Об утверждении Квалификационных требований, предъявляемых к физическим лицам, имеющим право определять уровень квалификации авиационного персонала

Приказ Министра транспорта и коммуникаций Республики Казахстан от 28 сентября 2013 года № 763. Зарегистрирован в Министерстве юстиции Республики Казахстан 7 октября 2013 года № 8786.

Сноска. Заголовок в редакции приказа Министра по инвестициям и развитию РК от 04.07.2017 № 437 (вводится в действие по истечении двадцати одного календарного дня после дня его первого официального опубликования).

В соответствии с пунктом 1) статьи 54 Закона Республики Казахстан "Об использование воздушного пространства Республики Казахстан и деятельности авиации" ПРИКАЗЫВАЮ:

Сноска. Преамбула - в редакции приказа и.о. Министра транспорта РК от 23.10.2025 года № 351 (вводится в действие по истечении шестидесяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

1. Утвердить прилагаемые Квалификационные требования, предъявляемые к физическим лицам, имеющим право определять уровень квалификации авиационного персонала.

2. Комитету гражданской авиации Министерства транспорта и коммуникаций Республики Казахстан (Сейдахметов Б.К.) обеспечить:

1) в установленном законодательством порядке государственную регистрацию настоящего приказа в Министерстве юстиции Республики Казахстан;

2) после его государственной регистрации в Министерстве юстиции Республики Казахстан, официальное опубликование в средствах массовой информации, в том числе интернет-ресурсе Министерства транспорта и коммуникаций Республики Казахстан и размещение его на интранет-портале государственных органов;

3) представление в Юридический департамент Министерства транспорта и коммуникаций Республики Казахстан сведений о государственной регистрации и о направлении на опубликование в средствах массовой информации в течении 5 рабочих дней после государственной регистрации настоящего приказа в Министерстве юстиции Республики Казахстан.

3. Контроль за исполнением настоящего приказа возложить на вице-министра Министерства транспорта и коммуникаций Республики Казахстан Бектурова А.Г.

4. Настоящий приказ вводится в действие по истечении двадцати одного дня после дня его первого официального опубликования.

Министр

А. Жумагалиев

Утверждены приказом Министра транспорта и коммуникаций Республики Казахстан от 28 сентября 2013 года № 763

Квалификационные требования, предъявляемые к физическим лицам, имеющим право определять уровень квалификации авиационного персонала

Сноска. Квалификационные требования - в редакции приказа и.о. Министра транспорта РК от 23.10.2025 года № 351 (вводится в действие по истечении шестидесяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Глава 1. Общие положения

1. Настоящие Квалификационные требования, предъявляемых к физическим лицам, имеющим право определять уровень квалификации авиационного персонала (далее – Квалификационные требования) разработаны в соответствии с пунктом 1 статьи 54 Закона Республики Казахстан "Об использовании воздушного пространства Республики Казахстан и деятельности авиации", со стандартами и рекомендуемой практикой Международной организации гражданской авиации (Приложение 1 к Конвенции о международной гражданской авиации "Выдача свидетельств авиационному персоналу", документ 9379 "Руководство по созданию государственной системы выдачи свидетельств личному составу и управлению этой системой", документ 9841 "Руководство по утверждению учебных организаций", документ 9868 "Подготовка персонала").

2. Настоящие Квалификационные требования установлены к физическим лицам, имеющим право определять уровень квалификации авиационного персонала, с целью выдачи свидетельства авиационного персонала, внесения и (или) продления срока действия квалификационной и (или) специальной отметки.

3. Целью установления Квалификационных требований к физическим лицам, имеющим право определять уровень квалификации авиационного персонала, является формирование компетентных лиц из числа авиационного персонала для определения уровня квалификации держателей свидетельства авиационного персонала или кандидатов для получения свидетельства авиационного персонала.

4. Основные термины, используемые в настоящих Квалификационных требованиях:

1) возможности человека – способности человека и пределы его возможностей, влияющие на безопасность и эффективность авиационной деятельности;

2) время полета (налет) по приборам – время, в течение которого пилот пилотирует воздушное судно (далее – ВС) исключительно по приборам без использования внешних ориентиров;

3) оценщик специалиста по техническому обслуживанию воздушных судов (далее - оценщик) - физическое лицо, обладающее соответствующей квалификацией, назначенное уполномоченной организацией в сфере гражданской авиации (далее – уполномоченная организация) и уполномоченное проводить проверку практических навыков специалистов технического обслуживания воздушных судов с целью выдачи свидетельства авиационного персонала, внесения квалификационных и (или) специальных отметок;

4) экзаменатор – физическое лицо, обладающее соответствующей квалификацией, назначенное уполномоченной организацией и уполномоченное проводить оценку теоретических знаний и проверку практических навыков авиационного персонала с целью выдачи или продления свидетельства авиационного персонала, внесения и (или) продления квалификационных и (или) специальных отметок;

5) контроль факторов угрозы – процесс обнаружения угроз и реагирования на них с помощью контрмер, которые уменьшают или устраняют последствия угроз и снижают вероятность ошибок или нежелательных состояний;

6) контроль ошибок – процесс обнаружения ошибок и реагирования на них с помощью контрмер, которые уменьшают или устраняют последствия ошибок и снижают вероятность ошибок или нежелательных состояний;

7) инструктор – лицо, осуществляющее непосредственную деятельность по профессиональной подготовке и тестирование навыков авиационного персонала в соответствии со своей квалификацией;

8) процесс – ряд взаимосвязанных или взаимозависимых действий, трансформирующих затраты в продукцию;

9) процедура – способ документального подтверждения процесса;

10) политика – документ с изложением позиции или точки зрения организации по конкретному вопросу;

11) техническое обслуживание (далее - ТО) – проведение работ на авиационной технике, необходимых для поддержания летной годности ВС, двигателя, воздушного винта или соответствующей части, включая контрольно-восстановительные работы, проверки, замены, устранение дефектов, выполняемые как в отдельности, так и в сочетании, а также практическое осуществление модификации или ремонта;

12) время полета:

для самолетов, автожиров, мотодельтапланов и ВС с системой увеличения подъемной силы – общее время с момента начала движения ВС с целью взлета до момента его остановки по окончании полета;

для вертолетов – общее время с момента начала вращения лопастей несущих винтов c целью взлета до момента полной остановки вертолета по окончании полета и прекращения вращения несущих лопастей;

для дирижаблей – общее время с момента, когда дирижабль освобождается от мачты для целей взлета до момента, когда дирижабль окончательно останавливается после завершения полета и закрепляется на мачте;

для планеров – общее время нахождения в полете на буксире или без буксира с момента, когда планер начинает разбег по земле в процессе взлета, до момента, когда планер останавливается после завершения полета;

для аэростатов – общее время с момента, когда гондола отрывается от земли для целей взлета, до момента, когда она окончательно останавливается после завершения полета;

13) летное мастерство – постоянное принятие и осуществление правильных решений по управлению ВС с использованием знаний, навыков и умений для достижения целей полета;

14) продление – административное действие, предпринятое после того как срок действия допуска или разрешения истек, продлевающее срок действия прав, предоставляемых допуском или разрешением на дальнейший срок, в случае выполнения четко оговоренных требований;

15) тренажерное устройство имитации полета (тренажер) – любой из следующих трех видов устройств, с помощью которого на земле имитируются условия полета:

тренажер летный, который обеспечивает точное воспроизведение кабины экипажа определенного типа ВС, позволяющее имитировать реальные функции механической, электрической, электронной и других бортовых систем управления, обычную для членов летного экипажа обстановку и летные характеристики данного типа ВС;

тренажер процедурный, который обеспечивает реальное воспроизведение обстановки в кабине экипажа и имитирует показания приборов, простые функции механической, электрической, электронной и других бортовых систем, а также летно-технические характеристики ВС определенного класса;

тренажер базовой подготовки к полетам по приборам, который оборудован соответствующими приборами и который имитирует обстановку в кабине экипажа, аналогичную обстановке во время полета ВС по приборам.

Сноска. Пункт 4 с изменением, внесенным приказом и.о. Министра транспорта РК от 23.10.2025 года № 351 (вводится в действие по истечении шестидесяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Глава 2. Общие квалификационные требования к экзаменаторам и оценщикам

Сноска. Заголовок главы 2 - в редакции приказа и.о. Министра транспорта РК от 23.10.2025 года № 351 (вводится в действие по истечении шестидесяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

5. К кандидату на получение квалификации экзаменатора или оценщика предъявляются настоящие квалификационные требования и квалификационные требования, предъявляемые к лицам, которым выдается свидетельство авиационного персонала, утвержденные приказом Министра транспорта и коммуникаций Республики Казахстан от 13 июня 2011 года № 362 "Об утверждении квалификационных требований к лицу для получения свидетельства авиационного персонала" (зарегистрированный в Реестре государственной регистрации нормативных правовых актов № 7058).

Сноска. Пункт 5 - в редакции приказа и.о. Министра транспорта РК от 23.10.2025 года № 351 (вводится в действие по истечении шестидесяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

6. К кандидату в экзаменаторы или оценщики предъявляются следующие квалификационные требования:

1) наличие соответствующей профессиональной подготовки экзаменатора или оценщика;

2) наличие практического опыта работы по профилю оцениваемой деятельности не менее трех лет;

3) наличие опыта работы инструктором или в должности, связанной с подготовкой авиационного персонала;

4) знание нормативных правовых актов Республики Казахстан в сфере гражданской авиации, применяемых в отношении экзаменаторской деятельности;

5) знание руководства для экзаменатора или оценщика, а также требований и порядка выдачи свидетельств (разрешений) авиационному персоналу.

Сноска. Пункт 6 - в редакции приказа и.о. Министра транспорта РК от 23.10.2025 года № 351 (вводится в действие по истечении шестидесяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

7. Квалификационные требования для продления полномочий экзаменатора или оценщика:

1) проведение не менее двух проверок в год в качестве экзаменатора или оценщика в течение срока действия полномочий;

2) проведение одной проверки в качестве экзаменатора или оценщика под контролем авиационного инспектора уполномоченной организации или другого назначенного экзаменатора или оценщика в течение срока действия полномочий (данная проверка может быть выполнена на тренажерном устройстве);

3) поддержание профессионального уровня экзаменатора или оценщика не реже одного раза в три года.

Сноска. Пункт 7 - в редакции приказа и.о. Министра транспорта РК от 23.10.2025 года № 351 (вводится в действие по истечении шестидесяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

8. Экзаменатор или оценщик демонстрирует приемлемый уровень теоретических знаний и практических навыков в следующих областях:

1) нормативных правовых актов Республики Казахстан в сфере гражданской авиации, регламентирующих деятельность экзаменатора или оценщика;

2) стандартов и рекомендуемой практики Международной организации гражданской авиации (ИКАО), связанные с деятельностью экзаменатора или оценщика;

3) руководства для экзаменаторов или оценщиков;

4) возможности человека, включая принципы контроля факторов угрозы и ошибок, соответствующей сферы деятельности;

5) принципы установления рабочих взаимоотношений с лицом, в отношении которого осуществляется проверка знаний, навыков и установок;

6) объективности, независимости и беспристрастности при проведении оценки теоретических знаний и проверки практических навыков авиационного персонала;

7) принципов и методов оценивания кандидатов (адекватное оценивание знаний, навыков и установок, включая обоснованное принятие решения по оценке), предоставление оцениваемому лицу конструктивной информации о результатах оценки;

8) инструктажа, проведения проверки уровня знаний, навыков и установок кандидата;

9) организации и подготовки к проведению квалификационного экзамена;

10) опроса и оценивания экзаменуемого;

11) ведения документации в отношении проводимых проверок, включая обеспечение достоверности и надежности собранных данных, регистрацию документов, мероприятия по защите персональных данных экзаменуемых.

Сноска. Пункт 8 - в редакции приказа и.о. Министра транспорта РК от 23.10.2025 года № 351 (вводится в действие по истечении шестидесяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

8-1. Экзаменатор и оценщик проходят профессиональную подготовку в соответствии с Типовыми программами профессиональной подготовки авиационного персонала, участвующего в обеспечении безопасности полетов, утвержденными приказом Министра транспорта и коммуникаций Республики Казахстан от 28 сентября 2013 года № 764 "Об утверждении Типовых программ профессиональной подготовки авиационного персонала, участвующего в обеспечении безопасности полетов" (зарегистрированный в Реестре государственной регистрации нормативных правовых актов № 8785) (далее – Типовые программы).

Сноска. Глава 2 дополнена пунктом 8-1 в соответствии с приказом и.о. Министра транспорта РК от 23.10.2025 года № 351 (вводится в действие по истечении шестидесяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Глава 3. Квалификационные требования к экзаменаторам, имеющие право определять уровень квалификации пилотов

9. Определяются следующие виды экзаменаторов для пилотов:

1) летный экзаменатор – (FE);

2) экзаменатор по типу ВС – (ТRE);

3) экзаменатор по классу ВС – (СRE);

4) экзаменатор по допуску к полетам по приборам – (IRE);

5) экзаменатор на тренажере – (SFE);

6) экзаменатор летных инструкторов – (FIE).

10. Экзаменаторы, указанные в пункте 9 настоящих Квалификационных требований (за исключением экзаменатора на тренажере – SFE), имеют действующие свидетельства и квалификационные отметки равнозначные свидетельствам и квалификационным отметкам авиационного персонала, в отношении которого они уполномочены проводить проверку летных навыков и умений, а также квалификации инструктора.

Сноска. Пункт 10 - в редакции приказа и.о. Министра транспорта РК от 23.10.2025 года № 351 (вводится в действие по истечении шестидесяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

11. Оценку профессиональных навыков, проверку тренажерной или летной подготовки командира ВС (далее – КВС) осуществляют экзаменаторы, имеющие квалификации для выполнений функций КВС.

Параграф 1. Квалификационные требования к летному экзаменатору – FE

12. Кандидат на получение квалификации летного экзаменатора "самолет" – FE(А) имеет:

1) для квалификационных проверок на первоначальную выдачу свидетельства LAPL – не менее 500 часов налета в качестве пилота ВС, в том числе не менее 100 часов в качестве инструктора FI(A), FI(MGH) или FI(Ag);

2) для квалификационных проверок на первоначальную выдачу свидетельства PPL(A) и СPL(A) – не менее 1000 часов налета в качестве пилота ВС, в том числе не менее 250 часов в качестве инструктора FI(A) для СPL.

13. Кандидат на получение квалификации летного экзаменатора "вертолет" – FE(Н) имеет:

1) для квалификационных проверок на первоначальную выдачу свидетельства PPL(Н) – не менее 500 часов налета в качестве пилота вертолета, в том числе не менее 250 часов в качестве инструктора FI(H);

2) для квалификационных проверок на первоначальную выдачу свидетельства СPL(Н) – не менее 1000 часов налета в качестве пилота вертолета, в том числе не менее 250 часов в качестве инструктора FI(H) для СPL;

3) для квалификационных проверок на получение квалификационной отметки (type rating) в свидетельствах PPL(H) или CPL(H) для допуска к полетам на многодвигательных вертолетах при условии, если экзаменатор выполняет требования указанных в подпунктах 1) или 2) пункта 13 настоящих Квалификационных требований, в зависимости от обстоятельств и имеет CPL(H) или ATPL(H) и, по необходимости, допуск полетов по приборам IRI(Н).

Сноска. Пункт 13 с изменением, внесенным приказом и.о. Министра транспорта РК от 23.10.2025 года № 351 (вводится в действие по истечении шестидесяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

14. Летный экзаменатор – FE проводит квалификационный экзамен на:

1) выдачу свидетельства, внесение и (или) продление срока действия квалификационной отметки пилота LAPL, PPL, CPL;

2) получение или продление срока действия специальной отметки "летный инструктор – FI" на соответствующем классе ВС.

Параграф 2. Квалификационные требования к экзаменатору по типу ВС – TRE

15. Кандидат на получение квалификации "экзаменатора по типу ВС "самолет" – ТRE (А) многочленного экипажа ВС имеет не менее 1500 часов налета в качестве пилота на воздушном судне с многочленным экипажем, из которых не менее 500 часов в качестве КВС, и имеет квалификацию ТRI(A).

16. Кандидат на получение квалификации "экзаменатора по типу ВС "вертолет" – ТRE (Н) имеет не менее 1500 часов налета в качестве пилота на вертолете с многочленным экипажем, из которых не менее 500 часов в качестве КВС, и имеет квалификацию ТRI (Н).

17. Кандидат на получение квалификации ТRE(Н) на многодвигательном вертолете с одним пилотом имеет не менее 1000 часов налета в качестве пилота на вертолете, из которых не менее 500 часов в качестве КВС, и имеет квалификацию ТRI(Н).

18. Кандидат на получение квалификации ТRE(Н) на однодвигательном вертолете с одним пилотом имеет не менее 750 часов налета в качестве пилота на вертолете, из которых не менее 500 часов в качестве КВС, и имеет квалификацию FI(Н) или ТRI(Н).

19. Экзаменатор с квалификацией "экзаменатор по типу ВС "самолета" – TRE (А)" проводит квалификационный экзамен на:

1) внесение, продление срока действия квалификационной отметки по типу ВС (type rating);

2) внесение, продление срока действия квалификационной отметки о допуске к полетам по приборам – IR, при условии, что TRE (A) имеет действующий инструкторский допуск к полетам по приборам – IRI (A);

3) выдачу свидетельства, внесение и (или) продление срока действия квалификационной отметки пилота ATPL(A);

4) выдачу свидетельства, внесение и (или) продление срока действия квалификационной отметки пилота MPL;

5) внесение, продление срока действия специальной отметки "инструктора по типу ВС – TRI" или "инструктора тренажера – SFI (А)" при условии, что экзаменатор обладает квалификацией TRE, по крайней мере, в течение трех лет.

6) по согласованию с уполномоченной организацией, внесение, продление срока действия специальной отметки экзаменатора TRE (A).

20. Экзаменатор с квалификацией "экзаменатор по типу ВС "вертолет" – TRE (Н)" проводит квалификационный экзамен на:

1) внесение, продление срока действия квалификационной отметки по типу ВС (type rating);

2) внесение, продление срока действия квалификационной отметки к полетам по приборам IR, на однодвигательных или многодвигательных вертолетах, при условии, что TRE (Н) имеет действующий инструкторский допуск к полетам по приборам – IRI (H);

3) выдачу свидетельства, внесение и (или) продление срока действия квалификационной отметки пилота ATPL(H);

4) внесение, продление срока действия специальной отметки TRI (H) или SFI (H), при условии, что экзаменатор является TRE, по крайней мере, в течение трех лет;

5) по согласованию с уполномоченной организацией, внесение, продление срока действия специальной отметки экзаменатора TRE (H).

Параграф 3. Квалификационные требования к экзаменатору по классу ВС – CRE

21. Кандидат на получение квалификации "экзаменатора по классу ВС "самолет" – СRE(А) имеет налет в качестве пилота ВС не менее 500 часов и имеет квалификацию СRI(А).

22. Полномочия экзаменатора по классу ВС CRE распространяются на одно и двухдвигательные самолеты, пилотируемые одним пилотом, за исключением самолетов с высокими летными характеристиками.

23. Экзаменатор по классу ВС "самолет" CRE проводит квалификационный экзамен на внесение, продление срока действия квалификационной отметки по типу ВС (type rating) на однодвигательных и двухдвигательных самолетах, пилотируемых одним пилотом.

Параграф 4. Квалификационные требования к экзаменатору по допуску к полетам по приборам – IRE

24. Кандидат на получение квалификации "экзаменатора по допуску к полетам по приборам – IRE(А)" имеет:

1) специальную отметку IRI(A);

2) не менее 2000 часов налета в качестве пилота самолета в том числе не менее 500 часов налета по приборам, из них 250 часов в качестве инструктора.

25. Кандидат на получение квалификации "экзаменатора по допуску к полетам по приборам IRE(Н)" имеет:

1) специальную отметку IRI(Н);

2) не менее 2000 часов налета в качестве пилота вертолета, в том числе 300 часов налета по приборам, из них 200 часов в качестве инструктора.

Параграф 5. Квалификационные требования к экзаменатору на тренажере – SFE

26. Кандидат, претендующий на получение квалификации "Экзаменатор на тренажере самолета – SFE(A)" имеет или имел свидетельство линейного пилота авиакомпании АТPL(A) и не менее 1500 часов налета в качестве пилота многочленного экипажа и имеет специальную отметку SFI (A).

Сноска. Пункт 26 - в редакции приказа и.о. Министра транспорта РК от 23.10.2025 года № 351 (вводится в действие по истечении шестидесяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

27. Кандидат, претендующий на получение квалификации "Экзаменатор на тренажере вертолета SFE(Н)" имеет или имел свидетельство линейного пилота АТPL(Н) с IR(Н) на соответствующий тип вертолета, не менее 1000 часов налета в качестве КВС вертолета и специальную отметку SFI (Н).

Сноска. Пункт 27 - в редакции приказа и.о. Министра транспорта РК от 23.10.2025 года № 351 (вводится в действие по истечении шестидесяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Параграф 6. Квалификационные требования к экзаменатору летных инструкторов – FIE

28. Кандидат на получение квалификации "экзаменатора летных инструкторов на самолете – FIE(A)" имеет:

1) специальные отметки FI (А) или TRI (А);

2) не менее 2000 часов налета в качестве пилота самолета, в том числе не менее 100 часов налета в обучении соискателей специальной отметки летного инструктора FI(A) или TRI(А).

29. Кандидат на получение квалификации "экзаменатора летных инструкторов на вертолете – FIE(Н)" имеет:

1) специальные отметки FI(H) или TRI(H);

2) не менее 2000 часов налета в качестве пилота вертолета и не менее 100 часов при подготовке на специальные отметки FI(H) или TRI(H).

30. Экзаменатор с квалификацией "экзаменатор летных инструкторов – FIE":

1) осуществляет проверки в целях внесения, продления срока действия специальной отметки экзаменатора квалификации FIE соответствующего класса ВС при наличии опыта работы в качестве FIE не менее трех лет;

2) осуществляет проверки в целях внесения, продления срока действия специальной отметки инструктора FI, CRI, IRI и TRI при условии наличия соответствующей квалификации у проверяемого инструктора.

Глава 4. Квалификационные требования к экзаменаторам, имеющие право определять уровень квалификации диспетчеров ОВД

31. Кандидат на получение квалификации "экзаменатора ОВД" соответствует следующим квалификационным требованиям:

1) наличие действующего свидетельства авиационного персонала (диспетчера ОВД);

2) наличие действующей специальной отметки диспетчера-инструктора;

3) непрерываемый стаж работы в качестве диспетчера–инструктора в период, предшествующий получению квалификации экзаменатора ОВД, не менее трех лет;

4) обладание квалификационными отметками, равнозначными квалификационным отметкам персонала, для которых они уполномочены проводить оценку профессиональных знаний, навыков и умений;

5) наличие соответствующей профессиональной подготовки в качестве экзаменатора ОВД.

32. Исключен приказом и.о. Министра транспорта РК от 23.10.2025 года № 351 (вводится в действие по истечении шестидесяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

33. Экзаменатор ОВД осуществляет свою деятельность с целью определения уровня квалификации специалистов ОВД в случаях:

1) получения кандидатом свидетельства диспетчера ОВД;

2) внесения и (или) продления срока действия следующих квалификационных отметок диспетчера ОВД:

диспетчер диспетчерского (–их) пункта (–ов) района аэродрома (аэродромного диспетчерского центра) – Aerodrome control;

диспетчер диспетчерского пункта подхода – Approach control procedural;

диспетчер радиолокационного контроля диспетчерского пункта подхода – Approach surveillance control;

диспетчер процедурного контроля районного диспетчерского пункта (районного диспетчерского центра) – Area control procedural;

диспетчер радиолокационного контроля районного диспетчерского пункта (районного диспетчерского центра) – Area surveillance control;

3) внесения и (или) продления срока действия специальной отметки.

Глава 5. Квалификационные требования к экзаменаторам и оценщикам, имеющим право определять уровень квалификации специалистов по ТО ВС

Сноска. Заголовок главы 5 - в редакции приказа и.о. Министра транспорта РК от 23.10.2025 года № 351 (вводится в действие по истечении шестидесяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

34. Экзаменаторы и оценщики по ТО ВС подразделяются на:

1) оценщика практического элемента по типу ВС и (или) оценщика практической стажировки (On the Job Training (далее – OJT);

2) экзаменатора, имеющего право определять уровень квалификации специалистов по ТО легких и сверхлегких воздушных судов для категории B3;

3) экзаменатора по оценке теоретических знаний по модульной программе и (или) по подготовке на тип ВС.

Сноска. Пункт 34 - в редакции приказа и.о. Министра транспорта РК от 23.10.2025 года № 351 (вводится в действие по истечении шестидесяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).
Сноска. Заголовок параграфа 1 исключен приказом и.о. Министра транспорта РК от 23.10.2025 года № 351 (вводится в действие по истечении шестидесяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

35. Кандидат на получение квалификации оценщика практического элемента по типу ВС и (или) практической стажировки (OJT) соответствует следующим квалификационным требованиям:

1) владеть сертификационным разрешением (Certification Company Authorisation, CCA), выданным организацией по техническому обслуживанию и ремонту авиационной техники (далее – ТО и РАТ);

2) обладать действующим свидетельством специалиста по ТО ВС в категории В1 или В2;

3) пройти следующую профессиональную подготовку авиационного персонала:

- "Возможности человека, применительно к техническому обслуживанию ВС" в объеме модуля 9А или 9В Типовых программ;

- "Авиационное законодательство" в объеме модуля 10RK Типовых программ;

- "Обучение преподавателей" ("Train the Trainers Course"), или Профессиональное обучение для инструкторов ("Professional Training of Instructors");

- курс экзаменатора (Assessor Training Course).

Сноска. Пункт 35 предусматривается в редакции приказа и.о. Министра транспорта РК от 23.10.2025 года № 351 (вводится в действие по истечении шестидесяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).
Сноска. Заголовок параграфа 2 исключен приказом и.о. Министра транспорта РК от 23.10.2025 года № 351 (вводится в действие по истечении шестидесяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

36. Кандидат на получение квалификации экзаменатора, имеющего право определять уровень квалификации специалистов по ТО легких и сверхлегких воздушных судов для категории B3, соответствует следующим квалификационным требованиям:

1) знать систему выдачи свидетельств авиационному персоналу;

2) знать политику и инструктивный материал, регламентирующие порядок и процедуры определения уровня квалификации авиационного персонала, уметь применять и толковать их;

3) быть действующим специалистом-практиком в области технического обслуживания и ремонта ВС;

4) уметь применять стандарты безопасности полетов и техническому обслуживанию ВС;

5) обладать квалификационными отметками (рейтингами), как минимум равнозначными свидетельствам и квалификационным отметкам специалистов по ТО ВС, которому он уполномочен проводить оценку профессиональных знаний, навыков и умений;

6) иметь специальную подготовку в качестве экзаменатора;

7) знать процедуру проведения квалификационной оценки, включая:

сбор объективных данных;

оценка объективных данных;

представление отчета о принятой оценке.

Сноска. Пункт 36 - в редакции приказа и.о. Министра транспорта РК от 23.10.2025 года № 351 (вводится в действие по истечении шестидесяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

36-1. Кандидат на получение квалификации экзаменатора по оценке теоретических знаний по модульной программе соответствует следующим квалификационным требованиям:

1) знать предмет (модуль, раздел) курса первоначальной подготовки, по которому он (она) будет проводить оценку теоретических знаний;

2) знать программу модуля, темы, уровни изучения и вопросов в предмете (модуле, разделе);

3) уметь выбирать информацию из заполненных анкет и выставить оценку;

4) уметь оценивать и анализировать ответы обучающихся и обеспечивать обратную связь инструктору и (или) менеджеру обучения по результатам экзамена или процесса;

5) иметь опыт работы в качестве инструктора не менее двух лет;

6) пройти следующую профессиональную подготовку авиационного персонала:

"Возможности человека, применительно к техническому обслуживанию ВС" в объеме модуля 9А или 9В Типовых программ;

"Авиационное законодательство" в объеме модуля 10RK "Типовых программ;

"Обучение преподавателей" ("Train the Trainers Course"), или Профессиональное обучение для инструкторов ("Professional Training of Instructors");

Курс экзаменатора (Assessor Training Course).

Сноска. Глава 5 дополнена пунктом 36-1 в соответствии с приказом и.о. Министра транспорта РК от 23.10.2025 года № 351 (вводится в действие по истечении шестидесяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

36-2. Кандидат на получение квалификации экзаменатора по оценке теоретических знаний по подготовке на тип ВС соответствует следующим квалификационным требованиям:

1) знать предмет курса по типу ВС (теоретический элемент и практический элемент), по которому экзаменатор будет оценивать теоретическое знание;

2) знать программу курса, темы, уровни изучения и вопросов в предмете (модуле, разделе);

3) уметь выбрать информацию из заполненных анкет и выставить оценку;

4) уметь оценивать и анализировать ответы обучающихся лиц и обеспечить обратную связь инструктору и (или) менеджеру обучения по результатам экзамена или процесса;

5) иметь опыт работы в качестве инструктора не менее двух лет;

6) пройти следующую профессиональную подготовку авиационного персонала:

- "Возможности человека, применительно к техническому обслуживанию ВС" в объеме модуля 9А или 9В Типовых программ;

- "Авиационное законодательство" в объеме модуля 10RK Типовых программ;

- "Обучение преподавателей" ("Train the Trainers Course"), или Профессиональное обучение для инструкторов ("Professional Training of Instructors");

- Курс экзаменатора (Assessor Training Course).

Сноска. Глава 5 дополнена пунктом 36-2 в соответствии с приказом и.о. Министра транспорта РК от 23.10.2025 года № 351 (вводится в действие по истечении шестидесяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

37. Экзаменатор до начала исполнения функции оценки имеет следующие завершенные курсы (Certificate of Completion):

1) "Возможности человека, применительно к техническому обслуживанию ВС" в объеме модуля 9А или 9В Типовых программ;

2) "Авиационное законодательство" в объеме модуля 10RK Типовых программ;

3) "Обучение преподавателей" ("Train the Trainers Course"), или Профессиональное обучение для инструкторов ("Professional Training of Instructors");

4) Курс экзаменатора (Assessor Training Course).

Сноска. Пункт 37 - в редакции приказа и.о. Министра транспорта РК от 23.10.2025 года № 351 (вводится в действие по истечении шестидесяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

38. Квалификационные требования для продления полномочий экзаменатора имеющий право определять уровень квалификации специалистов по ТО легких и сверхлегких воздушных судов:

1) иметь минимум 1 проверку (как экзаменатор) в год в течение периода исполнения своих обязанностей;

2) иметь одну проверку (как проверяемого) под контролем другого экзаменатора в течение срока полномочий;

3) иметь действующие квалификационные и специальные отметки в свидетельстве специалиста по ТО ВС;

4) иметь следующие завершенные курсы (Certificate of Completion) поддержания профессионального уровня для экзаменаторов один раз в 3 года в авиационном учебном центре:

"Обучение преподавателей" ("Train the Trainers Course"), или "Профессиональное обучение для инструкторов" ("Professional Training of Instructors");

курс экзаменатора (Assessor Training Course).

39. Действующие экзаменаторы допускаются к самостоятельному освоению новых типов легких и сверхлегких воздушных судов с взлетной массой 5700 килограмм и менее, ранее не эксплуатировавшихся в Республике Казахстане, в составе не менее двух специалистов и имеющие:

1) стаж работы не менее 5 лет по ТО и РАТ по виду ВС;

2) допуск по ТО и РАТ минимум к трем типам по данному виду ВС.

40. Освоение новой техники проводится, двумя экзаменаторами, имеющие допуски, минимум, на трех воздушных судах и эксплуатационный опыт не менее 5 лет.

Авиациялық персоналдың біліктілік деңгейін айқындауға құқығы бар жеке тұлғаларға қойылатын біліктілік талаптарын бекіту туралы

Қазақстан Республикасы Көлік және коммуникация министрінің 2013 жылғы 28 қыркүйектегі № 763 бұйрығы. Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2013 жылы 07 қазанда № 8786 тіркелді.

Ескерту. Бұйрықтың тақырыбы жаңа редакцияда – ҚР Инвестициялар және даму министрінің 04.07.2017 № 437 (алғаш ресми жарияланған күнінен кейін жиырма бір күнтізбелік күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.

"Қазақстан Республикасының әуе кеңістігін пайдалану және авиация қызметі туралы" Қазақстан Республикасының Заңы 54-бабының 1-тармағына сәйкес БҰЙЫРАМЫН:

Ескерту. Кіріспе жаңа редакцияда - ҚР Көлік министрінің м.а. 23.10.2025 № 351 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.

1. Қоса беріліп отырған Авиациялық персоналдың біліктілік деңгейін айқындауға құқығы бар жеке тұлғаларға қойылатын біліктілік талаптары бекітілсін.

2. Қазақстан Республикасы Көлік және коммуникация министрлігінің Азаматтық авиация комитеті (Б.К. Сейдахметов):

1) заңнамада белгіленген тәртіппен осы бұйрықты мемлекеттік тіркеу үшін Қазақстан Республикасы Әділет министрлігіне ұсынуды;

2) осы бұйрықтың Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркелгеннен кейін бұқаралық ақпарат құралдарында, соның ішінде Қазақстан Республикасы Көлік және коммуникация министрлігі интернет-ресурсында және оның мемлекеттік органдардың интранет-порталында орналастыруды;

3) Қазақстан Республикасы Көлік және коммуникация министрлігінің Заң департаментіне мемлекеттік тіркелгені туралы және осы бұйрықты Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркелгеннен кейін 5 күн ішінде ақпарат құралдарына жариялау туралы жіберілгенін қамтамасыз етсін.

3. Осы бұйрықтың орындалуын бақылау Қазақстан Республикасының Көлік және коммуникация министрлігінің вице-министрі А.Ғ. Бектұровқа жүктелсін.

4. Осы бұйрық алғаш рет ресми жарияланған күнінен кейін жиырма бір күнтізбелік күн өткен соң қолданысқа енгізіледі.

Министр

А. Жұмағалиев

Қазақстан Республикасы Көлік және коммуникация министрінің 2013 жылғы 28 қыркүйектегі № 763 бұйрығымен бекітілген

Авиациялық персоналдың біліктілік деңгейін айқындауға құқығы бар жеке тұлғаларға қойылатын біліктілік талаптары

Ескерту. Тақырып жаңа редакцияда - ҚР Көлік министрінің м.а. 23.10.2025 № 351 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.
Ескерту. Біліктілік талаптары жаңа редакцияда – ҚР Көлік министрінің м.а. 15.07.2024 № 244 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.

1-тарау. Жалпы ережелер

1. Осы Авиациялық персоналдың біліктілік деңгейін айқындауға құқығы бар жеке тұлғаларға қойылатын біліктілік талаптары (бұдан әрі – Біліктілік талаптары) "Қазақстан Республикасының әуе кеңістігін пайдалану және авиация қызметі туралы" Қазақстан Республикасының Заңы 54-бабының 1-тармағына, Халықаралық азаматтық авиация ұйымы стандарттары мен ұсынылатын тәжірибесіне (Халықаралық азаматтық авиация конвенциясының "Авиациялық персоналға куәлік беру" 1-қосымшасы, "Жеке құрамға куәлік беру мемлекеттік жүйесін құру және осы жүйені басқару жөніндегі нұсқаулық" ИКАО 9379 құжаты, "Оқыту ұйымдарын бекіту жөніндегі нұсқаулық" ИКАО 9841 құжаты, "Персоналды даярлау" ИКАО 9868 құжаты) сәйкес әзірленді.

2. Осы Біліктілік талаптары авиация персоналының куәлігін беру, біліктілік және (немесе) арнайы белгінің қолданылу мерзімін енгізу және (немесе) ұзарту мақсатында авиация персоналының біліктілік деңгейін айқындауға құқығы бар жеке тұлғаларға белгіленген.

3. Авиациялық персоналдың біліктілік деңгейін айқындауға құқығы бар жеке тұлғаларға қойылатын біліктілік талаптарын белгілеудің мақсаты авиациялық персонал куәлігін ұстаушылардың немесе авиациялық персонал куәлігін алу үшін кандидаттардың біліктілігін бағалау үшін авиациялық персонал қатарынан құзыретті тұлғаларды қалыптастыру болып табылады.

4. Осы Біліктілік талаптарында пайдаланылатын негізгі терминдер:

1) адамның мүмкіндіктері – адамның қабілеті және оның авиациялық қызметтің қауіпсіздігі мен тиімділігіне әсер ететін мүмкіндіктерінің шегі;

2) аспаптар бойынша ұшу уақыты – пилот сыртқы бағдарларды пайдаланусыз тек аспаптар бойынша ғана әуе кемесiн (бұдан әрі – ӘК) тікелей басқаруды жүзеге асыратын уақыт;

3) әуе кемелерінің техникалық қызмет көрсету жөніндегі маманды бағалаушы (бұдан әрі – бағалаушы) – тиісті біліктілігі бар, азаматтық авиация саласындағы уәкілетті ұйым (бұдан әрі – уәкілетті ұйым) тағайындаған және авиация персоналының куәлігін беру, біліктілік және (немесе) арнайы белгілерді енгізу мақсатында әуе кемелеріне техникалық қызмет көрсету мамандарының тәжірибелік дағдыларына тексеру жүргізуге уәкілетті жеке тұлға;

4) емтихан алушы – тиісті біліктілігі бар, уәкілетті ұйым тағайындаған және авиация персоналының куәлігін беру немесе ұзарту, біліктілік және (немесе) арнайы белгілерді енгізу және (немесе) ұзарту мақсатында авиация персоналының теориялық білімін бағалауды және тәжірибелік дағдыларын тексеруге уәкілетті жеке тұлға;

5) қауіп-қатер факторларын бақылау – қауіп-қатерлердi табу және оларға қауіп-қатерлер салдарын азайтатын немесе жоятын және қателердiң немесе жағымсыз жай-күйлердің ықтималдылығын төмендететiн бақылау шараларының көмегiмен ден қою процесі;

6) қателерді бақылау – қауіп-қатерлердi табу және оларға қауіп-қатерлер салдарын азайтатын немесе жоятын және қателердiң немесе жағымсыз ахуалдардың ықтималдылығын төмендететiн бақылау шараларының көмегiмен анықтау процесі;

7) нұсқаушы – авиациялық персоналды өзінің біліктілігіне сәйкес кәсіптік даярлау және дағдыларын тесілеу бойынша тікелей қызметті жүзеге асыратын адам;

8) процесс – өнімге жұмсалатын шығыстарды ауыстыратын бірқатар өзара байланысты немесе өзара тәуелді әрекеттер;

9) рәсім – процесті құжатпен растау тәсілі;

10) саясат – нақты мәселе бойынша ұйымдастыру тұрғысынан немесе ұстанымы жазылған құжат;

11) техникалық қызмет көрсету (бұдан әрі – ТҚК) – ӘК, қозғалтқыштың, әуе винтінің немесе тиісті бөлігінің ұшу жарамдылығын қолдау үшін қажетті авиациялық техникада бақылау қалпына келтіру жұмыстарын, тексерулерді, алмастыруларды қоса алғанда, жеке де, үйлесімде де орындалатын ақауларды жою жұмыстарын жүргізу, сондай-ақ модификациялауды немесе жөндеуді іс жүзінде жүзеге асыру;

12) ұшу уақыты:

ұшақтар, автожирлер, мотодельтапландар және көтергіш күштерінің көбею жүйесі бар әуе кемелері үшін – ұшу мақсатында ӘК қозғала бастаған сәттен бастап ұшу аяқталған кезде оның тоқтайтын сәтіне дейінгі жалпы уақыт;

тікұшақтар үшін – ұшу мақсатында көтергіш бұрандалар қалақшаларының айнала бастайтын сәтінен бастап ұшуды аяқтаған соң және көтергіш қалақшалар айналуын тоқтатқан соң тікұшақтар толық тоқтаған сәтке дейінгі жалпы уақыт;

дирижабльдер үшін – дирижабль ұшу мақсаттары үшін діңгектен босатылатын кездегі сәттен бастап дирижабль ұшуды аяқтаған және діңгекке бекітілгеннен кейін түпкілікті тоқтайтын кездегі сәтке дейінгі жалпы уақыт;

планерлер үшін – планер ұшу процесінде жерде екпіндей бастаған сәттен бастап планер ұшуды аяқтағаннан кейін тоқтайтын кезге дейінгі сүйретпедегі немесе сүйретпесіз ұшуда болатын жалпы уақыт;

аэростаттар үшін – ұшу мақсаттары үшін гондола жерден ажырайтын кездегі сәттен бастап ол ұшуды аяқтағаннан кейін түпкілікті тоқтайтын сәтке дейінгі жалпы уақыт;

13) ұшу шеберлігі – ұшу мақсаттарына қол жеткізу үшін білім, ептілік пен дағдыларын пайдалана отырып, ӘК басқару бойынша үнемі дұрыс шешімдер қабылдау және жүзеге асыру;

14) ұзарту – анық айтылған талаптар орындалатын жағдайда, одан әрі мерзімге жол берілетін немесе рұқсат етілетін құқықтардың қолданылу мерзімін ұзартатын жол беру немесе рұқсат етудің қолданылу мерзімдері аяқталған соң қабылданған әкімшілік әрекет;

15) ұшуды айнытпай көрсететін жаттықтыру құрылғысы (тренажер) – құрылғылардың мынадай үш түрінің кез келгені арқылы жерде ұшу жағдайлары айнытпай көрсетіледі:

ұшу экипажының мүшелері үшін әдеттегі механикалық, электрлік және басқа да борттық басқару жүйелерінің шынайы функцияларын және ӘК аталған типінің сипаттамаларын айнытпай көрсетуге мүмкіндік беретін белгілі бір ӘК экипажының кабинасын дәл көрсетуді қамтамасыз ететін ұшу жаттықтыру құрылғысы;

экипаж кабинасында жағдайдың шынайы болуын қамтамасыз ететін және аспаптардың көрсеткіштерін, механикалық, электрлік және борттың басқа да жүйелерінің қарапайым функцияларын, сондай-ақ белгілі бір сыныптағы әуе кемесін техникалық-ұшу сипаттамаларын айнытпай көрсететін рәсімдік жаттықтыру құрылғысы;

тиісті аспаптармен жабдықталған және ұшуларға базалық дайындықты аспаптар бойынша ұшу уақытындағы жайтқа ұқсас жағдайды экипаж кабинасында айнытпай көрсететін жаттықтыру құрылғысы.

Ескерту. 4-тармаққа өзгеріс енгізілді - ҚР Көлік министрінің м.а. 23.10.2025 № 351 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.

2-тарау. Емтихан алушыларға және бағалаушыларға қойылатын жалпы біліктілік талаптары

Ескерту. Тақырып жаңа редакцияда - ҚР Көлік министрінің м.а. 23.10.2025 № 351 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.

5. Емтихан алушы немесе бағалаушы біліктілігін алуға үміткерге осы біліктілік талаптары және "Авиация персоналының куәлігін алу үшін адамға қойылатын біліктілік талаптарын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Көлік және коммуникация министрінің 2011 жылғы 13 маусымдағы № 362 бұйрығымен бекітілген Авиация персоналының куәлігін алу үшін адамға қойылатын біліктілік талаптары (Нормативтік құқықтық актілердің мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 7058 болып тіркелген) қойылады.

Ескерту. 5-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Көлік министрінің м.а. 23.10.2025 № 351 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.

6. Емтихан алушыға немесе бағалаушыға үміткерге мынадай біліктілік талаптары қойылады:

1) емтихан алушының немесе бағалаушының тиісті кәсіби даярлығының болуы;

2) бағаланатын қызмет саласы бойынша кемінде үш жыл практикалық жұмыс тәжірибесінің болуы;

3) нұсқаушы немесе авиациялық персоналды даярлауға байланысты лауазымда жұмыс тәжірибесінің болуы;

4) емтихан алушылық қызметке қолданылатын Қазақстан Республикасының азаматтық авиация саласындағы нормативтік құқықтық актілерін білуі;

5) емтихан алушыға немесе бағалаушыға арналған басшылықты, сондай-ақ авиациялық персоналға куәліктерді (рұқсаттарды) беру талаптары мен тәртібін білуі.

Ескерту. 6-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Көлік министрінің м.а. 23.10.2025 № 351 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.

7. Емтихан алушының немесе бағалаушының өкілеттіктерін ұзартуға арналған біліктілік талаптары:

1) өкілеттілік мерзімі ішінде жылына кемінде екі тексеруді емтихан алушы немесе бағалаушы ретінде өткізу;

2) өкілеттілік мерзімі ішінде уәкілетті ұйымның авиациялық инспекторының немесе тағайындалған басқа емтихан алушының не бағалаушының бақылауымен емтихан алушы немесе бағалаушы ретінде бір тексеру өткізу (бұл тексеру жаттықтыру құрылғысында өткізілуі мүмкін);

3) емтихан алушының немесе бағалаушының кәсіби деңгейін кемінде үш жылда бір рет ұстау.

Ескерту. 7-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Көлік министрінің м.а. 23.10.2025 № 351 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.

8. Емтихан алушы немесе бағалаушы келесі салаларда теориялық білім мен практикалық дағдылардың қанағаттанарлық деңгейін көрсетуі тиіс:

1) азаматтық авиация саласындағы емтихан алушының немесе бағалаушының қызметін реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерін білуі;

2) емтихан алушының немесе бағалаушының қызметіне қатысты Халықаралық азаматтық авиация ұйымының (ИКАО) стандарттары мен ұсынылған практикасын білуі;

3) емтихан алушыларға немесе бағалаушыларға арналған басшылықты білуі;

4) қауіп-қатер мен қателіктер факторларын бақылау қағидаттарын қоса алғанда, адамның мүмкіндіктерін және тиісті қызмет саласын білуі;

5) білім, дағды және ұстанымдарды тексеруге жататын тұлғамен жұмыс қатынастарын орнату қағидаттарын білуі;

6) авиациялық персоналдың теориялық білімін бағалау және практикалық дағдыларын тексеру кезінде объективтілік, тәуелсіздік және бейтараптық қағидаттарын сақтау;

7) кандидаттарды бағалау қағидаттары мен әдістерін (білімін, дағдысын және ұстанымдарын объективті бағалау, бағалау нәтижесі бойынша негізделген шешім қабылдау), сондай-ақ бағаланушы тұлғаға бағалау нәтижелері туралы конструктивті ақпарат беру тәсілдерін білуі;

8) үміткердің білім, дағды және көзқарас деңгейін тексеру бойынша нұсқаулық жүргізу және тексеру рәсімдерін білуі;

9) біліктілік емтиханын ұйымдастыру және өткізуге дайындық жүргізу;

10) емтихан тапсырушыны сұрау және бағалау;

11) жиналған деректердің дұрыстығы мен сенімділігін қамтамасыз етуді, құжаттарды тіркеуді, емтихан тапсырушылардың дербес деректерін қорғау шараларын жүзеге асыруды қоса алғанда жүргізілген тексерулерге қатысты құжаттаманы жүргізу.

Ескерту. 8-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Көлік министрінің м.а. 23.10.2025 № 351 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.

8-1. Емтихан алушы мен бағалаушы "Ұшу қауіпсіздігін қамтамасыз етуге қатысатын авиация персоналының кәсіптік даярлығының үлгілік бағдарламасын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Көлік және коммуникация министрінің 2013 жылғы 28 қыркүйектегі № 764 бұйрығымен бекітілген Ұшу қауіпсіздігін қамтамасыз етуге қатысатын авиация персоналының кәсіптік даярлығының үлгілік бағдарламасына (Нормативтік құқықтық актілердің мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 8785 болып тіркелген) (бұдан әрі – Үлгілік бағдарламалар) сәйкес кәсіби даярлықты өтеді.

Ескерту. 2-тарау 8-1-тармақпен толықтырылды - ҚР Көлік министрінің м.а. 23.10.2025 № 351 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.

3-тарау. Ұшқыштардың біліктілік деңгейлерін айқындауға құқығы бар емтихан алушыларға қойылатын біліктілік талаптары

9. Ұшқыштар үшін емтихан алушылардың мынадай тағайындаулар айқындалады:

1) ұшу емтиханын алушы – (FE).

2) ӘК типі бойынша емтихан алушы – (ТRE).

3) ӘК сыныбы бойынша емтихан алушы – (СRE).

4) аспап бойынша ұшуға жөніндегі рұқсат беру емтихан алушы – (IRE).

5) жаттықтыру емтихан алушы – (SFE).

6) ұшу нұсқаушыларынан емтихан алушы – (FIE).

10. Осы Біліктілік талаптарының 9-тармағында көрсетілген емтихан алушылар (тренажердағы емтихан алушы – SFE-ден басқа) қолданыстағы куәліктерге және олар уәкілетті түрде ұшу дағдылары мен іскерліктерін, сондай-ақ нұсқаушы біліктілігін тексеретін авиациялық персоналдың куәліктеріне және біліктілік белгілеріне баламалы біліктілік белгілеріне ие.

Ескерту. 10-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Көлік министрінің м.а. 23.10.2025 № 351 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.

11. Кәсіби дағдыларды бағалауды, әуе кемесінің командирі (бұдан әрі – ӘКК) жаттықтыру құрылғысын немесе ұшу дайындығын тексеруді ӘКК функцияларын орындау үшін біліктілігі бар емтихан алушылар жүзеге асырады.

1-параграф. Ұшу емтихан алушыға қойылатын біліктілік талаптары – FE

12. Кандидаттың "ұшақ" – FE(А) ұшу емтихан алушысының біліктілігін алуға болады:

1) LAPL куәлігін алғаш рет беруге арналған біліктілік тексерістері үшін – ӘК ұшқышы ретінде кемінде 500 ұшу сағаты, оның ішінде FI(A), FI(MGH) немесе FI(Ag) нұсқаушысы ретінде кемінде 100 сағат;

2) PPL(A) және СPL(A) куәліктерін алғаш рет беруге арналған біліктілік тексерістері үшін – ӘК ұшқышы ретінде кемінде 1000 ұшу сағаты, оның ішінде СPL арналған нұсқаушы ретінде кемінде 250 сағат FI(A).

13. Кандидаттың "тікұшақпен" ұшудан емтихан алушының біліктілігін алуға – FE(Н) болады:

1) PPL(Н) куәлігін алғаш рет беруге арналған біліктілікті тексерістері үшін – тікұшақтың ұшқышы ретінде кемінде 500 ұшу сағаты, оның ішінде нұсқаушы ретінде кемінде 250 сағат FI(H);

2) куәлігін алғаш рет беруге арналған біліктілікті тексерістері үшін СPL(Н) – тікұшақтың ұшқышы ретінде кемінде 1000 ұшу сағаты, оның ішінде нұсқаушы ретінде СPL үшін кемінде 250 сағат FI(H);

3) егер емтихан алушы жағдайға байланысты осы Біліктілік талаптардың 13-тармағының 1) немесе 2) тармақшаларында көрсетілген талаптарды орындайтын және CPL(H) немесе ATPL(H) иеленетін және қажеттілігі бойынша IRI(Н) аспаптары жөнінде ұшуларға рұқсаты болатын болса, көп қозғалатын тікұшақтарда ұшуларға рұқсат беру үшін PPL(H) немесе CPL(H) куәліктерінде біліктілік белгісін (type rating) алуға арналған біліктілік тексерістері үшін.

Ескерту. 13-тармаққа өзгеріс енгізілді - ҚР Көлік министрінің м.а. 23.10.2025 № 351 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.

14. Ұшу емтихан алушысы – FE біліктілік емтиханын өткізеді:

1) ATPL, PPL, CPL ұшқышының біліктілік белгісінің куәлігін беру, қолданылу мерзімін енгізу және (немесе) ұзарту;

2) ӘК тиісті сыныбында "ұшу нұсқаушысы – FI" арнайы белгісінің қолданылу мерзімін алу немесе ұзарту.

2-параграф. ӘК – TRE типі бойынша емтихан алушыға қойылатын біліктілік талаптары

15. "Ұшақ" ӘК типі бойынша емтихан алушының біліктілігін алуға үміткер – ӘК көпмүшелі экипажының үштігі (А) көпмүшелі экипажы бар әуе кемесінде ұшқыш ретінде кемінде 1500 ұшу сағаты болады, оның ішінде ӘКК ретінде кемінде 500 сағат және үш (А) біліктілігі бар.

16. "Тікұшақ" – ТР (Н) ӘК типі бойынша емтихан алушы біліктілігін алуға кандидаттың көп мүшелі экипажы бар тікұшақта ұшқыш ретінде кемінде 1500 сағат ұшу уақыты болады, оның ішінде ӘКК ретінде кемінде 500 сағат және үш (Н) біліктілігі бар.

17. Бір ұшқышы болатын көп қозғалтқышты тікұшақта ТRE(Н) біліктілігін алуға кандидаттың тікұшақтағы ұшқыш ретінде кемінде 1000 ұшу сағаты болады, олардың кемінде 500 сағаты КВС ретінде және ТRI(Н) біліктілігі болады.

18. Бір ұшқышы болатын бір қозғалтқышты тікұшақта ТRE(Н) біліктілігін алуға кандидаттың тікұшақтағы ұшқыш ретінде кемінде 750 ұшу сағаты болады, олардың кемінде 500 сағаты ӘКК ретінде және FI(Н) немесе ТRI(Н) біліктілігі болады.

19. "Ұшақ типі бойынша емтихан алушы – TRE (А)" біліктілігі бар емтихан алушы біліктілік емтиханын өткізеді:

1) ӘК типі (type rating) бойынша біліктілік белгісін енгізу, қолданылу мерзімін ұзарту;

2) TRE (A) аспаптар бойынша ұшуға жарамды IRI (A) нұсқаушы рұқсаты болған жағдайда – IR – аспаптар бойынша ұшуға рұқсат беру туралы біліктілік белгісін енгізу, оның қолданылу мерзімін ұзарту;

3) ATPL (a) пилотының біліктілік белгісінің куәлігін беру, қолданылу мерзімін енгізу және (немесе) ұзарту;

4) MPL пилотының біліктілік белгісінің куәлігін беру, қолданылу мерзімін енгізу және (немесе) ұзарту;

5) емтихан алушының TRE біліктілігі кемінде үш жыл болған жағдайда "әуе кемесінің типі бойынша нұсқаушы – TRI" немесе "тренажер нұсқаушысы – SFI (а)" арнайы белгісін енгізу, қолданылу мерзімін ұзарту;

6) уәкілетті ұйымның келісімі бойынша TRE (A) емтихан алушының арнайы белгісін енгізу, қолданылу мерзімін ұзарту.

20. "Тікұшақ" әуе кемесінің типі бойынша емтихан алушы" біліктілігі бар емтихан алушы – TRE (Н) біліктілік емтиханын өткізеді:

1) ӘК типі (type rating) бойынша біліктілік белгісін енгізу, қолданылу мерзімін ұзарту;

2) IR аспаптары бойынша, бір қозғалтқышты немесе көп қозғалтқышты тікұшақтарда ұшуға біліктілік белгісін енгізу, қолданылу мерзімін ұзарту, TRE (Н) аспаптар бойынша ұшуға қолданыстағы нұсқаушы рұқсаты болған жағдайда – IRI (H);

3) ATPL (H) ұшқышының біліктілік белгісінің куәлігін беру, қолданылу мерзімін енгізу және (немесе) ұзарту;

4) емтихан алушы кемінде үш жыл TRE болған жағдайда, TRI (H) немесе SFI (H) арнайы белгісін енгізу, қолданылу мерзімін ұзарту;

5) уәкілетті ұйымның келісімі бойынша емтихан алушының TRE (H) арнайы белгісін енгізу, қолданылу мерзімін ұзарту.

3-параграф. ӘК – CRE сыныбы бойынша емтихан алушыға қойылатын біліктілік талаптары

21. "Ұшақ" – СRE(А) сыныбы бойынша емтихан алушының біліктілігін алуға кандидат ӘК ұшқышы ретінде кемінде 500 сағаты және СRI(А) біліктілігі болады.

22. ӘК CRE сыныбы бойынша емтихан алушының өкілеттіктері бір ұшқыш басқаратын бір және екі қозғалтқышты ұшақтарға таралады, ұшу сипаттамалары жоғары болатын ұшақтарды қоспағанда.

23. "Ұшақ" CRE сыныбы бойынша емтихан алушы бір ұшқыш басқаратын бір және екі қозғалтқышты ұшақтарда ӘК (type rating) типі бойынша белгіні алу және жаңарту үшін біліктілік бағалауларын өткізеді.

4-параграф. IRE – аспабы бойынша ұшуға рұқсат беру жөніндегі емтихан алушыға қойылатын біліктілік талаптары

24. "IRE(А) – аспаптары бойынша ұшуға рұқсат беру бойынша емтихан алушы" біліктілігін алуға кандидаттың:

1) IRI(A) арнайы белгісі;

2) ұшақтың ұшқышы ретінде кемінде 2000 ұшу сағаты, оның ішінде аспаптар бойынша кемінде 500 ұшу сағаты, олардың ішінде нұсқаушы ретінде 250 сағат бар.

25. "IRE(Н) – аспаптары бойынша ұшуға рұқсат беру бойынша емтихан алушы" біліктілігін алуға кандидаттың:

1) IRI(Н) арнайы белгісі;

2) тікұшақтың ұшқышы ретінде кемінде 2000 ұшу сағаты, оның ішінде аспаптар бойынша 300 ұшу сағаты, олардың ішінде нұсқаушы ретінде 200 сағат бар.

5-параграф. Жаттықтыру құрылғысында емтихан алушыға қойылатын біліктілік талаптары – SFE

26. "SFE(A) Ұшақтың жаттықтыру құрылғысында емтихан алушы" біліктілігін алуға үміткердің АТPL(A) авиакомпаниясының желілік ұшқыш куәлігі бар немесе болған және көп мүшелік экипажды ұшқышы ретінде кемінде 1500 ұшу сағаты мен SFI(A) арнайы белгісі бар.

Ескерту. 26-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Көлік министрінің м.а. 23.10.2025 № 351 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.

27. "Тікұшақтың жаттықтыру құрылғысында SFE(Н) емтихан алушы" біліктілігін алуға үміткердің тікұшақтың тиісті типіне арналған IR(Н) пен АТPL(Н) желілік ұшқыштың куәлігі бар немесе болған және тікұшақтың ӘКК ретінде кемінде 1000 ұшу сағаты мен арнайы белгісі SFI(Н) болады.

Ескерту. 27-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Көлік министрінің м.а. 23.10.2025 № 351 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.

6-параграф. Ұшу нұсқаушыларынан емтихан алушыға қойылатын біліктілік талаптары – FIE

28. Ұшақта ұшу нұсқаушыларынан емтихан алушының біліктілігін алуға кандидаттар – FIE(A) болады:

1) FI(А) немесе TRI(А) арнайы белгілері;

2) ұшақтың ұшқышы ретінде кемінде 2000 ұшу сағаты, оның ішінде ұшу нұсқаушысының FI(A) немесе TRI(А) арнайы белгісін іздеушілерді оқытуда, кемінде, 100 ұшу сағаты.

29. Тікұшақта ұшу нұсқаушыларынан емтихан алушының біліктілігін алуға кандидатта – FIE(Н) болады:

1) FI(H) немесе TRI(H) арнайы белгілері;

2) тікұшақтың ұшқышы ретінде кемінде 2000 ұшу сағаты және FI(H) немесе TRI(H) арнайы белгілеріне дайындық кезінде кемінде 100 сағат.

30. "Ұшу нұсқаушыларының емтихан алушысы – FIE" біліктілігі бар емтихан алушы:

1) FIE ретінде кемінде үш жыл жұмыс тәжірибесі болған кезде ӘК тиісті сыныбының FIE біліктілігі емтихан алушысының арнайы белгісін енгізу, қолданылу мерзімін ұзарту мақсатында тексерулерді жүзеге асырады;

2) тексерілетін нұсқаушыда тиісті біліктілік болған жағдайда FI, CRI, IRI және TRI нұсқаушысының арнайы белгісін енгізу, қолданылу мерзімін ұзарту мақсатында тексерулерді жүзеге асырады.

4-тарау. ӘҚҚК диспетчерлерінің біліктілік деңгейін анықтау құқығы бар емтихан алушыларға қойылатын біліктілік талаптары

31. ӘҚҚК емтихан алушының біліктілігін алуға кандидат мынадай біліктілік талаптарына сәйкес болуы тиіс:

1) ӘҚҚК диспетчерінің қолданыстағы авиациялық персонал куәлігінің болуы;

2) қолданыстағы нұсқаушы-диспетчердің арнайы белгісінің болуы;

3) ӘҚҚК емтихан алушының біліктілігін алудың алдындағы кезеңде нұсқаушы-диспетчер ретіндегі кемінде үш жыл үздіксіз жұмыс өтілі;

4) өздері кәсiптiк дағдыларын бағалау, дағдылары мен ептіліктеріне бағалау жүргiзуге уәкiлеттi персоналдың біліктілік белгілеріне тең біліктілік белгілерін иелену;

5) ӘҚҚК емтихан алушы ретінде тиісті кәсіптік даярлығының болуы.

32. Алып тасталды - ҚР Көлік министрінің м.а. 23.10.2025 № 351 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.

33. ӘҚҚК емтихан алушысы өз қызметін ӘҚҚК мамандарының біліктілік деңгейін анықтау мақсатында жүзеге асырады:

1) кандидат ӘҚҚК диспетчерінің куәлігін алған;

2) ӘҚҚК диспетчерінің мынадай біліктілік белгілерінің қолданылу мерзімін енгізу және (немесе) ұзарту:

әуеайлақ (әуеайлақтық диспетчерлік орталық) ауданының диспетчерлік (олардың) пунктінің (пункттерінің) диспетчері – Aerodrome control;

жақындау диспетчерлік пунктінің диспетчері – Approach control procedural;

жақындау диспетчерлік пунктінің радиолокациялық бақылау диспетчері – Approach surveillance control;

аудандық диспетчерлік пункттің (аудандық диспетчерлік орталықтың) рәсімдік бақылау диспетчері – Area control procedural;

аудандық диспетчерлік пункттің (аудандық диспетчерлік орталықтың) радиолокациялық бақылау диспетчері – Area surveillance control;

3) арнайы белгінің қолданылу мерзімін енгізу және (немесе) ұзарту.

5-тарау. ӘК ТҚК мамандарының біліктілігін бағалауға және айқындауға құқығы бар емтихан алушыларға және бағалаушыларға қойылатын біліктілік талаптары

Ескерту. Тақырып жаңа редакцияда - ҚР Көлік министрінің м.а. 23.10.2025 № 351 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.

34. ӘК ТҚК бойынша емтихан алушылар мен бағалаушылар келесілерге бөлінеді:

1) ӘК типі бойынша практикалық элементті бағалаушы және (немесе) практикалық тағылымдаманы бағалаушы (On the Job Training (бұдан әрі – OJT);

2) В3 санаты үшін жеңіл және аса жеңіл әуе кемелерінің ТҚК бойынша мамандардың біліктілік деңгейін айқындауға құқығы бар емтихан алушы;

3) модульдік бағдарлама және (немесе) ӘК типі бойынша даярлық шеңберінде теориялық білімді бағалау жөніндегі емтихан алушы.

Ескерту. 34-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Көлік министрінің м.а. 23.10.2025 № 351 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.
Ескерту. 1-параграфтың тақырыбы алып тасталды - ҚР Көлік министрінің м.а. 23.10.2025 № 351 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.

35. ӘК типі және (немесе) практикалық тағылымдама (OJT) бойынша практикалық элементті бағалаушы біліктілігін алуға үміткер мынадай біліктілік талаптарына сәйкес келеді:

1) авиациялық техникаға техникалық қызмет көрсету және жөндеу жөніндегі ұйым (бұдан әрі – АТ ТҚ және Ж) берген сертификаттық рұқсатты (Certification Company Authorisation, CE) иеленуге;

2) В1 немесе В2 санатындағы ӘК ТҚК бойынша маманның қолданыстағы куәлігіне ие болуға;

3) Авиациялық персоналдың келесі кәсіби даярлығынан өту:

Үлгілік бағдарламалардың 9А немесе 9В модулінің көлеміндегі "ӘК-ге техникалық қызмет көрсетуге қатысты адамның мүмкіндіктері;

Үлгілік бағдарламалардың 10RK модулі көлеміндегі "Авиациялық заңнама";

"Оқытушыларды оқыту" ("Train the Trainers Course") немесе нұсқаушыларға арналған кәсіптік оқыту" ("Professional Training of Instructors");

Емтихан алушының курсы (Assessor Training Course).

Ескерту. 35-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Көлік министрінің м.а. 23.10.2025 № 351 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.
Ескерту. 2-параграфтың тақырыбы алып тасталды - ҚР Көлік министрінің м.а. 23.10.2025 № 351 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.

36. В3 санаты үшін жеңіл және аса жеңіл әуе кемелерінің ТҚК бойынша мамандарының біліктілік деңгейін анықтауға құқығы бар емтихан алушының біліктілігін алуға кандидат мынадай біліктілік талаптарына сәйкес болады:

1) авиациялық персоналға куәліктер беру жүйесін білу;

2) авиациялық персоналдың біліктілік деңгейін айқындау тәртібі мен рәсімдерін регламенттейтін қағидаларды, саясатты және инструктивті материалды білу, оларды қолдана және талқылай білу;

3) ӘК техникалық қызмет көрсету және жөндеу саласында жұмыс істейтін практик-маман болуға;

4) ӘК ұшу қауіпсіздігі және техникалық қызмет көрсету стандарттарын қолдана білу;

5) кем дегенде кәсіптік білімін, дағдылары мен ептіліктерін бағалауға уәкілетті ӘК ТҚК бойынша мамандардың куәліктері мен біліктілік белгілеріне тең біліктілік белгілерін (рейтингтерін) иелену;

6) емтихан алушы ретінде арнайы даярлығының болуы;

7) біліктілік бағалауын өткізу рәсімін білу, мыналарды қоса алғанда:

объективті деректерді жинау;

объективті деректерді бағалау;

қабылданған баға туралы есепті ұсыну.

Ескерту. 36-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Көлік министрінің м.а. 23.10.2025 № 351 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.

36-1. Модульдік бағдарлама бойынша теориялық білімді бағалау жөніндегі емтихан алушы біліктілігін алуға үміткер келесі біліктілік талаптарына сәйкес болуы тиіс:

1) теориялық білімді бағалау жүргізілетін бастапқы даярлық курсының пәнін (модулін, бөлімін) білу;

2) модуль бағдарламасын, тақырыптарын, оқыту деңгейлерін және сұрақтарды білу;

3) толтырылған сауалнамалардан ақпаратты таңдай білу және бағалау қою;

4) оқушылардың жауаптарын бағалап, талдай білу және емтихан немесе оқу процесінің нәтижелері бойынша нұсқаушыға және (немесе) оқыту менеджеріне кері байланыс қамтамасыз ету;

5) кемінде екі жыл нұсқаушы ретінде жұмыс тәжірибесінің болуы.

6) Авиациялық персоналдың келесі кәсіби даярлығынан өту:

- Үлгілік бағдарламалардың 9А немесе 9В модулінің көлеміндегі "ӘК-ге техникалық қызмет көрсетуге қатысты адамның мүмкіндіктері;

- Үлгілік бағдарламалардың 10RK модулі көлеміндегі "Авиациялық заңнама";

- "Оқытушыларды оқыту" ("Train the Trainers Course") немесе нұсқаушыларға арналған кәсіптік оқыту" ("Professional Training of Instructors");

- Емтихан алушының курсы (Assessor Training Course).

Ескерту. 5-тарау 36-1-тармақпен толықтырылды - ҚР Көлік министрінің м.а. 23.10.2025 № 351 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.

36-2. Әуе кемесінің типі бойынша даярлық шеңберінде теориялық білімді бағалау жөніндегі емтихан алушы біліктілігін алуға үміткер келесі біліктілік талаптарына сәйкес болуы тиіс:

1) емтихан алушы теориялық білімді бағалайтын әуе кемесінің типі бойынша курстың пәнін (теориялық және практикалық элементтерін) білуі тиіс;

2) курстың бағдарламасын, тақырыптарын, пәндегі (модульдегі, бөлімдегі) оқыту және сұрақтар деңгейлерін білуі тиіс.

3) толтырылған сауалнамалардан ақпаратты таңдай білу және бағалау қою;

4) оқушылардың жауаптарын бағалап, талдай білу және емтихан немесе оқу процесінің нәтижелері бойынша нұсқаушыға және (немесе) оқыту менеджеріне кері байланыс қамтамасыз ету;

5) кемінде екі жыл нұсқаушы ретінде жұмыс тәжірибесінің болуы.

6) Авиациялық персоналдың келесі кәсіби даярлығынан өту:

- Үлгілік бағдарламалардың 9А немесе 9В модулінің көлеміндегі "ӘК-ге техникалық қызмет көрсетуге қатысты адамның мүмкіндіктері;

- Үлгілік бағдарламалардың 10RK модулі көлеміндегі "Авиациялық заңнама";

- "Оқытушыларды оқыту" ("Train the Trainers Course") немесе нұсқаушыларға арналған кәсіптік оқыту" ("Professional Training of Instructors");

- Емтихан алушының курсы (Assessor Training Course).

Ескерту. 5-тарау 36-2-тармақпен толықтырылды - ҚР Көлік министрінің м.а. 23.10.2025 № 351 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.

37. Емтихан алушы бағалау функциясын орындағанға дейін мынадай аяқталған (Certificate of Completion) курстарға ие:

1) Үлгілік бағдарламалардың 9А немесе 9В модулінің көлеміндегі "ӘК-ге техникалық қызмет көрсетуге қатысты адамның мүмкіндіктері";

2) Үлгілік бағдарламалардың 10RK модулі көлеміндегі "Авиациялық заңнама";

3) "Оқытушыларды оқыту" ("Train the Trainers Course") немесе нұсқаушыларға арналған кәсіптік оқыту" ("Professional Training of Instructors");

4) емтихан алушының курсы (Assessor Training Course).

Ескерту. 37-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Көлік министрінің м.а. 23.10.2025 № 351 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.

38. Жеңіл және аса жеңіл әуе кемелері ТҚК бойынша мамандардың біліктілік деңгейін айқындауға құқығы бар емтихан алушының өкілеттігін ұзартуға қойылатын біліктілік талаптары:

1) өз міндеттерін орындау кезеңінде жылына кемінде 1 тексеру (емтихан алушы ретінде) болуы;

2) өкілеттік мерзімі ішінде басқа емтихан алушының бақылауымен бір тексерудің (тексерілетін ретінде) болуы;

3) ӘК ТҚК бойынша маман куәлігінде қолданыстағы біліктілік және арнайы белгілердің болуы;

4) авиациялық оқу орталығында 3 жылда бір рет емтихан алушылар үшін кәсіби деңгейде ұстап тұрудың мынадай аяқталған курстарының (Certificate of Completion) болуы:

"Оқытушыларды оқыту" ("Train the Trainers Course") немесе нұсқаушыларға арналған кәсіптік оқыту" ("Professional Training of Instructors");

емтихан алушының курсы (Assessor Training Course).

39. Жұмыс істейтін емтихан алушылар Қазақстан Республикасында бұрын пайдаланылмаған, массасы 5 700 килограмм және одан аз, құрамында кемінде 2 маманы және:

1) ӘК түрі бойынша АТ ТҚК және Ж бойынша жұмыс өтілі кемінде 5 жыл;

2) ӘК аталған түрінің ең аз дегенде 3 типіне АТ ТҚ және Ж бойынша рұқсаты болатын болса, жеңіл және аса жеңіл әуе кемелерінің жаңа типтерін дербес меңгеруге жіберіледі.

40. Жаңа техниканы меңгеруді ең аз дегенде үш ӘК рұқсаты бар және кемінде 5 жыл пайдалану тәжірибесі бар екі емтихан алушы өткізеді.