49 Құрлық және құбырмен жүретін көліктің қызметі

      49.5 Құбыр көлігінің қызметі

      49.50 Құбыр көлігінің қызметі

      49.50.0 Құбыр көлігінің қызметі

      7. Кәсіптік стандарттың қысқаша сипаттамасы: "Коррозиядан қорғау" кәсіптік стандарты материалдар мен конструкциялардың коррозиясының алдын алу және олармен күресу саласындағы мамандардың құзыретіне қойылатын талаптарды анықтайды. Ол коррозия ғылымының негіздерін, коррозия процестерін диагностикалау және талдау әдістерін, сондай-ақ коррозиядан қорғау құралдары мен технологияларын қамтиды.

      8. Кәсіптер карточкаларының тізімі:

      1) Қорғаныс жабындарының жүйелері жөніндегі сарапшы - 7 СБШ-нің деңгейі

      2) Қорғаныс жабыны жүйелерінің инженер-жобалаушысы - 6 СБШ-нің деңгейі

      3) Электр-химиялық қорғау және әуе желілері жөніндегі инженер - 6 СБШ-нің деңгейі

      4) Коррозияға қарсы күрес жөніндегі инженер - 6 СБШ-нің деңгейі

      5) Коррозияға қарсы күрес жөніндегі басшы (бөлімшелер) - 6 СБШ-нің деңгейі

      6) Қорғаныс жабындары жүйесінің инспекторы - 5 СБШ-нің деңгейі

      7) Құбырларды қорғау жөніндегі инспектор - 5 СБШ-нің деңгейі

      8) Газмұнай өнімдерін оқшаулауға арналған машинаның машинисi - 3 СБШ-нің деңгейі

3-ші тарау. Кәсіптер карточкалары

9. Кәсіптің карточкасы "Қорғаныс жабындарының жүйелері жөніндегі сарапшы":

Топтың коды:

2147-4

Қызмет атауының коды:

2147-4-023

Кәсіптің атауы:

Қорғаныс жабындарының жүйелері жөніндегі сарапшы

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

7

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:

-

БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

БТБА немесе БА-мен байланыс жоқ

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
жоғары оқу орнынан кейінгі білім (магистратура, резидентура)

Мамандық:
Физикалық және химиялық ғылымдар

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Кемінде 7 жылдық жұмыс тәжірибесі. 3-қосымша еңбек функциясымен байланысты қызметті жүзеге асыру кезінде қорғаныс жабындары жүйелері саласындағы қызметті жүзеге асырумен байланысты бейін бойынша біліктілікті арттырудың қосымша кәсіби бағдарламаларынан өту қажет 3-деңгей.

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Қажет емес

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:

-

Қызметтің негізгі мақсаты:

Қорғаныс жабындарының жүйелерін сараптау

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Бетті дайындау және қорғаныс жабындарының жүйелерін салу жөніндегі жұмыстардың сапасын бағалау
2. Қорғаныс жабындары жүйелерінің техникалық құжаттамасын бағалау

Қосымша еңбек функциялары:

1. Қорғаныс жабындары жүйелері бойынша мамандардың кәсіби біліктілік деңгейін бағалау

Еңбек функциясы 1:
Бетті дайындау және қорғаныс жабындарының жүйелерін салу жөніндегі жұмыстардың сапасын бағалау



Дағды 1:
Жұмыстың сапасы мен толықтығын тәуелсіз бағалау: "бетті дайындау және қорғаныс жабынының жүйелерін салу және материалдар мен қорғаныс жабыны жүйелерінің сапасын бақылау" бойынша

Машықтар:
1. Қорғаныс жабыны жүйелерінің күйін диагностикалау.
2. Жобалық, конструкторлық және техникалық құжаттамамен жұмыс істеу.
3. Жобалау және құрылыс саласындағы нормативтік-техникалық құжаттарды қолдану.
4. Коррозиядан қорғау саласындағы нормативтік-техникалық құжаттарды қолдану.
5. Жұмыс нәтижелерін талдау және жүйелеу.
6. Қорғаныс жабындары жүйелерінің пайдалану мерзімі ішінде олардың жай-күйін бағалау.
7. Қорғаныс жабындары жүйесін қолдану бойынша ұсыныстар дайындау.
8. Бағалау нәтижелері бойынша есептер дайындау.

Білімдер:
1. Қорғаныс жабындары жүйелерінің техникалық шарттары мен мемлекеттік стандарттары.
2. ҚР өндірістік объектілерін коррозиядан қорғау жөніндегі, сондай-ақ халықаралық және салалық регламенттер мен нормалар.
3. Бақылау-өлшеу аспаптарының құрылысы, мақсаты және қолдану шарттары.
4. Жоғары тұрған және басқа органдардың қаулылары, өкімдері, бұйрықтары, объектілерді жобалау, салу және пайдалану жөніндегі әдістемелік және нормативтік материалдар.
5. Қорғаныс жабындары жүйелерін қолданудың озық отандық және шетелдік тәжірибесі.
6. Сынақ жүргізу әдістемесі.
7. Беттерді дайындау және қорғаныс жабыны жүйелерін салу технологиясы.
8. Қолданылатын материалдар мен қорғаныс жабындары жүйелерінің сипаттамалары.
9. Қорғаныс жабындарындағы ақаулардың негізгі түрлері.
10. Еңбек заңнамасы, ішкі еңбек тәртібінің тәртібі, еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау, өндірістік санитария, өрт қауіпсіздігі талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Қорғаныс жабындары жүйелерінің техникалық құжаттамасын бағалау



Дағды 1:
Қорғаныс жабындарының жүйелеріне техникалық құжаттаманы ресімдеудің толықтығы мен дұрыстығын талдау

Машықтар:
1. Қорғаныс жабындары жүйелеріне техникалық құжаттамаға тәуелсіз бағалау жүргізу;
2. Жобалау, конструкторлық және техникалық құжаттамамен жұмыс істеу;
3. Жобалау және құрылыс саласындағы нормативтік-техникалық құжаттарды қолдану;
4. Коррозиядан қорғау саласындағы нормативтік-техникалық құжаттарды қолдану;
5. Жұмыс нәтижелерін талдау, оның нәтижелерін рәсімдеу
6. Техникалық құжаттама негізінде қорғаныс жабындары жүйелерінің физикалық-механикалық сипаттамаларын талдау;
7. Техникалық құжаттама негізінде қорғаныс жабындары жүйесін қолдану технологиясын талдау;
8. Қорғаныс жабындары жүйелерін зертханалық және тәжірибелік-өнеркәсіптік сынау нәтижелерін талдау

Білімдер:
1. Қорғаныс жабындары жүйелерінің техникалық шарттары мен мемлекеттік стандарттары;
2. Қазақстан Республикасының өндірістік объектілерін коррозиядан қорғау жөніндегі заңнамалық актілер, нормативтік және әдістемелік материалдар, сондай-ақ халықаралық және салалық материалдар.
3. Жоғары тұрған және басқа органдардың қаулылары, өкімдері, бұйрықтары, объектілерді жобалау, салу және пайдалану жөніндегі әдістемелік және нормативтік материалдар;
4. Қорғаныс жабындары жүйелерін қолданудың озық отандық және шетелдік тәжірибесі;
5. Бетті дайындау және қорғаныс жабындарының жүйелерін салу технологиясы;
6. Қорғаныс жабыны жүйелерінің техникалық сипаттамалары;
7. Қорғаныс жабындары жүйесіне техникалық құжаттаманы ресімдеу ережесі

Дағдыны тану мүмкіндігі:

қажет етпейді

Қосымша еңбек функциясы 1:
Қорғаныс жабындары жүйелері бойынша мамандардың кәсіби біліктілік деңгейін бағалау



Дағды 1:
Кандидаттарды біліктілікті бағалауды жүргізу қағидаларымен таныстыру

Машықтар:
1. Біліктілікті бағалау қағидаттарын қолдану;
2. Мәлімделген біліктілік деңгейіне сәйкес үміткерлердің теориялық білімі мен практикалық дағдыларын бағалау
3. Кәсіби біліктілік деңгейін растау үшін кандидаттардың теориялық білімі мен практикалық дағдыларын бағалау мақсатында емтихандық іс-шараларды өткізу
4. Апелляциялық іс-шаралар кезінде кандидаттардың емтихандық іс-шаралардың нәтижелеріне қайта тексеру жүргізу
5. Апелляциялық іс-шаралар кезінде кандидаттардың емтихандық іс-шарал

Білімдер:
1. Біліктілікті бағалауды жүргізу қағидалары;
2. Қазақстан Республикасының қауіпті өндірістік объектілерін коррозиядан қорғау жөніндегі нормативтік құқықтық актілер, сондай-ақ халықаралық және салалық;
3. Біліктілік деңгейінің сәйкестігін растау үшін үміткерлерге қойылатын талаптар;
4. Үміткерлердің білімі мен дағдыларын бағалау әдістері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

қажет етпейді

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жауапкершілік
Тез шешім қабылдай білу
Зейінді шоғырландыру және бақылау
Ақпаратты іздеу және талдау
Тіл тапқыштық
ұйымшылдық
қорытынды жасау және ақпаратпен сауатты жұмыс жасау қабілеті
Жаңа технологиялар мен жаңа тәсілдерге үнемі үйреніп жүру.

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

ҚР СТ ИСО 21457:2011, Мұнай, мұнай-химия және газ өнеркәсібі. Мұнай және газ өндіру жүйелері үшін материал таңдау және коррозияны бақылау

СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

6

Коррозияға қарсы күрес жөніндегі инженер

6

Қорғаныс жабыны жүйелерінің инженер-жобалаушысы

10. Кәсіптің карточкасы "Қорғаныс жабыны жүйелерінің инженер-жобалаушысы":

Топтың коды:

2147-4

Қызмет атауының коды:

2147-4-024

Кәсіптің атауы:

Қорғаныс жабыны жүйелерінің инженер-жобалаушысы

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

6

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

БТБА немесе БА-мен байланыс жоқ

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Сәулет және құрылыс

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Кәсіби салада кемінде 1 жыл.

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Қажет емес

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:

2164-1-001 - Инженер-жобалаушы

Қызметтің негізгі мақсаты:

Қорғаныс жабындары жүйелері бойынша жобалық және/немесе жұмыс құжаттамасын сапалы орындау

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Қорғаныс жабындары жүйелері бойынша жобалық шешімдерді әзірлеу және әзірленетін жобалар мен техникалық құжаттаманың мемлекеттік және мемлекетаралық нормативтерге сәйкестігін қамтамасыз ету
2. Қабылданатын жобалық шешімдер бойынша есептерді орындау
3. Қабылданатын жобалық шешімдерге сәйкес құзыретке кіретін мәселелер бойынша кеңес беру

Қосымша еңбек функциялары:

-

Еңбек функциясы 1:
Қорғаныс жабындары жүйелері бойынша жобалық шешімдерді әзірлеу және әзірленетін жобалар мен техникалық құжаттаманың мемлекеттік және мемлекетаралық нормативтерге сәйкестігін қамтамасыз ету



Дағды 1:
Жобалау үшін бастапқы деректерді талдау және жинау

Машықтар:
1. Жобалық, конструкторлық және техникалық құжаттамамен жұмыс істеу
2. Жобалық шешімдерді әзірлеуге тапсырмаларды дайындауға қатысу
3. Жобалық шешімдерді сабақтас пәндермен келісу
4. Күрделілігі орташа жобалық шешімдерді қабылдау және әзірлеу
5. Коррозиядан қорғау саласында нормативтік-техникалық құжаттарды қолдану
6. Жобалау үшін ақпаратты жинау, талдау және жүйелеу
7. Жобалау және құрылыс саласындағы нормативтік-техникалық құжаттарды қолдану

Білімдер:
1. ҚР қауіпті өндірістік объектілерін коррозиядан қорғау жөніндегі, сондай-ақ халықаралық және салалық нормалар
2. Қауіпті өндірістік объектілерді жобалау кезіндегі өнеркәсіптік қауіпсіздік талаптары
3. Жобалау әдістері
4. Жоғары тұрған және басқа органдардың қаулылары, өкімдері, бұйрықтары, объектілерді жобалау, салу және пайдалану жөніндегі әдістемелік және нормативтік материалдар
5. Жобалау мен құрылыстың озық отандық және шетелдік тәжірибесі
6. Жобаланатын объектілерге экономикалық, экологиялық нормалар
7. Ішкі еңбек тәртібі, еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау, өндірістік санитария, өрт қауіпсіздігі талаптары

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Пайдалану шарттары мен мерзімдеріне сәйкес қорғаныс жабындарының жүйесін қолдану бойынша жобалық шешімдерді дайындау

Машықтар:
1. Жобалық шешімдерді әзірлеуге арналған тапсырмаларды дайындауға қатысу
2. Объектілерді жобалау алдындағы тексеру
3. Жобалық шешімдерді сабақтас пәндермен үйлестіру және байланыстыру
4. Коррозиядан қорғаудың оңтайлы шешімін таңдау үшін қорғаныс жабыны жүйелерінің шешімдерінің қасиеттері мен қасиеттерін негіздеп анықтау
5. Қорғаныс жабыны жүйелерін қолдана отырып, коррозиядан қорғау шешімдерінің әзірленген нұсқаларын талдау
6. Күрделілігі орташа жобалық шешімдерді қабылдау және әзірлеу
7. Коррозиядан қорғау саласындағы нормативтік-техникалық құжаттарды қолдану

Білімдер:
1. Сәулет, қала құрылысы және құрылыс саласындағы ҚР заңнамалық, нормативтік құқықтық актілерінің және нормативтік-техникалық құжаттарының талаптарын білу, ағымдағы өзгерістер
2. Объектілерді жобалау, салу, пайдалану жөніндегі басшылыққа алынатын материалдарды, жобалау мен құрылыстың озық отандық және шетелдік тәжірибесі
3. ҚР қауіпті өндірістік объектілерін коррозиядан қорғау жөніндегі нормаларды, сондай-ақ халықаралық және салалық нормалар (қорғаныс жабындары жүйелері мен нұсқаулықтарға арналған ТШ, қорғалатын объектінің ерекшеліктерін және оны пайдалану шарттарын ескеретін технологиялық регламенттер немесе карталар)
4. Өрт қауіпсіздігі, экология, еңбекті қорғау жөніндегі нормативтік құжаттар
5. Қауіпті өндірістік объектілерді жобалау кезіндегі өнеркәсіптік қауіпсіздік талаптары
6. Ішкі еңбек тәртібі, еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау, өндірістік санитария, өрт қауіпсіздігі талаптары

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 3:
Жобалық және жұмыс құжаттамасын әзірлеу

Машықтар:
1. Жобалау процесіне қатысушылар арасындағы құжат айналымы процесін қамтамасыз ету (құжаттарды жасау; шешімдердің келісілуін бақылау; құжаттарды сақтауды және беруді ұйымдастыру; есептерді жедел жасау) және кез келген жобалық шешімдердің өзгеруі (себептері мен жауапты тұлғаларын көрсете отырып) туралы ақпаратты енгізу үшін жалпы деректер ортасын қолдану (жобаны ҚОАҮТ қолдана отырып іске асыру кезінде)
2. Нормативтік-техникалық құжаттамаға және әзірлеуге арналған тапсырмаға сәйкес жұмыстар мен материалдар көлемінің схемаларын, ерекшеліктерін, ведомостарын жасау және ресімдеу
3. Коррозиядан қорғау саласындағы кәсіби қызметте ақпараттық және ақпараттық-коммуникациялық технологиялардың заманауи құралдарын пайдалану
4. Коррозиядан қорғау саласындағы нормативтік-техникалық құжаттарды қолдану
5. Нормобақылау, сараптама ескертулері және келісуші және бекітуші инстанциялардың шешімдері бойынша анықталған сәйкессіздіктерге сәйкес жобалық құжаттамаға немесе PIM-ге (жобаны ҚОАҮТ қолдана отырып іске асыру кезінде) өзгерістер мен толықтыруларды уақтылы енгізу

Білімдер:
1. Техникалық есептеулерді орындаудың негізгі әдістері мен құралдарын, қолданылатын материалдардың негізгі сипаттамаларын, әзірленетін қорғаныс жабындарының жүйелерін дайындау технологиясы мен техникалық пайдалану шарттарын білу
2. ҚР қауіпті өндірістік объектілерін коррозиядан қорғау жөніндегі нормаларды, сондай-ақ халықаралық және салалық (қорғаныс жабындары жүйелеріна арналған ТШ және нұсқаулықтарды, қорғалатын объектінің ерекшеліктерін және оны пайдалану шарттарын ескеретін технологиялық регламенттер немесе карталарды) білу
3. Объектілерді жобалау, салу, пайдалану бойынша басшылыққа алынатын материалдарды, жобалау мен құрылыстың озық отандық және шетелдік тәжірибесін білу
4. ҚОАҮТ қолдану бойынша ҚР нормативтік-техникалық құжаттарын білу
5. ҚОАҮТ бойынша ұйымының стандартын білу
6. Ішкі еңбек тәртібі, еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау, өндірістік санитария, өрт қауіпсіздігі талаптары

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Қабылданатын жобалық шешімдер бойынша есептерді орындау



Дағды 1:
Қорғаныс жабындарының жобаланған жүйелері бойынша техникалық-экономикалық есеп

Машықтар:
1. Жобалау, конструкторлық және техникалық құжаттамамен жұмыс істеу
2. Техникалық-экономикалық есептеулерді жобалау және жүргізу әдістерін жүргізу
3. Қабылданатын жобалық шешімдердің экономикалық есептеулерін және техникалық-экономикалық негіздемесін жүргізу
4. Технологиялық процестердің қауіптілігін талдау және коррозияға байланысты апаттар қаупін сандық талдау жүргізу
5. Жұмысты басқару

Білімдер:
1. ҚР қауіпті өндірістік объектілерін коррозиядан қорғау жөніндегі, сондай-ақ халықаралық және салалық нормалар
2. Қауіпті өндірістік объектілерді жобалау кезіндегі өнеркәсіптік қауіпсіздік талаптары
3. Жоғары тұрған және басқа органдардың қаулылары, өкімдері, бұйрықтары, объектілерді жобалау, салу және пайдалану жөніндегі әдістемелік және нормативтік материалдар
4. Әзірленіп жатқан объектілерге қойылатын техникалық талаптар, оларды сертификаттау тәртібі
5. Жобалау кезінде техникалық есептеулерді жүргізу әдістері
6. Техника және технология объектілерінің техникалық деңгейін талдау әдістері
7. Жобалау мен құрылыстың озық отандық және шетелдік тәжірибесі
8. Экономика, еңбекті ұйымдастыру және басқару негіздері
9. Ішкі еңбек тәртібі, еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау, өндірістік санитария, өрт қауіпсіздігі талаптары

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Жобаланған қорғаныс жабыны жүйелерінің тиімділігін функционалдық-құндық талдау

Машықтар:
1. Жобаланған объектінің функцияларын талдаудың арнайы әдістерін қолдану
2. Әдістердің маңыздылығы мен құнын салыстыру, коррозиядан қорғаудың тиімділігін арттыру үшін шешімдер іздеу
3. Қабылданатын жобалық шешімдердің тиімділігіне функционалдық-құндық талдау жүргізу
4. Қорғаныс жабынының жүйелерін қолдана отырып, коррозиядан қорғау жөніндегі шешімдердің әзірленген нұсқаларын талдау

Білімдер:
1. ҚР қауіпті өндірістік объектілерін коррозиядан қорғау жөніндегі, сондай-ақ халықаралық және салалық (қорғаныс жабындары жүйелеріне арналған ТШ мен нұсқаулықтарды, қорғалатын объектінің ерекшеліктерін және оны пайдалану шарттарын ескеретін технологиялық регламенттер немесе карталарды) нормалары
2. Техникалық есептеулерді орындаудың негізгі әдістері мен құралдарын, қолданылатын материалдардың негізгі сипаттамаларын, қорғаныс жабындарының жобаланған жүйелерін дайындау технологиясы мен техникалық пайдалану шарттары
3. Техника және технология объектілерінің техникалық деңгейін талдау әдістері
4. Жобалау мен құрылыстың озық отандық және шетелдік тәжірибесі
5. Экономика, еңбекті ұйымдастыру және басқару негіздері
6. Ішкі еңбек тәртібі, еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау, өндірістік санитария, өрт қауіпсіздігі талаптары

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 3:
Жаңа жобалық шешімдерді әзірлеу кезіндегі тәуекелдерді есептеу

Машықтар:
1. Жаңа жобалық шешімдерді әзірлеу үшін тәуекел есептеулерін жүргізу барысында кәсіптік мазмұндағы ақпараттың үлкен көлемін талдау
2. Коррозиядан қорғау саласында ақпараттық және ақпараттық-коммуникациялық технологиялардың заманауи құралдарын пайдалану
3. Коррозиядан қорғауды жобалау әдістерін, тәсілдерін, амалдарын және технологияларын қолдану

Білімдер:
1. Белгіленген өлшемшарттардың негізінде жобалық шешімдер
2. Өрт қауіпсіздігі, экология, еңбекті қорғау жөніндегі нормативтік құжаттары
3. Қауіпті өндірістік объектілерді жобалау кезіндегі өнеркәсіптік қауіпсіздік талаптары
4. Ішкі еңбек тәртібі, еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау, өндірістік санитария, өрт қауіпсіздігі талаптары

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 3:
Қабылданатын жобалық шешімдерге сәйкес құзыретке кіретін мәселелер бойынша кеңес беру



Дағды 1:
Қорғаныс жабындары жүйелерін жобалау және оларды құрылыста іске асыру тәжірибесін талдау және жалпылау

Машықтар:
1. Жобалау, конструкторлық және техникалық құжаттамамен жұмыс істеу
2. Жобалауды автоматтандыру құралдарын қолдану
3. Жобалау және құрылыс саласындағы нормативтік-техникалық құжаттарды қолдану
4. Коррозиядан қорғау саласындағы нормативтік-техникалық құжаттарды қолдану
5. Бекітілген объектілер бойынша техникалық қадағалау жүргізу
6. Жұмысты басқару

Білімдер:
1. Қазақстан Республикасының Қауіпті өндірістік объектілерін, сондай-ақ халықаралық және салалық объектілерді коррозиядан қорғау жөніндегі нормалар
2. Қауіпті өндірістік объектілерді жобалау кезіндегі өнеркәсіптік қауіпсіздік талаптары
3. Жоғары тұрған және басқа органдардың қаулылары, өкімдері, бұйрықтары, объектілерді жобалау, салу және пайдалану жөніндегі әдістемелік және нормативтік материалдар
4. Жобалау мен құрылыстың озық отандық және шетелдік тәжірибесі
5. Жобаланатын объектілерге қойылатын экономикалық, экологиялық және әлеуметтік талаптар

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Ұйымның стратегиясы, саясаты мен мақсаттары шеңберіндегі еңбек процестерін дербес басқару және бақылау
Тұжырымдарды дәлелдеу және ақпаратпен сауатты жұмыс жасау

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

ҚР СТ ИСО 21457:2011 "Мұнай, мұнай-химия және табиғи газ өнеркәсібі. Мұнай және газ өндіру жүйелері үшін материалдарды таңдау және коррозияны бақылау".

СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

6

Коррозияға қарсы күрес жөніндегі инженер

7

Қорғаныс жабыны жүйелері жөніндегі сарапшы

11. Кәсіптің карточкасы "Электр-химиялық қорғау және әуе желілері жөніндегі инженер":

Топтың коды:

2149-9

Қызмет атауының коды:

-

Кәсіптің атауы:

Электр-химиялық қорғау және әуе желілері жөніндегі инженер

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

6

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:

-

БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

Басшылар, мамандар және басқа да қызметшілер лауазымдарының біліктілік анықтамалығы "Басшылар, мамандар және басқа да қызметшілер лауазымдарының біліктілік анықтамалығын бекіту туралы" 2020 жылғы 30 желтоқсандағы № 553 Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің бұйрығы. (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 22003 болып тіркелген).
45-параграф. Инженер

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Инженерия және инженерлік іс

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Кадрларды даярлаудың тиісті бағыты бойынша жұмыс өтіліне талаптар қоймай, жоғары (немесе жоғары оқу орнынан кейінгі) білім. Жұмысқа жіберу электр қауіпсіздігі жөніндегі топ болған кезде ғана жүзеге асырылады (инженерлер үшін IV-ден төмен емес)

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Талап етілмейді

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:

2151-9-014 - Электрхимиялық қорғаныс жөніндегі инженер

Қызметтің негізгі мақсаты:

Монтаждау, іске қосу-баптау, техникалық қызмет көрсету және жөндеу, электр-химиялық қорғау жүйелерін диагностикалау және оңтайландыру, нұсқаулықтар мен рәсімдерді әзірлеу және тәуекелдерді басқару арқылы металл құрылыстарды, құбырлар мен резервуарларды коррозиядан сенімді қорғауды қамтамасыз ету

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Электр-химиялық қорғау және электрмен жабдықтау жүйелерін басқару және бақылау.
2. Қауіпсіздік және сапаны қамтамасыз ету

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Электр-химиялық қорғау және электрмен жабдықтау жүйелерін басқару және бақылау.



Дағды 1:
Электр-химиялық қорғау жүйелерін пайдалану, қызмет көрсету және жөндеу

Машықтар:
1. Құбырларда, резервуарларда және металл құрылыстарда катодты қорғау жүйелерін пайдалану.
2. Электр-химиялық қорғау жабдығына техникалық қызмет көрсетуді және жөндеуді орындау: түзеткіштер, анодты жерге тұйықтағыштар, кабель желілері, салыстыру электродтары.
3. Техникалық қызмет көрсету және жөндеуді орындалу сапасын бақылау және мердігерлік ұйымдар орындаған жұмыстарды қабылдау.
4. Электр-химиялық қорғау жүйелері үшін қосалқы бөлшектерді және сыни қосалқы бөлшектер қорын басқару.
5. Объектілерді салу және жаңғырту кезінде жаңа электр-химиялық қорғау жүйелерінің іске қосу-реттеу жұмыстарын орындау.
6. Әлеуеттер картасын және өлшеу кестесін жүргізу.
7. Экологиялық талаптарды ескеру: ағып кетудің алдын алу, коррозияның қоршаған ортаға әсерін бақылау.
8. Электр қондырғыларында және өнеркәсіптік объектілерде жұмыстардың қауіпсіз орындалуын қамтамасыз ету.

Білімдер:
1. Электр-химиялық коррозия және катодты және анодты қорғау жүйелерінің қағидаттары.
2. Анодты жерге тұйықтағыштардың, ток көздерінің, қашықтан мониторинг жүйелерінің құрылғысы.
3. ҚР нормативтері (ЭҚҚ, ТЭҚТПҚ, ҚТҚ), халықаралық стандарттар.
4. КҚ жүйелерін жобалау және монтаждау стандарттары.
5. Қорғаныс әлеуеттерінің өлшемшарттары мен оларды өлшеу әдістері.
6. КК жүйелерінің ақауларының себептері.
7. Құбырлар мен резервуарларды пайдалануға қойылатын экологиялық талаптар.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Диагностика, сынақтар, мониторинг және тәуекелдерді басқару

Машықтар:
1. Электр-химиялық өлшеулер жүргізу: потенциалдар, қорғаныс токтары, жерге тұйықтағыштардың кедергісі.
2. Топырақты, су ортасын және жабындарды коррозиялық белсенділікке зертханалық сынауды орындау.
3. Қашықтан басқару, цифрлық датчиктер және қашықтағы станциялар арқылы электр-химиялық қорғау жүйелерінің мониторингін жүзеге асыру.
4. Жүйелердің тиімділігін талдау және конструкциялар ресурсын болжау.
5. Сәтсіздіктер мен тәуекелдерді талдау әдістерін қолдану.
6. Электр-химиялық қорғау жүйелерінің энергия тиімділігі мен сенімділігін арттыру шараларын әзірлеу.
7. Жабдықтың жай-күйі туралы деректердің өзектілігін сақтау.
8. Түзеткіштерді, анодтарды, тізбектер мен кабельдерді сынау және функционалды тексеру жүргізу.
9. Ағымдағы және потенциалографиялық зерттеулерді ұйымдастыру және/немесе орындау.
10. Мониторингтік деректер трендтерін талдау және ауытқуларды анықтау.
11. Электр-химиялық қорғау жүйелерін қашықтықтан бақылау және басқару үшін бағдарламалық қамтамасыз етуді пайдалануды, сондай-ақ мониторинг деректерін техникалық тұтастық пен активтерді басқарудың корпоративтік ақпараттық жүйелеріне біріктіруді қамтамасыз ету.

Білімдер:
1. Электр-химиялық қорғау жүйелерін диагностикалау әдістері
2. Электр-химиялық қорғау жүйелерін бақылаудың заманауи әдістері.
3. Халықаралық стандарттар.
4. Деректерді жоспарлауға және басқаруға арналған бағдарламалық қосымшалар.
5. Тәуекелдерді талдау әдістері.
6. Қашықтан мониторинг жүйелерінің, SCADA-жүйелерінің және техникалық тұтастық пен активтерді басқарудың корпоративтік платформаларының жұмыс істеу қағидаттары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 3:
ЭХҚ жүйелерінің электр желілері мен қондырғыларын пайдалану және олардың жұмыс істеу қабілетін қамтамасыз ету

Машықтар:
1. Электр-химиялық қорғау жүйелерін электрмен жабдықтауды қамтамасыз ететін 0,4–10 кВ әуе желілеріне техникалық қызмет көрсетуді және ағымдағы жөндеуді ұйымдастыру;
2. Тіректердің, оқшаулағыштардың, сымдардың, кабель желілерінің және желілік арматураның техникалық жай-күйін бақылау;
3. Кабельдік және әуе электр беру желілерін диагностикалауды және олардың зақымдануын анықтауды ұйымдастыру;
4. Жерге тұйықтау құрылғыларының кедергісін өлшеуді және "фаза-нөл" тізбегін тексеруді жүргізуді бақылау;
5. Электр қондырғыларын қауіпсіз пайдалануды және электр қауіпсіздігі талаптарын сақтауды қамтамасыз ету;
6. Электр желілері мен ЭХҚ жабдықтарына қызмет көрсету кезінде мердігерлік және жөндеу ұйымдарының жұмыстарды орындауын үйлестіру;
7. ЭХҚ электрмен жабдықтау жүйелерінің істен шығу себептерін талдау және түзету шараларын әзірлеу.

Білімдер:
1. Тарату құрылғылары мен трансформаторлық қосалқы станцияларды салу және пайдалану ережесі.
2. Электр қондырғыларында жедел ауысуларды жүргізу тәртібі.
3. Әуе және кабельдік электр беру желілерін орнату және пайдалану жөніндегі нормативтер.
4. ЭҚОҚ, ТЭҚТПҚ талаптары және электр қондырғыларын пайдалану кезіндегі электр қауіпсіздігі қағидалары;
5. Әуе және кабель желілерінің ақауларын диагностикалау әдістері;
6. Мұнай-газ саласы объектілерін жерге тұйықтауға және найзағайдан қорғауға қойылатын талаптар

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Қауіпсіздік және сапаны қамтамасыз ету



Дағды 1:
Жұмыстарды ұйымдастыру, құжаттама, нормативтер, қауіпсіздік және өзара іс-қимыл

Машықтар:
1. Электр-химиялық қорғау жұмыстарын қауіпсіз орындауды ұйымдастыру, тәуекелдерді бағалауды жүргізу, наряд - рұқсаттар бойынша жұмыс істеу.
2. Электр-химиялық қорғау жүйелерін пайдалану және диагностикалау нұсқаулықтарын, әдістемелері мен рәсімдерін әзірлеу және өзектендіру.
3. Құжаттаманы жүргізу: ТҚКжЖ журналдары, сынау хаттамалары, қорғаныш әлеуеттерін өлшеу карталары.
4. Ішкі және сыртқы тексерулер үшін есептілікті дайындау.
5. Өндірістік персоналмен, жобалау институттарымен, мердігерлермен, жөндеу бөлімшелерімен, техникалық қызметтермен және мемлекеттік органдармен тиімді өзара іс-қимыл жасау.
6. Істен шығулар мен оқып оқиғаларды тергеп-тексеруге қатысу, түзету іс-қимылдарын енгізу.
7. Қызметкерлерді электр-химиялық қорғау жүйелерімен жұмыс істеу әдістеріне тәлімгерлік ету және оқыту.
8. Жұмыстарды орындау кезінде өнеркәсіп қауіпсіздігі және еңбекті қорғау және электр қауіпсіздігі талаптарының сақталуын бақылау.

Білімдер:
1. ҚР өнеркәсіптік қауіпсіздік, еңбекті қорғау және экология саласындағы заңнамасы.
2. Ұйымның ішкі рәсімдері: наряд-рұқсаттар, өзгерістерді басқару, процестердің қауіпсіздігі, активтердің тұтастығы және т.б.
3. Электр-химиялық қорғау бойынша құжаттамаға қойылатын халықаралық және ұлттық талаптар.
4. Нормативтік-техникалық құжаттаманы әзірлеу және жүргізу қағидаттары.
5. Персоналды басқару және функционаларалық өзара іс-қимыл негіздері.
6. Оқыту және тәлімгерлік әдістері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жауапкершілік және сапаға бағдарлану
Аналитикалық ойлау және проблемаларды шешу
Қауіпсіздікке және стандарттарға сәйкестікке бағдарлану
Қарым-қатынас және тиімді өзара әрекеттесу
Өзін-өзі ұйымдастыру және уақытты басқару
Топтық жұмыс және ынтымақтастық
Инновация және цифрлық сауаттылық
Кәсіби даму

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

Қазақстан Республикасының ұлттық стандарттары, құбырларды, теңіз конструкцияларын және басқа да металл құрылыстарды коррозиядан қорғау жүйелерін жобалау мен пайдалануды реттейтін электр-химиялық қорғау саласындағы мемлекетаралық стандарттар.

СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

6

Инженер-электрик

12. Кәсіптің карточкасы "Коррозияға қарсы күрес жөніндегі инженер":

Топтың коды:

2149-9

Қызмет атауының коды:

2149-9-008

Кәсіптің атауы:

Коррозияға қарсы күрес жөніндегі инженер

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

6

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

Басшылар, мамандар және басқа да қызметшілер лауазымдарының біліктілік анықтамалығы "Басшылар, мамандар және басқа да қызметшілер лауазымдарының біліктілік анықтамалығын бекіту туралы" 2020 жылғы 30 желтоқсандағы № 553 Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің бұйрығы. (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 22003 болып тіркелген).
Параграф 45.

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Физикалық және химиялық ғылымдар

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Инженерия және инженерлік іс

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Өндірістік және өңдеу салалары

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Физикалық және химиялық ғылымдар

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Кәсіби салада кемінде 1 жыл.

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Талап етілмейді

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:

-

Қызметтің негізгі мақсаты:

Коррозиядан қорғау, материалдардың жай-күйін бақылау және корпоративтік және халықаралық стандарттарға сәйкес тиімді инженерлік шешімдерді енгізу жөніндегі іс-шараларды іске асыру арқылы мұнай-газ кешенінің жабдықтар мен құбыр жүйелерінің техникалық жағынан бүтіндігі мен сенімділігін қамтамасыз ету.

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Коррозиядан қорғау стратегиялары мен рәсімдерін әзірлеу
2. Коррозияға қарсы жүйелердің жұмысын қабылдау және бақылау
3. Коррозиядан қорғау бойынша техникалық және технологиялық құжаттаманы жүргізу және өзектендіру

Қосымша еңбек функциялары:

1. Жабдықтар мен құбырлардың техникалық жағынан бүтіндігін қамтамасыз ету

Еңбек функциясы 1:
Коррозиядан қорғау стратегиялары мен рәсімдерін әзірлеу



Дағды 1:
Коррозиядан қорғау жүйелерінің тиімділігіне және жабдықтың пайдалану жай-күйіне бақылау жүргізу

Машықтар:
1. Жабдықты коррозиядан қорғау және коррозияны бақылау бойынша ғылым мен техниканың озық жетістіктері туралы ақпаратты пайдалану;
2. Пайдалану, техникалық қызмет көрсету және инженерлік-техникалық қамтамасыз ету мамандары үшін коррозиядан қорғау мәселелері бойынша кеңес беру;
3. Коррозиядан қорғау жүйелері үшін уақытша тоқтату науқандарын қоса алғанда, техникалық қызмет көрсету бағдарламаларын дайындау;
4. Мониторинг жүйесінің деректері негізінде коррозиядан қорғау тиімділігінің параметрлерін бағалау және талдау жүргізу;
5. Жабдықтар мен құбырларды тексеру/техникалық қызмет көрсету жұмыстарының көлемі мен рәсімдерін жасау;
6. Коррозиядан қорғаудың әртүрлі әдістерін қолдану қажеттілігінің өлшемшарттарын бағалау.

Білімдер:
1. Қазақстан Республикасының Экологиялық кодексі, "Жер қойнауы және жер қойнауын пайдалану туралы" Қазақстан Республикасының Кодексі, "Азаматтық қорғау туралы" Қазақстан Республикасының Заңы, "Магистральдық құбыр туралы" Қазақстан Республикасының Заңы;
2. Кәсіпорынның өндірістік қызметі мен кәсіби қызметіне қатысты нормативтік-техникалық, ұйымдастырушылық-өкімдік құжаттар мен әдістемелік материалдар;
3. Пайдаланылатын материалдар, олардың қасиеттері, бұзбайтын бақылау, жобалау нормативтері және өндіріс процестері туралы деректер;
4. Экономика, өндірісті ұйымдастыру, еңбек және басқару негіздері;
5. Негізгі технологиялық жабдықтың жұмыс шарттары мен режимі;
6. Коррозиялық сынақтарды жүргізу әдістері;
7. Ішкі еңбек тәртібі, еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау, өндірістік санитария, өрт қауіпсіздігі талаптарының тәртібі.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Коррозиядан қорғау стратегиясын әзірлеу

Машықтар:
1. Қолданыстағы және жаңадан енгізілетін жабдықты пайдаланудың оңтайлы жағдайларын әзірлеу;
2. Технологиялық процестердің қауіпті жағдайларына талдау және коррозия себебінен болатын авариялар қаупіне сандық талдау жүргізу;
3. Әртүрлі көздерден алынған коррозиядан қорғау жүйесінің жұмысы туралы деректерді талдау;
4. Коррозиядан қорғау бойынша қабылданған жалпы және принципті жобалық шешімдерді түзетудің орындылығы туралы ұсыныстар дайындау;
5. Коррозиядан қорғау құралдары мен жүйелерін пайдаланудың перспективалық кешенді бағдарламаларын жасау, енгізілген коррозиядан қорғау бағдарламаларының нәтижелерін бағалау және олардың тиімділігін арттыру бойынша ұсыныстар дайындау;
6. Коррозиядан қорғау жүйесінің параметрлерін анықтау үшін үстірт техникалық есептеулер жүргізу;
7. Катодты қорғау, тежеу және коррозияға қарсы жабындар жөніндегі іс-шараларды қоса алғанда, коррозиялық мониторинг жоспарларын әзірлеу;
8. Тәуекелге бағытталған инспекция (RBI) бағдарламаларын құру;
9. Істен шығу және коррозиялық зақымдану себептерін талдау (Root Сause Analysis, FMEA және т.б.);
10. Коррозиялық процестерді ескере отырып, жабдықтың қалдық ресурсын бағалау;
11. Материалдар мен қорғаныс жабындарын таңдау бойынша ұсыныстар әзірлеу;
12. Техникалық шешімдерді пайдалану және жобалау бөлімшелерімен келісу.

Білімдер:
1. Мұнай-газ кешені жабдықтарының ішкі жағын коррозиядан қорғау және коррозия жылдамдығын бақылау үшін қолданылатын әдістер мен технологиялар;
2. Әзірленіп жатқан объектілерге қойылатын техникалық талаптар, оларды сертификаттау тәртібі;
3. Мұнай-газ кешені жабдықтарының ішкі жағын коррозиядан қорғау үшін қолданылатын жабдықтар мен материалдардың қасиеттері мен сипаттамалары;
4. Asset Integrity Management (AIM) қағидаттары;
5. Risk-Based Inspection (RBI) әдістері;
6. Материалдар мен коррозия саласындағы ISO, API, ASTM, NACE халықаралық стандарттары;
7. Жабдықтың қалдық ресурсын бағалау әдістері;
8. Коррозиялық тәуекелдерді талдау әдістері;
9. SAP BP, IMS, RBI жүйелерінің жұмыс істеу қағидаттары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Коррозияға қарсы жүйелердің жұмысын қабылдау және бақылау



Дағды 1:
Коррозия ингибиторларын (КИ) енгізу жұмысын қабылдау және бақылау

Машықтар:
1. КИ жүйесін пайдалануға беру;
2. КИ жүйесінің жабдықтарын пайдаланудың технологиялық бұзылу себептерін талдау;
3. КИ жүйесі жабдықтарының жұмыс қабілеттілігін бағалау;
4. КИ жүйесі жабдығының функционалдығы мен тиімділігін бағалау;
5. Жұмысты жоспарлау, тапсырмаларды қызметкерлер арасында бөлу;
6. Коррозияны бақылау деректерін талдауды орындау (ER, LPR, купондық бақылау);
7. KPI көмегімен ингибиторлық бағдарламалардың тиімділігін бағалау;
8. Ингибиторлық қорғау бойынша мердігерлік жұмыстардың орындалуын бақылау;
9. Катодты қорғаудың тиімділігін тексеруге қатысу.

Білімдер:
1. КИ жүйесінің жабдықтарын іске қосу, тоқтату және оларға қызмет көрсету тәртібі;
2. КИ жүйесінің жабдықтарын техникалық байқау, жөндеу және сынау тәртібі;
3. КИ қолдану арқылы жабдықтың ішкі жағын коррозиядан қорғау әдістері мен технологиялары;
4. Қолданылатын КИ түрлері және физика-химиялық сипаттамалары;
5. Жабдықтар мен құбырларды жөндеу технологиялары;
6. Құбырлардың жай-күйін және әртүрлі технологиялардың мүмкіндіктерін диагностикалық бақылау әдістері және оларды құбырларды тексеру кезінде қолдану;
7. Ішкі жағын коррозиядан қорғау жүйесінің техникалық құрылғысы;
8. Жеке қорғаныс құралдарының түрлері, мақсаты және қолдану қағидалары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Қорғаныш жабын жүйелерін (ҚЖЖ) қабылдау және олардың жұмысын бақылау

Машықтар:
1. Беткі жағын дайындау және ҚЖЖ қолдану бойынша орындалатын жұмыстардың сапа көрсеткіштерінің өзгеру себептерін жедел анықтау және жою;
2. Пайдалану процесінде ҚЖЖ сапа көрсеткіштерінің төмендеу себептерін талдау;
3. ҚЖЖ пайдалануға қабылдау;
4. Пайдалану процесінде ҚЖЖ функционалдығы мен тиімділігін кешенді бағалау;
5. Коррозияға қарсы жабындардың -жай-күйін және материалдардың деградациясын бақылау;
6. Бұзбайтын бақылау нәтижелерін бағалау;
7. Қаптау кезінде халықаралық стандарттардың сақталуын бақылау;
8. Қысыммен жұмыс істейтін жабдықты тексеруге қатысу.

Білімдер:
1. Жұмыс өндіру технологиясы, беткі жағын дайындауға және ҚЖЖ қолдануға қойылатын техникалық сипаттамалар мен талаптар;
2. ҚЖЖ ақауларының түрлері, оларды анықтау және жою тәсілдері;
3. ҚЖЖ жөндеу әдістері мен технологиялары;
4. Беткі жағын коррозиядан қорғау жүйесінің техникалық құрылғылары;
5. Коррозияның пайда болу механизмдері, азайту шаралары мен әдістері, материалдардың қасиеттері, қорғаныс жабыны мен түрлі-түсті қабатты жөндеу, жарықтар пайда болу механизмі;
6. Бұзбайтын бақылау әдістері;
7. Коррозияны бақылау әдістері;
8. Жабдықтың техникалық жағдайын бағалау әдістері;
9. Қысымды жабдыққа қойылатын өнеркәсіптік қауіпсіздік талаптары;
10. Катодты қорғау принциптері;
11. Коррозияны бақылаудың заманауи әдістері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 3:
Коррозиядан қорғау бойынша техникалық және технологиялық құжаттаманы жүргізу және өзектендіру



Дағды 1:
Коррозиядан қорғау құжаттамасын жүргізу

Машықтар:
1. Сынақтар мен өлшеулер жүргізу нәтижелері бойынша КИ және ҚЖЖ жүйелерін пайдалану мүмкіндігі туралы қорытындыларды ресімдеу;
2. Объектілер үшін сенімділікті арттыру жобаларын, қажет болған жағдайда объектінің техникалық тұтастығын арттыру үшін конструкцияны жаңғырту жөніндегі ұсынымдарды дайындау;
3. Жұмысты сапаны басқару жүйесінің ережелеріне сәйкес орындау;
4. Жұмыста қолданылатын нормативтік-техникалық құжаттаманың базасын өзектендіру;
5. Орындалған жұмыс бойынша есепке алуды және уақтылы есептілікті қамтамасыз ету;
6. SAP BP, IMS, RBI жүйелерінде коррозияны бақылау дерекқорларын жүргізу;
7. Жабдықтың техникалық жай-күйі бойынша талдамалық есептерді қалыптастыру;
8. Инспекциялардың, тексерулердің және түзету іс-шараларының есебін жүргізу;
9. Қадағалау органдарына материалдар дайындау.

Білімдер:
1. Жабдықты техникалық байқау, жөндеу және сынау тәртібі;
2. Жабдықтар мен құбырларды іске қосу, тоқтату және оларға қызмет көрсету тәртібі;
3. Сапаны басқару жүйесінің ережелері;
4. Нормативтік-техникалық құжаттарды пайдалану тәртібі және өзектендіру көздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Коррозиядан қорғау құжаттамасын әзірлеу

Машықтар:
1. КИ және ҚЖЖ жүйелерін өлшеу және сынау құжаттамасын әзірлеу;
2. КИ және ҚЖЖ жүйелеріне жоспарлы техникалық қызмет көрсету және жөндеу құжаттамасын әзірлеу;
3. Мемлекеттік және салалық стандарттар негізінде коррозиядан қорғау жөніндегі нормативтік-техникалық және әдістемелік құжаттаманы әзірлеу;
4. КИ және ҚЖЖ жүйелері жабдықтарының функционалдығы мен тиімділігін бағалау;
5. Жобалық, конструкторлық және техникалық құжаттаманы оқу;
6. Коррозиялық мониторинг және техникалық тұтастық рәсімдерін әзірлеу;
7. Инспекция және профилактикалық бақылау бағдарламаларын әзірлеу;
8. Мониторинг және диагностика нәтижелері бойынша техникалық қорытындылар дайындау;
9. Коррозиядан қорғау бойынша корпоративтік рәсімдер мен стандарттарды өзектендіру.

Білімдер:
1. КИ және ҚЖЖ жабдықтарын техникалық байқау, қызмет көрсету, жөндеу және сынау тәртібі;
2. КИ және ҚЖЖ жабдықтарын іске қосу, тоқтату және оларға қызмет көрсету тәртібі;
3. Нормативтік-техникалық құжаттаманы әзірлеуге қойылатын талаптар;
4. Asset Integrity Management техникалық құжаттамасына қойылатын талаптар;
5. RBI/IMS жүйелерін жүргізу қағидаттары;
6. Техникалық тұтастық бойынша есептерді ресімдеуге қойылатын талаптар;
7. ҚР өнеркәсіптік қауіпсіздік саласындағы заңнамасы;
8. Ішкі техникалық аудит қағидаттары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Қосымша еңбек функциясы 1:
Жабдықтар мен құбырлардың техникалық жағынан бүтіндігін қамтамасыз ету



Дағды 1:
Жабдықтар мен құбырлардың бүтін болуын қамтамасыз ету бойынша мониторинг жүргізу және іс-шараларды ұйымдастыру

Машықтар:
1. Жабдықтың коррозиясы жай-күйінің мониторингі туралы кестелерді, есептік жазбаларды, дерекқорды және есептілікті жүргізу;
2. Құрлықтағы және теңіздегі құбырларының бүтін болуын сақтау, тексеру деректерін сақтау және барлық мүдделі қызметкерлерге осы деректерге қол жеткізу бойынша кеңес беру;
3. Мамандандырылған бағдарламалық өнімдермен жұмыс істеу;
4. Жабдықтар мен құбырлардың техникалық тұтастығы жүйелерінің тиімділігін арттыру жөніндегі іс шараларды әзірлеу және оларды іске асыруға басшылық жасау;
5. Материалдардың деградациясын бағалау және коррозиялық зақымдануды болжау;
6. Техникалық тұтастық жүйелерінің тиімділігін талдау;
7. Мониторинг пен диагностиканың жаңа технологияларын енгізуге қатысу;
8. Жабдықтың сенімділігін арттыру бойынша ұсыныстар қалыптастыру.

Білімдер:
1. Жабдықтар мен құбырлардың жай-күйін диагностикалық бақылау әдістері және әртүрлі технологиялардың мүмкіндіктері мен оларды тексеру кезінде қолдану;
2. Жабдықтар мен құбырлардың бүтіндігін тексеру жүйелерінің техникалық сипаттамалары;
3. Техника мен технологияның техникалық деңгейін талдау әдістері;
4. Тәуекелге бағытталған инспекция (RBI), ақаулардың түрлері мен салдарын талдау (FMEA), сенімділікке бағытталған техникалық қызмет көрсету (RCM) әдістері;
5. Интернеттегі бақылаудың заманауи әдістері;
6. Жабдықтың істен шығу қаупін бағалау әдістері;
7. Техникалық тұтастықты қамтамасыз етудің халықаралық тәжірибелері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Жабдықтар мен құбырлардың техникалық жағынан бүтіндігі жүйелерін енгізу

Машықтар:
1. Коррозиядан қорғау жүйелері мен әдістерін анықтау, оларды енгізу жабдықтар мен құбырлардың техникалық жағынан бүтіндігін кезең-кезеңімен арттыруға мүмкіндік береді (және мүмкіндігіне қарай кезең-кезеңмен);
2. Жабдық пен құбырлардың жағдайын диагностикалық бақылау нәтижелерін талдау;
3. Жабдық пен құбырлардың бүтіндігіне мониторинг жүргізу жүйелерінің жұмыс тиімділігін бағалау.

Білімдер:
1. Жабдықтар мен құбырлардың техникалық жағынан бүтіндігін анықтаудың заманауи әдістері;
2. Жабдықтар мен құбырларға коррозиялық зерттеулер, қорғау және бүтіндігі саласындағы отандық және халықаралық тәжірибе.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Дербестік және жауапкершілік
Тез шешім қабылдай білу
Командада жұмыс істей білу
Аналитикалық ойлау
Компьютерлік сауаттылық
Көшбасшылық

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

ИСО ҚР СТ 21457:2011 "Мұнай, мұнай-химия және газ өнеркәсібі. Мұнай және газ өндіру жүйелері үшін материалдарды таңдау және коррозияны бақылау"

СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

6

Қорғаныс жабыны жүйелерінің инженер-жобалаушысы

6

Коррозияға қарсы күрес жөніндегі басшы (бөлімшелер)

13. Кәсіптің карточкасы " Коррозияға қарсы күрес жөніндегі басшы (бөлімшелер)":

Топтың коды:

1329-1

Қызмет атауының коды:

-

Кәсіптің атауы:

Коррозияға қарсы күрес жөніндегі басшы (бөлімшелер)

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

6

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

БТБА немесе БА-мен байланыс жоқ

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Инженерия және инженерлік іс

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Өндірістік және өңдеу салалары

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Физикалық және химиялық ғылымдар

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Жабдықтарды инженерлік-техникалық қамтамасыз ету, пайдалану және техникалық қызмет көрсету саласында кемінде 3 жыл жұмыс тәжірибесі.

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Талап етілмейді

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:


Қызметтің негізгі мақсаты:

Материалдарға, жабдықтардың, құбырлар мен қондырғылардың коррозиялық қорғалуына және техникалық сәйкестігіне байланысты барлық аспектілер бойынша басшылық пен сараптамалық қолдауды жүзеге асыру, коррозияны басқару процестерін, рәсімдері мен жоспарларын, техникалық мониторинг пен инспекцияларды әзірлеу мен іске асыруды қамтамасыз ету, сондай-ақ материалдар мен коррозиядан қорғау пәні шеңберінде инженерлік-техникалық персоналдың құзыреттерін дамыту.

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Коррозияға қарсы қорғанысты басқару
2. Бағынысты персоналды басқару және коррозияға қарсы қорғау саласындағы инженерлік құзыреттерді дамыту
3. Инженерлік процестерді жетілдіру, технологияларды енгізу және мүдделі тараптармен өзара іс-қимыл жасау

Қосымша еңбек функциялары:

1. Материалдарды таңдауды және дәнекерлеу жұмыстарын орындауды бақылау

Еңбек функциясы 1:
Коррозияға қарсы қорғанысты басқару



Дағды 1:
Коррозияға қарсы қорғау жөніндегі іс-шараларды әзірлеу, енгізу және олардың орындалуын бақылау

Машықтар:
1. Коррозияға қарсы қорғауды (ҚҚ) басқару жоспарын әзірлеуге және іске асыруға басшылық жасау және оның тұрақты жетілдірілуін қамтамасыз ету;
2. Бағдарламаның тиімділігін арттыру үшін өндірістік және инженерлік-техникалық бөлімшелермен өзара іс-қимылды ұйымдастыру;
3. Электрохимиялық қорғау рәсімдерін және коррозияны болдырмау жүйелерін дұрыс енгізуді қамтамасыз ету;
4. Электрохимиялық қорғау жабдықтарының жай-күйіне техникалық қызмет көрсету және мониторинг жүргізу жөніндегі іс-шаралардың әзірленуін және орындалуын бақылау;
5. Техникалық деректерді талдауды жүзеге асыру, жабдықтың тозу деңгейін бағалау және оны жөндеу және/немесе жаңғырту бойынша ұсыныстар қалыптастыру;
6. Тәуекелдерді бағалау және түзету шараларын әзірлеу.

Білімдер:
1. Коррозиялық процестер мен олардың механизмдерінің негіздері, технологиялық және химиялық факторлардың коррозия жылдамдығына әсері;
2. Коррозиядан қорғау әдістері, пайдалану жағдайларын ескере отырып материалдарды таңдау принциптері;
3. Электрохимиялық қорғау жүйелерінің жұмыс істеу принциптері және олардың тиімділігін бақылау әдістері;
4. Коррозиядан қорғау саласындағы халықаралық және ұлттық стандарттар;
5. Материалдардың тозуын мониторингілеу және жабдықтар мен құрылыстардың қалдық ресурсын бағалау әдістері;
6. Техникалық бақылауға және коррозияға қарсы қорғауды басқаруға қойылатын талаптар.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Коррозияға қарсы қорғау жүйелерінің жұмыс істеуін пайдалануды қамтамасыз ету

Машықтар:
1. Ұйым объектілерінде коррозияға қарсы қорғау жүйелерінің пайдалану жарамдылығын және үздіксіз жұмыс істеуін қамтамасыз ету;
2. Коррозияға қарсы қорғау жүйелерін сынау және қызмет көрсету кестелерін әзірлеу, тексеру және орындауды ұйымдастыруға басшылық жасау;
3. Жабдықтар мен құбырлардың тұтастығын қамтамасыз ету үшін коррозияға қарсы қорғаныс жүйелерін таңдауды, орнатуды, пайдалануды, техникалық жай-күйін және жұмыс істеу параметрлерін бақылау;
4. Халықаралық және ұлттық стандарттарға сәйкес жүйелерді жобалау және оларға қызмет көрсету кезінде коррозияға қарсы қорғау жөніндегі бағынысты персоналдың жұмысын ұйымдастыру;
5. Коррозияға қарсы қорғау жүйелері тиімділігінің пайдалану көрсеткіштерін талдауды, техникалық есептілікті дайындауды және олардың жұмыс істеу сенімділігін арттыру бойынша ұсыныстар әзірлеуді қамтамасыз ету.

Білімдер:
1. Коррозияға қарсы қорғау жүйелерінің жұмыс істеу принциптері мен пайдалану параметрлері;
2. Коррозияға қарсы қорғау жүйелерін пайдалану және бақылау саласындағы халықаралық және ұлттық стандарттар;
3. Коррозияға қарсы қорғаныс жүйелерінің тиімділігін диагностикалау және бақылау әдістері;
4. Коррозияға қарсы қорғаныс жүйелерін қабылдау критерийлері және пайдалану параметрлері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 3:
Коррозияны инспекциялық бақылау және мониторинг жүйелерін қолдау және дамыту

Машықтар:
1. Тәуекел факторларына негізделген электрохимиялық қорғау жүйелерін сараптамалық сүйемелдеуді қамтамасыз ету;
2. Жабдықты есепке алу мен мониторингтеудің ақпараттық жүйелеріне коррозияға қарсы қорғау жөніндегі деректерді интеграциялауды қамтамасыз ету;
3. Коррозияға қарсы қорғау жүйелерін тексеру, сынау және техникалық қызмет көрсету кезеңділігінің бекітілген жоспарларға сәйкестігін бақылау;
4. Жабдықтарды коррозиялық бақылау және мониторингілеу және инспекциялау нәтижелері бойынша жинауды, талдауды және есептілікті ұйымдастыру;
5. Өндірістік бақылау бағдарламаларын келісіп орындау үшін пайдалану және техникалық қызмет көрсету және пайдалану бөлімшелерімен өзара іс-қимылды қолдау;
6. Жабдықтар мен құрылыстардың инспекциялық бақылау және профилактикалық техникалық мониторингі бағдарламаларының орындалуын үйлестіру;
7. Тексерулердің, инспекциялардың және коррозиялық мониторинг нәтижелерінің дерекқорларын жүргізуді және өзектендіруді қамтамасыз ету;
8. Техникалық тексерулер мен инспекциялардың нәтижелерін талдау, тозу тенденцияларын анықтау және түзету шараларын қалыптастыру;
9. Жабдықтың техникалық тұтастығы және коррозиялық бақылау нәтижелері бойынша есептерді басшылыққа және бақылаушы органдарға ұсыну.

Білімдер:
1. Коррозияға қарсы қорғау жөніндегі нормативтік талаптар, коррозиялық мониторинг және электрохимиялық қорғау құралдарының тиімділігін бақылау әдістері;
2. Материалтану және бұзылу механизмдері (коррозиялық зақымдану түрлері, құрылымдық және коррозияға төзімді материалдардың қасиеттері, қоршаған ортаның, температураның, қысымның және ағын жылдамдығының әсері);
3. Жабдықтар мен құрылыстарды Инспекциялауға тәуекелге бағдарланған тәсілдің әдіснамасы;
4. Жабдықтар мен құрылыстардың техникалық тұтастығын басқару және жабдықтардың техникалық тұтастығын мониторингтеу жүйелерін құру қағидаттары;
5. Техникалық тұтастықты есепке алудың ақпараттық жүйелерін құру принциптері;
6. Коррозиялық деректерді талдау және есептілікті қалыптастыру әдістері;
7. ҚР заңнамасының инспекциялар, техникалық куәландырулар және қысыммен жабдықтарға мониторинг жүргізуге қойылатын талаптары;
8. Электрохимиялық қорғау құралдарын инспекциялау және куәландыру кезінде бақылаушы органдармен өзара іс-қимыл жасау тәртібі.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Бағынысты персоналды басқару және коррозияға қарсы қорғау саласындағы инженерлік құзыреттерді дамыту



Дағды 1:
Бөлімше қызметіне басшылық жасау

Машықтар:
1. Белгіленген мерзімде тапсырмалардың орындалуын қамтамасыз ете отырып, материалдар мен коррозиядан қорғау бойынша инженерлік-техникалық мамандардың жұмысын ұйымдастыру және үйлестіру;
2. Бөлімшеде міндеттерді бақылауды, нұсқауды және бөлуді жүзеге асыру, бөлімшенің мақсаттарына жету үшін басымдықтарды белгілеу;
3. Тұрақты кеңестер өткізу, жоспарлардың орындалуын талдау және ауытқыған жағдайда бағыныстылардың іс-қимылын түзету;
4. Инженерлік шешімдердің сапасын, ұйымдастыру стандарттары мен өнеркәсіптік қауіпсіздік талаптарының сақталуын бақылау
5. Келісілген жұмыс үшін техникалық қызмет көрсету, пайдалану, жобалау және инспекция бөлімшелерімен өзара әрекеттесуді қолдау.

Білімдер:
1. Инженерлік бөлімшелер мен жобалау командаларының жұмысын ұйымдастыру принциптері;
2. Ресурстарды жоспарлау, бөлу және тапсырмалардың орындалуын бақылау әдістері;
3. Сапа, еңбекті қорғау және өнеркәсіптік қауіпсіздікті басқарудың корпоративтік стандарттары;
4. Техникалық ұжымдардағы өндірістік өзара іс-қимыл және жанжалдарды басқару негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Инженерлік персоналдың құзыреттілігін дамыту және тәлімгерлік

Машықтар:
1. Инженерлік-техникалық персоналға тәлімгерлік және оқытуды жүзеге асыру;
2. Коррозияға қарсы қорғау, коррозия мониторингі және инженерлік шешімдер мәселелері бойынша техникалық оқытуды ұйымдастыру;
3. Корпоративтік оқыту бағдарламаларына сәйкес жеке даму жоспарларын әзірлеу және қызметкерлердің біліктілігін арттыруды қамтамасыз ету;
4. Бағынысты персоналдың құзыреттеріне бағалау жүргізу және олардың дамуын ұйымдастыру;
5. Бөлімше ішінде үздіксіз кәсіби жетілдіру және тәжірибе алмасу мәдениетін қолдау.

Білімдер:
1. Персоналдың құзыреттерін бағалау және дамыту әдістемесі;
2. Тәлімгерлікті ұйымдастыру және персоналды дамыту принциптері;
3. Персоналды басқару негіздері және персоналды басқару жөніндегі ішкі нормативтік құжаттар;
4. Коррозиядан қорғаудың техникалық стандарттары..

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 3:
Қауіпсіздік, сапа және тиімділік мәдениетін қалыптастыру және қолдау

Машықтар:
1. "Нөлдік жарақаттану" мәдениетін және жұмыстарды орындау кезіндегі қауіпсіздік үшін жеке жауапкершілікті насихаттау;
2. ӨҚжЕҚ және тәуекелдерді басқару принциптерін жобалау, техникалық қадағалау және қызмет көрсету процестеріне біріктіру;
3. Сенімге, сапаға және нәтижеге бағдарлануға негізделген командалық мәдениетті қалыптастыру;
4. Персоналды инновацияларды енгізуге және инженерлік шешімдердің тиімділігін арттыруға ынталандыру;
5. Аварияларды, инциденттерді және жазатайым оқиғаларды тексеруге қатысу.

Білімдер:
1. ӨҚжЕҚ және тәуекелдерді басқарудың халықаралық стандарттары;
2. Ұйымның өнеркәсіптік қауіпсіздік және техникалық тұтастық саласындағы ішкі құжаттары;
3. Персоналды басқару негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 3:
Инженерлік процестерді жетілдіру, технологияларды енгізу және мүдделі тараптармен өзара іс-қимыл жасау



Дағды 1:
Инженерлік процестердің тиімділігін арттыру және жаңа технологияларды енгізу

Машықтар:
1. Коррозияға қарсы қорғау саласындағы инженерлік процестердің тиімділігін арттыру бағыттарын анықтау;
2. Коррозияға қарсы қорғау және жабдықтың тұтастығын басқару саласында озық технологияларды енгізуге бастамашылық жасау;
3. Шығындарды оңтайландыру және нәтижелерді жақсарту мақсатында қолданылатын мониторинг әдістері мен жүйелерінің тиімділігін бағалауды ұйымдастыру;
4. Коррозияны бақылау деректерін және техникалық есептерді талдауға арналған цифрлық құралдарды енгізуді бақылау;
5. Техникалық шешімдермен және үздік тәжірибелермен алмасуды қамтамасыз ету;
6. Операциялық тиімділікті арттыру үшін ЖИ-технологияларды қолдану бағыттарын айқындау және ЖИ-шешімдерді (экономикалық, технологиялық, HSE-әсері) енгізудің тиімділігі мен орындылығын бағалау;
7. Операциялық қызметте ЖИ-ді этикалық және қауіпсіз қолдану қағидаттарының сақталуын қамтамасыз ету.

Білімдер:
1. Коррозияны бұзбайтын бақылау мен мониторингтеудің қазіргі заманғы технологиялары;
2. Халықаралық және ұлттық стандарттар, техникалық тұтастықты басқару саласындағы озық тәжірибе;
3. Техникалық деректерді талдау және инженерлік процестердің тиімділігін бағалау әдістері;
4. Инспекция деректерін жинауға және өңдеуге арналған бағдарламалық қамтамасыз ету;
5. Цифрландыру мен ЖИ-дің қазіргі заманғы үрдістері;
6. Цифрлық басқару және Data Governance принциптері;
7. Цифрлық шешімдердің тиімділігін бағалау әдістері;
8. ЖИ қолданудың және деректерді қорғаудың нормативтік-құқықтық аспектілері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Сыртқы ұйымдармен және қадағалау органдарымен өзара іс-қимыл

Машықтар:
1. Техникалық қадағалау, лицензиялау және жабдықтарды тексеру мәселелері бойынша ҚР мемлекеттік органдарымен өзара іс-қимылды қолдау;
2. Мемлекеттік инспекциялар мен сыртқы аудиттер үшін есептілікті дайындауды және ұсынуды үйлестіру;
3. Мердігерлермен, консультанттармен және техникалық ұйымдармен өзара іс-қимыл жасау кезінде бөлімшенің атынан өкілдік ету;
4. Техникалық шешімдер мен тексеру бағдарламаларын бақылаушы құрылымдармен және сыртқы сарапшылармен келісу;
5. Мердігерлік ұйымдар ұсынатын құжаттар мен есептерге сараптамалық бағалауды жүзеге асыру;
6. Қажет болған жағдайда аварияларды, инциденттерді, жазатайым оқиғаларды тергеуге қатысу.

Білімдер:
1. Өнеркәсіптік қауіпсіздік, қоршаған ортаны қорғау, қысымдағы жабдықтарды пайдалану және коррозиядан қорғау саласындағы ҚР заңнамасы;
2. Жабдықтарды техникалық қадағалау мен сертификаттаудың халықаралық және ұлттық тәжірибесі;
3. Мемлекеттік органдар үшін техникалық есептер мен құжаттарды дайындауға қойылатын талаптар;
4. Мердігерлік және қадағалау ұйымдарымен өзара іс-қимыл жөніндегі ұйымның стандарттары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 3:
Инженерлік шешімдерді үйлестіру және басқа бөлімшелермен өзара әрекеттесу

Машықтар:
1. Коррозияға қарсы қорғау бөлімшесі мен басқа бөлімшелер (пайдалану, техникалық қызмет көрсету, жобалар және т. б.) арасындағы инженерлік-техникалық өзара іс-қимылдарға басшылықты жүзеге асыру;
2. Инженерлік шешімдер мен жоспарларды пайдалану бөлімшелерімен, мердігерлермен және сыртқы сарапшылармен келісуді қамтамасыз ету;
3. Коррозияға қарсы қорғау жөніндегі шешімдердің техникалық тұтастығы мен тиімділігін қамтамасыз ете отырып, техникалық модификациялар жобаларын әзірлеуге және келісуге қатысу;
4. Коррозиядан қорғау және материалдарды таңдау жөніндегі іс-шараларды жабдыққа техникалық қызмет көрсету, жөндеу және жаңғыртудың жалпы бағдарламаларына біріктіру;
5. Инженерлік шешімдердің ҚР нормативтік талаптарына және ішкі нормативтік құжаттарға сәйкестігін бақылау.

Білімдер:
1. Коррозияға қарсы қорғау саласындағы халықаралық және ұлттық стандарттар;
2. Ұйымның ішкі нормативтік құжаттары.
3. Инженерлік шешімдерді келісу рәсімдері;
4. Ішкі коммуникация негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 4:
Сапаны бақылау, есеп беру және үнемі жақсарту

Машықтар:
1. Коррозияға қарсы қорғаныс бойынша инженерлік шешімдер мен құжаттаманың сапасын бақылау;
2. Инспекциялардың, аудиттер мен тексерулердің нәтижелері бойынша ескертулерге талдау жүргізу, түзету шараларын әзірлеу;
3. Коррозиялық бақылау және жабдықтың тұтастығы бойынша техникалық есептерді уақтылы ұсынуды қамтамасыз ету;
4. Техникалық қызмет көрсету және инспекция процестерін жақсарту бойынша ұсыныстар әзірлеу;
5. Коррозияға қарсы қорғау бойынша ішкі аудит және деректердің құжатталған есебі жүйесін қолдау;
6. Электрохимиялық қорғау жабдықтарын жаңғырту және күрделі жөндеу жөніндегі іс-шараларды жоспарлау; орта және ұзақ мерзімді перспективада.

Білімдер:
1. Сапаны басқарудың халықаралық және ұлттық стандарттары;
2. Сәйкессіздіктерді талдау және түзету әрекеттерін әзірлеу әдістемесі;
3. Коррозиялық бақылау және инженерлік тексерулер саласындағы есепті құжаттаманың нысандары мен құрылымы;
4. Өзгерістерді басқару және инженерлік процестерді үнемі жетілдіру негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Қосымша еңбек функциясы 1:
Материалдарды таңдауды және дәнекерлеу жұмыстарын орындауды бақылау



Дағды 1:
Материалдарды таңдау және дәнекерлеу жұмыстарын орындау кезінде техникалық сәйкестікті қамтамасыз ету

Машықтар:
1. Материалдарды таңдаудың жобалық және нормативтік құжаттама талаптарына сәйкестігін бақылауды ұйымдастыру;
2. Дәнекерлеу технологияларының қолданылуын және дәнекерлеу қосылыстарының сапасын техникалық қадағалауды қамтамасыз ету;
3. Жобалау, монтаждау және пайдалану сатысында материалдар мен дәнекерлеу бойынша техникалық шешімдерге сараптамалық бағалау жүргізу;
4. Материалдар мен дәнекерлеу процестері бойынша Компанияның стандарттары мен рәсімдерін әзірлеуге және өзектендіруге қатысу.

Білімдер:
1. Мұнай-газ саласында қолданылатын құрылымдық және коррозияға төзімді материалдардың қасиеттері мен жіктелуі;
2. ASME IX, ISO 15614, API 1104 стандарттары және материалдар, дәнекерлеу және қосылым сапасын бақылау бойынша басқа нормалар;
3. Технологиялық процестер, дәнекерленген қосылыстар мен жабдықтарды бұзбай бақылау әдістері;
4. Жабдықты сертификаттауға және паспорттауға қойылатын заңнамалық және корпоративтік талаптар.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Көшбасшылық
Жауапкершілік және нәтижеге бағдарлану
Жүйелік және аналитикалық ойлау
Көп тапсырма жағдайында бастамашылық және шешім қабылдауға дайындық

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

ҚР СТ ИСО 21457: 2011 "Мұнай, мұнай-химия және газ өнеркәсібі. Мұнай және газ өндіру жүйелері үшін материалдарды таңдау және коррозияны бақылау" ISO 45001, ISO 31000, ISO 9001, ISO 17020, NACE, API 580, ASME, DNV.

СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

6

Коррозияға қарсы күрес жөніндегі инженер

6

Қорғаныс жабындары жүйелерінің инженер-жобалаушысы

6

Электр-химиялық қорғау және әуе желілері жөніндегі инженер

14. Кәсіптің карточкасы "Қорғаныс жабындары жүйесінің инспекторы":

Топтың коды:

3160-2

Қызмет атауының коды:

3160-2-006

Кәсіптің атауы:

Қорғаныс жабындары жүйесінің инспекторы

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

5

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:

-

БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

БТБА немесе БА-мен байланыс жоқ

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
орта білімнен кейінгі (қолданбалы бакалавриат)

Мамандық:
Архитектура

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Сәулет және құрылыс

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

-

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Екінші деңгейдегі қорғаныс жабыны жүйелерінің инспекторларына арналған қосымша кәсіби бағдарламалар

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:

3160-9-001 - Инспектор (жалпы бейін)
8100-0-039 - Металмен қаптау жұмыстарын бақылаушы

Қызметтің негізгі мақсаты:

Материалдар мен қорғаныс жабындары жүйелерінің сапасын бақылау

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Жұмыстарды орындау кезінде қолданылатын материалдар мен құрамдарды кірме бақылау

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Жұмыстарды орындау кезінде қолданылатын материалдар мен құрамдарды кірме бақылау



Дағды 1:
Нормативтік құжаттамаға сәйкес материалдар мен құрамдардың сапасын талдау

Машықтар:
1. Қолданылатын материалдар мен құрамдардың сапасын тексеру үшін сынама алу
2. Заттардың физикалық қасиеттерін анықтау, аспаптардан көрсеткіштерді алу
3. Алынған деректерді өңдеу
4. Талдау қорытындысы бойынша материалдар мен құрамдардың сапасын бағалау
5. Жұмыстарды орындау кезінде материалдар мен құрамдарды пайдалану мүмкіндігі туралы кірме бақылаудың нәтижелері негізінде қорытынды дайындау
6. Қабылданған және қабылданбаған материалдар мен құрамдарға сапа бойынша есепке алу мен есептілікті жүргізу

Білімдер:
1. Қолданылатын материалдарға арналған техникалық шарттар мен мемлекеттік стандарттар
2. Қазақстан Республикасының қауіпті өндірістік объектілерін, сондай-ақ халықаралық және салалық объектілерді коррозиядан қорғау жөніндегі нормалар
3. Қорғаныс жабындарын жағу кезінде қолданылатын материалдардың сұрыптары, сапасы мен қасиеттері, материалдарды қабылдау ережелері мен тәсілдері
4. Қабылданған және қабылданбаған өнімді есепке алу және есептілік нысандары
5. Бақылау-өлшеу аспаптарының құрылысы, мақсаты және қолдану шарттары
6. Еңбек заңнамасы, ішкі еңбек тәртібінің тәртібі, еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау, өндірістік санитария, өрт қауіпсіздігі және электр қауіпсіздігі талаптары
7. Өнеркәсіптік қауіпсіздік саласындағы ережелер
8. Зардап шеккендерге алғашқы көмек көрсету ережелері
9. Жеке қорғаныс құралдарын пайдалану ережелері
10. Ішкі еңбек тәртібі, еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау, өндірістік санитария, өрт қауіпсіздігі талаптары

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Беттің дайындалу сапасына, қоршаған ортаның параметрлеріне және қорғаныс жабындары жүйелерінің салынуына визуалдық бақылау жүргізу

Машықтар:
1. Бетті дайындау сапасын бақылау
2. Қорғаныс жабындары жүйелерінің бетін дайындау және аралық қабаттарын салу кезінде қоршаған ортаның параметрлерін бақылау
3. Визуалдық бақылау жүргізу қорытындысы бойынша жасырын жұмыстардың сапасын бағалау
4. Қорғаныс жабындары жүйелерінің аралық қабаттарын жағу сапасын бақылау
5. Бетті дайындау мен қорғаныс жабындары жүйелерін салу арасындағы уақыт аралықтарының сақталуын және қорғаныс жабындары жүйелерінің қабаттарын кейіннен салу арасындағы уақыт аралықтарының сақталуын қадағалау
6. Жасырын жұмыстарды орындау кезінде ақаулардың түрлерін анықтау
7. Қорғаныс жабындары жүйелерін салу жөніндегі жасырын жұмыстарды бақылау туралы есепті құжаттарды ресімдеу
8. Техникалық шарттар мен мемлекеттік стандарттардың талаптарына сәйкес жасырын жұмыстарды қабылдау

Білімдер:
1. Қабылданатын жұмыстарға арналған техникалық шарттар мен мемлекеттік стандарттар
2. Қазақстан Республикасының қауіпті өндірістік объектілерін, сондай-ақ халықаралық және салалық объектілерді коррозиядан қорғау жөніндегі нормалар
3. Қорғаныс жабыны жүйелерін салу технологиясы, түрлері және тәсілдері
4. Қорғаныс жабындарын салу кезінде анықталған ақаулардың негізгі түрлері, оларды анықтау және жою тәсілдері
5. Қорғаныс жабындары жүйелерінің ақауларының алдын алу әдістері, бақылау-өлшеу құралдарын баптау, реттеу және тексеру қағидалары
6. Қабылданған және қабылданбаған өнімді есепке алу және есептілік нысандары
7. Бақылау-өлшеу аспаптарының құрылысы, мақсаты және қолдану шарттары
8. Есептік құжаттардың белгіленген нысандары және оларды толтыру қағидалары
9. Өнеркәсіптік қауіпсіздік саласындағы ережелер
10. Зардап шеккендерге алғашқы көмек көрсету ережелері
11. Жеке қорғаныс құралдарын пайдалану ережелері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 3:
Қорғаныс жабындары жүйелеріне қабылдау-тапсыру сынақтарын жүргізу

Машықтар:
1. Қорғаныс жабындары жүйелерінің сапасына визуалдық бақылау жүргізу
2. Визуалдық бақылау жүргізудің қорытындысы бойынша жұмыстардың сапасын бағалау
3. Әр түрлі қалыңдықтағы қорғаныс жабындарының көп қабатты жүйелерінің сапасын бақылау
4. Техникалық шарттар мен мемлекеттік стандарттардың талаптарына сәйкес қорғаныс жабындары жүйесін пайдалануға қабылдау
5. Қорғаныс жабындары жүйесін қолдану кезінде ақаулардың түрлерін анықтау
6. Қорғаныс жабындары жүйелерінің сапасын бақылау туралы есепті құжаттарды ресімдеу

Білімдер:
1. Қабылданатын жұмыстарға арналған техникалық шарттар мен мемлекеттік стандарттар
2. Қазақстан Республикасының қауіпті өндірістік объектілерін, сондай-ақ халықаралық және салалық объектілерді коррозиядан қорғау жөніндегі нормалар
3. Қорғаныс жабындарын салу технологиясы, түрлері және тәсілдері
4. Қорғаныс жабындарын салу кезінде анықталған ақаулардың негізгі түрлері, оларды анықтау және жою тәсілдері
5. Қорғаныс жабыны жүйелерінің ақауларының алдын алу әдістері
6. Бақылау-өлшеу аспаптарының құрылысы, мақсаты және қолдану шарттары
7. Бақылау-өлшеу аспаптарын баптау, реттеу және тексеру қағидалары
8. Есептік құжаттардың белгіленген нысандары және оларды толтыру қағидалары
9. Өнеркәсіптік қауіпсіздік саласындағы ережелер
10. Зардап шеккендерге алғашқы көмек көрсету ережелері
11. Жеке қорғаныс құралдарын пайдалану ережелері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Зейінділік
Тапсырмаларды орындаудағы дәлдік
Өз жұмысы үшін жауапкершілік
Кәсіби міндеттерді тиімді орындау қабілеті
Мәселелерді шеше білу (әдеттегі проблемалар)

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

ҚР СТ ISO 21457:2011 "Мұнай, мұнай-химия және газ өнеркәсібі. Мұнай және газ өндіру жүйелері үшін материалдарды таңдау және коррозияны бақылау"

СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

6

Коррозияға қарсы күрес жөніндегі инженер

6

Инженер-жобалаушы (коррозия бойынша)

15. Кәсіптің карточкасы "Құбырларды қорғау жөніндегі инспектор":

Топтың коды:

3160-2

Қызмет атауының коды:

3160-2-007

Кәсіптің атауы:

Құбырларды қорғау жөніндегі инспектор

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

5

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:

-

БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

БТБА немесе БА-мен байланыс жоқ

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
орта білімнен кейінгі (қолданбалы бакалавриат)

Мамандық:
Электромеханикалық жабдықтарға техникалық қызмет көрсету, жөндеу және пайдалану (түрлері және салалары бойынша)

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Физикалық және химиялық ғылымдар

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
ТжКБ (орта деңгейдегі маман)

Мамандық:
Электромеханикалық жабдықтарға техникалық қызмет көрсету, жөндеу және пайдалану (түрлері және салалары бойынша)

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

жұмыс тәжірибесі 6 айдан кем емес

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Қажет емес

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:

-

Қызметтің негізгі мақсаты:

Жабдықты қадағалау мен техникалық қолдауды жүзеге асыру

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Технологиялық жабдыққа қатысты техникалық талаптардың сақталуын бақылау

Қосымша еңбек функциялары:

-

Еңбек функциясы 1:
Технологиялық жабдыққа қатысты техникалық талаптардың сақталуын бақылау



Дағды 1:
Техникалық талаптардың бұзылуын анықтау мақсатында объектілерді тексеру

Машықтар:
1. Құжаттаманы, жабдық төлқұжаттарын және басқа ақпаратты жабдықтың сәйкестігін және құжаттаманың жай-күйін өндірістік қағидалар талаптарына және техникалық құжаттаманы бағалауға тексеру
2. Жабдықты жөндеу сапасына мерзімді тексерулер жүргізу
3. Жұмыс құжаттамасының пакеттері бойынша ескертулерді қарау және енгізу
4. Топ қызметінің жаңа техникалық шешімдерін немесе жұмыс процестерін енгізу
5. Жабдықтың құжаттамасын бағалау және ауытқулар мен олқылықтарды жою үшін техникалық талаптарды сақтау

Білімдер:
1. Қазақстан Республикасының Экологиялық кодексі, "Жер қойнауы және жер қойнауын пайдалану туралы" Қазақстан Республикасының Кодексі, "Азаматтық қорғау туралы" Қазақстан Республикасының Заңы, "Магистральдық құбыр туралы" Қазақстан Республикасының Заңы
2. Кәсіпорынның өндірістік қызметі мен кәсіби қызметіне қатысты нормативтік-техникалық, ұйымдастырушылық-өкімдік құжаттар мен әдістемелік материалдар
3. Пайдаланылатын материалдар, олардың қасиеттері, бұзбайтын бақылау, жобалау нормативтері және өндіріс процестері туралы деректер
4. Қауіпсіз жұмыс процестері мен рәсімдері; өлімге әкелетін жазатайым оқиғалардың алдын алу бастамалары
5. Апаттарды тергеу процесі

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Техникалық талаптардың бұзылуын анықтау мақсатында объектілерді бақылау

Машықтар:
1. Түзетуші іс-әрекеттерге қатысты ұсынымдар әзірлеу және инспекциялық тексерулер жүргізудің болашақ жоспарларын дайындау
2. Зауыттық модификациялар мен жөндеу жұмыстарын олардың сапалы орындалуы және нормативтік-құқықтық талаптардың сақталуы тұрғысынан қадағалау
3. ҚР қағидаларында, сондай-ақ кәсіпорынның ішкі рәсімдерінде көзделген қазандықтарды, ыдыстарды, резервуарлар мен құбырларды сынаудың, техникалық куәландырудың және тексерудің бұзбайтын әдістерін және профилактикалық тексерулердің уақтылы және сапалы жүргізілуіне бақылауды жүзеге асыру
4. Тиісті талаптарда көзделген қауіпті техникалық құрылғылар мен құбырларға техникалық құжаттаманың (пайдалану, жөндеу) дұрыс ресімделуін және жүргізілуін бақылау
5. Апаттарды тергеуге және оларды жою және жабдықтар мен құбырларды пайдалану кезінде олардың алдын алу жөніндегі іс-шараларды әзірлеуге қатысу, осы іс-шаралардың орындалуын бақылау

Білімдер:
1. Жабдықтың тұтастығы туралы мәліметтер базасын басқару жүйелері
2. Компьютерленген техникалық қызмет көрсетуді басқару жүйелері
3. Инженерлік-техникалық және жобалық құжаттаманы оқу және түсіну
4. Стационарлық жабдықты пайдалануға, тексеруге және жөндеуге байланысты API/ASME/NACE ережелері мен стандарттары; тәуекел факторын ескере отырып инспекциялау қағидаттары
5. Бұзбайтын бақылауды (ББ) орындау әдісі мен құралы
6. Ішкі еңбек тәртібі, еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау, өндірістік санитария, өрт қауіпсіздігі талаптары

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Дербестік және жауапкершілік
Тез шешім қабылдай білу
Көшбасшылық
Топ мүшесі ретінде тиімді жұмыс істеу
Аналитикалық ойлау
Компьютерлік сауаттылық
Тапсырмаларды орындаудағы дәлдік
Өз жұмысы мен команданың жұмысы үшін жауапкершілік
Кәсіби біліктілік пен дағдыларды өз бетімен дамыту қабілеті

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

ҚР СТ ISO 21457:2011 "Мұнай, мұнай-химия және газ өнеркәсібі. Мұнай және газ өндіру жүйелері үшін материалдарды таңдау және коррозияны бақылау".

СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

6

Коррозиямен күрес жөніндегі инженер

16. Кәсіптің карточкасы "Газмұнай өнімдерін оқшаулауға арналған машинаның машинисi":

Топтың коды:

8112-9

Қызмет атауының коды:

8112-9-002

Кәсіптің атауы:

Газмұнай өнімдерін оқшаулауға арналған машинаның машинисi

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

3

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:

-

БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

-

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
ТжКБ (жұмысшы кәсіптер)

Мамандық:
Электромеханикалық жабдықтарға техникалық қызмет көрсету, жөндеу және пайдалану (түрлері және салалары бойынша)

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
негізгі орта білім

Мамандық:
-

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

практикалық тәжірибе және / немесе кәсіби дайындық (бір жылға дейінгі кәсіптік даярлау бағдарламалары бойынша білім беру ұйымының базасындағы курстар немесе кәсіпорында оқыту)

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Бір жылға дейінгі кәсіптік даярлау бағдарламалары бойынша білім беру ұйымының базасындағы курстар немесе кәсіпорында оқыту

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:


Қызметтің негізгі мақсаты:

Мұнай-газ саласындағы құбыржолдарда құрылыс, монтаждау және жөндеу-құрылыс жұмыстарын орындау кезінде қолданылатын машиналар мен механизмдерді басқару

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Газмұнай өнімдері құбырларын оқшаулауға арналған машинаны стационарлық және трассалық жағдайларда газмұнай өнімдері құбырларын төсеу кезінде басқару
2. Машинаға ауысым сайын техникалық қызмет көрсетуді орындау
3. Құбырларды оқшаулау бойынша механикаландырылған жұмыстарды жүргізу

Қосымша еңбек функциялары:

-

Еңбек функциясы 1:
Газмұнай өнімдері құбырларын оқшаулауға арналған машинаны стационарлық және трассалық жағдайларда газмұнай өнімдері құбырларын төсеу кезінде басқару



Дағды 1:
Машинаны ауыстыру бойынша жұмыстарды орындау

Машықтар:
1. Жұмыстарды жүргізу орнына ауыстыру кезінде машинаны дайындау, бекіту, тиеу-түсіру жұмыстарын жүргізу
2. Автомобиль жолдары бойынша машинаны басқару (жүргізу)
3. Штаттық емес жағдайлар туындаған кезде машинаның қозғалысын бақылау

Білімдер:
1. Машиналардың (механизмдердің) құрылымы, оларды пайдалану, техникалық қызмет көрсету және профилактикалық жөндеу жөніндегі ережелер мен нұсқаулықтар
2. Жүретін көлік машиналармен жұмыс істеу кезіндегі жол жүру ережелері
3. Жүретін газмұнай өнімдері құбырларын оқшаулауға арналған машинаны мемлекеттік тіркеу ережесі
4. Машиналарды платформаларда, трейлерлерде тиеу және тасымалдау ережесі
5. Ішкі еңбек тәртібі, еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау, өндірістік санитария, өрт қауіпсіздігі талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Машина жүйелері мен жұмыс жабдықтарын технологиялық күйге келтіру бойынша жұмыстарды орындау

Машықтар:
1. Машина жүйелері мен жұмыс жабдықтарын реттеу
2. Машинаны сынамалық іске қосу
3. Машина жұмысындағы бұзушылықтардың себептерін анықтау
4. Машина жұмысындағы бұзушылықтарды жою
5. Машина жұмысындағы бұзушылықтарды болдырмау

Білімдер:
1. Машинаның техникалық параметрлері
2. Машинаның жұмысқа қабілеттілігін сипаттайтын бақылау параметрлерінің мәні
3. Тиісті машиналардың көмегімен жұмыс жүргізу тәсілдері
4. Орындалатын жұмыстардың, құрылыс материалдары мен элементтерінің сапасына қойылатын техникалық талаптар
5. Жанар және жағар май материалдары мен электр энергиясының шығыс нормалары
6. Машинаның жұмыс аймағында жүктерді қоймалау тәртібі
7. Машина жұмысын авариялық тоқтату тәсілдері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Машинаға ауысым сайын техникалық қызмет көрсетуді орындау



Дағды 1:
Машинаны қабылдау

Машықтар:
1. Машинаның жалпы техникалық жай-күйін көзбен шолып қарауды жүзеге асыру
2. Машинаның жуу-жинау жұмыстарын орындау
3. Машина агрегаттары мен механизмдерінің жұмысқа қабілеттілігін жалпы тексеруді орындау
4. Машинаның жүріс бөлігінің жай- күйін, тораптары мен механизмдерінің бекітілуін тексеруді жүзеге асыру
5. Басқару механизмдері мен жүйелерінің жай-күйін тексеру үшін құралдарды, арнайы жабдықтар мен аспаптарды жұмыста қолдану
6. Машинаның сигнализациясы мен бұғатталуының дұрыстығын тексеру

Білімдер:
1. Ауысымды қабылдау және тапсыру ережесі
2. Жанар-жағармай материалдары мен техникалық сұйықтықтардың қасиеттері, сақтау және пайдалану ережелері
3. Жанар-жағармай материалдарының жануы кезінде өрт сөндіргішпен немесе басқа да қолда бар құралдармен өртті сөндіру ережесі
4. Эвакуациялау жоспары және төтенше жағдайлар кезіндегі іс- қимылдар
5. Жеке қорғау құралдарына қойылатын талаптар

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Машинаға техникалық қызмет көрсетуді орындау

Машықтар:
1. Стационарлық машинаға ауысым сайын техникалық қызмет көрсетуді орындау
2. Жоспарлы сақтандыру жөндеуін жүзеге асыру
3. Техникалық қызмет көрсету кезінде реттеу операцияларын орындау
4. Трассалық жағдайда машиналардың механикалық тораптарының техникалық жай- күйін тексеруді жүргізу
5. Жабдықты майлау режимін сақтау
6. Машиналарға отынмен, маймен, салқындатқыш және арнайы сұйықтықтармен май құю және қосымша құю жүргізу
7. Техникалық пайдалану ережелерін сақтау
8. Жобалық құжаттаманы оқу

Білімдер:
1. Стационарлық машиналардың құрылымы, жұмыс принципі, техникалық сипаттамалары
2. Операциялар тізбесі және ауысым сайынғы техникалық қызмет көрсету технологиясы
3. Технологиялық жабдықты, бақылау-өлшеу аппаратурасын, құралды техникалық пайдалану және қызмет көрсету ережесі
4. Машинаға қызмет көрсету кезінде техникалық ақаулардың, авариялардың және асқынулардың туындау себептері мен шарттары, олардың алдын алу және жою тәсілдері
5. Құрылыс машиналарын жөндеу бойынша слесарлық іс негіздері
6. Машиналарға қызмет көрсету кезінде пайдаланылатын құрал- саймандар мен технологиялық жабдықтардың негізгі түрлері, типтері және мақсаты
7. Жүктерді тасымалдау және қоймалау ережесі
8. Ішкі еңбек тәртібі, еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау, өндірістік санитария, өрт қауіпсіздігі талаптары.
9. Трассалық жағдайда қолданылатын машиналардың құрылғысы, жұмыс принципі, техникалық сипаттамалары
10. Машиналарға техникалық қызмет көрсетудің әртүрлі түрлері кезіндегі операциялар және жұмыс технологиясы

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 3:
Ауысымды аспалы жабдықтарды монтаждау/бөлшектеу

Машықтар:
1. Аспалы жабдықпен технологиялық операциялар жүргізу
2. Монтаждау/ бөлшектеу жұмыстарының кезектілігін сақтау
3. Көмекшілерді тарту кезінде монтаждау/ бөлшектеу жұмыстарының дұрыс орындалуын тексеру
4. Дұрыс командаларды көмекшілерге беру

Білімдер:
1. Газмұнай өнімдері құбырларын оқшаулауға арналған машиналарды монтаждау, бөлшектеу, орнын ауыстыру, жұмысқа дайындау және ауыспалы аспалы жабдықты орнату ережесі мен тәртібі
2. Механика негіздері
3. Машиналардың монтаждау жұмыстары үшін қажетті құралдарды, материалдар мен техникалық бөлшектерді пайдалану тізбесі мен ережесі
4. Машиналарды монтаждау/бөлшектеу жұмыстарына қажетті нормативтер мен талаптар

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 3:
Құбырларды оқшаулау бойынша механикаландырылған жұмыстарды жүргізу



Дағды 1:
Құбырларды оқшаулауды орындау

Машықтар:
1. Газмұнай өнімдері құбырларын оқшаулау кезінде машинаны басқару
2. Газмұнай өнімдері құбырларын оқшаулау машинасының жекелеген тораптарын басқару
3. Машиналарды қолдана отырып механикаландырылған жұмыстарды орындау кезінде штаттан тыс жағдайлар туындаған кезде жұмыс процесін тоқтату
4. Құбырларды оқшаулау процесінің температуралық режимін сақтау

Білімдер:
1. Жұмыстарды қауіпсіз жүргізу әдістері
2. Оқшаулау материалдарының сорттары мен қасиеттері, олардың технологиялық сипаттамалары, қауіпсіз сақтау ережесі
3. Машинаның жұмысқа қабілеттілігін сипаттайтын бақылау параметрлерінің мәні
4. Оқшаулау материалдарының ақау түрлері және оның алдын алу және жою тәсілдері
5. Зардап шеккендерге алғашқы көмек көрсету ережесі
6. Жеке қорғану құралдарын пайдалану ережесі
7. Жүктерді тасымалдау және қоймалау ережесі

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Оқшаулау жұмыстарын орындау кезінде оқшаулағыштармен өзара іс- қимыл жасау

Машықтар:
1. Оқшаулаушы командаларына сәйкес оқшаулау жұмыстарын орындау
2. Оқшаулау процесін және машинаны басқаруды бір уақытта қадағалау
3. Оқшаулау жұмыстары бойынша жобалық құжаттаманы оқу

Білімдер:
1. Жұмыс бейіні бойынша мамандармен өзара іс-қимыл тәртібі
2. Ұйымның ішкі ережелері
3. Пайдаланылатын материалдар мен жинақтаушылардың қасиеттері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Кәсіптік міндеттерді тиімді орындау қабілеті
Кәсіптік біліктілігі мен икемділігін өз бетінше дамыту қабілеті
Мәселелерді шеше білу (типтік мәселелер)
Зейінділік
Міндеттерді орындаудағы дәлдік
Өз жұмысы мен команда жұмысы үшін жауапкершілік

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

ҚР СТ ISO 21457:2011 "Мұнай, мұнай-химия және газ өнеркәсібі. Мұнай және газ өндіру жүйелері үшін материалдарды таңдау және коррозияны бақылау"

СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:




4-ші тарау. Кәсіптік стандарттың техникалық деректері

      17. Мемлекеттік органның атауы:

      Қазакстан Республикасының Энергетика министрлігі

      Орындаушы:

      Крикбаев Сунгат Болатович,

      +7 (777) 978 00 95, S.Krikbaev@energo.gov.kz

      18. Әзірлеуге қатысатын ұйымдар (кәсіпорындар):

      Қазақстан Республикасының Энергетика Министрлігі

      Жоба жетекшісі:

      Крикбаев Сунгат Болатович

      E-mail: S.Krikbaev@energo.gov.kz

      Телефон нөмірі: +7 (777) 978 00 95

      Норт Каспиан Оперейтинг Компани Н.В.

      Жоба жетекшісі:

      Бекбауов Дархан

      E-mail: Darkhan.Bekbauov@ncoc.kz

      Телефон нөмірі: +7 (712) 292 45 17

      Орындаушылар:

      Решов Акылбек, +7 (712) 292 40 91, Akilbek.Reshov@ncoc.kz

      19. Кәсіптік біліктілік жөніндегі салалық кеңес: №9 , 03.07.2026 ж.

      20. Кәсіптік біліктілік жөніндегі ұлттық орган: 08.07.2026 ж.

      21. "Атамекен" Қазақстан Республикасының Ұлттық кәсіпкерлер палатасы: 17.12.2024 ж.

      22. Нұсқа нөмірі және шығарылған жылы: Нұсқа 1, 2024 ж.

      23. Болжамды қайта қарау күні: 31.12.2027 ж.

  Қазақстан Республикасы
Энергетика министрінің
міндетін атқарушы
2026 жылғы 5 қазандағы
№ 364-н/қ Бұйрыққа
4-қосымша
Қазақстан Республикасы
Энергетика министрі
2024 жылғы 23 желтоқсандағы
№ 479 бұйрығына
8-қосымша

Кәсіптік стандарт: "Мұнай тасымалдауды басқару"

1-ші тарау. Жалпы ережелер

      1. Кәсіптік стандарттың қолдану аясы: Кәсіптік стандарт "Кәсіптік біліктілік туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 5-бабының 5-тармағына сәйкес әзірленді және мұнай өңдеу және мұнай өнімдерін тасымалдау саласында қолданылады. Ол теңіз, өзен, теміржол және автомобильді қоса алғанда, көліктің әртүрлі түрлерімен мұнай мен мұнай өнімдерін тасымалдау процестерін ұйымдастыру және басқарумен байланысты экономикалық қызмет түрлерін қамтиды.

      2. Осы кәсіптік стандартта мынадай терминдер, анықтамалар мен қысқартулар қолданылады:

      1) Білім – кәсіби тапсырма шеңберінде іс-әрекеттерді орындау үшін қажетті зерттелген және игерілген ақпарат;

      2) Дағды – кәсіби тапсырманы толығымен орындауға мүмкіндік беретін білім мен дағдыларды қолдану мүмкіндігі;

      3) Магистральдық құбыр – техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың талаптарына сәйкес келетін өнімді қауіпсіз тасымалдауды қамтамасыз ететін желілік бөліктен және объектілерден тұратын бірыңғай өндірістік-технологиялық кешен;

      4) Магистральдық құбырды пайдалану – техникалық қызмет көрсетуді, жөндеуді, техникалық диагностикалауды және жедел-диспетчерлік басқаруды қоса алғанда, магистральдық құбырдың үздіксіз, тиісті және тиімді жұмыс істеуі үшін қажетті қызмет;

      5) Машық – кәсіби міндет шеңберінде жеке бірлік іс-әрекеттерді физикалық және (немесе) ақыл-оймен орындау қабілеті;

      6) Өнімді тасымалдау – өнімді магистральдық құбыр арқылы оны жөнелтушіден қабылдау пунктінен алушыға тапсыру пунктіне дейін қабылдау, тапсыру, айдау, өнімді төгу, құю, басқа магистральдық құбырларға беру, көліктің басқа түріне ауыстырып тиеу, сақтау, араластыру процесі;

      7) Техникалық диагностикалау – магистральдық құбырдың техникалық күйін анықтауға арналған жұмыстар мен ұйымдастыру-техникалық іс-шаралар кешені;

      8) Технологиялық процесті басқарудың автоматтандырылған жүйесі – технологиялық процесті басқаруды автоматтандыруға арналған техникалық және бағдарламалық құралдар шешімдерінің жиынтығы;

      9) Экономикалық қызмет түрлерінің жалпы жіктеуіші – кәсіпорындарды, ұйымдарды және жеке кәсіпкерлерді біркелкі жіктеу үшін әртүрлі қызмет түрлерін жүйелеу және стандарттау құралы.

      10) Benchmarking – бенчмаркинг, жақсарту мүмкіндіктерін айқындау мақсатында ұйым қызметінің көрсеткіштерін, процестерін, әдістері мен нәтижелерін озық тәжірибелердің көрсеткіштерімен салыстырмалы талдау процесі;

      11) Coaching – коучинг, қызметкердің әлеуетін ашуға, оның дағдыларын жетілдіруге және кері байланыс пен сүйемелдеу арқылы кәсіби міндеттерді орындау тиімділігін арттыруға бағытталған кәсіби дамыту әдісі.

      3. Осы кәсіптік стандартта мынадай қысқартулар қолданылады

      1) МҚ – магистральдық құбыр;

      2) ТПБАЖ – технологиялық процесті басқарудың автоматтандырылған жүйесі;

      3) БТБА – бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығы;

      4) КС – кəсіптік стандарт;

      5) СБШ – салалық біліктілік шеңбері;

      6) ММҚ – магистральдық мұнай құбыры;

      7) БА – біліктілік анықтамалығы;

      8) ЭҚЖЖ – экономикалық қызмет түрлерінің жалпы жіктеуіші.

      9) QA/QC – сапаны қамтамасыз ету және сапаны бақылау (Quality Assurance / Quality Control);

      10) API – Американдық мұнай институты (American Petroleum Institute);

      11) ASME – Американдық механикалық инженерлер қоғамы (American Society of Mechanical Engineers);

      12) ISO – Халықаралық стандарттау ұйымы (International Organization for Standardization);

      13) EN – Еуропалық стандарт (European Standard).

2-ші тарау. Кәсіптік стандарттың паспорты

      4. Кәсіптік стандарттың атауы: Мұнай тасымалдауды басқару

      5. Кәсіптік стандарттың коды: H49500159

      6. ЭҚЖЖ секциясын, бөлімін, тобын, сыныбын және кіші сыныбын көрсету:

      H Көлік және қоймалау

      52 Жүктерді қоймаға қою және қосалқы көлік қызметі

      52.1 Жүктерді қоймаға қою және сақтау

      52.10 Жүктерді қоймаға қою және сақтау

      52.10.4 Мұнайды сақтау

      H Көлік және қоймалау

      49 Құрлық және құбырмен жүретін көліктің қызметі

      49.5 Құбыр көлігінің қызметі

      49.50 Құбыр көлігінің қызметі

      49.50.0 Құбыр көлігінің қызметі

      7. Кәсіптік стандарттың қысқаша сипаттамасы: "Мұнай тасымалдауын басқару" кәсіптік стандарты мұнай тасымалдау процестерін ұйымдастырумен және басқарумен айналысатын мамандарға қойылатын талаптарды айқындайды. Стандарт мұнай тасымалдауды жоспарлау және үйлестіру, тасымалдау бағыттарын бақылау, сондай-ақ тасымалдау процесінің қауіпсіздігі мен тиімділігін қамтамасыз ету жөніндегі құзыреттерді қамтиды.

      8. Кәсіптер карточкаларының тізімі:

      1) Бас диспетчерлік басқарма бастығы - 7 СБШ-нің деңгейі

      2) Магистральдық құбырлардың диспетчері - 6 СБШ-нің деңгейі

      3) Сапаны қамтамасыз ету және бақылау жүйелері жөніндегі инженер - 6 СБШ-нің деңгейі

3-ші тарау. Кәсіптер карточкалары

9. Кәсіптің карточкасы "Бас диспетчерлік басқарма бастығы":

Топтың коды:

1322-0

Қызмет атауының коды:

1322-0-101

Кәсіптің атауы:

Бас диспетчерлік басқарма бастығы

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

7

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

Басшылар, мамандар және басқа да қызметшілер лауазымдарының біліктілік анықтамалығы "Басшылар, мамандар және басқа да қызметшілер лауазымдарының біліктілік анықтамалығын бекіту туралы" 2020 жылғы 30 желтоқсандағы № 553 Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің бұйрығы. (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 22003 болып тіркелген).
Параграф 14. Бас диспетчер

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
жоғары оқу орнынан кейінгі білім (магистратура, резидентура)

Мамандық:
Инженерия және инженерлік іс

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
жоғары оқу орнынан кейінгі білім (магистратура, резидентура)

Мамандық:
Өндірістік және өңдеу салалары

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Инженерия және инженерлік іс

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Өндірістік және өңдеу салалары

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Диспетчер лауазымындағы немесе өндірісті немесе қызметті жедел басқару жөніндегі өзге де лауазымдардағы жұмыс өтілі кемінде 5 жыл.

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Талап етілмейді

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:

1329-3-025 - Магистральдық құбырлардың бас диспетчері

Қызметтің негізгі мақсаты:

МҚ жүйесі объектілерінің сенімді, үздіксіз және қауіпсіз жұмыс істеуі, белгіленген жұмыс режимдерін сақтау, диспетчерлік персоналдың іс-қимылын үйлестіру мен штаттық және штаттық емес жағдайларда басқару шешімдерін жедел қабылдау мақсатында МҚ жүйесі бойынша мұнай мен газды тасымалдаудың өндірістік-технологиялық процестерін орталықтандырылған жедел-диспетчерлік басқаруды қамтамасыз ету

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Магистральдық құбырлар жүйесінің жұмыс режимдерін орталықтандырылған диспетчерлік басқаруды ұйымдастыру және оған басшылық жасау
2. МҚ жүйесінің тұрақты, қауіпсіз және апатсыз жұмысын қамтамасыз ету, штаттан тыс жағдайларды басқару.
3. Диспетчерлік басқару сапасын бақылау және процестер мен регламенттерді жетілдіру.

Қосымша еңбек функциялары:

-

Еңбек функциясы 1:
Магистральдық құбырлар жүйесінің жұмыс режимдерін орталықтандырылған диспетчерлік басқаруды ұйымдастыру және оған басшылық жасау



Дағды 1:
Магистральдық құбырлар жүйесінің жұмыс режимдерін жедел басқаруды жүзеге асыру.

Машықтар:
1. Магистральдық құбыр жүйесінің жұмыс режимдерін жүргізу бойынша жедел шешімдер қабылдау.
2. Жүк ағындарының бағыттары өзгерген кезде жұмыс режимдерін түзету.
3. Уақыт шектеулі және жауапкершілігі жоғары жағдайларда әрекет ету.
4. Өндіріс барысына және ұйымның негізгі қызметінің өзге де түрлеріне тұрақты жедел бақылауды жүзеге асыру, өндірістік процестің қалыпты жүруінің бұзылуының алдын алу және оларды жою жөнінде шаралар қабылдау, бұзушылықтарды жоюға ұйымның қосалқы және өзге де қызметтерін тарту.

Білімдер:
1. Магистральдық құбыр жүйесінің жұмыс режимдерінің негіздері.
2. Магистральдық құбыр жүйесінің орнықтылығы мен сенімділігін қамтамасыз ету қағидаттары.
3. Жедел-диспетчерлік басқару мәселелері бойынша нормативтік құжаттар.
4. Қазақстан Республикасының "Магистральдық құбыр туралы" Заңы.
5. Қазақстан Республикасының "Акционерлік қоғамдар туралы" Заңы.
6. Қазақстан Республикасының "Табиғи монополиялар туралы" Заңы.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Диспетчерлік персоналдың қызметін үйлестіру және бақылау

Машықтар:
1. Диспетчерлік персоналдың өзара іс-қимылын ұйымдастыру.
2. Диспетчерлік өкімдердің орындалуын бақылау.
3. Басқарудың белгіленген тәртібінің сақталуын қамтамасыз ету.

Білімдер:
1. Диспетчерлік қызметтердің құрылымы мен функциялары.
2. Жедел персоналдың өзара іс-қимыл жасау регламенттері.
3. Өндірісті жедел басқару мәселелері бойынша заңнамалық, өзге де нормативтік құқықтық актілер және әдістемелік материалдар.
4. Ұйым жабдықтарының техникалық сипаттамалары, конструкциялық ерекшеліктері мен жұмыс режимдері, оларды пайдалану тәртібі.
5. Ішкі еңбек тәртібі қағидалары, өнеркәсіптік қауіпсіздік және еңбекті қорғау, қоршаған ортаны қорғау, өндірістік санитария талаптары, өрт қауіпсіздігі талаптары, қауіпті және зиянды өндірістік және табиғи факторлардың әсерінен ұжымдық және жеке қорғану құралдары және өзге де талаптар.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
МҚ жүйесінің тұрақты, қауіпсіз және апатсыз жұмысын қамтамасыз ету, штаттан тыс жағдайларды басқару.



Дағды 1:
Штаттан тыс жағдайдағы әрекеттерді басқару

Машықтар:
1. МҚ жүйесінің тұрақтылық қатерлерін анықтау және бағалау.
2. Режимдерді бұзудың алдын алу бойынша шешімдер қабылдау.
3. Режимдік және техникалық шектеулердің сақталуын қамтамасыз ету.
4. МҚ жүйесінің тұрақтылығы мен сенімділігін қамтамасыз ету.

Білімдер:
1. МҚ жүйесінің тұрақтылығы мен сенімділігіне әсер ететін факторлар.
2. Пайдаланудың режимдік және техникалық талаптары.
3. МҚ жүйесінің сенімділігін қамтамасыз ету жөніндегі нормативтік құжаттар.
4. Еңбек заңнамасы, ішкі еңбек тәртібінің тәртібі, еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау, өндірістік санитария, өрт қауіпсіздігі талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Штаттан тыс және төтенше жағдайларды басқару

Машықтар:
1. Штаттан тыс және авариялық режимдерді айқындау.
2. Бұзушылықтардың салдарын оқшаулауды және жоюды ұйымдастыру.
3. Жедел және диспетчерлік персоналдың іс-қимылдарын үйлестіру.

Білімдер:
1. Авариялық жағдайлардың сыныптамасы мен белгілері.
2. Авариялар мен технологиялық бұзушылықтар туындаған кездегі іс-қимыл тәртібі.
3. Авариялық жағдайларды жою кезінде өзара іс-қимыл жасау схемалары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 3:
Диспетчерлік басқару сапасын бақылау және процестер мен регламенттерді жетілдіру.



Дағды 1:
Диспетчерлік басқарудың тиімділігін бағалау және бақылау

Машықтар:
1. Тиімділіктің негізгі көрсеткіштері бойынша диспетчерлік қызметтердің жұмысына талдау жүргізу.
2. Жұмыста белгіленген стандарттар мен регламенттерден ауытқуларды анықтау.
3. Бақылау нәтижелері туралы есептерді қалыптастыру және түзету шараларын ұсыну.

Білімдер:
1. Диспетчерлік басқару және өндірістік процестерді ұйымдастыру негіздері.
2. Персонал жұмысының сапасын бақылау және тиімділігін бағалау әдістері.
3. Кәсіпорынның нормативтік құжаттары, стандарттары мен регламенттері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Процестер мен регламенттерді жетілдіру

Машықтар:
1. Диспетчерлік басқару процестерін оңтайландыру бойынша ұсыныстар әзірлеу.
2. Жұмыс нұсқаулықтары мен регламенттеріне өзгерістер енгізуді қамтамасыз ету.
3. Енгізілген өзгерістердің тиімділігіне мониторинг және бағалау жүргізу.

Білімдер:
1. Бизнес-процестерді талдау және оңтайландыру әдістері.
2. Құжат айналымы және қызметті реттеу принциптері.
3. Басқару процестерінің сапасын жақсартудың заманауи тәсілдері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жауапкершілік
Күйзеліске тұрақтылық
Командада жұмыс істей білу
Тәртіптілік
Аналитикалық ойлау
Зейінді шоғырландыру және бақылау
Бастамашылық
Қарым-қатынас

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1. ҚР СТ 1474-2016 ММҚ. Мұнайды есепке алу жөніндегі нұсқаулық. 2. ҚР СТ 1347-2024 Мұнай. Жалпы техникалық шарттар. 3. МЕМСТ 2517-2012 Мұнай және мұнай өнімдері. Сынама алу әдістері. 4. ҚР СТ 2081-2011 ММҚ. Пайдалану кезіндегі қауіпсіздік талаптары.
5. Қазақстан Республикасы Энергетика министрінің 2015 жылғы 22 қаңтардағы №33 бұйрығымен бекітілген "Магистральдық газ құбырларын пайдалану қағидалары" (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 10363 болып тіркелген).

СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

7

Мұнай құбыры басқармасының бастығы

7

Мұнай тасымалдау департаментінің директоры

6

Магистральдық құбыр диспетчері

10. Кәсіптің карточкасы "Магистральдық құбырлардың диспетчері":

Топтың коды:

2147-4

Қызмет атауының коды:

2147-4-001

Кәсіптің атауы:

Магистральдық құбырлардың диспетчері

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

6

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:

-

БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

БТБА және КС-мен байланыс жоқ

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Өндірістік және өңдеу салалары

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Инженерия және инженерлік іс

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Басқару (өндіріс) процесін жедел реттеу бойынша жұмыс өтілі кемінде 3 жыл

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Қажет етпейді

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:

3159-0-001 - Диспетчер (жалпы бейін)

Қызметтің негізгі мақсаты:

Мұнайды тасымалдау процесінің өндірістік бағдарламаларға, күнтізбелік жоспарларға және ауысымдық-тәуліктік тапсырмаларға сәйкес орындалуын бақылау және жедел реттеу

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Жұмыс тәртібінің мониторингі және технологиялық объектілерді қашықтықтан басқару жөніндегі жұмыстарды ұйымдастыру
2. Магистральдық құбырларды диспетчерлік басқару жұмыс режимдерінің күйін талдау
3. Жергілікті деңгейдегі технологиялық объектілерде аварияларды, инциденттерді және өзге де штаттан тыс жағдайларды оқшаулауды ұйымдастыру және олардың салдарын жоюды бақылау.
4. Өнімді тасымалдау жүйесі объектілерінің жұмысын үйлестіру

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Жұмыс тәртібінің мониторингі және технологиялық объектілерді қашықтықтан басқару жөніндегі жұмыстарды ұйымдастыру



Дағды 1:
Жабдықты пайдалану жөніндегі бекітілген нұсқаулықтарға, өндірістік бағдарламаларға, мұнай айдаудың күнтізбелік жоспарлары мен кестелеріне сәйкес диспетчерлік бақылау және басқару жүйесін пайдалана отырып, магистральдық құбыржолының жұмысын жедел басқаруды жүзеге асыру

Машықтар:
1. Технологиялық объектілердің оңтайлы жұмыс режимін анықтау бойынша жұмыстарды ұйымдастыру
2. Технологиялық объектілер учаскелерінің ең жоғары техникалық мүмкін өткізу қабілеті мен өнімділігі бойынша деректерді талдау
3. Дербес компьютермен және оның перифериялық құрылғыларымен, ұйымдастыру техникасымен жұмыс істеу дағдыларын меңгеру

Білімдер:
1. ҚР Экологиялық кодексі, "Жер қойнауы және жер қойнауын пайдалану туралы" ҚР Кодексі, "азаматтық қорғау туралы" ҚР Заңы, "магистральдық құбыр туралы"ҚР Заңы
2. Кәсіпорынның өндірістік қызметіне қатысты ұйымдастырушылық-әкімшілік құжаттар мен әдістемелік материалдар
3. Өндірістік тапсырмаларды жасау және өндірісті жедел басқару мәселелеріне қатысты нормативтік құқықтық актілер, жоғары тұрған органдардың басқа да басшылық, әдістемелік және нормативтік материалдары
4. Технологиялық объектілердің оңтайлы жұмыс режимі
5. Объектілер бойынша өнімді тасымалдаудың технологиялық регламенттері
6. Жабдықты пайдалану режимін сипаттайтын бақылау шамалары

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Жабдықтың жұмыс режимін тікелей басқаруды жүзеге асыратын жедел персоналға басшылық жасау

Машықтар:
1. Жабдықтың жұмыс режимін тікелей басқаруды жүзеге асыратын жедел персонал арасында міндеттерді бөлуді ұйымдастыру және басымдықтарды айқындау.
2. Жедел журналды жүргізуді бақылау (жұмыс режимі, жүргізілген ауыстырып қосу, құбыр учаскесі жұмысындағы іске қосу және тоқтату, жұмыстағы істен шығу және жұмыс режимін қалпына келтіру жөніндегі іс- қимылдар, наряд нөмірі мен жұмыс мазмұны көрсетілген наряд бойынша жұмыстарға рұқсат беру және жұмыстардың аяқталу уақыты туралы жазба жасау).

Білімдер:
1. Ұйым бөлімшелерінің мамандануы және олардың арасындағы өндірістік байланыстар.
2. Өндірісті, еңбекті және басқаруды ұйымдастыру.
3. Ішкі еңбек тәртібінің тәртібі, өнеркәсіптік қауіпсіздік және еңбекті қорғау, қоршаған ортаны қорғау, өндірістік санитария жөніндегі нормалар, өрт қауіпсіздігі талаптары, қауіпті және зиянды өндірістік және табиғи факторлардың әсерінен ұжымдық және жеке қорғану құралдары және басқалар.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 3:
Ақпараттық жүйелер мен диспетчерлік шешімдерді қабылдауды қолдау құралдарын пайдалана отырып, жедел-диспетчерлік ақпараттың және есепке алу-статикалық ақпараттың түсуін өңдеуді, дұрыстығын және уақтылығын бақылауды жүзеге асыру жөніндегі жұмыстарды ұйымдастыру

Машықтар:
1. Технологиялық объектілердің жұмыс режимдерін талдау
2. Технологиялық объектілер учаскелерінің ең жоғары техникалық мүмкін өткізу қабілеті мен өнімділігі бойынша деректердің мониторингін жүргізу
3. Технологиялық объектілердің жұмыс режимдерінің есептеулерін талдау
4. Мамандандырылған диспетчерлік бағдарламалық өнімдерді пайдалану

Білімдер:
1. Диспетчерлеу бойынша мамандандырылған бағдарламалық өнімдер
2. Нормативтік-анықтамалық ақпарат
3. Қызмет бағыты бойынша статистикалық деректер

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Магистральдық құбырларды диспетчерлік басқару жұмыс режимдерінің күйін талдау



Дағды 1:
Сапасыз мұнай, газ және олардың өнімдерін анықтау бойынша іс-шараларды ұйымдастыру және жүзеге асыру

Машықтар:
1. Көмірсутек шикізатының ағындарын диспетчерлік басқаруды жүзеге асыру
2. Технологиялық объектілерде жөндеу жұмыстарын жүргізу кезеңінде диспетчерлік қамтамасыз етуді жүзеге асыру
3. Нормаланған көрсеткіштер мен режимдік карталардың орындалуын талдау
4. Ұйымдастырушылық-техникалық іс-шараларды өткізу нәтижелері мен тиімділігін бағалау
5. Техникалық-экономикалық көрсеткіштерге әсер ететін құбырлар күйінің, жұмыс режимдерінің және басқа да факторлардың кемшіліктерін анықтау
6. Пайдалану жөніндегі нұсқаулыққа сәйкес құбыр учаскесін ауыстыруды, іске қосуды және тоқтатуды жүргізу

Білімдер:
1. Ұйымның бейіні, құрылымы және өндірістік қуаты
2. Ұйымның құбырлары мен құрылыстарының орналасуының технологиялық схемасы
3. Өндірістік жоспарлау және өндірісті жедел басқару мәселелері бойынша әдістемелік материалдар
4. Ұйымда өндірістік жоспарлау мен диспетчерлеуді ұйымдастыру

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Құбыр көлігін техникалық пайдалану ережелерінің сақталуын бақылау

Машықтар:
1. Техникалық пайдалану талаптарын бұза отырып орындалатын өндірістік операцияларды анықтау
2. Жабдықтар жұмысының нақты параметрлері нормативтерден ауытқыған жағдайда, айдау станцияларының тиісті жұмысын ұйымдастыру
3. Айдау станцияларын пайдалану жөніндегі нормативтік және техникалық құжаттаманың уақтылы жаңартылуын бақылау

Білімдер:
1. Айдау станцияларын техникалық пайдалану ережелері
2. Құбырдың желілік бөлігінің жұмыс режимдеріне технологиялық шектеулер
3. Жабдықтың жұмыс параметрлерінің нақты мәндері нормативтерден ауытқыған кездегі іс-қимыл тәртібі
4. Құбыр апаттарын анықтау әдістері
5. Ұйым бөлімшелерінің мамандануы және олардың арасындағы өндірістік байланыстар

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 3:
Диспетчерлік қызметті ақпараттық қамтамасыз ету

Машықтар:
1. Технологиялық жабдықтың жұмыс режимі бойынша жиынтық талдамалық және статистикалық деректерді қалыптастыру
2. Диспетчерлік басқаруда қолданылатын әртүрлі мақсаттағы схемалар мен карталардың дерекқорларын сүйемелдеу
3. Бағдарламалық-есептеу кешендерін, диспетчерлік бақылау және басқару жүйелерін және диспетчерлік шешімдер қабылдауды қолдаудың басқа құралдарын пайдалану және дамыту
4. Технологиялық жабдықтың жұмыс режимдерін есептеу бойынша қолданбалы міндеттерді әзірлеу, енгізу және сүйемелдеу

Білімдер:
1. Өндірісті диспетчерлік басқарудың озық отандық және шетелдік тәжірибесі
2. Жоспарлы-алдын алу жұмыстарын жүргізу кестесін әзірлеу кезінде ұсыныстарды дайындауға арналған өндірістік объектілер мен жабдықтардың техникалық күйі туралы деректер
3. Диспетчерлік басқару барысында қолданылатын карталар мен схемалардың негізгі түрлері, түрлері және мақсаты

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 3:
Жергілікті деңгейдегі технологиялық объектілерде аварияларды, инциденттерді және өзге де штаттан тыс жағдайларды оқшаулауды ұйымдастыру және олардың салдарын жоюды бақылау.



Дағды 1:
Авария ошақтарын оқшаулау жөніндегі жұмыстарға жедел басшылық жасау және басқару.

Машықтар:
1. Авариялық жағдай кезінде және аварияларды оқшаулау барысында өндірістік процестерге араласудың салдарын бағалау.
2. Технологиялық объектілерде авариялық жұмыстардың жүргізілуін бақылау.
3. Авариялық жағдайдың туындау орнын айқындау.
4. Қалпына келтіру жұмыстарына мониторинг жүргізу.

Білімдер:
1. Технологиялық объектілерде отты жұмыстарды және қауіптілігі жоғары өзге де жұмыстарды жүргізу тәртібі.
2. Технологиялық объектілерде аварияға қарсы жаттығуларды өткізу тәртібі.
3. Еңбекті қорғау және өнеркәсіптік қауіпсіздік саласындағы нормативтік құжаттар мен қағидалардың талаптары.
4. Технологиялық объектілерде жөндеу жұмыстарын жүргізудің әдістері мен техникалық құралдары.
5. Аварияларды жою жоспарына сәйкес іс-қимылдардың реттілігі.
6. Орын алған авариялар, жабдықтың істен шығуы және жазатайым оқиғалар туралы хабарлау схемасы.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 4:
Өнімді тасымалдау жүйесі объектілерінің жұмысын үйлестіру



Дағды 1:
Бөлімшелермен жұмысты ұйымдастыру

Машықтар:
1. Технологиялық объектілерде профилактикалық және жөндеу жұмыстарын жүргізуге өтінімдерді қабылдау және қарау
2. Жөндеу және Диагностикалық жұмыстарды ескере отырып технологиялық объектілер учаскелерінің өткізу қабілеті мен өнімділігін анықтау
3. Жұмыстағы бас тартулар мен бұзушылықтарды оқшаулау және жою жөніндегі құрылымдық бөлімшелердің жұмысын келісу
4. Жөндеу жұмыстары және қалыпты жұмыс режимін қалпына келтіру бойынша құрылымдық бөлімшелердің әрекетін үйлестіру
5. Түзету іс-шараларының жоспарын әзірлеу және оларды өткізу мерзімдерін анықтау
6. Штаттан тыс жағдайлардың алдын алу үшін шұғыл шаралар қабылдау

Білімдер:
1. Жабдықтың техникалық жай-күйінің сәйкестігін бақылау қағидалары мен құралдары
2. Қызметкерлерді штаттан тыс жағдайлар туралы ақпараттандыру әдістері
3. Бас диспетчермен негізгі және авариялық байланысты ұйымдастыру схемалары
4. Магистральдық мұнай құбырларындағы авариялардың, рұқсатсыз кесулердің және ағып кетулердің орнын айқындау әдістері мен құралдары
5. Жедел құжаттаманың құрамы мен жүргізу тәртібі

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жауапкершілік
Күйзеліске тұрақтылық
Аналитикалық ойлау
Зейінділік
Проблемаларды шешуге кәсіби көзқарас
Ұйымдастырушылық қабілет
Өз бетінше жұмыс істей білу

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

ҚР СТ 1474-2016 "Магистральдық мұнай құбырлары. Мұнайды есепке алу жөніндегі нұсқаулық", ҚР СТ 1347-2024 "МҰНАЙ Жалпы техникалық шарттар", ҚР СТ 2081-2011 "Магистральдық мұнай құбырлары. Пайдалану кезіндегі қауіпсіздік талаптары", ГОСТ 2517-2012 "Мұнай және мұнай өнімдері. Сынама алу әдістері".

СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

7

Бас диспетчер

4

Мұнай қотару станциясының операторы

11. Кәсіптің карточкасы "Сапаны қамтамасыз ету және бақылау жүйелері жөніндегі инженер":

Топтың коды:

2144-2

Қызмет атауының коды:

-

Кәсіптің атауы:

Сапаны қамтамасыз ету және бақылау жүйелері жөніндегі инженер

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

6

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:

-

БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

Басшылар, мамандар және басқа да қызметшілер лауазымдарының біліктілік анықтамалығы "Басшылар, мамандар және басқа да қызметшілер лауазымдарының біліктілік анықтамалығын бекіту туралы" 2020 жылғы 30 желтоқсандағы № 553 Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің бұйрығы. (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 22003 болып тіркелген).
Параграф 90. Сапа жөніндегі инженер

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Өндірістік және өңдеу салалары

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Инженерия және инженерлік іс

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Жұмыс өтіліне талап қойылмайды.

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Талап етілмейді

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:

2141-4-002 - Сапа жөніндегі инженер

Қызметтің негізгі мақсаты:

Өндірістік объектілер мен жабдықтардың өмірлік циклінің барлық кезеңдерінде процестердің, жұмыстардың, қызметтердің және мердігерлік қызметтің сапасын басқаруға бағытталған сапаны қамтамасыз ету мен бақылаудың интеграцияланған жүйесін (QA/QC Management System) енгізуді, жұмыс істеуін және жетілдіруді қамтамасыз ету, халықаралық, корпоративтік және нормативтік талаптарға сәйкестікті қамтамасыз ету, сондай-ақ сапа мәдениетін дамыту, тәуекелдерді басқару және өндірістік процестерді үздіксіз жетілдіру.

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Сапаны қамтамасыз ету жүйесін басқару және сәйкестікті бақылау.
2. Функционаларалық үйлестіру, өзара іс-қимыл және оқыту.

Қосымша еңбек функциялары:

1. Мердігерлер мен жеткізушілерді басқару.

Еңбек функциясы 1:
Сапаны қамтамасыз ету жүйесін басқару және сәйкестікті бақылау.



Дағды 1:
Сапаны қамтамасыз ету және бақылау жүйесін (QA/QC) әзірлеу, енгізу және қолдау.

Машықтар:
1. Сапаны қамтамасыз ету және бақылау бойынша рәсімдерді, нұсқаулықтар мен талаптарды әзірлеу, енгізу және жаңарту.
2. Сапа критерийлерін, өнімділік көрсеткіштерін және бақылау механизмдерін анықтау.
3. Ресурстарды, оқытуды және сапаны қамтамасыз ету шараларын жоспарлау.
4. Нормативтік, техникалық және салалық талаптардың сақталуын бақылау.

Білімдер:
1. Сапа, экология және еңбек қауіпсіздігін басқарудың халықаралық стандарттары.
2. Сапа жүйелерін құру және өзгерістерді басқару принциптері.
3. Тәуекелдерді талдау және сәйкессіздіктердің алдын алу негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Аудит, тексеру және инспекция жүргізу.

Машықтар:
1. Сапа жүйесінің ішкі және сыртқы аудиттерін жүргізу.
2. Инспекциялар мен сынақтардың жоспарларын әзірлеу және орындау.
3. Анықталған сәйкессіздіктерді тіркеу және есептерді ресімдеу.
4. Түзету және ескерту әрекеттерінің орындалуын бақылау.
5. Жабдықтарды, материалдарды және технологиялық процестерді инспекциялауды жүзеге асыру.

Білімдер:
1. Инспекциялық бақылау және нәтижелерді құжаттандыру әдістемелері (чек-парақтар, хаттамалар, актілер).
2. Сынақтарға, дәнекерлеу процестеріне, материалдарға және монтаждау жұмыстарына қойылатын талаптар.
3. Түпкілікті себептерді талдау, істен шығу түрлері мен салдарын талдау қағидаттары.
4. Өнім мен объектілерді қабылдау және сертификаттау рәсімдері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 3:
Сапа процестерін талдау, жақсарту және дамыту.

Машықтар:
1. Сәйкессіздіктер, аудит нәтижелері және тиімділіктің негізгі көрсеткіштері бойынша деректерді талдау.
2. Жүйелі мәселелерді анықтау және жақсарту бағдарламаларын әзірлеу.
3. Алдыңғы жобалардан алынған үздік тәжірибелер мен сабақтарды енгізу.
4. Үздіксіз жетілдіру әдістерін қолдану.

Білімдер:
1. Деректерді, себеп-салдарлық диаграммаларды статистикалық талдау әдістері.
2. Процестік басқару және сапаны қамтамасыз ету және бақылау жүйесінің (QA/QC) нәтижелілігін бағалау тәсілдері.
3. Сапа көрсеткіштерін құру және талдау қағидаттары.
4. Салыстырмалы талдау жүргізу практикасы (бенчмаркинг, салыстырмалы аудит және т.б.).

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 4:
Тәуекелдерді басқару

Машықтар:
1. Жұмыстарды орындау сапасына және жабдықтарды өндіруге байланысты тәуекелдерді анықтау.
2. Жабдық бойынша техникалық сәйкессіздікті болдырмау үшін тиісті алдын алу шараларын ұсыну.
3. Жабдықтың сынына сәйкес инспекциялар жүргізу.

Білімдер:
1. Тәуекелдерді басқару негіздері.
2. Жабдықтың сыни сипатын ескере отырып, тексеру және сынақ жоспарларын әзірлеу және бақылау нүктелерін анықтау принциптері.
3. Жабдықтар мен жұмыстардың сапасына қойылатын талаптар (қабылдау критерийлері).

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Функционаларалық үйлестіру, өзара іс-қимыл және оқыту.



Дағды 1:
Бөлімшелердің қызметіне сапаны қамтамасыз ету және бақылау жүйелерін ықпалдастыру.

Машықтар:
1. Жобалау, инженерлік және пайдалану бөлімшелері арасындағы өзара іс-қимылды үйлестіру.
2. Сапаны қамтамасыз ету және бақылау жөніндегі талаптарды (QA/QC) дайындау жоспарларына, жөндеу кестелеріне, жаңғырту жобаларына және сатып алу рәсімдеріне енгізу.
3. Тексерулердің, аудиттердің және инспекциялардың нәтижелерін мүдделі тараптармен келісу.
4. Басшылық пен реттеуші органдар үшін есептілікті дайындауды қамтамасыз ету.

Білімдер:
1. Жобаларды басқару негіздері.
2. Объектілерді пайдалануға беру және техникалық қызмет көрсету кезеңдері.
3. Басқару және құжат айналымының ақпараттық жүйелері.
4. Тиімді қарым-қатынас, презентация және қақтығыстарды басқару әдістері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Құзыреттерді дамыту және сапа мәдениетін қалыптастыру.

Машықтар:
1. Сапаны қамтамасыз ету және бақылау рәсімдері бойынша қызметкерлер мен мердігерлерді оқытуды ұйымдастыру және жүргізу.
2. Жас мамандарға тәлімгерлік ету және білім мен тәжірибенің берілуін қамтамасыз ету.
3. Тәжірибе алмасу және үздік тәжірибелерді тарату бойынша тақырыптық іс-шаралар өткізу.

Білімдер:
1. Оқу қажеттіліктерін талдау әдістері.
2. Тәлімгерлік, коучинг және персоналдың құзыреттерін дамыту қағидаттары.
3. Сапа инженерлерін сертификаттаудың халықаралық бағдарламалары.
4. Ішкі байланыс құралдары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Қосымша еңбек функциясы 1:
Мердігерлер мен жеткізушілерді басқару.



Дағды 1:
Жұмыс сапасын және бөгде ұйымдардың жеткізілімдерін бақылау.

Машықтар:
1. Сапа критерийлері бойынша мердігерлер мен жеткізушілердің біліктілігі мен таңдауына қатысу.
2. Сапаны қамтамасыз ету және бақылау жөніндегі жоспарлардың орындалуын және жұмыстарды жүргізу кезінде стандарттар талаптарының сақталуын бақылау.
3. Өндірістік алаңдарда және жеткізушілерде инспекциялар жүргізу.
4. Техникалық құжаттама мен есептіліктің толықтығын тексеру.

Білімдер:
1. Жеткізуді және мердігерлік ұйымдарды басқару қағидаттары (келісімшарттық талаптар, орындалуын бақылау).
2. Жеткізушілердің құзыреттілігі мен біліктілігін бағалау тәртібі.
3. Материалдарды қабылдау, тасымалдау және сертификаттау регламенттері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жауапкершілік және сапаға бағдарлану
Талдау және жүйелік ойлау және проблемаларды шешу
Қауіпсіздікке бағдарлану және стандарттарды сақтау
Коммуникабельділік және тиімді өзара іс-қимыл

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

Қазақстан Республикасының ұлттық стандарттары, мұнай, газ және мұнай-химия өңдеу саласындағы мемлекетаралық стандарттар. Жабдықты жобалаудың, дайындаудың және пайдаланудың мемлекеттік және халықаралық стандарттары. Қадағалау мен инспекциялардың халықаралық стандарттары.API Q1/Q2, ASME Boiler and Pressure Vessel Code (Section V, VIII, IX), ASME B31.3 Process Piping, EN ISO 3834 Quality Requirements for Fusion Welding of Metallic Materials; EN 10204 Metallic Products - Inspection Documents; ISO 9001, ISO 14001, ISO 45001.

СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

6

Жабдықтарға техникалық қызмет көрсету және жөндеу жөніндегі суперинтендант

4-ші тарау. Кәсіптік стандарттың техникалық деректері

      12. Мемлекеттік органның атауы:

      Қазакстан Республикасының Энергетика министрлігі

      Орындаушы:

      Бердіғұлов Мирас Мақсатұлы,

      +7 (717) 278 69 82, m.berdigulov@energo.gov.kz

      13. Әзірлеуге қатысатын ұйымдар (кәсіпорындар):

      "ҚазТрансОйл" АҚ

      Жоба жетекшісі:

      Каирбекова Дана Айтбаевна

      E-mail: kairbekova@kaztransoil.kz

      Телефон нөмірі: +7 (717) 255 53 68

      Орындаушылар:

      Кондратьев Владимир Владимирович, , kondratyev@kaztransoil.kz

      Умирбаева Асель Алдияровна, +7 (717) 255 53 68, a.umirbaeva@kaztransoil.kz

      14. Кәсіптік біліктілік жөніндегі салалық кеңес: №2-2026 , 19.06.2026 ж.

      15. Кәсіптік біліктілік жөніндегі ұлттық орган: 23.06.2026 ж.

      16. "Атамекен" Қазақстан Республикасының Ұлттық кәсіпкерлер палатасы: -

      17. Нұсқа нөмірі және шығарылған жылы: Нұсқа 2, 2026 ж.

      18. Болжамды қайта қарау күні: 31.12.2029 ж.

  Қазақстан Республикасы
Энергетика министрінің
міндетін атқарушы
2026 жылғы 5 қазандағы
№ 364-н/қ Бұйрыққа
5-қосымша
Қазақстан Республикасы
Энергетика министрі
2024 жылғы 23 желтоқсандағы
№ 479 бұйрығына
9-қосымша

Кәсіптік стандарт: "Газды қабылдау, сақтау және босату"

1-ші тарау. Жалпы ережелер

      1. Кәсіптік стандарттың қолдану аясы: "Газды қабылдау, сақтау және босату" кәсіптік стандарты газды қабылдау, сақтау және тарату процестерін қауіпсіз және тиімді басқаруды қамтамасыз ету үшін газ өнеркәсібінде қолданылады. Экономикалық қызметке инфрақұрылымға инвестиция салу, жүйенің үздіксіздігін қолдау, процестерді оңтайландыру және тұтынушыларға қызмет көрсету кіреді.

      2. Осы кәсіптік стандартта мынадай терминдер, анықтамалар мен қысқартулар қолданылады:

      1) Білім – кәсіптік міндет шеңберінде іс-әрекеттерді орындау үшін қажетті зерделенген және меңгерілген ақпарат;

      2) Дағды – кәсіптік міндетті толығымен орындауға мүмкіндік беретін білім мен машықты қолдану қабілеті;

      3) Жөндеу – магистральдық құбырдың және (немесе) оның объектілерінің желілік бөлігінің толық немесе ішінара пайдалану ресурсының жарамдылығын немесе жұмысқа қабілеттілігін қалпына келтіру жөніндегі іс-шаралар (операциялар) кешені;

      4) Кәсіптік стандарт – формалды және (немесе) формалды емес, және (немесе) информалды білім беру ескеріле отырып, білімге, машыққа, дағдыға, жұмыс тәжірибесіне, біліктілік деңгейі мен құзыреттілікке, кәсіптік қызметтің нақты бір саласындағы еңбек мазмұнына, сапасына және жағдайларына қойылатын жалпы талаптарды белгілейтін жазбаша ресми құжат;

      5) Магистральдық газ құбыры (МГ) – тасымалданатын газдың қысымын арттыруды және төмендетуді қамтамасыз ететін бір немесе бірнеше газ құбырынан (желілік бөліктен) және олармен ұштасып жатқан объектілерден, телебасқару, байланыс құралдарынан және өзге де коммуникациялардан тұратын, тауарлық газды тасымалдауға арналған инженерлік құрылыс. Магистральдық газ құбыры объектілерінің құрамы жобалық құжаттамада және техникалық регламенттер талаптарында айқындалады;

      6) Салалық біліктілік шеңбері – Қазақстан Республикасының ұлттық кәсіптер сыныптауышының, ұлттық біліктілік шеңберінің негізінде әзірленеді және салада орындалатын жұмыстардың күрделілігіне және пайдаланылатын білімнің, машықтың және құзыреттің сипатына қарай деңгейлер бойынша маманның біліктілігіне қойылатын талаптарды сыныптайды.

      3. Осы кәсіптік стандартта мынадай қысқартулар қолданылады

      1) БА – басшылар, мамандар және басқа да қызметшілер лауазымдарының біліктілік анықтамалығы

      2) БТБА – жұмыс және жұмысшылар кәсіптерінің Бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамасы

      3) ҒЗТКЖ – ғылыми-зерттеу және тәжірибелік-конструкторлық жұмыстар

      4) ДТ – диагностикаға дейінгі тексеру

      5) ЖГҚ – жерасты газ қоймағы

      6) КС – кәсіби стандарт

      7) МГ – магистральдық газ құбыры

      8) СБШ – салалық біліктілік шеңбері

      9) ТҚК – техникалық қызмет көрсету

2-ші тарау. Кәсіптік стандарттың паспорты

      4. Кәсіптік стандарттың атауы: Газды қабылдау, сақтау және босату

      5. Кәсіптік стандарттың коды: H52104158

      6. ЭҚЖЖ секциясын, бөлімін, тобын, сыныбын және кіші сыныбын көрсету:

      H Көлік және қоймалау

      52 Жүктерді қоймаға қою және қосалқы көлік қызметі

      52.1 Жүктерді қоймаға қою және сақтау

      52.10 Жүктерді қоймаға қою және сақтау

      52.10.4 Мұнайды сақтау

      7. Кәсіптік стандарттың қысқаша сипаттамасы: "Газды қабылдау, сақтау және босату" кәсіби стандарты "Кәсіптік біліктілік туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 5-бабына сәйкес әзірленді және газды қабылдау, сақтау және босатудың қауіпсіз және тиімді процесін қамтамасыз ететін газ өнеркәсібіндегі мамандарға қойылатын талаптарды айқындайды.

      8. Кәсіптер карточкаларының тізімі:

      1) Жедел-өндірістік қызмет бастығы - 6 СБШ-нің деңгейі

      2) Жерасты газ қоймасының бастығы - 6 СБШ-нің деңгейі

      3) Жер асты газ сақтау жабдықтарын пайдалану жөніндегі инженер - 6 СБШ-нің деңгейі

3-ші тарау. Кәсіптер карточкалары

9. Кәсіптің карточкасы "Жедел-өндірістік қызмет бастығы":

Топтың коды:

1322-1

Қызмет атауының коды:

-

Кәсіптің атауы:

Жедел-өндірістік қызмет бастығы

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

6

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:

-

БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

Басшылар, мамандар және басқа да қызметшілер лауазымдарының біліктілік анықтамалығы "Басшылар, мамандар және басқа да қызметшілер лауазымдарының біліктілік анықтамалығын бекіту туралы" 2020 жылғы 30 желтоқсандағы № 553 Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің бұйрығы. (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 22003 болып тіркелген).
94-параграф (Цех бастығы)

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Инженерия және инженерлік іс

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Өндірістік және өңдеу салалары

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Маман лауазымдарында мамандығы бойынша жұмыс өтілі кемінде 5 жыл

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Талап етілмейді

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:

-

Қызметтің негізгі мақсаты:

Жерасты газ қоймалары (ЖАГҚ) жабдықтарының сенімді және тиімді жұмыс істеуін жүзеге асыру

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Жерасты газ қоймаларының жабдықтарын пайдалануды ұйымдастырушылық-техникалық сүйемелдеу
2. Құбырларды пайдалану жөніндегі қызмет персоналына басшылық жасау

Қосымша еңбек функциялары:

-

Еңбек функциясы 1:
Жерасты газ қоймаларының жабдықтарын пайдалануды ұйымдастырушылық-техникалық сүйемелдеу



Дағды 1:
Жерасты газ қоймаларының жабдықтарын пайдалану бөлімшелерінің өндірістік көрсеткіштердің орындалуын бақылау

Машықтар:
1. Жерасты газ қоймаларының жабдықтарын пайдаланудың өндірістік көрсеткіштерін талдау;
2. Жерасты газ қоймаларының жабдықтарын пайдалану кезінде Қазақстан Республикасы нормативтік құқықтық актілерінің, жергілікті нормативтік актілердің, өкімдік құжаттардың және техникалық құжаттаманың талаптарын бұзушылықтарды анықтау;
3. Жерасты газ қоймалары жабдықтарының жұмыс режимдерін оңтайландыру бойынша ұсыныстар қалыптастыру;
4. Жерасты газ қоймаларының жабдықтарын авариясыз пайдалануға қауіп төндіретін авария алдындағы жай-күйді, ақаулар мен ақауларды анықтау, олардың дамуын болжау және оларды жою жөніндегі шараларды айқындау;
5. Жерасты газ қоймалары жабдықтарының істен шығу себептерін және технологиялық процестің бұзылуын талдау;
6. Ұйымның бөлімшелерімен бірлесіп жерасты газ қоймаларының жабдықтарын пайдалануға бақылау жүргізу;
7. Жерасты газ қоймаларының жабдықтарын пайдалану бойынша қорытындылар қалыптастыру;
8. Бақылаушы және қадағалау органдарының ескертулерін жою жөніндегі іс-шараларды әзірлеу, оларды құрамы мен мерзімі бойынша жүйелеу;
9. Жерасты газ қоймаларын пайдалану жөніндегі құжаттаманың жүргізілуін бақылау;
10. Мамандандырылған бағдарламалық жасақтаманы қолдану.

Білімдер:
1. Қазақстан Республикасы нормативтік құқықтық актілерінің, жергілікті нормативтік актілердің және жерасты газ қоймаларының жабдықтарын пайдалану жөніндегі өкімдік құжаттардың талаптары;
2. Жерасты газ қоймаларының жабдықтарын пайдалану жөніндегі техникалық құжаттама;
3. Жерасты газ қоймалары жабдықтарының мақсаты, құрылысы және жұмыс принципі;
4. Жерасты газ қоймалары жабдықтарының нормативтік және шекті жұмыс параметрлері;
5. Газды айдау, алу және сақтаудың технологиялық процестері;
6. ТҮБАЖ құралдарының, телемеханиканың, жерасты газ қоймаларының жабдықтарын автоматты басқару жүйелерінің құрылымы, өзара іс-қимылы және оларды басқару қағидалары;
7. Еңбекті қорғау, өнеркәсіптік, өрт және экологиялық қауіпсіздік талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Жерасты газ сақтау қоймаларының жабдықтарына ТҚКжЖ, ДТ ұйымдастыру-техникалық қамтамасыз ету

Машықтар:
1. ТҚКжЖ, ДТ бойынша жұмыс жоспарларын, кестелерін, бағдарламаларын, ақаулар мен көлемдер ведомостарын жасау;
2. Жерасты газ қоймаларының жабдықтарын пайдалану саласында техникалық құжаттаманы әзірлеу;
3. Жерасты газ қоймаларының жабдықтарын реконструкциялауға дейін, ТҚКжЖ, ДТ жүргізілуін бақылау;
4. Пайдалану, техникалық, жөндеу құжаттамасын талдау;
5. Жерасты газ қоймаларының жабдықтарына ТҚКжЖ, ДТ саласындағы өндірістік құжаттаманың бөлімшелерге қажеттілігін бағалау;
6. Жерасты газ қоймаларының жабдықтарындағы авариялар мен авариялық жағдайларды тергеу нәтижелері бойынша іс-шараларды жоспарлау;
7. Күзгі-қысқы және көктемгі-жазғы пайдалану режиміне көшуге жерасты газ қоймаларының жабдықтарын дайындау жөніндегі іс-шараларды әзірлеу;
8. Жерасты газ қоймаларының жабдықтарын пайдалану саласындағы есептілікті қалыптастыру;
9. Мамандандырылған бағдарламалық жасақтаманы қолдану.

Білімдер:
1. Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерінің, жергілікті нормативтік актілердің және жерасты газ қоймаларының жабдықтарын пайдалану жөніндегі өкімдік құжаттардың талаптары;
2. Жерасты газ қоймаларының жабдықтарын пайдалану жөніндегі техникалық құжаттама;
3. Жерасты газ қоймаларының жабдықтарына ТҚКжЖ, ДТ орындау түрлері, әдістері және технологиясы;
4. Газды жерасты сақтау объектілерінің технологиялық схемасы;
5. Газды айдау, алу және сақтаудың технологиялық процестері;
6. Атқарушылық құжаттаманы ресімдеу тәртібі;
7. Техникалық құжаттаманы әзірлеу және ресімдеу бойынша басшылық құжаттардың, оның ішінде стандарттар мен техникалық шарттардың талаптары;
8.Тауарлық-материалдық құндылықтардың өндірістік қорларын, авариялық қорды және жөндеу-пайдалану материалдарының шығынын нормалау негіздері;
9. Жерасты газ қоймаларының жабдықтарын пайдалану жөніндегі есептілікті қалыптастыруға қойылатын талаптарды белгілейтін стандарттар, техникалық регламент (нұсқаулықтар);
10. Авариялар мен инциденттердің салдарын оқшаулау және жою жөніндегі іс-шаралар жоспары;
11. Еңбекті қорғау, өнеркәсіптік, өрт және экологиялық қауіпсіздік талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 3:
Жерасты газ қоймаларының жабдықтарын пайдалануды тиімді және перспективалы дамыту жөнінде ұсыныстар әзірлеу және енгізу

Машықтар:
1. Жаңа техника мен технологияларды енгізу нәтижесінде жерасты газ қоймалары жабдықтарының жұмыс тиімділігінің өзгеруін талдау және бағалау;
2. Жерасты газ қоймалары жабдықтарының қызмет ету мерзімін ұзарту жөніндегі іс-шараларды әзірлеу және енгізу;
3. Жерасты газ қоймаларының жабдықтарын пайдалану саласында озық тәжірибені қолдану;
4. Өз құзыреті шегінде заманауи энергия үнемдеу технологияларын қолдану;
5. Жерасты газ қоймаларының пайдаланылатын жабдықтарын жаңғырту және реконструкциялау жөнінде ұсыныстар дайындау;
6. Жаңа техника мен технологияларды енгізу жоспарларын дайындау;
7. Жаңа техниканы енгізуден, рационализаторлық ұсыныстардан, жұмыс орнының ұйымдастырушылық-техникалық жағдайларының өзгеруінен болатын тәуекелдерді бағалау;
8. Мамандандырылған бағдарламалық жасақтаманы қолдану.

Білімдер:
1. Қазақстан Республикасы нормативтік құқықтық актілерінің, жергілікті нормативтік актілердің және жерасты газ қоймаларының жабдықтарын пайдалану жөніндегі өкімдік құжаттардың талаптары;
2. Жерасты газ қоймаларының жабдықтарын пайдалану жөніндегі техникалық құжаттама;
3. Газды айдау, алу және сақтаудың технологиялық процестері;
4. Жаңа техниканы, озық технологияларды, ҒЗТКЖ нәтижелерін енгізуді регламенттейтін салалық құжаттар;
5. Жерасты газ қоймалары жабдықтарының жұмысында қолданылатын озық, оның ішінде энергия үнемдейтін технологиялар;
6. Техникалық есептеулер жүргізу және жерасты газ қоймаларының жабдықтарын пайдалану тиімділігін айқындау әдістері;
7. Өнертапқыштық және рационализаторлық қызметтің негіздері;
8. Еңбекті қорғау, өнеркәсіптік, өрт және экологиялық қауіпсіздік талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Құбырларды пайдалану жөніндегі қызмет персоналына басшылық жасау



Дағды 1:
Қарамағындағы персоналдың өндірістік қызметін ұйымдастыру

Машықтар:
1. Өндірістік міндеттердің басымдылығын және қолда бар ресурстарды ескере отырып, жұмыс жоспарларын жасау;
2. Еңбекті тиімді ұйымдастыруды және жұмыс уақытын ұтымды пайдалануды қамтамасыз ету;
3. Персонал орындаған жұмыстардың сапасын бағалау;
4. Құбырларды пайдалану жөніндегі бөлімше қызметінің тиімділігін бағалау;
5. Бөлімшеде еңбекті қорғау, өнеркәсіптік, өрт, экологиялық қауіпсіздік талаптарының сақталуын ұйымдастыру.

Білімдер:
1. Қазақстан Республикасының еңбек заңнамасы;
2. Менеджмент, еңбекті ұйымдастыру және персоналды басқару негіздері;
3. Жұмыс уақытының кестелік есебі;
4. Қызметкерлердің лауазымдары, жұмысшылардың кәсіптері бойынша жұмыс сипаттамалары;
5. Еңбекті қорғау, өнеркәсіптік, өрт және экологиялық қауіпсіздік талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Көшбасшылық
Топ мүшесі ретінде тиімді жұмыс істеу
Аналитикалық ойлау
Тапсырмаларды орындаудағы дәлдік
Дербестік
Тез шешім қабылдай білу
Өз жұмысы үшін және команданың жұмысы үшін жауапкершілік
Кәсіби біліктілік пен дағдыларды өз бетінше дамыту қабілеті

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1. Қазақстан Республикасы Энергетика министрінің 2015 жылғы 22 қаңтардағы № 33 бұйрығымен бекітілген "Магистральдық газ құбырларын пайдалану қағидалары" (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 10363 болып тіркелген).
2. Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрінің 2014 жылғы 30 желтоқсандағы № 360 бұйрығымен бекітілген "Компрессорлық станцияларды пайдалану кезінде өнеркәсіптік қауіпсіздікті қамтамасыз ету қағидалары" (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 10251 болып тіркелген).

СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

6

Жерасты газ қоймаларының жабдықтарын пайдалану жөніндегі инженер

6

Жерасты газ қоймасының бастығы

10. Кәсіптің карточкасы "Жерасты газ қоймасының бастығы":

Топтың коды:

1329-1

Қызмет атауының коды:

-

Кәсіптің атауы:

Жерасты газ қоймасының бастығы

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

6

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:

-

БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

Басшылар, мамандар және басқа да қызметшілер лауазымдарының біліктілік анықтамалығы "Басшылар, мамандар және басқа да қызметшілер лауазымдарының біліктілік анықтамалығын бекіту туралы" 2020 жылғы 30 желтоқсандағы № 553 Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің бұйрығы. (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 22003 болып тіркелген).
94-параграф (Цех бастығы)

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Инженерия және инженерлік іс

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Өндірістік және өңдеу салалары

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Өндірісті жедел басқару бойынша жұмыс өтілі кемінде 5 жыл

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Талап етілмейді

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:

-

Қызметтің негізгі мақсаты:

Жерасты газ қоймалары (ЖАГҚ) жабдықтарының сенімді және тиімді жұмыс істеуін жүзеге асыру

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Жерасты газ қоймаларының жабдықтарын пайдалану жөніндегі жұмыстарды ұйымдастыру
2. Жерасты газ қоймаларының жабдықтарын пайдалану жөніндегі бөлімше персоналына басшылық жасау

Қосымша еңбек функциялары:

-

Еңбек функциясы 1:
Жерасты газ қоймаларының жабдықтарын пайдалану жөніндегі жұмыстарды ұйымдастыру



Дағды 1:
Жерасты газ қоймаларының жабдықтарын пайдаланудың өндірістік процесін ұйымдастыру

Машықтар:
1. Жерасты газ қоймалары жабдықтарының қалдық ресурсын бағалауды жүргізу;
2. Жерасты газ қоймалары жабдықтарын пайдалану және істен шығу жөніндегі деректерді талдау;
3. Жерасты газ қоймаларындағы газ балансы мен қорлары туралы ақпаратты талдау;
4. Газ сапасының стандарт талаптарына сәйкес келмеу себептерін жою жөніндегі іс-шараларды қалыптастыру;
5. Аварияларды жою жөніндегі жұмыстарды талдау және оларды жетілдіру және түзету жөнінде шаралар қабылдау;
6. Жерасты газ қоймалары жабдықтарының қалыпты жұмысынан ауытқуларды анықтау;
7. Пайдалану міндеттерін оларды орындаудың басымдығы тұрғысынан саралау;
8. Пайдалану міндеттерін оларды орындаудың басымдығы тұрғысынан ранжирлеу;
9. Жерасты газ қоймаларының жабдықтарында авариялар мен инциденттердің салдарын оқшаулау және жою жөніндегі іс шаралар жоспарына сәйкес қарамағындағы қызметкерлермен аварияға қарсы жаттығулар жүргізу;
10. Мамандандырылған бағдарламалық жасақтаманы қолдану.

Білімдер:
1. Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерінің, жергілікті нормативтік актілердің және жерасты газ қоймаларының жабдықтарын пайдалану жөніндегі өкімдік құжаттардың талаптары;
2. Табиғи газдың, тұрақсыз сұйық көмірсутектердің, газ және сұйық орталардың, химиялық реагенттердің физикалық-химиялық қасиеттері, оларды кәдеге жарату тәртібі мен қағидалары;
3. Жерасты газ қоймаларының жабдықтарын пайдалану жөніндегі техникалық құжаттама;
4. Жерасты газ қоймалары жабдықтарының мақсаты, құрылысы және жұмыс принципі;
5. Газды жерасты сақтау объектілерінің технологиялық схемасы;
6. Газды жерасты сақтау объектілерінің технологиялық схемасы;
7. Пайдаланылатын жерасты газ қоймасына газды айдау және алу жөніндегі жоспар;
8. Жерасты газ қоймаларының жабдықтарын пайдалану кезіндегі авариялық жағдайлардың түрлері, олардың пайда болу себептері және алдын алу және жою тәсілдері;
9. Авариялар мен инциденттердің салдарын оқшаулау және жою жөніндегі іс-шаралар жоспары;
10. Жерасты газ қоймаларының жабдықтарын пайдалану саласындағы есептілік түрлері;
11. Еңбекті қорғау, өнеркәсіптік, өрт және экологиялық қауіпсіздік талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Жерасты газ қоймаларының жабдықтарына ТҚКжЖ, ДТ ұйымдастыру

Машықтар:
1. Жалпы және арнайы мақсаттағы технологиялық схемаларды, чертеждерді және техникалық құжаттаманы оқу;
2. Жерасты газ қоймалары жабдықтарының техникалық жағдайын талдау;
3. Ақаулар ведомостарының, жерасты газ қоймаларының жабдықтарын тексеру актілерінің деректерін талдау;
4. Жерасты газ қоймаларының жабдықтарын диагностикалау нәтижелерін қолдану;
5. Жерасты газ қоймаларының жабдықтарына ТККжЖ, ДТ бойынша жұмыс көлемін анықтау;
6. Жерасты газ қоймаларының жабдықтарында жұмыстарды орындау тәуекелдерін бағалау;
7. Жерасты газ қоймаларының жабдықтарына ТҚКжЖ, ДТ жүргізілуін бақылау;
8. Қолда бар ресурстарды (адам, көлік, материалдық-техникалық) үйлестіру және оңтайлы пайдалану;
9. Анықталған ақауларды жою бойынша жұмыстардың көлемі мен сапасын бағалау;
10. Мамандандырылған бағдарламалық жасақтаманы қолдану.

Білімдер:
1. Қазақстан Республикасы нормативтік құқықтық актілерінің, жергілікті нормативтік актілердің және жерасты газ сақтау қоймаларының жабдықтарына ТҚКжЖ, ДТ саласындағы өкімдік құжаттардың талаптары;
2. Жерасты газ қоймаларының жабдықтарын пайдалану жөніндегі техникалық құжаттама;
3. Жерасты газ қоймалары жабдықтарының мақсаты, құрылысы және жұмыс істеу принципі;
4. Газды айдау, алу және сақтаудың технологиялық процесі;
5. Жерасты газ қоймаларының жабдықтарына ТҚКжЖ, ДТ орындау түрлері, әдістері және технологиясы;
6. Жерасты газ қоймалары жабдықтарының техникалық жай-күйін техникалық диагностикалау және болжау әдістері;
7. Жерасты газ қоймалары жабдықтарының ақауларының түрлері және оларды жою тәсілдері;
8. Қазақстан Республикасы нормативтік құқықтық актілерінің, от және газ қауіпті жұмыстарды, биіктікте, орындалған жұмыстардың сапасын бақылау және қабылдау саласындағы жұмыстарды жүргізу жөніндегі жергілікті нормативтік актілердің және өкімдік құжаттардың талаптары;
9. Жерасты газ қоймаларының жабдықтарына ТҚКжЖ, ДТ бойынша жұмыстарды пайдалану және орындау кезіндегі авариялық жағдайлардың түрлері, олардың пайда болу себептері және алдын алу және жою тәсілдері;
10. Авариялар мен инциденттердің салдарын оқшаулау және жою жөніндегі іс-шаралар жоспары;
11. Еңбекті қорғау, өнеркәсіптік, өрт және экологиялық қауіпсіздік талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 3:
Жерасты газ қоймалары жабдықтарын пайдалану тиімділігін арттыру жөніндегі жұмыстарды ұйымдастыру

Машықтар:
1. Жерасты газ қоймалары жабдықтарының ағымдағы жағдайын және оны пайдалануды ұйымдастыруды талдау және бағалау;
2. Жерасты газ қоймаларының жабдықтарын пайдалану тиімділігін арттыру резервтерін анықтау;
3. Ресурстарды ұтымды жұмсау жөніндегі іс-шараларды әзірлеу;
4. Жерасты газ қоймалары жабдықтарының сенімділігін, тиімділігін және пайдалану қауіпсіздігін арттыруға бағытталған іс-шараларды әзірлеу және жүргізу;
5. Газды жерасты сақтау саласындағы озық тәжірибені жинақтау, оны қолдану мүмкіндігін бағалау;
6. Рационализаторлық ұсыныстарды қолданудың жаңалығын, пайдалылығын және орындылығын анықтау;
7. Инновацияларды енгізу тиімділігін бағалау;
8. Жаңа техниканы енгізуден, рационализаторлық ұсыныстардан, жұмыс орнының ұйымдастырушылық-техникалық жағдайларының өзгеруінен болатын тәуекелдерді бағалау;
9. Мамандандырылған бағдарламалық жасақтаманы қолдану.

Білімдер:
1. Қазақстан Республикасы нормативтік құқықтық актілерінің, жергілікті нормативтік актілердің және жерасты газ қоймаларының жабдықтарын пайдалану жөніндегі өкімдік құжаттардың талаптары;
2. Жерасты газ қоймаларының жабдықтарын пайдалану жөніндегі техникалық құжаттама;
3. Жерасты газ қоймалары жабдықтарының мақсаты, құрылысы және жұмыс істеу принципі;
4. Жерасты газ қоймалары жабдықтарының сенімділігін, тиімділігін және жұмыс қауіпсіздігін арттыру тәсілдері;
5. Ғылым мен техниканың жетістіктері, жерасты газ қоймаларының жабдықтарын пайдалану саласындағы озық отандық және шетелдік тәжірибе;
6. Рационализаторлық қызмет саласындағы салалық стандарттар;
7. Жаңа техниканы, технологияларды, еңбекті ұйымдастырудың озық тәсілдерін, рационализаторлық ұсыныстар мен өнертабыстарды енгізудің тиімділігін анықтау әдістері;
8. Параметрлердің техникалық есептеулерін жүргізу және жерасты газ қоймаларының жабдықтарын пайдалану тиімділігін анықтау әдістері;
9. Өнертапқыштық және рационализаторлық қызметтің негіздері;
10. Еңбекті қорғау, өнеркәсіптік, өрт және экологиялық қауіпсіздік талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Жерасты газ қоймаларының жабдықтарын пайдалану жөніндегі бөлімше персоналына басшылық жасау



Дағды 1:
Қарамағындағы персоналдың өндірістік қызметін ұйымдастыру

Машықтар:
1. Өндірістік міндеттер мен қолда бар ресурстардың басымдылығын ескере отырып, жұмыс жоспарларын жасау;
2. Еңбекті тиімді ұйымдастыруды және жұмыс уақытын ұтымды пайдалануды қамтамасыз ету;
3. Бөлімше қызметінің тиімділігін бағалау;
4. Қарамағындағы персонал орындаған жұмыстардың сапасын бағалау;
5. Бөлімше туралы ережені, лауазымдық және өндірістік (жұмыс) нұсқаулықтарды әзірлеу;
6. Бөлімшеде Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерінің, жергілікті нормативтік актілердің және еңбекті қорғау, өнеркәсіптік, өрт және экологиялық қауіпсіздік жөніндегі өкімдік құжаттардың сақталуын бақылау.

Білімдер:
1. Қазақстан Республикасының еңбек заңнамасы;
2. Жұмыс уақытын пайдаланудың табельдік есебі;
3. Басшылардың, мамандардың, қызметшілердің лауазымдарына және қарамағындағы персоналға қатысты бөліктегі жұмысшылардың кәсіптеріне қойылатын біліктілік талаптары;
4. Қызметшілердің лауазымдары, жұмысшылардың кәсіптері бойынша жұмыс сипаттамалары бар салалық құжаттар;
5. Құрылымдық бөлімшелер туралы ережелерді, лауазымдық және өндірістік (жұмыс) нұсқаулықтарды әзірлеу жөніндегі жергілікті нормативтік актілер мен өкімдік құжаттардың талаптары;
6. Менеджмент, еңбекті ұйымдастыру және персоналды басқару негіздері;
7. Еңбекті қорғау, өнеркәсіптік, өрт және экологиялық қауіпсіздік талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Қарамағындағы персоналды оқытуды жүргізу

Машықтар:
1. Қызметкерлерді оқытуға өтінімдерді ресімдеу;
2. Персоналға қажетті біліктілік қажеттілігін анықтау;
3. Техникалық оқу жоспарларын, бағдарламаларын жасау;
4. Персоналдың біліктілігін бағалауды жүзеге асыру;
5. Қарамағындағы қызметкерлермен техникалық оқу жүргізу;
6. Еңбекті қорғау, өнеркәсіптік, өрт қауіпсіздігі бойынша оқытуды, нұсқамалар, білімдерін тексеруді ұйымдастыру.

Білімдер:
1. Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерінің, жергілікті нормативтік актілердің және персоналды оқытуды ұйымдастыру жөніндегі өкімдік құжаттардың талаптары;
2. Жұмысшылардың кәсіптері бойынша техникалық оқу бағдарламаларының құрамы және оқыту кезеңділігі;
3. Кіріспе, бастапқы, кезеңдік, нысаналы және жоспардан тыс нұсқамаларды өткізу тәртібі мен құрамы;
4. Кадрларды іріктеу жөніндегі жұмыс негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Көшбасшылық
Аналитикалық ойлау
Дербестік
Тез шешім қабылдай білу
Өз жұмысы үшін және команданың жұмысы үшін жауапкершілік
Кәсіби біліктілік пен дағдыларды өз бетінше дамыту қабілеті

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1. Қазақстан Республикасы Энергетика министрінің 2015 жылғы 22 қаңтардағы № 33 бұйрығымен бекітілген "Магистральдық газ құбырларын пайдалану қағидалары" (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 10363 болып тіркелген).
2. Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрінің 2014 жылғы 30 желтоқсандағы № 360 бұйрығымен бекітілген "Компрессорлық станцияларды пайдалану кезінде өнеркәсіптік қауіпсіздікті қамтамасыз ету қағидалары" (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 10251 болып тіркелген).

СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

6

Жедел-өндірістік қызмет бастығы

6

Өндірістік-техникалық қызмет бастығы

7

Бас инженер

11. Кәсіптің карточкасы "Жер асты газ сақтау жабдықтарын пайдалану жөніндегі инженер":

Топтың коды:

2147-3

Қызмет атауының коды:

-

Кәсіптің атауы:

Жер асты газ сақтау жабдықтарын пайдалану жөніндегі инженер

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

6

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:

-

БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

Қазақстан Республикасы Энергетика министрінің 2016 жылғы 24 мамырдағы № 217 бұйрығымен бекітілген Мұнай-газ өндіру саласындағы басшылардың, мамандардың және басқа да қызметшілердің лауазымдарының үлгілік біліктілік сипаттамалары
§ 10 Газ объектілері жабдықтарын пайдалану жөніндегі инженер

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Өндірістік және өңдеу салалары

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

I санаттағы жер асты газ қоймасы жабдықтарын пайдалану жөніндегі инженер: тиiстi мамандық бойынша жоғары (немесе жоғары оқу орнынан кейiнгi) бiлiм және II санаттағы газ шаруашылығы жабдықтарын пайдалану жөнiндегi инженер лауазымындағы жұмыс өтілі 2 жылдан кем емес; II санаттағы жер асты газ қоймасы жабдықтарын пайдалану жөніндегі инженер: тиiстi мамандық бойынша жоғары (немесе жоғары оқу орнынан кейiнгi) бiлiм және санаты жоқ газ шаруашылығы жабдықтарын пайдалану жөнiндегi инженер лауазымындағы жұмыс өтілі 3 жылдан кем емес; санаты жоқ жер асты газ қоймасы жабдықтарын пайдалану жөніндегі инженер: жұмыс өтіліне талаптар қойылмай тиісті мамандық бойынша жоғары (немесе жоғары оқу орнынан кейінгі) білім немесе тиісті мамандық (біліктілік) бойынша орта техникалық және кәсіптік (орта арнаулы, орта кәсіптік) білім және жұмыс өтілі. I санатты техник кемінде 3 жыл.

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

қажет етпейді

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:

2141-9-003 - Технологиялық жабдықтарды жөндеу және қызмет көрсету жөніндегі инженер

Қызметтің негізгі мақсаты:

Жер асты газ сақтау жабдықтарын пайдалану бойынша жұмыстарды орындау

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Газ тасымалдау жабдықтарына техникалық қызмет көрсету және жөндеу (ТҚКЖ), диагностикалық тексеру (ДТ) бойынша жұмыстардың орындалуын қамтамасыз ету
2. Газ тасымалдау жабдықтарына ТҚКЖ, ДТ сүйемелдеу бойынша құжаттаманы жүргізу
3. Газ тасымалдау жабдығы жұмысының беріктігі мен сенімділігін арттыру жөніндегі іс- шараларды орындау

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Газ тасымалдау жабдықтарына техникалық қызмет көрсету және жөндеу (ТҚКЖ), диагностикалық тексеру (ДТ) бойынша жұмыстардың орындалуын қамтамасыз ету



Дағды 1:
Жоспарлы-алдын ала жөндеу (ЖАЖ), техникалық қызмет көрсету (ТҚ) кестелерін және диагностикалық тексеру жүргізу

Машықтар:
1. Жұмыстарды орындаудың желілік кестелерін әзірлеу;
2. От және газ қауіпті жұмыстарды жүргізуді жоспарлау және олардың орындалуын бақылау;
3. ТҚКЖ, ДТ ұйымдастыру және қауіпсіз жүргізу жөніндегі іс- шаралардың орындалуын әзірлеу және бақылау, ЕҰ;
4. Пайдалану персоналының жұмысын жоспарлау;
5. Газ объектілері жабдықтарында жұмыстарды орындау кезінде тәуекелдерді бағалау;
6. Қызмет бағыты бойынша арнайы бағдарламалық өнімдерді пайдалану.

Білімдер:
1. Техникалық диагностика негіздері;
2. Теориялық механика негіздері;
3. Термодинамика негіздері;
4. Электротехника негіздері;
5. Материалтану негіздері;
6. Дәнекерлеу өндірісінің негіздері;
7. От және газ қауіпті жұмыстарды жүргізу жөніндегі нормативтік құжаттар;
8. Газ объектілері жабдықтарының мақсаты, құрылысы және жұмыс істеу принципі;
9. Газ тасымалдау жабдығы ақауларының түрлері және оларды жою тәсілдері;
10. Ішкі еңбек тәртібі, еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау, өндірістік санитария, өрт қауіпсіздігі талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

ұсынылмайды

Дағды 2:
Газ тасымалдау жабдықтарына ТҚКЖ, ДТ кезінде технологиялық регламенттердің сақталуын бақылау

Машықтар:
1. Бақылау-өлшеу аспаптары мен құралдарын пайдалану;
2. Сызбалар мен спецификацияны оқу;
3. Газ тасымалдау жабдығының техникалық параметрлерін талдау;
4. Қосалқы бөлшектерге, материалдар мен құралдарға қажеттілікті қалыптастыру;
5. Газдың ағуын анықтау және жою;
6. Дербес компьютерді және оның перифериялық құрылғыларын, ұйымдастыру техникасын пайдалану.

Білімдер:
1. Кәсіпорынның технологиялық регламенттері;
2. Негізгі бақылау-өлшеу аспаптарының, оның ішінде қауіпсіздік аспаптарының жұмыс принципі;
3. Газ жабдығына техникалық қызмет көрсету мен жөндеуді орындау түрлері, әдістері мен технологиясы;
4. Кәсіптер мен жұмыс түрлері бойынша еңбекті қорғау жөніндегі нұсқаулық;
5. Номенклатура, материалдар мен қосалқы бөлшектерді сақтауға қойылатын талаптар;
6. Құрал-сайманның, материалдардың және қосалқы бөлшектердің шығыс нормалары;
7. Ішкі еңбек тәртібі, еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау, өндірістік санитария, өрт қауіпсіздігі талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

ұсынылмайды

Дағды 3:
Сынақтарды жүргізу кезінде және жөндеу жұмыстарын орындағаннан кейін газ тасымалдау жабдығының техникалық жай-күйін бақылау

Машықтар:
1. Жабдықтың жұмысындағы, оның ішінде сынақтарды жүргізу кезінде және жөндеу жұмыстарын орындағаннан кейін ақауларды анықтау;
2. Жабдықтарды диагностикалау және өнеркәсіптік қауіпсіздік сараптамасының нәтижелерін қолдану;
3. Энергия үнемдеу, жөндеу технологиялары, еңбек әдістері мен тәсілдері бойынша озық тәжірибені қолдану;
4. Күзгі-қысқы кезеңде жабдықтарды көктемгі су тасқынына дайындау және пайдалану бойынша іс-шаралар өткізу;
5. Жеке және ұжымдық қорғану құралдарын қолдану;
6. Шектеулі уақыт режимінде шешім қабылдау.

Білімдер:
1. Технологиялық процестерді басқарудың автоматтандырылған жүйелері (ТП АБЖ), телемеханика құралдарының, газ тасымалдау жабдығын автоматты басқару жүйелерінің құрылымы, өзара іс- қимылы және оларды басқару;
2. Газ тасымалдау жабдығын пайдалануға қойылатын талаптарды белгілейтін салалық стандарттар, техникалық регламенттер, нұсқаулықтар;
3. Жөндеудің озық технологиялары, еңбектің прогрессивті әдістері мен тәсілдері;
4. Ішкі еңбек тәртібі, еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау, өндірістік санитария, өрт қауіпсіздігі талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Газ тасымалдау жабдықтарына ТҚКЖ, ДТ сүйемелдеу бойынша құжаттаманы жүргізу



Дағды 1:
Газ тасымалдау жабдықтарына ТҚКЖ, ДТ бойынша техникалық құжаттаманы ресімдеу

Машықтар:
1. Газ тасымалдау жабдығының ауытқуларын және ақауларын жөндеу кезінде сыныптау;
2. Газ тасымалдау жабдығын жөндеу кезінде беру және қабылдау жөніндегі құжаттаманы жүргізу;
3. Жабдықтардың ТҚКЖ, ДТ атқарушылық құжаттамасын толтыру;
4. Одан әрі пайдалануға жарамсыз материалдық-техникалық ресурстарды есептен шығару актілерін ресімдеу;
5. Жабдықтарды паспорттауды жүргізу;
6. Техникалық құжаттамаға қажеттілікті анықтау;
7. Жабдықтарға ТҚКЖ, ДТ саласында есептілікті қалыптастыру.

Білімдер:
1. Қазақстан Республикасының Экологиялық кодексі, "Жер қойнауы және жер қойнауын пайдалану туралы" Қазақстан
Республикасының Кодексі, "Газ және газбен жабдықтау туралы" Қазақстан Республикасының Заңы, "Азаматтық қорғау туралы" Қазақстан Республикасының Заңы, "Магистральдық құбыр туралы" Қазақстан Республикасының Заңы;
2. Кәсіпорынның өндірістік қызметіне қатысты ұйымдастырушылық-өкімдік құжаттар мен әдістемелік материалдар;
3. Газ тасымалдау жабдығын пайдалану және жөндеу жөніндегі техникалық құжаттама және оны ресімдеуге қойылатын талаптар;
4. Жабдықты паспорттау тәртібі;
5. Материалдық-техникалық ресурстарды есептен шығару тәртібі;
6. Ішкі еңбек тәртібі, еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау, өндірістік санитария, өрт қауіпсіздігі талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

ұсынылмайды

Дағды 2:
Жұмыс жүргізуге арналған наряд-рұқсатнамаларды және басқа да арнайы рұқсаттарды ресімдеу

Машықтар:
1. Газ жабдығын пайдалану және жұмыстарды қауіпсіз орындау жөніндегі құжаттаманы талдау
2. Еңбекті қорғау және қауіпсіздік техникасы бойынша нұсқаулық жүргізу

Білімдер:
1. Газ тасымалдау жабдығының ТҚКЖ талаптарын белгілейтін салалық стандарттар, техникалық регламенттер, нұсқаулықтар;
2. Жұмыстарды жүргізуге наряд- рұқсатнамаларды ресімдеу тәртібі;
3. От және газ қауіпті жұмыстарды жүргізу жөніндегі нормативтік құжаттар;
4. Бағынушы персоналдың біліктілік сипаттамалары;
5. Ішкі еңбек тәртібі, еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау, өндірістік санитария, өрт қауіпсіздігі талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

ұсынылмайды

Еңбек функциясы 3:
Газ тасымалдау жабдығы жұмысының беріктігі мен сенімділігін арттыру жөніндегі іс- шараларды орындау



Дағды 1:
Газ тасымалдау жабдығы жұмысының тиімділігін арттыру бойынша ұсыныстар дайындау

Машықтар:
1. Газ тасымалдау жабдығы жұмысының тиімділігін арттыру мүмкіндіктерін талдау;
2. Ұсынылған шешімдердің тиімділігін есептеу;
3. Жабдық жұмысының тиімділігін арттыру бойынша ұсыныстар қалыптастыру;
4. Жалпы және арнайы мақсаттағы технологиялық схемаларды, сызбаларды және техникалық құжаттаманы оқу.

Білімдер:
1. Жөндеудің озық технологиялары, еңбектің прогрессивті әдістері мен тәсілдері;
2. Жабдықты пайдалану кезіндегі алдыңғы қатарлы энергия үнемдеу технологиялары;
3. Өнертапқыштық және рационализаторлық қызметтің негіздері;
4. Ішкі еңбек тәртібі, еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау, өндірістік санитария, өрт қауіпсіздігі талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

ұсынылмайды

Дағды 2:
Авариялардың, оқыс оқиғалардың, газ тасымалдау жабдығының істен шығуының алдын алуға бағытталған іс-шаралар бағдарламасына ұсыныстар дайындау

Машықтар:
1. Жабдықтың жұмысына әсер ететін факторларды анықтау
2. Жабдықты пайдалану кезінде авариялар мен инциденттердің алдын алу және жою жөніндегі шараларды әзірлеу

Білімдер:
1. Газды тасымалдаудың технологиялық процестері;
2. Еңбек қауіпсіздігі стандарттары, қауіпті өндірістік объектілердегі өнеркәсіптік қауіпсіздік талаптары;
3. Табиғи газдың, тұрақсыз сұйық көмірсутектердің, газ және сұйық ортаның, химиялық реагенттердің физика-химиялық қасиеттері, оларды кәдеге жарату тәртібі мен ережесі;
4. Авариялар мен инциденттердің салдарын оқшаулау және жою жөніндегі іс-шаралар жоспары;
5. Ішкі еңбек тәртібі, еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау, өндірістік санитария, өрт қауіпсіздігі талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

ұсынылмайды

Дағды 3:
Персоналдың жұмысында ТҚКЖ, ДТ озық технологияларын және еңбектің прогрессивті әдістері мен тәсілдерін енгізу

Машықтар:
1. Жаңа техниканы, рационализаторлық ұсыныстарды енгізуден, жұмыс орнының ұйымдастыру-техникалық шарттарының өзгеруінен қауіптерді бағалау;
2. Инновацияларды енгізуден тиімділікті бағалау;
3. Энергия үнемдеу, жөндеу технологиялары, еңбек әдістері мен тәсілдері бойынша озық тәжірибені қолдану;
4. Жабдықтың пайдалану параметрлерінің нормативтік (рұқсат етілген) шамаларынан өзгеру және ауытқу себептерін анықтау;
5. Газ объектілері жабдықтарының технологиялық параметрлерін түзету бойынша шешімдер қабылдау.

Білімдер:
1. Жаңа техниканы, озық технологияларды, ғылыми-зерттеу және тәжірибелік-конструкторлық әзірлемелерді енгізуді регламенттейтін салалық құжаттар;
2. Ішкі еңбек тәртібі, еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау, өндірістік санитария, өрт қауіпсіздігі талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Көшбасшылық қасиеттер
Аналитикалық ойлау
Дербестік
Тез шешім қабылдай білу
Өз жұмысы мен команда жұмысы үшін жауапкершілік
Кәсіптік біліктілігі мен икемділігін өз бетінше дамыту қабілеті

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

"Мұнай-газ салаларындағы қауіпті өндірістік объектілердің өнеркәсіптік қауіпсіздігін қамтамасыз ету қағидалары" Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрінің 2014 жылғы 30 желтоқсандағы №355 бұйрығымен бекітілген.

СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

7

Бас инженер

4-ші тарау. Кәсіптік стандарттың техникалық деректері

      12. Мемлекеттік органның атауы:

      Қазакстан Республикасының Энергетика министрлігі

      Орындаушы:

      Сағатұлы Ілияс, +7 (717) 278 69 54, I.sagatuly@energo.gov.kz

      13. Әзірлеуге қатысатын ұйымдар (кәсіпорындар):

      АО "Интергаз Центральная Азия"

      Жоба жетекшісі:

      Сембекова Айдана Ериковна

      E-mail: a.sembekova@ica.kz

      Телефон нөмірі: +7 (701) 666 71 45

      Орындаушылар:

      Тасмагамбетова Венера Алгалиевна, +7 (777) 479 13 48, Tasmagambetova@ica.kz Кәсіптік біліктілік жөніндегі салалық кеңес: №2-2026 , 17.06.2026 ж.

      14. Кәсіптік біліктілік жөніндегі ұлттық орган: 18.06.2026 ж.

      15. "Атамекен" Қазақстан Республикасының Ұлттық кәсіпкерлер палатасы: -

      16. Нұсқа нөмірі және шығарылған жылы: Нұсқа 2, 2026 ж.

      17. Болжамды қайта қарау күні: 31.12.2029 ж.

  Қазақстан Республикасы
Энергетика министрінің
міндетін атқарушы
2026 жылғы 5 қазандағы
№ 364-н/қ Бұйрыққа
6-қосымша
Қазақстан Республикасы
Энергетика министрі
2024 жылғы 23 желтоқсандағы
№ 479 бұйрығына
10-қосымша

Кәсіптік стандарт: "Газды қабылдау, сақтау және сату"

1-ші тарау. Жалпы ережелер

      1. Кәсіптік стандарттың қолдану аясы: "Газды қабылдау, сақтау және сату" кәсіптік стандарты газды қабылдау, сақтау және өткізу саласында жұмыс істейтін мамандарға қойылатын талаптарды анықтайды. Бұл КС газ қоймалары мен терминалдарындағы жұмыс, газ логистикасы және тасымалдау, газ жабдықтарына техникалық қызмет көрсету, газды сату және сату, сапаны бақылау және қауіпсіздік сияқты салаларды қамтиды. Бұл КС осы саладағы жұмыстың сапасы мен қауіпсіздігін қамтамасыз етуге көмектеседі.

      2. Осы кәсіптік стандартта мынадай терминдер, анықтамалар мен қысқартулар қолданылады:

      1) Автогаз құю станциясы (АГҚС) – сұйытылған мұнай газын отын ретінде пайдаланатын көлік құралдарының иелеріне сақтауға және бөлшек саудада өткізуге арналған технологиялық кешен.

      2) Автогаз толтыру компрессорлық станциясы – тауарлық газды отын ретінде пайдаланатын көлік құралдарының иелеріне компримдеуге, сақтауға және бөлшек саудада өткізуге арналған технологиялық кешен.

      3) Газ тарату жүйесі – газ құбырларынан (желілік бөліктен) және олармен ұштасқан объектілерден тұратын, тауарлық газды магистральдық газ құбырынан газ тұтыну жүйелеріне дейін тасымалдауға арналған технологиялық өзара байланысты құрылыстар кешені.

      4) Газ тарату станциясы (ГТС) – газды бөлудің және оның қысымын реттеудің, өлшеу қондырғылары мен техникалық жабдықтардың және қосалқы жүйелерінің жиынтығы. Газ тарату станциялары газ тарату жүйелеріне кіреді.

      5) Жөндеу – магистральдық құбырдың және (немесе) оның объектілерінің желілік бөлігінің толық немесе ішінара пайдалану ресурсының жарамдылығын немесе жұмысқа қабілеттілігін қалпына келтіру жөніндегі іс-шаралар (операциялар) кешені.

      6) Магистральдық газ құбыры (МГ) – тасымалданатын газдың қысымын арттыруды және төмендетуді қамтамасыз ететін бір немесе бірнеше газ құбырынан (желілік бөліктен) және олармен ұштасып жатқан объектілерден, телебасқару, байланыс құралдарынан және өзге де коммуникациялардан тұратын, тауарлық газды тасымалдауға арналған инженерлік құрылыс. Магистральдық газ құбыры объектілерінің құрамы жобалық құжаттамада және техникалық регламенттер талаптарында айқындалады.

      7) Магистральдық газ құбырының желілік бөлігі (МГЖБ) – газды тікелей тасымалдауды жүзеге асыратын жер асты, су асты, жер үсті, жер үсті құбырлары..

      8) Тасымалдау – газ құбырлары арқылы шикі немесе тауарлық газды айдаудың технологиялық процесі.

      9) Тауарлық газ – құрамында метан басым, газ тәріздес күйдегі, шикі газды қайта өңдеу өнімі болып табылатын және компоненттердің сапалық және сандық құрамы бойынша техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттар талаптарына жауап беретін көмірсутектердің көп компонентті қоспасы.

      10) Тауарлық газ қоймасы – тауарлық газды сақтауға арналған технологиялық өзара байланысты өндірістік және өзге де объектілер кешені.

      11) Техникалық диагностикалау – магистральдық құбырдың техникалық жай-күйін айқындауға арналған жұмыстар мен ұйымдастыру-техникалық ісшаралар кешені.

      12) Топтық резервуарлық қондырғы – сыйымдылықтар тобынан, сақтандырғыш-бекіткіш және реттеуші арматурадан, газ құбырларынан тұратын және сұйытылған мұнай газын газ тұтыну жүйелеріне сақтауға және беруге арналған инженерлік құрылыс.

      3. Осы кәсіптік стандартта мынадай қысқартулар қолданылады

      1) АГҚС – Автогаз құю станциясы

      2) ГТС – Газ тарату станциясы

      3) ДТ – Диагностикалық тексеру

      4) КриоАЖҚС – криоавтожанармай құю станциясы

      5) МГ – Магистральдық газ құбыры

      6) МГЖБ – Магистральдық газ құбырының желілік бөлігі

      7) НТҚ – нормативтік-техникалық құжаттама

      8) ТҚКЖ – техникалық қызмет көрсету және жөндеу

      9) ГРУ – Топтық резервуар қондырғысы

      10) БТБА – бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалық

      11) КС – кәсіптік стандарт

      12) СБШ – салалық біліктілік шеңбері

      13) БА – басшылар, мамандар және басқа да қызметшілер лауазымдарының біліктілік анықтамалығы

2-ші тарау. Кәсіптік стандарттың паспорты

      4. Кәсіптік стандарттың атауы: Газды қабылдау, сақтау және сату

      5. Кәсіптік стандарттың коды: D35230071

      6. ЭҚЖЖ секциясын, бөлімін, тобын, сыныбын және кіші сыныбын көрсету:

      D Электр энергиясымен, газбен, бумен, ыстық сумен және ауаны кондициялаумен жабдықтау

      35 Электр энергиясымен, газбен, бумен, ыстық сумен және ауаны кондициялаумен қамтамасыз ету

      35.2 Құбыржолдар бойынша газды тәрізді отын өндіру және тарату

      35.23 Газ тәрізді отынды құбырлар арқылы сату

      35.23.0 Газ тәрізді отынды құбырлар арқылы сату

      7. Кәсіптік стандарттың қысқаша сипаттамасы: Бұл КС "Газды қабылдау, сақтау және сату", "Кәсіби біліктілік туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 5-бабының 5-тармағына сәйкес, кәсіптік тобының сипаттамасын, сондай-ақ газды қабылдау, сақтау, босату және өткізу бойынша жұмыстарды орындайтын өндірістік бригаданың жұмысы мен еңбек функцияларының сипаттамаларын қамтиды. Өнеркәсіптік мұнай және газ өндіру кәсіпорындары және мұнай өнімдерін өңдеу кәсіпорындары тауарлық өнімді тікелей тұтынушыларға (мысалы, мұнай өңдеу зауыттары) немесе көлік және өткізу ұйымдарының жүйесі арқылы өткізеді.

      8. Кәсіптер карточкаларының тізімі:

      1) Газ өткізу жөніндегі маман - 6 СБШ-нің деңгейі

      2) Станцияға техникалық қызмет көрсету жөніндегі мастер - 5 СБШ-нің деңгейі

      3) Жүзеге асыру және есепке алу жөніндегі бақылаушы - 4 СБШ-нің деңгейі

      4) Газ жабдықтарын пайдалану және жөндеу жөніндегі слесарь - 3 СБШ-нің деңгейі

      5) Газ тарату станциясының машинисi - 3 СБШ-нің деңгейі

      6) Пеш шаруашылығының бақылаушысы - 3 СБШ-нің деңгейі

      7) Баллондарды толтырушы - 3 СБШ-нің деңгейі

      8) Газгольдер станциясының операторы - 3 СБШ-нің деңгейі

      9) Газ жабдықтарын пайдалану және жөндеу жөніндегі слесарь - 2 СБШ-нің деңгейі

      10) Пеш шаруашылығының бақылаушысы - 2 СБШ-нің деңгейі

      11) Газгольдер станциясының операторы - 2 СБШ-нің деңгейі

      12) Баллондарды толтырушы - 2 СБШ-нің деңгейі

3-ші тарау. Кәсіптер карточкалары

9. Кәсіптің карточкасы "Газ өткізу жөніндегі маман":

Топтың коды:

2147-9

Қызмет атауының коды:

-

Кәсіптің атауы:

Газ өткізу жөніндегі маман

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

6

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:

-

БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

Отсутствует в ЕТКС и КС
БТБА мен БА-нда жоқ

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Инженерия және инженерлік іс

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Өндірістік және өңдеу салалары

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
ТжКБ (орта деңгейдегі маман)

Мамандық:
Газбен қамтамасыз ету жабдықтары мен жүйелерін құрастыру және пайдалану

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Кемінде 2 жыл жұмыс өтілі бар арнаулы орта білім (орта буын маманы)

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Талап етілмейді

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:

-

Қызметтің негізгі мақсаты:

Абоненттер тұтынатын газ көлемін есепке алуды қамтамасыз ету және жеткізілген газ үшін тұтынушылармен есеп айырысуды жүргізу

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Тұтынушыларға жеткізілетін газды есепке алу
2. Тұтынушыларға газ өткізу және берешекті өтеу жөніндегі құжаттаманы жүргізу
3. Тауарлық газды тұтынушыларға қызмет көрсету

Қосымша еңбек функциялары:

-

Еңбек функциясы 1:
Тұтынушыларға жеткізілетін газды есепке алу



Дағды 1:
Газ тасымалдау ұйымы беретін газ көлемін есепке алу

Машықтар:
1. Газ тарату станцияларынан газдың келуін есепке алуды бақылауды жүзеге асыру
2. Газ тасымалдау ұйымынан газ қабылдау-беру актілеріне қол қоюды бақылауды жүзеге асыру
3. Газ тарату жүйесінің секторлары (учаскелері) бойынша газ беру режимдерінің өзгеруіне және шығынына талдау жүргізу
4. Тұтынушыларға газдың келуін мен сатылуының теңгерімін жасау

Білімдер:
1. Газ жеткізу саласындағы нормативтік актілер мен құжаттар
2. Газ жеткізу шартының ережелері
3. Газ тасымалдау ұйымымен өзара іс-қимыл тәртібі
4. Есепке алу құжаттамасын жүргізу және ресімдеу қағидалары
5. Еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау жөніндегі негізгі қағидалар мен нормалар
6. Өндірістік санитария және өртке қарсы қауіпсіздік талаптары
7. Жеке қорғану құралдарын пайдалану қағидалары
8. Ішкі еңбек тәртібі

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Газ тұтынушыларға өткізілетін газ көлемін есепке алу

Машықтар:
1. Тұтыну көлемі бойынша жедел ақпарат жинауды жүзеге асыру, қолданыстағы тұтынушылардың тізілімдерін қалыптастыру
2. Тұтынушылардан газ жеткізуге өтінімдер жинауды жүзеге асыру, тұтынушыларға газ жеткізу жоспарын қалыптастыру, оның ішінде тауарлық газды тасымалдау және өткізу көлемін бөле отырып
3. Газ тұтыну объектілерінің техникалық сипаттамаларын өзгерту бойынша деректер базасына түзетулер енгізуге мониторинг және салыстыру жүргізу
4. Тұтынушының газ жеткізу және қабылдау актілерін ресімдеуін бақылауды жүзеге асыру
5. Газды есепке алу аспаптарының көрсеткіштерін түсірудің толықтығы мен дұрыстығына талдау жүргізу
6. Газды рұқсатсыз пайдаланудың себептері мен мерзімін анықтай отырып, дерекқорда есепке алынбаған тұтынушыларды анықтау
7. Газ тұтыну динамикасы бойынша есептілікті қалыптастыру
8. Тұтынушыларға газ жеткізу жоспарының болжамды дәлдігіне талдау жүргізу
9. Қызмет бағыты бойынша мамандандырылған бағдарламалық өнімдерді пайдалану

Білімдер:
1. Газ тарату жүйесі бойынша тасымалдау және тауарлық газды бөлшек саудада өткізу саласындағы нормативтік актілер мен құжаттар
2. Газ балансын жасау тәртібі
3. Тауарлық газды тасымалдау және өткізу жөніндегі өндірістік бағдарламалардың жоспарларын жасау және келісу тәртібі
4. Газ тұтыну нормаларын есептеу және бекіту қағидасы

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Тұтынушыларға газ өткізу және берешекті өтеу жөніндегі құжаттаманы жүргізу



Дағды 1:
Газ тұтынушылармен шарттар бойынша жұмыс

Машықтар:
1. Тұтынушылармен газды сатуға және тасымалдауға шарттар жасасуды қамтамасыз ету
2. Тұтынушылармен газды бөлшек саудада өткізу және тасымалдау шарттарына (тарифтердің өзгеруіне, тұтыну көлемінің ұлғаюына байланысты)қосымша келісімдер дайындау
3. Шарттардың тізілімдерін, алдын ала төлеу бойынша тізілімдерді, газ тұтыну көлемдерін жабу тізілімдерін жасау
4. Алдын ала төлеуге шоттарды және газды төлеуге арналған шот-фактураларды қалыптастыру және жіберу
5. Тұтынушылардың газ төлемін салыстыру және бақылау

Білімдер:
1. Тауарлық газды тасымалдауға және өткізуге арналған үлгілік шарттар
2. Шот-фактураларды ресімдеуге және ұсынуға қойылатын нормативтік талаптар
3. Еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау жөніндегі негізгі қағидалар мен нормалар
4. Өндірістік санитария және өртке қарсы қауіпсіздік талаптары
5. Жеке қорғану құралдарын пайдалану қағидалары
6. Ішкі еңбек тәртібі

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Газ үшін берешекті өтеу жөніндегі жұмыстарды құжаттамалық қамтамасыз ету

Машықтар:
1. Дебиторлық берешекке талдау жүргізу
2. Тұтынушының газға берешегі туралы хабарлама жасау және жіберу
3. Өтінімдер негізінде тұтынылған газ үшін берешекке байланысты тұтынушыларды ажырату процесін ресімдеу
4. Газ үшін берешекке байланысты тұтынушыларды ажырату бойынша жұмыстардың жүргізілуін есепке алуды және бақылауды жүзеге асыру
5. Талап-арыз жұмысын жүргізу үшін ақпарат жинауды және материалдарды дайындауды жүзеге асыру

Білімдер:
1. Газ тұтынушыларын ақпараттандыру тәсілдері
2. Тұтынушыларға шарттық міндеттемелерді бұзғаны үшін талаптарды қалыптастыру тәртібі
3. Дербес деректерді өңдеу, сақтау және жою жөніндегі нормативтік құқықтық актілер

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 3:
Тауарлық газды тұтынушыларға қызмет көрсету



Дағды 1:
Құжаттарды қабылдау

Машықтар:
1. Өтініштерді қабылдауды жүзеге асыру
2. Растайтын құжаттарды салыстырып тексеру
3. Қабылданған құжаттарды тіркеуді және сақтауды қамтамасыз ету

Білімдер:
1. Істерді құжаттау және архивке беру қағидалары
2. Өтініштерді ресімдеу қағидалары және үлгілік нысандары
3. Еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау жөніндегі негізгі қағидалар мен нормалар
4. Өндірістік санитария және өртке қарсы қауіпсіздік талаптары
5. Жеке қорғану құралдарын пайдалану қағидалары
6. Ішкі еңбек тәртібі

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Тұтынушыларға кеңес беру

Машықтар:
1. Газбен жабдықтауға қол жеткізу және қолданыстағы шарттық қатынастар мәселелері бойынша кеңес беру үшін тұтынушыларды қабылдауды жүзеге асыру
2. Тұтынушылардың талаптарымен жұмыс жүргізу, тұтынушылармен келіссөздер жүргізу
3. Тұтынушылардың шағымдары бойынша материалдарды комиссиялық қарауға шығару үшін дайындау
4. Газдандыру және тұрмыста газды қауіпсіз пайдалану жөніндегі хабарландыру жобаларын, үгіт материалдарының макеттерін дайындау

Білімдер:
1. Газ тарату жүйелері бойынша газ тасымалдау саласында реттеліп көрсетілетін қызметтерді көрсетудің үлгілік регламенті
2. Іскерлік этика нормалары
3. Келіссөздер жүргізу негіздері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Дербестік және жауапкершілік
Жүйелі ойлау
Командада жұмыс істей білу
Тәртіптілік
Аналитикалық ойлау
Компьютерлік сауаттылық
Кәсіби біліктілік пен дағдыларды өз бетінше дамыту қабілеті

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

ҚР ҚН 4.03-01-2011 "Газ тарату жүйелері"
ҚР ҚҚ 4.03-101-2013 "Газ тарату жүйелері"
МСН 4.03-01-2003 "Газ тарату жүйелері"

СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

6

Қызмет (учаске) бастығы

10. Кәсіптің карточкасы "Станцияға техникалық қызмет көрсету жөніндегі мастер":

Топтың коды:

7100-0

Қызмет атауының коды:

7100-0-010

Кәсіптің атауы:

Станцияға техникалық қызмет көрсету жөніндегі мастер

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

5

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:

-

БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

Басшылар, мамандар және басқа да қызметшілер лауазымдарының біліктілік анықтамалығы "Басшылар, мамандар және басқа да қызметшілер лауазымдарының біліктілік анықтамалығын бекіту туралы" 2020 жылғы 30 желтоқсандағы № 553 Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің бұйрығы. (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 22003 болып тіркелген).90 Параграф. Участке мастері

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
орта білімнен кейінгі (қолданбалы бакалавриат)

Мамандық:
Мұнай және газ кен орындарын пайдалану

Біліктілік:

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

кадрлар даярлаудың тиісті саласында жоғары (немесе жоғары оқу орнынан кейінгі) білім және өндірісте кемінде 1 жыл жұмыс өтілі немесе тиісті мамандық (біліктілік) бойынша техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі (орта арнаулы, орта кәсіптік) білім және жұмыс өтілі өндірісте кемінде 3 жыл, тиісті мамандық бойынша білімі болмаған жағдайда, өндірістегі жұмыс өтілі 5 жылдан кем емес.

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Талап етілмейді

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:

7100-0-008 - Жүйелерге техникалық қызмет көрсету жөніндегі мастер

Қызметтің негізгі мақсаты:

АГҚС, АГТС, КриоАЖҚС сенімді және тиімді жұмыс істеуін жүзеге асыру

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. АГҚС, АГТС, КриоАЖҚС пайдалануды қамтамасыз ету
2. АГҚС, АГТС, КриоАЖҚС пайдалануды ұйымдастыру- техникалық сүйемелдеу

Қосымша еңбек функциялары:

-

Еңбек функциясы 1:
АГҚС, АГТС, КриоАЖҚС пайдалануды қамтамасыз ету



Дағды 1:
Берілген режимде АГҚС, АГТС, КриоАЖҚС жұмысын үйлестіру

Машықтар:
1. АГҚС, АГТС, КриоАЖҚС жабдықтарының пайдалану параметрлері мен жұмысының бұзылуына талдау жүргізу
2. АГҚС, АГТС, КриоАЖҚС жабдықтарының ақауларын жою, авариялардың, бұзылулардың алдын алу бойынша шаралар қабылдау
3. Берілген мәндерден технологиялық параметрлердің ауытқу себептерін жою бойынша шаралар қабылдау
4. АГҚС, АГТС, КриоАЖҚС пайдалану қызметкерлерінің жұмыстарды орындауына жедел бақылау жүргізу

Білімдер:
1. АГҚС, АГТС, КриоАЖҚС жабдықтарының мақсаты, құрылысы және жұмыс істеу принциптері
2. АГҚС, АГТС, КриоАЖҚС жабдықтарының негізгі типтері мен техникалық сипаттамалары
3. Технологиялық процестерді басқарудың автоматтандырылған жүйелерінің құрылымы, өзара әрекеттесуі (ТП АБЖ), телемеханика, АГҚС, АГТС, КриоАЖҚС жабдықтары
4. Негізгі бақылау-өлшеу аспаптарының, оның ішінде қауіпсіздік аспаптарының жұмыс істеу қағидаттары
5. АГҚС, АГТС, КриоАЖҚС жабдықтары ақауларының түрлері
6. Еңбекті қорғау, өнеркәсіптік, өрт және экологиялық қауіпсіздік саласындағы НТҚ талаптары
7. АГҚС, АГТС, КриоАЖҚС Жабдықты пайдалануға және жөндеуге қойылатын талаптарды белгілейтін салалық стандарттар,
техникалық регламенттер, нұсқаулықтар
8. Ішкі еңбек тәртібі, еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау, өндірістік санитария, өрт қауіпсіздігі талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
ГЖС жабдығына техникалық қызмет көрсету және жөндеу (ТҚКЖ), диагностикалық тексеру (ДТ) бойынша жұмыстардың орындалуын қамтамасыз ету

Машықтар:
1. АГҚС, АГТС, КриоАЖҚС жабдықтарына жоспарлы-алдын ала жөндеу кестелерін және техникалық қызмет көрсету кестелерін әзірлеу
2. АГҚС, АГТС, КриоАЖҚС жабдықтарына ДТ өткізу жоспарларының жобаларын дайындау
3. АГҚС, АГТС, КриоАЖҚС жабдықтарына ТҚКС, ДТ технологиялық регламенттердің сақталуын бақылауды жүргізу білігі
4. АГҚС, АГТС, КриоАЖҚС жабдықтарын монтаждау және қайта құру процесінде жұмыстарды жүргізуге бақылауды жүзеге асыру
5. От және газ қауіпті жұмыстарды жүргізу жоспарларын әзірлеу және олардың орындалуын бақылау
6. Қауіптілігі жоғары, оның ішінде авариялардың алдын алу немесе жою жөніндегі жұмыстарды жүргізу
7. АГҚС, АГТС, КриоАЖҚС жабдықтарының ТҚКЖ жүргізу кезінде пайдалану персоналы арасында міндеттерді бөлу
8. Материалдық-техникалық ресурстарға (МТР) және аспаптарға қажеттілікті айқындау
9. Жабдықтың, аспаптардың жинақталуын кіріс бақылауын қамтамасыз ету
10. Жөндегеннен кейін АГҚС, АГТС, КриоАЖҚС жабдықтарын техникалық сынау және тексеру
11. Мердігерлік ұйымдардың персоналымен АГҚС, АГТС, КриоАЖҚС жабдықтарына ТҚКЖ, ДТ бойынша жедел мәселелерді шешу
12. АГҚС, АГТС, КриоАЖҚС жабдықтарын көктемгі су тасқынына дайындау және күзгі- қысқы кезеңде пайдалану бойынша іс- шараларды әзірлеу білігі
13. ТҚКЖ, ДТ ұйымдастыру және қауіпсіз жүргізу жөніндегі іс-шараларды әзірлеу және орындалуын бақылау
14. АГҚС, АГТС, КриоАЖҚС газ құбырларын гидратты түзілімдерден тазартуды қамтамасыз ету
15. Газ кемуін жоюды ұйымдастыру және бақылау
16. Бақылау және қадағалау органдарының нұсқамаларын орындау
17. АГҚС, АГТС, КриоАЖҚС пайдалану тиімділігін арттыру, қауіпсіз еңбек
жағдайларын жасау, қоршаған ортаны қорғау бойынша ұсыныстар дайындау

Білімдер:
1. Техникалық диагностика негіздері
2. Теориялық механика негіздері
3. Термодинамика негіздері
4. Электротехника негіздері
5. Материалтану негіздері
6. Дәнекерлеу өндірісінің негіздері
7. АГҚС, АГТС, КриоАЖҚС жабдықтарының мақсаты, құрылысы және жұмыс істеу принциптері
8. АГҚС, АГТС, КриоАЖҚС жабдықтарының ТҚКЖ түрлері, әдістері және орындау технологиясы
9. АГҚС, АГТС, КриоАЖҚС жабдықтары ақауларының түрлері және оларды жою тәсілдері
10. Газдың шығуын жою тәсілдері
11. АГҚС, АГТС, КриоАЖҚС жабдықтарын пайдалануға қойылатын талаптарды белгілейтін салалық стандарттар, техникалық регламенттер, нұсқаулықтар
12. Негізгі бақылау-өлшеу аспаптарының, оның ішінде қауіпсіздік аспаптарының жұмыс принципі
13. МТР, құрал-сайманның шығыс нормалары
14. От және газ қауіпті жұмыстарды жүргізу жөніндегі нормативтік құжаттар
15. Ішкі еңбек тәртібі, еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау, өндірістік санитария, өрт қауіпсіздігі талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
АГҚС, АГТС, КриоАЖҚС пайдалануды ұйымдастыру- техникалық сүйемелдеу



Дағды 1:
ГЖС пайдалану бойынша бөлімшелердің өндірістік көрсеткіштердің орындалуын бақылау

Машықтар:
1. АГҚС, АГТС, КриоАЖҚС жабдықтарын пайдалану регламенттерінің сақталуына тексеру жүргізу
2. АГҚС, АГТС, КриоАЖҚС жабдығының, оның ішінде ақпараттық жүйелерде болуы мен жай-күйін есепке алуды жүргізу
3. АГҚС, АГТС, КриоАЖҚС арқылы өтетін газ көлемін өлшеуге талдау жүргізу
4. АГҚС, АГТС, КриоАЖҚС жұмыс режимдерін оңтайландыру бойынша ұсыныстар дайындау
5. АГҚС, АГТС, КриоАЖҚС жабдықтарының істен шығу, технологиялық процестің бұзылу себептерін тексеру
6. АГҚС, АГТС, КриоАЖҚС жабдықтары жұмысының сенімділігін арттыру бойынша ұйымдастыру-техникалық іс-шараларды қалыптастыру
7. АГҚС, АГТС, КриоАЖҚС жабдықтарын дайындаушы ұйымдармен бірлесіп АГҚС, АГТС, КриоАЖҚС пайдалану мәселелері
бойынша ұсыныстар мен қорытындылар әзірлей білу

Білімдер:
1. АГҚС, АГТС, КриоАЖҚС жабдықтары жұмысының нормативтік және шекті параметрлері
2. Негізгі бақылау-өлшеу аспаптарының, оның ішінде қауіпсіздік аспаптарының жұмыс принципі
3. Еңбекті қорғау, өнеркәсіптік, өрт және экологиялық қауіпсіздік саласындағы НТҚ талаптары
4. АГҚС, АГТС, КриоАЖҚС жабдықтарының мақсаты, құрылысы және жұмыс істеу
принциптері
5. Ішкі еңбек тәртібі, еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау, өндірістік санитария, өрт қауіпсіздігі талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
ГЖС жабдықтарына ТҚКЖ, ДТ ұйымдастыру- техникалық қамтамасыз ету

Машықтар:
1. АГҚС, АГТС, КриоАЖҚС жабдықтарына ТҚКЖ, ДТ кестелері мен бағдарламаларының жиынтық жұмыс жоспарларын қалыптастыру
2. АГҚС, АГТС, КриоАЖҚС жабдықтарын жоспарлы-алдын алу және күрделі жөндеу кешендерін жүргізу үшін МТР сатып алуға жылдық өтінімді қалыптастыру
3. Жекелеген тораптарды зауыттық жөндеуге және қосалқы бөлшектерді дайындауға тапсырыстарды орналастыру үшін құжаттаманы дайындауды жүзеге асыру
4. Жобалық құжаттама бойынша қорытынды дайындауды жүзеге асыру
5. Ақаулар ведомостарын, техникалық тапсырмаларды, техникалық шарттарды, ТҚКЖ, ДТ жөніндегі жұмыс көлемінің ведомостарын дайындауды ұйымдастыру және бақылауды жүзеге асыру
6. Басқа мердігер орындайтын ДТ, жөндеу- техникалық қызмет көрсету бойынша жұмыстарды жүргізуге арналған шарттарды дайындауды жүзеге асыру
7. Көктемгі су тасқыны және күзгі-қысқы кезеңдегі жұмысқа АГҚС, АГТС, КриоАЖҚС жабдықтарын дайындау бойынша іс- шараларды әзірлеуді және орындалуын бақылауды жүзеге асыру
8. Жөндеу жұмыстарын жүргізгеннен кейін АГҚС, АГТС, КриоАЖҚС жабдықтарын іске қосуға және ажыратуға рұқсат ресімдеу
9. АГҚС, АГТС, КриоАЖҚС жабдықтарында от және газ қауіпті жұмыстарды жүргізуге рұқсатты ресімдеу
10. АГҚС, АГТС, КриоАЖҚС жабдықтарын пайдалану саласында есептік деректерді қалыптастыру білігі

Білімдер:
1. АГҚС, АГТС, КриоАЖҚС жабдықтарына техникалық қызмет көрсету және жөндеу жұмыстарының түрлері, әдістері мен технологиясы
2. АГҚС, АГТС, КриоАЖҚС жабдықтарын пайдалануға қойылатын талаптарды белгілейтін салалық стандарттар, техникалық регламенттер, нұсқаулықтар
3. Атқарушы құжаттаманы ресімдеу тәртібі
4. Шарттық жұмысты реттейтін құжаттар
5. Жобалау құжаттамасын жасауға қойылатын талаптар
6. АГҚС, АГТС, КриоАЖҚС үлгілік технологиялық схемасы
7. Магистральдық газ құбырларын пайдалану қағидалары
8. Техникалық құжаттаманы әзірлеу және ресімдеу жөніндегі басшылық құжаттар
9. Еңбекті қорғау, өнеркәсіптік, өрт және экологиялық қауіпсіздік саласындағы НТҚ талаптары
10. МТР нормалау негіздері
11. Есеп беруді қалыптастыру құрылымы мен әдістері
12. Ішкі еңбек тәртібі, еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау, өндірістік санитария, өрт қауіпсіздігі талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 3:
ГЖС пайдалануды тиімді және перспективалық дамыту бойынша ұсыныстар әзірлеу және енгізу

Машықтар:
1. АГҚС, АГТС, КриоАЖҚС жабдықтары жұмысының тиімділігін арттыруға бағытталған іс-шаралар жоспарын әзірлеуді жүзеге асыру
2. АГҚС, АГТС, КриоАЖҚС жабдықтары жұмысының сенімділігін арттыруға бағытталған жаңа техниканы, озық технологияларды енгізу жоспарларын жасау
3. Энергия үнемдеу технологияларын енгізу бойынша ұсыныстар қалыптастыру
4. Құрылыс салуға, қайта жаңартуға, АГҚС, АГТС, КриоАЖҚС басқа ұйымдардға қосуға техникалық шарттар жобасын әзірлеу білігі
5. АГҚС, АГТС, КриоАЖҚС жабдықтарының апаттарын, инциденттерін, істен шығуын алдын алуға бағытталған іс-шараларды әзірлеу білігі

Білімдер:
1. Жаңа техниканы, озық технологияларды енгізуді регламенттейтін салалық құжаттар
2. АГҚС, АГТС, КриоАЖҚС жабдықтары жұмысындағы энергия үнемдеу технологиялары
3. Техникалық есептеулерді жүргізу және АГҚС, АГТС, КриоАЖҚС жабдықтарын пайдалану тиімділігін анықтау әдістері
4. АГҚС, АГТС, КриоАЖҚС жабдықтарын пайдалануға қойылатын талаптарды белгілейтін салалық стандарттар, техникалық регламенттер, нұсқаулықтар
5. Ішкі еңбек тәртібі, еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау, өндірістік санитария, өрт қауіпсіздігі талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Көшбасшылық (ұйымдастырушылық және басқарушылық) сапа
Аналитикалық және жүйелі ойлау
Стресс тұрақтылығы
Ішінара және толық белгісіздік жағдайында шешім қабылдай білу
Қабылданатын шешімдер үшін жауапкершілік

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

ҚР ҚН 4.03-01-2011 "Газ тарату жүйелері",
ҚР ЕЖ 4.03-101-2013 "Газ тарату жүйелері",
МҚН 4.03-01-2003 "Газ тарату жүйелері"

СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

7

Мұнай базасының бастығы

11. Кәсіптің карточкасы "Жүзеге асыру және есепке алу жөніндегі бақылаушы":

Топтың коды:

8100-0

Қызмет атауының коды:

8100-0-033

Кәсіптің атауы:

Жүзеге асыру және есепке алу жөніндегі бақылаушы

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

4

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:

-

БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

БТБА, БА байланыс жоқ

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
ТжКБ (орта деңгейдегі маман)

Мамандық:
Стандарттау, метрология және сертификаттау (салалар бойынша)

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
ТжКБ (орта деңгейдегі маман)

Мамандық:
Тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық объектілерінің инженерлік жүйелерін монтаждау және пайдалану

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
ТжКБ (жұмысшы кәсіптер)

Мамандық:
Тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық объектілерінің инженерлік жүйелерін монтаждау және пайдалану

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
негізгі орта білім

Мамандық:
-

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Өндірісте кемінде 1 жыл жұмыс тәжірибесі

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Талап етілмейді

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:

-

Қызметтің негізгі мақсаты:

Сұйытылған көмірсутек газын, тауарлық газды, сығымдалған және сұйытылған табиғи газды өткізу және есепке алу

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Жеткізілген тауарлық газды есепке алуды қамтамасыз ету
2. Жеткізілетін сұйытылған көмірсутек газын есепке алуды қамтамасыз ету

Қосымша еңбек функциялары:

-

Еңбек функциясы 1:
Жеткізілген тауарлық газды есепке алуды қамтамасыз ету



Дағды 1:
Газды есепке алу аспаптарының көрсеткіштерін жинау

Машықтар:
1. Газды есепке алу аспаптарының көрсеткіштерін түсіру.
2. Мессенджерлер және ақпарат берудің өзге де құралдары арқылы газды есепке алу аспаптарының берілген көрсеткіштерін жинауды жүзеге асыру.
3. Мамандандырылған ақпараттық жүйелерде газды есепке алудың электрондық аспаптарының көрсеткіштерін жинау мониторингін жүргізу.

Білімдер:
1. Газ тарату желілері мен тұтынушыларды қосу схемалары.
2. Бақылау-өлшеу аспаптарының мақсаты мен қолдану ережес.
3. Газды есепке алу тораптары жабдығының құрылысы және орналасуы.
5. Жабдықтар мен есепке алу аспаптарының өзара әрекеттесуі.
6. Қауіпсіздік техникасы және еңбекті қорғау жөніндегі негізгі ережелер мен нормалар.
7. Өндірістік санитария және өртке қарсы қауіпсіздік талаптары.
8. Жеке қорғану құралдарын пайдалану қағидалары.
9. Ішкі еңбек тәртібі.
10. Дәрігерге дейінгі медициналық көмек көрсету негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Өткізілетін газды есепке алу бойынша жұмыстарды орындау

Машықтар:
1. Қолданыстағы газ тұтынушыларға түгендеу жүргізу.
2. Тексеру нәтижелері туралы газ тұтынушыларымен актілер жасау.
3. Газ тарату жүйесіне рұқсатсыз қосылуларды анықтау.
4. Газ тарату ұйымына тиесілі газды есепке алудың электрондық аспаптарының жұмысқа қабілеттілігін тексеруді жүзеге асыру.
5. Пломбалардың тұтастығын тексеру.
6. Газды есепке алу аспаптарында пломбаларды бастапқы және қайта орнату бойынша жұмыс жүргізу.
7. Газды есепке алу аспаптарының жұмысқа қабілеттілігін көзбен қарап анықтау.
8. Өлшеу құралдарын мерзімді тексеруге жататын газды есепке алу аспаптарының мониторингін жүргізу.

Білімдер:
1. Есепке алу аспаптарының ақаулы жай-күйінің белгілері.
2. Пломбалардың тұтастығын және рұқсатсыз араласудың іздерін бұзу белгілері.
3. Ішкі еңбек тәртібі.
4. Қауіпсіздік техникасы және еңбекті қорғау жөніндегі негізгі ережелер мен нормалар.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Жеткізілетін сұйытылған көмірсутек газын есепке алуды қамтамасыз ету



Дағды 1:
Өткізілетін газды есепке алу бойынша жұмыстарды орындау

Машықтар:
1. Газ пайдаланатын жабдықтың газбен жабдықтау жүйесіне рұқсатсыз қосылуын тексеруді жүзеге асыру.
2. Газды есепке алу аспаптарының көрсеткіштерін бақылауды және алуды жүзеге асыру.
3. Тексеру нәтижелері туралы газ шаруашылығы абоненттерімен актілер жасау.

Білімдер:
1. Станция жабдықтарының технологиялық схемасы.
2. Жерасты газ коммуникацияларының схемасы.
3. Бақылау-өлшеу аспаптарының мақсаты мен қолдану ережесі.
4. Газгольдер станциясы жабдығының құрылысы және орналасуы.
5. Станцияның жабдықтары мен аспаптарының өзара әрекеттесуі.
6. Ішкі еңбек тәртібінің, қауіпсіздік және еңбекті қорғау, өндірістік санитария, өрт қауіпсіздігі талаптарының тәртібі.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Газ жабдығы жұмысының беріктігі мен сенімділігін арттыру жөніндегі іс-шараларды орындау

Машықтар:
1. Газды есепке алу аспаптарының жұмысқа қабілеттілігін тексеруді жүргізу.
2. Газды есепке алу аспабында пломбалардың болуы мен тұтастығы бойынша тексеру жүргізу.
3. Газды есепке алу аспаптарында пломбаларды бастапқы және қайта орнату бойынша жұмыс жүргізу.
4. Газды есепке алу аспаптарының жұмысқа қабілеттілігін көзбен қарап анықтау.
5. Газды есепке алу аспаптарының техникалық жай-күйі туралы актілер жасау.

Білімдер:
1. Станция жабдықтарының технологиялық схемасы.
2. Жерасты газ коммуникацияларының схемасы.
3. Бақылау-өлшеу аспаптарының мақсаты мен қолдану ережесі.
4. Майлау түрлері мен тәсілдері және олардағы құрылыстар.
5. Газгольдер станциясы жабдығының құрылысы және орналасуы.
6. Станцияның жабдықтары мен аспаптарының өзара әрекеттесуі.
7. Ішкі еңбек тәртібінің, қауіпсіздік және еңбекті қорғау, өндірістік санитария, өрт қауіпсіздігі талаптарының тәртібі.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жауапкершілік
Күйзеліске тұрақтылық
Ауызекі сөйлеу дағдылары
Оқу және өзін-өзі оқыту қабілеті
Компьютерлік сауаттылық
Орындаушылық
Дербестік
Зейінділік

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

ҚР ҚН 4.03-01-2011 "Газ тарату жүйелері",
ҚР ЕЖ 4.03-101-2013 "Газ тарату жүйелері",
МҚН 4.03-01-2003 "Газ тарату жүйелері" және басқа стандарттар.

СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

6

Газ қызметінің (учаскесінің) бастығы

5

Станцияларға техникалық қызмет көрсету жөніндегі шебер (мастер)

12. Кәсіптің карточкасы "Газ жабдықтарын пайдалану және жөндеу жөніндегі слесарь":

Топтың коды:

7126-9

Қызмет атауының коды:

7126-9-020

Кәсіптің атауы:

Газ жабдықтарын пайдалану және жөндеу жөніндегі слесарь

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

3

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:

-

БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

63-шығарылым. "Жұмыстар мен жұмысшы кәсіптерінің бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығын (63 -шығарылым) бекіту туралы" 2020 жылғы 10 қарашадағы № 441 Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің бұйрығы. (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу Тізілімінде
№ 21626 болып тіркелген).
4-5 Параграфтар. Газ жабдығын пайдалану және жөндеу жөніндегі слесарь (4-5 разряд)

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
ТжКБ (жұмысшы кәсіптер)

Мамандық:
Жөндеуші-слесарь

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

өндірісте кемінде 6 ай жұмыс тәжірибесі

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Бір жылға дейінгі кәсіптік даярлау бағдарламалары бойынша білім беру ұйымының базасындағы курстар немесе кәсіпорында оқыту

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:

7126-9-019 - Жабдықтарды жөндеу және қызмет көрсету жөніндегі слесарь

Қызметтің негізгі мақсаты:

Өнеркәсіптік объектілердің газ жабдықтарының, үй газ желілері элементтерінің және жабдықтардың жұмысқа қабілеттілігін қамтамасыз ету жөніндегі жұмыстар кешенін жүргізу

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Өнеркәсіптік объектілердің газ жабдығына және үй шаруашылығының газ желілеріне техникалық қызмет көрсету және жөндеу
2. Үй ішіндегі газ жабдығына техникалық қызмет көрсету және жөндеу

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Өнеркәсіптік объектілердің газ жабдығына және үй шаруашылығының газ желілеріне техникалық қызмет көрсету және жөндеу



Дағды 1:
Газ жабдықтарына өнеркәсіптік объектілерге және үй шаруашылығының газ желілеріне техникалық қызмет көрсету бойынша регламенттік жұмыстарды орындау

Машықтар:
4-разряд үшін:
1. Жетілдірілген автоматты құрылғылармен жабдықталмаған тұрмыстық газ плиталарын ауыстыру жөніндегі слесарлық жұмыстарды орындау, осы плиталар мен арматурасы бар үйішілік газ құбырларына қызмет көрсету және ағымдағы жөндеу
2. Кейіннен инертті газбен үрлеумен сұйытылған газға арналған баллондардың ішкі қуысын буландыруды жүзеге асыру
3. Дәнекерлеу үшін баллондардың тігістерін дайындауды жүзеге асыру
4. Баллондарды бояу алдында тазалауды жүргізу, баллон башмактарын жөндеу және түзету
5. Тығыздағыш муфталарда тұздықты жоюды жүргізу
6. Газбен дәнекерлеуге арналған қосымша сымды дайындауды жүзеге асыру
7. Баллондарда вентильдерді орнатуды жүргізу және баллондарды өлшеу
8. Баллондарды ауыстыруды жүргізу және газ аспаптарын пайдалану ережелері бойынша абоненттерге профилактикалық жөндеу және нұсқау беру
9. Таңба салуды жүзеге асыру
10. Жартылай автоматты газды су жылытқыштарды ауыстыру жөніндегі слесарлық жұмыста орындау, барлық жүйедегі тұрмыстық газ плиталарын, төмендетілген газдың газ баллон қондырғыларын, газ каминдерін, кір жуу машиналарын, инфрақызыл сәулелі тоңазытқыш пен жанарғыларды жөндеу, реттеу және ағымдағы жөндеу
11. Редукторларды ауыстыруды жүргізу, тұрмыстық аспаптарға газ жіберу, газ құбырлары мен газгольдерлік және газ тарату станцияларының бекіткіш арматурасына қызмет көрсету және ағымдағы жөндеу
12. Газгольдерлерді, газ тарату станцияларының резервуарларын және сұйытылған газдың топтық қондырғыларын ішкі қарауға және гидравликалық сынауға дайындауды жүргізу
13. Газ реттеу пункттері жабдықтарының жұмысына тексеру жүргізу
14. Газды тез әрекет ететін және сыйымдылықты автоматты су жылытқыштарды ауыстыру жөніндегі слесарлық жұмыстарды орындау, оларға қызмет көрсету, реттеу және жөндеу, жылыту пештерінің жанарғыларын, автоматикасы бар пәтерлік жылыту қазандықтарын, ас дайындау қазандықтары мен мейрамханалық плиталарды, сұйытылған газдың топтық баллонды қондырғыларын, газ жабдықтарын және газ реттеу пункттерінің санитарлық-техникалық жабдықтарын (әртүрлі типтегі реттегіштер және негізгі және импульсті газ құбырларының тиекті-сақтандырғыш арматураларын) жөндеу
15. Қолданыстағы газ құбырларын кесу және кесу бойынша қарапайым слесарлық жұмыстарды орындау
16. Орталықтан тепкіш және поршеньді сорғылар мен компрессорлардың барлық түрлеріне жөндеу жүргізу, буландыру қондырғысына, баллондар вентильдерінің өздігінен жабылатын клапандарына және сұйытылған газ үшін редукторларға қызмет көрсету және жөндеу
17. Құрылыстағы қолданыстағы жаңа газ реттегіш пункттер мен станцияларды қайта жаңарту кезінде монтаждау жұмыстарын орындау
18. Топтық газбаллонды қондырғыларды монтаждау
19. Мекемелер мен коммуналдық-тұрмыстық кәсіпорындарда орнатылған газ жабдықтарының барлық түрлеріне, сондай-ақ автоматикасыз қазандықтарға қызмет көрсету және жөндеу жүргізу
5-разряд үшін 4 -разрядты машықтарға қосымша:
1. Газ реттеу пункттері мен станциялардың жабдықтары мен автоматикасын жөндеу және баптау жөніндегі слесарлық жұмыстарды оларды жөндеуден кейін орындау
2. Газды ас дайындау қазандары мен автоматикасы бар мейрамхана плиталарына қызмет көрсету және ағымдағы жөндеу жүргізу
3. Жұмыс істеп тұрған газ құбырларын кесу және кесу бойынша күрделілігі орташа және күрделі слесарлық жұмыстарды орындау
4. Газгольдерлік және газ тарату станцияларында Кенқадағалаукомы инспекторлық тексеруіне жататын жабдықтарды тапсыруға дайындық және қатысу
5. Газгольдерлік, газ тарату және газ реттеу станцияларының (пункттерінің) жабдықтары мен жер асты коммуникацияларын бөлшектеу, монтаждау және жөндеу кезінде слесарьлар бригадасына басшылық жасай білу
6. Тұрғын үй ғимараттарының, электр станцияларының, коммуналдық-тұрмыстық және өнеркәсіптік кәсіпорындардың қазандықтарына газ жіберу, газ жабдығына, пневматикалық және электр автоматикасына қызмет көрсету және жөндеу жүргізу, қазандықтардың, қазандықтардың газ реттеу қондырғыларының автоматикасын (іске қосу және пайдалану кезінде) сынау және берілген жұмыс режиміне баптау
7. Бақылау-өлшеу аспаптарын баптау
8. Аулалық резервуарлық қондырғыларды сұйытылған газбен алғашқы толтыру, олардан буланбайтын қалдықтарды жою, осы қондырғыларды мерзімді куәландыруға дайындау
9. Буландырғыш қондырғыларды іске қосу және реттеу жүргізу
10. Қазандықтардың, реттегіш және резервуарлық қондырғылардың газ жабдықтарын жөндеуге ақау ведомостарын жасау

Білімдер:
4-разряд үшін:
1. Тұрмыстық газ плиталарын, үй ішіндегі газ құбырларын және олардың арматураларын орнату және техникалық пайдалану және жөндеу ережесі
2. Баллондар мен олардың вентильдерінің типтері мен құрылысы
3. Баллондарды жөндеу кезінде қолданылатын бақылау-өлшеу аспаптарының, механизмдер мен айлабұйымдардың мақсаты және пайдалану ережесі
4. Баллондар мен муфталардағы жыртуларды жою тәсілдері
5. Газбен дәнекерлеу үшін қолданылатын сымның мақсаты
6. Тұрғын үйлерді газбен жабдықтау қағидалары
7. Үй ішіндегі газ жабдығын пайдалану қағидалары
8. Газ аспаптарын жөндеу түрлері
9. Газгольдерлік және газ тарату станцияларының газ құбырларының технологиялық схемалары
10. Сұйытылған және сығылған газдың газгольдерлік және газ тарату станцияларын пайдалану қағидалары
11. Газгольдерлік және газ тарату станцияларының коммуникациялары мен жабдықтарына ағымдағы жөндеу жүргізу ережесі
12. Станциялардағы резервуарлар мен басқа да жабдықтарды куәландыру және сынау ережесі
13. Газ реттеу пункттері жабдықтарының құрылысы, жұмыс принципі, баптау және ағымдағы жөндеу
14. Қысыммен жұмыс істейтін ыдыстарды орнату және қауіпсіз пайдалану жөніндегі қазандық қадағалау ережесі
15. Тұрғын үй, коммуналдық-тұрмыстық кәсіпорындар мен қазандықтарды газбен жабдықтау ережесі
16. Автоматикасы бар тұрмыстық және коммуналдық-тұрмыстық газ аспаптарының құрылысы және жұмыс істеу принципі
17. Тұрғын үйлерде, коммуналдық-тұрмыстық кәсіпорындар мен қазандықтарда орнатылған газ жабдығына газды монтаждау және қосу ережесі
18. Желілік және сұйытылған газдың газ аспаптарын жөндеу түрлері мен тәсілдері
19 Газ реттеу пункттерінің санитарлық-техникалық құрылғыларын монтаждау, орнату, жұмыс істеу принципі және жөндеу ережесі
20. Сұйытылған газдың газ тарату станцияларында буландыру қондырғыларын, компрессорларды, орталықтан тепкіш және поршеньді сорғыларды орнату, монтаждау және жөндеу
21. Ішкі еңбек тәртібі, еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау, өндірістік санитария, өрт қауіпсіздігі талаптары.
5-разряд үшін 4 -разрядты білімге қосымша:
1. Металл технологиясы және электротехника негіздері
2. Ақаулықтарды анықтау және жою тәсілдері мен ережесі
3. Газгольдерлік, газ тарату және газ реттеу станцияларының (пункттерінің) жабдықтарын сынау және баптау өндірісі)
4. Құрылғы, әрекет ету принципі
5. Газ отынымен жұмыс істейтін станциялар мен қазандықтардың бақылау-өлшеу аспаптарын монтаждау, жөндеу және мемлекеттік тексеруге тапсыру ережесі
6. Газдандырылған қазандықтардың автоматикасын орнату, пайдалану, жөндеу және баптау ережесі
7. Сұйытылған газдың, буландырғыштардың, жылу алмастырғыштардың аулалық резервуарлық қондырғылары жабдықтарының құрылғысы және пайдалану ережесі

Дағдыны тану мүмкіндігі:

-

Еңбек функциясы 2:
Үй ішіндегі газ жабдығына техникалық қызмет көрсету және жөндеу



Дағды 1:
Үйішілік газ жабдығына техникалық қызмет көрсету және жөндеу бойынша регламенттік жұмыстарды орындау

Машықтар:
1. Үй газ жабдықтарына техникалық қызмет көрсету бойынша жұмыстарды жүргізуге наряд- тапсырыс алу
2. Құрал-саймандардың, айлабұйымдардың және жеке қорғану құралдарының жарамдылығы мен жұмысқа қабілеттілігіне тексеру жүргізу
3. Газ пайдаланатын аспаптар мен жабдықтарды үй шаруашылығының газ желілерінен ажыратуды жүргізу
4. Үй газын пайдаланатын аспаптар мен жабдықтарға тексеру жүргізу және оларға техникалық қызмет көрсету бойынша жұмыс көлемін анықтау
5. Жөндеу жұмыстарын жүргізу үшін газды пайдаланатын аспаптар мен жабдықтарды демонтаждау
6. Техникалық регламенттердің талаптарына сәйкес үй шаруашылығының газ желілерін алдын алу бойынша жұмыстарды орындау
7. Газ пайдаланатын аспаптар мен жабдықтардың тораптары мен элементтеріне ұсақ жөндеу жүргізу
8. Жөнделген немесе меншік иелері жаңадан сатып алған газ пайдалану аспаптары мен жабдықтарын монтаждауды жүргізу
9. Газ пайдаланатын аспаптар мен жабдықтарды үй шаруашылығының газ желілеріне қосуды жүргізу
10. Жұмыс орнын тазалау
11. Есептік құжаттаманы ресімдей білу

Білімдер:
1. Үй газын пайдаланатын аспаптар мен жабдықтардың құрылғысы және техникалық сипаттамалары
2. Үй газын пайдаланатын аспаптар мен жабдықтарды пайдалану ережесі
3. Дератизацияны есепке алағандағы газдың қасиеттері
4. Үй газ пайдалану аспаптары мен жабдықтарының жұмыс режиміндегі ауытқудың рұқсат етілген параметрлері
5. Үй газын пайдаланатын аспаптар мен жабдықтарды монтаждау және демонтаждау технологиясы
6. Жұмыс жүргізу кезіндегі еңбекті қорғау талаптары
7. Слесарлық іс
8. Авариялық жағдайларда әрекет ету тәртібі
9. Үй газ пайдалану аспаптары мен жабдықтарына техникалық қызмет көрсету жөніндегі жұмыстарды жүргізуге арналған уақыт және бағалау нормалары
10. Газ пайдаланатын аспаптар мен жабдықтарды ажырату және қосу ережесі
11. Ішкі еңбек тәртібі, еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау, өндірістік санитария, өрт қауіпсіздігі талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

-

Дағды 2:
Газ жабдығының өнеркәсіптік объектілердің және үй газ жабдығының жұмыс қабілеттілігін тексеру

Машықтар:
1. Құрал-саймандардың, айлабұйымдардың және жеке қорғану құралдарының жарамдылығы мен жұмысқа қабілеттілігіне тексеру жүргізу
2. Бұрандалы қосылыстардың герметикалығын тексеру үшін құрамдарды дайындауды жүргізу
3. Газ пайдаланатын аспаптар мен жабдықтарды жөндеу жұмыстары кешенін жүргізгеннен кейін бұрандалы қосылыстардың герметикалығына тексеру жүргізу
4. Үй газын пайдаланатын аспаптар мен жабдықтардың қысыммен жұмыс істеу қабілеттілігіне тексеру жүргізу

Білімдер:
1. Өнеркәсіптік және үй газын пайдаланатын аспаптар мен жабдықтардың жұмысқа қабілеттілігін тексеру кезінде жұмыс орнын ұйымдастыруға қойылатын талаптар
2. Өнеркәсіптік және үй газын пайдаланатын аспаптар мен жабдықтардың жұмысқа қабілеттілігін тексеру жөніндегі жұмыстарды өндіру технологиясы
3. Бұрандалы қосылыстардың герметикалығын бақылау әдістері
4. Ішкі еңбек тәртібі, еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау, өндірістік санитария, өрт қауіпсіздігі талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

-

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Орындаушылық
Стресс тұрақтылығы
Дербестік
Зейінділік
Жауапкершілік
Командада жұмыс істей білу

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

ҚР ҚН 4.03-01-2011 "Газ тарату жүйелері",
ҚР ЕЖ 4.03-101-2013 "Газ тарату жүйелері",
MҚН 4.03-01-2003 "Газ тарату жүйелері" және басқа стандарттар.

СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

5

Станцияға техникалық қызмет көрсету шебері

13. Кәсіптің карточкасы "Газ тарату станциясының машинисi":

Топтың коды:

8131-9

Қызмет атауының коды:

8131-9-153

Кәсіптің атауы:

Газ тарату станциясының машинисi

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

3

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:

-

БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

63-шығарылым. "Жұмыстар мен жұмысшы кәсіптерінің бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығын (63 -шығарылым) бекіту туралы" 2020 жылғы 10 қарашадағы № 441 Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің бұйрығы. (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу Тізілімінде № 21626 болып тіркелген).
6-7 Параграфтар. Газ тарату станциясының машинисi (4-5 разряд)

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
ТжКБ (жұмысшы кәсіптер)

Мамандық:
Машиналар мен жабдықтарды пайдалану және техникалық қызмет көрсету (өнеркәсіп салалары бойынша)

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

өндірісте кемінде 6 ай жұмыс тәжірибесі

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Бір жылға дейінгі кәсіптік даярлау бағдарламалары бойынша білім беру ұйымының базасындағы курстар немесе кәсіпорында оқыту

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:

8131-9-152 - Газ үрлеу машиналарының машинисi

Қызметтің негізгі мақсаты:

Газ тарату станциясындағы газды қабылдау және жіберу бойынша жұмыстар

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Газ тарату станциясында сұйытылған және сығылған газды айдау бойынша компрессорларға, сорғыларға қызмет көрсету

Қосымша еңбек функциялары:

-

Еңбек функциясы 1:
Газ тарату станциясында сұйытылған және сығылған газды айдау бойынша компрессорларға, сорғыларға қызмет көрсету



Дағды 1:
Газ тарату станциясына пайдалану бойынша жұмыстарды орындау

Машықтар:
4-разряд үшін:
1. Қызмет көрсетілетін жабдықты қосуды жүргізу және оның жұмысын қадағалау
2. Агрегаттардың жұмысын және материалдардың шығысын есепке алуды жүзеге асыру.
5-разряд үшін, 4 -разрядты машықтарға қосымша:
1. Сұйытылған газды айдау технологиялық процесін жүргізу
2. Бақылау-өлшеу аспаптары мен сақтандыру құрылғыларына тексеру жүргізу
3. Газ тарату станциясының жабдығын резервке немесе жөндеуге ауыстырып қосу және шығару жүргізу.

Білімдер:
4-разряд үшін:
1. Қызмет көрсетілетін жабдықтың құрылысы және пайдалану ережесі
2. Газ тарату және газ толтыру станцияларының газ құбырлары, газ құбырларының коммуникациялары бойынша сұйытылған және сығылған газды тасымалдау технологиясы
3. Компрессорлар мен газ құбырлары жүйесінде орнатылған бақылау-өлшеу аспаптары
4. Сору-сору желдеткішін іске қосу және сөндіру тәртібі және ауа алмасу нормалары
5. Іске қосқыштарға, жарықтандыру арматурасына, электр сымдарына, ажыратқыш құрылғылар мен құбырларға қойылатын техникалық талаптар
6. Ішкі еңбек тәртібі, еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау, өндірістік санитария, өрт қауіпсіздігі талаптары.
5-разряд үшін, 4 -разрядты білімге қосымша:
Бақылау-өлшеу аспаптары мен сақтандыру құрылғыларының құрылысы

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Газ тарату станциясына қызмет көрсету бойынша жұмыстарды орындау

Машықтар:
4-разряд үшін:
1. Сығымдағыштарға, сұйылтылған және сығылған газды айдау сорғыларына, урлеу-сору желдеткішіне қызмет көрсетуді жүзеге асыру
2. Сорғы-компрессорлық бөлімшенің агрегаттары мен коммуникациясына ағымдағы жөндеу жүргізу.
5-разряд үшін, 4 -разрядты машықтарға қосымша:
1. Газ тарату станциясының (ГТС) жабдықтарына қызмет көрсету және баптау
2. Агрегаттар мен олардың тораптарының жұмысындағы ақауларды анықтау және жою біліктілігі
3. Компрессорларға, сорғыларға, сорғы- компрессорлық бөлімшенің арматурасына және басқа жабдықтарға күрделі жөндеу жүргізу.

Білімдер:
4-разряд үшін:
1. Компрессорларды, бекіткіш арматураны және аппаратураны жөндеу түрлері
2. Ішкі еңбек тәртібі, еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау, өндірістік санитария, өрт қауіпсіздігі талаптары.
5-разряд үшін, 4 -разрядты білімге қосымша:
1. Қызмет көрсетілетін жабдықтың конструктивтік ерекшеліктері мен баптау ережесі
2. Компрессорлық-сорғы бөлімшесінде орнатылған компрессорлардың, сорғылардың, карусельді қондырғылардың, үрлеу-сору агрегаттары мен басқа да жабдықтардың жұмысындағы барлық ақаулықтарды тексеру және жою тәсілдері
3. Қызмет көрсетілетін жабдықты жоспарлы- алдын ала жөндеу және ревизиялау тәртібі.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Орындаушылық
Стресс тұрақтылығы
Дербестік
Зейінділік
Жауапкершілік
Командада жұмыс істей білу

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

ҚР ҚН 4.03-01-2011 "Газ тарату жүйелері",
ҚР ЕЖ 4.03-101-2013 "Газ тарату жүйелері",
MҚН 4.03-01-2003 "Газ тарату жүйелері" және басқа стандарттар.

СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

5

Станцияларға техникалық қызмет көрсету мастері

14. Кәсіптің карточкасы "Пеш шаруашылығының бақылаушысы":

Топтың коды:

9629-2

Қызмет атауының коды:

9629-2-003

Кәсіптің атауы:

Пеш шаруашылығының бақылаушысы

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

3

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:

-

БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

63-шығарылым. "Жұмыстар мен жұмысшы кәсіптерінің бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығын (63 -шығарылым) бекіту туралы" 2020 жылғы 10 қарашадағы № 441 Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің бұйрығы (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 21626 болып тіркелген).
20 Параграф. Пеш шаруашылығы бақылаушысы (4 разряд)

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
ТжКБ (жұмысшы кәсіптер)

Мамандық:
Машиналар мен жабдықтарды пайдалану және техникалық қызмет көрсету (өнеркәсіп салалары бойынша)

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

өндірісте кемінде 6 ай жұмыс тәжірибесі

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Талап етілмейді

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:

-

Қызметтің негізгі мақсаты:

Пеш шаруашылығының техникалық жағдайын бақылау

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Пеш шаруашылығында пештер мен түтін құбырларына қызмет көрсету жөніндегі жұмыстарды жүргізу

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Пеш шаруашылығында пештер мен түтін құбырларына қызмет көрсету жөніндегі жұмыстарды жүргізу



Дағды 1:
Пештер мен түтіндіктерді пайдалану және жұмыс жағдайында ұстау

Машықтар:
1. Қатты, сұйық және газ тәрізді отынмен жылытылатын пештер мен тақталардың түтін жолдарын тазалау жұмыстарын жүргізу
2. Түтін мұржалары бастарының төбе шатыржалының конькіне қатысты дұрыс орналасуын тексеру және жел тірегінің аймағын анықтау
3. Мұржалар мен бастардың пайдалануға жарамдылығын анықтау білігі
4. Ауытқулар мен ақаулықтарды анықтау және оларды жою біліктілігі.
5. Пеш отынының отқа төзімді кірпішпен қалануын бақылауды жүзеге асыру
6. Түтін жолдарында және арнайы пештерде күйені күйдіру
7. Өндірістік желдетуді отты тазарту
8. Газ жанарғыларын орнату үшін оттықты қабылдау.
9. Бастың биіктігінің, тесікті тесіп сұқпажапқышы орнатудың сәйкестігіне тексеру жүргізу
10. Түтін мұржалары мен пештердің техникалық жағдайы туралы акт жасай біліу
11. Түтін жолдарында, желдеткіш каналдардағы күрделі үйінділердің орнын анықтай білу және оларды жою.

Білімдер:
1. Түтін жолдары мен желдеткіштерді тексеру және тазалау тәртібі
2. Пеш жұмыстарының түрлері және оларды жүргізу ережесі
3. Әртүрлі жүйедегі пештердің құрылғысы және "Құбыр-пеш жұмыстары бойынша нұсқаулар", "Газ шаруашылығындағы қауіпсіздік ережелері", пеш жұмыстарын жүргізу кезіндегі өртке қарсы іс-шаралар
4. Қажетті техникалық құжаттаманы ресімдеумен жұмыстарды ресімдеу және тапсыру тәртібі
5. Ішкі еңбек тәртібі, еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау, өндірістік санитария, өрт қауіпсіздігі талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Қатты отынмен жұмыс істейтін пешті газ тәрізді отынға айналдыру

Машықтар:
1. Пештерді қатты отыннан газ тәрізді отынға ауыстыру үшін дайындауға тексеру жүргізу
2. Газ тәрізді отынға қайта жабдықталған барлық жүйедегі пештердің сызбалары мен техникалық шарттарын оқу білігі
3. Пештер мен түтін жолдарын қайта жаңарту жөніндегі жұмыстарды жүргізу
4. Газбен жылытылатын пештерден, су жылытатын және шаруашылық-тұрмыстық аспаптардан шығатын түтін өткізгіштердің оқшаулығын және тығыздығын анықтай білу
5. Газ тәрізді отындағы пештерді қайта жабдықтау және пайдалануға қабылдау кезінде техникалық құжаттаманы ресімдей білу.

Білімдер:
1. Газ аспаптарынан жану өнімдерін шығаруға арналған түтін өткізгіштерді орнату
2. Газ тәрізді отынға қайта жабдықтау кезінде пештерге қойылатын талаптар
3. Жылыту аспаптарының қолданылатын конструкциялары және қатты отыннан газ тәрізді отынға ауыстырылатын пештерге, түтін құбырларға және желдету арналарына қойылатын талаптар
4. Қатты отыннан газ тәріздес отынға ауыстырылатын түтін құбырлары мен пештердің техникалық жай-күйіне
актіні ресімдеу тәртібі
5. Ішкі еңбек тәртібі, еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау, өндірістік санитария, өрт қауіпсіздігі талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жауапкершілік
Дербестік және жауапкершілік
Күйзеліске тұрақтылық
Орындаушылық

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

ҚР ҚН 4.03-01-2011 "Газ тарату жүйелері",
ҚР ЕЖ 4.03-101-2013 "Газ тарату жүйелері",
MҚН 4.03-01-2003 "Газ тарату жүйелері" және басқа стандарттар.

СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

4

Жүзеге асыру және есепке алу жөніндегі бақылаушы

15. Кәсіптің карточкасы "Баллондарды толтырушы ":

Топтың коды:

8131-9

Қызмет атауының коды:

8131-9-157

Кәсіптің атауы:

Баллондарды толтырушы

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

3

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:

-

БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

1-шығарылым. "Жұмыстар мен жұмысшы кәсіптерінің бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығын (1-шығарылым) бекіту туралы" 2023 жылғы 1 қыркүйектегі № 364 Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің орынбасары - Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің бұйрығы. (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 33389 болып тіркелген).
46 Параграф. Баллондарды толтырушы (4 разряд).

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
ТжКБ (жұмысшы кәсіптер)

Мамандық:
Машиналар мен жабдықтарды пайдалану және техникалық қызмет көрсету (өнеркәсіп салалары бойынша)

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

өндірісте кемінде 6 ай жұмыс тәжірибесі

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Талап етілмейді

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:


Қызметтің негізгі мақсаты:

Берілген қысыммен баллондарды толтыру бойынша жұмыстарды жүзеге асыру

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Баллондарды газдармен немесе химиялық заттармен толтыру жөніндегі жұмыстарды жүргізу және оларды реттеу

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Баллондарды газдармен немесе химиялық заттармен толтыру жөніндегі жұмыстарды жүргізу және оларды реттеу



Дағды 1:
Баллондарды дайындау

Машықтар:
1. Коммуникацияға және рампаның арматурасына қызмет көрсету бойынша жұмыстарды орындау
2. Баллондарды сұйытылған және сығылған газбен толтыру жөніндегі автоматты аспаптардың жұмысын реттеу
3. Өздігінен жабылатын клапандардың жағдайын тексеру
4. Құбырлардың жабдықтарын, оттегі және толтыру қондырғыларының арматураларын ағымдағы жөндеу бойынша жұмыстарды орындау
5. Станциялар мен қондырғыларда баллондарды толтыру жөніндегі автоматты аспаптардың
жұмысын реттеу
6. Құбыр арқылы оттегі беру
7. Толтыру рампасын, құбырларды, арматуралар мен баллондарды ағымдағы жөндеу
8. Газ құю колонкалары мен автомобильдердің сақтандыру клапандарының жарамдылығын тексеру
9. Газ құятын колонкаларды ағымдағы жөндеу бойынша жұмыстарды орындау
10. Газ құю колонкасының құбыржолдарының, шлангтардың, бекіту және сақтандыру арматураларының саңылаусыздығын тексеру

Білімдер:
1. Толтыру рампасының жұмыс істеу принципі
2. Бекіту-реттеу арматурасының, сақтандыру құрылғылары мен құбырлардың орналасу схемасы
3. Толтырғыш рампаның, баллондарды толтыру станциялары мен қондырғыларының құрылғысы
4. Бақылау-өлшеу аспаптарының құрылысы
5. Газ құятын колонкалардың құрылғысы
6. Газ толтыру компрессорлық станциясында сығылған табиғи газ өндіру технологиясы
7. Қызмет көрсетілетін жабдықты қауіпсіз пайдалану ережесі
8. Ішкі еңбек тәртібі, еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау, өндірістік санитария, өрт қауіпсіздігі талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Баллондарды толтыру бойынша жұмыстарды жүзеге асыру

Машықтар:
1. Толтыру үшін баллондарды толтыру рампасына беруді және қосуды жүзеге асыру.
2. Баллондарды сұйық хлормен, фторлы сутегімен, фреонмен толтыру
3. Аспаптар бойынша рампадағы толтыру дәрежесін, сондай-ақ қысымды бақылау бойынша жұмыстарды жүзеге асыру
4. Толтырылған баллондарды рампадан ажырату және тасымалдау, оларды тасымалдау және қоймалау
5. Газдардың және химиялық заттардың жіктелуіне байланысты баллондарды бояу және таңбалау жұмыстарын жүргізу.
6. Баллондарды толтыру бойынша құжаттаманы жүргізу
7. Баллонға паспорттарды тексеру және толтыру
8. Станцияларда және арнайы қондырғыларда баллондарды оттегімен немесе басқа газбен толтыру
9. Станцияға баллондарды беруді жүзеге асыру және оларды толтыру үшін орнату
10. Газ толтыру компрессорлық станциясының газ толтыру колонкаларында автомобиль баллондарын сығылған табиғи газбен толтыру
11. Газ баллондарын тексеру және жарамсыз ету
12. Газ құю колонкасында және автомобиль баллондарында газ қысымы бойынша автомобиль баллондарының толтырылу дәрежесін бақылауды жүзеге асыру
13. Автомобиль баллондарын сығылған газбен толтыру кезінде бақылау-өлшеу аспаптары мен сигнал беру құралдарының жұмысын тексеру
14. Диспетчерге автомобиль баллондарындағы газдың қысымы мен температурасы бойынша деректерді беруді жүзеге асыру

Білімдер:
1. Қысыммен газ немесе химиялық заттарды алудың технологиялық процесі туралы негізгі мәліметтер
2. Газдың немесе химиялық заттардың құрамына байланысты баллондарды бояу түстері
3. Газдың ағып кетуін және құбырларда судың пайда болуын анықтау және жою тәсілдері
4. Қысыммен тұрған баллондарды толтыру, тасымалдау және сақтау кезінде пайдалану ережесі; бақылау-өлшеу аспаптарының
мақсаты және қолдану шарттары
5. Қысыммен газ немесе химиялық заттарды алудың технологиялық процесі
6. Станциялар мен қондырғыларда баллондарды қосу және толтыру ережесі
7. Табиғи газдың физикалық-химиялық қасиеттері
8. Әр түрлі автомобиль баллондарының құрылымы мен сипаттамалары
9. Автомобиль баллондарын сығылған табиғи газбен толтыру ережесі мен нормалары
10. Босатылған газды есепке алу тәртібі мен нысаны
11. Қызмет көрсетілген автомобильдерді тіркеу ережесі
12. Бақылау-өлшеу аспаптары мен автоматиканың құрылысы және қолдану ережесі
13. Ішкі еңбек тәртібі, еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау, өндірістік санитария, өрт қауіпсіздігі талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жауапкершілік
Күйзеліске тұрақтылық
Орындаушылық
Зейінділік

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

ҚР ҚН 4.03-01-2011 "Газ тарату жүйелері",
ҚР ЕЖ 4.03-101-2013 "Газ тарату жүйелері",
MҚН 4.03-01-2003 "Газ тарату жүйелері" және басқа стандарттар.

СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

4

Жүзеге асыру және есепке алу жөніндегі бақылаушы

16. Кәсіптің карточкасы "Газгольдер станциясының операторы ":

Топтың коды:

8131-9

Қызмет атауының коды:

8131-9-164

Кәсіптің атауы:

Газгольдер станциясының операторы

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

3

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:

-

БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

63-шығарылым. "Жұмыстар мен жұмысшы кәсіптерінің бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығын (63 -шығарылым) бекіту туралы" 2020 жылғы 10 қарашадағы № 441 Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің бұйрығы. (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 21626 болып тіркелген).13 Параграф. Газгольдер станциясының операторы (4 разряд)

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
ТжКБ (жұмысшы кәсіптер)

Мамандық:
Машиналар мен жабдықтарды пайдалану және техникалық қызмет көрсету (өнеркәсіп салалары бойынша)

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

өндірісте кемінде 6 ай жұмыс тәжірибесі

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Талап етілмейді

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:

-

Қызметтің негізгі мақсаты:

Газгольдерлерді газбен толтыру және газгольдерлік станциядағы газды реттеу, өлшеу және есепке алу аспаптарына қызмет көрсету

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. 250 мың м3-қа дейін көлемдегі газгольдер станциясына қызмет көрсету
2. 250 мың м3 асатын көлемдегі газгольдерлік станцияға өздігінен қызмет көрсету

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
250 мың м3-қа дейін көлемдегі газгольдер станциясына қызмет көрсету



Дағды 1:
250 мың м3-қа дейін газгольдерлік станцияға қызмет көрсету бойынша операцияларды орындау

Машықтар:
1. Газгольдерлерді газбен толтыру
2. Бақылау-өлшеу аспаптарын пайдалану
3. Қызмет көрсетілетін Жабдықты майлау
4. Көлемі 250 мың м3-қа дейінгі газгольдерлік станцияда газды өлшеу және есепке алу
5. Газголдерді, сорғыларды, газ коммуникацияларын, блоктау және дабыл жүйелерін, көтеру механизмдерін, ұңғымалардың және алаулардың жағдайын тексеру;
6. Газгольдер станциясына газ беру режимдерін сақтау;
7. Газгольдердегі газдың температурасын, қысымын және көлемін, майлық тығыздағыштағы, шайбалардағы май деңгейін, тығыздағыштардағы, резервуарлардағы судың деңгейі мен температурасын бақылау-өлшеу аспаптарының көрсеткіштері бойынша реттеу;
8. Газдың шығуын тексеру және жою;
9. Газды қабылдау қысымы мен тұтынудың жедел есебін жүргізу;
10. Жұмыс журналында тіркей отырып, аспаптар көрсеткіштерін өңдеу және есептерді орталық диспетчерлік пунктке беру.

Білімдер:
1. Станция жабдықтары жұмысының технологиялық схемасы;
2. Жерасты газ коммуникацияларының схемасы;
3. Бақылау-өлшеу аспаптарының мақсаты және қолдану ережесі;
4. Майлау түрлері мен тәсілдері;
5. Газгольдер конструкциясы мен жұмыс режимі;
6. Станция жабдықтарының жұмысын ауыстырудың барлық мүмкін нұсқалары;
7. Газбен жабдықтау режимі;
8. Қолданылатын аспаптардың конструкциясы;
9. Жазу құрылғыларының диаграммаларын өңдеу ережесі;
10. Станция жұмысының жедел есебін жүргізу тәртібі;
11. Газгольдер толтыру және босатудың рұқсат етілген шектері;
12. Газгольдерде сақталатын газдардың қасиеттері;
13. Ішкі еңбек тәртібін, қауіпсіздік техникасын және еңбекті қорғауды, өндірістік санитарияны, өрт қауіпсіздігі талаптарын орындау тәртібі.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
250 мың м3 асатын көлемдегі газгольдерлік станцияға өздігінен қызмет көрсету



Дағды 1:
Газгольдерлерді газбен толтыру және реттеу аспаптарының жұмысын бақылау және тіркеу аспаптарының көрсеткіштерін өңдеу

Машықтар:
1 дағдыдағы дағдыларға қосымша:
1. Газгольдерлерді газбен толтыру
2. Бақылау-өлшеу аспаптарын пайдалану
3. Біліктілігі жоғары оператордың басшылығымен көлемі 250 мың м3 артық газгольдерлік станцияда газды өлшеу және есепке алу
4. Тіркеуші аспаптардың көрсеткіштерін оларды жоспарлай отырып және қажетті
түзетулерді енгізе отырып өңдей білу
5. Газгольдерлік станциядағы газдың және қалдық газдың нақты шығынын анықтау
6. Газгольдерлік станцияның сақтандыру құрылғысын тексеру және құдықтардың, өндірістік үй-жайлар мен станция құрылыстарының газдануын тексеру
7. Резервуарларды мерзімді куәландыра отырып, газгольдерлік станцияға ішкі тексеру жүргізу
8. Станцияның есептік құжаттамасын және жұмыс кестесін жасау
9. Пиролиз газдарын бөлу өндірісінде газгольдерлерге техникалық қызмет көрсету

Білімдер:
1 дағдыдағы білімге қосымша:
1. Жерасты газ коммуникацияларының және олардағы құрылыстардың схемалары
2. Газгольдерлік станция жабдығының құрылғысы және орналасуы
3. Станция жабдықтары мен аспаптарының өзара әрекеттесуі
4. Газбен жабдықтаудың берілген режимінің бұзылуын және газгольдерлік станцияны газбен толтыруды туындататын себептер
5. Әртүрлі типті газталдағыштардың құрылғысы
6. Талдау нәтижелері бойынша қажетті есептеулерді жүргізу ережесі

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жауапкершілік
Күйзеліске тұрақтылық
Орындаушылық
Дербестік
Зейінділік

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

ҚР ҚН 4.03-01-2011 "Газ тарату жүйелері",
ҚР ЕЖ 4.03-101-2013 "Газ тарату жүйелері",
MҚН 4.03-01-2003 "Газ тарату жүйелері" және басқа стандарттар.

СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

4

Жүзеге асыру және есепке алу жөніндегі бақылаушы

17. Кәсіптің карточкасы "Газ жабдықтарын пайдалану және жөндеу жөніндегі слесарь":

Топтың коды:

7126-9

Қызмет атауының коды:

7126-9-020

Кәсіптің атауы:

Газ жабдықтарын пайдалану және жөндеу жөніндегі слесарь

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

2

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:

-

БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

63-шығарылым. "Жұмыстар мен жұмысшы кәсіптерінің бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығын (63 -шығарылым) бекіту туралы" 2020 жылғы 10 қарашадағы № 441 Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің бұйрығы. (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу Тізілімінде № 21626 болып тіркелген). 2-3 Параграфтар. Газ жабдығын пайдалану және жөндеу жөніндегі слесарь (2-5 разряд)

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
негізгі орта білім

Мамандық:
-

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Талап етілмейді

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Талап етілмейді

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:

7126-9-019 - Жабдықтарды жөндеу және қызмет көрсету жөніндегі слесарь

Қызметтің негізгі мақсаты:

Өнеркәсіптік объектілердің газ жабдықтарының, үй газ желілері элементтерінің және жабдықтардың жұмысқа қабілеттілігін қамтамасыз ету жөніндегі жұмыстар кешенін жүргізу

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Өнеркәсіптік объектілердің газ жабдығына және үй шаруашылығының газ желілеріне техникалық қызмет көрсету және жөндеу
2. Үй ішіндегі газ жабдығына техникалық қызмет көрсету және жөндеу

Қосымша еңбек функциялары:

-

Еңбек функциясы 1:
Өнеркәсіптік объектілердің газ жабдығына және үй шаруашылығының газ желілеріне техникалық қызмет көрсету және жөндеу



Дағды 1:
Газ жабдықтарына өнеркәсіптік объектілерге және үй шаруашылығының газ желілеріне техникалық қызмет көрсету бойынша регламенттік жұмыстарды орындау

Машықтар:
2-разряд үшін:
1. Жетілдірілген автоматты құрылғылармен жабдықталмаған тұрмыстық газ плиталарын ауыстыру жөніндегі слесарлық жұмыстарды орындау, осы плиталар мен арматурасы бар үйішілік газ құбырларына қызмет көрсету және ағымдағы жөндеу
2. Кейіннен инертті газбен үрлеумен сұйытылған газға арналған баллондардың ішкі қуысын буландыруды жүзеге асыру
3. Дәнекерлеу үшін баллондардың тігістерін дайындауды жүзеге асыру
4. Баллондарды бояу алдында тазалауды жүргізу, баллон башмактарын жөндеу және түзету
5. Тығыздағыш муфталарда тұздықты жоюды жүргізу
6. Газбен дәнекерлеуге арналған қосымша сымды дайындауды жүзеге асыру
7. Баллондарда вентильдерді орнатуды жүргізу және баллондарды өлшеу
8. Баллондарды ауыстыруды жүргізу және газ аспаптарын пайдалану ережелері бойынша абоненттерге профилактикалық жөндеу және нұсқау беру
9. Таңба салуды жүзеге асыру.
3-разряд үшін, 2 -разрядты машықтарға қосымша:
1. Жартылай автоматты газды су жылытқыштарды ауыстыру жөніндегі слесарлық жұмыста орындау, барлық жүйедегі тұрмыстық газ плиталарын, төмендетілген газдың газ баллон қондырғыларын, газ каминдерін, кір жуу машиналарын, инфрақызыл сәулелі тоңазытқыш пен жанарғыларды жөндеу, реттеу және ағымдағы жөндеу
2. Редукторларды ауыстыруды жүргізу, тұрмыстық аспаптарға газ жіберу, газ құбырлары мен газгольдерлік және газ тарату станцияларының бекіткіш арматурасына қызмет көрсету және ағымдағы жөндеу
3. Газгольдерлерді, газ тарату станцияларының резервуарларын және сұйытылған газдың топтық қондырғыларын ішкі қарауға және гидравликалық сынауға дайындауды жүргізу
4. Газ реттеу пункттері жабдықтарының жұмысына тексеру жүргізу.

Білімдер:
2-разряд үшін:
1. Тұрмыстық газ плиталарын, үй ішіндегі газ құбырларын және олардың арматураларын орнату және техникалық пайдалану және жөндеу ережесі
2. Баллондар мен олардың вентильдерінің типтері мен құрылысы
3. Баллондарды жөндеу кезінде қолданылатын бақылау-өлшеу аспаптарының, механизмдер мен айлабұйымдардың мақсаты және пайдалану ережесі
4. Баллондар мен муфталардағы жыртуларды жою тәсілдері
5. Газбен дәнекерлеу үшін қолданылатын сымның мақсаты
6. Ішкі еңбек тәртібі, еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау, өндірістік санитария, өрт қауіпсіздігі талаптары.
3-разряд үшін, 2 -разрядты білімдерге қосымша:
1. Тұрғын үйлерді газбен жабдықтау қағидалары
2. Үй ішіндегі газ жабдығын пайдалану қағидалары
3. Газ аспаптарын жөндеу түрлері
4. Газгольдерлік және газ тарату станцияларының газ құбырларының технологиялық схемалары
5. Сұйытылған және сығылған газдың газгольдерлік және газ тарату станцияларын пайдалану қағидалары
6. Газгольдерлік және газ тарату станцияларының коммуникациялары мен жабдықтарына ағымдағы жөндеу жүргізу ережесі
7. Станциялардағы резервуарлар мен басқа да жабдықтарды куәландыру және сынау ережесі
8. Газ реттеу пункттері жабдықтарының құрылысы, жұмыс принципі, баптау және ағымдағы жөндеу
9. Қысыммен жұмыс істейтін ыдыстарды орнату және қауіпсіз пайдалану жөніндегі қазандық қадағалау ережесі.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Үй ішіндегі газ жабдығына техникалық қызмет көрсету және жөндеу



Дағды 1:
Үйішілік газ жабдығына техникалық қызмет көрсету және жөндеу бойынша регламенттік жұмыстарды орындау

Машықтар:
1. Үй газ жабдықтарына техникалық қызмет көрсету бойынша жұмыстарды жүргізуге наряд- тапсырыс алу
2. Құрал-саймандардың, айлабұйымдардың және жеке қорғану құралдарының жарамдылығы мен жұмысқа қабілеттілігіне тексеру жүргізу
3. Газ пайдаланатын аспаптар мен жабдықтарды үй шаруашылығының газ желілерінен ажыратуды жүргізу
4. Үй газын пайдаланатын аспаптар мен жабдықтарға тексеру жүргізу және оларға техникалық қызмет көрсету бойынша жұмыс көлемін анықтау
5. Жөндеу жұмыстарын жүргізу үшін газды пайдаланатын аспаптар мен жабдықтарды демонтаждау
6. Техникалық регламенттердің талаптарына сәйкес үй шаруашылығының газ желілерін алдын алу бойынша жұмыстарды орындау
7. Газ пайдаланатын аспаптар мен жабдықтардың тораптары мен элементтеріне ұсақ жөндеу жүргізу
8. Жөнделген немесе меншік иелері жаңадан сатып алған газ пайдалану аспаптары мен жабдықтарын монтаждауды жүргізу
9. Газ пайдаланатын аспаптар мен жабдықтарды үй шаруашылығының газ желілеріне қосуды жүргізу
10. Жұмыс орнын тазалау
11. Есептік құжаттаманы ресімдей білу

Білімдер:
1. Үй газын пайдаланатын аспаптар мен жабдықтардың құрылғысы және техникалық сипаттамалары
2. Үй газын пайдаланатын аспаптар мен жабдықтарды пайдалану ережесі
3. Дератизацияны есепке алағандағы газдың қасиеттері
4. Үй газ пайдалану аспаптары мен жабдықтарының жұмыс режиміндегі ауытқудың рұқсат етілген параметрлері
5. Үй газын пайдаланатын аспаптар мен жабдықтарды монтаждау және демонтаждау технологиясы
6. Жұмыс жүргізу кезіндегі еңбекті қорғау талаптары
7. Слесарлық іс
8. Авариялық жағдайларда әрекет ету тәртібі
9. Үй газ пайдалану аспаптары мен жабдықтарына техникалық қызмет көрсету жөніндегі жұмыстарды жүргізуге арналған уақыт және бағалау нормалары
10. Газ пайдаланатын аспаптар мен жабдықтарды ажырату және қосу ережесі
11. Ішкі еңбек тәртібі, еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау, өндірістік санитария, өрт қауіпсіздігі талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Газ жабдығының өнеркәсіптік объектілердің және үй газ жабдығының жұмыс қабілеттілігін тексеру

Машықтар:
1. Құрал-саймандардың, айлабұйымдардың және жеке қорғану құралдарының жарамдылығы мен жұмысқа қабілеттілігіне тексеру жүргізу
2. Бұрандалы қосылыстардың герметикалығын тексеру үшін құрамдарды дайындауды жүргізу
3. Газ пайдаланатын аспаптар мен жабдықтарды жөндеу жұмыстары кешенін жүргізгеннен кейін бұрандалы қосылыстардың герметикалығына тексеру жүргізу
4. Үй газын пайдаланатын аспаптар мен жабдықтардың қысыммен жұмыс істеу қабілеттілігіне тексеру жүргізу

Білімдер:
1. Өнеркәсіптік және үй газын пайдаланатын аспаптар мен жабдықтардың жұмысқа қабілеттілігін тексеру кезінде жұмыс орнын ұйымдастыруға қойылатын талаптар
2. Өнеркәсіптік және үй газын пайдаланатын аспаптар мен жабдықтардың жұмысқа қабілеттілігін тексеру жөніндегі жұмыстарды өндіру технологиясы
3. Бұрандалы қосылыстардың герметикалығын бақылау әдістері
4. Ішкі еңбек тәртібі, еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау, өндірістік санитария, өрт қауіпсіздігі талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Орындаушылық
Зейінділік
Командада жұмыс істей білу

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

ҚР ҚН 4.03-01-2011 "Газ тарату жүйелері",
ҚР ЕЖ 4.03-101-2013 "Газ тарату жүйелері",
МҚН 4.03-01-2003 "Газ тарату жүйелері",
ТР ТС 032/2013 "Артық қысыммен жұмыс істейтін жабдықтардың қауіпсіздігі туралы".

СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

5

Станцияға техникалық қызмет көрсету шебері

3

Газ жабдығын пайдалану және жөндеу жөніндегі слесарь 5 разрядты

3

Газ жабдығын пайдалану және жөндеу жөніндегі слесарь 4 разрядты

18. Кәсіптің карточкасы "Пеш шаруашылығының бақылаушысы":

Топтың коды:

9629-2

Қызмет атауының коды:

9629-2-003

Кәсіптің атауы:

Пеш шаруашылығының бақылаушысы

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

2

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:

-

БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

63-шығарылым. "Жұмыстар мен жұмысшы кәсіптерінің бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығын (63 -шығарылым) бекіту туралы" 2020 жылғы 10 қарашадағы № 441 Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің бұйрығы. (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде
№ 21626 болып тіркелген).
18-19 Параграфтар. Пеш шаруашылығы бақылаушысы (2-3 разряд)

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
негізгі орта білім

Мамандық:
-

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Талап етілмейді

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Талап етілмейді

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:

-

Қызметтің негізгі мақсаты:

Пеш шаруашылығының техникалық жағдайын бақылау

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Пеш шаруашылығында пештер мен түтін құбырларына қызмет көрсету жөніндегі жұмыстарды жүргізу

Қосымша еңбек функциялары:

-

Еңбек функциясы 1:
Пеш шаруашылығында пештер мен түтін құбырларына қызмет көрсету жөніндегі жұмыстарды жүргізу



Дағды 1:
Пештер мен түтіндіктерді пайдалану және жұмыс жағдайында ұстау

Машықтар:
2-разряд үшін:
1. Қатты, сұйық және газ тәрізді отынмен жылытылатын пештер мен тақталардың түтін жолдарын тазалау жұмыстарын
жүргізу
2. Түтін мұржалары бастарының төбе шатыржалының конькіне қатысты дұрыс орналасуын тексеру және жел тірегінің аймағын анықтау
3. Мұржалар мен бастардың пайдалануға жарамдылығын анықтау білігі
4. Ауытқулар мен ақаулықтарды анықтау және оларды жою біліктілігі.
3-разряд үшін, 2 -разрядты машықтарға қосымша:
1. Пеш отынының отқа төзімді кірпішпен қалануын бақылауды жүзеге асыру
2. Түтін жолдарында және арнайы пештерде күйені күйдіру
3. Өндірістік желдетуді отты тазарту
4. Бастың биіктігінің, тесікті тесіп сұқпажапқышы орнатудың сәйкестігіне тексеру жүргізу
5. Түтін мұржалары мен пештердің техникалық жағдайы туралы акт жасай біліу.

Білімдер:
2-разряд үшін:
1. Түтін жолдары мен желдеткіштерді тексеру және тазалау тәртібі
2. Газ аспаптарынан жану өнімдерін шығаруға арналған түтін өткізгіштерді орнату
3. Ішкі еңбек тәртібі, еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау, өндірістік санитария, өрт қауіпсіздігі талаптары.
3-разряд үшін, 2- разрядты білімдерге қосымша:
Пеш жұмыстарының түрлері және оларды жүргізу ережесі.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Қатты отынмен жұмыс істейтін пешті газ тәрізді отынға айналдыру

Машықтар:
2-ші разряд үшін:
Пештерді қатты отыннан газ тәрізді отынға ауыстыру үшін дайындауға тексеру жүргізу.
3-разряд үшін, 2 -разрядты машықтарға қосымша:
Газ жанарғыларын орнату үшін оттықты қабылдау.

Білімдер:
2-ші разряд үшін:
1. Газ тәрізді отынға қайта жабдықтау кезінде пештерге қойылатын талаптар
2. Ішкі еңбек тәртібі, еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау, өндірістік санитария, өрт қауіпсіздігі талаптары.
3-разряд үшін, 2 -разрядты білімдерге қосымша:
1. Жылыту аспаптарының қолданылатын конструкциялары және қатты отыннан газ тәрізді отынға ауыстырылатын пештерге, түтін құбырларға және желдету арналарына қойылатын талаптар
2. Қатты отыннан газ тәріздес отынға ауыстырылатын түтін құбырлары мен пештердің техникалық жай-күйіне
актіні ресімдеу тәртібі.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жауапкершілік
Дербестік және жауапкершілік
Күйзеліске тұрақтылық
Орындаушылық

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

ҚР ҚН 4.03-01-2011 "Газ тарату жүйелері",
ҚР ЕЖ 4.03-101-2013 "Газ тарату жүйелері",
MҚН 4.03-01-2003 "Газ тарату жүйелері" және басқа стандарттар.

СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

4

Жүзеге асыру және есепке алу жөніндегі бақылаушы

3

Пеш шаруашылығының бақылаушысы, 4 разряд

19. Кәсіптің карточкасы "Газгольдер станциясының операторы ":

Топтың коды:

8131-9

Қызмет атауының коды:

8131-9-164

Кәсіптің атауы:

Газгольдер станциясының операторы

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

2

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:

-

БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

63-шығарылым. "Жұмыстар мен жұмысшы кәсіптерінің бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығын (63 -шығарылым) бекіту туралы" 2020 жылғы 10 қарашадағы № 441 Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің бұйрығы. (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде
№ 21626 болып тіркелген).
11-12 Параграфтар. Газгольдер станциясының операторы (2-3 разряд)

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
негізгі орта білім

Мамандық:
-

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Талап етілмейді

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Талап етілмейді

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:

-

Қызметтің негізгі мақсаты:

Газгольдерлерді газбен толтыру және Газгольдер станциясында газды реттеу, өлшеу және есепке алу аспаптарына қызмет көрсету

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Біліктілігі анағұрлым жоғары оператордың басшылығымен көлемі 250 мың м3 дейінгі Газгольдер станциясына қызмет көрсету
2. Көлемі 250 мың м3 дейінгі Газгольдер станциясына дербес қызмет көрсету

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Біліктілігі анағұрлым жоғары оператордың басшылығымен көлемі 250 мың м3 дейінгі Газгольдер станциясына қызмет көрсету



Дағды 1:
Оператордың басшылығымен 250 мың м3 дейін Газгольдер станциясына қызмет көрсету жөніндегі операцияларды орындау

Машықтар:
2-разряд үшін:
1. Газгольдерлерді газбен толтыру;
2. Бақылау-өлшеу аспаптарын пайдалану;
3. Қызмет көрсетілетін Жабдықты майлау;
4. Біліктілігі анағұрлым жоғары оператордың басшылығымен көлемі 250 мың м3 дейінгі Газгольдер станциясындағы газды өлшеу және есепке алу.

Білімдер:
2-разряд үшін:
1. Станция жабдықтарының технологиялық схемасы;
2. Жерасты газ коммуникацияларының схемасы;
3. Бақылау-өлшеу аспаптарының мақсаты мен қолдану ережесі;
4. Майлаудың түрлері мен әдістері;
5. Ішкі еңбек тәртібі, еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау, өндірістік санитария, өрт қауіпсіздігі талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Көлемі 250 мың м3 дейінгі Газгольдер станциясына дербес қызмет көрсету



Дағды 1:
Газгольдерлерді газбен толтыру және реттеу аспаптарының жұмысын бақылау және тіркеу аспаптарының көрсеткіштерін өңдеу

Машықтар:
3-разряд үшін, 2-разряд еңбек функциясы 1 машықтарға қосымша:
1. Газгольдерлерді, сорғыларды, газ коммуникацияларын, бұғаттау және сигнал беру жүйелерін, көтеру механизмдерін, құдықтар мен алаулардың жай-күйін тексеру;
2. Газгольдер станциясына газ беру режимін сақтау;
3. Газгольдерлердегі газдың температурасын, қысымын және көлемін, қақпа майындағы май деңгейін, шайбаларды, қақпалардағы, резервуарлардағы судың деңгейі мен температурасын бақылау-өлшеу аспаптарының көрсеткіштері бойынша реттеу;
4. Газдың ағып кетуін тексеру және жөндеу;
5. Газды қабылдау қысымы мен шығынын жедел есепке алуды жүргізу;
6. Аспаптардың көрсеткіштерін жедел журналда тіркей отырып өңдей білу және орталық диспетчерлік бөлмеге қысқаша мәлімет бере білу.

Білімдер:
3-разряд үшін, 2-разрядты еңбек функциясы 1 білімінен басқа:
1. Газгольдерлердің құрылғысы және жұмыс режимі;
2. Станция жабдықтарын ауыстырудың барлық нұсқалары;
3. Газ беру режимі;
4. Қолданылатын бақылау-өлшеу аспаптарының құрылғысы;
5. Тіркеу аспаптарының диаграммаларын өңдеу ережелері;
6. Станция жұмысының жедел есебін жүргізу тәртібі;
7. Газгольдерлерді толтыру мен босатудың рұқсат етілген шектері;
8. Газгольдерлерде сақталатын газдардың қасиеттері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жауапкершілік
Күйзеліске тұрақтылық
Орындаушылық
Тәуелсіздік
Зейінділік

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

ҚР ҚН 4.03-01-2011 "Газ тарату жүйелері",
ҚР ЕЖ 4.03-101-2013 "Газ тарату жүйелері",
MSN 4.03-01-2003 "Газ тарату жүйелері" және басқа стандарттар.

СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

4

Іске асыру және есепке алу жөніндегі бақылаушы

3

Газгольдер станциясының операторы (4 разряд)

20. Кәсіптің карточкасы "Баллондарды толтырушы ":

Топтың коды:

8131-9

Қызмет атауының коды:

8131-9-157

Кәсіптің атауы:

Баллондарды толтырушы

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

2

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:

-

БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

1-шығарылым. "Жұмыстар мен жұмысшы кәсіптерінің бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығын (1-шығарылым) бекіту туралы" 2023 жылғы 1 қыркүйектегі № 364 Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің орынбасары - Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің бұйрығы. (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу Тізілімінде № 33389 болып тіркелген).
44-45 Параграфтар. Баллондарды толтырушы (2-3 разряд)

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
негізгі орта білім

Мамандық:
-

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Талап етілмейді

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Талап етілмейді

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:

-

Қызметтің негізгі мақсаты:

Баллондарды берілген қысыммен толтыру бойынша жұмыстарды жүзеге асыру.

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Баллондарды газдармен немесе химиялық заттармен толтыру жөніндегі жұмыстарды жүргізу және оларды реттеу

Қосымша еңбек функциялары:

-

Еңбек функциясы 1:
Баллондарды газдармен немесе химиялық заттармен толтыру жөніндегі жұмыстарды жүргізу және оларды реттеу



Дағды 1:
Баллондарды дайындау бойынша жұмыстарды жүзеге асыру

Машықтар:
2-разряд үшін:
1. Коммуникациялар мен рампаның арматурасына қызмет көрсету бойынша жұмыстарды орындау;
2. Баллондарды сұйытылған және сығылған газбен толтыру жөніндегі автоматты аспаптардың жұмысын реттеу;
3. Өздігінен жабылатын клапандардың күйін тексеру;
4. Құбыржолдардың жабдықтарын, оттегі және толтырғыш қондырғылардың арматурасын ағымдағы жөндеу бойынша жұмыстарды орындау.
3-разряд үшін, 2-разряд машықтарға қосымша:
1. Станциялар мен қондырғыларда баллондарды толтыру бойынша автоматты аспаптардың жұмысын реттеу;
2. Құбыр арқылы оттегін беру;
3. Толтыру рампасын, құбырларды, арматураны және баллондарды ағымдағы жөндеу.

Білімдер:
2-разряд үшін:
1. Толтыру пандусының жұмыс принципі ;
2. Бекіту-реттеу арматурасының, сақтандыру құрылғылары мен құбырлардың орналасу схемалары;
3. Ішкі еңбек тәртібі, еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау, өндірістік санитария, өрт қауіпсіздігі талаптары.
3-разряд үшін, 2-разрядты білумінен басқа:
1. Баллондарды толтыруға арналған рампаны, станцияларды және қондырғыларды салу;
2. Бақылау-өлшеу аспаптарының құрылғысы.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

ұсынылмайды

Дағды 2:
Баллондарды толтыру бойынша жұмыстарды жүзеге асыру

Машықтар:
2-разряд үшін:
1. Толтыру үшін баллондарды толтыру рампасына беруді және қосуды жүзеге асыру;
2. Баллондарды сұйық хлормен, фторлы сутегімен, фреонмен толтыру;
3. Аспаптар бойынша рампадағы толтыру дәрежесін, сондай-ақ қысымды бақылау жөніндегі жұмыстарды жүзеге асыру;
4. Толтырылған баллондарды рампадан ажырату және орау, оларды тасымалдау және сақтау;
5. Газдар мен химиялық заттардың жіктелуіне байланысты баллондарды бояу және таңбалау жұмыстарын жүргізу;
6. Баллондарды толтыру бойынша құжаттаманы жүргізу;
7. Баллонға төлқұжаттарды тексеру және толтыру.
3-разряд үшін, 2-разряд машықтарға қосымша:
1. Станциялар мен арнайы қондырғыларда баллондарды оттегімен немесе басқа газбен толтыру;
2. Станцияға баллондарды беруді жүзеге асыру және оларды толтыру үшін орнату.

Білімдер:
2-разряд үшін:
1. Қысыммен газдар немесе химиялық заттарды алудың технологиялық процесі туралы негізгі мәліметтер;
2. Газдың немесе химиялық заттардың құрамына байланысты баллондардың бояу түстері;
3. Құбырлардағы газдың ағуын және судың пайда болуын анықтау және жою әдістері;
4. Қысымдағы баллондарды толтыру, тасымалдау және сақтау кезінде олармен жұмыс істеу қағидалары; бақылау-өлшеу аспаптарының мақсаты мен қолдану шарттары;
5. Ішкі еңбек тәртібі, еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау, өндірістік санитария, өрт қауіпсіздігі талаптары.
3-разряд үшін, 2-разрядты білімінен басқа:
1. Қысыммен газдар немесе химиялық заттар алудың технологиялық процесі;
2. Станциялар мен қондырғыларда баллондарды қосу және толтыру ережесі.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жауапкершілік
Күйзеліске тұрақтылық
Орындаушылық
Зейінділік

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

ҚР ҚН 4.03-01-2011 "Газ тарату жүйелері",
ҚР ЕЖ 4.03-101-2013 "Газ тарату жүйелері",
МҚН 4.03-01-2003 "Газ тарату жүйелері".

СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

4

Іске асыру және есепке алу жөніндегі бақылаушы

4-ші тарау. Кәсіптік стандарттың техникалық деректері

      21. Мемлекеттік органның атауы:

      Қазакстан Республикасының Энергетика министрлігі

      Орындаушы:

      Сағатұлы Ілияс, +7 (717) 278 69 54, i.sagatuly@energo.gov.kz

      22. Әзірлеуге қатысатын ұйымдар (кәсіпорындар):

      Қазақстан Республикасы Энергетика министрлігі

      Жоба жетекшісі:

      Сағатұлы Ілияс

      E-mail: i.sagatuly@energo.gov.kz

      Телефон нөмірі: +7 (717) 278 69 54

      23. Кәсіптік біліктілік жөніндегі салалық кеңес: №2-2026 , 26.06.2026 ж.

      24. Кәсіптік біліктілік жөніндегі ұлттық орган: 29.06.2026 ж.

      25. "Атамекен" Қазақстан Республикасының Ұлттық кәсіпкерлер палатасы:

      26. Нұсқа нөмірі және шығарылған жылы: Нұсқа2, 2026 ж.

      27 Болжамды қайта қарау күні: 31.12.2029 ж.

  Қазақстан Республикасы
Энергетика министрінің
міндетін атқарушы
2026 жылғы 5 қазандағы
№ 364-н/қ Бұйрықа
7-қосымша
Қазақстан Республикасы
Энергетика министрі
2024 жылғы 23 желтоқсандағы
№ 479 бұйрығына
12-қосымша

Кәсіптік стандарт: "Газ тарату құбырларын пайдалану жəне жөндеу"

1-ші тарау. Жалпы ережелер

      1. Кәсіптік стандарттың қолдану аясы: "Газ тарату құбырларын пайдалану жəне жөндеу" кəсіптік стандарты (бұдан əрі – кəсіптік стандарт) Қазақстан Республикасының "Кəсіптік біліктіліктер туралы" Заңының 5-бабы 5-тармағына сəйкес əзірленген. Аталған стандарт тарату газ құбырының сенімді əрі қауіпсіз жұмысын қамтамасыз етуге байланысты негізгі кəсіптерді құрылымдауға арналған. Онда орындалатын жұмыстардың сипаттамалары мен жұмыскерлердің негізгі еңбек функциялары сипатталады, бұл өз кезегінде олардың біліктілік жəне құзыреттілік деңгейіне, еңбек жағдайлары мен сапасына қойылатын талаптарды айқындауға мүмкіндік береді. Осы кəсіптік стандарт кəсіпорын қызметкерлерін оқытуға арналған білім беру бағдарламаларын əзірлеуге, сондай-ақ қызметкерлер мен оқу орындары түлектерін сертификаттауға негіз болады.

      2. Осы кәсіптік стандартта мынадай терминдер, анықтамалар мен қысқартулар қолданылады:

      1) авариялық-қалпына келтіру жұмыстары – төтенше жағдай (зақымдау) аумағында орындалатын, қирау ошақтарын және жоғары қауіпті ошақтарды оқшауландыру, құбырлардағы апаттар мен зақымдарды жою жөніндегі бірінші кезектегі жұмыстар

      2) біліктілік – еңбек нарығы және одан әрі білім алу үшін меңгерілген құзыреттердің құндылығын ресми тану, бұл еңбек қызметін жүзеге асыруға мүмкіндік береді

      3) білім – кәсіптік міндеттер аясында әрекеттерді орындау үшін қажетті зерттелген және меңгерілген ақпарат

      4) бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығы – жұмысшылардың жұмыстарына тарифтік разрядтар беру және жұмысты тарификациялау үшін арналған анықтамалық

      5) газ жабдығы – газ құбырларының құрамдас элементтері (компенсаторлар, конденсат жинағыштар, сақтандырғыш-қашыртқы арматура, құбырлық ілмекті арматура) ретінде пайдаланылатын толық зауыттық дайындықтағы техникалық бұйымдар, сондай-ақ газды пайдаланатын қондырғылар

      6) газ құбыры – жапқыш арматурасы бар бір-бірімен қосылған құбырлардан тұратын және газ тәрізді немесе екі фазалы күйде газды тасымалдауға арналған құрылыс

      7) дағды – білім мен іскерлікті қолдану қабілеті, бұл кәсіптік міндетті толығымен орындауға мүмкіндік береді

      8) еңбек функциясы – бизнес-процеспен анықталатын және оларды орындауға қажетті құзыреттердің болуын болжайтын, салыстырмалы түрде автономды еңбек әрекеттерінің біріктірілген жиынтығы

      9) жөндеу – газ құбырдың және (немесе) оның объектілерінің желілік бөлігінің толық немесе ішінара пайдалану ресурсының жарамдылығын немесе жұмысқа қабілеттілігін қалпына келтіру жөніндегі іс-шаралар (операциялар) кешені

      10) кәсіп – жеке тұлға орындайтын және оны жүзеге асыру үшін белгілі бір біліктілікті талап ететін қызмет түрі

      11) құзырет – еңбек функциясын құрайтын бір немесе бірнеше кәсіптік міндеттерді орындауға мүмкіндік беретін дағдыларды қолдану қабілеті

      12) машық – кəсіптік міндет шеңберінде жекелеген бірлі-жарым іс-әрекетті физикалық тұрғыдан және (немесе) ақыл-оймен орындау қабілеті

      13) салалық біліктілік шеңбері – Қазақстан Республикасы ұлттық кəсіптер жіктеуіші, ұлттық біліктілік шеңбері негізінде əзірленетін жəне салалардағы жұмыстардың күрделілігі мен пайдаланылатын білімдер, іскерліктер мен құзыреттердің сипатына қарай мамандардың біліктілік талаптарын деңгейлер бойынша жіктейтін құжат

      14) техникалық қызмет көрсету – жабдық элементтерінің мерзімінен бұрын тозуын немесе бұзулуын болдырмауға және жөндеуаралық кезеңде жабдықтың сенімді жұмысын қамтамасыз етуге бағытталған іс-шаралар кешені

      3. Осы кәсіптік стандартта мынадай қысқартулар қолданылады

      1) БТБА – Бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығы

      2) ДТ – диагностикалық тексеру

      3) ЖААЖ – жоспарлы-алдын алу жұмыстары

      4) ТҚжЖ – Техникалық қызмет көрсету және жөндеу

      5) ТжКБ – Техникалық және кәсіптік білім

      6) ТҚ – Техникалық қызмет көрсету

      7) БА – басшылар, мамандар және басқа да қызметшілер лауазымдарының біліктілік анықтамалығы

      8) ЭҚЖЖ – Экономикалық қызмет түрлерінің жалпы жіктеуіші

      9) ЖҚҚ – Жеке қорғаныс құралдары

2-ші тарау. Кәсіптік стандарттың паспорты

      4. Кәсіптік стандарттың атауы: Газ тарату құбырларын пайдалану жəне жөндеу

      5. Кәсіптік стандарттың коды: D35220072

      6. ЭҚЖЖ секциясын, бөлімін, тобын, сыныбын және кіші сыныбын көрсету:

      D Электр энергиясымен, газбен, бумен, ыстық сумен және ауаны кондициялаумен жабдықтау

      35 Электр энергиясымен, газбен, бумен, ыстық сумен және ауаны кондициялаумен қамтамасыз ету

      35.2 Құбыржолдар бойынша газды тәрізді отын өндіру және тарату

      35.22 Құбырлар арқылы газ тәрізді отынды бөлу

      35.22.0 Құбырлар арқылы газ тәрізді отынды бөлу

      7. Кәсіптік стандарттың қысқаша сипаттамасы: Кəсіптік стандарт Газ тарату құбырларының сенімді əрі қауіпсіз жұмысын қамтамасыз ететін қызметкерлердің біліміне, білігіне, тəжірибесіне жəне біліктілігіне қойылатын талаптарды айқындайды. Аталған стандарт осы саладағы еңбек қызметін реттеу, мамандарды сертификаттау жəне білім беру бағдарламаларын қалыптастыру үшін негіз болып табылады

      8. Кәсіптер карточкаларының тізімі:

      1) Газ шаруашылығының директоры - 7 СБШ-нің деңгейі

      2) Газ объектілері жабдықтарын пайдалану жөніндегі инженер - 6 СБШ-нің деңгейі

      3) Газ қызметінің (учаскесінің)бастығы - 6 СБШ-нің деңгейі

      4) Газ жабдықтарын жөндеу және оларға қызмет көрсету мастері - 5 СБШ-нің деңгейі

      5) Авариялық-диспетчерлік қызметтің (АДҚ) диспетчері - 4 СБШ-нің деңгейі

      6) Газ объектілері жабдықтарын пайдалану жөніндегі техник - 4 СБШ-нің деңгейі

      7) Жерасты газ құбырларын пайдалану және жөндеу жөніндегі слесарь - 3 СБШ-нің деңгейі

      8) Газ жабдықтарын пайдалану және жөндеу жөніндегі слесарь - 3 СБШ-нің деңгейі

      9) Авариялық-қалпына келтіру жұмыстары слесары - 3 СБШ-нің деңгейі

      10) Желілік қараушы - 2 СБШ-нің деңгейі

      11) Газ жабдықтарын пайдалану және жөндеу жөніндегі слесарь - 2 СБШ-нің деңгейі

      12) Жерасты газ құбырларын пайдалану және жөндеу жөніндегі слесарь - 2 СБШ-нің деңгейі

3-ші тарау. Кәсіптер карточкалары

9. Кәсіптің карточкасы "Газ шаруашылығының директоры":

Топтың коды:

1329-3

Қызмет атауының коды:

1329-3-026

Кәсіптің атауы:

Газ шаруашылығының директоры

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

7

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:

-

БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

БТБА немесе БА-мен байланыс жоқ

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
жоғары оқу орнынан кейінгі білім (магистратура, резидентура)

Мамандық:
Өндірістік және өңдеу салалары

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Өндірістік және өңдеу салалары

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Инженерия және инженерлік іс

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Инженерлік-техникалық лауазымдардағы жұмыс өтілі кемінде 5 жыл және газ шаруашылығындағы жұмыс өтілі кемінде 5 жыл.

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Талап етілмейді

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:

-

Қызметтің негізгі мақсаты:

Газ шаруашылығы қызметінің тиімділігін қамтамасыз ету, тұтынушыларды газбен жабдықтау

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Тасымалдау бойынша қызметтер көрсетуді қамтамасыз ету
2. Газ тарату жүйесін пайдалану процесін басқару
3. Газ шаруашылығына қызмет көрсету аймағының шекараларында газды жеткізуді қамтамасыз ету (есепке алу) және балансты жинақтау
4. Шаруашылық қызметті басқару

Қосымша еңбек функциялары:

-

Еңбек функциясы 1:
Тасымалдау бойынша қызметтер көрсетуді қамтамасыз ету



Дағды 1:
Бөлімшенің жұмысына басшылықты жүзеге асыру

Машықтар:
1. Ұйымның миссиясы мен стратегиясы, жоғары тұрған басшылықтың бұйрықтары мен өкімдері негізінде газ шаруашылығының мақсаттары мен міндеттерін қалыптастыру және қызметін жоспарлау
2. Газ шаруашылығы ішіндегі процестерді үйлестіру, жұмыс өндірісін ұтымды ұйымдастыруды ескере отырып, бағынысты қызметкерлер арасында міндеттер мен жауапкершіліктерді бөлу
3. Еңбек тәртібінің жай-күйін бақылау және оны нығайту бойынша іс-шаралар жүргізу
4. Қарамағындағылар қызметінің нәтижелерін бағалау және орындалған қызметтік тапсырмалар мен өзге де жұмыс түрлерінің есебін жүргізу
5. Өндірістік-шаруашылық қызметті оңтайландыру, оның ішінде арнайы білім мен ақпараттық-коммуникативтік технологияларды қолдану бойынша ұсыныстар әзірлеу
6. Қызметкерлерді жұмыс орнында оқытуды жүргізу
7. Регламенттік жұмыстар жоспарларының орындалу мониторингі және тапсырмалардың уақтылы орындалуы негізінде кадрларға қажеттілікті айқындау
8. Ішкі регламенттеуші құжаттарды әзірлеуге қатысу
9. Жұмыскерлерді газ шаруашылығы орындайтын функцияларға қатысты әдістемелік және анықтамалық құжаттамамен қамтамасыз ету
10. Газ шаруашылығында іс жүргізуді тиісті ұйымдастыруды және жүргізуді қамтамасыз ету

Білімдер:
1.  Қазақстан Республикасының еңбек заңнамасы
2. Жоғары билік органдары мен басшылардың ұйымдастырушылық-өкімдік құжаттары және нормативтік және басшылық құжаттары
3. Салада және ұйымда жұмыс жүргізудің технологиялық дайындығын ұйымдастыру
4. Стандарттау және сертификаттау негіздері
5. Техникалық-экономикалық және жедел - өндірістік жоспарлау негіздері, бюджеттеу, еңбекті ұйымдастыру негіздері
6. Инновациялық және инвестициялық қызметтің перспективалары, Ұйымның экономикалық қызметінің көрсеткіштері
7. Ішкі еңбек тәртібі қағидалары, еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау, өндірістік санитария, өрт қауіпсіздігі талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Бағынысты персоналдың еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау талаптарын сақтауын қамтамасыз ету

Машықтар:
1. Еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау, қоршаған ортаны қорғау техникасы бөлігінде қолданыстағы заңнаманың және ішкі регламенттеуші құжаттардың сақталуын қамтамасыз ету және бақылау
2. Еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау техникасы талаптарының орындалуына бақылау аудитін жүргізу
3. Міндетті алдын ала және мерзімді медициналық тексеруден өтуі тиіс қызметкерлердің тізімдерін бекіту
4. Ауыр, зиянды немесе қауіпті еңбек жағдайлары үшін арнайы тамақ қосымша еңбек демалысы күндері берілуге тиіс қызметкерлердің тізімдерін бекіту
5.Табиғат қорғау іс-шараларының орындалуын бақылауды жүзеге асыру
6. Өндірістік экологиялық бақылау объектілерінде өткізуді бақылауды жүзеге асыру
7. Бөлінген аумақтардың санитарлық жағдайын бақылау (тұтыну және өндіріс қалдықтарын жинау, уақытша сақтау, тапсыру, журналдарды толтыру)

Білімдер:
1. Еңбекті қорғау саласындағы заңнама
2. Өнеркәсіптік және өрт қауіпсіздігінің, Өндірістік санитарияның нормалары мен талаптары
3. Қазақстан Республикасының Экологиялық Кодексі

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 3:
Билік органдарымен, тұтынушылармен және басқа адамдармен өзара әрекеттесу

Машықтар:
1. Қадағалау органдарымен, тергеу органдарымен және сот сатыларымен өзара іс-қимыл жасау кезінде ұйымның мүдделерін білдіру
2. Уәкілетті және жергілікті атқарушы органдардың аумақтық бөлімшелерінің хаттарына, ұсыныстарына, хабарламалары мен хабарламаларына, тұтынушылардың және өзге де тұлғалардың өтініштері мен шағымдарына толық жазбаша және ауызша жауап беру
3.  Аварияларға, газ жабдықтары мен газ құбырларының зақымдалуына кінәлі, сондай-ақ газ шаруашылығына өзге де залал келтірген адамдарды анықтау жөніндегі іс-шараларды жүргізу
4.  Материалдық залалды өтеу бойынша шаралар қабылдау
5. Газ шаруашылығы құзыреті шеңберінде азаматтарды қабылдауды жүргізу
6. Газ шаруашылығының жауапкершілігі шеңберінде тарифтік сметалар мен инвестициялық бағдарламаларды орындау бойынша баспасөз турларын өткізу
7. Газ шаруашылығын тұтынушылардың тұрмыста газды пайдалану кезінде қауіпсіздік талаптарын сақтау қажеттілігін түсіндіру бойынша профилактикалық рейдтер мен тұрғындар жиындарын ұйымдастыру және өткізу

Білімдер:
1. "Табиғи монополиялар туралы" Қазақстан Республикасының Заңы және заңға тәуелді нормативтік-құқықтық актілер
2. "Газ және газбен жабдықтау туралы" Қазақстан Республикасының Заңы және заңға тәуелді нормативтік-құқықтық актілер
3. Құнын анықтау әдістері, баға белгілеу және салық салу тәртібі, көрсетілген қызметтер мен орындалған жұмыстар үшін есеп айырысу тәртібі
4. Стандарттар, салада және ұйымда статистикалық есепке алуды ұйымдастыру
5. Жоғары тұрған органдардың қаулылары, өкімдері, бұйрықтары, басқа да басшы және нормативтік құжаттары
6. Қазақстан Республикасы азаматтарының өтініштерін қарау, тыңдаулар мен қоғамдық тыңдаулар өткізу тәртібі

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Газ тарату жүйесін пайдалану процесін басқару



Дағды 1:
Жоспарлы-алдын алу және авариялық-қалпына келтіру жұмыстарын жүргізу

Машықтар:
1. Отқа және газға қауіпті жұмыстардың тізбелері мен жоспарларын бекітуге, олардың орындалуын бақылауға
2. Регламенттік жұмыстарды орындау кестелерінің орындалуын бақылау
3. Өнеркәсіптік қауіпсіздік бөлігінде қолданыстағы заңнаманың және ішкі регламенттеуші құжаттардың сақталуын қамтамасыз ету
4. Жоспарлы жұмыстарды ұйымдастыру және қауіпсіз жүргізу жөніндегі іс-шаралардың орындалуын бекіту және бақылау
5. Көктемгі су тасқынына жабдықтарды дайындау және күзгі-қысқы кезеңде пайдалану жөніндегі іс-шаралардың жоспарын бекіту және орындалуын бақылау
6. Энергия үнемдеу, жөндеу технологиялары, еңбек әдістері мен тәсілдері бойынша озық тәжірибені қолдану
7. Өлшеу құралдарын тексеру кестесін бекіту
8. Қызмет бағыты бойынша мамандандырылған бағдарламалық өнімдерді пайдалану

Білімдер:
1. Жөнделген жабдықты жөндеу, бөлшектеу және монтаждау, дәлдігін тексеру және сынау технологиясы мен әдістері
2.  Отқа және газға қауіпті жұмыстарды жүргізу жөніндегі нормативтік құжаттар
3. Газ объектілері жабдықтарының мақсаты, құрылысы және жұмыс істеу принциптері
4. Газ жабдығы ақауларының түрлері және оларды жою тәсілдері
5. Газ жабдығының, Технологиялық схемалар мен жүйелердің нұсқаулары мен конструкциясы, қысыммен жұмыс істейтін ыдыстардың құрылымы мен қауіпсіз пайдалану ережелері
6. Мұнай мен газдың физика-химиялық қасиеттері
7. Техникалық есептеулерді жүргізу әдістері
8. Газды газ тарату жүйесі арқылы тасымалдаудың технологиялық процестері
9. Еңбекті қорғау, өнеркәсіптік және өрт қауіпсіздігі, өндірістік санитария талаптары
10. Жеке қорғану құралдарын пайдалану қағидалары және дәрігерге дейінгі медициналық көмек көрсету негіздері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Техникалық құжаттаманың әзірленуіне және бекітілуіне бақылауды жүзеге асыру

Машықтар:
1. Техникалық құжаттаманың уақтылы бекітілуін қамтамасыз ету
2. Өнеркәсіптік қауіпсіздік талаптарын қамтамасыз ету үшін техникалық құжаттаманың болуына қойылатын талаптарды айқындау
3. Техникалық құжаттаманы рәсімдеу үшін мамандандырылған бағдарламалық өнімдерді пайдалану
4. Техникалық құжаттаманы ресімдеуге қойылатын белгіленген талаптардың орындалуын бақылау

Білімдер:
1. Газ және газбен жабдықтау саласындағы заңнама
2. Азаматтық қорғау саласындағы заңнама
3. Ұйымның өндірістік қызметіне қатысты ұйымдастырушылық-өкімдік құжаттар мен әдістемелік материалдар
4. Ішкі еңбек тәртібі қағидалары, еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау, өрт қауіпсіздігі қағидалары

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 3:
Газ шаруашылығына қызмет көрсету аймағының шекараларында газды жеткізуді қамтамасыз ету (есепке алу) және балансты жинақтау



Дағды 1:
Газды есепке алу және өткізу жөніндегі жұмыстарды қамтамасыз ету және ұйымдастыру

Машықтар:
1. Газ тарату станциялары / қысқарту пункттері және өлшеу тораптары арқылы газ қабылдауды бақылауды жүзеге асыру
2. Өлшеу тораптарының жұмысын, жеткізушілердің өлшеу тораптарындағы аспаптардың жарамдылығын, есептеудің қарсы тораптарының жұмысын бақылау
3. Өнеркәсіптік, коммуналдық-тұрмыстық тұтынушылар объектілерінде және газ тарату станцияларында (түзеткіштер, Шығын өлшегіштер) газды есепке алу тораптарын ауыстыруға, баптауға, калибрлеуге, тексеруге, қабылдауға қатысу
4. Тұтынушылардан газ жеткізуге өтінімдерді қабылдауды және газды өткізу жоспарын қалыптастыруды бақылау
5. Газ тұтынушыларымен шарттар мен келісімдердің жобаларын әзірлеу, тұтынушылармен газды өткізу шарттарын уақтылы жасасуды қамтамасыз ету
6. Бөлінген газ көлемі және тауарлық газ үшін ақы төлеу шегінде газды тұтыну мониторингін жүзеге асыру
7. Өнеркәсіптік кәсіпорындардың газды есепке алу аспаптарынан көрсеткіштердің алынуын, редукциялау пункттеріндегі газды есепке алудың бас тораптарынан көрсеткіштердің алынуын бақылауды жүзеге асыру
8. Газ тұтынатын және төлемейтін есепке алынбаған объектілерді анықтауды қамтамасыз ету
9. Тұтынушылардың дебиторлық берешегін болдырмау және / немесе төмендету жөніндегі іс-шараларды жүргізу
10. Тұтынушылардың өтінімі бойынша есепке алу аспаптарын алуды, тексеруден кейін орнатуды және пломбалауды бақылауды жүзеге асыру
11. Өнеркәсіптік тұтынушылардың тауарлық газын жеткізуге актілердің уақтылы берілуін бақылау
12. Газ шаруашылығына қызмет көрсету аймағының шекарасындағы газ балансының мәліметтерін бақылау
13. Тұтынушылардың дебиторлық берешегін өндіріп алу бойынша талап-арыз жұмысын ұйымдастыру

Білімдер:
1. Қазақстан Республикасының "Газ және газбен жабдықтау туралы" Заңы және заңға тәуелді нормативтік-құқықтық актілер
2. Газ балансын есепке алу және жасау негіздері
3. Технологиялық қажеттіліктерге және газдың жоғалуына газды есептеу әдістемесі
4. Газ шаруашылығына қызмет көрсету аймағының шекарасындағы газ балансын анықтау әдістері
5. Газ тұтынушыларына өзара есеп айырысулар мен есептеулер жүргізудің негіздері мен әдістері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 4:
Шаруашылық қызметті басқару



Дағды 1:
Газ шаруашылығының шаруашылық қызметін ұйымдастыру

Машықтар:
1. Құрал-саймандарды, қосалқы бөлшектерді, материалдарды, жеке қорғаныс құралдарын, арнайы киімдерді және т. б. сатып алуға өтінімдерді бекіту
2. Алынған негізгі құралдарды қойма есебіне қоюды және оларды есептен шығаруды қамтамасыз ету және бақылау. Мерзімді түгендеу жүргізу
3.  Пайдалану үшін қажетті отын-энергетикалық ресурстардың, майлаудың, майлардың және басқа да материалдардың шығындарын есепке алуды және үлестік нормаларын сақтауды ұйымдастыру және оларды төмендету жөніндегі іс-шараларды енгізу
4. Одан әрі пайдалану үшін жарамсыз материалдық-техникалық ресурстарды есептен шығаруға арналған актілерді бекіту

Білімдер:
1.  Шикізаттың, материалдардың, аспаптардың, жинақтаушы бұйымдардың номенклатурасы, қабылдау қағидалары және сақтауға қойылатын талаптар, сынамаларды іріктеу әдістері, оларды есептен шығару тәртібі
2.  Құралды, материалдарды және қосалқы бөлшектерді тұтыну нормалары
3. Экономика негіздері, өндірісті ұйымдастыру
4. Жабдықты пайдалануға қойылатын талаптарды белгілейтін салалық стандарттар, техникалық регламенттер, басшылықтар (нұсқаулықтар)
5. Жүктерді қабылдауға және жөнелтуге арналған құжаттардың нысандары және оларды ресімдеу қағидалары
6. Негізгі құралдарды есепке алу және есептен шығару тәртібі

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Дербестік және жауапкершілік
Жүйелі ойлау
Тез шешім қабылдай білу
Командада жұмыс істей білу
Тәртіптілік
Аналитикалық ойлау
Компьютерлік сауаттылық
Кəсіптік біліктілік пен икемділікті өз бетінше дамыту қабілеті

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

ҚР ҚН 4.03-01-2011 "Газ тарату жүйелері", ҚР ЕЖ 4.03-101-2013 "Газ тарату жүйелері", МҚН 4.03-01-2003 "Газ тарату жүйелері", ТР ТС 032/2013 "Артық қысыммен жұмыс істейтін жабдықтардың қауіпсіздігі туралы"

СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

7

Бас инженер

7

Филиал директоры

10. Кәсіптің карточкасы "Газ объектілері жабдықтарын пайдалану жөніндегі инженер":

Топтың коды:

2147-3

Қызмет атауының коды:

2147-3-003

Кәсіптің атауы:

Газ объектілері жабдықтарын пайдалану жөніндегі инженер

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

6

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:

-

БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

Қазақстан Республикасы Энергетика министрінің 2016 жылғы 24 мамырдағы № 217 бұйрығымен бекітілген Мұнай-газ өндіру саласындағы басшылардың, мамандардың жəне басқа да қызметшілердің лауазымдарының үлгілік біліктілік сипаттамалары
10 Параграф. Газ объектілері жабдығын пайдалану жөніндегі инженер

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Инженерия және инженерлік іс

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Өндірістік және өңдеу салалары

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Техник лауазымындағы жұмыс тәжірибесі кемінде 3 жыл.

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Талап етілмейді

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:

-

Қызметтің негізгі мақсаты:

Газ объектілерінің жабдықтарын пайдалану бойынша жұмыстарды орындау

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Газ жабдықтарына техникалық қызмет көрсету және жөндеу (ТҚжЖ), диагностикалық тексеру (ДТ) бойынша жұмыстардың орындалуын қамтамасыз ету
2. Газ жабдықтарына ТҚжЖ, ДТ сүйемелдеу бойынша құжаттаманы жүргізу
3. Газ жабдығы жұмысының беріктігі мен сенімділігін арттыру жөніндегі іс-шараларды орындау

Қосымша еңбек функциялары:

-

Еңбек функциясы 1:
Газ жабдықтарына техникалық қызмет көрсету және жөндеу (ТҚжЖ), диагностикалық тексеру (ДТ) бойынша жұмыстардың орындалуын қамтамасыз ету



Дағды 1:
Жоспарлы алдын-ала жөндеу (ЖАЖ), техникалық қызмет көрсету (ТҚ) кестелерін жəне диагностикалық тексеру жүргізу

Машықтар:
1. Жұмыстарды орындаудың желілік кестелерін əзірлеу.
2. От жəне газ қауіпті жұмыстарды жүргізуді жоспарлау жəне олардың орындалуын бақылау.
3. ТҚжЖ, ДТ ұйымдастыру жəне қауіпсіз жүргізу жөніндегі іс- шаралардың орындалуын əзірлеу жəне бақылау.
4. Пайдалану персоналының жұмысын жоспарлау.
5. Газ объектілері жабдықтарында жұмыстарды орындау кезінде тəуекелдерді бағалау.
6. Қызмет бағыты бойынша арнайы бағдарламалық өнімдерді пайдалану.

Білімдер:
1. Техникалық диагностика негіздері.
2. Теориялық механика негіздері.
3. Термодинамика негіздері.
4. Электротехника негіздері.
5. Материалтану негіздері.
6. Дəнекерлеу өндірісінің негіздері.
7. От жəне газ қауіпті жұмыстарды жүргізу жөніндегі нормативтік құжаттар.
8. Газ объектілері жабдықтарының мақсаты, құрылысы жəне жұмыс істеу принципі.
9. "Газ жабдығы ақауларының түрлері жəне оларды жою тəсілдері".
10. Еңбек қауіпсіздігі жəне еңбекті қорғау жөніндегі ережелер мен нормалар.
11. Өндірістік санитария жəне өртке қарсы қауіпсіздік талаптары.
12. Жеке қорғану құралдарын пайдалану қағидалары.
13. Ішкі еңбек тəртібі.
14. Дəрігерге дейінгі медициналық көмек көрсету негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Сынақтарды жүргізу кезінде жəне жөндеу жұмыстарын орындағаннан кейін газ жабдығының техникалық жай-күйін бақылау

Машықтар:
1. Жабдықтың жұмысындағы, оның ішінде сынақтарды жүргізу кезінде жəне жөндеу жұмыстарын орындағаннан кейін ақауларды анықтау".
2. Жабдықтарды диагностикалау жəне өнеркəсіптік қауіпсіздік сараптамасының нəтижелерін қолдану.
3. Энергия үнемдеу, жөндеу технологиялары, еңбек əдістері мен тəсілдері бойынша озық тəжірибені қолдану.
4. Күзгі-қысқы кезеңде жабдықтарды көктемгі су тасқынына дайындау жəне пайдалану бойынша іс-шаралар өткізу.
5. Жеке жəне ұжымдық қорғану құралдарын қолдану.
6. Шектеулі уақыт режимінде шешім қабылдау.

Білімдер:
1. Технологиялық процестерді басқарудың автоматтандырылған жүйелері (ТП АБЖ), телемеханика құралдарының, газ жабдығын автоматты басқару жүйелерінің құрылымы, өзара іс- қимылы жəне оларды басқару.
2. Газ жабдығын пайдалануға қойылатын талаптарды белгілейтін салалық стандарттар, техникалық регламенттер, нұсқаулықтар.
3. Жөндеудің озық технологиялары, еңбектің прогрессивті əдістері мен тəсілдері.
4. Еңбек қауіпсіздігі жəне еңбекті қорғау жөніндегі ережелер мен нормалар.
5. Өндірістік санитария жəне өртке қарсы қауіпсіздік талаптары.
6. Жеке қорғану құралдарын пайдалану қағидалары.
7. Ішкі еңбек тəртібі.
8. Дəрігерге дейінгі медициналық көмек көрсету негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 3:
Газ жабдықтарына ТҚжЖ, ДТ кезінде технологиялық регламенттердің сақталуын бақылау

Машықтар:
1. Бақылау-өлшеу аспаптары мен құралдарын пайдалану.
2. Сызбалар мен спецификацияны оқу.
3. Газ жабдығының техникалық параметрлерін талдау.
4. Қажеттіліктерді қалыптастыру, құрал-саймандарға, қосалқы бөлшектерге, материалдарға, арнайы киімдерге жəне т. б. өтінімдер жасау.
5. Газдың шығып кетуін анықтау жəне жою.
6. Дербес компьютерді жəне оның перифериялық құрылғыларын, ұйымдастыру техникасын пайдалану.

Білімдер:
1. Кəсіпорынның технологиялық регламенттері.
2. Негізгі бақылау-өлшеу аспаптарының, оның ішінде қауіпсіздік аспаптарының жұмыс принципі.
3. Газ жабдығына техникалық қызмет көрсету мен жөндеуді орындау түрлері, əдістері мен технологиясы.
4. Кəсіптер мен жұмыс түрлері бойынша еңбекті қорғау жөніндегі
Нұсқаулық.
5. Номенклатура, материалдар мен қосалқы бөлшектерді сақтауға қойылатын талаптар.
6. Құрал-сайманның, материалдардың жəне қосалқы бөлшектердің шығыс нормалары.
7. Еңбек қауіпсіздігі жəне еңбекті қорғау жөніндегі ережелер мен
Нормалар.
8. Өндірістік санитария жəне өртке қарсы қауіпсіздік талаптары.
9. Жеке қорғану құралдарын пайдалану қағидалары.
10. Ішкі еңбек тəртібі
11. Дəрігерге дейінгі медициналық көмек көрсету негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Газ жабдықтарына ТҚжЖ, ДТ сүйемелдеу бойынша құжаттаманы жүргізу



Дағды 1:
Газ жабдықтарына ТКжЖ, ДТ бойынша техникалық құжаттаманы ресімдеу

Машықтар:
1. Газ жабдығының ауытқуларын жəне ақауларын жөндеу кезінде сыныптау.
2. Газ жабдығын жөндеу кезінде беру жəне қабылдау жөніндегіқұжаттаманы жүргізу.
3. Жабдықтардың ТҚжЖ, ДТ атқарушылық құжаттамасын толтыру.
4. Одан əрі пайдалануға жарамсыз материалдық-техникалық ресурстарды есептен шығару актілерін ресімдеу".
5. Жабдықтарды паспорттауды жүргізу.
6. Техникалық құжаттамаға қажеттілікті анықтау.
7. Жабдықтарға ТҚжЖ, ДТ саласында есептілікті қалыптастыру.

Білімдер:
1. "Қазақстан Республикасының Экологиялық кодексі", "Жер қойнауы жəне жер қойнауын пайдалану туралы" Қазақстан Республикасының Кодексі, "Газ жəне газбен жабдықтау туралы" Қазақстан Республикасының Заңы, "Азаматтық қорғау туралы" Қазақстан Республикасының Заңы, "Магистральдық құбыр туралы" Қазақстан Республикасының Заңы".
2. "Кəсіпорынның өндірістік қызметіне қатысты ұйымдастырушылық-өкімдік құжаттар мен əдістемелік материалдар".
3. Газ жабдығын пайдалану жəне жөндеу жөніндегі техникалық құжаттама жəне оны ресімдеуге қойылатын талаптар.
4. Жабдықтарды паспорттау тəртібі.
5. Материалдық-техникалық ресурстарды есептен шығару тəртібі.
6. Еңбек қауіпсіздігі жəне еңбекті қорғау жөніндегі ережелер мен нормалар.
7. Өндірістік санитария жəне өртке қарсы қауіпсіздік талаптары.
8. Жеке қорғану құралдарын пайдалану қағидалары.
9. Ішкі еңбек тəртібі.
10. Дəрігерге дейінгі медициналық көмек көрсету негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Жұмыстарды жүргізуге наряд-рұқсатнамаларды жəне басқа да арнайы рұқсаттарды ресімдеу

Машықтар:
1. Газ жабдығын пайдалану жəне жұмыстарды қауіпсіз орындау жөніндегі құжаттаманы талдау.
2. Еңбекті қорғау жəне қауіпсіздік техникасы бойынша нұсқаулық жүргізу.

Білімдер:
1. Газ жабдығының ТҚжЖ талаптарын белгілейтін салалық стандарттар, техникалық регламенттер, нұсқаулықтар.
2. Жұмыстарды жүргізуге наряд- рұқсатнамаларды ресімдеу тəртібі.
3. От жəне газ қауіпті жұмыстарды жүргізу жөніндегі нормативтік құжаттар.
4. Бағынушы персоналдың біліктілік сипаттамалары.
5. Еңбек қауіпсіздігі жəне еңбекті қорғау жөніндегі ережелер мен нормалар.
6. Өндірістік санитария жəне өртке қарсы қауіпсіздік талаптары.
7. Жеке қорғану құралдарын пайдалану қағидалары.
8. Ішкі еңбек тəртібі.
9. Дəрігерге дейінгі медициналық көмек көрсету негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 3:
Газ жабдығы жұмысының беріктігі мен сенімділігін арттыру жөніндегі іс-шараларды орындау



Дағды 1:
Газ жабдығы жұмысының тиімділігін арттыру бойынша ұсыныстар дайындау

Машықтар:
1. Жабдықтар, қондырғылар, құрылыстар жұмысының пайдалану көрсеткіштерін, олардың жұмыс режимін оңтайландыру мүмкіндіктерін талдау жəне қорытындылау.
2. Ұсынылған шешімдердің тиімділігін есептеу.
3. Жабдық жұмысының тиімділігін арттыру бойынша ұсыныстар қалыптастыру.
4. Жалпы жəне арнайы мақсаттағы технологиялық схемаларды, сызбаларды жəне техникалық құжаттаманы оқу.

Білімдер:
1. Жөндеудің озық технологиялары, еңбектің прогрессивті əдістері мен тəсілдері.
2. Жабдықты пайдалану кезіндегі алдыңғы қатарлы энергия үнемдеу технологиялары.
3. Өнертапқыштық жəне рационализаторлық қызметтің негіздері.
4. Еңбек қауіпсіздігі жəне еңбекті қорғау жөніндегі ережелер мен нормалар.
5. Өндірістік санитария жəне өртке қарсы қауіпсіздік талаптары.
6. Жеке қорғану құралдарын пайдалану қағидалары.
7. Ішкі еңбек тəртібі.
8. Дəрігерге дейінгі медициналық көмек көрсету негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Авариялардың, оқыс оқиғалардың, газ жабдығының істен шығуының алдын алуға бағытталған іс-шаралар бағдарламасына ұсыныстар дайындау

Машықтар:
1. Жабдықтың жұмысына əсер ететін факторларды анықтау.
2. Жабдықты пайдалану кезінде авариялар мен инциденттердің алдын алу жəне жою жөніндегі шараларды əзірлеу.

Білімдер:
1. Газды тасымалдаудың технологиялық процестері.
2. Еңбек қауіпсіздігі стандарттары, қауіпті өндірістік объектілердегі өнеркəсіптік қауіпсіздік талаптары.
3. Табиғи газдың, тұрақсыз сұйық көмірсутектердің, газ жəне сұйық ортаның, химиялық реагенттердің физика-химиялық қасиеттері, оларды кəдеге жарату тəртібі мен ережесі.
4. Авариялар мен инциденттердің салдарын оқшаулау жəне жою жөніндегі іс-шаралар жоспары.
5. Еңбек қауіпсіздігі жəне еңбекті қорғау жөніндегі ережелер мен нормалар.
6. Өндірістік санитария жəне өртке қарсы қауіпсіздік талаптары.
7. Жеке қорғану құралдарын пайдалану қағидалары.
8. Ішкі еңбек тəртібі.
9. Дəрігерге дейінгі медициналық көмек көрсету негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 3:
Персоналдың жұмысында ТҚжЖ ДТ озық технологияларын және еңбектің прогрессивті әдістері мен тәсілдерін енгізу

Машықтар:
1. Жаңа техниканы, рационализаторлық ұсыныстарды енгізуден, жұмыс орнының ұйымдастыру-техникалық шарттарының өзгеруінен қауіптерді бағалау.
2. Инновацияларды енгізуден тиімділікті бағалау.
3. Энергия үнемдеу, жөндеу технологиялары, еңбек əдістері мен тəсілдері бойынша озық тəжірибені қолдану.
4. Жабдықтың пайдалану параметрлерінің нормативтік (рұқсат етілген) шамаларынан өзгеру жəне ауытқу себептерін анықтау.
5. Газ объектілері жабдықтарының технологиялық параметрлерін түзету бойынша шешімдер қабылдау.

Білімдер:
1. Жаңа техниканы, озық технологияларды, ғылыми-зерттеу жəне тəжірибелік-конструкторлық əзірлемелерді енгізуді регламенттейтін салалық құжаттар.
2. Қауіпсіздік техникасы, өнеркəсіптік қауіпсіздік, еңбекті жəне қоршаған ортаны қорғау жөніндегі қағидалар мен нормалар.
3. Өндірістік санитария жəне өртке қарсы қауіпсіздік талаптары.
4. Жеке қорғану құралдарын пайдалану қағидалары.
5. Ішкі еңбек тəртібі.
6. Дəрігерге дейінгі медициналық көмек көрсету негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Дербестік және жауапкершілік
Жүйелі ойлау
Тез шешім қабылдай білу
Командада жұмыс істей білу
Тәртіптілік
Аналитикалық ойлау
Компьютерлік сауаттылық
Кəсіптік біліктілік пен икемділікті өз бетінше дамыту қабілеті

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

ҚР ҚН 4.03-01-2011 "Газ тарату жүйелері", ҚР ЕЖ 4.03-101-2013 "Газ тарату жүйелері", МҚН 4.03-01-2003 "Газ тарату жүйелері", ТР ТС 032/2013 "Артық қысыммен жұмыс істейтін жабдықтардың қауіпсіздігі туралы"

СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

5

Газ жабдығын жөндеу жəне қызмет көрсету шебері

7

Бас инженер

11. Кәсіптің карточкасы "Газ қызметінің (учаскесінің)бастығы":

Топтың коды:

1329-3

Қызмет атауының коды:

-

Кәсіптің атауы:

Газ қызметінің (учаскесінің)бастығы

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

6

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:

-

БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

Басшылар, мамандар және басқа да қызметшілер лауазымдарының біліктілік анықтамалығы "Басшылар, мамандар және басқа да қызметшілер лауазымдарының біліктілік анықтамалығын бекіту туралы" 2020 жылғы 30 желтоқсандағы № 553 Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің бұйрығы.
(нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 22003 болып тіркелген).
32 Параграф. Жабдықтарды пайданалу қызметінің бастығы (Бас механигі)

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Өндірістік және өңдеу салалары

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
орта білімнен кейінгі (қолданбалы бакалавриат)

Мамандық:
Тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық объектілерінің инженерлік жүйелерін монтаждау және пайдалану

Біліктілік:

Білім деңгейі:
ТжКБ (орта деңгейдегі маман)

Мамандық:
Газбен қамтамасыз ету жабдықтары мен жүйелерін құрастыру және пайдалану

Біліктілік:

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Инженерия және инженерлік іс

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар: кадрларды даярлаудың тиісті бағыты бойынша жоғары (немесе жоғары оқу орнынан кейінгі) білім және мамандығы бойынша ұйымның бейініне сәйкес келетін экономикалық қызмет түрінде кемінде 5 жыл жұмыс өтілі.

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Талап етілмейді

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:

1329-3-017 - Қызмет бастығы (электрмен жабдықтау, газ, бу беру және ауаны кондинционерлеу)
1329-3-020 - Учаске бастығы (электрмен жабдықтау, газ, бу беру және ауаны кондинционерлеу)

Қызметтің негізгі мақсаты:

Газбен жабдықтау жүйесінің үздіксіз, қауіпсіз және тиімді жұмысын қамтамасыз ету

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Газ тарату желілерін пайдалану процесін басқару
2. Техникалық құжаттаманы әзірлеуді қамтамасыз ету
3. Газ тарату жүйелерін пайдалану бойынша персоналдың қызметін жоспарлау және бақылау

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Газ тарату желілерін пайдалану процесін басқару



Дағды 1:
Жоспарлы-алдын алу және авариялық-қалпына келтіру жұмыстарын жүргізу

Машықтар:
1. Регламенттік жұмыстарды орындау кестесін бекіту.
2. Отқа жəне газға қауіпті жұмыстардың тізбелері мен жоспарларын бекітуге, олардың орындалуын бақылауға.
3. Газ жабдықтарында жəне газ тарату желілерінде авариялық жағдайларда жұмыстарды ұйымдастыруды жүргізу.
4. Жоспарлы жұмыстарды ұйымдастыру жəне қауіпсіз жүргізу жөніндегі іс-шаралардың орындалуын бекіту жəне бақылау.
5. Өндіруші зауыттар белгілеген газ жабдығының тұрақты жəне тиімді жұмыс режимін, пайдалану, техникалық қызмет көрсету ережелерін сақтауды қамтамасыз ету.
6. Газ учаскесі шегінде көктемгі су тасқынына жабдықтарды дайындау жəне күзгі-қысқы кезеңде пайдалану жөніндегі іс- шаралардың жоспарын бекіту жəне орындалуын бақылау.
7. Жабдықтардың жұмысына, газ беру режимдерінің сақталуына бақылау жүргізу.
8. Пайдалану персоналының жұмысын жоспарлау.
9. Газ құбырларының қолданыстағы учаскелерін ажыратуды қарастыру жəне келісу.
10. Жабдықтар мен газ құбырларын жөндеуге қою туралы шешім
Қабылдау.
11. Энергия үнемдеу, жөндеу технологиялары, еңбек əдістері мен тəсілдері бойынша озық тəжірибені қолдану.
12. Өлшеу құралдарын тексеру кестесін бекіту.
13. Газ жабдығының техникалық параметрлерін, беру режимі бойынша деректерді жəне жедел есептілікті талдау.
14. Газ объектілерінің жабдықтарында жұмыстарды орындау кезіндегі тəуекелдерді бағалау.
15. Қызмет бағыты бойынша мамандандырылған бағдарламалық өнімдерді пайдалану.

Білімдер:
1. Жөнделген жабдықты жөндеу, бөлшектеу жəне монтаждау, дəлдігін тексеру жəне сынау технологиясы мен əдістері.
2. Отқа жəне газға қауіпті жұмыстарды жүргізу жөніндегі нормативтік құжаттар.
3. Газ объектілері жабдықтарының мақсаты, құрылысы жəне жұмыс істеу принциптері.
4. Газ жабдығы ақауларының түрлері жəне оларды жою тəсілдері.
5. Газ жабдығының, Технологиялық схемалар мен жүйелердің нұсқаулары мен конструкциясы, қысыммен жұмыс істейтін ыдыстардың құрылымы мен қауіпсіз пайдалану ережелері.
6. Мұнай мен газдың физика-химиялық қасиеттері.
7. Газ жабдықтары мен газ тарату желілерін пайдалануға қойылатын талаптарды белгілейтін салалық стандарттар, техникалық регламенттер, нұсқаулықтар (нұсқаулықтар).
8. Жетілдірілген жөндеу технологиялары, прогрессивті əдістер мен еңбек əдістері.
9. Қауіпсіздік техникасы, өнеркəсіптік қауіпсіздік, еңбекті жəне қоршаған ортаны қорғау жөніндегі ережелер мен нормалар.
10. Өндірістік санитария жəне өртке қарсы қауіпсіздік талаптары.
11. Жеке қорғану құралдарын пайдалану қағидалары.
12. Ішкі еңбек тəртібі.
13. Дəрігерге дейінгі медициналық көмек көрсету негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Газ тарату жүйелерін пайдалану жөніндегі жұмыстардың жай-күйін техникалық бақылау және орындалуын технологиялық бақылау

Машықтар:
1. Сызбалар мен сипаттамаларды оқыңыз.
2. Персоналдың газ жабдықтарын, механизмдерін пайдалану жөніндегі нұсқаулықтарды сақтауы жөнінде шаралар қабылдау.
3. Бағдарламаларды əзірлеу жəне жұмысшыларды жұмыс жүргізудің қауіпсіз əдістеріне оқытуды жүргізу.
4. Газ жабдығы жұмысының тиімділігін арттыру (оңтайландыру) бойынша шешімдер қабылдау.
5. Авариялардың, инциденттердің жəне жабдықтың жұмысынан бас тартудың себептерін талдау, олардың алдын алу жөніндегі іс- шараларды əзірлеу жəне бекіту.
6. Газ объектілері жабдықтарының технологиялық параметрлерін түзету бойынша шешімдер қабылдау.
7. Жабдықтың жұмысындағы бұзушылықтарды тану.
8. Сертификаттау жəне аттестаттау кезінде туындайтын проблемалардың шешімдерін қалыптастыру.
9. Жаңа техниканы, рационализаторлық ұсыныстарды, жұмыс орнының ұйымдастырушылық-техникалық жағдайларын өзгерту тəсілдері бойынша шешімдер қабылдау.

Білімдер:
1. Кəсіпорынның технологиялық регламенттері.
2. Қысыммен жұмыс істейтін құбырлар мен арматураға қойылатын талаптар.
3. Негізгі Бақылау-өлшеу аспаптарының, оның ішінде қауіпсіздік аспаптарының əрекет ету принциптері.
4. Газ жабдығына техникалық қызмет көрсету мен жөндеуді орындау түрлері, əдістері мен технологиялары.
5. Кəсіптер мен жұмыс түрлері бойынша еңбекті қорғау жөніндегі нұсқаулықтар.
6. Құбырларды дəнекерлеу жəне дəнекерленген қосылыстарды термиялық өңдеу кезіндегі негізгі талаптар.
7. Материалтану негіздері.
8. Дəнекерлеу өндірісінің негіздері.
9. Газ жабдығының тиісті жұмысының негізгі техникалық көрсеткіштері.
10. Гидравликалық есептеуді орындау əдістемесі.
11. Құбырлардың коррозиясының себептері жəне онымен күресу жолдары.
12. Құбырлар мен арматураларға зақым келтіретін себептер, олардың алдын алу жəне жою тəсілдері.
13. Өндірістік қуаттар жəне жабдықтың жұмыс режимдері.
14. Жабдықтар мен желілердің, тұтынушыларды қосу тораптарының аумақтық орналасуы.
15. Жабдықтың техникалық жай-күйінің сəйкестігін бақылау құралдары.
16. Қарапайым такелаж құралдарын м жүк көтергіш механизмдерді пайдалану құрылымы мен ережелері.
17. Жер жұмыстарын жүргізу түрлері мен ережелері.
18. Өлшеу құралдарының құрылғысы, жұмыс принципі жəне орнату орны.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 3:
Газ учаскесінің (қызметінің) шаруашылық қызметін қамтамасыз ету

Машықтар:
1. Құралды, қосалқы бөлшектерді, материалдарды, арнайы материалдарды сатып алуға өтінімдер бекітілсін. киім жəне т. б.
2. Алынған негізгі құралдарды, құралдарды, қосалқы бөлшектерді, материалдарды жəне т.б. қойма есебіне қоюды жəне оларды есептен шығаруды қамтамасыз ету жəне бақылау.
3. Мерзімді түгендеу жүргізу.
4. Пайдалану үшін қажетті отын-энергетикалық ресурстардың, майлаудың, майлардың жəне басқа да материалдардың шығындарын есепке алуды жəне үлестік нормаларын сақтауды ұйымдастыру жəне оларды төмендету жөніндегі іс-шараларды енгізу.
5. Одан əрі пайдалану үшін жарамсыз материалдық-техникалық ресурстарды есептен шығаруға арналған актілерді бекіту.

Білімдер:
1. Номенклатура, материалдар мен қосалқы бөлшектерді сақтауға қойылатын талаптар.
2. Құралды, материалдарды жəне қосалқы бөлшектерді тұтыну нормалары.
3. Экономика, өндірісті ұйымдастыру, Еңбек жəне басқару негіздері.
4. Өрт қауіпсіздігі ережелері.
5. Өндірісті басқаруды ұйымдастыруды талдау əдістері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Техникалық құжаттаманы әзірлеуді қамтамасыз ету



Дағды 1:
Техникалық құжаттаманың әзірленуін және бекітілуін бақылау

Машықтар:
1. Техникалық құжаттамаға қажеттілікті анықтау.
2. Қолданыстағы регламенттеуші құжаттардың талаптарына сəйкес техникалық құжаттаманы əзірлеу жəне ресімдеу.
3. Техникалық құжаттаманы рəсімдеу үшін мамандандырылған бағдарламалық өнімдерді пайдалану.
4. Жоғалған техникалық құжаттаманы қалпына келтіру, оның ішінде қажетті тексерулер тағайындау жəне аудит жүргізу жөнінде шаралар қабылдау.
5. Персоналдың пайдалану жəне технологиялық құжаттаманы уақтылы толтыруын бақылау.
6. Анықтамалық материалдарды қолдану, газ жабдықтары мен газ тарату желілерін пайдалану саласындағы ғылыми-техникалық ақпаратты талдау.

Білімдер:
1. Газ жəне газбен жабдықтау саласындағы заңнама.
2. Азаматтық қорғау саласындағы заңнама.
3. Ұйымның өндірістік қызметіне қатысты əдістемелік материалдар.
4. Газ жабдықтары мен газ тарату желілерін пайдалану жəне жөндеу жөніндегі техникалық құжаттаманың түрлері, оны
ресімдеуге қойылатын талаптар.
5. Жабдықты паспорттау тəртібі.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 3:
Газ тарату жүйелерін пайдалану бойынша персоналдың қызметін жоспарлау және бақылау



Дағды 1:
Газ қызметі (учаске) қызметкерлеріне басшылық жасау

Машықтар:
1. Бөлімшеде еңбекті қорғау мен техника қауіпсіздігінің жай- күйіне бақылауды жүзеге асыру.
2. Бағынысты қызметкерлерге тапсырмаларды тұжырымдау.
3. Жедел-техникалық жəне есептік құжаттаманы жүргізу.
4. Жабдықтар мен газ тарату желілерін пайдалану бойынша орындалған жұмыстар туралы есептілік пен актілерді ұсыну мерзімдерін бақылау.
5. Шешімдерді жедел қабылдау (лауазымдық міндеттер шеңберінде).
6. Жаңа құрылғыларды енгізу жəне жұмыстарды жүргізудің озық əдістерін игеру жөніндегі жұмысты ұйымдастыру (оларды енгізуге қарай).

Білімдер:
1. Ұйымның ұйымдық-өкімдік құжаттары.
2. Еңбек қауіпсіздігі жəне еңбекті қорғау стандарттары.
3. Нұсқамалардың түрлері, оларды өткізу тəртібі мен мерзімдері.
4. Газ қауіпті жұмыстарды ұйымдастыру жəне өндіру жөніндегі нұсқаулықтар.
5. Газға қауіпті жұмыстарды орындау үшін рұқсат-нарядтарды ресімдеу тəртібі.
6. Өртке қарсы жəне аварияға қарсы жаттығуларды ұйымдастыру жөніндегі нормативтік құжаттар.
7. Жабдықтар мен газ тарату құрылыстарын пайдалану жөніндегі нормативтік құжаттар.
8. Өндірістегі авариялар мен технологиялық бұзушылықтарды, жазатайым оқиғаларды тексеру жəне есепке алу жөніндегі ережелер мен нұсқаулықтар.
9. Құрал-сайманмен жəне құрылғылармен жұмыс істеу кезіндегі қауіпсіздік ережелері.
10. Газ құбырлары трассаларының өзге коммуникациялармен қиылысу жағдайындағы жұмыс ережесі.
11. Жұмыс өндірісі бойынша технологиялық регламенттер.
12. Бағынысты қызметкерлердің лауазымдық жəне өндірістік нұсқаулықтары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Персоналдың жұмыстарды орындау сапасына бақылау жүргізу

Машықтар:
1. Бағынысты қызметкерлердің жұмысын жоспарлау жəне ұйымдастыру.
2. Орындалған жоспарлы-алдын алу жұмыстарының сапасына мерзімді тексерулер жүргізу.
3. Жоспарлы-алдын алу жұмыстарын орындау кезінде қызметкерлердің қауіпсіздік техникасын сақтауы тұрғысынан тұрақты байқау аудитін жүргізу.
4. Бағынысты қызметкерлер қызметінің нəтижелерін бағалау.
5. Қызметкерлерді мерзімді өндірістік оқытуды жүргізу.

Білімдер:
1. Жоспарлауды ұйымдастыру тəсілдері, тиімділік көрсеткіштерін есепке алу жəне есептеу қағидалары.
2. Жөндеу жұмыстарын дайындау тəртібі мен жүргізу ережесі.
3. Газ тарату жүйелері объектілеріне техникалық қызмет көрсетуді жəне жөндеуді ұйымдастыру қағидалары.
4. Газ тарату жүйелері объектілерінің тиісті жай-күйіне нормативтік құжаттардың талаптары.
5. Газ құбырларының, газ реттеу пункттерінің, бекіту арматурасының жіктелуі, техникалық сипаттамалары жəне жұмыс ерекшеліктері.
6. Газ тарату жүйелерінің объектілерін пайдалану кезінде жұмыстарды орындаудың техникалық регламенттері (өндірістік нұсқаулықтар) (операциялардың реттілігі).
7. Ақаулардың түрлері, жабдықтың істен шығу себептері, газ беру режимінің бұзылуы, өндірістік нұсқаулықтарды орындау кезіндегі типтік қателер, жоспарлы-алдын алу жұмыстарының орындалмау белгілері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Дербестік және жауапкершілік
Жүйелі ойлау
Тез шешім қабылдай білу
Командада жұмыс істей білу
Тәртіптілік
Аналитикалық ойлау
Компьютерлік сауаттылық
Кəсіптік біліктілік пен икемділікті өз бетінше дамыту қабілеті

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

ҚР ҚН 4.03-01-2011 "Газ тарату жүйелері", ҚР ЕЖ 4.03-101-2013 "Газ тарату жүйелері", МҚН 4.03-01-2003 "Газ тарату жүйелері", ТР ТС 032/2013 "Артық қысыммен жұмыс істейтін жабдықтардың қауіпсіздігі туралы".

СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

7

Бас инженер

7

Газ шаруашылығының директоры

12. Кәсіптің карточкасы "Газ жабдықтарын жөндеу және оларға қызмет көрсету мастері":

Топтың коды:

3118-4

Қызмет атауының коды:

3118-4-005

Кәсіптің атауы:

Газ жабдықтарын жөндеу және оларға қызмет көрсету мастері

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

5

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:

-

БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

Басшылар, мамандар және басқа да қызметшілер лауазымдарының біліктілік анықтамалығы "Басшылар, мамандар және басқа да қызметшілер лауазымдарының біліктілік анықтамалығын бекіту туралы" 2020 жылғы 30 желтоқсандағы № 553 Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің бұйрығы. (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 22003 болып тіркелген).
90 Параграф. Учаске шебері

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
орта білімнен кейінгі (қолданбалы бакалавриат)

Мамандық:
Тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық объектілерінің инженерлік жүйелерін монтаждау және пайдалану

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
ТжКБ (орта деңгейдегі маман)

Мамандық:
Газбен қамтамасыз ету жабдықтары мен жүйелерін құрастыру және пайдалану

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

кадрларды даярлаудың тиісті бағыты бойынша жоғары (немесе жоғары оқу орнынан кейінгі) білім және өндірісте кемінде 1 жыл жұмыс өтілі немесе тиiстi мамандық (біліктілік) бойынша техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі (арнайы орта, кәсіптік орта) білім және өндірісте кемінде 3 жыл жұмыс өтілі, тиісті мамандық бойынша білімі болмаған кезде өндірісте кемінде 5 жыл жұмыс өтілі.

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Талап етілмейді

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:

1329-3-013 - Учаске мастері (электрмен жабдықтау, газ, бу беру және ауаны кондинционерлеу)

Қызметтің негізгі мақсаты:

Газ жабдығының үздіксіз жұмысын қамтамасыз ету

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Газ жабдығын пайдалану бойынша жұмыстарды ұйымдастыру
2. Газ жабдығына жөндеу жүргізу және қызмет көрсету

Қосымша еңбек функциялары:

-

Еңбек функциясы 1:
Газ жабдығын пайдалану бойынша жұмыстарды ұйымдастыру



Дағды 1:
Газ жабдығына ағымдағы жөндеу және техникалық қызмет көрсетуді құжаттамалық сүйемелдеу

Машықтар:
1. Нормативтік-техникалық құжаттаманың талаптарын қолдану, сызбаларды, схемаларды оқу.
2. Техникалық тапсырмаларды, ақау ведомостарын, жабдықты жөндеуге қабылдауға жəне тапсыруға құжаттарды ресімдеу.
3. Газ жабдығын пайдалануға қабылдау.
4. Газ жабдықтарын тексеру жəне техникалық қызмет көрсету жəне ағымдағы жөндеу бойынша жылдық кестелерді құру.
5. Өлшеу құралдарын тексеру кестесін дайындау.
6. Жөндеу жұмыстарын жүргізудің желілік кестесін қалыптастыру.
7. Қосалқы бөлшектерге, материалдарға, құралдарға өтінімдер жасау, сондай-ақ олардың дұрыс жұмсалуын бақылау.
8. Газ қауіпті жұмыстарға наряд- рұқсат ресімдеу.
9. Ұйымның прогрессивті нысандарын, еңбек əдістері мен тəсілдерін енгізуге жəрдемдесу, жұмысшыларға жұмыстар мен кəсіптердің бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығына сəйкес разрядтар беру туралы ұсыныстар енгізу, жұмыстарды тарифтеуге жəне учаске жұмысшыларына біліктілік разрядтарын беруге
Қатысу.
10. Өндірістік тапсырманы бағынышты персоналға бөлу жəне оның орындалуын бақылау.

Білімдер:
1. Учаске жабдықтары жəне оны техникалық пайдалану ережесі, газ шаруашылығының өндірістік-шаруашылық қызметінің əдістері.
2. Ұйымның өндірістік - шаруашылық жəне қаржы - экономикалық қызметін реттейтін Қазақстан Республикасының заңнамалық жəне өзге де нормативтік-құқықтық актілері, ішкі жəне сыртқы нормативтік құжаттары.
3. Жабдықты жоспарлы-алдын ала жөндеу жүйесі.
4. Өндірісті басқару бойынша озық отандық жəне шетелдік тəжірибе.
5. Экономика, өндірісті ұйымдастыру, еңбек жəне басқару негіздері.
6. Қазіргі заманғы пайдалану жəне техникалық қызмет көрсету деңгейі.
7. Қауіпсіздік техникасы, өнеркəсіптік қауіпсіздік, еңбекті жəне қоршаған ортаны қорғау жөніндегі қағидалар мен нормалар.
8. Өндірістік санитария жəне өртке қарсы қауіпсіздік талаптары.
9. Жеке қорғану құралдарын пайдалану қағидалары.
10. Ішкі еңбек тəртібі.
11. Дəрігерге дейінгі медициналық көмек көрсету негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Газ жабдығы жұмысының беріктігі мен сенімділігін арттыру жөніндегі іс-шараларды орындау

Машықтар:
1. Газ жабдығының жұмыс параметрлерін, өндірістік қызметтің нəтижелерін талдау.
2. Газ жабдығына əдістемелік жəне нормативтік материалдарды, техникалық құжаттаманы əзірлеу.
3. Материалдарды, бөлшектерді, тораптарды, агрегаттарды жəне газ жабдығын сынауды жүргізу.
4. Газ жабдығына паспорттар, қосалқы бөлшектерге спецификациялар, ақаулар ведомосі жəне басқа техникалық құжаттама жасау.
5. Газ жабдығының, құрал- сайманның, құрылғылардың, коммуникациялардың, өндірістік құралдардың, жеке қорғау құралдарының жай-күйі мен дұрыс пайдаланылғандығын, сондай- ақ жұмыстарды жүргізудің дұрыстығын бағалау.
6. Газ жабдығына техникалық қызмет көрсету жəне жөндеу, жабдықты пайдалануды жақсарту жəне пайдалану тиімділігін арттыру, рационализаторлық ұсыныстар мен өнертабыстарды қолдану жөніндегі іс-шаралардың перспективалық жəне ағымдағы жоспарларын əзірлеу.
7. Бригадаларды қалыптастыру (сандық, кəсіптік-біліктілік құрамынан), бригадаларға ұтымды қызмет көрсету жөніндегі іс- шараларды əзірлеу жəне енгізу, олардың қызметін үйлестіру.

Білімдер:
1. Жабдыққа арналған паспорттарды, жабдықтарды пайдалану жəне оларға техникалық қызмет көрсету жөніндегі нұсқаулықтарды, ақаулар жəне ерекшеліктер тізімдемелерін жасау тəртібі.
2. Қондырғылардың технологиялық регламенттері, жабдықтарды пайдалану жəне техникалық қызмет көрсету бойынша өндірістік нұсқаулықтардың талаптары.
3. Негізгі жəне қосалқы қызмет көрсетілетін жабдықтың төлқұжаттарды ұстау.
4. Қауіпсіздік техникасы, өнеркəсіптік қауіпсіздік, еңбекті жəне қоршаған ортаны қорғау жөніндегі қағидалар мен нормалар.
5. Өндірістік санитария жəне өртке қарсы қауіпсіздік талаптары.
6. Жеке қорғану құралдарын пайдалану қағидалары.
7. Ішкі еңбек тəртібі.
8. Дəрігерге дейінгі медициналық көмек көрсету негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Газ жабдығына жөндеу жүргізу және қызмет көрсету



Дағды 1:
Жабдықты жөндеуге беру, жабдықты жөндеуден шығару, пайдалануға беру

Машықтар:
1. Газ жабдығын жөндеуден кейін жұмысқа дайындау, құрылғылар мен тораптарға техникалық тексеру жүргізу.
2. Газ жабдығы элементтерінің параметрлері мен сенімділігін бақылау.
3. Ақауларды уақтылы анықтау мақсатында тестілік тексерулер жүргізу.
4. Газ жабдығын өнеркəсіптік пайдалануға сынау жəне қабылдау.

Білімдер:
1. Жабдықты пайдаланудан қабылдау жəне шығару тəртібі.
2. Жабдықты жөндеуге тапсыру жəне жөндеуден кейін қабылдау ережесі.
3. Жабдықты монтаждау, реттеу жəне баптау əдістері.
4. Жабдықтың техникалық жай- күйіне тексеру жүргізу əдістері.
5. Жабдықты консервациялау ережесі.
6. Қауіпсіздік техникасы, өнеркəсіптік қауіпсіздік, еңбекті жəне қоршаған ортаны қорғау жөніндегі қағидалар мен нормалар.
7. Өндірістік санитария жəне өртке қарсы қауіпсіздік талаптары.
8. Жеке қорғану құралдарын пайдалану қағидалары.
9. Ішкі еңбек тəртібі.
10. Дəрігерге дейінгі медициналық көмек көрсету негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Газ жабдығына техникалық қызмет көрсету және жөндеу

Машықтар:
1. Жабдықтарды, құбырларды, қондырғыларды, жүйелерді, құрылыстарды техникалық қызмет көрсету, жөндеу жəне диагностикалық тексеру кезектілігін анықтау.
2. Қызмет бағыты бойынша бақылау-өлшеу аспаптары мен құралдарын пайдалану.
3. Газ жабдығын монтаждау (бөлшектеу) процесін басқару.
4. От, газ қауіпті жəне қауіптілігі жоғары басқа да жұмыстарды жүргізу.
5. Пайдалану міндеттерін орындаудың басымдығын анықтау.
6. Бригадаларды (олардың сандық, кəсіптік-біліктілік құрамын) қалыптастыруды жүзеге асыру, олардың қызметін үйлестіру.
7. Жұмысшыларға өндірістік нұсқама беруді жүзеге асыру, еңбек қауіпсіздігі жəне еңбекті қорғау жəне өндірістік санитария, жабдықтар мен құралдарды техникалық пайдалану жөніндегі тəртіпті орындау жөніндегі іс-шараларды жүргізу, сондай-ақ олардың сақталуын бақылау.

Білімдер:
1. Газ жабдығының техникалық сипаттамалары, құрылымдық ерекшеліктері, типтік ақаулар мен ақаулар, мақсаты, жұмыс режимі жəне пайдалану ережесі.
2. Жөндеу жұмыстарын ұйымдастыру жəне технология.
3. Учаскеге бекітілген жабдықтарға техникалық қызмет көрсетуді, жөндеуді орындау түрлері, əдістері мен технологиясы.
4. Учаскеге бекітілген жабдық ақауларының түрлері жəне оларды жою тəсілдері.
5. Учаскенің технологиялық схемасы.
6. Отпен, газға қауіпті жəне қауіптілігі жоғары басқа да жұмыстарды жүргізу жөніндегі ереже.
7. Телемеханика негіздері.
8. Материалдарды механикаландырылған өңдеу технологиялары.
9. Қауіпсіздік техникасы, өнеркəсіптік қауіпсіздік, еңбекті жəне қоршаған ортаны қорғау жөніндегі қағидалар мен нормалар.
10. Өндірістік санитария жəне өртке қарсы қауіпсіздік талаптары.
11. Жеке қорғану құралдарын пайдалану қағидалары.
12. Ішкі еңбек тəртібі.
13. Дəрігерге дейінгі медициналық көмек көрсету негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Дербестік және жауапкершілік
Тез шешім қабылдай білу
Командада жұмыс істей білу
Дәлдік
Техникалық сауаттылық
Кəсіптік біліктілік пен икемділікті өз бетінше дамыту қабілеті

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

ҚР ҚН 4.03-01-2011 "Газ тарату жүйелері", ҚР ЕЖ 4.03-101-2013 "Газ тарату жүйелері", МҚН 4.03-01-2003 "Газ тарату жүйелері", ТР ТС 032/2013 "Артық қысыммен жұмыс істейтін жабдықтардың қауіпсіздігі туралы"

СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

6

Газ объектілерінің жабдықтарын пайдалану жөніндегі инженер

4

Газ объектілері жабдықтарын пайдалану жөніндегі техник

13. Кәсіптің карточкасы "Авариялық-диспетчерлік қызметтің (АДҚ) диспетчері":

Топтың коды:

7126-9

Қызмет атауының коды:

-

Кәсіптің атауы:

Авариялық-диспетчерлік қызметтің (АДҚ) диспетчері

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

4

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:

-

БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

Басшылар, мамандар және басқа да қызметшілер лауазымдарының біліктілік анықтамалығы "Басшылар, мамандар және басқа да қызметшілер лауазымдарының біліктілік анықтамалығын бекіту туралы" 2020 жылғы 30 желтоқсандағы № 553 Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің бұйрығы. (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 22003 болып тіркелген).
27 Параграф. Диспетчер

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
ТжКБ (орта деңгейдегі маман)

Мамандық:
Газбен қамтамасыз ету жабдықтары мен жүйелерін құрастыру және пайдалану

Біліктілік:

Білім деңгейі:
ТжКБ (жұмысшы кәсіптер)

Мамандық:
Тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық объектілерінің инженерлік жүйелерін монтаждау және пайдалану

Біліктілік:

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Тиісті мамандық (біліктілік) бойынша техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі (арнаулы орта, кәсіптік орта) білімі, жұмыс өтіліне талаптар қойылмайды немесе мамандығы бойынша жалпы орта және жұмыс өтілі кемінде 1 жыл.

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Талап етілмейді

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:

3159-0-001 - Диспетчер (жалпы бейін)

Қызметтің негізгі мақсаты:

Авариялық бригадалар мен жөндеу қызметтерінің жұмысын жедел бақылауды және үйлестіруді қамтамасыз ету, халықтан өтінімдерді қабылдау және өңдеу, авариялық жағдайларды жоюды ұйымдастыру, орындалған жұмыстар бойынша есепке алу мен есептілікті жүргізу

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Халық пен ұйымдардан өтінімдерді қабылдау және өңдеу
2. Авариялық және жөндеу қызметтерінің жұмысын жедел басқару
3. Өтінімдердің орындалуын және авариялық жағдайларды жоюды мониторингтеу

Қосымша еңбек функциялары:

-

Еңбек функциясы 1:
Халық пен ұйымдардан өтінімдерді қабылдау және өңдеу



Дағды 1:
Авариялық өтінімдерді тіркеу журналын жүргізу

Машықтар:
1. Халықтан және ұйымдардан өтінімдерді телефон арқылы және электрондық байланыс арналары арқылы қабылдау;
2. Өтінімдерді қолмен және/немесе ақпараттық жүйелерді қолдана отырып ресімдеу және тіркеу;
3. Өтінімдердегі мәліметтердің толықтығы мен дұрыстығын тексеру (мекенжайы, мәселесі, байланыс деректері);
4. Өтініш берушіге одан әрі іс-қимылдардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету жөнінде нұсқама жүргізу;
5. Өтінімдерді тиісті қызметтерге немесе мамандарға уақтылы беру;
6. Аварияларды жою жоспарына және коммуналдық қызметтердің өзара іс-қимыл жоспарларына сәйкес мүдделі жергілікті атқарушы және мемлекеттік органдарды уақтылы хабардар етуді жүзеге асыру
7. Орындау мерзімдерін белгілей отырып, өтінімдерді есепке алуды, орындалуын бақылауды және жабуды жүргізу;
8. Мамандандырылған ақпараттық жүйелерді қоса алғанда, есепке алу және электрондық құжат айналымы бағдарламаларын пайдалану.

Білімдер:
1. Қазақстан Республикасының газбен жабдықтау саласындағы заңнамасының негіздері;
2. Ақаулар мен авариялық жағдайлардың негізгі түрлері;
3. Іс жүргізу және құжат айналымы ережелері;
4. Диспетчерлеудің ақпараттық жүйелерімен және деректер базасымен жұмыс істеу негіздері;
5. Қауіпсіздік техникасы және еңбекті қорғау жөніндегі негізгі ережелер мен нормалар
6. Өндірістік санитария және өртке қарсы қауіпсіздік талаптары
7. Жеке қорғану құралдарын пайдалану қағидалары
8. Ішкі еңбек тәртібі
9. Дәрігерге дейінгі медициналық көмек көрсету негіздері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Өтінімдерді тиісті қызметтерге беру

Машықтар:
1. Алынған өтінімдерді Аварияларды жоюдың бекітілген жоспарына сәйкес тиісті авариялық, жөндеу және пайдалану қызметтеріне жедел жіберу;
2. Өтінімдерді санаттар бойынша бөлу алгоритмдерін қолдану;
3. Өтінімдерді беру үшін байланыс құралдарын (телефон, радиобайланыс, ақпараттық жүйелер) пайдалану;
4. Өтінімді журналға немесе ақпараттық жүйеге беру фактісін тіркеп, күнін, уақытын және жауапты бөлімшесін көрсету;
5. Орындаушы қызметтің өтінімді алуын бақылау.

Білімдер:
1. Диспетчерлік қызметтің жедел және техникалық бөлімшелермен өзара іс-қимыл жасау тәртібі;
2. Аварияларды жою жоспары
3. Авариялық-диспетчерлік қызмет көрсету жөніндегі нұсқаулықтар мен ішкі ережелер;
5. Ақпаратты беру үшін қолданылатын байланыс құралдары (телефон желілері, радиобайланыс және т.б.).
6. Диспетчердің лауазымдық нұсқаулығы және АДҚ туралы ереже

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Авариялық және жөндеу қызметтерінің жұмысын жедел басқару



Дағды 1:
Өтінімдердің орындалуын бақылау

Машықтар:
1. Бөлімшелерге орындауға берілген өтінімдердің орындалу мерзімдерін бақылауды жүзеге асыру;
2. Орындаушылардан жұмыстарды орындау кезеңдері туралы ақпарат алу және тіркеу;
3. Кешігу себептерін көрсете отырып, аяқталған және аяқталмаған өтінімдердің есебін жүргізу;
4. Өтінім берушілерге өтінімнің орындалу мәртебесі туралы хабарлау;
5. Өтінімдерді белгіленген мерзімде орындау бойынша есептілікті қалыптастыру.

Білімдер:
1. Коммуналдық қызметтермен ұйымдастыру және олармен өзара іс-қимыл жасау тәртібі;
2. Есептілікті жүргізуге және өтінімдердің орындалуын есепке алуға қойылатын талаптар;
3. Диспетчерлеуде қолданылатын ақпараттық жүйелер немесе есепке алу журналдары;
4. Газбен жабдықтау саласындағы авариялық-диспетчерлік қызмет көрсету тәртібін регламенттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік-құқықтық актілері.
6. Диспетчердің лауазымдық нұсқаулығы және АДҚ туралы ереже

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Бригадалардың шығуын үйлестіру

Машықтар:
1. Жөндеу және авариялық бригадалардың объектілерге уақтылы шығуын ұйымдастыру және жоспарлау;
2. Өтінімдерді олардың жүктемесі мен мамандануын ескере отырып, бригадалар арасында жедел бөлу;
3. Мәселелерді тиімді шешу үшін диспетчер, бригадалар және өтініш берушілер арасындағы байланысты қамтамасыз ету;
4. Жұмыс орнына бригадалардың орын ауыстырулары мен келуін қадағалау және бақылау;
5. Шығуларды үйлестіру және авариялық жағдайларға ден қою жөніндегі құжаттаманы жүргізу.

Білімдер:
1. Жөндеу және авариялық қызметтердің құрылымы мен функционалдық міндеттері ;
2. Өтінімдерге және авариялық жағдайларға жедел ден қою тәртібі мен регламенті;
3. Шығу уақытын, маршруттарын және қауіпсіздік талаптарын қоса алғанда, бригадалардың жұмысын ұйымдастыру қағидалары;
4. Шығуды үйлестіру үшін пайдаланылатын коммуникациялық құралдар мен ақпараттық жүйелер;
5. Авариялық ден қою тәртібін реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік-құқықтық актілері.
6. Диспетчердің лауазымдық нұсқаулығы және АДҚ туралы ереже;
7. Авариялық бригадалардың ауысым кестелері;
8. Қауіпсіздік техникасы және еңбекті қорғау жөніндегі ережелер мен нормалар;
9. Өндірістік санитария және өртке қарсы қауіпсіздік талаптары;
10. Жеке қорғану құралдарын пайдалану қағидалары;
11. Ішкі еңбек тәртібі;
12. Дәрігерге дейінгі медициналық көмек көрсету негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 3:
Ауысымдық есептілікті жүргізу

Машықтар:
1. Орындалған жұмыстар, авариялық жағдайлар және өтінімдерге ден қою туралы ауысымдық есептерді жасау және ресімдеу;
2. Тиімділікті бағалау және жедел шешім қабылдау үшін жұмыстың барысы туралы ақпаратты талдау;
3. Құжаттаманы белгіленген нормативтер мен талаптарға сәйкес жүргізу;
4. Есептік деректерді тіркеу және сақтау үшін ақпараттық жүйелерді пайдалану;
5. Ауысымдық есептерді басшылыққа және мүдделі бөлімшелерге уақтылы беруді қамтамасыз ету.

Білімдер:
1. Ауысымдық есептілікті жүргізу қағидалары мен рәсімдері;
2. Қазақстан Республикасының нормативтік-құқықтық актілеріне сәйкес құжаттаманы ресімдеуге қойылатын форматтар мен талаптар;
3. Жөндеу және авариялық жұмыстарды басқару негіздері;
4. Есепке алу және есеп беру үшін қолданылатын ақпараттық жүйелер мен бағдарламалық қамтамасыз ету;
5. Газбен жабдықтау саласында есеп беру және бақылау жүргізу тәртібін регламенттейтін нормативтік құжаттар.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 3:
Өтінімдердің орындалуын және авариялық жағдайларды жоюды мониторингтеу



Дағды 1:
Диспетчерлік бағдарламалармен және байланыс құралдарымен жұмыс

Машықтар:
1. Газ шаруашылықтары мен қызмет көрсету аймақтарының құрылымына бағдарлану
2. Стандартты емес жағдайларда тез және сауатты шешім қабылдау.
3. Халықпен қарым-қатынас кезінде сөйлеу мәдениетін меңгеру.
4. Компьютерлік және кеңсе техникасымен жұмыс істеу.
5. Қызметтер мен жоғары тұрған ұйымдар арасында нақты ақпарат беру.

Білімдер:
1. Газбен жабдықтау жүйелерінің жұмыс істеу негіздері.
2. Газ қызметтері жұмысының ережелері мен регламенттері.
3. Авариялық және жөндеу бөлімшелері арасындағы өзара іс-қимыл жасасу тәртібі.
4. Іс жүргізу, құжат айналымы, диспетчерлік қызмет жөніндегі нұсқаулықтар негіздері.
5. Еңбекті қорғау және өрт қауіпсіздігі негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Ұқыптылық
Дербестік және жауапкершілік
Тез шешім қабылдай білу
Ауызекі сөйлеу дағдылары
Оқу және өзін-өзі оқыту қабілеті
Компьютерлік сауаттылық

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

"Газбен жабдықтау жүйелері объектілерінің қауіпсіздігі жөніндегі талаптарды бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрінің 2017 жылғы 9 қазандағы № 673 бұйрығы

СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

5

Газ жабдықтарын жөндеу және қызмет көрсету жөніндегі шебер (мастер)

14. Кәсіптің карточкасы "Газ объектілері жабдықтарын пайдалану жөніндегі техник":

Топтың коды:

3118-3

Қызмет атауының коды:

3118-3-003

Кәсіптің атауы:

Газ объектілері жабдықтарын пайдалану жөніндегі техник

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

4

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:

-

БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

Қазақстан Республикасы Энергетика министрінің 2016 жылғы 24 мамырдағы № 217 бұйрығымен бекітілген Мұнай-газ өндіру саласындағы басшылардың, мамандардың және басқа да қызметшілердің лауазымдарының үлгілік біліктілік сипаттамалары
12 Параграф. Газ объектілері жабдықтарын пайдалану жөніндегі техник

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
ТжКБ (орта деңгейдегі маман)

Мамандық:
Газбен қамтамасыз ету жабдықтары мен жүйелерін құрастыру және пайдалану

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

1 жыл жалпы жұмыс тәжірибесі

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Талап етілмейді

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:

3118-4-012 - Мұнай-газ құбырларын пайдалану жөніндегі техник

Қызметтің негізгі мақсаты:

Газ тасымалдау жабдығын пайдалануды құжаттамалық қамтамасыз ету

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Газ жабдықтарын пайдалану жөніндегі құжаттаманы жүргізу
2. Қызмет бағыты бойынша есептілікті қалыптастыру

Қосымша еңбек функциялары:

-

Еңбек функциясы 1:
Газ жабдықтарын пайдалану жөніндегі құжаттаманы жүргізу



Дағды 1:
Газ жабдықтарын пайдалану жəне жұмыстарды қауіпсіз орындау жөніндегі нұсқаулықтарды ресімдеу

Машықтар:
1. Жалпы жəне арнайы мақсаттағы технологиялық схемаларды, сызбаларды жəне техникалық құжаттаманы оқу.
2. Пайдалану құжаттамаларымен жұмыс істеу.
3. Қолда бар нормативтер негізінде материалдық-техникалық ресурстарға, жеке жəне ұжымдық қорғану құралдарына қажеттілікті айқындау.
4. Технологиялық схемаларды, сызбаларды, жабдықтың паспортын ресімдеу.
5. Ұйымдастыру-өкімдік құжаттарды ресімдеу.
6. Дербес компьютермен жəне оның перифериялық құрылғыларымен, ұйымдастыру техникасымен жұмыс істеу.
7. Тапсырмаларды орындау туралы есептер дайындайды, орындалатын жұмыстар туралы техникалық есептер үшін материалдарды өңдейді.
8. Жабдықты жаңғыртумен байланысты техникалық құжаттамадағы өзгерістерді ресімдейді.

Білімдер:
1. Сызу жəне схемаларды құрастыру негіздері.
2. Техникалық құжаттаманы əзірлеу жəне ресімдеу бойынша стандарттар, техникалық шарттар, басшылыққа алатын құжаттар.
3. Газ жабдықтарын пайдалану жəне жұмыстарды қауіпсіз орындау жөніндегі нұсқаулықтарды ресімдеу қағидалары.
4. Газ жабдықтарының мақсаты, құрылысы жəне жұмыс істеу принциптері.
5. Қауіпсіздік техникасы, өнеркəсіптік қауіпсіздік, еңбекті жəне қоршаған ортаны қорғау жөніндегі қағидалар мен нормалар.
6. Өндірістік санитария жəне өртке қарсы қауіпсіздік талаптары.
7. Жеке қорғану құралдарын пайдалану қағидалары.
8. Ішкі еңбек тəртібі.
9. Дəрігерге дейінгі медициналық көмек көрсету негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Газ объектілері жабдықтарының жұмысы туралы, оның ішінде ақпараттық жүйелердегі деректерді жүргізу жəне өзектендіру

Машықтар:
1. Жабдықтар мен газ құбырларының орналасуының технологиялық схемаларын, сызбаларды өзекті жағдайда ұстау.
2. Бөлімше бойынша жабдықтың, оның жұмысындағы ақаулардың есебін жүргізу.
3. Арнайы бағдарламалық қамтамасыз етуді пайдалану.
4. Жаңа жүйелерді жəне саланың объектілерінде пайдаланылатын жабдықты зерттейді жəн меңгереді.
5. Перспективалық əзірленімдерді, пайдалануды ұйымдастыру жөніндегі нұсқаулықтарды əзірлеуге, іске қосу-баптау жұмыстарын жүргізуге қатысады.
6. Технологиялық жабдық сынағына, жаңа жабдық пен технологиялық процестерді тексеру мен игеру бойынша эксперименттік жұмыстарды жүргізуге қатысады.
7. Жүйелер мен жабдық жұмысының сенімділігі мен үнемділігі бойынша материалдарды талдауға, таңдауға қатысады.
8. Материалдарды өңдеу кезінде жеделділікті арттыру мен еңбек шығынын қысқарту мақсатында есептеу техникасын енгізуге қатысады.

Білімдер:
1. Орындау, жобалау құжаттамасын сақтау тəртібі.
2. Іс жүргізу жөніндегі нормативтік актілер мен өкімдік құжаттардың талаптары.
3. Пайдаланушы деңгейіндегі дербес компьютерде жұмыс істеу ережелері, қызмет бағыты бойынша пайдаланылатын бағдарламалық жасақтама.
4. Қызмет бағыты бойынша газ жабдығының жұмысымен байланысты ақпараттық жүйелер.
5. Өндірістік қуаттылықтар, пайдалану сипаттамалары, техникалық-экономикалық сипаттамалары жəне жабдықтың конструктивтік ерекшеліктері.
6. Технологиялық схемалар мен жүйелер, қысыммен жұмыс істейтін ыдыстарды орнату жəне қауіпсіз пайдалану қағидалары.
7. Еңбек қауіпсіздігі жəне еңбекті қорғау жөніндегі ережелер мен нормалар.
8. Өндірістік санитария жəне өртке қарсы қауіпсіздік талаптары.
9. Жеке қорғану құралдарын пайдалану қағидалары.
10. Ішкі еңбек тəртібі.
11. Дəрігерге дейінгі медициналық көмек көрсету негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Қызмет бағыты бойынша есептілікті қалыптастыру



Дағды 1:
Материалдық-техникалық ресурстарды пайдалану бойынша есептер жасау

Машықтар:
1. Материалдық-техникалық жəне отын-энергетикалық ресурстарға қажеттілікті анықтау.
2. Белгіленген есептілік шеңберінде ұсынылатын ақпаратты талдау.
3. Материалдық-техникалық жəне отын-энергетикалық ресурстарды пайдалану бойынша есептерді қалыптастыру.
4. Тозған құрал мен жарақтарды есептен шығару актілерін ресімдеу.
5. Газ объектілерін пайдалану саласындағы есептілікті қалыптастыру.

Білімдер:
1. Есептілікті жасау тəртібі.
2. Шикізат, материалдар, ЖҚҚ, отын жəне энергия шығыны бойынша нормативтік материалдар.
3. Бағдарламалық жасақтаманы пайдаланатын пайдаланушы көлемінде жеке компьютерде жұмыс істеу ережелері.
4. Газ объектілері жабдықтарын пайдалану саласындағы есептілікті қалыптастыруға қойылатын талаптарды белгілейтін стандарттар, техникалық регламент, нұсқаулықтар.
5. Тозған құрал-саймандар мен жарақтарды есептен шығару тəртібі.
6. Еңбек қауіпсіздігі жəне еңбекті қорғау жөніндегі ережелер мен нормалар.
7. Өндірістік санитария жəне өртке қарсы қауіпсіздік талаптары.
8. Жеке қорғану құралдарын пайдалану қағидалары.
9. Ішкі еңбек тəртібі.
10. Дəрігерге дейінгі медициналық көмек көрсету негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Жұмыс уақытын пайдалануды есепке алу табелін жүргізу

Машықтар:
1. Жұмыс уақытын пайдалануды есепке алу табелін ресімдеу.
2. Жұмыс балансы уақытын есептеу.
3. Ауысым жұмысшыларына арналған кестелерді құру.

Білімдер:
1. Қазақстан Республикасының заңнамалық жəне өзге де нормативтік құқықтық актілері.
2. Ұйымның кəсіби қызмет саласындағы нормативтік- техникалық, əдістемелік жəне ұйымдастырушылық-өкімдік құжаттары.
3. Экономикалық қызмет, ұйымда еңбекті ұйымдастыру, өндіріс жəне басқару негіздері.
4. Еңбек жəне демалыс режимдері.
5. Ауысым кестелері.
6. Ішкі еңбек тəртібінің қағидалары.
7. Өндірістік санитарлық ережелер.
8. От жəне газ қауіпті жұмыстарды жүргізу жөніндегі нұсқаулықтар жəне басқа да ережелер.
9. Экономика негіздері, еңбекті ұйымдастыру жəне басқару.
10. Еңбек заңнамасының негіздері.
11. Еңбек қауіпсіздігі жəне еңбекті қорғау, өрт қауіпсіздігі, қоршаған ортаны қорғау қағидалары.
12. Өндірістік санитария жəне өртке қарсы қауіпсіздік талаптары.
13. Жеке қорғану құралдарын пайдалану қағидалары.
14. Ішкі еңбек тəртібі.
15. Дəрігерге дейінгі медициналық көмек көрсету негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Дербестік және жауапкершілік
Тез шешім қабылдай білу
Командада жұмыс істей білу
Дәлдік
Аналитикалық ойлау
Компьютерлік сауаттылық
Техникалық сауаттылық
Кәсіптік біліктілік пен икемділікті өз бетінше дамыту қабілеті

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

ҚР ҚН 4.03-01-2011 "Газ тарату жүйелері", ҚР ЕЖ 4.03-101-2013 "Газ тарату жүйелері", МҚН 4.03-01-2003 "Газ тарату жүйелері", ТР ТС 032/2013 "Артық қысыммен жұмыс істейтін жабдықтардың қауіпсіздігі туралы"

СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

6

Газ объектілері жабдықтарын пайдалану жөніндегі инженер

5

Газ объектілері жабдықтарын пайдалану жөніндегі инженер

15. Кәсіптің карточкасы "Жерасты газ құбырларын пайдалану және жөндеу жөніндегі слесарь":

Топтың коды:

7126-9

Қызмет атауының коды:

7126-9-021

Кәсіптің атауы:

Жерасты газ құбырларын пайдалану және жөндеу жөніндегі слесарь

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

3

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:

-

БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

63-шығарылым. "Жұмыстар мен жұмысшы кәсіптерінің бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығын (63 -шығарылым) бекіту туралы" 2020 жылғы 10 қарашадағы № 441 Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің бұйрығы. (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 22003 болып тіркелген).
15-17 Параграфтар. Жер асты газ құбырларын пайдалану жəне жөндеу жөніндегі слесарь, 3-5 разряд

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
ТжКБ (жұмысшы кәсіптер)

Мамандық:
Газбен қамтамасыз ету жабдықтары мен жүйелерін құрастыру және пайдалану

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
негізгі орта білім

Мамандық:
-

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Әрбір разряд бойынша газ шаруашылығы саласында кемінде 1 жыл жұмыс өтілі

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Талап етілмейді

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:

-

Қызметтің негізгі мақсаты:

Жерасты газ құбырларын мен олардағы құрылыстарды пайдалану және техникалық қызмет көрсету

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Газ құбырлары мен олардағы құрылыстардың жай-күйін тексеру
2. Жерасты газ құбырларына жəне олардағы құрылыстарға техникалық қызмет көрсету жəне жөндеу

Қосымша еңбек функциялары:

-

Еңбек функциясы 1:
Газ құбырлары мен олардағы құрылыстардың жай-күйін тексеру



Дағды 1:
Газ құбырлары мен олардағы құрылыстарды тексеру

Машықтар:
Барлық разрядтар үшін:
1. Атқарушы түсірілімдерді, газ құбырларын тексеріп шығудың технологиялық сызбалары мен маршруттық карталарын, жерасты газ құбырларының тану белгілері мен байламдарын оқу.
2. Газ құбырларының қызмет көрсетілетін учаскесін ресімдеу мен күтіп-ұстауда нормативтік талаптарға сəйкессіздіктерді анықтау.
3. Жерасты құбырының жер бетіне шығуы мүмкін жерлердегі жер жамылғысының жай-күйін бағалау.
4. Жоғары қысымды құбыр жəне сақтандырғыш арматураның, крандарды басқару жүйесінің командалық аспаптар клапандарының техникалық жағдайын анықтау.
5. Құдықтардың, кран жəне алау алаңдарының, авариялық қор алаңдарының жай-күйін бағалау.
6. Жақын маңдағы ғимараттардың құдықтарында, бақылау құбырларында, жертөлелерінде газды ауа ортасының сынамаларын алу.
7. Жеке қорғаныс құралдарын қолдану.
8. Газ құбырларын тексеру нəтижелерінің жазбаларын жүргізу.
9. Танымдық белгілері мен қабырға нұсқағыштарды орнату.

Білімдер:
Барлық разрядтар үшін:
1. Газ құбырларын ресімдеуге жəне күтіп-ұстауға нормативтік құқықтық актілердің, техникалық құжаттаманың жəне өкімдік құжаттардың талаптары.
2. Жоспарлы тексерулердің құрамы, тəртібі жəне орындалу мерзімділігі.
3. Тасымалданатын өнімнің физикалық жəне химиялық қасиеттері.
4. Күзет аймағында жəне ең аз қашықтық аймағында газдың шығып кетулері, ақаулар, бұзушылықтар, шайылып кетулер, құбырлар трассасында зақымданулар анықталған жағдайдағы іс- қимыл тəртібі.
5. Қауіпсіздік техникасы, өнеркəсіптік қауіпсіздік, еңбекті жəне қоршаған ортаны қорғау жөніндегі қағидалар мен нормалар.
6. Өндірістік санитария жəне өртке қарсы қауіпсіздік талаптары.
7. Жеке қорғану құралдарын пайдалану қағидалары.
8. Ішкі еңбек тəртібі.
9. Дəрігерге дейінгі медициналық көмек көрсету негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Жерасты газ құбырлары мен олардағы құрылыстардың жай- күйін бақылау

Машықтар:
Барлық разрядтар үшін:
1. Газ құбырларындағы газдың шығып кетуін анықтау.
2. Құбыржолдары мен құбыр арматурасында орнатылған аспаптардың көрсеткіштерін алу.
3. Газ талдағыштарын, ағыс іздегіштерді, трасса іздегіштерді, өзге де аспаптар мен өлшеу құралдарын қолдану.
4. Байланыс жəне сигнал беру құралдарын пайдалану.

Білімдер:
Барлық разрядтар үшін білуі тиіс:
1. Құбыр желісінің нормативтік тереңдікте төселуін.
2. Құбыр желісіндегі рұқсат етілген жұмыс қысымын.
3. Құбыр өткізгіштер мен құбыр арматураларына орнатылған бақылау-өлшеу аспаптарының мақсаты мен техникалық сипаттамаларын.
4. Байланыс жəне дабыл беру құралдарын пайдалану тəртібін.
5. Газ құбырларындағы газдың ағып кетуін анықтау қағидаларын.
6. Газоанализаторлардың, ағып кету мен трассаларды анықтауға арналған құралдардың, сондай-ақ басқа да өлшеу жəне бақылау аспаптарының құрылымы мен оларды пайдалану ережелерін.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Жерасты газ құбырларына жəне олардағы құрылыстарға техникалық қызмет көрсету жəне жөндеу



Дағды 1:
200 мм дейінгі төмен қысымдағы істеп тұрған газ құбырларын жөндеу кезінде слесарлық жұмыстарды орындау

Машықтар:
3 разряд
2-разрядтағы дағдыларға қосымша:
1. Газ құбырлары трассаларына жəне олардағы құрылыстарға қызмет көрсету.
2. 200 миллиметрге дейінгі төмен қысымдағы істеп тұрған газ құбырларын жөндеу кезінде слесарьлық жұмыстарды орындау.
3. Төмен қысымды конденсат жинағыштардан конденсатты алып тастау.
4. Газ құдықтарының, конденсат жинағыштардың жəне арматуралардың жарамдылығын тексеру.
5. Төмен қысымды газ құбырларында линзалы компенсаторлар мен ысырмалардың қысымымен монтаждау жəне бөлшектеу жүргізу.
6. Төмен қысымды газ құбырларында арматурада аздаған шығып кетулерді жою.
7. Газ құбырларынан газ ауа қоспасын шығару, көсеу жəне газ құбырларын тазалау.
8. Жерасты газ құбырларында оқшаулауды қалпына келтіру.
9. Бақылап тексеру үшін үй- жайлар мен құдықтарда газ-ауа қоспасының сынамаларын алу.
10. Газ құдықтарын жөндеу.
11. Газ құбырлары мен олардағы құрылыстарға профилактикалық жəне ағымдағы жөндеу жүргізу.
12. Газ құбырларының тереңдігіне ұңғыма бұрғылау.
13. Оқшаулау жəне газ құбырының жағдайын бағалау.
14. Газ құбырларындағы газ қысымын өлшеу.

Білімдер:
3 разряд
2-разрядтағы білімдерге қосымша:
1. Газ құбырлары мен құрылыстарында жұмыс жүргізу қағидалары.
2. Жерасты газ құбырларының мақсаты мен арматура құрылымы.
3. Газ құбырлары құрылыстарындағы ақаулықтарды анықтау жəне жою тəсілдері.
4. Қысым реттегіштерінің, манометрлердің, сақтандыру клапандарының жəне бекіту арматурасының құрылғысы.
5. Конденсат жинағыштардан конденсатты жою тəсілдері мен қағидалары.
6. Бақылау тексеру үшін орынжайлар мен құдықтарда газ ауа қоспасынан сынама алу тəсілдері.
7. Төмен қысымды жұмыс істеп тұрған газ құбырларында ойып жалғау жəне ауыстырып қосу түрлері жəне газ құбырлары тораптарының тығыздығын тексеру тəсілдері.
8. Коррозияға қарсы оқшаулаудың түрлері, оны газ құбырларына салу тəртібі жəне пайдалануға қабылдау қағидалары.
9. Шурф жұмыстарының жүргізу қағидалары.
10. Газ құбырларындағы бітеулерді анықтау жəне жою тəсілдері.
11. Тығындарды жоюға арналған еріткіштердің қасиеттері, оларды қолдану, сақтау тəртібі.
12. Қауіпсіздік техникасы, өнеркəсіптік қауіпсіздік, еңбекті жəне қоршаған ортаны қорғау жөніндегі қағидалар мен нормалар.
13. Өндірістік санитария жəне өртке қарсы қауіпсіздік талаптары.
14. Жеке қорғану құралдарын пайдалану қағидалары.
15. Ішкі еңбек тəртібі
16. Дəрігерге дейінгі медициналық көмек көрсету негіздері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Диаметрі 500 мм дейінгі орташа жəне жоғары қысымдағы жұмыс істеп тұрған газ құбырларында ойып жалғау, ауыстыру жəне жөндеу жұмыстарын жүргізу кезінде слесарлық жұмыстарды орындау

Машықтар:
4 разряд
3-разрядтағы дағдыларға қосымша:
1. Жоғары жəне орташа қысымды газ құбырларының трассаларында конденсат жинағыштарды қарау, тексеру жəне орнату, олардан конденсатты шығару.
2. Конденсат жинағыштардың тіректеріндегі анықталған ақаулықтарды жою.
3. Газ құбырларын тексеріп шығудың графигін жəне маршруттық карталарын құру.
4. Газ құбырларын тығыздыққа, үрлеуге жəне буландыруға сынау.
5. Жерасты газ құбырларын жөндеу кезінде күрделі слесарлық жұмыстарды орындау, газдың кемуін жəне бітеулерді жою.
6. Линзалы компенсаторларды, конденсат жинағыштарды, гидроқақпақтар мен ысырмаларды газдың орташа жəне жоғары қысымымен монтаждауды жəне демонтаждауды жүзеге асыру.
7. Жер асты газ құбырларының орналасқан жерін анықтау, оларды оқшаулаудың жай-күйін электрондық аспаптармен тексеру.
8. Ашылған учаскені оқшаулай отырып, газ құбырының трассасы бойынша шурфтау.
9. Құбырларды дəнекерлеуге дайындау жəне ортасын дəлдеу.
10. Жоғары қысымды газ құбырларында крандарды майлау.
11. Газ құбырлары трассаларының жанындағы бөгде ұйымдардың жұмысын өндіруде газ құбырларының сақталуын қамтамасыз ету жөніндегі шараларды қабылдау.

Білімдер:
4 разряд
3-разрядтағы дағдыларға қосымша:
1. Газ құбырлары трассаларында жұмыс жүргізу қағидалары.
2. Орташа жəне жоғары қысымды конденсат жинағыштардан конденсатты жою қағидалары мен тəсілдері.
3. Жерасты газ құбырларында жұмыс жүргізу кезінде қолданылатын барлық жүйедегі газ талдағыштардың құрылғысы жəне жұмысын тексеру.
4. Газ құбырларын үрлеу, сынау жəне булау тəсілдері мен қағидалары.
5. Жерасты газ құбырларын монтаждау, сынау жəне пайдалануға берудің техникалық шарттары.
6. Күрделі жөнделетін газ құбырларындағы уақытша байпастардың құру қағидалары мен тəсілдері.
7. Газ құбырларын жөндеу түрлері.
8. Диаметрі 500 мм-ге дейінгі орта жəне жоғары қысымды газ құбырларында ойып жалғаулар мен ауыстырып қосуларды жүргізу қағидалары.
9. Газ құбырларын оқшаулау жай- күйінің электрондық аспаптарының құрылымы мен жұмысы.
10. Орта жəне жоғары қысымды барлық диаметрдегі газ құбырларға тығыздау муфталарын орнату тəсілдері.
11. Диаметрі 500 мм-ге дейінгі орта жəне жоғары қысымды газ құбырларында линзалы компенсаторлар мен бекіту арматурасын монтаждау жəне бөлшектеу қағидалары мен құрылғысы.
12. Қауіпсіздік техникасы, өнеркəсіптік қауіпсіздік, еңбекті жəне қоршаған ортаны қорғау жөніндегі қағидалар мен нормалар.
13. Өндірістік санитария жəне өртке қарсы қауіпсіздік талаптары.
14. Жеке қорғану құралдарын пайдалану қағидалары.
15. Ішкі еңбек тəртібі.
16. Дəрігерге дейінгі медициналық көмек көрсету негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 3:
Диаметрі 500 мм жоғары орта жəне жоғары қысымды қолданыстағы газ құбырларын ойып жалғау жəне қайта қосу кезінде слесарлық жұмыстарды орындау

Машықтар:
5 разряд
4-разрядтағы дағдыларға қосымша:
1. Газ құбырларында тығыздағыш, күшейткіш, жапсырма муфталар мен бандаждарды орнату.
2. Жер асты газ құбырларын оқшаулау.
3. Трассаларда газ құбырларының ірі фасонды бөліктері мен бөлшектерін таңбалау, дайындау жəне монтаждау.
4. Газ құбырлары мен кесінділердің жекелеген күрделі тораптарының эскиздерін жасау.
5. Оқшаулау жай-күйін айқындау жəне жерасты газ құбырларының герметикалығын электрондық құрал- саймандардың тексеру.
6. Газдың шығып кетуін оқшалау.
7. Газ құбырларының тығыздығын сынау, үрлеу жəне булау.
8. Төмен қысымдағы конденсат жинағыштардың, түтіктер мен өткізгіштердің су өткізетін түтіктерін ұзартуда ерекше күрделі слесарьлық жұмыстарды орындау.
9. Орташа жəне жоғары қысымдағы конденсат жинағыштарды бөлшектеу, ауыстыру жəне монтаждау.
10. Біліктілігі төмен слесарьлар жұмысын басқару.

Білімдер:
5 разряд
4-разрядтағы білімдерге қосымша:
1. Диаметрі 500 миллиметрден жоғары істеп тұрған орта жəне жоғары қысымды газ құбырларды ойып жалғау, оқшаулау жəне қайта қосу тəсілдері мен қағидалары.
2. Газ құбырларын үрлеу қағидалары мен тəсілдері, газ құбырларын сынау жəне булау, газ құбырларының герметикалығын бақылаудың электрондық аспаптарының құрылымы мен жұмысы, конденсат жинағыштарды, ысырмаларды, өздігінен жанатын крандарды, 500 мм асатын диаметрлі компенсаторларды монтаждау жəне бөлшектеу тəртібі, қысымды төмендетпей газ құбырларына ойп жалғауға арналған айлабұйымдардың құрылымы жəне осындай газ құбырларын жөндеу қағидалары.
3. Күрделі жəне ірі фасонды бөлшектер мен бөлшектерді дəнекерлеуге белгілеуге, өңдеуге жəне құрастыруға арналған техникалық шарттар.
4. Газ құбырлары мен олардағы құрылыстарды монтаждауға, сынауға жəне пайдалануға тапсыруға арналған техникалық шарттар.
5. Жерасты газ құбырларында орнатылған ерекше күрделі жабдықтардың конструктивтік ерекшеліктері мен оны жөндеу қағидалары.
6. Газ құбырларының күрделі тораптары мен қиылыстарының эскиздерін жасау қағидалары.
7. Қауіпсіздік техникасы, өнеркəсіптік қауіпсіздік, еңбекті жəне қоршаған ортаны қорғау жөніндегі қағидалар мен нормалар.
8. Өндірістік санитария жəне өртке қарсы қауіпсіздік талаптары.
9. Жеке қорғану құралдарын пайдалану қағидалары.
10. Ішкі еңбек тəртібі.
11. Дəрігерге дейінгі медициналық көмек көрсету негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Дербестік және жауапкершілік
Командада жұмыс істей білу
Зейінділік
Кəсіби біліктілік пен дағдыларды өз бетінше дамыту қабілеті
Мəселелерді шеше білу
Қолданыстағы опциялар жиынтығынан ең жақсы əдістерді таңдау мүмкіндігі

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

ҚР ҚН 4.03-01-2011 "Газ тарату жүйелері", ҚР ЕЖ 4.03-101-2013 "Газ тарату жүйелері", МҚН 4.03-01-2003 "Газ тарату жүйелері", ТР ТС 032/2013 "Артық қысыммен жұмыс істейтін жабдықтардың қауіпсіздігі туралы"

СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

5

Газ жабдығын жөндеу және қызмет көрсету шебері

4

Газ объектілері жабдықтарын пайдалану жөніндегі техник

16. Кәсіптің карточкасы "Газ жабдықтарын пайдалану және жөндеу жөніндегі слесарь":

Топтың коды:

7126-9

Қызмет атауының коды:

7126-9-020

Кәсіптің атауы:

Газ жабдықтарын пайдалану және жөндеу жөніндегі слесарь

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

3

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:

-

БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

63-шығарылым. "Жұмыстар мен жұмысшы кәсіптерінің бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығын (63 -шығарылым) бекіту туралы" 2020 жылғы 10 қарашадағы № 441 Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің бұйрығы. (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 22003 болып тіркелген).
3-5 Параграфтар. Газ жабдығын пайдалану жəне жөндеу жөніндегі слесарь, 3-5 разряд

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
ТжКБ (жұмысшы кәсіптер)

Мамандық:
Газбен қамтамасыз ету жабдықтары мен жүйелерін құрастыру және пайдалану

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
негізгі орта білім

Мамандық:
-

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Әрбір разряд бойынша газ шаруашылығы саласында кемінде 1 жыл жұмыс өтілі

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Талап етілмейді

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:

7126-9-017 - Технологиялық және газ жабдықтарын пайдалану және қызмет көрсету жөніндегі слесарь
7126-9-018 - Технологиялық жабдықтарды жөндеу және қызмет көрсету жөніндегі слесарь

Қызметтің негізгі мақсаты:

Газ тарату жүйелерінің газ жабдықтарының сенімді және тиімді жұмыс істеуін қамтамасыз ету

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Газ тарату жүйелерінің жабдықтарына техникалық қызмет көрсету және жөндеу
2. Газ тарату жүйелерінің жабдықтарына техникалық қызмет көрсету және жөндеу

Қосымша еңбек функциялары:

-

Еңбек функциясы 1:
Газ тарату жүйелерінің жабдықтарына техникалық қызмет көрсету және жөндеу



Дағды 1:
Газ тарату жүйелері жабдықтарының техникалық жай-күйі мен жұмысқа қабілеттілігін бақылау

Машықтар:
3-разряд
2-разрядтағы дағдыларға қосымша:
1. Құралдар арқылы газ қысымының деңгейін реттегішке дейін және кейін, сүзгідегі қысымның төмендеуін, бөлмедегі ауа температурасын тексеру.
2. Газ тазарту және конденсатты бұру жүйесінің жұмысын тексеру (сүзгілер, конденсат жинау ыдыстары).
3. Өлшеу торабының жұмысын, сондай-ақ газды жеке технологиялық қажеттіліктеріне есепке алуды (құбыр арматурасы, импульстік желілер, газ шығыны мен сапасының аспаптары) тексеруді жүзеге асыру.
4. Бригада құрамында газды редукциялау, есепке алу және таратудың технологиялық қондырғылары жабдығының апаттық ажырату жүйелерінің іске қосылуына сынақ жүргізу.
5. Манометрлердің жұмыс істеуін тексеру.
6. Фланцтық және бұрандалы қосылыстардың герметикалықтығын тексеру, барлық типтегі қосылыстарды тартуды орындау.
7. Электр жарығының, желдетудің, жылыту жүйесінің жай-күйі мен жұмыс істеуін тексеру, негізгі және қосалқы үй-жайларды бөліп тұрған қабырғалардың жарықтары мен тығыздығын көзбен анықтау.
8. Қарапайым слесарь жұмыстарын орындау (кесу, түзету, иу, кесу, аралау, қарапайым бөлшектерді бұрғылау).
9. Өлшеу құралдары мен аспаптарының көмегімен өлшеулерді жүргізу.
10. Газды редукциялау, есепке алу және таратудың технологиялық қондырғыларының қарапайым және орташа күрделілігі бар жабдықтарын ластанудан тазартуды, үй-жайларды жинауды және редукциялау пункттерінің аумақтарын қардан, қоқыстан және құрғақ өсімдіктерден тазартуды жүргізу.
11. Қоршауларды, плакаттарды және ескерту белгілерін орнату немесе алып тастау.

Білімдер:
3-разряд
2-разрядтағы білімге қосымша:
1. Техникалық өлшеу әдістері.
2. Газды тазарту тораптарының құрылғысы мен жұмыс принципі.
3. Машиналар мен аппараттардың, сорғылардың, құбырлар мен құбыр арматураларының қарапайым және орташа күрделі тораптары мен механизмдерінің типтік ақаулары.
4. Конденсатты жою жұмыстарын жүргізу кезіндегі жұмыс тәртібі, нұсқаулар, сақтық шаралары
5. Майлау материалдарын, майларды, жуғыш құрамдарды қолдану ережелері.
6. Газды редууциялау, есепке алу және таратудың технологиялық қондырғылары жабдығының апаттық ажырату жүйелерінің құрылғысы мен жұмыс істеу қағидаты, іске қосылуын сынауды жүргізу тәртібі.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Газ тарату жүйелері жабдықтарының берілген жұмыс режимін қамтамасыз ету

Машықтар:
3-разряд
2-разрядтағы дағдыларға қосымша:
1. Газды редукциялау, есепке алу және таратудың технологиялық қондырғылары жабдықтарының жұмыс режимін реттеу (газ шығынын ұлғайту немесе шектеу, редукциялау желілерін ауыстыру).
2. Редукциялау пункттерінің сақтандырғыш бекіту және түсіру клапандарының іске қосу параметрлерін тексеру және баптау.
3. Газ қысымын реттегіштерді дәлдеу (ретке келтіру)
4. Газ қысымын реттегіштерді жұмысқа қосу.
5. Өлшеу құралдарын пайдалануға енгізуді (пайдаланудан шығаруды) жүзеге асыру.
6. Сүзгілердің ластануын анықтау, сүзгі кассетасын бөлшектеу және тазалау.
7. Конденсатты жиналуы мүмкін жерлерден жою (ағызу) .

Білімдер:
3-разряд
2-разрядтағы білімге қосымша:
1. Тексеру және дәлдеу (ретке келтіру), жабдықты реттеу кезіндегі жұмыс тәртібі мен құрамы, сақтық шаралары.
2. Қысым реттегіштерді іске қосу кезінде операциялардың реттілігі және жұмыстарды қауіпсіз жүргізу әдістері, өлшеу құралдарын іске қосу/істен шығару.
3. Қауіпсіздік техникасы және еңбекті қорғау жөніндегі ережелер мен нормалар.
4. Өндірістік санитария және өрт қауіпсіздігі талаптары.
5. Жеке қорғаныс құралдарын пайдалану ережелері .
6. Ішкі еңбек тәртібі.
7. Дәрігерге дейінгі медициналық көмек көрсету негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Газ тарату жүйелерінің жабдықтарына техникалық қызмет көрсету және жөндеу



Дағды 1:
Газ тарату жүйелерінің редукциялау пункттері мен жабдықтарына қызмет көрсету

Машықтар:
4-разряд
3-разрядтағы білімге қосымша:
1. Регламенттік жұмыстарды жүргізу үшін жабдықты өшіру.
2. Газ тарату жүйелерінің жабдықтарына техникалық қызмет көрсету үшін құралдар мен құрылғыларды пайдалану, қолмен слесарь және механикаландырылған құралдармен жұмыс істеу
3. Тығыздағыш прокладкаларды дайындау, шарлы крандарға тығыздағыш материалдарды тығыздауға арналған құрылғыларды пайдалану.
4. Газдануды және газдың шығуын анықтау үшін беткі белсенді заттар мен өлшеу құралдарын (газ талдағыштарын) қолдану.
5. Қақпақтар мен сақтандыру клапандарының жабылу барысы мен тығыздығын тексеру
6. Бұрандалы және дәнекерленген қосылыстардың герметикалығын тексеру.
7. Қосылған жерлердің тығыз болмауына қарай газ шығатын жерді жою.
8. Үйкеліс бөліктерін майлау, тығыздағыштарды тарту және қайта толтыру.
9. Қысымды реттегіштер мен басқару мембраналарының тығыздығы мен сезімталдығын анықтау.
10. Бақылау-өлшеу аспаптарына, сақтандыру клапанына және қысым реттегішке (арматура клапаны) импульстік түтіктерді үрлеу.
11. Газды редукциялау пункттерінің іске қосылу параметрлерін тексеру, сақтандыру және бекіту клапандарды ретке келтіру.
12. Бригада құрамында бөлшектеу және майлау, ажырату құрылғыларын ауыстыруды орындау.
13. Бригада құрамында конденсатты жинау сыйымдылығынан конденсатты алып тастау.
14. Аралап тексеру және тексеру кезінде анықталған жабдықтың ұсақ ақаулары мен бұзылуларды жою.
15. Бригада құрамында ақаулы бөлшектерді (манжеттік және сальниктерді, подшипниктерді, втулкаларды, шпилькаларды) ауыстыруды жүргізу
16. Редукциялау пункттерінің үй-жайларының/ғимараттарының және олардың аумақтарының санитарлық және техникалық жағдайын нормативтік-техникалық құжаттаманың талаптарына сәйкес ұстау.

Білімдер:
4-разряд
3-разрядтағы дағдыларға қосымша:
1. Материалтану.
2. Газ динамикасының негіздері.
3. Газ конденсатының физикалық-химиялық қасиеттері, оны кәдеге жарату тәртібі мен қағидалары
4. Шарикті крандарды тығыздауға арналған құрылғылардың түрлері, типтері және сипаттамалары
5. Резеңке тығыздағыштар мен мембраналардың ықтимал ақаулары.
6. Газ жабдықтарын пайдалану бойынша нұсқаулық
7. Шарлы крандардың тіректерін реттеу тәртібі.
8. Технологиялық жабдықтың жобалық жағдайы.
9. Қазақстан Республикасының қадағалау органдары бақылайтын жабдықты техникалық куәландыруға қойылатын талаптар.
10. Газ реттегіш станциялардың техникалық құрылғыларының құрылғысы, жұмыс істеу қағидаты және оларды жөндеу қағидалары.
11. Сұйытылған газды газ тарату станцияларындағы буландырғыш қондырғыларды, компрессорларды, ортадан тепкіш және поршеньді сорғыларды жөндеуге арналған құрылғы, олардың жұмыс істеу қағидаты және ережелер.
12. Қауіпсіздік техникасы, өнеркәсіптік қауіпсіздік, еңбекті және қоршаған ортаны қорғау жөніндегі қағидалар мен нормалар.
13. Өндірістік санитария және өрт қауіпсіздігі талаптары.
14. Жеке қорғаныс құралдарын пайдалану қағидалары.
15. Ішкі еңбек тәртібі.
16. Дәрігерге дейінгі медициналық көмек көрсету негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Газды редукциялау, есепке алу және таратудың технологиялық қондырғыларының күрделі жабдықтарын бөлшектеуге және жөндеуге дайындау

Машықтар:
4-разряд
3-разрядтағы дағдыларға қосымша:
1. Бақылау-өлшеу аспаптарымен және құралдарымен өлшеулерді орындау.
2. Пайдалану алдында жүк көтеру құрылғыларының жарамдылығын тексеру.
3. Күрделі жабдықтарды, технологиялық құбырларды бөлшектеуге және жөндеуге дайындауды орындау, тораптар мен бөлшектерді ластанудан тазарту.
4. Редукциялау пунктінің жұмысын байпастық (резервтік) желіге ауыстыру.
5. Бригада құрамында қарапайым және орташа күрделі, оның ішінде қысыммен жұмыс істейтін жабдықтарды жұмыстан алып тастауды (жұмысқа кіргізуді) жүзеге асыру.
6. Технологиялық байламнан газды тазарту шамдары арқылы өршітуді (жою) жүргізу.
7. Жұмыстарды орындауға арналған құрылғыларды дайындау.
8. Күрделі жабдықты бөлшектеу және жинау үшін фланцтық қосылыстарды бөлшектеу және жинау, жөндеуге жататын күрделі жабдықтың тораптары мен механизмдерін бөлшектеу және жинау, газды редукциялау, есепке алу және таратудың технологиялық қондырғыларын орындау.
9. Арқалықтарды, тораптарды, бөлшектерді бөлшектеуді (жиналуын) және оларды дәнекерлеу үшін жиектерін сәйкестендіруді жүзеге асыру.
10. Жұмыс істеп тұрған газ құбырларын ойып қосу және кесу бойынша орташа және күрделі слесарлық жұмыстарды орындау.
11. Бақылау-өлшеу аспаптарын реттеуді жүргізу.
12. Газды редууциялау, есепке алу және таратудың технологиялық қондырғыларының күрделі жабдығының жұмысына әсер ететін ақауларды анықтау.
13. Редукциялау пункттерінің газ жабдығын және газ тарату жүйелерінің басқа да жабдығын жөндеуге ақаулық ведомост құру.

Білімдер:
4 разряд
3-разрядтағы дағдыларға қосымша:
1. Слесарьлық жұмыстарды қабылдау.
2. Бөлшектердің сызбаларын оқу ережелері.
3. Монтаждау-бөлшектеу жұмыстарын орындау кезіндегі операциялардың ережелері мен реттілігі
4. Бақылау-өлшеу аспаптары мен құралдарын тағайындау, құрылғы және қолдану қағидалары.
5. Жүк ұстағыш құрылғылар мен жүк көтергіш механизмдерді пайдалану жөніндегі талаптар.
6. Қолмен және механикаландырылған құралдардың түрлері мен жұмыс істеу бағыты.
7. Қауіпсіздік техникасы, өнеркәсіптік қауіпсіздік, еңбекті және қоршаған ортаны қорғау жөніндегі қағидалар мен нормалар.
8. Өндірістік санитария және өрт қауіпсіздігі талаптары.
9. Жеке қорғаныс құралдарын пайдалану қағидалары.
10. Ішкі еңбек тәртібі.
11. Дәрігерге дейінгі медициналық көмек көрсету негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 3:
Редукциялау пункттері мен газ тарату жүйелерінің жабдықтарын жөндеу

Машықтар:
4 разряд
3-разрядтағы дағдыларға қосымша:
1. Шаберлеу (өңдеу), аралауды, біріктіру, ысқылау, дәлдеуді, жылтыратуды орындау.
2. Күрделі бөлшектерді кесу, түзету, иу, кесу, аралау, бұрғылау,
3. Қаңылтыр, реттеу, майлау, бекіту жұмыстарын орындау.
4. Аралау, үстелшелі бұрғылау, құбырды иу, қайрау станогында және тегістеу құралын қолдана отырып жұмыс орындау.
5. Бригада құрамында сүзгі элементтерін ауыстыру, сақтандыру клапандарындағы, қақпақтардағв және вентильдегі сальник тығыздағыштарды және тығыздағыш прокладкаларды ауыстыру.
6. Ескірген немесе тозған жабдықты немесе оның жеке тораптарын/бөліктерін жөндеу және/немесе ауыстыру.
7. Түтін мұржаларының жағдайын тексеру және тазарту (жылыту маусымы алдында), желдету жүйесінің жағдайын тексеру.
8. Жылыту жүйесіне (қажет болған жағдайда сығымдау), соның ішінде жылыту қондырғыларына, желдету, жарықтандыру және байланыс жүйелеріне қызмет көрсету.
9. Редукциялау пункттерінің ғимараттарын жөндеуді жүргізу (құлаған сылақтың жекелеген жерлерін қалпына келтіру, терезе тесіктеріндегі, шатырдың жекелеген учаскелеріндегі сынған әйнектерді ауыстыру, қабырғаларды әктеу немесе бояу).
10.Редукциялау пункттерінің найзағайдан қорғау жүйесінің найзағай қабылдағыштары мен тоқ өткізгіштерін бояуды жүзеге асыру (қажеттігіне қарай).
11. Бригада құрамында құбыржолдардың жер-ауа учаскесінде оқшаулағыш жабынын жөндеу.
12. Бригада құрамында технологиялық құбырлардың тіректерін реттеу.
13. Жөндеу жұмыстары аяқталғаннан кейін арматураның (шпиндельдің еркін жүруі, құбыр арматурасының тығыздығы) жұмысқа дайындығын тексеру.
14. Жабдықты (оның ішінде қысым реттегіштерін) және редукциялау пункттерінің автоматтарын жөндеуден кейін оларды реттеу және баптау жөніндегі жұмыстарды орындау.
15. Жөндеу жұмыстары аяқталғаннан кейін, газ реттегіш пунктінің қысым реттегіштерін жұмысқа қосу.
16. Жабдықты, құбыржолдарды, технологиялық блоктар мен қоршауларды бояуды (боялған жабынды қалпына келтіруді), сондай-ақ сәйкестендіру және ескерту белгілерін қалпына келтіру.
5-разряд
4-разрядтағы дағдыларға қосымша:
1. Құбырлардың ақаулы учаскелерін және ақаулы пішінді бөлшектерді кесу үшін кесу орындарын белгілеуді жүргізу.
2. Редукторларды, сақтандыру клапандарын, клапандар мен крандарды ауыстыруды жүзеге асыру
3. Газ тарату жүйелерінің жабдықтарын бөлшектеу/монтаждау және жөндеу кезінде слесарьлар бригадасын басқару.
4. Машиналар мен аппараттардың, агрегаттардың, технологиялық құбырлардың күрделі тораптары мен механизмдерін сәйкестендіруді орындау.
5. Жөндеу кезінде жабдықты реттеу.

Білімдер:
1. Дәнекерлеу ісінің негіздері.
2. Серіппелі механизмдерге қойылатын талаптар.
3. Күрделі тораптардың, механизмдердің, машиналардың, агрегаттардың, аппараттардың, технологиялық құбыржолдардың құрылғысы, жұмысты орындау бағыты және жұмыс істеу қағидаты.
4. Рұқсаттар мен отырғызу жүйесі, квалитеттер және квалитеттер бойынша кедір-бұдырлық параметрлері туралы жалпы мәліметтер.
5. Слесарь электр және пневматикалық құралдардың жұмыс принциптері.
6. Жабдықтың ақауларының пайда болу себептері мен жою тәсілдері.
7. Машиналар мен аппараттардың, агрегаттардың, технологиялық құбыржолдардың күрделі тораптары мен механизмдерін жөндеудің технологиялық операциялары.
8. Тораптар мен механизмдерді реттеу тәсілдері.
9. Қауіпсіздік техникасы, өнеркәсіптік қауіпсіздік, еңбекті және қоршаған ортаны қорғау жөніндегі қағидалар мен нормалар.
10. Өндірістік санитария және өрт қауіпсіздігі талаптары.
11. Жеке қорғаныс құралдарын пайдалану қағидалары.
12. Ішкі еңбек тәртібі.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 4:
Машиналар мен аппараттардың, агрегаттардың, технологиялық құбыржолдардың күрделі тораптары мен механизмдерін сынау

Машықтар:
5-разряд
4-разрядтағы дағдыларға қосымша:
1. Тығыздығын тексеруге және сынауға дайындауды жүргізу.
2. Жөндеу кезінде жабдықты сынау.
3. Газды редукциялау, есепке алу және таратудың технологиялық қондырғыларының күрделі жабдығының ақауларын қосалқы бөлшектер мен жиынтықтаушы бұйымдар жиынтығын пайдалана отырып жою.
4. Жөндеуден кейін күрделі жабдықты сығымдау және пайдалануға беру.
5. Сынақ жүргізу кезінде қызмет көрсетілетін жабдықтың жұмысының дұрыстығын бағалау.

Білімдер:
5 разряд
4-разрядтағы дағдыларға қосымша:
1. Гидравликалық сынақтар жүргізу кезінде құбырлар элементтерінің ақауларының тән белгілері
2. Машиналар мен аппараттардың, агрегаттардың, технологиялық құбыржолдардың күрделі тораптары мен механизмдерін сынауды жүргізу тәртібі.
3. Жетекті қозғалтқыштары бар сорғыларды, желдеткіштерді орталықтандыруды орындау тәртібі.
4. Гидравликалық, пневматикалық сынақтарды жүргізу жөніндегі нормативтік-техникалық құжаттамаға қойылатын талаптар.
5. Қауіпсіздік техникасы, өнеркәсіптік қауіпсіздік, еңбекті және қоршаған ортаны қорғау жөніндегі қағидалар мен нормалар.
6. Өндірістік санитария және өрт қауіпсіздігі талаптары.
7. Жеке қорғаныс құралдарын пайдалану қағидалары.
8. Ішкі еңбек тәртібі.
9. Дәрігерге дейінгі медициналық көмек көрсету негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Дербестік және жауапкершілік
Командада жұмыс істей білу
Зейінділік
Кəсіби біліктілік пен дағдыларды өз бетінше дамыту қабілеті
Мəселелерді шеше білу

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

ҚР ҚН 4.03-01-2011 "Газ тарату жүйелері", ҚР ЕЖ 4.03-101-2013 "Газ тарату жүйелері", МҚН 4.03-01-2003 "Газ тарату жүйелері", ТР ТС 032/2013 "Артық қысыммен жұмыс істейтін жабдықтардың қауіпсіздігі туралы".

СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

4

Газ объектілері жабдықтарын пайдалану жөніндегі техник

17. Кәсіптің карточкасы "Авариялық-қалпына келтіру жұмыстары слесары":

Топтың коды:

7126-9

Қызмет атауының коды:

7126-9-015

Кәсіптің атауы:

Авариялық-қалпына келтіру жұмыстары слесары

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

3

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:

-

БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

63-шығарылым. "Жұмыстар мен жұмысшы кәсіптерінің бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығын (63 -шығарылым) бекіту туралы" 2020 жылғы 10 қарашадағы № 441 Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің бұйрығы.
(нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 21626 болып тіркелген).
8-10 Параграфтар. Газ шаруашылығындағы авариялық- қалпына келтіру жұмыстарының слесары, 4-6 разряд

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
ТжКБ (жұмысшы кәсіптер)

Мамандық:
Газбен қамтамасыз ету жабдықтары мен жүйелерін құрастыру және пайдалану

Біліктілік:

Білім деңгейі:
негізгі орта білім

Мамандық:
-

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Жұмыс тәжірибесі және/немесе кәсіптік даярлық (білім беру ұйымы базасында кәсіптік даярлау бағдарламалары бойынша бір жылға дейінгі курстар немесе кәсіпорында оқыту)

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Талап етілмейді

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:

-

Қызметтің негізгі мақсаты:

Газ саласындағы жөндеу (авариялық) -қалпына келтіру жұмыстарын қамтамасыз ету

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Газ саласындағы объектілерде жөндеу- қалпына келтіру жұмыстарын жүргізу кезінде дайындық жұмыстарын орындау
2. Газ саласындағы авариялық-қалпына келтіру жұмыстарын орындау

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Газ саласындағы объектілерде жөндеу- қалпына келтіру жұмыстарын жүргізу кезінде дайындық жұмыстарын орындау



Дағды 1:
Газ саласы объектілерінде авариялық-қалпына келтіру жұмыстарын жүргізу кезінде тиеу-түсіру жұмыстарын орындау

Машықтар:
Барлық разрядтар үшін:
1. Тиеу-түсіру жұмыстарын орындау.
2. Тиеу-түсіру жұмыстарын жүргізу орындарында қорғау жəне қоршау құрылғыларын орнату.
3. Тасымалданатын жүктердің ауырлық орталығын көзбен анықтау.
4. Жүктерді, оның ішінде ауыр салмақты жəне габаритті емес жүктерді қауіпсіз ілмектеу жəне орнын ауыстыру тəсілдерін таңдау.
5. Жүктерді, оның ішінде ауыр салмақты жəне габаритті емес жүктерді ілмектеу жəне ілмектеу.
6. Көтергіш құрылыстардың жабдықтарын, жол-құрылыс жəне арнайы техниканы құрастыруды орындау.
7. Пайдалану алдында арқандар мен жүк ұстағыш құралдардың жарамдылығын тексеру.
8. Қол слесарлық құрал- саймандарымен жұмыс істеу.

Білімдер:
Барлық разрядтар үшін:
1. Тиеу-түсіру жұмыстарын орындау ережесі.
2. Көтеру-такелаж айлабұйымдарының құрылғысы жəне қолдану тəсілдері.
3. Жүктерді ілмектеу, көтеру, орнын ауыстыру ережесі мен тəсілдері.
4. Арқандардың, шынжырлардың, арқандардың мақсаты жəне қолдану ережесі.
5. Жүктерді көтеру жəне орнын ауыстыру кезінде қолданылатын жүк қармаушы айлабұйымдардың құрылымы мен жұмыс принципі.
6. Ілмектерді жалғау жəне байлау ережесі мен тəсілдері.
7. Ілмектерді пайдалану мерзімдері жəне олардың жүк көтергіштігі.
8. Көтергіш құрылыстардың, жол- құрылыс жəне арнайы техниканың құрылысы, мақсаты жəне құрастыру тəртібі.
9. Жабдықтарды, пайдаланылатын аспаптар мен құрылғыларды пайдалану жөніндегі ережелер, нұсқаулықтар.
10. Қауіпсіздік техникасы, өнеркəсіптік қауіпсіздік, еңбекті жəне қоршаған ортаны қорғау жөніндегі қағидалар мен нормалар.
11. Өндірістік санитария жəне өртке қарсы қауіпсіздік талаптары.
12. Жеке қорғану құралдарын пайдалану қағидалары.
13. Ішкі еңбек тəртібі.
14. Дəрігерге дейінгі медициналық көмек көрсету негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Газ саласы объектілерінде жөндеу-қалпына келтіру жұмыстарын жүргізу кезінде қосалқы жұмыстарды орындау

Машықтар:
Барлық разрядтар үшін:
1. Жалпы жəне арнайы мақсаттағы схемаларды, карталарды, сызбаларды жəне техникалық құжаттаманы оқу.
2. Құбырдың, жер асты коммуникацияларының нақты орналасқан жерін анықтау.
3. Балташы жұмыстарын орындау.
4. Қазаншұңқырлар мен траншеялар қабырғасын бекемдеу.
5. Газталдағыштар көмегімен метан мен ауыр көмірсутектердің концентрациясын анықтау.
6. Құдықтарда, қазаншұңқырларда жұмыс істейтіндерді сақтандыруды қамтамасыз ету.
7. Құдықтарда, қазаншұңқырларда жұмыс істейтіндерді сақтандыруды қамтамасыз ету.
8. Құбырларда орнатылған аспаптардың көрсеткіштерін есептеу.
9. Дренаждық жұмыстарды орындау.
10. Жабдықтарды, агрегаттар мен машиналарды, құбырларды жөндеуге жəне монтаждауға арналған құралдарды дайындау.
10. Қарапайым ұста жұмыстарын орындау.
11. Құбырларды, фасонды бөліктерді жəне бекіту құралдарын сұрыптау.
12. Тораптар мен механизмдерді бөлшектеуге, құрастыруға арналған қарапайым құралдарды пайдалану
13. Жабдықты, құрал-саймандарды тиісті жағдайда ұстау.

Білімдер:
Барлық разрядтар үшін:
1. Сызбаларды, карталарды жəне сызбаларды оқу ережесі.
2. Авариялық-қалпына келтіру жұмыстарын жүргізу кезінде қолданылатын жабдықтардың, құрал-саймандар мен құрылғылардың түрлері мен мақсаты.
3. Ағаш ұстасы, сырлау жəне сылау жұмыстарын орындау ережесі.
4. Траншеялар мен қазаншұңқырларды бекемдеу жəне қайта бекіту ережесі.
5. Құбырлардың, фасонды бөліктердің, бекіту құралдарының жəне құбыржолдар мен арматура бөлшектерінің түрлері.
6. Жер жұмыстарын қолмен жəне механизмдерді пайдалана отырып орындау тəртібі.
7. Аспаптарды (трассаны іздегіштерді) пайдалану ережесі).
8. Топырақ сипаттамасына байланысты траншея қабырғаларын бекіту түрлері.
9. Құдықтарда, қазаншұңқырларда жұмыс істейтіндерді сақтандыру тəсілдері мен құралдары.
10. Құбырларды жөндеуге шығару, жұмыстарды жүргізу жəне құбырларды пайдалануға енгізу үшін құбыр учаскелерін ажырату бойынша жұмыстарды жүргізу тəртібі.
11. Қарапайым ұсталық жұмыстарды орындау ережесі.
12. Еңбек қауіпсіздігі жəне еңбекті қорғау жөніндегі ережелер мен нормалар.
13. Өндірістік санитария жəне өртке қарсы қауіпсіздік талаптары.
14. Жеке қорғану құралдарын пайдалану қағидалары.
15. Ішкі еңбек тəртібі.
16. Дəрігерге дейінгі медициналық көмек көрсету негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Газ саласындағы авариялық-қалпына келтіру жұмыстарын орындау



Дағды 1:
Диаметрі 500 мм дейінгі төмен жəне орташа қысымды жұмыс істеп тұрған газ құбырларында жөндеу жұмыстарын орындау

Машықтар:
4 Разряд
1. Конденсат жинағыштан газконденсатын жою.
2. Крандарды майлау, газ құбырларын герметикалыққа сынау жүргізу, оларды үрлеу жəне булау.
3. Аварияны жою үшін жерасты газ құбырларының трассасы бойынша шурфтарды қазуды жүзеге асыру.
4. Тұрмыстық газ аппаратурасын, ас дайындау қазандықтарын, сұйытылған газдың топтық баллонды қондырғыларын, сондай- ақ газ тұтыну пештерінде жəне өнеркəсіптік, коммуналдық- тұрмыстық жəне ауыл шаруашылығы кəсіпорындары мен мекемелерінің басқа да агрегаттарында орнатылған газ жабдықтарын қалпына келтіру бойынша жөндеу жұмыстарын орындау.
5. Газды желіге қосу жəне газ жабдығын желіге қосу.

Білімдер:
4 Разряд
1. Тұрмыстық газ аппаратурасын, автоматикасы бар пəтерлік жылыту қазандықтарының, ас қорыту қазандықтарының жəне сұйытылған газдың топтық баллонды қондырғыларының құрылғысы, техникалық пайдалану жəне жөндеу ережесі.
2. Газды желіге қосу, газ жабдығын монтаждау жəне желіге қосу ережесі.
3. Газ құбырлары мен коммуникациялардың орналасу схемалары.
4. Қысыммен жұмыс істейтін резервуарлар мен басқа да ыдыстарды орнату жəне қауіпсіз пайдалану жөніндегі қазандық қадағалау ережесі.
5. Диаметрі 500 мм-ге дейінгі төмен жəне орташа қысымдағы жұмыс істеп тұрған газ құбырларының трассаларында авариялық- жөндеу жұмыстарын жүргізу ережесі.
6. Газ құбырларын үрлеу, булау жəне герметикалыққа сынау ережесі.
7. Авариялық газ құбырларында уақытша байпастарды орнату; шойын газ құбырларының кең ағынды қосылыстарында жөндеу жұмыстарын жүргізу жəне газ құбырларында муфталарды орнату тəсілдері.
8. Жерасты газ құбырларын монтаждау мен пайдаланудың техникалық шарттары.
9. Қауіпсіздік техникасы, өнеркəсіптік қауіпсіздік, еңбекті жəне қоршаған ортаны қорғау жөніндегі қағидалар мен нормалар.
10. Өндірістік санитария жəне өртке қарсы қауіпсіздік талаптары.
11. Жеке қорғану құралдарын пайдалану қағидалары.
12. Ішкі еңбек тəртібі.
13. Дəрігерге дейінгі медициналық көмек көрсету негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Диаметрі 500 мм-ден асатын төмен жəне орташа қысымдағы жəне диаметрі 500 мм-ге дейінгі жоғары қысымды жұмыс істеп тұрған газ құбырларында авариялық-жөндеу жұмыстарын орындайды

Машықтар:
5 разряд
4-разрядтағы дағдыларға қосымша:
1. Газ ағатын жерлерді оқшаулау.
2. Газ құбырларында тығыздағыш, күшейткіш, жапсырма муфталар мен бандаждарды орнату.
3. Жұмыс істеп тұрған газ құбырының трассасында үлгілік бөліктер мен жеке бөлшектерді дайындау жəне монтаждау.
4. Газ құбыры тораптарының жəне оның қиылыстарының эскиздерін дайындау.
5. Жер асты газ құбырларының орналасқан жерін анықтау, газ құбырының жай-күйін жəне оның оқшаулануын электрондық аспаптармен тексеру.
6. Қолданыстағы газ құбырларын кесу жəне бөлшектеу бойынша слесарлық жұмыстарды орындау.
7. Газ толтыру станцияларындағы (пункттеріндегі) аварияны жою бойынша жұмыстарды орындау жəне газ жабдығының пневмомеханикалық жəне электр автоматикасын қалпына келтіру.

Білімдер:
5 разряд
4-разрядтағы білімдерге қосымша:
1. Диаметрі 500 мм-ден асатын төмен жəне орташа қысымдағы жəне диаметрі 500 мм-ге дейінгі жоғары қысымды қоса алғанда, жұмыс істеп тұрған төмен жəне орташа қысымдағы газ құбырларында авариялық-жөндеу жұмыстарын жүргізу ережесі.
2. Жұмыс істеп тұрған газ құбырларында ойып жалғау жəне ауыстырып қосу тəсілдері мен ережесі; қысымды төмендетпей жұмыс істеп тұрған газ құбырларына ойып жалғауға арналған айлабұйымдардың құрылымы.
3. Газ құбырлары жəне олардағы құрылыстардың авариясынан кейін техникалық шарттар, герметикалығын сынау жəне пайдалануға беру қағидалары.
4. Газ құбырларының, газды редуциялау пункттерінің жəне электр қорғау қондырғыларының техникалық жəне ситуациялық схемалары.
5. Газ жабдығын куəландыру жəне сынау ережесі.
6. Диаметрі 500 мм асатын жоғары қысымды қолданыстағы газ құбырларында авариялық-жөндеу жұмыстарын жүргізу ережесі.
7. Жерасты газ құбырларындағы күрделі жабдықтардың конструктивтік ерекшеліктері жəне оны жөндеу ережесі.
8. Газ құбырларының сызбалары (жоспар, профиль, дəнекерлеу схемасы) жəне газ құбырларының күрделі тораптары мен қиылыстарының эскиздерін жасау қағидалары.
9. Газ реттеу пункттерінде газ жабдықтары мен автоматиканы баптау.
10. Электр қондырғыларында жұмыс жүргізу қағидалары.
11. Қауіпсіздік техникасы, өнеркəсіптік қауіпсіздік, еңбекті жəне қоршаған ортаны қорғау жөніндегі қағидалар мен нормалар.
12. Өндірістік санитария жəне өртке қарсы қауіпсіздік талаптары.
13. Жеке қорғану құралдарын пайдалану қағидалары.
14. Ішкі еңбек тəртібі.
15. Дəрігерге дейінгі медициналық көмек көрсету негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 3:
Диаметрі 500 мм асатын жоғары қысымды қолданыстағы газ құбырларында жəне металл емес газ құбырларында авариялық- жөндеу жұмыстарын орындайды

Машықтар:
6 разряд:
5-разрядтағы дағдыларға қосымша:
1. Тікелей трассада газ құбырының аса күрделі ірі фасонды бөліктері мен жекелеген бөлшектерін белгілеу, дайындау жəне монтаждау.
2. Жұмыс істеп тұрған газ құбырлары мен газ тұтыну жабдықтарындағы катодты, протекторлы жəне дренажды электр қорғау қондырғыларын, автоматика мен телемеханикалық құрылғыларды ажырату, ретке келтіру жəне қосу.
3. Газ жабдықтарын электрмен қорғау бойынша жұмыстар жүргізу.
4. Газгольдерлік станцияларда авариялық-қалпына келтіру жұмыстарын жүргізу.
5. Газ құбырының жай-күйін жəне оны диагностикалық аспаптармен оқшаулауды анықтау.
6. Аварияны жою, автоматика жəне телемеханика жабдықтарын баптау жəне іске қосу бойынша біліктілігі төмен персоналдың жұмысын басқару.

Білімдер:
6 разряд:
5-разрядтағы білімдерге қосымша:
1. Диаметрі 500 мм асатын жоғары қысымды қолданыстағы газ құбырларында жəне металл емес газ құбырларында авариялық- жөндеу жұмыстарын жүргізу ережесі.
2. Газ құбырлары мен электрлік қорғау қондырғыларының орналасу схемалары.
3. Қолданыстағы газ құбырларында кесу жəне ауыстырып қосу тəсілдері мен ережесі.
4. Қолданыстағы газ құбырларында ойып жалғау жəне ауыстырып қосу тəсілдері мен ережесі.
5. Жерасты газ құбырларындағы күрделі жабдықтардың конструктивтік ерекшеліктері жəне оны жөндеу ережесі.
6. Газ құбырларының сызбалары (жоспар, профиль, дəнекерлеу схемасы) жəне газ құбырларының күрделі тораптары мен қиылыстарының эскиздерін жасау қағидалары.
7. Телемеханика жəне автоматика жүйелерімен жабдықталған газ реттегіш станцияларда (пункттерде) жəне қазандықтарда газ жабдықтары мен автоматиканы баптау.
8. Электр қондырғыларында жұмыс жүргізу, телемеханика жəне автоматика жүйелерінің жабдықтары мен аппаратураларын баптау ережесі.
9. Күрделі бақылау-өлшеу жəне диагностикалық аспаптарды баптау жəне реттеу.
10. Қауіпсіздік техникасы, өнеркəсіптік қауіпсіздік, еңбекті жəне қоршаған ортаны қорғау жөніндегі қағидалар мен нормалар.
11. Өндірістік санитария жəне өртке қарсы қауіпсіздік талаптары.
12. Жеке қорғану құралдарын пайдалану қағидалары.
13. Ішкі еңбек тəртібі.
14. Дəрігерге дейінгі медициналық көмек көрсету негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Не рекомендуется

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Дербестік және жауапкершілік
Командада жұмыс істей білу
Зейінділік
Кәсіби біліктілік пен дағдыларды өз бетінше дамыту қабілеті
Мәселелерді шеше білу

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

ҚР ҚН 4.03-01-2011 "Газ тарату жүйелері", ҚР ЕЖ 4.03-101-2013 "Газ тарату жүйелері", МҚН 4.03-01-2003 "Газ тарату жүйелері", ТР ТС 032/2013 "Артық қысыммен жұмыс істейтін жабдықтардың қауіпсіздігі туралы".

СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

4

Газ объектілері жабдықтарын пайдалану жөніндегі техник

18. Кәсіптің карточкасы "Желілік қараушы":

Топтың коды:

8131-9

Қызмет атауының коды:

8131-9-163

Кәсіптің атауы:

Желілік қараушы

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

2

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:

-

БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

34-шығарылым. "Жұмыстар мен жұмысшы кәсіптерінің бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығын (34-шығарылым) бекіту туралы" 2020 жылғы 24 желтоқсандағы № 533 Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің бұйрығы. (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 21909 болып тіркелген).
7-8 Параграфтар. Желілік қараушы 3-4 разряд

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
негізгі орта білім

Мамандық:
-

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Талап етілмейді

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Талап етілмейді

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:

7126-2-002 - Желілік құбыр жүргізуші
7126-2-001 - Құбыр жүргізуші

Қызметтің негізгі мақсаты:

Магистральдық құбырлардың желілік бөлігінің техникалық жай-күйін тексеру

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Нормативтік- техникалық құжаттама талаптарына сəйкес мұнай жəне мұнай өнімдері құбырларының трассасын ұстау
2. Құбыр объектілерін ұстау

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Нормативтік- техникалық құжаттама талаптарына сəйкес мұнай жəне мұнай өнімдері құбырларының трассасын ұстау



Дағды 1:
Құбыр трассасын қарау

Машықтар:
3-разряд:
1. Құбыр трассасының бір тіректі учаскесін көзбен шолып қарауды орындау
2. Топырақ коррозиясынан және кезбе токтардан, су жинағыштардан, құдықтардан, тиек арматурасынан, байланыс желілерінен және ондағы басқа да құрылыстардан электр қорғау құрылғыларынсыз құбырдың бір жіпті учаскесін аралау және қызмет көрсету
3. Бөлінген белдеуде және күзет аймағында газдың, мұнайдың және мұнай өнімдерінің кемуі, зақымданулар, әртүрлі бұзушылықтар анықталған кезде аудандық басқармаларға немесе айдау станциясына жедел хабарлау
4. Желілік аралап қараушының журналына және құбырларды коррозиядан электр қорғау журналына жазба жүргізу
4-разряд:
3-разряд машықтарына қосымша:
1. Жағалау бекіністерінің, қоршаулардың, көп жіпті құбыр учаскелерінің іргетастарының жай- күйін деформациялардың, орын ауыстырулардың, салулардың, учаскелердің жалаңаштануының болуына тексеру және бағалауды орындау
2. Топырақ коррозиясынан және адаспа токтан электр қорғау құрылғысы бар көп желілі құбырының өзеннен күрделі ауамен өтетін өтпелері бар бір желілі учаскесінің, су жинағыштарды, құдықтарды, жаппа арматурасын, байланыс, дабылдату желісін және сондағы өзге де құрылғыларды аралап қарау және қызмет көрсету

Білімдер:
3-разряд:
1. Магистральдық құбырларды техникалық пайдалану қағидалары мен тəртібі.
2. Бөлінген белдеуді жəне күзет аймағын қадағалау қағидалары.
3. Магистральдық құбырдың бекітілген учаскесінің технологиялық схемасы.
4. Өз учаскесіндегі крандар мен ысырмалардың конструкциясы жəне оларға қызмет көрсету.
5. Телемеханиканың бақылау пункттерін және электрлік химиялық қорғау объектілерін қадағалауды жүзеге асыру.
6. Ішкі еңбек тəртібінің тəртібі, ережелері еңбек қауіпсіздігі жəне еңбекті қорғау, өндірістік санитария, өрт қауіпсіздігі талаптары
4-разряд:
3-разряд білімдеріне қосымша:
1. Бір желілік немесе көпжіпті құбыр трассасының бекітілген учаскесі жəне ондағы құрылыстардың орналасуы.
2. Телемеханиканың бақылау пункттерінің жəне электрхимиялық қорғау объектілерінің құрылысы.
3. Топырақ пен топырақтың құрылымы мен құрамы, топырақты шайылудан қорғау тəсілдері, жылжымалы топырақты бекіту, трасса бойындағы судың ағуын болдырмау, құбырдың қорғау аймағында жыралар мен шұңқырлардың өсуі.
4. Аумақтарды санитарлық күтіп- ұстауға қойылатын талаптар.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Құбыр трассасындағы қосалқы жұмыстар

Машықтар:
3-разряд:
1. Белгілерді, жазуларды, плакаттарды, тақтайшаларды, бұғаттау жəне сигнал беретін құрылғыларды орнату.
2. Құбырлардың желілік бөлігінде конструктивтік элементтердің лак- бояу жұмыстарын орындау.
3. Ағаш-бұта өсімдіктерінен, бөгде заттардан тазарту үшін желілік бекіту арматурасының учаскелерін анықтау, шөпті шабу.
4. Жұмыстар орындалғаннан кейін аумақ пен үй-жайларды ретке келтіру.
5. Берілген жолақта шурф қазу, талдарды қырқу жəне шөпті шабу, жаға бекімелерін, бұта торларын, тас үйіндерді түзету.
6. Өзіне бекітілген көлікке қызмет көрсету жəне оның сақталуына жауаптылық.
4-разряд:
3-разряд машықтарына қосымша:
1. Өрме клеткаларын, тас сызбаларын, одерновкаларды жəне т. б. жасай отырып, жыраларды, жағалауларды нығайту бойынша жұмыстарды орындау.
2. Құбырдың күзет аймағында бөгде заттарды жою, өскіндерді, бұталар мен ағаштарды кесу жөніндегі жұмыстарды орындау.
3. Кран алаңдарының қоршауларын, құбыр ішілік құрылғыларды іске қосу жəне қабылдау алаңдарын, үрлеу жəне сору шамдарының тірек тумбаларын, құдықтарды, километрлік бағаналар айналасындағы көпірлерді, іргетастарды, бекітпе тіректерін жөндеуді орындау.
4. Су өткізу құрылыстарын жөндеуді орындау.
5. Құбырлардың авариялық қорының стеллаждарын қалпына келтіру бойынша жұмыстарды орындау.
6. Трассадағы құрылғыларға, оның ішінде құдықтар мен блок- пост ғимараттарына ағымдық жөндеу жүргізу.

Білімдер:
3-разряд:
1. Қорғау аймақтарына нормативтік- техникалық құжаттаманың талаптары.
2. Байланыс жəне сигнал беру құралдарын пайдалану тəртібі.
3. Қаріптер нысанына жəне құбырлардың трассаларын, бөгде ұйымдардың коммуникацияларымен қиылысуларды, табиғи жəне жасанды кедергілерді, репер белгілерін, ескерту жазбаларын, плакаттарды, тақтайшаларды, блоктау жəне сигнал беру құрылғыларын белгілеу белгілерінің түстік рұқсатына қойылатын талаптар.
4. Құбыр жолдары трассасын белгілеу белгілерін, бөгде ұйымдардың коммуникацияларымен қиылысуларды, табиғи жəне жасанды кедергілерді, қоршауларды, ескерту белгілерін, плакаттарды, жазуларды орнату орындары.
5. Жазуларды, оның ішінде трафареттерді пайдалана отырып бояу жəне жағу ережесі.
6. Тазалауға арналған ерітінділердің құрамы жəне бояу кезінде қолданылатын құралдарды, жаққыштарды жуу жəне тазалау тəсілдері.
7. Слесарлық іс негіздері.
4-разряд (3-разряд білімдеріне қосымша:
1. Жағалық бекіністерді, өрме клеткаларын, тас сызбаларын, одерновкаларды жəне т. б. құру тəсілдері.
2. Жер жұмыстарын орындау тəртібі.
3. Құбыр трассасын ағаш-бұта өсімдіктерінен тазарту тəсілдері.
4. Уақытша құрылыстарды, стеллаждарды орналастыру тəсілдері.
5. Өзендер мен құдықтардың көп жіпті өткелдерінде ауыстырып қосу схемасы.
6. Слесарлық іс.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Құбыр объектілерін ұстау



Дағды 1:
Мұнай жəне мұнай өнімдері құбырлары объектілерінің техникалық жай-күйін техникалық жарамды күйде қарау, бақылау жүргізу жəне қолдау

Машықтар:
3-разряд:
1. Құдықтарды тексеру.
2. Құбырлардың магистральдық бөлігінің əуе өткелдерін қарау.
3. Құбыр жəне сақтандырғыш арматураны тексеру.
4-разряд:
3-разряд машықтарына қосымша:
1. Құбырдың жəне трассаның, жабдық жұмысының жай-күйінің нормалары мен ережелерінен ауытқуларды анықтау.
2. Құбырлардың, материалдар мен құралдардың авариялық қорының жағдайын бағалау.
3. Бөгде ұйымдардың көп жіпті құбыр учаскесінің күзет аймағында жұмыс жүргізуді бағалауы.
4. Сыртқы белгілері бойынша мұнай мен мұнай өнімдерінің ағып кету орындарын анықтау.

Білімдер:
3-разряд:
1. Бақылау-өлшеу аспаптарының құрылысы мен мақсаты.
2. Өз учаскесіндегі крандар мен ысырмалардың конструкциясы жəне оларға қызмет көрсету.
3. Магистральдық құбырлар мен оның құрылыстарының мақсаты.
4. Мұнай, мұнай өнімдері мен газдың физикалық жəне химиялық қасиеттері.
5. Бекіту арматурасын ашу жəне жабу жəне оның герметикалығын тексеру кезіндегі операциялардың кезектілігі.
6. Құбыр арматурасының түрлері, мақсаты, құрылысы, пайдалану ережелері, техникалық, конструктивтік ерекшеліктері мен
Сипаттамалары.
7. Құбырлар учаскелерінің конструктивтік жəне технологиялық сипаттамалары.
8. Магистральдық құбыр объектілерін жоспарлы тексерулердің құрамы, тəртібі жəне орындалу мерзімділігі.
4-разряд:
3-разряд білімдеріне қосымша:
1. Құбыр арматурасының, құбырдың желілік бөлігінің жабдықтарының түрлері, мақсаты, құрылысы, пайдалану, техникалық қызмет көрсету жəне жөндеу ережесі, техникалық, конструктивтік ерекшеліктері мен сипаттамалары.
2. Қорғау аймақтарына нормативтік-техникалық құжаттаманың талаптары.
3. Құбыр арматурасының герметикалығының белгілері.
4. Күзет аймағында ақаулар, ауытқулар, бұзушылықтар, шайылулар, зақымданулар анықталған жағдайдағы іс-қимыл тəртібі.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Аспаптардың көрсеткіштерін есепке алу

Машықтар:
3-4 разрядтар:
1. Аспаптардың көрсеткіштерін алу.
2. Тиісті журналдарда жазба жүргізу, деректерді беру, ауысымды қабылдау-тапсыру бойынша жұмыстарды орындау.
3. Өз құзыреті шегінде есепке алу құралдарын пайдалану.
4. Байланыс жəне сигнал беру құралдарын пайдалану.

Білімдер:
3-4 разрядтар:
1. Магистральдық мұнай құбырында орнатылған аспаптардың сипаттамалары.
2. Құжаттарды ресімдеу, ауысымды қабылдау-тапсыру тəртібі.
3. Байланыс құралдарын пайдалану ережесі.
4. Өндірістік сигнал берудің жұмыс принципі.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жауапкершілік
Зейінділік
Орындаушылық

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1. ҚР СТ 3362-2019 "Магистральдық мұнай құбырлары. Техникалық пайдалану";
2. Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрінің 2014 жылғы 30 желтоқсандағы № 354 бұйрығымен бекітілген магистральдық құбырларды пайдалану кезінде өнеркәсіптік қауіпсіздікті қамтамасыз ету қағидалары (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу Тізілімінде № 10240 болып тіркелген);
3. ҚР СТ 2079-2010 "Магистральдық мұнай құбырлары. Газ қауіпті жұмыстарды қауіпсіз жүргізуді ұйымдастыру";
4. ҚР СТ 2080-2022 "Магистральдық мұнай құбырлары. Өрт қауіпсіздігі";
5. ҚР СТ 2081-2011 "Магистральдық мұнай құбырлары. Пайдалану кезіндегі қауіпсіздік талаптары".

СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

3

Желілік құбыр жүргізуші

19. Кәсіптің карточкасы "Газ жабдықтарын пайдалану және жөндеу жөніндегі слесарь":

Топтың коды:

7126-9

Қызмет атауының коды:

7126-9-020

Кәсіптің атауы:

Газ жабдықтарын пайдалану және жөндеу жөніндегі слесарь

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

2

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:

-

БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

63-шығарылым. "Жұмыстар мен жұмысшы кәсіптерінің бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығын (63 -шығарылым) бекіту туралы" 2020 жылғы 10 қарашадағы № 441 Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің бұйрығы.
(нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 21626 болып тіркелген).
2 Параграф. Газ жабдығын пайдалану жəне жөндеу жөніндегі слесарь, 2 разряд

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
негізгі орта білім

Мамандық:
-

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Талап етілмейді

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Талап етілмейді

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:

7126-9-017 - Технологиялық және газ жабдықтарын пайдалану және қызмет көрсету жөніндегі слесарь
7126-9-018 - Технологиялық жабдықтарды жөндеу және қызмет көрсету жөніндегі слесарь

Қызметтің негізгі мақсаты:

Газ тарату жүйелерінің газ жабдықтарының сенімді және тиімді жұмыс істеуін қамтамасыз ету

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Газ тарату жүйелері жабдықтарының жұмысын қамтамасыз ету

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Газ тарату жүйелері жабдықтарының жұмысын қамтамасыз ету



Дағды 1:
Газ тарату жүйелері жабдықтарының техникалық жай-күйі мен жұмыс қабілеттілігін бақылау

Машықтар:
2-Разряд
1. Техникалық құжаттаманы, маршрут карталарды және технологиялық схемаларды оқу.
2. Қолмен жұмыс істейтін слесарь құралдарымен жұмыс істеу.
3. Газды редукциялау, есепке алу және таратудың технологиялық қондырғылары жабдықтарының (тазалау тораптары, құбыр және қорғаныс арматурасы, технологиялық газ құбырлары), ғимараттар мен құрылыстардың техникалық жай-күйін, аспаптардың, өрт сөндіру жарақтарының жай-күйін аралап (белгіленген маршрут бойынша) және көзбен қарап тексеру.
4. Өндірістік үй-жайлар мен сыртқы қондырғылардың газдануына тексеру жүргізу.
5. Жарықтандыру жүйесінің (оның ішінде авариялық) жұмыс істеуін, жылыту жабдығының техникалық жай-күйі мен ақаусыздығын тексеруді жүргізу.
6. Қоршаулардың, аумақтың жай-күйін және ең аз қашықтықтағы аймақтардың сақталуын бақылауды жүзеге асыру.
7. Желдету жүйелерінің (желдеткіштер, ауа арналары, кері қорғаныс клапандары, дефлекторлар) жұмысын тексеру.
8. Технологиялық жабдықта газдың шығуының болмауына, герметикалығына, газды есепке алу және тарату, редукциялау пункттерінің ішкі құбырларының қосылыстарын және аспаптар мен өлшеу құралдарын қосу орындарына тексеру жүргізу.
9. Пломбалардың (байпас желісінде, қауіпсіздік клапанында) болуы мен сақталуын тексеру.
10. Газды редукциялау, есепке алу мен таратудың технологиялық қондырғысы жабдықтарының жұмыс параметрлерін манометрлердің, термометрлердің, газдың қысымы мен шығынының датчиктерінің көрсеткіштері бойынша бақылауды жүзеге асыру.
11. Газды редукциялау, есепке алу мен тарату қондырғысының технологиялық байланыстырудағы құбыр арматурасының жұмысын тексеру.
12. Бақылау-өлшеу аспаптары мен автоматиканың (БӨАА) (қорғаныс автоматикасы, телемеханика жүелері, күзет және өрт дабылы) жұмысын тексеруді жүзеге асыру.
13. Газды есепке алудың өлшем құралдары және газды редукциялаудың технологиялық қондырғыларында орнатылған өлшем құралдарының жұмысқа қабілеттілігін бақылауды жүзеге асыру.
14. Газды редукциялау, есепке алу және таратудың технологиялық қондырғылары жабдықтарының жұмысындағы ақауларды анықтау
15. Жабдықтың жұмысында анықталған ауытқулар туралы тікелей басшыға, диспетчерге хабарлау.
16. Газды редукциялау пункттері жабдықтарының техникалық жағдайы бойынша жедел және пайдалану құжаттамасын жүргізу.

Білімдер:
2-Разряд
1. Слесарлық жұмыстардың негізгі әдістері.
2. Қызмет көрсетілетін жабдықтардың жай-күйін сипаттайтын белгілер.
3. Жабдықтарды, пайдаланылатын құралдар мен құрылғыларды пайдалану ережелері, нұсқаулары.
4. Бақылау-өлшеу құралдарын, механизмдер мен құрылғыларды белгілеу және пайдалану қағидалары.
5. Газды редукциялау пункттері жабдықтарының техникалық жағдайы бойынша жедел және пайдалану құжаттамасын жүргізу тәртібі.
6. Қауіпсіздік техникасы және еңбекті қорғау жөніндегі ережелер мен нормалар.
7. Өндірістік санитария және өртке қарсы қауіпсіздік талаптары.
8. Жеке қорғаныс құралдарын пайдалану ережелері.
9. Ішкі еңбек тәртібі.
10. Дәрігерге дейінгі медициналық көмек көрсету негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Газ тарату жүйелері жабдықтарының берілген жұмыс режимін қамтамасыз ету

Машықтар:
2-Разряд
1. Күрделі емес конфигурацияда тығыздағыш прокладкалар дайындау.
2. Жабдықтарды, құралдарды, қондырғыларды тиісті жағдайда ұстау.
3. Газды редукциялау, есепке алу және тарату технологиялық қондырғылары жабдықтарының жұмыс режимінің сақталуын бақылауды жүзеге асыру.
4. Газды редукциялау, есепке алу және тарату технологиялық қондырғылары жабдықтарының жұмыс режимінің бұзылуын жою.
5. Газды редукциялау, есепке алу және таратудың технологиялық қондырғылары жабдықтарының қауіпті жұмыс режимдерінің, авариялық жағдайлардың және авариялардың алдын алу жөніндегі шараларды қабылдау.
6. Апаттарды жою жоспарына сәйкес апаттық жағдайлар туындаған кездегі іс-қимылдарды орындау.
7. Газды редукциялау, есепке алу және таратудың технологиялық қондырғылары жабдықтарының жұмыс режимдері бойынша жедел құжаттама жүргізу.

Білімдер:
2-Разряд
1. Жеке тораптар мен арматуралардың құрылғысы.
2. Қызмет көрсетілетін жабдықтардың принципті технологиялық схемалары.
3. Газ жабдықтарын пайдалану, қолданылатын құралдар мен құрылғылар бойынша ережелер, нұсқаулар.
4. Газ реттеу пункттерінің құрылғысы, жұмыс принципі, жабдықтарын баптау тәртібі.
5. Апаттық жағдайларды оқшаулау және жою жөніндегі іс-қимылдар жоспары мен тәртібі.
6. Қауіпсіздік техникасы және еңбекті қорғау жөніндегі ережелер мен нормалар.
7. Өндірістік санитария және өртке қарсы қауіпсіздік талаптары.
8. Жеке қорғаныс құралдарын пайдалану ережелері.
9. Ішкі еңбек тәртібі.
10. Дәрігерге дейінгі медициналық көмек көрсету негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Дербестік және жауапкершілік
Командада жұмыс істей білу

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

ҚР ҚН 4.03-01-2011 "Газ тарату жүйелері",
ҚР ЕЖ 4.03-101-2013 "Газ тарату жүйелері",
МҚН 4.03-01-2003 "Газ тарату жүйелері",
ТР ТС 032/2013 "Артық қысыммен жұмыс істейтін жабдықтардың қауіпсіздігі туралы".

СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

4

Газ объектілері жабдықтарын пайдалану жөніндегі техник

3

Газ жабдықтарын пайдалану және жөндеу жөніндегі слесарь

20. Кәсіптің карточкасы "Жерасты газ құбырларын пайдалану және жөндеу жөніндегі слесарь":

Топтың коды:

7126-9

Қызмет атауының коды:

7126-9-021

Кәсіптің атауы:

Жерасты газ құбырларын пайдалану және жөндеу жөніндегі слесарь

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

2

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:

-

БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

63-шығарылым. "Жұмыстар мен жұмысшы кәсіптерінің бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығын (63 -шығарылым) бекіту туралы" 2020 жылғы 10 қарашадағы № 441 Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің бұйрығы. (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 21626 болып тіркелген).
14 Параграф. Жер асты газ құбырларын пайдалану жəне жөндеу жөніндегі слесары, 2 разряд

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
негізгі орта білім

Мамандық:
-

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Талап етілмейді

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Талап етілмейді

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:

-

Қызметтің негізгі мақсаты:

Жерасты газ құбырларын мен олардағы құрылыстарды пайдалану және техникалық қызмет көрсету

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Газ құбырлары мен олардағы құрылыстардың жай-күйін тексеру
2. Жерасты газ құбырлары мен олардағы құрылыстарға техникалық қызмет көрсету және жөндеу

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Газ құбырлары мен олардағы құрылыстардың жай-күйін тексеру



Дағды 1:
Газ құбырлары мен олардағы құрылыстарды тексеру

Машықтар:
Барлық разрядтар үшін:
1. Атқарушы түсірілімдерді, газ құбырларын тексеріп шығудың
технологиялық сызбалары мен маршруттық карталарын, жерасты газ құбырларының тану белгілері мен байламдарын оқу.
2. Газ құбырларының қызмет көрсетілетін учаскесін ресімдеу мен күтіп-ұстауда нормативтік талаптарға сəйкессіздіктерді анықтау.
3. Жерасты құбырының жер бетіне шығуы мүмкін жерлердегі жер жамылғысының жай-күйін бағалау.
4. Жоғары қысымды құбыр жəне сақтандырғыш арматураның, крандарды басқару жүйесінің командалық аспаптар
клапандарының техникалық жағдайын анықтау.
5. Құдықтардың, кран жəне алау алаңдарының, авариялық қор алаңдарының жай-күйін бағалау.
6. Жақын маңдағы ғимараттардың құдықтарында, бақылау құбырларында, жертөлелерінде газды ауа ортасының. сынамаларын алу.
7. Жеке қорғаныс құралдарын қолдану.
8. Газ құбырларын тексеру нəтижелерінің жазбаларын жүргізу.

Білімдер:
Барлық разрядтар үшін:
1. Газ құбырларын ресімдеуге жəне күтіп-ұстауға нормативтік құқықтық актілердің, техникалық құжаттаманың жəне өкімдік құжаттардың талаптары.
2. Жоспарлы тексерулердің құрамы, тəртібі жəне орындалу мерзімділігі.
3. Тасымалданатын өнімнің физикалық жəне химиялық қасиеттері.
4. Күзет аймағында жəне ең аз қашықтық аймағында газдың шығып кетулері, ақаулар, бұзушылықтар, шайылып кетулер, құбырлар трассасында зақымданулар анықталған жағдайдағы іс-қимыл тəртібі.
5. Қауіпсіздік техникасы, өнеркəсіптік қауіпсіздік, еңбекті жəне қоршаған ортаны қорғау жөніндегі қағидалар мен нормалар.
6. Өндірістік санитария жəне өртке қарсы қауіпсіздік талаптары.
7. Жеке қорғану құралдарын пайдалану қағидалары.
8. Ішкі еңбек тəртібі.
9. Дəрігерге дейінгі медициналық көмек көрсету негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Жерасты газ құбырлары мен олардағы құрылыстардың жай-күйін бақылау

Машықтар:
Барлық разрядтар үшін:
1. Газ құбырларындағы газдың шығып кетуін анықтау.
2. Құбыржолдары мен құбыр арматурасында орнатылған аспаптардың көрсеткіштерін алу.
3. Газ талдағыштарын, ағыс іздегіштерді, трасса іздегіштерді, өзге де аспаптар мен өлшеу құралдарын қолдану.
4. Байланыс жəне сигнал беру құралдарын пайдалану.

Білімдер:
Барлық разрядтар үшін:
1. Құбыр орнының нормативтік тереңдігі.
2. Құбырдағы рұқсат етілген жұмыс қысымы.
3. Құбыржолдары мен құбыр арматурасында орнатылған бақылау- өлшеу аспаптарының мақсаты мен сипаттамасы.
4. Байланыс жəне сигнал беру құралдарын пайдалану тəртібі.
5. Газ құбырларындағы газдың шығуын анықтау қағидалары.
6. Газ талдағыштарды, ағыс іздегіштерді, трасса іздегіштерді, өзге де аспаптарды жəне өлшеу құралдарын пайдалану құрылғылары мен қағидалары.
7. Еңбек қауіпсіздігі жəне еңбекті қорғау жөніндегі ережелер мен нормалар.
8. Өндірістік санитария жəне өртке қарсы қауіпсіздік талаптары.
9. Жеке қорғану құралдарын пайдалану қағидалары.
10. Ішкі еңбек тəртібі.
11. Дəрігерге дейінгі медициналық көмек көрсету негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Жерасты газ құбырлары мен олардағы құрылыстарға техникалық қызмет көрсету және жөндеу



Дағды 1:
Жөндеу жұмыстарын жүргізу кезінде қосалқы жəне жəне слесарлық жұмыстарды орындау, оқшаулаудың зақымдалған орындарын қалпына келтіру, кесу жəне жұмыс істеп тұрған газ құбырларын ауыстыру

Машықтар:
2 Разряд
1. Жер асты газ құбырлары мен олардағы құрылыстарға қызмет көрсету: коверлер, құдықтар, конденсат жинағыштар, гидротығындар.
2. Құдықтарды желдету.
3. Ескерту белгілерін орнату.
4. Жөндеу, оқшаулардың зақымданған жерлерді, ойып жалғауды қалпына келтіруде қосымша жəне слесарьлық жұмыстарды
орындау жəне істеп тұрған газ құбырларын қайта қосу.

Білімдер:
2 разряд
1. Трассалардың қызмет көрсетілетін учаскелеріндегі газ құбырлары мен басқа да жерасты құрылыстарының жанындағы коммуникациялары.
2. Газ құбырларында газдың шығуын анықтау ережесі.
3. Ковер орнатуға қойылатын техникалық талаптар.
4. Газдалған құдықтарды желдету тəсілдері.
5. Газталдағыштардың құрылғысы жəне пайдалану ережесі.
6. Еңбек қауіпсіздігі жəне еңбекті қорғау жөніндегі ережелер мен нормалар.
7. Өндірістік санитария жəне өртке қарсы қауіпсіздік талаптары.
8. Жеке қорғану құралдарын пайдалану қағидалары.
9. Ішкі еңбек тəртібі.
10. Дəрігерге дейінгі медициналық көмек көрсету негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Дербестік және жауапкершілік
Зейінділік
Кәсіби біліктілік пен дағдыларды өз бетінше дамыту қабілеті
Қолданыстағы опциялар жиынтығынан ең жақсы әдістерді таңдау мүмкіндігі

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

ҚР ҚН 4.03-01-2011 "Газ тарату жүйелері", ҚР ЕЖ 4.03-101-2013 "Газ тарату жүйелері", МҚН 4.03-01-2003 "Газ тарату жүйелері", ТР ТС 032/2013 "Артық қысыммен жұмыс істейтін жабдықтардың қауіпсіздігі туралы".

СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

5

Газ жабдығын жөндеу және қызмет көрсету шебері

4

Газ объектілері жабдықтарын пайдалану жөніндегі техник

4-ші тарау. Кәсіптік стандарттың техникалық деректері

      21. Мемлекеттік органның атауы:

      Қазакстан Республикасының Энергетика министрлігі

      Орындаушы: Сағатұлы Ілияс;

      E-mail: I.sagatuly@energo.gov.kz;

      Телефоны: +7 (717) 278 69 54.

      Әзірлеуге қатысатын ұйымдар (кәсіпорындар):

      Қазақстан Республикасы Энергетика министрлігі

      Орындаушылар:

      "QAZAQGAZ AIMAQ" АҚ

      Орындаушылар:

      Шафрай Ольга Игоревна, +7 (717) 255 89 60, o.shafray@aimaq.kz

      22. Кәсіптік біліктілік жөніндегі салалық кеңес: №2-2026 , 19.06.2026 ж.

      23. Кәсіптік біліктілік жөніндегі ұлттық орган: 29.06.2026 ж.

      24. "Атамекен" Қазақстан Республикасының Ұлттық кәсіпкерлер палатасы: -

      25. Нұсқа нөмірі және шығарылған жылы: Нұсқа 2, 2025 ж.

      26. Болжамды қайта қарау күні: 31.12.2028 ж.

  Қазақстан Республикасы
Энергетика министрінің
міндетін атқарушы
2026 жылғы 5 қазандағы
№ 364-н/қ Бұйрыққа
8-қосымша
Қазақстан Республикасы
Энергетика министрі
2024 жылғы 23 желтоқсандағы
№ 479 бұйрығына
14-қосымша

Кәсіптік стандарт: "Газ тасымалын басқару"

1-ші тарау. Жалпы ережелер

      1. Кәсіптік стандарттың қолдану аясы: "Газ тасымалдауды басқару" кәсіптік стандарты Қазақстан Республикасының "Кәсіби біліктіліктер туралы" Заңының 5-бабына сәйкес әзірленді және ол магистральдық газ тасымалдау саласында жұмысшылардың кәсіби біліктілігін тану, еңбек мазмұнын айқындау, біліктілікті тәуелсіз бағалауды жүргізу және кадрлық әрі өндірістік жоспарлау міндеттерін шешу үшін қолданылады.

      2. Осы кәсіптік стандартта мынадай терминдер, анықтамалар мен қысқартулар қолданылады:

      1) Газ айдаушы агрегат – газ құбырлары мен жерасты газ қоймаларындағы компрессорлық станцияларда табиғи газды сығуға арналған агрегат.

      2) Газ тарататын станция – газды тарату және қысымын реттеу жүйелерінен, орнатылған жабдықтар мен құрылғылар кешенінен тұратын нысан. Газ тарататын станциялар газ тарату жүйелерінің құрамына кіреді;

      3) Газды тасымалдау – шикі немесе тауарлық газды газ құбырлары арқылы айдау процесі;

      4) Компрессор станциясы – газды өндіру, тасымалдау және сақтау кезінде газдың қысымын арттыруға арналған құрылыстар мен жабдықтар кешені;

      5) Магистральдық газ құбыры – тауарлық газды тасымалдауға арналған, бір немесе бірнеше құбыр желісінен және қысымды реттейтін, телеуправление мен байланыс құралдарынан тұратын инженерлік құрылым. Объектілер құрамы жобалық құжаттама мен техникалық регламенттердің талаптарымен анықталады;

      6) Магистральдық құбырды пайдалану – магистральдық құбырдың үздіксіз, тиімді және талапқа сай жұмыс істеуін қамтамасыз етуге қажетті қызмет түрлері, оның ішінде техникалық қызмет көрсету, жөндеу, техникалық диагностикалау және жедел-диспетчерлік басқару кіреді;

      7) SCADA – автоматтандырылған нысандардың жұмысын үздіксіз бақылауға, басқаруға және ақауларға дер кезінде әрекет етуге мүмкіндік беретін бағдарламалық жүйе.

      3. Осы кәсіптік стандартта мынадай қысқартулар қолданылады

      1) АЖҚ – аварияларды жою қағидалары

      2) ӘӨБ – әкімшілік-өндірістік бақылау

      3) БТБА – Бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығы

      4) ГАА – газ айдаушы агрегат

      5) ГТС – газ тарату станциясы

      6) ҒЗТКЖ – ғылыми-зерттеу және тәжірибелік-конструкторлық жұмыстар

      7) ДТ – диагностикаға дейінгі тексеру

      8) ЖӨБ – желілік-өндірістік басқару

      9) КС – компрессор станциясы

      10) ҚР ТР – Қазақстан Республикасының техникалық регламенті

      11) МГҚ – магистральдық газ құбыры

      12) МТР – материалдық-техникалық ресурстар

      13) ӨҚ – өлшеу қондырғысы

      14) ӨҚжТШ – өндірістік қажеттіліктер мен технологиялық шығындар

      15) СБШ – салалық біліктілік шеңбері

      16) ТҚК – техникалық қызмет көрсету

2-ші тарау. Кәсіптік стандарттың паспорты

      4. Кәсіптік стандарттың атауы: Газ тасымалын басқару

      5. Кәсіптік стандарттың коды: H49500162

      6. ЭҚЖЖ секциясын, бөлімін, тобын, сыныбын және кіші сыныбын көрсету:

      H Көлік және қоймалау

      49 Құрлық және құбырмен жүретін көліктің қызметі

      49.5 Құбыр көлігінің қызметі

      49.50 Құбыр көлігінің қызметі

      49.50.0 Құбыр көлігінің қызметі

      7. Кәсіптік стандарттың қысқаша сипаттамасы: "Газ тасымалын басқару" кәсіби стандарты газды өндіру көздерінен тұтынушыларға дейін тасымалдау процестерін ұйымдастырумен және басқарумен айналысатын мамандардың құзыреттері мен кәсіби дағдыларына қойылатын талаптарды айқындайды. Кәсіби стандарт газ құбырларына техникалық қызмет көрсету, газ сапасын бақылау, қауіпсіздікті қамтамасыз ету және тасымалдау процестерінің экономикалық тиімділігі сияқты негізгі қызмет салаларын қамтиды.

      8. Кәсіптер карточкаларының тізімі:

      1) Өндірістік-техникалық бөлімнің бастығы - 6 СБШ-нің деңгейі

      2) Газды есепке алу жөніндегі инженер - 6 СБШ-нің деңгейі

      3) Өндірісті басқаруды ұйымдастыру жөніндегі инженер - 6 СБШ-нің деңгейі

      4) Желілік-өндірістік басқарманың бастығы - 6 СБШ-нің деңгейі

      5) Өндірістік-техникалық қызмет бастығы - 6 СБШ-нің деңгейі

      6) Өндіріс инженері - 6 СБШ-нің деңгейі

3-ші тарау. Кәсіптер карточкалары

9. Кәсіптің карточкасы "Өндірістік-техникалық бөлімнің бастығы":

Топтың коды:

1329-1

Қызмет атауының коды:

-

Кәсіптің атауы:

Өндірістік-техникалық бөлімнің бастығы

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

6

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:

-

БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

Басшылар, мамандар және басқа да қызметшілер лауазымдарының біліктілік анықтамалығы "Басшылар, мамандар және басқа да қызметшілер лауазымдарының біліктілік анықтамалығын бекіту туралы" 2020 жылғы 30 желтоқсандағы № 553 Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің бұйрығы. (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 22003 болып тіркелген).
§ 74. Өндірістік (өндірістік-техникалық) бөлімнің бастығы

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Өндірістік және өңдеу салалары

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Инженерия және инженерлік іс

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Өндірісті жедел басқару бойынша жұмыс өтілі кемінде 5 жыл

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Талап етілмейді

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:

-

Қызметтің негізгі мақсаты:

Тауарлық газды газ тарату жүйесі бойынша тасымалдау процесінің тиімді және үздіксіз жұмыс істеуін қамтамасыз ету

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Тауарлық газды газ тарату жүйесі бойынша тасымалдаудың өндірістік процесін ұйымдастыру
2. Пайдалану процесін жедел басқару және бақылау
3. Газ тарату жүйесін дамыту

Қосымша еңбек функциялары:

1. Газбен жабдықтау қызметтеріне қолжетімділікті қамтамасыз ету

Еңбек функциясы 1:
Тауарлық газды газ тарату жүйесі бойынша тасымалдаудың өндірістік процесін ұйымдастыру



Дағды 1:
Өндіріс процесін жоспарлау

Машықтар:
1 Ұйым және оның бөлімшелері бойынша регламенттік Жұмыстардың өндірістік бағдарламалары мен күнтізбелік кестелерін әзірлеуге, оларды жоспарланған кезең ішінде түзетуге, жедел-өндірістік жоспарлау үшін нормативтерді әзірлеуге және енгізуге басшылықты жүзеге асыру;
2 Тиімділікті арттыру мүмкіндіктерін анықтау мақсатында өндірістік бөлімшелер қызметінің ағымдағы және алдыңғы кезеңдердегі нәтижелерін талдау;
3 Газға қауіпті, электрге қауіпті жұмыстарды, ұйымдастыру бойынша жоспарлы жұмыстарды ұйымдастыру және қауіпсіз жүргізу жөніндегі іс-шаралардың тізбелері мен жоспарларын әзірлеу;
4 Көктемгі су тасқынына газ тарату жүйелері объектілерін дайындау және күзгі-қысқы кезеңде пайдалану жөніндегі іс-шаралар жоспарын әзірлеу
5 Регламенттік жұмыстар жоспарларының орындалу мониторингі және тапсырмалардың уақтылы орындалуы, ағымдағы жарақтандыру негізінде шикізат пен материалдарға, қосалқы бөлшектерге, құралдар мен жабдықтарға қажеттілікті айқындау;
6 Шикізат пен материалдардың, қосалқы бөлшектер мен құралдардың нормативтік шығыстарының, технологиялық қажеттіліктерге газдың нормативтік ысыраптары мен газдың ысыраптарының, өндірістік қажеттіліктерге электр энергиясына, материалдар мен жабдықтар қорына, автокөлікке қажеттіліктің есептеулерінің орындалуын бақылауды жүзеге асыру;
7 Жедел жоспарлауды, өндірісті ағымдағы есепке алуды, өндірістік процестерді автоматтандыруды және цифрландыруды, эксплуатациялық және техникалық құжаттаманы жүргізуді жетілдіру жөніндегі іс-шараларды әзірлеуді жүзеге асыру;
8 Газ тарату жүйелерінің объектілерін олардың ағымдағы жай-күйін талдау негізінде ағымдағы және күрделі жөндеу, реконструкциялау және жаңғырту жөніндегі іс-шараларды әзірлеуді жүзеге асыру;
9 Мердігерлік ұйымдармен және жеткізушілермен өзара әрекеттесу.

Білімдер:
1 Қазақстан Республикасының Газ және газбен жабдықтау саласындағы заңнамасы;
2 Қазақстан Республикасының еңбек заңнамасы;
3 Газ және газбен жабдықтау саласындағы уәкілетті органның және жоғары тұрған ұйымдардың ұйымдастыру-өкімдік құжаттары және нормативтік және басшылық құжаттары;
4 Салада және ұйымда жұмыс жүргізудің технологиялық дайындығын ұйымдастыру;
5 Тарату газ құбырлары мен олардағы құрылыстардың технологиялық сызбалары, конструктивтік және техникалық сипаттамалары;
6 Техникалық-экономикалық және жедел-өндірістік жоспарлау негіздері, бюджеттеу, еңбекті ұйымдастыру негіздері;
7 Регламенттік жұмыстардың жоспарларын, кестелерін әзірлеу, келісу және бекіту тәртібі;
8 Регламенттік жұмыстарды жүргізу техникасы мен технологиясы, ұйымдастыру тәртібі;
9 Шикізат пен материалдарды, қосалқы бөлшектер мен құралдарды тұтыну номенклатурасы мен нормалары;
10 Шикізат пен материалдардың, қосалқы бөлшектер мен құралдардың кіріс бақылауын ұйымдастыру;
11 Күзгі-қысқы кезеңде және көктемгі су тасқыны кезеңінде пайдалануға дайындықты ұйымдастыру және бағалау тәртібі;
12 Еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау, өндірістік санитария жөніндегі талаптар, өрт қауіпсіздігі талаптары;
13 Қоршаған ортаны қорғауға нормативтік құжаттардың талаптары;
14 Көрсетілген қызметтер мен орындалған жұмыстар үшін есеп айырысу тәртібі;
15 Стандарттар, салада және ұйымда статистикалық есепке алуды ұйымдастыру;
16 Ішкі еңбек тәртібі қағидалары, еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау, өрт қауіпсіздігі қағидалары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Өндірістік процесті құжаттамалық қамтамасыз ету

Машықтар:
1 Газ тарату жүйелерін пайдалану саласындағы заңнамалық және нормативтік техникалық құжаттаманың талаптарына талдау жүргізу және жүйелеу;
2 Ұйымның ішкі регламенттеуші құжаттарын әзірлеуге қатысу;
3 Техникалық регламенттерді, нұсқаулықтарды, технологиялық карталарды және өзге де техникалық құжаттамаларды әзірлеу;
4 Өндірістік бөлімшелердің пайдалану құжаттамасының болуын және жүргізілуін бақылауды жүзеге асыру;
5 Есепті құжаттаманың жүргізілуіне, оның ішінде ақпараттық жүйелерді пайдалана отырып, басшылық жасауды және бақылауды жүзеге асыру;
6 Өндірістік бөлімшелердің қызметкерлерін орындалатын функциялар саласына жататын әдістемелік және анықтамалық құжаттамамен қамтамасыз ету;
7 Бөлімде іс жүргізуді тиісті ұйымдастыруды және жүргізуді қамтамасыз ету.

Білімдер:
1 Еңбекті қорғау саласындағы заңнама;
2 Өнеркәсіптік және өрт қауіпсіздігінің, Өндірістік санитарияның нормалары мен талаптары;
3 Қазақстан Республикасының Экологиялық Кодексі;
4 Газ тарату жүйесі бойынша тауарлық газды тасымалдау саласындағы нормативтік-техникалық құжаттама;
5 Техникалық құжаттаманы әзірлеу және ресімдеу бойынша басшылық құжаттардың, оның ішінде стандарттар мен техникалық шарттардың талаптары;
6 Өндірушілердің пайдалану құжаттамасының талаптары;
7 Тарату газ құбырлары мен олардағы құрылыстардың, қолданылатын жабдықтардың нақты техникалық жай-күйін ұйымдастыру және бағалау әдістері;
8 Іс жүргізуді ұйымдастыруға және жүргізуге қойылатын талаптар.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 3:
Жоғары тұрған ұйымдармен, жергілікті атқарушы және уәкілетті органдармен өзара іс-қимыл жасау

Машықтар:
1 Өндірістік процесс құзыреті шеңберінде жергілікті атқарушы, қадағалау органдарымен, тергеу органдарымен және сот сатыларымен өзара іс-қимыл жасау кезінде ұйымның мүдделерін білдіру
2 Уәкілетті және жергілікті атқарушы органдардың аумақтық бөлімшелерінің хаттарына, ұсыныстарына, хабарламалары мен хабарламаларына, тұтынушылардың және өзге де адамдардың өтініштері мен шағымдарына толық жазбаша және ауызша жауап беру.

Білімдер:
1 "Табиғи монополиялар туралы" Қазақстан Республикасының Заңы және заңға тәуелді нормативтік-құқықтық актілер;
2 "Газ және газбен жабдықтау туралы" Қазақстан Республикасының Заңы және заңға тәуелді нормативтік-құқықтық актілер;
3 Жоғары тұрған органдардың қаулылары, өкімдері, бұйрықтары, басқа да басшы және нормативтік құжаттары;
4 Қазақстан Республикасы азаматтарының өтініштерін қарау, тыңдаулар мен қоғамдық тыңдаулар өткізу тәртібі.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Пайдалану процесін жедел басқару және бақылау



Дағды 1:
Өндірістік процестің мониторингін жүзеге асыруға басшылық жасау

Машықтар:
1 Өндірістік процеске жедел бақылауды ұйымдастыру, регламенттік жұмыстарды орындау кестелерінің орындалуын бақылау, Өндірісті жабдықтармен, құралдармен, материалдармен, жиынтықтаушы бұйымдармен, көлікпен қамтамасыз ету;
2 Газ тарату жүйелері объектілерінің жұмыс көрсеткіштері мен ағымдағы пайдалану жағдайларын талдау және бағалау, қауіпті өндірістік факторларды анықтау және тәуекелдерді бағалау;
3 Өндірістік процесс шеңберінде қолданыстағы заңнаманың және ішкі регламенттеуші құжаттардың сақталуын қамтамасыз ету;
4 Жоспарлы жұмыстарды ұйымдастыру және қауіпсіз жүргізу жөніндегі іс-шаралардың орындалуын бақылау;
5 Көктемгі су тасқынына жабдықтарды дайындау және күзгі-қысқы кезеңде пайдалану жөніндегі іс-шаралардың орындалуын бақылау;
6 Өндіріс барысын жедел есепке алуды, қоймалар мен жұмыс орындарындағы жай-күйі мен толықтығын, Көлік құралдарын пайдаланудың ұтымдылығын бақылауды қамтамасыз ету;
7 Ұйымның өндірістік бөлімшелерінің жұмысын үйлестіру, өндіріс жоспарларының орындалуын қамтамасыз ету, өндіріс процесінің бұзылуының алдын алу және жою бойынша шаралар қабылдау;
8 Өндірістік бөлімшелердің өзара іс-қимылын уақтылы ресімдеуді, есепке алуды және реттеуді қамтамасыз ету, олардың өзара талаптарының орындалуын бақылау;
9 Қызмет бағыты бойынша мамандандырылған бағдарламалық өнімдерді пайдалану;
10 Мердігерлік және қосалқы мердігерлік ұйымдардың жұмыстарды орындауының технологиялық реттілігі мен мерзімдерін байланыстыруды қамтамасыз ету, олардың шарттық міндеттемелерінің орындалуын бақылау.

Білімдер:
1 Жөнделген жабдықты жөндеу, бөлшектеу және монтаждау, дәлдігін тексеру және сынау технологиясы мен әдістері;
2 Газға қауіпті жұмыстарды жүргізу жөніндегі нормативтік құжаттар;
3 Газ объектілері жабдықтарының мақсаты, құрылысы және жұмыс істеу принциптері;
4 Газ жабдығы ақауларының түрлері және оларды жою тәсілдері;
5 Техникалық есептеулерді жүргізу әдістері;
6 Газды газ тарату жүйесі арқылы тасымалдаудың технологиялық процестері;
7 Еңбекті қорғау, өнеркәсіптік және өрт қауіпсіздігі, өндірістік санитария, қоршаған ортаны қорғау талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Газ тарату жүйелерін пайдалану тиімділігін арттыру жөніндегі жұмыстарға басшылық жасау

Машықтар:
1 Газ тарату жүйелерінің объектілерін пайдалану жөніндегі қызмет көрсеткіштерін талдау және қорыту;
2 Тарату газ құбырларын техникалық тексеру нәтижелерін, газ тарату желілерінің соңғы нүктелеріндегі қысымды өлшеу нәтижелерін, авариялық өтінімдердің саны мен сипатын талдау;
3 Жеткізу жоспарлары мен шарттарына сәйкес өндірістік процесті жедел реттеу жөніндегі жұмысқа басшылық жасау, өндірістік процестерді және олардың талаптарын оңтайландыру жөнінде шешімдер қабылдау;
4 Газ тарату жүйелерінің объектілерін пайдалану саласындағы перспективалық даму жоспарларын әзірлеу;
5 Пайдалану процесін ұйымдастырудың тиімділігін арттыру жөніндегі іс-шараларды әзірлеу;
6 Газбен жабдықтаудың сенімділігін арттыру және үздіксіздігін қамтамасыз ету жөніндегі іс-шараларды әзірлеу.

Білімдер:
1. Газ және газбен жабдықтау саласындағы заңнама;
2. Азаматтық қорғау саласындағы заңнама;
3. Ұйымның өндірістік қызметіне қатысты ұйымдастырушылық-өкімдік құжаттар мен әдістемелік материалдар;
4. Ішкі еңбек тәртібі қағидалары, еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау, өрт қауіпсіздігі қағидалары;
5. Стандарттау және сертификаттау негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 3:
Газ тарату жүйесін дамыту



Дағды 1:
Өндірістің озық технологияларын игеру жөніндегі жұмысқа басшылық жасау

Машықтар:
1. Техникалық инновациялар мен өнертабыстарды анықтау және игеру, технологияны жақсартуға, өндірісті ұйымдастыруға және еңбек өнімділігін арттыруға ықпал ететін озық тәжірибені қолдану бойынша жұмыс жүргізу;
2. Өндірістің инновациялық тәжірибелері мен технологияларын, еңбек әдістері мен тәсілдерін салыстырмалы талдау және іріктеуді жүзеге асыру;
3. Энергияны үнемдеу бойынша озық тәжірибені қолдану;
4. Жаңа техниканы, технологияларды, ҒЗТКЖ, материалдар мен жабдықтарды енгізу тәуекелдерін бағалау;
5. Газ тарату жүйелерін пайдалану жөніндегі қызметке инновацияларды енгізудің тиімділігін бағалауды жүзеге асыру;
6. Газ тарату жүйелерін пайдалану процестерін автоматтандыру бойынша жұмыстар жүргізуді жоспарлау;
7. Рационализаторлық ұсыныстарды қолданудың жаңалығын, пайдалылығын және орындылығын бағалау.

Білімдер:
1. Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамасының талаптары;
2. Газ саласын дамытудың бағыттары мен перспективалары;
3. Инновациялық және инвестициялық қызметтің перспективалары, Ұйымның экономикалық қызметінің көрсеткіштері;
4. Экономика және жоспарлау негіздері;
5. Газбен жабдықтау саласындағы заманауи ғылыми-техникалық жетістіктер мен озық тәжірибе;
6. Инновациялық менеджмент саласындағы Қазақстан Республикасының халықаралық стандарттары мен стандарттары;
7. Газбен жабдықтау саласындағы энергия үнемдеу технологиялары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Газ тарату жүйелерін дамытуды жоспарлау және қамтамасыз ету жөніндегі жұмысқа басшылық жасау

Машықтар:
1. Газ тарату желілерінің өткізу қабілеттілігінің ағымдағы көрсеткіштерін және оларды ұлғайту қажеттілігін анықтай отырып, қысқарту пукнттарының өнімділігін талдау;
2. Қолда бар сұранысты ескере отырып, жаңа елді мекендерді газдандыру және қолданыстағы газ тарату жүйелерін дамыту қажеттіліктерін болжау;
3. Аймақтық және Қазақстан Республикасын газдандырудың бас схемаларын, Қазақстан Республикасының Газ саласын дамытудың кешенді жоспарын өзектендіру жөнінде ұсыныстар дайындау;
4. Газ тарату жүйелерін пайдалану саласындағы практикалық тәжірибені ескере отырып, жергілікті атқарушы органдардың сұрауы бойынша газ тарату желілерін салуға және елді мекендерді газдандыруға техникалық тапсырмаларды дайындауға қатысу;
5. Жергілікті атқарушы органдардың сұрауы бойынша елді мекендерді газдандыру және газдандыру желілерін салу бойынша жүргізілетін жұмыстардың техникалық мониторингіне қатысу;
6. Ұйымның техникалық саясатын қалыптастыру бойынша ұсыныстар әзірлеу.

Білімдер:
1. Қазақстан Республикасының Газ және газбен жабдықтау саласындағы қолданыстағы заңнамасының талаптары;
2. Қазақстан Республикасының құрылыс саласындағы қолданыстағы заңнамасының талаптары;
3. Газ саласын дамытудың бағыттары мен перспективалары;
4. Стандарттау және статистика негіздері;
5. Ішкі еңбек тәртібі қағидалары, еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау, өрт қауіпсіздігі қағидалары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Қосымша еңбек функциясы 1:
Газбен жабдықтау қызметтеріне қолжетімділікті қамтамасыз ету



Дағды 1:
Өндірістік-техникалық бөлімнің құзыреті шеңберінде табиғи монополиялар субъектісінің міндеттерін орындау жөніндегі жұмыстарға басшылық жасау

Машықтар:
1. Газ тарату жүйесіне қосылуға техникалық шарттардың уақтылы әзірленуіне және берілуіне дайындалуына бақылауды жүзеге асыру;
2. Газ тарату желілерінің бос және қолжетімді қуаттарының, өткізу қабілеттерінің болуы туралы ақпараттың уақтылы дайындалуын бақылауды жүзеге асыру;
3. Газ тарату жүйелерінің объектілерін орналастыру схемаларын өзектендіру;
4. Инженерлік және коммуналдық қамтамасыз ету жөніндегі қызметтерді жеткізушінің атынан орындалған құрылыс-монтаждау жұмыстарының сәйкестігі туралы декларацияларды келісуді жүзеге асыру;
5. Газ тарату жүйесіне қосылуға дайындығына тексеру жүргізудің сапасы мен уақтылығына бақылауды жүзеге асыру;
6. Мемлекеттік қала құрылысы кадастрының автоматтандырылған ақпараттық жүйесінде белгіленген ақпаратты орналастыру және өзектендіру мониторингін жүзеге асыру.

Білімдер:
1. Табиғи монополиялар саласындағы заңнама;
2. Кеңістіктік деректерді түсіну;
3. Газ тарату желісі учаскелерінің өткізу қабілетін және газ қысымын реттегіштердің өнімділігін есептеу әдістемесі;
4. Құрылыс объектілеріне атқарушылық-техникалық құжаттаманың жинақтылығына нормативтік-техникалық құжаттардың талаптары;
5. Ішкі еңбек тәртібі қағидалары, еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау, өрт қауіпсіздігі қағидалары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Дербестік және жауапкершілік
Жүйелік ойлау
Тез шешім қабылдай білу
Командада жұмыс істей білу
Тәртіп
Аналитикалық ойлау
Компьютерлік сауаттылық
Оқу және өзін-өзі оқыту қабілеті кәсіби біліктілік пен дағдыларды өз бетінше дамыту қабілеті

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

ҚР ҚН 4.03-01-2011 "Газ тарату жүйелері", ҚР ҚНжЕ 4.03-101-2013 "Газ тарату жүйелері", МСҚН 4.03-01-2003 "Газ тарату жүйелері", Кеден одағының техникалық регламенті ТР ТС 032/2013 "Артық қысыммен жұмыс істейтін жабдықтардың қауіпсіздігі туралы".

СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

7

Бас инженер

7

Филиал директоры

10. Кәсіптің карточкасы "Газды есепке алу жөніндегі инженер":

Топтың коды:

2147-4

Қызмет атауының коды:

-

Кәсіптің атауы:

Газды есепке алу жөніндегі инженер

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

6

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:

-

БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

Басшылар, мамандар және басқа да қызметшілер лауазымдарының біліктілік анықтамалығы "Басшылар, мамандар және басқа да қызметшілер лауазымдарының біліктілік анықтамалығын бекіту туралы" 2020 жылғы 30 желтоқсандағы № 553 Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің бұйрығы. (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 22003 болып тіркелген).
Инженер

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Стандарттау, сертификаттау және метрология (салалар бойынша)

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Инженерия және инженерлік іс

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Өндірістік және өңдеу салалары

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

I санатты газды есепке алу жөніндегі инженер: тиісті мамандық бойынша жоғары білім және II санатты газды есепке алу жөніндегі инженер лауазымындағы жұмыс өтілі 1 жылдан кем емес; II санатты газды есепке алу жөніндегі инженер: тиісті мамандық бойынша жоғары білім және санаты жоқ газды есепке алу жөніндегі инженер лауазымындағы жұмыс өтілі кемінде 2 жыл; Санаты жоқ газды есепке алу жөніндегі инженер: қызмет түрі бойынша жұмыс өтіліне қойылатын талаптарсыз тиісті мамандық бойынша жоғары білім немесе 3 жыл жұмыс өтілі бар I санатты техник.

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Талап етілмейді

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:

2149-4-001 - Инженер-метролог
2149-4-002 - Стандарттау жөніндегі инженер

Қызметтің негізгі мақсаты:

Баланстарды қалыптастыру және тұтынушыларға газ жеткізуді қамтамасыз ету

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Газ саласы ұйымының қызмет көрсету аймағының шекараларында газды жеткізуді қамтамасыз ету және баланстарды жинақтау

Қосымша еңбек функциялары:

-

Еңбек функциясы 1:
Газ саласы ұйымының қызмет көрсету аймағының шекараларында газды жеткізуді қамтамасыз ету және баланстарды жинақтау



Дағды 1:
Қабылданған, берілген, бөлінген газдың көлемін есепке алу және бақылау

Машықтар:
1. Газды тұтыну, оның көлемі мен сапасын қоса алғанда, оны есепке алуды жүргізу;
2. Газ шығынын есепке алу аспаптарының жұмысын, олардың жарамдылығын және талаптарға сәйкестігін бақылау;
3. Есепке алу деректерінің дәлдігі мен дұрыстығын қамтамасыз ету;
4. Автоматтандырылған жүйелерді қоса алғанда, газды есепке алу жүйелерін әзірлеу және енгізу;
5. Газды есепке алу бойынша есептеулер жүргізу;
6. Газ саласындағы есеп тораптарын жобалауға қатысу;
7. Газды есепке алу аспаптарын тексеру және жөндеу туралы есептілікті жүргізу, сондай-ақ газды тұтыну туралы есептерді жасауға қатысу;
8. Газды есепке алу саласындағы технологиялардың дамуын қадағалау және өлшеудің жаңа әдістері мен құралдарын енгізу;
9. Газды есепке алуға байланысты метрологиялық талаптар мен рәсімдер туралы ақпарат беру, мамандарды даярлауды ұйымдастыру.

Білімдер:
1. Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілері, ережелер, нұсқаулықтар, жедел есепке алуды ұйымдастыруға қатысты басқа да басшылық материалдар мен нормативтік құжаттар, өндірісті ұйымдастыру негіздері;
2. Тасымалдауға және (немесе) пайдалануға дайындалған табиғи жанатын газдың қауіпсіздігі туралы технологиялық регламент (ЕАЭО ТР 046/2018);
3. Бастапқы құжаттама нысандары, оларды толтыру тәртібі;
4. Газ өлшеу станцияларын бақылау бойынша контрагенттердің жұмысының нұсқаулығы мен алгоритмі;
5. Газ балансы және газды есепке алу саласындағы есептілік түрлері;
6. Ұйым шығаратын өнім көлемінің өлшем бірліктері;
7. Жабдықтарды, техникалық құралдарды пайдалану ережесі;
8. Магистральдық газ құбырлары объектілерінде қолданылатын табиғи газдың, ауыр көмірсутекті газдардың, газ конденсатының, қауіпті және зиянды заттардың (метанол, одорант) қасиеттері;
9. Ішкі еңбек тәртібінің, еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау, өндірістік санитария, өрт қауіпсіздігі талаптарының тәртібі.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Тұтынушыларға газ жеткізу көлемін қалыптастыру

Машықтар:
1. Тұтынушыларға газ жеткізуге арналған шарттар мен техникалық келісімдерді дайындауға қатысу;
2. Тұтынушыларға газ жеткізуге өтінімдерді қарау және тексеру;
3. Жеткізілімдердің орындалуын ескеру;
4. Тұтынушыларға газ жеткізу көлемі бойынша есептік құжаттаманы ресімдеу;
5. Жоспарлы және нақты тауар тасымалдау жұмысын есептеу;
6. Контрагенттермен өзара әрекеттесу;
7. Баланстар мен газ жеткізілімдерін басқаруда қолданылатын мамандандырылған бағдарламалық қамтамасыз етуді пайдалану;
8. Ақпаратты талдау, есептеулер жүргізу және болжам жасау;
9. Дербес компьютерді және оның перифериялық құрылғыларын, ұйымдастыру техникасын пайдалану.

Білімдер:
1. Газ балансын және технологиялық объектілердің жұмыс режимдерін бақылау мәселелерін реттейтін нормативтік-техникалық құжаттар, стандарттар;
2. Белгіленген есептілікті жасау тәртібі мен нысандары;
3. Өндірістік қуаттар, техникалық сипаттамалар, жабдықтың құрылымдық ерекшеліктері мен жұмыс режимдері, оны пайдалану ережелері;
4. Газды өлшеу және есепке алу әдістері;
5. Баланстарды және газды жеткізуді басқаруда қолданылатын арнайы бағдарламалық өнімдер;
6. Газды тасымалдау мен сақтаудың техникалық процестері;
7. Магистральдық газ құбырлары объектілерінде қолданылатын табиғи газдың, ауыр көмірсутекті газдардың, газ конденсатының, қауіпті және зиянды заттардың (метанол, одорант) қасиеттері;
8. Ішкі еңбек тәртібінің, еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау, өндірістік санитария, өрт қауіпсіздігі талаптарының тәртібі.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 3:
Газ саласын ұйымдастыру бойынша газ балансын қалыптастыру

Машықтар:
1. Тұтынушыларға газды сақтау, тасымалдау және жеткізу көлемі туралы есептік деректерді жинау;
2. Қабылданған, берілген және бөлінген газдың көлемін есептеу;
3. Газ ағындары бойынша деректерді бағалау;
4. Тәулігіне, айына газдың жиынтық балансын дайындау;
5. Көлік және газ жеткізу көлемдерінің жоспарлы мәндерден ауытқу себептерін анықтау;
6. Газ тасымалдау шығындарын азайту және газбен жабдықтау тиімділігін арттыру бойынша іс-шаралар әзірлеу;
7. Құбырдағы газ қорын есептеуді жүзеге асыру.

Білімдер:
1.Газ саласы ұйымдарының газ баланстарын және технологиялық объектілерінің жұмыс режимдерін бақылау мәселелерін регламенттейтін нормативтік-техникалық құжаттар, стандарттар;
2. Көлік және газ жеткізу объектілерінің технологиялық схемалары;
3. Газды тасымалдау және жеткізу жоспарлары;
4. Тұтынушыларды тарифтік топтарға бөлу жөніндегі құжаттама;
5. Соңғы газ тұтынушылар топтарының жіктелуі;
6. Баланс және газды есепке алу саласындағы есептілік түрлері;
7. Баланстарды және газ жеткізілімдерін басқару саласындағы ұйымдастырушылық-өкімдік құжаттарды ресімдеуге қойылатын талаптар;
8. Магистральдық газ құбырлары объектілерінде қолданылатын табиғи газдың, ауыр көмірсутекті газдардың, газ конденсатының, қауіпті және зиянды заттардың (метанол, одорант) қасиеттері;
9. Ішкі еңбек тәртібінің, еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау, өндірістік санитария, өрт қауіпсіздігі талаптарының тәртібі.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 4:
Газ тарату және тұтынушыларды газбен жабдықтау жүйесін реттеу

Машықтар:
1. Газды тасымалдаудың тұрақты режимін қамтамасыз ету;
2. Тұтынушыларға газды тасымалдау, жеткізу және газды алу режимінің өзгеруі туралы ақпаратты қалыптастыру және талдау;
3. Штаттан тыс төтенше жағдайларды жедел басқару және әрекет ету;
4. Жабдықтау режимдерін жоспарлауға қатысу;
5. Гидравликалық есептеулерді орындау;
6. SCADA, телеметриялық жүйелермен жұмыс жасау.

Білімдер:
1.Газ саласы ұйымдарының газ баланстарын және технологиялық объектілерінің жұмыс режимдерін бақылау мәселелерін регламенттейтін нормативтік-техникалық құжаттар, стандарттар;
2. Магистральдық газ құбырларын пайдалану қағидалары;
3. Объектілердің технологиялық схемалары;
4. Апаттарды жою жоспары, жауапты тұлғаларды хабардар ету схемасы;
5. Магистральдық газ құбырлары объектілерінде қолданылатын табиғи газдың, ауыр көмірсутекті газдардың, газ конденсатының, қауіпті және зиянды заттардың (метанол, одорант) қасиеттері;
6. Ішкі еңбек тәртібінің, еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау, өндірістік санитария, өрт қауіпсіздігі талаптарының тәртібі.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жауапкершілік
Тәртіптілік
Дәлдік
Сыни жағдайда өз бетінше шешім қабылдау қабілеті
эмоционалды тұрақтылық
Зейінділік

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

"Магистральдық газ құбырларын пайдалану қағидалары" Қазақстан Республикасы Энергетика министрінің 2015 жылғы 22 қаңтардағы № 33 бұйрығымен бекітілген (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 10363 болып тіркелген).
ҚР СТ 1666-2007 "Жеткізілетін және магистральдық газ құбырлары арқылы тасымалданатын табиғи жанғыш газдар". ЕАЭО ТР 046/2018 тасымалдауға және (немесе) пайдалануға дайындалған табиғи жанғыш газдың қауіпсіздігі туралы.

СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

6

Қызмет бастығы (диспетчерлік)

6

Магистральдық құбыр диспетчері

11. Кәсіптің карточкасы "Өндірісті басқаруды ұйымдастыру жөніндегі инженер":

Топтың коды:

2141-2

Қызмет атауының коды:

2141-2-002

Кәсіптің атауы:

Өндірісті басқаруды ұйымдастыру жөніндегі инженер

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

6

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:

-

БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

Басшылар, мамандар және басқа да қызметшілер лауазымдарының біліктілік анықтамалығы "Басшылар, мамандар және басқа да қызметшілер лауазымдарының біліктілік анықтамалығын бекіту туралы" 2020 жылғы 30 желтоқсандағы № 553 Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің бұйрығы. (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 22003 болып тіркелген).
83-параграф. Өндірісті басқаруды ұйымдастыру жөніндегі инженер

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Өндірістік және өңдеу салалары

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Инженерия және инженерлік іс

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

I санатты өндірісті басқаруды ұйымдастыру жөніндегі инженер: кадрларды даярлаудың тиісті бағыты бойынша жоғары (немесе жоғары оқу орнынан кейінгі) бiлiм және II санатты өндірісті басқаруды ұйымдастыру жөніндегі инженер лауазымында кемiнде 2 жыл жұмыс өтілі; II санатты өндірісті басқаруды ұйымдастыру жөніндегі инженер: кадрларды даярлаудың тиісті бағыты бойынша жоғары (немесе жоғары оқу орнынан кейінгі) бiлiм және санатсыз өндірісті басқаруды ұйымдастыру жөніндегі инженер лауазымында кемiнде 3 жыл жұмыс өтілі; санатсыз өндірісті басқаруды ұйымдастыру жөніндегі инженер: кадрларды даярлаудың тиісті бағыты бойынша жоғары (немесе жоғары оқу орнынан кейінгі) бiлiм, жұмыс өтіліне талаптар қойылмайды немесе тиісті мамандық (біліктілік) бойынша техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі (арнайы орта, кәсіптік орта) білім және І санатты техник лауазымында кемінде 3 жыл жұмыс өтілі.

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Қажет емес

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:

-

Қызметтің негізгі мақсаты:

Газ тасымалдау жүйесі бойынша газды тасымалдаудың берілген режимін қамтамасыз ету

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. МГҚ объектілерінде газ тасымалдау процесін жедел басқару
2. Қызметтің жұмысын жоспарлау, көрсеткіштер есебін жүргізу және талдау
3. Газ тасымалдау процесін жетілдіру

Қосымша еңбек функциялары:

-

Еңбек функциясы 1:
МГҚ объектілерінде газ тасымалдау процесін жедел басқару



Дағды 1:
МГҚ желілік бөлігінің жұмысқа қабілеттілігін сақтау

Машықтар:
1. Технологиялық процесс бойынша берілген режимді қамтамасыз ету үшін МГҚ желілік бөлігінің, ГТС және басқа да технологиялық жабдықтың жұмысқа қабілеттілігі мен жарамдылығын анықтау;
2. Газ құбырының гидравликалық тиімділігін және желілік бөлік учаскелерінің ішкі қуысын тазартудың орындылығын анықтау.

Білімдер:
1. Магистральдық және таратушы газ құбырларын, жерасты газ қоймаларын, КС пайдалану тәртібі;
2. Газ жабдықтарын, газ құбырларын жөндеу және жұмыс істеу қағидасы.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

ұсынылмайды

Дағды 2:
Газ тасымалдау объектілеріндегі аварияларды оқшаулау және жою

Машықтар:
1. Газ құбырларындағы, КС және ГТС апаттарын оқшаулау және жою, газ көлігінің барынша мүмкін көлемін қамтамасыз ету, тұтынушыларды үздіксіз газбен жабдықтау мақсатында газ ағындарын қажетті ауыстырып қосуды жүргізу жөнінде шаралар қабылдау;
2. Аварияны жою жоспарларын, лауазымды адамдарды хабардар ету және жинау схемаларын әзірлеу;
3. От және жоспарлы-алдын алу жұмыстарының кешендерін жүргізу жоспарларын әзірлеу;
4. Газ тасымалдау жүйесі объектілерінде жоспарлы және авариялық-қалпына келтіру жұмыстарының орындалуын бағалау.

Білімдер:
1. Техникалық құжаттаманы әзірлеу және ресімдеу жөніндегі ережелер, нұсқаулықтар және басқа да басшылық материалдар;
2. Газ тасымалдау жүйесінің құбыржолдарын, жабдықтарын инженерлік-техникалық қамтамасыз ету және техникалық қызмет көрсету әдістері;
3. Газ тасымалдау жүйесі объектілеріндегі аварияларды жою (оқшаулау) жоспары;
4. Еңбек қауіпсіздігі стандарттары, қауіпті өндірістік объектілердегі өнеркәсіптік қауіпсіздік талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

ұсынылмайды

Дағды 3:
Газды тасымалдау бойынша деректерді қабылдау және беру

Машықтар:
1. Ақпараттың дұрыстығын қамтамасыз ету, берілген параметрлерден ауытқуларға дереу әрекет ету және ұсыныстар беру;
2. Өз қажеттіліктері мен технологиялық ысыраптар бойынша газ көлемін тәулік сайын жинауды, апта сайын және ай сайын салыстыруды қамтамасыз ету;
3. Жеткізушілерден газды қабылдаған кезде саны мен сапасын талдау және тұтынушыларға тасымалданатын газды беру;
4. Баланстарды анықтау мақсатында газды бөлудің тәуліктік балансын анықтау.

Білімдер:
1. Қазақстан Республикасының Экологиялық кодексі, "Жер қойнауы және жер қойнауын пайдалану туралы" Қазақстан Республикасының Кодексі, "Газ және газбен жабдықтау туралы" Қазақстан Республикасының Заңы "Азаматтық қорғау туралы" Қазақстан Республикасының Заңы, "Магистральдық құбыр туралы" Қазақстан Республикасының Заңы және кәсіпорын қызметінің бағыты бойынша өзге де нормативтік құқықтық актілер;
2. Өндірістік қуаттар, техникалық сипаттамалар, конструктивтік ерекшеліктері, жұмыс режимдері және жабдықты техникалық пайдалану қағидалары;
3. Экономикалық қызметтің тиісті түріндегі ғылыми-техникалық жетістіктер және озық ұйымдардың тәжірибесі;
4. Белгіленген есептілікті жасау тәртібі;
5. Техникалық, экономикалық, әлеуметтік даму перспективалары, бейіні, мамандануы және құрылым ерекшеліктері, өндірістік қуаттар.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

ұсынылмайды

Дағды 4:
Газды тасымалдау процесін ұйымдастыру

Машықтар:
1. Негізгі талаптар: шығудағы, кірудегі қысым, өлшеу қондырғысындағы (ӨҚ) сағаттық шығыс және т. б. бойынша беруші және қабылдаушы тараптармен газды беру және қабылдау режимін талдау;
2. Газ тасымалдау режимін жоспарлау;
3. Газ тасымалдау жөніндегі жоспарлардың орындалуын талдау, газ тасымалдау режимінің өзгеруін мүдделі тараптармен келісу;
4. Құрылымдық бөлімшелерге бекітпе арматураны ауыстырып қосуға, МГҚ желілік бөлігінің технологиялық жабдығын, компрессорлық станцияны (КС) және ГТС іске қосуға және тоқтатуға жәнежөндеуге шығаруға өкімді келісу және беру;
5. Газ тасымалдау процесіне тұрақты мониторинг жүргізу;
6. МГҚ режимін келісу және өзгерту туралы хаттарды, факсимильді хабарламаларды, телефонограммаларды және өзге де құжаттарды дайындау.

Білімдер:
1. Өндірістік-шаруашылық қызмет жоспарларын жасау және келісу тәртібі;
2.Табиғи газды жеткізу, тасымалдау, өткізу және сақтау тәртібі;
3. Экономика, еңбекті ұйымдастыру, өндіріс және басқару негіздері;
4. Газ көлемі мен режимдерін есептеу бойынша мамандандырылған бағдарламалық қамтамасыз ету.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Қызметтің жұмысын жоспарлау, көрсеткіштер есебін жүргізу және талдау



Дағды 1:
Газ тасымалдау қызметін жоспарлау және талдау

Машықтар:
1. Газ тасымалдау жүйесінің өндірістік объектілерінің және жұмыс параметрлерінің жай-күйі мен динамикасын берілген параметрлерден ауытқу мәніне талдау;
2. Өз қажеттіліктеріне және технологиялық ысыраптарға (ӨҚжТЫ) газ шығысының жоспарланған көлемдерінің есебін дайындау, деректерді талдау;
3. Газ тасымалдау жоспарларын, газ тасымалдау жүйесінің жұмыс режимдерінің жобаларын өз мұқтаждары мен технологиялық ысыраптарға арналған газ шығыстарын оңтайландыру мен барынша азайтуды, экологиялық аспектілер мен өндірістік тәуекелдерді ескере отырып дайындау және келісу;
4. Техникалық-экономикалық талдау жүргізу, қабылданатын және іске асырылатын шешімдерді кешенді негіздеу, ӨҚжТЫ газ шығынын азайту мүмкіндігін табу, МГҚ негізгі және қосалқы жабдықтарын неғұрлым тиімді пайдалану.

Білімдер:
1. Газ тасымалдау жүйесі бойынша жабдықтың өндірістік қуаты, техникалық сипаттамалары, конструктивтік ерекшеліктері мен жұмыс режимі, оны пайдалану ережесі;
2. Газ көлігі көлемін есептеу рәсімі;
3. Газ тасымалдау жүйесінің технологиялық объектілерінің жұмыс көрсеткіштерін бағалау әдістері;
4. Газ көлігі, газ тарату және газбен жабдықтау саласындағы өндірісті жедел басқару мәселелері бойынша нормативтік құқықтық актілер, әдістемелік материалдар.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

ұсынылмайды

Дағды 2:
Газды тасымалдау бойынша есептік ақпаратты ұсыну

Машықтар:
1. Газ тасымалдау жүйесі бойынша ай, жыл ішіндегі газ балансын жасау;
2. Өз қажеттіліктеріне және технологиялық ысыраптарға арналған газ шығындары бойынша жиынтық айлық есептер жасау;
3. Есепті кезеңнің қорытындысы бойынша газды тасымалдау бойынша есептер, қабылдаутапсыру актілерін ұсыну;
4. Газ тасымалдау жүйесі бойынша жабдықтың жай-күйі бойынша жиынтық ақпарат құру.

Білімдер:
1. Газ теңгерімдерін және технологиялық объектілердің жұмыс режимін бақылау мәселелерін реттейтін нормативтік құжаттар, стандарттар;
2. Газды тасымалдау және жеткізу жөніндегі жоспарлар;
3. Өз мұқтаждарына және технологиялық ысыраптарға арналған газ шығыстары жөніндегі есептерді жасау ережесі мен тәртібі.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

ұсынылмайды

Еңбек функциясы 3:
Газ тасымалдау процесін жетілдіру



Дағды 1:
МГҚ және МГҚ объектілерінің сенімділігін, тиімділігін және қауіпсіздігін арттыруға бағытталған іс-шараларды әзірлеу

Машықтар:
1. Объектіні пайдалану мәселелерін шешу нұсқаларын әзірлеу, нұсқаларды талдау, салдарларды болжау;
2. Озық ақпараттық технологиялар мен әзірлемелерді пайдалану;
3.МГҚ объектілерінде сенімділік пен қауіпсіздікті жақсарту бойынша ұсыныстар енгізу және жобаларды әзірлеу;
4. Құбырлар жүйелерінің құрылымын жаңғырту бойынша ұсыныстар енгізу;
5. Монтаждау, ақаулықтарды іздестіру және жою және жабдықты пайдалануға беру бойынша жаңа жобаларды іске асыру.

Білімдер:
1. Саланың және ұйымның даму перспективалары;
2. Қызмет бағыты бойынша жаңа техника мен технологияны енгізуден тиімділікті анықтау әдістері;
3. Жаңа техниканы, озық технологияларды енгізуді, қызмет бағыты бойынша ғылыми-зерттеу және тәжірибелік-конструкторлық әзірлемелерді регламенттейтін құжаттар;
4. Газбен жабдықтаудың жаңа технологиялық процестерін әзірлеудің озық тәжірибесі.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Көшбасшылық қасиеттер
Команда мүшесі ретінде тиімді жұмыс істеу
Аналитикалық ойлау
Компьютерлік сауаттылық
Міндеттерді орындаудағы дәлдік
Дербестік
Тез шешім қабылдай білу
Өз жұмысы үшін және команда жұмысы үшін жауапкершілік
Кәсіптік біліктілігі мен икемділігін өз бетінше дамыту қабілеті

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

ТР РК 4352023 – "О безопасности зданий и сооружений, строительных материалов и изделий". ТР РК 7312010 – "О безопасности углей и производственных процессов". ТР РК 602017 – "О радиационной безопасности". СТ РК ISO 9001–2016 – "Система менеджмента качества". СТ РК ISO 45001–2019 – "Система управления охраной труда и промышленной безопасностью". СТ РК 1194–2004 – "Организация и нормирование труда".

СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

6

Бас диспетчер

7

Бас инженер

12. Кәсіптің карточкасы "Желілік-өндірістік басқарманың бастығы":

Топтың коды:

1329-1

Қызмет атауының коды:

-

Кәсіптің атауы:

Желілік-өндірістік басқарманың бастығы

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

6

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:

-

БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

Басшылар, мамандар және басқа да қызметшілер лауазымдарының біліктілік анықтамалығы "Басшылар, мамандар және басқа да қызметшілер лауазымдарының біліктілік анықтамалығын бекіту туралы" 2020 жылғы 30 желтоқсандағы № 553 Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің бұйрығы. (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 22003 болып тіркелген).
94-параграф (Цех бастығы)

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Инженерия және инженерлік іс

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Өндірістік және өңдеу салалары

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Өндірісті жедел басқару бойынша жұмыс өтілі кемінде 5 жыл

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Талап етілмейді

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:


Қызметтің негізгі мақсаты:

ЖӨБ қызмет көрсететін газ құбыры учаскесінде магистральдық құбыр объектілерінің сенімді және тиімді жұмыс істеуін қамтамасыз ету

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Магистральдық құбырдың сенімді әрі тиімді жұмыс істеуін қамтамасыз ету

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Магистральдық құбырдың сенімді әрі тиімді жұмыс істеуін қамтамасыз ету



Дағды 1:
ЖӨБ өндірістік шаруашылық қызметінің қалыпты жұмыс істеуін қамтамасыз ету

Машықтар:
1. ЖӨБ өндірістік-шаруашылық қызметін басқару;
2. Өнім берушілерден газды қабылдау және тасымалдау жөніндегі тапсырмалардың орындалуын және ЖӨБ қызмет көрсететін газ құбыры учаскесінде тұтынушыларды үздіксіз газбен жабдықтауды, магистральдық газ құбыры объектілерінің үздіксіз және сенімді жұмысын қамтамасыз ету;
3. МГҚ объектілерінің қауіпсіз жағдайын қамтамасыз ету;
4. Дәнекерлеудің технологиялық карталарын келісу, технологиялық схемаларды, жұмыстарды жүргізуге арналған іс-шаралар жоспарларын бекіту;
5. Жазбаша рұқсаттарды (наряд-рұқсаттарды) бекітуге және оларды жүргізу жөніндегі нормативтік құжаттарға сәйкес қауіптілігі жоғары жұмыстардың орындалуын ұйымдастыруға міндетті;
6. Мердігер ұйымдарға, бөгде адамдарға ЖӨБ объектілерінде жұмыстар жүргізуге рұқсатты бекіту;
7. Салынған объектіні қабылдау немесе аяқталған күрделі жөндеу жөніндегі комиссияның құрамына қатысу;
8. Құрылымдық бөлімшеде авариялық-қалпына келтіру қорының жинақталуын бақылау;
9. Бұзушылықтарды жоюды және мемлекеттік бақылаушы органдар мен ӘӨБ нұсқамаларының уақтылы орындалуын бақылау;
10. Аварияларды оқшаулауға және жоюға басшылық жасау, Қызмет көрсетуші персоналдың АЖЖ білім деңгейін бақылау, өз құзыреті шегінде авариялардың алдын алу жөніндегі жұмыстарға тікелей басшылық жасау.

Білімдер:
1. Қазақстан Республикасы нормативтік құқықтық актілерінің, жергілікті нормативтік актілердің және газ тасымалдау саласындағы өкімдік құжаттардың талаптары;
2. Құбырлардың, жабдықтар мен құрылыстардың технологиялық сызбалары, конструктивтік және техникалық сипаттамалары;
3. МГҚ объектілерін қайта құру, жаңғырту, ТҚКжЖ, ДТ бойынша жұмыстардың жоспарларын, кестелерін әзірлеу, келісу және бекіту тәртібі;
4. Күзгі-қысқы кезеңде және көктемгі су тасқыны кезеңінде құбырлардың пайдалануға дайындығын дайындауды және бағалауды ұйымдастыру тәртібі;
5. МГҚ объектілерін пайдалану кезіндегі авариялық жағдайлардың түрлері, олардың пайда болу себептері, зақымдайтын факторлар мен салдарлар, алдын алу және жою тәсілдері;
6. Еңбекті қорғау, өнеркәсіптік, өрт қауіпсіздігі талаптарының сақталуына, оның ішінде қауіпті өндірістік объектілерде өндірістік бақылауды ұйымдастыру және жүзеге асыру тәртібі;
7. Қауіпті өндірістік объектілерде қолданылатын жабдықтарды, техникалық құрылғыларды сынауға және куәландыруға қойылатын талаптар;
8. Еңбекті қорғау, өнеркәсіптік, өрт және экологиялық қауіпсіздік талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Өндіріс тиімділігін арттыру

Машықтар:
1. Белгіленген нормативтер шегінде өз қажеттіліктеріне және технологиялық шығындарға газдың үнемді жұмсалуын қамтамасыз ету;
2. Жұмыс тиімділігін ұдайы арттыру негізінде газды тасымалдауға арналған пайдалану шығыстарын төмендету жөніндегі іс-шаралардың орындалуын бақылау;
3. ЖӨБ-тің бөлінген бюджеті шеңберінде тауарларды, жұмыстар мен көрсетілетін қызметтерді жылдық өтінімге енгізудің басымдығын айқындау;
4. ЖӨБ қызметінің қорытындыларын талдау, қызметкерлердің еңбегін ұйымдастыруды жетілдіру, шығыстарды (газ, материалдар, электр энергиясы және т. б.) ұтымды азайту, бөлімшені перспективалық дамыту бойынша ұсыныстар енгізу.

Білімдер:
1. МГҚ объектілерін пайдалану саласындағы Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерінің, жергілікті нормативтік актілердің, өкімдік құжаттардың және техникалық құжаттаманың талаптары;
2. Газ саласын дамытудың бағыттары мен перспективалары;
3. Ұйымның даму перспективалары;
4. Қызмет бағыты бойынша жоспарларды, бағдарламаларды, іс-шараларды әзірлеу, келісу және бекіту тәртібі;
5. Экономика және жоспарлау негіздері;
6. Өндіріс резервтерін анықтау және пайдалану әдістері;
7. Құбыр көлігі саласындағы заманауи ғылыми-техникалық жетістіктер мен озық тәжірибелер;
8. Жаңа техниканы, озық технологияларды, ҒЗТКЖ енгізуді регламенттейтін салалық құжаттар;
9. Инвестициялық жобалардың тиімділігі мен қаржылық іске асырылуын бағалау принциптері мен әдістері;
10. Мг объектілерін пайдалану саласындағы энергия үнемдеу технологиялары;
11. Инновацияларды енгізу туралы шешім қабылдау кезінде тәуекелді бағалау әдістері;
12. Еңбекті қорғау, өнеркәсіптік, өрт және экологиялық қауіпсіздік талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 3:
ЖӨБ персоналын басқару

Машықтар:
Білуі:
1. ЖӨБ қызметкерлерінің еңбек және өндірістік тәртібін сақтауды қамтамасыз ету, өз құзыреті шегінде әкімшілік мәселелерді шешу;
2. ЖӨБ жұмысының сандық және сапалық көрсеткіштерінің орындалуын қамтамасыз ету бойынша ЖӨБ қызметтерінің жұмысын және тиімді өзара іс-қимылын ұйымдастыру;
3. Барлық қызметтердің, учаскелер мен цехтардың қатысуымен апатқа қарсы кешенді жаттығуды жүргізуге басшылық жасау;
4. ЖӨБ қызметкерлерін даярлау, қайта даярлау, біліктілігін арттыру және аттестаттау жоспарлары мен кестелерінің орындалуын қамтамасыз ету;
5. Персоналды техникалық оқытудың жүргізілуін бақылау;
6. ЖӨБ қызметкерлерінің штатын белгіленген нормативтер мен талаптарға сәйкес жасақтауды қамтамасыз ету;
4. ЖӨБ қызметкерлерін даярлау, қайта даярлау, біліктілігін арттыру және аттестаттау жоспарлары мен кестелерінің орындалуын қамтамасыз ету;
5. Персоналды техникалық оқытудың жүргізілуін бақылау;
6. ЖӨБ қызметкерлерінің штатын белгіленген нормативтер мен талаптарға сәйкес жасақтауды қамтамасыз ету;
7. Бөлімшеде еңбекті қорғау, өнеркәсіптік, өрт, экологиялық қауіпсіздік талаптарының сақталуын бақылау.

Білімдер:
1. Қазақстан Республикасының еңбек заңнамасы;
2. Менеджмент, еңбекті ұйымдастыру және персоналды басқару негіздері;
3. Жұмыс уақытының кестелік есебі;
4. Қызметкерлердің лауазымдары, жұмысшылардың кәсіптері бойынша жұмыс сипаттамалары;
5. Құрылымдық бөлімшелер туралы ережелерді, лауазымдық және өндірістік (жұмыс) нұсқаулықтарды әзірлеу жөніндегі жергілікті нормативтік актілер мен өкімдік құжаттардың талаптары.
Қарамағындағы персонал бөлігінде басшылардың, мамандардың, қызметшілердің лауазымдарына және жұмысшылардың кәсіптеріне қойылатын біліктілік талаптары;
6. Кіріспе, бастапқы, мерзімді, мақсатты және жоспардан тыс нұсқаулықтарды өткізу тәртібі мен құрамы;
7. Еңбекті қорғау, өнеркәсіптік, өрт және экологиялық қауіпсіздік талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Көшбасшылық
Аналитикалық ойлау
Тапсырмаларды орындаудағы дәлдік
Дербестік
Тез шешім қабылдай білу
Өз жұмысы үшін және команданың жұмысы үшін жауапкершілік
Кәсіби біліктілік пен дағдыларды өз бетінше дамыту қабілеті

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1. Қазақстан Республикасы Энергетика министрінің 2015 жылғы 22 қаңтардағы № 33 бұйрығымен бекітілген "Магистральдық газ құбырларын пайдалану қағидалары"; 2. Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрінің 2014 жылғы 30 желтоқсандағы № 360 бұйрығымен бекітілген "Компрессорлық станцияларды пайдалану кезінде өнеркәсіптік қауіпсіздікті қамтамасыз ету қағидалары"

СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

6

Қызмет бастығы (өндірістік-техникалық)

7

Бас инженер

13. Кәсіптің карточкасы "Өндірістік-техникалық қызмет бастығы":

Топтың коды:

1329-1

Қызмет атауының коды:

-

Кәсіптің атауы:

Өндірістік-техникалық қызмет бастығы

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

6

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:

-

БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

Басшылар, мамандар және басқа да қызметшілер лауазымдарының біліктілік анықтамалығы "Басшылар, мамандар және басқа да қызметшілер лауазымдарының біліктілік анықтамалығын бекіту туралы" 2020 жылғы 30 желтоқсандағы № 553 Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің бұйрығы. (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 22003 болып тіркелген).
Параграф 74. Өндірістік бөлімнің (өндірістік-техникалық бөлімнің) бастығы

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Инженерия және инженерлік іс

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Өндірістік және өңдеу салалары

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Өндірісті жедел басқару бойынша жұмыс өтілі кемінде 5 жыл.

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Талап етілмейді

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:

-

Қызметтің негізгі мақсаты:

Газ тасымалдау жүйесінің сенімді және тиімді жұмыс істеуіне басшылық жасау

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. МГҚ объектілерінде газ тасымалдауға басшылық жасау
2. МГҚ объектілерін пайдалану тиімділігін арттыру

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
МГҚ объектілерінде газ тасымалдауға басшылық жасау



Дағды 1:
МГҚ объектілерін пайдалануды ұйымдастыруға басшылық жасау

Машықтар:
1. МГҚ объектілерін пайдалану бойынша нормативтік деректермен жұмыс істеу;
2. МГҚ объектілерін пайдалану бойынша мәліметтер базасымен жұмыс істеу;
3. МГҚ объектілерінің жұмыс көрсеткіштерін және ағымдағы пайдалану жағдайларын талдау және бағалау;
4. МГҚ объектілерінің жұмыс режимдерін және қызмет көрсету нысандарын оңтайландыру бойынша шешімдер қабылдау;
5. Басымдылық пен қолда бар ресурстарды ескере отырып, ТҚКжЖ, ДТ жоспарлау кезінде оңтайлы шешімдерді таңдау;
6. Жөндеудің барлық түрлерін ұйымдастырудың перспективалық және ағымдағы жоспарларын жасау;
7. Тапсырыс берушімен, сервистік ұйымдармен, материалдық-техникалық жабдықтау қызметтерімен өзара іс-қимыл жасау;
8. МГҚ объектілерінде жұмыстар жүргізу кезінде шарттық міндеттемелердің орындалуын бақылау;
9. МГҚ объектілерін пайдалану бойынша өндірістік қызметті ұйымдастыруға МТР қажеттілігі туралы ақпаратты талдау;
10. МГҚ объектілерін күзгі-қысқы кезеңде және көктемгі су тасқыны кезеңінде пайдалануға дайындау жөніндегі іс-шаралар жоспарын жасау;
11. Авариялар мен инциденттердің алдын алу және жою жөніндегі шараларды әзірлеу.

Білімдер:
1. Қазақстан Республикасы нормативтік құқықтық актілерінің, жергілікті нормативтік актілердің және газ тасымалдау саласындағы өкімдік құжаттардың талаптары;
2. Құбырлардың, жабдықтар мен құрылыстардың технологиялық схемалары, конструктивтік және техникалық сипаттамалары;
3. МГҚ объектілерін қайта құру, жаңғырту, ТҚКжЖ, ДТ бойынша жұмыстардың жоспарларын, кестелерін әзірлеу, келісу және бекіту тәртібі;
4. МТР тұтыну номенклатурасы мен нормалары;
5. Күзгі-қысқы кезеңде және көктемгі су тасқыны кезеңінде құбырлардың пайдалануға дайындығын дайындауды және бағалауды ұйымдастыру тәртібі;
6. МГҚ объектілерін пайдалану кезіндегі авариялық жағдайлардың түрлері, олардың пайда болу себептері, зақымдайтын факторлар мен салдарлар, алдын алу және жою тәсілдері;
7. Еңбекті қорғау, өнеркәсіптік, өрт қауіпсіздігі талаптарының сақталуына, оның ішінде қауіпті өндірістік объектілерде өндірістік бақылауды ұйымдастыру және жүзеге асыру тәртібі;
8. Қауіпті өндірістік объектілерде қолданылатын жабдықтарды, техникалық құрылғыларды сынауға және куәландыруға қойылатын талаптар;
9. Еңбекті қорғау, өнеркәсіптік, өрт және экологиялық қауіпсіздік талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Өндірісті нормативтік және техникалық құжаттамамен қамтамасыз ету

Машықтар:
1. МГҚ объектілерін пайдалану саласындағы заңнамалық және нормативтік техникалық құжаттаманың талаптарын талдау және жүйелеу;
2. Қызмет бағыты бойынша жергілікті нормативтік актілер мен өкімдік құжаттарды әзірлеу және өзектендіру;
3. Есепті құжаттаманы қалыптастыру бойынша ақпараттық жүйелермен жұмыс істеу;
4. Авариялар мен инциденттердің алдын алу және жою жөніндегі шараларды әзірлеу.

Білімдер:
1. Қазақстан Республикасы нормативтік құқықтық актілерінің, жергілікті нормативтік актілердің және газ тасымалдау саласындағы өкімдік құжаттардың талаптары;
2. Газ тасымалдау саласындағы техникалық құжаттама;
3. Техникалық құжаттаманы әзірлеу және ресімдеу бойынша басшылық құжаттардың, оның ішінде стандарттар мен техникалық шарттардың талаптары;
4. Өндірушілердің пайдалану және жөндеу құжаттамасының талаптары;
5. МГҚ объектілері жабдықтарының нақты техникалық жай-күйін ұйымдастыру және бағалау әдістері;
6. МГҚ объектілері жабдықтарының нақты техникалық жай-күйін бақылау және бағалау әдістері;
7. Қауіпті өндірістік объектілердің қауіпсіздік декларациясын әзірлеуге қойылатын талаптар;
8. Жергілікті нормативтік актілерді және қызмет бағыты бойынша өкімдік құжаттарды әзірлеу, келісу және бекіту тәртібі;
9. МГҚ объектілерін пайдалану бойынша техникалық, пайдалану және есептік құжаттаманы әзірлеу және ресімдеу жөніндегі стандарттар, техникалық шарттар, басшылық құжаттар;
10. Экономика және жоспарлау негіздері;
11. Еңбекті қорғау, өнеркәсіптік, өрт және экологиялық қауіпсіздік талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
МГҚ объектілерін пайдалану тиімділігін арттыру



Дағды 1:
МГҚ объектілерін пайдалану тиімділігін арттыру жөніндегі жұмыстарға басшылық жасау

Машықтар:
1. МГҚ объектілерін пайдалану саласында дамудың перспективалық жоспарларын әзірлеу;
2. МГҚ объектілерін пайдалану бойынша қызмет көрсеткіштерін талдау және қорытындылау;
3. МГҚ объектілерінің қауіптілігін анықтау және пайдалану тәуекелдерін бағалау;
4. МГҚ объектілерін пайдалануды ұйымдастырудың тиімділігін арттыру жөніндегі іс-шараларды әзірлеу;
5. Өндірістің перспективалы инновациялық әдістері мен технологияларын анықтау;
6. Жаңа техниканы, технологияларды, ҒЗТКЖ, материалдар мен жабдықтарды енгізу тәуекелдерін бағалау;
7. МГҚ объектілерін пайдалану жөніндегі қызметке инновацияларды енгізу тиімділігін бағалауды жүзеге асыру;
8. МГҚ объектілерін пайдалану процестерін автоматтандыру бойынша жұмыстар жүргізуді жоспарлау;
9. Рационализаторлық ұсыныстарды қолданудың жаңалығын, пайдалылығын және орындылығын бағалау.

Білімдер:
1. МГҚ объектілерін пайдалану саласындағы Қазақстан Республикасы нормативтік құқықтық актілерінің, жергілікті нормативтік актілердің, өкімдік құжаттардың және техникалық құжаттаманың талаптары;
2. Газ саласын дамытудың бағыттары мен перспективалары;
3. Ұйымның даму перспективалары;
4. Қызмет бағыты бойынша жоспарларды, бағдарламаларды, іс-шараларды әзірлеу, келісу және бекіту тәртібі;
5. Экономика және жоспарлау негіздері;
6. Өндіріс резервтерін анықтау және пайдалану әдістері;
7. Құбыр көлігі саласындағы заманауи ғылыми-техникалық жетістіктер мен озық тәжірибелер;
8. Жаңа техниканы, озық технологияларды, ҒЗТКЖ енгізуді регламенттейтін салалық құжаттар;
9. Инвестициялық жобалардың тиімділігі мен қаржылық іске асырылуын бағалау принциптері мен әдістері;
10. МГҚ объектілерін пайдалану саласындағы энергия үнемдеу технологиялары;
11. Инновацияларды енгізу туралы шешім қабылдау кезінде тәуекелді бағалау әдістері;
12. Еңбекті қорғау, өнеркәсіптік, өрт және экологиялық қауіпсіздік талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Көшбасшылық
Топ мүшесі ретінде тиімді жұмыс істеу
Аналитикалық ойлау
Тапсырмаларды орындаудағы дәлдік
Дербестік
Тез шешім қабылдай білу
Өз жұмысы үшін және команданың жұмысы үшін жауапкершілік
Кәсіби біліктілік пен дағдыларды өз бетінше дамыту қабілеті

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1. Қазақстан Республикасы Энергетика министрінің 2015 жылғы 22 қаңтардағы № 33 бұйрығымен бекітілген "Магистральдық газ құбырларын пайдалану қағидалары"; 2. Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрінің 2014 жылғы 30 желтоқсандағы № 360 бұйрығымен бекітілген "Компрессорлық станцияларды пайдалану кезінде өнеркәсіптік қауіпсіздікті қамтамасыз ету қағидалары"

СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

6

Желілік-өндірістік басқарманың бастығы

7

Бас инженер

14. Кәсіптің карточкасы "Өндіріс инженері":

Топтың коды:

2141-1

Қызмет атауының коды:

2141-1-001

Кәсіптің атауы:

Өндіріс инженері

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

6

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:

-

БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

Басшылар, мамандар және басқа да қызметшілер лауазымдарының біліктілік анықтамалығы "Басшылар, мамандар және басқа да қызметшілер лауазымдарының біліктілік анықтамалығын бекіту туралы" 2020 жылғы 30 желтоқсандағы № 553 Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің бұйрығы. (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 22003 болып тіркелген). §83 Өндірісті басқаруды ұйымдастыру жөніндегі инженер

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Өндірістік және өңдеу салалары

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Инженерия және инженерлік іс

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

I санатты өндірісті басқаруды ұйымдастыру жөніндегі инженер: кадрларды даярлаудың тиісті бағыты бойынша жоғары (немесе жоғары оқу орнынан кейінгі) бiлiм және II санатты өндірісті басқаруды ұйымдастыру жөніндегі инженер лауазымында кемiнде 2 жыл жұмыс өтілі; II санатты өндірісті басқаруды ұйымдастыру жөніндегі инженер: кадрларды даярлаудың тиісті бағыты бойынша жоғары (немесе жоғары оқу орнынан кейінгі) бiлiм және санатсыз өндірісті басқаруды ұйымдастыру жөніндегі инженер лауазымында кемiнде 3 жыл жұмыс өтілі; санатсыз өндірісті басқаруды ұйымдастыру жөніндегі инженер: кадрларды даярлаудың тиісті бағыты бойынша жоғары (немесе жоғары оқу орнынан кейінгі) бiлiм, жұмыс өтіліне талаптар қойылмайды немесе тиісті мамандық (біліктілік) бойынша техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі (арнайы орта, кәсіптік орта) білім және І санатты техник лауазымында кемінде 3 жыл жұмыс өтілі.

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

қажет емес

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:

-

Қызметтің негізгі мақсаты:

Компрессорлық станцияның газ тасымалдау жабдығын пайдалануды жедел басқару

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Газ тасымалдау жабдығының жұмысын берілген технологиялық режимде ұстау
2. Бағынысты ауысымдағы персоналды басқару

Қосымша еңбек функциялары:

-

Еңбек функциясы 1:
Газ тасымалдау жабдығының жұмысын берілген технологиялық режимде ұстау



Дағды 1:
Ауысым тапсырмасын орындау

Машықтар:
1. Технологиялық параметрлерді түзету бойынша шешімдер қабылдау;
2. Газ айдау агрегаттарын (ГАА) іске қосу және тоқтату операцияларының дұрыстығын бағалау);
3. Газ тасымалдау жабдығының пайдалану параметрлерінің нормативтік (рұқсат етілген) шамаларынан өзгеру және ауытқу себептерін анықтау;
4. Шектеулі уақыт режимінде шешім қабылдау;
5. Жабдықтың жай-күйінің пайдалану регламенттерінің талаптарына сәйкестігін анықтау;
6. Сызбалар мен схемаларды оқу;
7. Газ режимінің көрсеткіштерін, агрегаттарды тоқтату және іске қосу уақытын журналға тіркеу.

Білімдер:
1. Газ тасымалдау жабдығы жұмысының нормативтік және шекті параметрлері;
2. Негізгі бақылау-өлшеу аспаптарының, оның ішінде қауіпсіздік аспаптарының жұмыс істеу қағидаттары;
3. Технологиялық процестерді басқарудың автоматты жүйесі, телемеханика құралдарының, газ тасымалдау жабдығын автоматты басқару жүйелерінің құрылымы, өзара іс-қимылы;
4. Жабдық жұмысының қауіпті режимдерінің алдын алу жөніндегі үлгілік шаралар;
5. Еңбек қауіпсіздігі стандарттары, қауіпті өндірістік объектілердегі өнеркәсіптік қауіпсіздік талаптары;
6. Құжаттаманы жүргізуге қойылатын талаптар;
7. Табиғи газдың қасиеттері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

ұсынылмайды

Дағды 2:
Газ тасымалдау жабдығының жұмысын пайдалану

Машықтар:
1. Айналып өту кезінде газ тасымалдау жабдығының ақауларын анықтау;
2. Аспаптардың көрсеткіштері, шу сипаттамалары бойынша газ тасымалдау жабдығының жұмысындағы ауытқуларды анықтау;
3. Жабдық жұмысының қауіпті режимдерінің алдын алу шараларын қабылдау;
4. Өлшеу құралдарының көрсеткіштерін талдау;
5. Газ тасымалдау жабдығын пайдалану жөніндегі нұсқаулықтарды жетілдіру бойынша ұсыныстарды талдау және әзірлеу.

Білімдер:
1. Технологиялық жабдықтарды пайдалану бойынша регламенттер;
2. Газ тасымалдау жүйесі учаскесінің технологиялық схемасы;
3. Газ тасымалдау жабдығын пайдалануға қойылатын талаптарды белгілейтін салалық стандарттар, техникалық регламенттер, нұсқаулықтар (нұсқаулықтар);
4. ГАА қосу және тоқтату алгоритмі;
5. Газ тасымалдау жабдығының мақсаты, құрылысы және жұмыс істеу принципі.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Бағынысты ауысымдағы персоналды басқару



Дағды 1:
Ауысымды басқару

Машықтар:
1. Пайдаланушы персоналдың қызметін жоспарлау және ұйымдастыру;
2. Пайдалану персоналының жұмыс сапасын бағалау;
3. Персоналды оқыту бойынша техникалық және бағдарламалық құралдарды пайдалану;
4. Аварияға қарсы жаттығуларды өткізуді жоспарлау;
5. Ауысым персоналының жұмыс кестесін қалыптастыру;
6. Жұмыс күшін учаскелер бойынша орналастыру;
7. Еңбекті қорғау және қауіпсіздік техникасы бойынша нұсқаулық жүргізу.

Білімдер:
1. Пайдалану персоналының біліктілік сипаттамалары;
2. Пайдалану персоналының кәсіптері мен жұмыс түрлері бойынша еңбекті қорғау жөніндегі нұсқаулық;
3. Авариялар мен инциденттердің салдарын оқшаулау және жою жөніндегі іс-шаралар жоспары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

ұсынылмайды

Дағды 2:
Ауысымды қабылдаутапсыру

Машықтар:
1. Ауысымды қабылдау және тапсыру;
2. Бағыт бойынша айналып өтуді жүзеге асыру;
3. Компрессорлық станцияның негізгі және қосалқы жабдықтарын пайдалану бойынша жедел-техникалық құжаттаманы жүргізу;
4. Есептік құжаттаманы ұсыну.

Білімдер:
1. Газ тасымалдау жабдығы ақауларының түрлері және оларды жою тәсілдері;
2. Газ тасымалдау жабдықтарының ақаулық белгілері;
3. ГАА қосу және тоқтату алгоритмі;
4. Жауапты аймақтағы жабдықтары бар компрессорлық цехтың және технологиялық құбырлар учаскесінің технологиялық схемасы;
5. Негізгі және қосалқы жабдықтарды пайдалану персоналының айналып өту маршруттары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Көшбасшылық қасиеттер
Команда мүшесі ретінде тиімді жұмыс істеу
Аналитикалық ойлау
Дербестік
Күйзеліске төзімділік
Өз жұмысы мен команда жұмысы үшін жауапкершілік
Кәсіптік біліктілігі мен икемділігін өз бетінше дамыту қабілеті

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1. "Магистралдық газ құбырларын пайдалану қағидалары" қаңтардағы № 33 бұйрығымен бекітілген; 2. "Компрессорлық станцияларды пайдалану кезінде өнеркәсіптік қауіпсіздікті қамтамасыз ету қағидалары" Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрінің 2014 жылғы 30 желтоқсатндағы № 360 бұйрығымен бекітілген.

СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

7

Бас инженер

6

Бас диспетчер

4-ші тарау. Кәсіптік стандарттың техникалық деректері

      15. Мемлекеттік органның атауы:

      Қазакстан Республикасының Энергетика министрлігі

      Орындаушы:

      Сағатұлы Ілияс, +7 (717) 278 69 54, I.sagatuly@energo.gov.kz

      16. Әзірлеуге қатысатын ұйымдар (кәсіпорындар):

      "Интергаз Центральная Азия" Акционерлік қоғамы

      Жоба жетекшісі:

      Сембекова Айдана Ериковна

      E-mail: a.sembekova@ica.kz

      Телефон нөмірі: +7 (701) 666 71 45

      Орындаушылар:

      Тасмагамбетова Венера Алгалиевна, +7 (777) 479 13 48, tasmagambetova@ica.kz

      17. Кәсіптік біліктілік жөніндегі салалық кеңес: №2-2026 , 17.06.2026 ж.

      18. Кәсіптік біліктілік жөніндегі ұлттық орган: 23.06.2026 ж.

      19. "Атамекен" Қазақстан Республикасының Ұлттық кәсіпкерлер палатасы: -

      20. Нұсқа нөмірі және шығарылған жылы: Нұсқа 3, 2026 ж.

      21. Болжамды қайта қарау күні: 31.12.2029 ж.

  Қазақстан Республикасы
Энергетика министрінің
міндетін атқарушы
2026 жылғы 5 қазандағы
№ 364-н/қ Бұйрыққа
9-қосымша
Қазақстан Республикасы
Энергетика министрі
2024 жылғы 23 желтоқсандағы
№ 479 бұйрығына
15-қосымша

Кәсіптік стандарт: "Магистралдық газ құбырының желілік бөлігін пайдалану және жөндеу"

1-ші тарау. Жалпы ережелер

      1. Кәсіптік стандарттың қолдану аясы: "Магистральдық газ құбырының желілік бөлігін пайдалану және жөндеу" кәсіптік стандарты Қазақстан Республикасының "Кәсіптік біліктіліктер туралы" Заңының 5-бабының 5-тармағына сәйкес құбыр көлігі саласында жұмыс істейтін мамандарға қойылатын талаптарды айқындау мақсатында әзірленді. Осы стандартқа сәйкес келетін мамандар магистральдық газ құбырының желілік бөліктерін техникалық қызмет көрсетуді, жөндеуді және пайдалануды жүзеге асырады, оның ішінде мониторинг жүргізу, диагностикалау, профилактикалық және авариялық-қалпына келтіру жұмыстарын орындайды. Осы кәсіптік стандартқа байланысты экономикалық қызмет инженерлік қызметтерді көрсетуді, техникалық қызмет көрсетуді, жабдықтар мен материалдарды сатып алуды, сондай-ақ газ құбырларының қауіпсіздігі мен сенімді жұмысын қамтамасыз етуді қамтиды.

      2. Осы кәсіптік стандартта мынадай терминдер, анықтамалар мен қысқартулар қолданылады:

      1) жөндеу – магистральдық құбырдың және (немесе) оның объектілерінің желілік бөлігінің толық немесе ішінара пайдалану ресурсының жарамдылығын немесе жұмысқа қабілеттілігін қалпына келтіру жөніндегі іс-шаралар (операциялар) кешені;

      2) магистральдық газ құбыры – тауарлық газды тасымалдауға арналған, бір немесе бірнеше газ құбырларынан (желілік бөліктен) және тасымалданатын газдың қысымын арттыруды және төмендетуді қамтамасыз ететін ілеспе объектілерден, телебасқару, байланыс құралдарынан және өзге де коммуникациялардан тұратын инженерлік құрылыс. Магистральдық газ құбыры объектілерінің құрамы жобалау құжаттамасымен және техникалық регламенттердің талаптарымен айқындалады;

      3) магистральдық газ құбырының желілік бөлігі – газды тікелей тасымалдауды жүзеге асыратын жер асты, су асты, жер үсті, жер үсті құбырлары.

      3. Осы кәсіптік стандартта мынадай қысқартулар қолданылады

      1) ӘӨБ – әкімшілік-өндірістік бақылау

      2) БА – басшылар, мамандар және басқа да қызметшілер лауазымдарының біліктілік анықтамалығы

      3) БТБА – бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығы

      4) ҒЗТКЖ – ғылыми-зерттеу және тәжірибелік-конструкторлық жұмыстар

      5) ГКС – газ компрессорлық станциясы

      6) ГТЖ – газ тасымалдау жүйесі

      7) ГТС – газ тарату станциясы

      8) ЖҚҚ – жеке қорғаныс құралдары

      9) МГЖБ – магистральдық газ құбырының желілік бөлігі

      10) МГҚ – магистральдық газ құбыры

      11) МТР – материалдық-техникалық ресурстар

      12) СБШ – салалық біліктілік шеңбері

      13) ТЖЖЖ – төтенше жағдайларды жою жоспары

      14) ТҚК – техникалық қызмет көрсету

      15) ТҚКжЖ – техникалық қызмет көрсету және жөндеу

2-ші тарау. Кәсіптік стандарттың паспорты

      4. Кәсіптік стандарттың атауы: Магистралдық газ құбырының желілік бөлігін пайдалану және жөндеу

      5. Кәсіптік стандарттың коды: H49500161

      6. ЭҚЖЖ секциясын, бөлімін, тобын, сыныбын және кіші сыныбын көрсету:

      H Көлік және қоймалау

      49 Құрлық және құбырмен жүретін көліктің қызметі

      49.5 Құбыр көлігінің қызметі

      49.50 Құбыр көлігінің қызметі

      49.50.0 Құбыр көлігінің қызметі

      7. Кәсіптік стандарттың қысқаша сипаттамасы: Магистральдық газ құбырының желілік бөлігі объектілерінің жұмысқа қабілеттілігін қамтамасыз ету (пайдалану және жөндеу). "Білімдер" бөлімінде қамтылған теориялық және практикалық білімдерге қойылатын талаптармен қатар, мамандар мен жұмысшылар еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау, өндірістік санитария және өрт қауіпсіздігі талаптарын, жеке қорғаныш құралдарын пайдалану қағидаларын, орындалатын жұмыстардың (көрсетілетін қызметтердің) сапасына қойылатын талаптарды, жұмыс орнында еңбекті ұтымды ұйымдастыру қағидаттарын, ақаулардың түрлерін және олардың алдын алу мен жою тәсілдерін, сондай-ақ өндірістік дабыл беру жүйелерін білуге тиіс.

      8. Кәсіптер карточкаларының тізімі:

      1) Магистральдық құбырды пайдалану жөніндегі учаскенің бастығы - 6 СБШ-нің деңгейі

      2) Желілік-пайдалану қызметінің бастығы - 6 СБШ-нің деңгейі

      3) Магистральдық құбырларды пайдалану жөніндегі топтың басшысы - 6 СБШ-нің деңгейі

      4) Магистральдық құбырларды пайдалану жөніндегі учаскенің шебері - 5 СБШ-нің деңгейі

      5) Қызмет мастері (электрмен жабдықтау, газ, бу беру және ауаны кондинционерлеу) - 5 СБШ-нің деңгейі

      6) Мұнай-газ құбырларын пайдалану жөніндегі техник - 4 СБШ-нің деңгейі

      7) Магистральдық газ құбырларының операторы - 3 СБШ-нің деңгейі

      8) Магистральдық құбырлар операторы - 3 СБШ-нің деңгейі

3-ші тарау. Кәсіптер карточкалары

9. Кәсіптің карточкасы "Магистральдық құбырды пайдалану жөніндегі учаскенің бастығы":

Топтың коды:

1322-0

Қызмет атауының коды:

1322-0-086

Кәсіптің атауы:

Магистральдық құбырды пайдалану жөніндегі учаскенің бастығы

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

6

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:

-

БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

Басшылар, мамандар және басқа да қызметшілер лауазымдарының біліктілік анықтамалығы "Басшылар, мамандар және басқа да қызметшілер лауазымдарының біліктілік анықтамалығын бекіту туралы" 2020 жылғы 30 желтоқсандағы № 553 Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің бұйрығы. (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 22003 болып тіркелген). Параграф 94. Цех басшысы (участке)

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Инженерия және инженерлік іс

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Өндірістік және өңдеу салалары

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

кадрлар даярлаудың тиісті саласында жоғары (немесе жоғары оқу орнынан кейінгі) білім және маман лауазымдарында мамандығы бойынша кемінде 3 жыл жұмыс өтілі немесе тиісті мамандық (біліктілік) бойынша техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі (орта арнаулы, орта кәсіптік) білім және маман лауазымдарындағы мамандығы бойынша жұмыс өтілі 5 жылдан кем емес.

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

қажет етілмейді

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:

1322-0-058 - Өндіріс бастығы

Қызметтің негізгі мақсаты:

Кәсіпорынның өндірістік-шаруашылық қызметін реттейтін заңнамалық және нормативтік актілерге сәйкес учаскеге басшылықты жүзеге асыру.

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Өнеркәсіптік қауіпсіздік, өрт қауіпсіздігі және өндірістік санитария талаптарына сәйкес магистральдық құбыр объектілерін пайдалануды қамтамасыз ету.
2. Бөлімше персоналын басқару

Қосымша еңбек функциялары:

-

Еңбек функциясы 1:
Өнеркәсіптік қауіпсіздік, өрт қауіпсіздігі және өндірістік санитария талаптарына сәйкес магистральдық құбыр объектілерін пайдалануды қамтамасыз ету.



Дағды 1:
Өндірісті уақтылы жоспарлау, магистральдық құбыр объектілерін пайдалану және техникалық қызмет көрсету бойынша жылдық жұмыс бағдарламаларын дайындау

Машықтар:
1. Магистральдық құбыр персоналының іс-қимылдарын ұйымдастыру және басқару;
2. Өндірістік персоналдың еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау (ЕҚжЕҚ), техникалық қауіпсіздік (ТҚ) және қоршаған ортаны қорғау (ҚОҚ) қағидаларын енгізу және сақтауын/орындауын қамтамасыз ету бойынша іс-шараларды жүзеге асыру;
3. Жаңадан енгізілетін жабдықтарды/объектілерді, сондай-ақ күрделі жөндеуден және реконструкциядан кейін пайдалануға қабылдау жұмыстарына қатысу.

Білімдер:
1. Учаскенің өндірістік-шаруашылық қызметіне қатысты ұйымдастырушылық-өкімдік құжаттар, нормативтік және әдістемелік материалдар;
2. Кәсіпорын мен учаскенің техникалық даму перспективалары;
3. Учаске өнімдеріне қойылатын техникалық талаптар, оларды өндіру технологиясы;
4. Учаске жабдықтары және оларды техникалық пайдалану қағидалары;
5. Еңбекті ұйымдастырудың, жұмыс орындарын ұйымдастыру және ұтымды ету әдістері мен тәсілдерін енгізуді ұйымдастыру;
6. Жаңа технологияларды/жабдықтарды енгізу процестеріне қатысу;
7. Ішкі еңбек тәртібі қағидалары, еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау, өндірістік санитария, өрт қауіпсіздігі талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Магистральдық құбыр қондырғылары мен жүйелеріне техникалық қызмет көрсетуді (ТҚК) және олардың жұмысын бақылау.

Машықтар:
1. Ағымдағы, жоспарлы-алдын алу жөндеу жұмыстарының, реконструкциялардың орындалуын бақылауды жүзеге асыру;
2. Жаңадан енгізілетін жабдықтарды/объектілерді, сондай-ақ күрделі жөндеуден және реконструкциядан кейін пайдалануға қабылдау жұмыстарына қатысу;
3. Өндірістік қызмет нәтижелерін талдау, бюджет қаражатының, еңбекақы төлеу қорының жұмсалуын бақылау;
4. Қызмет бойынша белгіленген нысанда есептілікті жасау және жүргізу, оларды басшылыққа ұсыну;
5. Тексерулер/аудиттер қорытындылары бойынша анықталған ескертулер мен нұсқамаларды жоюға бағытталған іс-шараларды қабылдау.

Білімдер:
1. Учаскенің өндірістік-шаруашылық қызметіне қатысты ұйымдастырушылық-өкімдік құжаттар, нормативтік және әдістемелік материалдар;
2. Кәсіпорын мен учаскенің техникалық даму перспективалары;
3. Учаске өнімдеріне қойылатын техникалық талаптар, оларды өндіру технологиясы;
4. Учаске жабдықтары және оларды техникалық пайдалану қағидалары;
5. Учаскенің өндірістік-шаруашылық қызметінің нысандары мен әдістері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 3:
Бөлім шығындарының баптарын қалыптастыру, талдау және есеп беру

Машықтар:
1. Өндірістік қызметтің нәтижелерін талдау, бюджеттің, еңбекақы қорының шығынын бақылау;
2. Жылдық бюджеттерді жасауға қатысу;
3. Қызмет бойынша белгіленген нысанда есептілік жасау және жүргізу және оларды басшылыққа ұсыну.

Білімдер:
1. Техникалық-экономикалық және ағымдағы өндірістік жоспарлаудың тәртібі мен әдістері;
2. Учаскенің өндірістік-шаруашылық қызметінің нысандары мен әдістері;
3. Еңбекақы төлеу жөніндегі қолданыстағы ережелер және материалдық ынталандыру нысандары;
4. Ұқсас өнімді өндіру саласындағы озық отандық және шетелдік тәжірибе; Экономика, еңбекті ұйымдастыру, Өндіріс және басқару негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Бөлімше персоналын басқару



Дағды 1:
Бағынысты персонал қызметін жұмыстарды ұтымды бөлу және өндірістік тапсырмалардың орындалуын қамтамасыз ету қажеттілігін ескере отырып жоспарлау.

Машықтар:
1. Бағынысты персоналдың жұмыс жоспарларын жасау;
2. Бөлімше туралы ережені, лауазымдық және өндірістік (жұмыс) нұсқаулықтарды әзірлеу;
3. Техникалық оқыту жоспарлары мен бағдарламаларын жасау;
4. Персоналды техникалық оқытуды жүргізу;
5. Жұмыскерлерге мерзімдік нұсқама жүргізуді, жабдықтарды техникалық пайдалану қағидалары, еңбекті қорғау, өрт қауіпсіздігі қағидалары бойынша білімдерін тексеруді қамтамасыз ету, олардың сақталуын бақылау;
6. Қауіпсіз еңбек жағдайларын жасауды және жұмыскерлердің өндірістік және еңбек тәртібін сақтауын бақылауды қамтамасыз ету.

Білімдер:
1. Қазақстан Республикасының еңбек заңнамасы негіздері;
2. Жұмыс уақытын пайдаланудың табельдік есебі;
3. Еңбекақы төлеу туралы ережелер;
4. Экономика, өндірісті, еңбекті ұйымдастыру және басқару негіздері;
5. Еңбекті нормалау негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Бағынысты персоналдың жұмысын бақылау және ұйымдастыру.

Машықтар:
1. Жұмыс процесін ұйымдастыру, бөлімше мақсаттарына қол жеткізуді қамтамасыз ете отырып, қызметкерлер арасында міндеттерді тиімді бөлу;
2. Тапсырмалардың орындалуын бақылау, белгіленген мерзімдердің, сапа және қауіпсіздік стандарттарының сақталуын қамтамасыз ету;
3. Персоналды дамыту, оқыту қажеттіліктерін анықтау, біліктілікті арттыру бағдарламаларын әзірлеу және қызметкерлердің мансаптық өсуін қамтамасыз ету;
4. Персоналдың жұмысын бағалау, тұрақты бағалау жүргізу және объективті кері байланыс беру;
5. Қызметкерлерді ынталандыру, қолайлы жұмыс ортасын қалыптастыру, олардың жұмысқа тартылуын және қанағаттанушылығын арттыру;
6. Қақтығыстарды шешу, ымыралы шешімдер табу және ұжымда жағымды ахуалды сақтау.

Білімдер:
1. Персоналды басқару әдістері, оның ішінде тиімді коммуникация, ынталандыру және қызметкерлерді дамыту әдістері;
2. Еңбекті жоспарлау және ұйымдастыру тәсілдері, оның ішінде міндеттер мен ресурстарды ұтымды бөлу;
3. Өнімділікті арттыру және ұжымда оң моральдық-психологиялық ахуалды қалыптастыру әдістері;
4. Персонал жұмысының тиімділігін бағалау жүйелері мен әдістері және басқа да құралдар;
5. Магистральдық құбырларды пайдалану кезінде талап етілетін сапа және қауіпсіздік стандарттары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жауапкершілік
Дербестік және жауапкершілік
Жүйелі ойлау
Күйзеліске тұрақтылық
Аналитикалық ойлау
Көшбасшылық

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

ҚР БК 3.05-101-2013 "Магистральдық құбырлар"
ҚР ҚН 3.05-01-2013 "Магистральдық құбырлар" "Магистральдық құбырларды пайдалану кезінде өнеркәсіптік қауіпсіздікті қамтамасыз ету қағидалары" Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрінің 2014 жылғы 30 желтоқсандағы № 354 бұйрығымен бекітілген.

СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

6

Магистральдық құбырды пайдалану жөніндегі топтың басшысы

3

Магистральдық құбырлар операторы

5

Магистральдық құбырды пайдалану жөніндегі учаске шебері

10. Кәсіптің карточкасы "Желілік-пайдалану қызметінің бастығы":

Топтың коды:

1329-1

Қызмет атауының коды:

-

Кәсіптің атауы:

Желілік-пайдалану қызметінің бастығы

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

6

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:

-

БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

Басшылар, мамандар және басқа да қызметшілер лауазымдарының біліктілік анықтамалығы "Басшылар, мамандар және басқа да қызметшілер лауазымдарының біліктілік анықтамалығын бекіту туралы" 2020 жылғы 30 желтоқсандағы № 553 Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің бұйрығы. (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 22003 болып тіркелген).
94-параграф (Цех бастығы)

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Инженерия және инженерлік іс

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Өндірістік және өңдеу салалары

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Маман лауазымдарында мамандығы бойынша жұмыс өтілі кемінде 5 жыл

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

қажет етілмейді

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:

-

Қызметтің негізгі мақсаты:

Газды, газ конденсатын және оларды қайта өңдеу өнімдерін тасымалдауды жүзеге асыратын құбырлардың сенімді және тиімді жұмыс істеуін қамтамасыз ету

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Магистральдық құбырлардың сенімді және тиімді жұмыс істеуін қамтамасыз ету
2. Құбырларды пайдалану жөніндегі қызмет персоналына басшылық жасау

Қосымша еңбек функциялары:

-

Еңбек функциясы 1:
Магистральдық құбырлардың сенімді және тиімді жұмыс істеуін қамтамасыз ету



Дағды 1:
Магистральдық құбырларды пайдалануды ұйымдастыру

Машықтар:
1. Өндірістік міндеттерді олардың басымдылық дәрежесі бойынша саралау;
2. Құбырларды пайдаланудың ағымдағы жағдайларын талдау және бағалау;
3. Бөлімшенің жауапкершілік аймағында тасымалданатын өнімді тасымалдаудың қалыпты режимінен ауытқуларды анықтау, оларды түзету шараларын анықтау;
4. Құбырларды күтіп ұстаудағы бұзушылықтарды анықтау және жоюды ұйымдастыру;
5. Бөлімшенің жауапкершілік аймағындағы құбырлардың техникалық жай-күйін бақылауды жүзеге асыру, тасымалдау режимдерін бұзу қаупі жоғары учаскелерді анықтау;
6. Құбырлардың тұтастығы мен апатсыз жұмысына қауіп төндіретін апатқа дейінгі жағдайды, ақаулар мен ақауларды бағалау, олардың дамуын болжау;
7. Техникалық жай-күйі туралы деректерді, ДТ нәтижелерін, құбырлардың ақауларының тізімдемесін талдау.
8. Күзгі-қысқы кезеңде және көктемгі су тасқыны кезеңінде бөлімшенің құбырларды пайдалануға дайындығын қамтамасыз ету;
9. ТҚКжЖ, ДТ сапалы әрі уақытылы өткізілуін қамтамасыз ету;
10. Нормативтік техникалық құжаттаманың талаптарына сәйкес құбырларда от, газ қауіпті жұмыстарды және аса қауіпті жұмыстарды ұйымдастыру және жүргізу;
11. Авариялар мен инциденттердің алдын алу және жою жөніндегі шараларды әзірлеу;
12. Еңбекті қорғау, өнеркәсіптік, өрт және экологиялық қауіпсіздік талаптарының сақталуын ұйымдастыру және бақылау;
13. Құбырларды пайдалану бойынша техникалық және есептік құжаттаманың жүргізілуін ұйымдастыру және бақылау.

Білімдер:
1. Тасымалданатын өнімді құбырлар арқылы тасымалдаудың технологиялық процестері;
2. Құбырлардың, жабдықтар мен құрылыстардың технологиялық схемалары, конструктивтік және техникалық сипаттамалары;
3. Қазақстан Республикасы нормативтік құқықтық актілерінің, жергілікті нормативтік актілердің, өкімдік құжаттардың және құбырларды пайдалану саласындағы техникалық құжаттаманың талаптары;
4. Тасымалданатын өнімді тасымалдаудың технологиялық режимдері;
5. Аварияға дейінгі жағдайларды, ақаулар мен бұзылуларды бағалау әдістері, оларды жою тәсілдері мен құралдары;
6. Құбырлардың техникалық жай-күйін техникалық диагностикалау және болжау әдістері;
7. Құбырларға дейін ТҚКжЖ, ДТ бойынша жұмыстарды ұйымдастыру және жүргізу технологиясы, кезеңділігі және регламенті;
8. Құбырларды пайдаланудың маусымдық ерекшеліктері;
9. Құбырлардың учаскелерін жөндеуге шығару және жұмыстар жүргізілгеннен кейін оларды пайдалануға беру тәртібі;
10. Құбырлардағы авариялар, инциденттер, өрттер және төтенше жағдайлар кезіндегі іс-қимыл тәртібі, құлақтандыру схемалары;
11. Құбырларды пайдалану кезіндегі авариялық жағдайлардың түрлері, олардың пайда болу себептері, зақымдайтын факторлар мен салдарлар, алдын алу және жою тәсілдері;
12. Еңбекті қорғау, өнеркәсіптік, өрт және экологиялық қауіпсіздік талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Құбырларды пайдалану тиімділігін арттыру бойынша жұмыстарды ұйымдастыру

Машықтар:
1. Құбырлардың ағымдағы жағдайын және оларды пайдалануды ұйымдастыруды талдау және бағалау;
2. Құбырларды пайдалану тиімділігін арттыру резервтерін анықтау;
3. Құбырларды пайдаланудың сенімділігін, тиімділігін және қауіпсіздігін арттыруға бағытталған іс-шараларды әзірлеу және өткізу;
4. Құбыр көлігі саласындағы озық тәжірибені жинақтау, оны қолдану мүмкіндігін бағалау.

Білімдер:
1. Қазақстан Республикасы нормативтік құқықтық актілерінің, жергілікті нормативтік актілердің, өкімдік құжаттардың және құбырларды пайдалану саласындағы техникалық құжаттаманың талаптары;
2. Құбырлардың сенімділігін, тиімділігін және қауіпсіздігін арттыру жолдары;
3. Еңбекті қорғау, өнеркәсіптік, өрт және экологиялық қауіпсіздік талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Құбырларды пайдалану жөніндегі қызмет персоналына басшылық жасау



Дағды 1:
Қарамағындағы персоналдың өндірістік қызметін ұйымдастыру

Машықтар:
1. Өндірістік міндеттер мен қолда бар ресурстардың басымдылығын ескере отырып, жұмыс жоспарларын жасау;
2. Еңбекті тиімді ұйымдастыруды және жұмыс уақытын ұтымды пайдалануды қамтамасыз ету;
3. Персонал орындаған жұмыстардың сапасын бағалау;
4. Құбырларды пайдалану жөніндегі бөлімше қызметінің тиімділігін бағалау;
5. Бөлімшеде еңбекті қорғау, өнеркәсіптік, өрт, экологиялық қауіпсіздік талаптарының сақталуын ұйымдастыру.

Білімдер:
1. Қазақстан Республикасының еңбек заңнамасы;
2. Менеджмент, еңбекті ұйымдастыру және персоналды басқару негіздері;
3. Жұмыс уақытының кестелік есебі;
4. Қызметкерлердің лауазымдары, жұмысшылардың кәсіптері бойынша жұмыс сипаттамасы;
5. Еңбекті қорғау, өнеркәсіптік, өрт және экологиялық қауіпсіздік талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Қарамағындағы персоналды оқытуды жүргізу

Машықтар:
1. Бөлімше туралы ережені, лауазымдық және өндірістік (жұмыс) нұсқаулықтарды әзірлеу;
2. Персоналға қажетті біліктілік қажеттілігін анықтау;
3. Техникалық оқу жоспарларын, бағдарламаларын жасау;
4. Қарамағындағы қызметкерлермен техникалық оқу жүргізу;
5. Еңбекті қорғау, өнеркәсіптік, өрт, экологиялық қауіпсіздік бойынша оқытуды, нұсқамалар, білімдерін тексеруді ұйымдастыру.

Білімдер:
1. Құрылымдық бөлімшелер туралы ережелерді, лауазымдық және өндірістік (жұмыс) нұсқаулықтарды әзірлеу жөніндегі жергілікті нормативтік актілер мен өкімдік құжаттардың талаптары.
Бағынысты персонал бөлігінде Басшылардың, мамандардың, қызметшілердің лауазымдарына және жұмысшылардың кәсіптеріне қойылатын біліктілік талаптары;
2. Кіріспе, бастапқы, кезеңдік, нысаналы және жоспардан тыс нұсқамаларды өткізу тәртібі мен құрамы.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Көшбасшылық
Аналитикалық ойлау
Дербестік
Тез шешім қабылдай білу
Өз жұмысы үшін және команданың жұмысы үшін жауапкершілік
Кәсіби біліктілік пен дағдыларды өз бетінше дамыту қабілеті

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1. Қазақстан Республикасы Энергетика министрінің 2015 жылғы 22 қаңтардағы № 33 бұйрығымен бекітілген, "Магистральдық газ құбырларын пайдалану қағидалары" (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 10363 болып тіркелген).
2. Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрінің 2014 жылғы 30 желтоқсандағы № 360 бұйрығымен бекітілген "Компрессорлық станцияларды пайдалану кезінде өнеркәсіптік қауіпсіздікті қамтамасыз ету қағидалары" (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 10251 болып тіркелген).

СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

6

Магистральдық құбырларды пайдалану жөніндегі инженер

7

Бас инженер

6

Өндірістік-техникалық қызмет бастығы

11. Кәсіптің карточкасы "Магистральдық құбырларды пайдалану жөніндегі топтың басшысы":

Топтың коды:

1322-0

Қызмет атауының коды:

1322-0-091

Кәсіптің атауы:

Магистральдық құбырларды пайдалану жөніндегі топтың басшысы

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

6

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:

-

БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

Басшылар, мамандар және басқа да қызметшілер лауазымдарының біліктілік анықтамалығы "Басшылар, мамандар және басқа да қызметшілер лауазымдарының біліктілік анықтамалығын бекіту туралы" 2020 жылғы 30 желтоқсандағы № 553 Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің бұйрығы. (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 22003 болып тіркелген).1-ші параграф. Бригада (топ) бастығы (басшысы)

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Инженерия және инженерлік іс

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Өндірістік және өңдеу салалары

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

тиісті оқыту саласында жоғары (немесе жоғары оқу орнынан кейінгі) білім және мамандық бойынша жұмыс өтілі 5 жылдан кем емес.

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

қажет етілмейді

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:

1322-0-079 - Техникалық басшы (кен қазу өнеркәсібі)

Қызметтің негізгі мақсаты:

Жоспарлы көлемдерді орындау және магистральдық құбыр объектілерін қауіпсіз пайдалануды қамтамасыз ету үшін технологиялық регламенттердің нормаларына сәйкес бақылаудағы құбыржолдар бойынша өнімді тасымалдаудың үздіксіз процесін қамтамасыз ету

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Магистральдық құбырды пайдалануды ұйымдастыру және бақылау.
2. Магистральдық құбырды пайдалану кезінде қауіпсіздік стандарттары мен қоршаған ортаны қорғау талаптарының сақталуын бақылауды ұйымдастыру.

Қосымша еңбек функциялары:

-

Еңбек функциясы 1:
Магистральдық құбырды пайдалануды ұйымдастыру және бақылау.



Дағды 1:
НӨнеркәсіптік қауіпсіздік, еңбекті қорғау және қоршаған ортаны қорғау саласындағы жұмыстарды ұйымдастыру және бақылау.

Машықтар:
1. Авариялық жаттығуларды өткізу;
2. Бағынысты персоналға және жұмысқа жаңадан қабылданған жұмыскерлерге нұсқама жүргізу, оларды жұмыс орындарымен және еңбек жағдайларымен таныстыру;
3. Қызметкерлерге еңбекті қорғау, техникалық қауіпсіздік және қоршаған ортаны қорғау стандарттары бойынша нұсқама жүргізу;
4. Қызметкерлерді қолданыстағы өндірістік рәсімдерге және қауіпсіздік пен экология саласындағы нормативтік талаптарға оқыту;
5. Жұмыстарды орындау процесінде өндірістік рәсімдер мен қауіпсіздік стандарттарының сақталуын бақылау;
6. Қауіпсіздік және экология стандарттарының сақталуы туралы есептер жасау, сондай-ақ процестерді жақсарту бойынша ұсынымдар әзірлеу.

Білімдер:
1. Авариялық жаттығуларды ұйымдастыру және өткізу әдістері;
2. Кен орнындағы өнім ағындарының схемасы;
3. Құбырлар мен жабдықтарға қойылатын техникалық сипаттамалар мен талаптар;
4. Техникалық қызмет көрсету және жөндеу технологиясы;
5. Мұнай мен газды тасымалдау технологиясы;
6. Құбырларды техникалық және қауіпсіз пайдалану қағидалары;
7. Өндірістік қауіпсіздік және тасымалдау жүйесі объектілерінің ықтимал аварияларды жою жоспары (ПЛВА) бойынша қағидалар, рәсімдер және стандарттар;
8. Өндірістегі жұмыс процестері мен еңбек жағдайлары;
9. Ішкі еңбек тәртібі қағидалары, еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау, өндірістік санитария және өрт қауіпсіздігі талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Материалдық-техникалық базамен және тауарлық-материалдық құндылықтармен қамтамасыз ету.

Машықтар:
1. Жұмыс кестесін, жұмыстар мен материалдарға өтінімдерді, нұсқаулықтарды, схемаларды және басқа да қажетті техникалық құжаттаманы жасау;
2. Сапалы жұмыстарды орындау үшін ресурстарға қажеттілікті бағалау;
3. Жұмысқа қажетті материалдардың, құралдардың және жабдықтардың болуын және жарамдылығын бақылау;
4. Кәсіптік міндеттерді орындау үшін қажетті ресурстардың үздіксіз жеткізілуін қамтамасыз ету;
5. Жұмыс орындарында материалдарды, құралдарды және жабдықтарды ұтымды пайдалануды қамтамасыз ету.

Білімдер:
1. Тасымалдау жүйесінің технологиялық регламенттері;
2. Ресурстарға қажеттілікті бағалау әдістері және міндеттерді тиімді орындау үшін оларды бөлу қағидаттары;
3. Материалдардың, құралдардың және жабдықтардың жай-күйіне қойылатын стандарттар мен талаптар, сондай-ақ олардың жарамдылығын бақылау әдістері;
4. Ресурстарды үздіксіз қамтамасыз етудің логистикалық процестері мен қағидаттары, оның ішінде жеткізушілермен жұмыс және қоймалық есеп жүргізу;
5. Жұмыс тиімділігін арттыру және шығындарды азайту мақсатында материалдарды, құралдарды және жабдықтарды ұтымды пайдалану қағидаттары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 3:
Объектіні пайдалануды жоспарлау және әдістемелерді жетілдіру.

Машықтар:
1. Бекітілген нысандар бойынша жоспарлар мен есептерді дайындау;
2. Тасымалдау жүйесі объектілерінің сенімді және қауіпсіз пайдаланылуын қамтамасыз ету бойынша жұмыста қажетті жедел, есептік, ауысымдық және басқа да құжаттамаларды жүргізу;
3. Неғұрлым озық технологияларды немесе техникалық құралдарды қолдану және енгізу арқылы тасымалдау жүйесі объектілерін пайдалану әдістерін жетілдіру.

Білімдер:
1. Автоматика және телемеханика негіздері;
2. Саланың есептілігін жүргізу процесін реттейтін заңнама, стандарттар және нормативтік актілер;
3. Есептерді дайындауға қажетті деректерді талдау және статистикалық әдістер;
4. Есептілікке қойылатын қағидаттар мен талаптар (дәлдік, толықтық, уақтылылық);
5. Тасымалдау жүйесі объектілерінің техникалық жай-күйін мониторингтеу үшін қажетті пайдалану деректерін есепке алу және талдау қағидаттары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Магистральдық құбырды пайдалану кезінде қауіпсіздік стандарттары мен қоршаған ортаны қорғау талаптарының сақталуын бақылауды ұйымдастыру.



Дағды 1:
Магистральдық құбырды пайдалану кезінде қауіпсіздік нормаларының сақталуын бақылауды жүзеге асыру.

Машықтар:
1. Жұмыс орындарында қауіпсіздік стандарттарының орындалуын бақылауды жүзеге асыру;
2. Құбырларды пайдалану аймағындағы еңбек жағдайларын бағалау және бақылау әдістемелерін қолдану;
3. Объектілерде қауіпсіздік бойынша тұрақты тексерулер жүргізу;
4. Жұмыс орнындағы қауіпсіздік жағдайларын жақсарту бойынша іс-шараларды әзірлеу және енгізу;
5. Жұмыскерлердің өмірі мен денсаулығына төнетін тәуекелдерді бағалау және оларды төмендету бойынша шаралар қабылдау.

Білімдер:
1. Құбыр жүйелерін пайдалану кезінде еңбек қауіпсіздігі талаптары;
2. Жұмыскерлердің денсаулығы мен қауіпсіздігіне төнетін тәуекелдер мен қауіптерді бағалау әдістері;
3. Техникалық қауіпсіздік бойынша нұсқама жүргізу және оқыту рәсімдері мен қағидалары;
4. Құбырларды қауіпсіз пайдалануды реттейтін технологиялық регламенттер мен стандарттар.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Магистральдық құбырды пайдалану кезінде қоршаған ортаны қорғау стандарттарының сақталуын бақылауды жүзеге асыру.

Машықтар:
1. Құбыр жүйесі объектілерінде экологиялық стандарттардың сақталуын бақылауды жүзеге асыру;
2. Құбырларды пайдалану процесінде қоршаған ортаның ластануын болдырмау бойынша шараларды қолдану;
3. Ықтимал бұзушылықтарды анықтау мақсатында экологиялық аудиттер мен инспекциялар жүргізу;
4. Қоршаған ортаны қорғау бойынша іс-шараларды әзірлеу және іске асыру;
5. Құбырларды пайдаланудың қоршаған ортаға әсерін талдау және зиянды әсерді барынша азайту бойынша шаралар қабылдау.

Білімдер:
1. Құбырларды пайдалану кезінде қоршаған ортаны қорғауды реттейтін экологиялық стандарттар мен нормативтер;
2. Қоршаған ортаға әсерді бағалау әдістері, оның ішінде судың, ауаның және топырақтың ластануын бағалау;
3. Экологиялық аудиттер мен инспекциялар жүргізу рәсімдері;
4. Құбырларды пайдалану кезінде қоршаған ортаға әсерді барынша азайтуға бағытталған шаралар;
5. Қоршаған ортаны қорғау саласындағы заңнама және кәсіпорындар үшін міндетті экологиялық талаптар.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Дербестік және жауапкершілік
Жүйелі ойлау
Күйзеліске тұрақтылық
Аналитикалық ойлау
Көшбасшылық

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

ҚР СП 3.05-101-2013 "Магистральдық құбырлар",
ҚР ҚН 3.05.01.2013 "Магистральдық құбырлар", "Магистральдық құбырларды пайдалану кезінде өнеркәсіптік қауіпсіздікті қамтамасыз ету қағидалары" Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрінің 2014 жылғы 30 желтоқсандағы №354 бұйрығымен бекітілген (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу Тізілімінде № 10240 болып тіркелген).

СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

3

Магистральдық құбырлар операторы

6

Магистральдық құбырды пайдалану жөніндегі учаске бастығы

5

Магистральдық құбырды пайдалану жөніндегі учаске шебері

12. Кәсіптің карточкасы "Магистральдық құбырларды пайдалану жөніндегі учаскенің шебері":

Топтың коды:

1322-0

Қызмет атауының коды:

1322-0-087

Кәсіптің атауы:

Магистральдық құбырларды пайдалану жөніндегі учаскенің шебері

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

5

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:

-

БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

Басшылар, мамандар және басқа да қызметшілер лауазымдарының біліктілік анықтамалығы "Басшылар, мамандар және басқа да қызметшілер лауазымдарының біліктілік анықтамалығын бекіту туралы" 2020 жылғы 30 желтоқсандағы № 553 Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің бұйрығы. (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 22003 болып тіркелген).
§ 90 Учаске мастері

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
орта білімнен кейінгі (қолданбалы бакалавриат)

Мамандық:
Электромеханикалық жабдықтарға техникалық қызмет көрсету, жөндеу және пайдалану (түрлері және салалары бойынша)

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
ТжКБ (орта деңгейдегі маман)

Мамандық:
Электромеханикалық жабдықтарға техникалық қызмет көрсету, жөндеу және пайдалану (түрлері және салалары бойынша)

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

кадрлар даярлаудың тиісті саласында жоғары (немесе жоғары оқу орнынан кейінгі) білім және өндірісте кемінде 1 жыл жұмыс өтілі немесе тиісті мамандық (біліктілік) бойынша техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі (орта арнаулы, орта кәсіптік) білім және жұмыс өтілі өндірісте кемінде 3 жыл, тиісті мамандық бойынша білімі болмаған жағдайда, өндірістегі жұмыс өтілі 5 жылдан кем емес.

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

қажет етілмейді

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:

1322-0-039 - Учаске мастері (кен қазу өнеркәсібі)
1329-1-017 - Учаске мастері (басқа салалар бойынша)

Қызметтің негізгі мақсаты:

Магистральдық құбырдың бекітілген объектілерінің үздіксіз және тиімді жұмысын қамтамасыз ету

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Технологиялық жабдықты пайдалану
2. Жабдықтың тұтастығын диагностикалау

Қосымша еңбек функциялары:

-

Еңбек функциясы 1:
Технологиялық жабдықты пайдалану



Дағды 1:
Технологиялық жабдыққа қызмет көрсету

Машықтар:
1. Қызмет көрсету кестесіне сәйкес бөлімнің жұмыс жоспарының орындалуын қамтамасыз ету;
2. Бекітілген газ конденсат құбырлары, тазартылған газ құбырлары, газ реттеу станциясы (ГРС) және метанол құбыры учаскелерінің жедел-пайдалану құжаттамасын жүргізу;
3. Газ компрессорлық станциясының (ГКС) желілік бөлігі, метанол құбыры және газ реттеу станциясы (ГРС) бойынша запорлық арматураға қызмет көрсету;
4. Міндеттерді бөлу және орындалуын бақылау;
5. Учаскедегі жұмыс жоспарларын, оның ішінде техникалық қызмет көрсету кестелерін әзірлеу;
6. Еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау бойынша нұсқама жүргізу;
7. Газ талдағыштарды қолдана отырып, сынамалар алуды және олардың газдану деңгейіне талдау жүргізілуін бақылау.

Білімдер:
1. Техникалық және қауіпсіз пайдалану, еңбекті қорғау, қауіпсіздік техникасы және қоршаған ортаны қорғау нормалары, ережелері;
2. Жабдықтардың конструкциялары мен жұмыс істеу принциптері;
3. Жабдықтарды ағымдағы жөндеу;
4. Қолданылатын материалдарға, жабдықтарға қызмет көрсететін құрылғыларға қойылатын талаптар;
5. Ішкі еңбек тәртібін, қауіпсіздік техникасын және еңбекті қорғауды, өндірістік санитарияны, өрт қауіпсіздігі талаптарын орындау тәртібі.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Технологиялық жабдықтарды ағымдағы жөндеу

Машықтар:
1. Жер үсті және жер асты жабдықтары мен коммуникацияларын, өшіру, өшіру, сақтандырғыш және реттеуші клапандарды жөндеуді ұйымдастыру;
2. Автоматтандырудың негізгі құралдарының жұмысын және реттелуін бақылау;
3. Газ және конденсат ысыраптарын азайту, газды жинау, дайындау және тасымалдау бойынша технологиялық процестерді жетілдіру бойынша техникалық және технологиялық шараларды жүзеге асыру;
4. Ағымдағы жөндеу және профилактикалық жөндеу жұмыстарын жүргізу үшін учаскенің жоспарларын әзірлеу.

Білімдер:
1. Мұнай мен газды тасымалдау технологиясының негіздері;
2. Құбырларға қызмет көрсету және жөндеу технологиясының негіздері;
3. Тұтастықты басқару жүйесінің жұмыс принципі;
4. Қауіпті газды және ыстық жұмыстарды қауіпсіз орындау ережелері;
5. Ішкі еңбек тәртібін, қауіпсіздік техникасын және еңбекті қорғауды, өндірістік санитарияны, өрт қауіпсіздігі талаптарын орындау тәртібі.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Жабдықтың тұтастығын диагностикалау



Дағды 1:
Ішкі жүйелердің көмегімен жабдықтың тұтастығын диагностикалау

Машықтар:
1. Жабдықтардың немесе процестердің жұмысындағы проблемаларды анықтау және тиімді шешімін табу;
2. Ақаулықтардың себептерін талдау және олардың алдын алу шараларын әзірлеу;
3. Тексерулер жүргізу және орындалған жұмыстардың сапасын бағалау;
4. Жабдықтарды тексеру және диагностикалау бойынша жұмыстарды орындау кестелерін әзірлеу.

Білімдер:
1. Мұнай мен газды тасымалдау технологиясының негіздері;
2. Құбырларға қызмет көрсету және жөндеу технологиясының негіздері;
3. Тұтастықты басқару жүйесінің жұмыс принципі;
4. Қауіпті газды және ыстық жұмыстарды қауіпсіз орындау ережелері;
5. Ішкі еңбек тәртібін, қауіпсіздік техникасын және еңбекті қорғауды, өндірістік санитарияны, өрт қауіпсіздігі талаптарын орындау тәртібі.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Сыртқы мамандардың көмегімен жабдықтың бүтіндігін диагностикалау

Машықтар:
1. Жабдықтарды тексеру және диагностикалау бойынша жұмыстарды орындау кестелерін әзірлеу;
2. Орындалған жұмыстың сапасын бағалау;
3. Дайындық шараларын жүргізу;
4. Технологиялық процесті азайту немесе тоқтату кезінде жұмыстарды орындау бойынша іс-шаралар жоспарын әзірлеу.

Білімдер:
1. Мұнай мен газды тасымалдау технологиясының негіздері;
2. Құбырларға қызмет көрсету және жөндеу технологиясының негіздері;
3. Тұтастықты басқару жүйесінің жұмыс принципі;
4. Қауіпті газды және ыстық жұмыстарды қауіпсіз орындау ережелері;
5. Бұзбайтын бақылаудың жұмыс істеу принциптері мен қолдану салалары;
6. Ішкі еңбек тәртібін, қауіпсіздік техникасын және еңбекті қорғауды, өндірістік санитарияны, өрт қауіпсіздігі талаптарын орындау тәртібі.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Дербестік және жауапкершілік
Командада жұмыс істей білу
Зейінді шоғырландыру және бақылау
Құрылымдық мәселелерді шешу

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

ҚР СП 3.05-101-2013 "Магистральдық құбырлар",
ҚР ҚН 3.05.01.2013 "Магистральдық құбырлар", "Магистральдық құбырларды пайдалану кезінде өнеркәсіптік қауіпсіздікті қамтамасыз ету қағидалары" Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрінің 2014 жылғы 30 желтоқсандағы №354 бұйрығымен бекітілген (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу Тізілімінде № 10240 болып тіркелген).

СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

6

Магистральдық құбырды пайдалану жөніндегі учаске бастығы

6

Магистральдық құбырды пайдалану жөніндегі топтың басшысы

3

Магистральдық құбырлар операторы

13. Кәсіптің карточкасы "Қызмет мастері (электрмен жабдықтау, газ, бу беру және ауаны кондинционерлеу)":

Топтың коды:

1329-3

Қызмет атауының коды:

1329-3-012

Кәсіптің атауы:

Қызмет мастері (электрмен жабдықтау, газ, бу беру және ауаны кондинционерлеу)

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

5

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:

-

БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

Басшылар, мамандар және басқа да қызметшілер лауазымдарының біліктілік анықтамалығы "Басшылар, мамандар және басқа да қызметшілер лауазымдарының біліктілік анықтамалығын бекіту туралы" 2020 жылғы 30 желтоқсандағы № 553 Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің бұйрығы. (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 22003 болып тіркелген).
§ 90 Участке мастері

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
орта білімнен кейінгі (қолданбалы бакалавриат)

Мамандық:
Автоматтандыру және технологиялық процестерді басқару (бейін бойынша)

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

кадрлар даярлаудың тиісті саласында жоғары (немесе жоғары оқу орнынан кейінгі) білім және өндірісте кемінде 1 жыл жұмыс өтілі немесе тиісті мамандық (біліктілік) бойынша техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі (орта арнаулы, орта кәсіптік) білім және жұмыс өтілі өндірісте кемінде 3 жыл, тиісті мамандық бойынша білімі болмаған жағдайда, өндірістегі жұмыс өтілі 5 жылдан кем емес.

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

қажет етілмейді

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:

8100-0-056 - Газ объектілерінің жабдықтарын пайдалану жөніндегі мастер

Қызметтің негізгі мақсаты:

Магистральдық газ құбырлары мен олардағы құрылыстардың жұмыстары мен пайдаланылуын қауіпсіз ұйымдастыруды қамтамасыз ету

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. МГЖБ жұмысқа қабілеттілігін қалпына келтіру бойынша жұмыстарды ұйымдастыру мен техникалық сүйемелдеу

Қосымша еңбек функциялары:

1. МГЖБ жұмысының тиімділігін талдау

Еңбек функциясы 1:
МГЖБ жұмысқа қабілеттілігін қалпына келтіру бойынша жұмыстарды ұйымдастыру мен техникалық сүйемелдеу



Дағды 1:
МГЖБ техникалық жағдайын бақылау

Машықтар:
1. Жабдық жұмысының көрсеткіштері, жүргізілген диагностикалық зерттеулер негізінде МГЖБ техникалық жай-күйін талдау;
2. Қауіптілік және сындылық дәрежесі бойынша ақауларды саралау;
3. Жөндеуге ақаулы ведомостарды дайындау;
4. Жөндеу үшін материалдықтехникалық құралдарды жинақтауға өтінім жасау;
5. Материалдық-техникалық құралдардың кіріс бақылауы шеңберінде көзбен шолып қарауды жүзеге асыру;
6. Бақылаудағы объектілерде от, газ қауіпті жұмыстарды және қауіптілігі жоғары жұмыстарды жүргізу;
7. Құбыр арматурасын ажырату және ауыстырып қосу, жекелеген газ құбырлары арасында газды қайта жіберу;
8. Техникалық диагностика жүргізу үшін дайындық жұмыстарының құрамын анықтау.

Білімдер:
1. МГЖБ технологиялық жабдығы, оның жұмыс істеу принципі, пайдалану шарттары;
2. Жұмыстар жүргізу жоспарланып отырған газ құбыры учаскесінің технологиялық схемасы;
3. Аспаптарды, трас іздегіштерді пайдалану ережесі;
4. МГЖБ объектілерінде жұмыс жүргізуге рұқсат алу тәртібі;
5. Ақау ведомостарын ресімдеу ережесі, өтінім науқанын ұйымдастыру, қажеттілікті негіздеу және өтінім жасау тәртібі;
6. Диагностика бойынша нормативтік-техникалық құжаттары;
7. Диагностика жүргізу үшін учаскелерді дайындау тәсілдері;
8. Ішкі еңбек тәртібі, еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау, өндірістік санитария, өрт қауіпсіздігі талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Жоспарлы алдын алу, авариялық-қалпына келтіру жұмыстарын, МГЖБ апаттарды оқшаулау және жою жұмыстарын ұйымдастыру және сүйемелдеу

Машықтар:
1. Жұмыстарды жүргізуге арнайы рұқсаттар қалыптастыру;
2. Бекеттерді орналастыру орындарын анықтау;
3. Құбыр арматурасымен жұмыс істеу;
4. Уақытша кірме жолдарды, технологиялық өткелдерді орналастыруды, автокөлік техникасының өтпелерін қолданыстағы газ құбырлары арқылы жабдықтауды жүзеге асыру;
5. Газ құбырын, жер асты коммуникацияларын шурфтау қажеттілігін, нақты орналасқан жерін анықтау;
6. Газ құбырының жөнделетін учаскесін ашуды, траншеяларды әзірлеуді жүзеге асыру;
7. Газ құбырларын тазалау және сынау;
8. Топырақты қалпына келтіруге байланысты жерді техникалық қалпына келтіру жөніндегі жұмыстарды жүргізуді ұйымдастыру.

Білімдер:
1. Жұмысқа арнайы рұқсат алу тәртібі;
2. Қауіпті өндірістік объектілерге арналған техникалық құрылғыларды дайындау, монтаждау, жөндеу және қайта жаңарту кезінде дәнекерлеу технологияларын қолдану тәртібі;
3. Жұмыстарды жүргізу үшін газ құбырларының учаскелерін ажырату тәртібі;
4. Жұмыстарды жүргізу үшін ажыратылатын газ құбыры учаскесінің технологиялық схемасы;
5. Газды улау кезіндегі қауіпсіздік талаптары;
6. Авариялар мен инциденттер кезіндегі іс-қимыл тәртібі;
7. Аварияларды оқшаулау жөніндегі іс-шаралар жоспары;
8. От және газ қауіпті жұмыстарды жүргізу жөніндегі нормативтік құжаттары;
9. Тазарту құрылғысының өтуін бақылау әдістері мен құралдары;
10. Ішкі еңбек тәртібі, еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау, өндірістік санитария, өрт қауіпсіздігі талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 3:
МГЖБ технологиялық жұмыстарды жүргізуді бақылау

Машықтар:
1. МГЖБ объектілерінде жұмыс істеу үшін жұмыскерлерді жіберуді ресімдеу;
2. Жұмыстарды өткізу жоспарларына сәйкес жүргізу тәртібін анықтау;
3. Нақты орындалған жұмыстардың көлемін анықтау, олардың сәйкестігін тексеру;
4. Газ құбыры трассасының инженерлік дайындық сапасын, траншея профилін, құбыр астындағы төсектің сапасын бағалау;
5. Дәнекерлеу-монтаждау, оқшаулау-салу және балластирлеу жұмыстарын жүргізу сапасын бағалау;
6. Одорантпен жұмыс қауіпсіздігін қамтамасыз ету.

Білімдер:
1. Мердігерлік ұйымдардың қызметкерлеріне МГЖБ объектілерінде жұмыс істеу үшін рұқсат беруді ұйымдастыру жөніндегі нормативтік құжаттары;
2. Жұмыстарды жүргізу үшін қажетті нормативтік-техникалық құжаттары;
3. Объектілерді пайдалануға қабылдау тәртібі;
4. Ішкі еңбек тәртібі, еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау, өндірістік санитария, өрт қауіпсіздігі талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Қосымша еңбек функциясы 1:
МГЖБ жұмысының тиімділігін талдау



Дағды 1:
МГЖБ жұмысының тиімділігін талдау

Машықтар:
1. МГЖБ объектілерін пайдалану көрсеткіштерін, диагностикалық тексерулердің, мониторингтердің, техникалық деректердің нәтижелерін бағалау;
2. Геологиялық күрделі аумақтарда салынған газ құбырларының техникалық жай-күйіне мониторингті жүзеге асыру;
3. МГЖБ объектілерінде анықталған ақауларды қауіптілік және сындылық дәрежесі бойынша саралау;
4. Төмен жұмыс қысымы бар учаскелердің болу себептерін анықтау.

Білімдер:
1. Құбыр арматурасының, құбырішілік құрылғыларды іске қосу және қабылдау камераларының, МГЖБ орнатылған басқа жабдықтардың конструкциясы және жұмыс істеу принципі;
2. Геологиялық күрделі аумақтарда салынған газ құбырларын пайдалану ерекшеліктері;
3. МГЖБ қызмет көрсетілетін учаскелеріндегі жұмыс режимі;
4. Ішкі еңбек тәртібі, еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау, өндірістік санитария, өрт қауіпсіздігі талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
МГЖБ объектілері жұмысының сенімділігін, тиімділігін және қауіпсіздігін арттыруға бағытталған іс-шараларды іске асыру

Машықтар:
1. МГЖБ объектілерінің ағымдағы жай-күйін талдау және бағалау;
2. МГЖБ объектілерінің жұмыс сенімділігін, тиімділігін және қауіпсіздігін арттыруға бағытталған іс-шараларды әзірлеу және жүргізу;
3. Энергия үнемдеу технологияларын пайдалана отырып, газ тасымалдау саласындағы озық тәжірибені МГЖБ объектілерінде қолдану мүмкіндігі мақсатында жинақтау

Білімдер:
1. МГЖБ объектілерінің жұмыс сенімділігін, тиімділігін және қауіпсіздігін арттыру әдістері;
2. Магистральдық құбыр объектісін пайдалану кезінде рұқсат етілген ең жоғары қысым шамасының қауіпсіздігін растайтын құжаттаманы рәсімдеу және сақтау тәртібі;
3. Газ құбырының қызмет ету мерзімін ұзартуға бағытталған ұйымдастырушылық және инженерлік-техникалық іс-шаралар;
4. Энергия үнемдеу жөніндегі нормативтік құжаттар;
5. Газ тасымалдау саласындағы озық тәжірибе;
6. Ішкі еңбек тәртібі қағидалары, еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау, өндірістік санитария, өрт қауіпсіздігі талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жауапкершілік
Күйзеліске тұрақтылық
Аналитикалық ойлау
Көшбасшылық

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

ҚР СП 3.05-101-2013 "Магистральдық құбырлар" ҚР ҚН 3.05.01.2013 "Магистральдық құбырлар" "Магистральдық құбырларды пайдалану кезінде өнеркәсіптік қауіпсіздікті қамтамасыз ету қағидалары" Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрінің 2014 жылғы 30 желтоқсандағы №354 бұйрығымен бекітілген (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу Тізілімінде № 10240 болып тіркелген).

СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

6

Магистральдық құбырларды пайдалану жөніндегі Инженер

6

Техникалық диагностика инженері

14. Кәсіптің карточкасы "Мұнай-газ құбырларын пайдалану жөніндегі техник":

Топтың коды:

3118-4

Қызмет атауының коды:

3118-4-012

Кәсіптің атауы:

Мұнай-газ құбырларын пайдалану жөніндегі техник

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

4

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:

-

БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

қарастырылмаған

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
ТжКБ (орта деңгейдегі маман)

Мамандық:
Машиналар мен жабдықтарды пайдалану және техникалық қызмет көрсету (өнеркәсіп салалары бойынша)

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

тиісті мамандық (біліктілік) бойынша жұмыс өтіліне қойылатын талаптарсыз техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі (орта арнаулы, орта кәсіптік) білім.

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

қажет етпейді

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:

3118-4-011 - Мұнай мен газды дайындау және тасымалдау жөніндегі техник

Қызметтің негізгі мақсаты:

Магистральдық газ құбырларының, газ құбырлары-бұрулар мен олардағы құрылыстардың желілік бөлігін пайдалануды құжаттамалық қамтамасыз ету

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Нормативтік-техникалық құжаттардың талаптарына сәйкес техникалық және технологиялық құжаттаманы жүргізу және өзектендіру
2. МГЖБ пайдалану бойынша есептік құжаттаманы қалыптастыру

Қосымша еңбек функциялары:

-

Еңбек функциясы 1:
Нормативтік-техникалық құжаттардың талаптарына сәйкес техникалық және технологиялық құжаттаманы жүргізу және өзектендіру



Дағды 1:
Магистральдық газ құбырларының ішкі техникалық және технологиялық нормативтік құжаттамасын басқару.

Машықтар:
1. Магистральдық газ құбырлары бойынша есептік құжаттаманы рәсімдеу;
2. Нормативтік-техникалық құжаттаманы пайдалану;
3. Магистральдық газ құбыры жабдықтарының, оның жұмысындағы ақаулардың, авариялар мен инциденттердің есебін жүргізу;
4. Дербес компьютерде жұмыс істеу дағдыларын меңгеру.

Білімдер:
1. Технологиялық схемаларда, карталарда магистральдық газ құбырының желілік бөлігінің (ЛЧМГ), байланыс және электрохимиялық қорғау (ЭХҚ) объектілерінің белгіленуі;
2. Есептік құжаттаманы жүргізу қағидалары;
3. Магистральдық газ құбырларын пайдалану қағидалары;
4. Ақпаратты қорғау және коммерциялық құпияны сақтау мәселелерін регламенттейтін нормативтік құжаттар;
5. Дербес компьютерде жұмыс істеу қағидалары;
6. Іс жүргізу негіздері;
7. Ішкі еңбек тәртібі қағидалары, еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау, өндірістік санитария, өрт қауіпсіздігі талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Магистральдық газ құбырының желілік бөлігін (ЛЧМГ) пайдалану және жұмыстарды қауіпсіз орындау жөніндегі нұсқаулықтарды әзірлеу.

Машықтар:
1. Жалпы және арнайы мақсаттағы технологиялық схемаларды, сызбаларды және техникалық құжаттаманы оқу;
2. Пайдалану құжаттамасымен жұмыс істеу;
3. Қолданыстағы нормативтер негізінде материалдық-техникалық ресурстарға, жеке және ұжымдық қорғаныш құралдарына қажеттілікті айқындау;
4. Технологиялық схемаларды, сызбаларды, жабдықтардың паспорттарын рәсімдеу;
5. Ұйымдастырушылық-өкімдік құжаттарды рәсімдеу.

Білімдер:
1. Сызу және схемалар құрастыру негіздері;
2. Техникалық құжаттаманы әзірлеу және рәсімдеу бойынша стандарттар, техникалық шарттар, басшылық құжаттар;
3. МГЖБ пайдалану және жұмыстарды қауіпсіз орындау жөніндегі нұсқаулықтарды рәсімдеу қағидалары;
4. Ішкі еңбек тәртібі қағидалары, еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау, өндірістік санитария, өрт қауіпсіздігі талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
МГЖБ пайдалану бойынша есептік құжаттаманы қалыптастыру



Дағды 1:
МГЖБ пайдалану бойынша құжаттама тізілімін енгізу

Машықтар:
1. Жеке қорғану құралдарының материалдық-техникалық ресурстарының (ЖҚҚ) шығынын есепке алу және тапсырыстарды қалыптастыру;
2. Белгіленген есептілік шеңберінде ұсынылатын ақпаратты талдау;
3. Электрондық деректер базасын толтыру;
4. Нормативтік-техникалық құжаттаманы пайдалану;
5. Материалдық-техникалық және жеке қорғау ресурстарын есептен шығару актілерін ресімдеу.

Білімдер:
1. Есепті құжаттаманы жүргізу, белгіленген есептілікті жасау ережесі;
2. Материалдық-техникалық ресурстардың, жеке қорғану құралдарының шығыс нормалары;
3. Ішкі еңбек тәртібі, еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау, өндірістік санитария, өрт қауіпсіздігі талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Автоматтандырылған жүйелерден есептер шығару

Машықтар:
1. Автоматтандырылған бақылау және мониторинг жүйесінен есептілікті жинақтау және талдау;
2. Тұтастықты басқарудың автоматтандырылған жүйесінен есептілікті жинақтау және талдау;
3. Жүйеде ақаулар немесе ауытқулар анықталған кезде түзетулер енгізу.

Білімдер:
1. Басқару жүйелері мен олардың компоненттерінің жұмыс істеу қағидаттары;
2. Жүйенің бағдарламалық қамтамасыз етілуі;
3. Құбырды пайдалануға байланысты тәуекелдерді бағалау әдістемелері;
4. Жүйені инспекциялау және тестілеу әдістері;
5. Жүйеге қатысты қолданыстағы стандарттар, нормалар мен қағидалар;
6. Ішкі еңбек тәртібі қағидалары, еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау, өндірістік санитария, өрт қауіпсіздігі талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жауапкершілік
Ұқыптылық
Дербестік және жауапкершілік
Тез шешім қабылдай білу
Дәлдік

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

ҚР СП 3.05-101-2013 "Магистральдық құбырлар" ҚР ҚН 3.05.01.2013 "Магистральдық құбырлар" "Магистральдық құбырларды пайдалану кезінде өнеркәсіптік қауіпсіздікті қамтамасыз ету қағидалары" Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрінің 2014 жылғы 30 желтоқсандағы №354 бұйрығымен бекітілген (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 10240 болып тіркелген).

СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

6

Магистральдық құбыр желілерін пайдалану жөніндегі инженер

15. Кәсіптің карточкасы "Магистральдық газ құбырларының операторы":

Топтың коды:

8131-9

Қызмет атауының коды:

8131-9-166

Кәсіптің атауы:

Магистральдық газ құбырларының операторы

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

3

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:

-

БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

34-шығарылым. "Жұмыстар мен жұмысшы кәсіптерінің бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығын (34-шығарылым) бекіту туралы" 2020 жылғы 24 желтоқсандағы № 533 Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің бұйрығы. (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 21909 болып тіркелген).
Параграф 22. Магистральдық газ құбырларының операторы

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
ТжКБ (жұмысшы кәсіптер)

Мамандық:
Мұнай мен газды қайта өңдеу технологиясы

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Жұмыс тәжірибесі талап етілмейді

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

қажет етпейді

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:

-

Қызметтің негізгі мақсаты:

Станция аумағында магистральдық газ құбырының сенімді және тиімді жұмыс істеуін қамтамасыз ету

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Магистральдық мұнай өнімдері құбырларына және газ коллекторларына техникалық қызмет көрсету.
2. Газды тасымалдаудың технологиялық процесін бақылау.

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Магистральдық мұнай өнімдері құбырларына және газ коллекторларына техникалық қызмет көрсету.



Дағды 1:
Магистральдық газ құбыры жабдықтары мен құрылыстарының техникалық жай-күйін тексеру.

Машықтар:
1. Газ құбырындағы өлшеу құралдарын пайдалану;
2. Магистральдық құбыржолдардың герметикалығын тексеруді жүзеге асыру;
3. Газдың шығу орындарын анықтау және оларды жою;
4. Күзет аймақтары мен ең төменгі рұқсат етілген қашықтықтар аймағы талаптарының бұзылуын анықтау және оларды жою жөнінде шаралар қабылдау;
5. Мониторинг, басқару және автоматтандыру жүйелерімен жұмыс істеу;
6. Жабдықтардың ақаулықтарын диагностикалауды жүзеге асыру.

Білімдер:
1. Газ құбыры мен коллекторлардың орналасуының технологиялық сызбасы және оларды пайдалану қағидалары;
2. Газдардың қасиеттері;
3. Сорғылардың, конденсациялық құрылыстардың және бақылау-өлшеу аспаптарының құрылымы;
4. Орындалатын жұмыстардың сапасына қойылатын талаптар;
5. Жеке қорғаныш құралдарын пайдалану қағидалары;
6. Жарақаттану, улану және кенеттен сырқаттану жағдайларында зардап шеккендерге алғашқы (дәрігерге дейінгі) көмек көрсету қағидалары;
7. Ішкі еңбек тәртібі қағидалары, еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау, өндірістік санитария, өрт қауіпсіздігі талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Магистральдық газ құбырларындағы (МГ) жабдықтар мен құрылыстарды жөндеу және ретке келтіру.

Машықтар:
1. Запорлық құрылғыларды реттеуді орындау;
2. Газ құбырлары мен коллекторлардың жұмысындағы ақауларды жою;
3. Қызмет көрсетілетін жабдыққа ағымдағы жөндеу жұмыстарын орындау;
4. Арнайы құралдар мен құрылғыларды қолдану.

Білімдер:
1. Газ құбырлары мен коллекторлардың жұмысындағы ақауларды анықтау және жою тәсілдері;
2. Сорғылардың, конденсациялық құрылыстардың және бақылау-өлшеу аспаптарының құрылымы;
3. Слесарлық іс;
4. Орындалатын жұмыстардың сапасына қойылатын талаптар;
5. Ішкі еңбек тәртібі қағидалары, еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау, өндірістік санитария, өрт қауіпсіздігі талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Газды тасымалдаудың технологиялық процесін бақылау.



Дағды 1:
Газды тасымалдау режимін реттеу.

Машықтар:
1. Сорғылардың жұмысын басқару;
2. Автоматтандыру жүйесінің құралдары арқылы газды тасымалдау бойынша технологиялық жабдықтардың нақты жұмыс параметрлерінің бекітілген нормативтік-технологиялық параметрлерге сәйкестігін анықтау;
3. Бақылау-өлшеу аспаптары арқылы электр қозғалтқыштарының жүктемесін, сорғылардағы және құбырдағы жұмыс қысымын, сорғы агрегаттарының дірілін, сорғылар мен электр қозғалтқыштары мойынтіректерінің температурасын бақылау;
4. Ауытқуларды анықтау және қажетті шараларды қабылдау.

Білімдер:
1. Нормативтік-технологиялық параметрлер, технологиялық қорғаныс, бұғаттау және дабыл беру қондырғыларының карталары, магистральдық газ құбырының технологиялық жұмыс режимдерінің карталары;
2. Магистральдық газ құбырының негізгі және қосалқы жабдықтарын техникалық пайдалану қағидалары;
3. Аспаптар көрсеткіштерін тіркеу тәртібі;
4. Газ компрессорлық станциясы (ГКС) жабдықтарын пайдалану жөніндегі технологиялық регламент;
5. Ішкі еңбек тәртібі қағидалары, еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау, өндірістік санитария, өрт қауіпсіздігі талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Магистральдық газ құбыры учаскесінің белгіленген жұмыс режимін қамтамасыз ету.

Машықтар:
1. Газды тасымалдаудың белгіленген режимін бақылау;
2. Авариялар, істен шығулар және инциденттер туындаған кезде сорғылардың тоқтатылуын қамтамасыз ету, магистральдық газ құбырларында жүргізіліп жатқан жұмыстарды тоқтату;
3. Микропроцессорлық автоматика жүйесін, диспетчерлік бақылау және басқару жүйесін пайдалана отырып, газ компрессорлық станциясы (ГКС) жабдықтарының, аспаптарының және жүйелерінің жұмыс параметрлерін бағалау;
4. Жұмыс режимі мен жабдық жұмысының оңтайлылығын талдау.

Білімдер:
1. Газды тасымалдаудың технологиялық процесі, метрология негіздері, гидравлика негіздері, газ компрессорлық станциясының (ГКС) жабдықтары мен құрылыстарының технологиялық карталары;
2. Магистральдық құбырдың технологиялық учаскесін басқару тәртібі;
3. Жабдықтардың жұмыс параметрлерінің нақты мәндері нормативтік мәндерден ауытқыған кездегі іс-қимыл тәртібі;
4. Бекітілген нормативтік-технологиялық параметрлер, технологиялық қорғаныс, бұғаттау және дабыл беру қондырғыларының карталары, магистральдық құбырдың жұмыс режимдерінің технологиялық карталары;
5. Басқарушы диспетчермен негізгі және авариялық байланыстарды ұйымдастыру схемалары;
6. Ішкі еңбек тәртібі қағидалары, еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау, өндірістік санитария, өрт қауіпсіздігі талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жауапкершілік
Зейінді шоғырландыру және бақылау
Оқу және өзін-өзі оқыту қабілеті

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

ҚР СП 3.05-101-2013 "Магистральдық құбырлар" ҚР ҚН 3.05.01.2013 "Магистральдық құбырлар" "Магистральдық құбырларды пайдалану кезінде өнеркәсіптік қауіпсіздікті қамтамасыз ету қағидалары" Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрінің 2014 жылғы 30 желтоқсандағы №354 бұйрығымен бекітілген (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу Тізілімінде № 10240 болып тіркелген).

СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

4

Мұнай-газ құбырларын пайдалану жөніндегі техник

16. Кәсіптің карточкасы "Магистральдық құбырлар операторы":

Топтың коды:

8112-2

Қызмет атауының коды:

-

Кәсіптің атауы:

Магистральдық құбырлар операторы

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

3

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:

-

БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

қарастырылмаған

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
ТжКБ (жұмысшы кәсіптер)

Мамандық:
Мұнай мен газды қайта өңдеу технологиясы

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

қажет етпейді

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

қажет етпейді

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:

-

Қызметтің негізгі мақсаты:

Жоспарлы өндірістік көрсеткіштерге қол жеткізуді қамтамасыз ету үшін газ конденсат құбырларын, метанол құбырларын, тазартылған газ газ құбырларын және газ тарату станцияларын пайдалану және оларға техникалық қызмет көрсету бойынша қойылған өндірістік міндеттерді орындау.

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Құбырлардың жұмыс режимін бақылау

Қосымша еңбек функциялары:

-

Еңбек функциясы 1:
Құбырлардың жұмыс режимін бақылау



Дағды 1:
Техникалық қызмет көрсету бойынша жұмыстарды орындау

Машықтар:
1. Тиісті құбыр жүйесіндегі жергілікті бақылау-өлшеу аспаптарын тексеруді жүзеге асыру және басқару аппаратурасының көрсеткіштерін алу;
2. Атмосфераға, сондай-ақ үрлеу және дренаждық клапандар арқылы газдың шығу фактілерін анықтау және оларды жою жұмыстарына қатысу;
3. Пайдалану бойынша жедел режимдік парақтарды дайындау, ағымдағы техникалық қызмет көрсету, анықталған ақаулар, газдың шығуы және ауытқулар туралы ақпаратты жинау және өңдеу, оларды жедел құжаттамаға енгізу үшін дайындау;
4. Газды жеткізу және тұтыну режимдеріне сәйкес тазартылған газ құбырларын жедел ауыстырып-қосуды жүзеге асыру;
5. Газ конденсаты құбырларында және тасымалдау жүйесі объектілерінің күзет аймағында өрт қауіпсіздігі талаптарының сақталуын қамтамасыз ету;
6. Бұзушылықтар мен ауытқуларды анықтау мақсатында құбыр трассасын аралап тексеруді және қарап шығуды жүзеге асыру.

Білімдер:
1. Мұнай мен газды тасымалдаудың технологиялық процестері және құбырларды пайдалану жөніндегі технологиялық регламент;
2. Коммуникациялардың технологиялық схемалары, тасымалданатын өнімдердің қасиеттері және қолданылатын химиялық реагенттердің сипаттамалары;
3. Құрамында күкіртсутегі бар газды және тұрақсыз конденсатты жинау мен тасымалдаудың ерекшеліктері;
4. Құбырлардың, ыдыстар мен аппараттардың техникалық сипаттамалары, оларға қауіпсіз қызмет көрсету қағидалары және қалыпты технологиялық жұмыс режимін сақтау тәртібі;
5. Қолданылатын бекіту крандарының, крандарды авариялық жабу автоматтарының (КАЖА) және бақылау-өлшеу аспаптарының техникалық сипаттамалары мен құрылымы;
6. Магистральдық құбыржолдарды қауіпсіз пайдалану қағидалары және техникалық пайдалану қағидалары;
7. Газ конденсаты құбырларын пайдалану кезінде жұмыстарды қауіпсіз орындау жөніндегі рәсімдер мен нұсқаулықтар;
8. Ішкі еңбек тәртібі қағидалары, еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау, өндірістік санитария және өрт қауіпсіздігі талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Жөндеу-алдын алу жұмыстарын жүргізу

Машықтар:
1. Апаттарды жою жоспарына сәйкес жөндеу және жоспарлы жұмыстарды жүргізу үшін немесе төтенше жағдай кезінде бүкіл объектіні шұғыл ажырату мақсатында құбыржолдар мен бекіту арматураларын іске қосуды және ажыратуды жүзеге асыру;
2. Рұқсаттама-нарядтарды ресімдеу;
3. Техникалық қызмет көрсету жөніндегі тиісті мамандардың араласуын талап ететін техникалық ақауларды айқындау, тиісті жұмыс өтінімдері мен рұқсаттама-нарядтарды ресімдеу, тасымалдау жүйесі жабдықтарында жөндеу жұмыстарын орындау;
4. Газ конденсаты құбырларын пайдалану жөніндегі технологиялық регламенттердің талаптарына сәйкес құбыржолдарды поршеньмен тазалау және ингибирлеу жұмыстарын орындау;
5. Құбыржолдар мен жабдықтарды жөндеуге дайындау жұмыстарына және оларды сынақтан өткізуге қатысу;
6. Құбыржолдарды құбырішілік инспекциялау жұмыстарын жүргізуге қатысу;
7. Техникалық қызмет көрсету жөніндегі жөндеу жұмыстарына және отпен жүргізілетін жұмыстарға (газ қауіпті жұмыстарды орындауға) қатысу.

Білімдер:
1. Авариялар мен инциденттер туындаған кездегі іс-қимыл тәртібі;
2. Гидрат түзілу процестері және олармен күресу әдістері;
3. Жұмыстарды орындау қағидалары мен рәсімдері;
4. Жұмыстарды орындауға арналған рұқсаттама-нарядтарды ресімдеу тәртібі, оның ішінде қауіпсіздік талаптары және әртүрлі жұмыс түрлерін орындау жөніндегі нұсқаулықтар;
5. Техникалық қызмет көрсету мамандарының араласуын талап ететін жабдықтардың техникалық ақауларын диагностикалау әдістері, сондай-ақ жөндеу жұмыстарын орындауға арналған жұмыс өтінімдері мен рұқсаттама-нарядтарды ресімдеу тәртібі;
6. Құбыржолдарды поршеньмен тазалау және ингибирлеу жөніндегі технологиялық регламенттер, сондай-ақ газ конденсаты құбырларын пайдалану талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Дербестік және жауапкершілік
Тез шешім қабылдай білу
Командада жұмыс істей білу
Зейінді шоғырландыру және бақылау

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

ҚР СП 3.05-101-2013 "Магистральдық құбырлар" ҚР ҚН 3.05.01.2013 "Магистральдық құбырлар" "Магистральдық құбырларды пайдалану кезінде өнеркәсіптік қауіпсіздікті қамтамасыз ету қағидалары" Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрінің 2014 жылғы 30 желтоқсандағы №354 бұйрығымен бекітілген.

СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

6

Магистральдық құбырды пайдалану жөніндегі учаске бастығы

6

Магистральдық құбырды пайдалану жөніндегі топтың басшысы

5

Магистральдық құбырды пайдалану жөніндегі учаске шебері

4-ші тарау. Кәсіптік стандарттың техникалық деректері

      17. Мемлекеттік органның атауы:

      Қазакстан Республикасының Энергетика министрлігі

      Орындаушы:

      Сағатұлы Ілияс, +7 (717) 278 69 54, I.sagatuly@energo.gov.kz

      18. Әзірлеуге қатысатын ұйымдар (кәсіпорындар):

      "Интергаз Центральная Азия" Акционерлік қоғамы

      Жоба жетекшісі:

      Сембекова Айдана Ериковна

      E-mail: a.sembekova@ica.kz

      Телефон нөмірі: +7 (701) 666 71 45

      Орындаушылар:

      Тасмагамбетова Венера Алгалиевна, +7 (777) 479 13 48, Tasmagambetova@ica.kz

      19. Кәсіптік біліктілік жөніндегі салалық кеңес: №2-2026 , 17.06.202ж.

      20. Кәсіптік біліктілік жөніндегі ұлттық орган: 23.06.2026 ж.

      21. "Атамекен" Қазақстан Республикасының Ұлттық кәсіпкерлер палатасы: -

      22. Нұсқа нөмірі және шығарылған жылы: Нұсқа 2, 2026 ж.

      23. Болжамды қайта қарау күні: 31.12.2029 ж.

Егер Сіз беттен қате тапсаңыз, тінтуірмен сөзді немесе фразаны белгілеңіз және Ctrl+Enter пернелер тіркесін басыңыз

 

бет бойынша іздеу

Іздеу үшін жолды енгізіңіз

Кеңес: браузерде бет бойынша енгізілген іздеу бар, ол жылдамырақ жұмыс істейді. Көбінесе, ctrl-F пернелері қолданылады