Әділет
Әділет

"Питомниктердің қызметі", "Жылыжай көкөністері мен жидектерін өндіру", "Жүзім шаруашылығы", "Бұршақ және майлы дақылдарды өсіру", "Сиыр етін өндіру", "Көкөністер мен картоп өсіру", "Бау-бақша қызметі", "Кадастр", "Шитті мақта өсіру" кәсіптік стандарттарын бекіту туралы

Жаңа

Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2026 жылғы 8 қазандағы № 355 бұйрығы

      "Кәсіптік біліктілік туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 5-бабының 5-тармағына сәйкес БҰЙЫРАМЫН:

      1. Мыналар:

      1) осы бұйрыққа 1-қосымшаға сәйкес "Питомниктердің қызметі" кәсіптік стандарты;

      2) осы бұйрыққа 2-қосымшаға сәйкес "Жылыжай көкөністері мен жидектерін өндіру" кәсіптік стандарты;

      3) осы бұйрыққа 3-қосымшаға сәйкес "Жүзім шаруашылығы" кәсіптік стандарты;

      4) осы бұйрыққа 4-қосымшаға сәйкес "Бұршақ және майлы дақылдарды өсіру" кәсіптік стандарты;

      5) осы бұйрыққа 5-қосымшаға сәйкес "Сиыр етін өндіру" кәсіптік стандарты;

      6) осы бұйрыққа 6-қосымшаға сәйкес "Көкөністер мен картоп өсіру" кәсіптік стандарты;

      7) осы бұйрыққа 7-қосымшаға сәйкес "Бау-бақша қызметі" кәсіптік стандарты;

      8) осы бұйрыққа 8-қосымшаға сәйкес "Кадастр" кәсіптік стандарты;

      9) осы бұйрыққа 9-қосымшаға сәйкес "Шитті мақта өсіру" кәсіптік стандарты бекітілсін.

      2. Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі Аграрлық ғылым және білім департаменті заңнамада белгіленген тәртіппен:

      1) осы бұйрықты Қазақстан Республикасы Нормативтік құқықтық актілерінің эталондық бақылау банкіне енгізу үшін оның электрондық көшірмесінің Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінің "Қазақстан Республикасының Заңнама және құқықтық ақпарат институты" шаруашылық жүргізу құқығындағы республикалық мемлекеттік кәсіпорнына жолдануын;

      2) осы бұйрық ресми жариялағаннан кейін оның Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігінің ресми интернет ресурсында орналастырылуын қамтамасыз етсін.

      3. Осы бұйрықтың орындалуын бақылау жетекшілік ететін Қазақстан Республикасының ауыл шаруашылығы вице-министріне жүктелсін.

      4. Осы бұйрық алғашқы ресми жарияланған күнінен бастап қолданысқа енгізіледі.

      Министр А. Сапаров

  2026 жылғы 8 қазандағы
№ 355 бұйрығына 1-қосымша

"Питомниктердің қызметі" кәсіптік стандарты

1-тарау. Жалпы ережелер

      1. Кәсіптік стандарттың қолдану аясы: "Питомниктердің қызметі" кәсіптік стандарты "Кәсіптік біліктілік туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 5-бабына сәйкес әзірленген.

      Кәсіптік стандарт жұмыскерлердің кәсіптік қызметтің белгілі бір түрін жүзеге асыруы, оның ішінде белгілі бір еңбек функцияларын орындауы үшін қажетті, сондай-ақ жоғары, жоғары оқу орнынан кейінгі, техникалық және кәсіптік білім беру ұйымдарының білім беру бағдарламаларын әзірлеуде біліктілік деңгейлерін айқындауға арналған.

      2. Осы кәсіптік стандартта мынадай терминдер мен анықтамалар қолданылады:

      1) көшет – вегетативтік көбейтудің тәсілдерінің бірімен алынған және отырғызу материалы ретінде пайдалануға арналған өсімдік;

      2) жеміс немесе орман питомнигінде тұқымнан өсірілген 1–2 жылдық өсімдік;

      3) жеміс питомнигі – жеміс-жидек дақылдарының отырғызу материалы өсірілетін жер учаскесі;

      4) аналық екпелер бөлімшесі – питомниктің бөлімшесі;

      5) көбейту бөлімшесі – егіс және пікіровка учаскелерін қамтитын жеміс питомнигінің бөлімшесі;

      6) қалыптастыру бөлімшесі – өз тамырындағы және телінген отырғызу материалын өсіретін жеміс питомнигінің бөлімшесі;

      7) питомник шаруашылығы – питомниктерде жеміс дақылдарының отырғызу материалын өсіру;

      8) питомник – ауыл шаруашылығы өсімдіктерін өсіруге, көбейтуге және зерттеуге арналған тәжірибелік немесе ғылыми-зерттеу мекемесіндегі жер учаскесі;

      9) информалды білім беру – білім беру ұйымдарынан тыс күнделікті қызмет барысында алынатын және оқу нәтижелерін растайтын құжат бермейтін білім беру түрі;

      10) формалды емес білім беру – оқыту орны, мерзімдері мен нысаны ескерілмей, білім беру қызметтерін ұсынатын ұйымдар жоспарланған, ұйымдастырған және жүзеге асыратын және оқыту нәтижелерін растаушы құжат беріле отырып жүргізілетін білім беру түрі;

      11) кәсіптік кіші топ – еңбек функцияларының тұтас жиынтығымен қалыптастырылған және олардың құзыреттерін орындау үшін қажетті саланың кәсіптік тобының бір бөлігі;

      12) кәсіптік топ – ортақ интеграциялық негізі бар және оларды орындау үшін еңбек функциялары мен құзыреттерінің ұқсас жиынтығын болжайтын саланың кәсіптік кіші топтарының жиынтығы;

      13) біліктілік – жұмыскердің нақты еңбек функцияларын сапалы орындауға дайындық дәрежесі;

      14) біліктілік деңгейі – күрделілік, еңбек әрекеттерінің стандарттылығы, жауапкершілік және дербестік параметрлері бойынша сараланатын жұмыскердің даярлық деңгейіне және құзыретіне қойылатын талаптардың жиынтығы;

      15) еңбек функциясы – еңбек процесінің бір немесе бірнеше міндеттерін шешуге бағытталған өзара байланысты әрекеттер жиынтығы;

      16) кәсiптiк стандарт – кәсіптік қызметтің нақты саласында біліктілік деңгейіне, құзыреттеріне, мазмұнына, сапасына және еңбек жағдайларына қойылатын талаптарды айқындайтын стандарт

      17) кәсіп – арнайы даярлық нәтижесінде алынған және білім туралы тиісті құжаттармен расталатын белгілі бір білімді, іскерлікті және практикалық дағдыларды талап ететін адамның еңбек қызметінің негізгі түрі;

      18) салалық біліктілік шеңбері – салада танылатын біліктілік деңгейлерінің құрылымдық сипаттамасы;

      19) ұлттық біліктілік шеңбері – салалық біліктілік шеңберлерін, кәсіптік стандарттарды әзірлеу үшін деңгейлердің, біліктіліктердің, жалпы кәсіптік құзыреттердің бірыңғай шкаласын айқындайды;

      20) машықтар – қызметті жүзеге асыру және міндеттерді шешу мақсатында білімді пайдалану және құзыреттілік таныту қабілеті (логикалық, интуитивтік, шығармашылық және практикалық ойлауды пайдалану);

      21) білім – оқу және жеке тәжірибесі арқылы ақпаратты меңгеру нәтижесі, оқу немесе жұмыс саласына қатысты фактілер, қағидаттар, теория мен практика жиынтығы, біліктіліктің міндетті түрде бағалануға тиіс компоненті;

      22) құзыреттер – белгілі бір біліктілік деңгейіндегі кәсіптік қызметінде міндеттерді орындауды қамтамасыз ететін субъекті қызметінің сапасы;

      23) тәжірибе – саналы қызмет, белгілі бір уақыт аралығында меңгерілген және тиімді пайдаланыла алатын білім және дағды.

      3. Осы кәсіптік стандартта мынадай қысқартулар қолданылады:

      1) БА – Біліктілік анықтамалығы;

      2) ББХСС – Білім берудің халықаралық стандартты сыныптауышы;

      3) БТБА – Бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығы;

      4) КО – Кеден одағы;

      5) ТР –техникалық регламенті;

      6) ҚР – Қазақстан Республикасы;

      7) ҚР СТ – Қазақстан Республикасының стандарты;

      8) КС – Кәсіптік стандарт;

      9) МемСТ – Мемлекеттік стандарт;

      10) СБШ – Салалық біліктілік шеңбері;

      11) ҰБШ – Ұлттық біліктілік шеңбері;

      12) ISO – Стандарттау жөніндегі халықаралық ұйым (International Organization for Standardization).

2-тарау. Кәсіптік стандарттың паспорты

      4. Кәсіптік стандарттың атауы: Питомниктердің қызметі

      5. Кәсіптік стандарттың коды: A01240063

      6. ЭҚЖЖ секциясын, бөлімін, тобын, сыныбын және кіші сыныбын көрсету: A Ауыл, орман және балық шаруашылығы

      Өсімдік және мал шаруашылығы, аңшылық және осы салаларда қызметтер ұсыну

      Көп жылдық дақылдарды өсіру

      01.24 Дәнді жемістерді және сүйекті жемістерді өсіру

      01.24.0 Дәнді жемістерді және сүйекті жемістерді өсіру A Ауыл, орман және балық шаруашылығы

      01 Өсімдік және мал шаруашылығы, аңшылық және осы салаларда қызметтер ұсыну

      Өсімдіктердің ұдайы өндірісі

      01.30 Өсімдіктердің ұдайы өндірісі

      01.30.0 Өсімдіктердің ұдайы өндірісі

      7. Кәсіптік стандарттың қысқаша сипаттамасы: "Питомниктер

      қызметі" кәсіптік стандарты отырғызу материалын, сәндік және жеміс-жидек дақылдарын өсіру, сондай-ақ оларға күтім жасау саласында еңбек ететін жұмыскерлердің біліктілігіне қойылатын талаптарды айқындайды.

      8. Кәсіптер карточкаларының тізімі:

      1) Тұқым зертханасының зертханашысы - 5 СБШ деңгейі

      2) Егінді жинау жөніндегі жұмысшы - 2 СБШ деңгейі

      3) Пестицидтерді өсіру және қолдану жөніндегі жұмысшы - 4 СБШ деңгейі

      4) Бау-бақша өсіретін және питомник ұстайтын фермер - 4 СБШ деңгейі

      5) Питомник супервайзері (бригадирі)- 4 СБШ деңгейі

      6) Тұқым өсіруші - 4 СБШ деңгейі

      7) Агроном (біліктілік деңгейі орташа) - 5 СБШ деңгейі

      8) Агроном-топырақтанушы - 6 СБШ деңгейі

      9) Питомник меңгерушісі - 7 СБШ деңгейі

3-тарау. Кәсіптер карточкалары

9. "Тұқым зертханасының зертханашысы" кәсіп карточкасы:

Топ коды:

3141-1

Қызмет атауының коды:

3141-1-001

Кәсіп атауы:

Тұқым зертханасының зертханашысы

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

5

СБШ бойынша қосалқы біліктілік деңгейі:


БТБА, БА және басқа да үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

"Жұмыстар мен жұмысшы кәсіптерінің бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығын (1-шығарылым) бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің орынбасары – Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің 2023 жылғы 1 қыркүйектегі № 364 бұйрығы (Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2023 жылғы 7 қыркүйекте № 33389 болып тіркелген).
2-тарау. Экономикалық қызметтің барлық салаларына ортақ жұмысшы кәсіптерінің тарифтік-біліктілік сипаттамалары
155-параграф. Лаборант-микробиолог, 3-разряд
156-параграф. Лаборант-микробиолог, 4-разряд

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
орта білімнен кейінгі (қолданбалы бакалавриат)

Мамандық: Агрономия

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Лаборант‑микробиолог, 3-разряд
Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:
Жұмыс тәжірибесі талап етілмейді. Міндеттерді орындауға жұмыс орнында нұсқаудан және оқытудан кейін жол беріледі.
Лаборант‑микробиолог, 4-разряд
Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:
Лаборант‑микробиолог ретінде кемінде 1 жыл жұмыс тәжірибесі болуы немесе тиісті бейін бойынша кәсіби даярлықтан өтуі қажет.

Формалды емес және информалды біліммен байланыс:


Кәсіптің басқа мүмкін атаулары:

1310-1-022 Зертхана меңгерушісі (ауыл шаруашылығында)

Қызметтің негізгі мақсаты:

Отырғызу материалының фитосанитариялық жай-күйіне зертханалық талдау жүргізу, сапасын бақылау және тұқымдарды өңдеу бойынша ұсыныстар әзірлеу.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1.Тұқымдардың физика-химиялық көрсеткіштері, микробиологиялық және фитобиологиялық зерттеулер бойынша зертханалық талдау жүргізу
2.Тұқымдарды, көшеттерді және тұқымнан өскен көшеттерді өңдеу бойынша ұсыныстар

Қосымша еңбек функциялары:


1-еңбек функциясы: Тұқымдардың физика-химиялық көрсеткіштері, микробиологиялық және фитобиологиялық зерттеулер бойынша зертханалық талдау жүргізу

1-дағды:
Уақтылы және сапалы сынама алу және тұқымдар мен отырғызу материалдарының сапасын бақылау үшін талдауға дайындау

3-разрядқа арналған машықтар:
1.Белгіленген әдістемелер бойынша тұқымдар мен отырғызу материалдарынан сынама алу.
2.Сынамаларды физика-химиялық және микробиологиялық талдауларға дайындау.
3.Тұқым сапасына қарапайым талдаулар жүргізу (pH, ылғалдылық, стерильділік).
4-разрядқа арналған машықтар:
1.Тұқымдар мен отырғызу материалдарының сапасын дәл әдістерді қолдана отырып толық цикл бойынша талдау жүргізу.
2.Тұқымдар мен отырғызу материалдарындағы биологиялық процестердің белсенділігін анықтау.
3.Күрделі сынақтарды жүргізу үшін бақылау-өлшеу құралдарын пайдалану.
3-разрядқа арналған білімдер:
1.Тұқымдардың микробиологиясы мен фитобиологиясының негіздері.
2.Қолданылатын реактивтердің қасиеттері және оларға қойылатын талаптар.
4-разрядқа арналған білімдер:
1.Күрделі физика-химиялық және микробиологиялық талдауларды жүргізу әдістері.
2.Бақылау-өлшеу құралдарының құрылымы және оларды пайдалану тәртібі.


Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Тұқымдар мен отырғызу материалдарының сапасын уақтылы және сапалы талдау және бақылау

3-разрядқа арналған машықтар:
1.Белгіленген форма бойынша талдау нәтижелерін есепке алу және ресімдеу.
2.Стерильді жағдайда зертханалық ыдыстармен және құралдармен жұмыс істеу.
4-разрядқа арналған машықтар:
1.Тұқымдардың сапасын сақтау және егуге дайындаудың барлық кезеңдерінде бақылау жүргізу.
2.Нормативтік талаптарды қолдана отырып талдау нәтижелерін ресімдеу және есептеу.
3-разрядқа арналған білімдер:
1.Сынама алу әдістері және оларды дайындау ережелері.
2.Қарапайым талдауларды жүргізудің технологиялық процесі.
3.Стерильді жағдайда жұмыс істеу тәртібі.
4-разрядқа арналған білімдер:
1.Жүргізілетін сынақтарға қойылатын техникалық талаптар.
2.Орындаған жұмыстар бойынша техникалық құжаттаманы жүргізу тәртібі.
3.Тұқымдар мен отырғызу материалының сапасына қойылатын нормативтік талаптар.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-еңбек функциясы: Тұқымдарды, көшеттерді және тұқымнан өскен көшеттерді өңдеу бойынша ұсыныстар

1-дағды:
Отырғызу материалының, көшеттер мен өскіндердің фитосанитариялық жай-күйін қамтамасыз ету

3-разрядқа арналған машықтар:
1.Отырғызу материалының денсаулығын сақтау ережелерін сақтау арқылы қамтамасыз ету.
2.Тұқымдар мен өскіндерді қарапайым өңдеу операцияларын орындау (сіңдіру, стерилизация).
3.Өсу процесінде отырғызу материалының жағдайын бақылау.
4.Өңдеу бойынша жүргізілген іс-шараларды есепке алу.
4-разрядқа арналған машықтар:
1.Тұқымдарды, өскіндерді және көшеттерді олардың биологиялық ерекшеліктерін ескере отырып өңдеу бойынша ұсыныстар әзірлеу.
2.Отырғызу материалын микробиологиялық және фитобиологиялық қорғау әдістерін қолдану.
3.Жүргізілген өңдеулердің тиімділігін бақылау.
4.Өсімдіктердің жай-күйі және отырғызу материалының сапасы бойынша кеңес беру.
3-разрядқа арналған білімдер:
1.Тұқымдар мен отырғызу материалының агротехникасының негіздері.
2.Тұқымдар мен өскіндерді қарапайым өңдеу әдістері.
3.Отырғызу материалын сақтау және дайындау ережелері.
4.Өсімдіктердің жай-күйіне әсер ететін жағдайлар.
4-разрядқа арналған білімдер:
1.Тұқымдар мен отырғызу материалын кешенді өңдеу әдістері.
2.Өсімдіктердің өсуі мен дамуының биологиялық ерекшеліктері.
3.Отырғызу материалын аурулар мен зиянкестерден қорғау тәсілдері.
4.Тұқымдарды, өскіндерді және көшеттерді өңдеуге және сапасына қойылатын нормативтік талаптар.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Тұқымдарды, өскіндерді, көшеттерді, өсімдіктерді өңдеу бойынша ұсыныстар беру

3-разрядқа арналған машықтар:
1.Питомник өсімдіктерін өңдеудің базалық әдістері туралы ақпарат беру.
2.Отырғызу материалын өңдеу бойынша профилактикалық іс-шаралардың қарапайым жоспар-кестесін жасау.
3.Негізгі сыртқы орта факторларының тұқымдар мен өсімдіктердің жағдайына әсерін талдау.
4.Отырғызу материалын стандартты профилактикалық өңдеуге арналған қоспаларды дайындау.
4-разрядқа арналған машықтар:
1.Биологиялық ерекшеліктерін ескере отырып тұқымдарды, өскіндерді және көшеттерді өңдеуге кешенді ұсыныстар әзірлеу.
2.Маусымдық және технологиялық факторларды ескере отырып өңдеу бойынша егжей-тегжейлі жоспар-кестелер құрастыру.
3.Сыртқы ортаның әсерін терең талдау және өсімдіктердің жай-күйіне ықтимал қауіптерді анықтау.
4.Нормативтік талаптар мен биологиялық үйлесімділікті ескере отырып арнайы өңдеуге арналған қоспалар құрастыру.
3-разрядқа арналған білімдер:
1.Тұқымдар мен өсімдіктерді өңдеуге қолданылатын заттардың негізгі физика-химиялық қасиеттері.
2.Питомник тұқымдары мен өсімдіктерін қарапайым өңдеу әдістері.
4-разрядқа арналған білімдер:
1.Заттардың физика-химиялық қасиеттері және олардың өсімдіктерді өңдеу кезіндегі өзара әрекеттесуі туралы кеңейтілген мәліметтер.
2.Тұқымдарды, өскіндерді және көшеттерді өңдеудің заманауи әдістері, оның ішінде биологиялық және микробиологиялық тәсілдер.
3.Питомник өсімдіктерін өңдеу құралдарын қолдануға және қорғауға қойылатын нормативтік талаптар.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Күйзеліске төзімділік Аналитикалық ойлау

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1. КО ТР 021/2011 "Тамақ өнімдерінің қауіпсіздігі туралы".
2. КО ТР 022/2011 "Тамақ өнімдерін таңбалау бөлігіндегі талаптар туралы".
3. КО ТР 039/2016 "Минералдық тыңайтқыштарға қойылатын талаптар туралы".
4. КО ТР 041/2017 "Химиялық өнімнің қауіпсіздігі туралы".
5. МемСТ 12038-84 "Ауыл шаруашылығы дақылдарының тұқымдары. Өнгіштігін анықтау әдістері".
6. МемСТ 12041-82 "Ауыл шаруашылығы дақылдарының тұқымдары. Ылғалдылығын анықтау әдістері".
7. МемСТ 12042-80 "Ауыл шаруашылығы дақылдарының тұқымдары. Аурулармен залалдануын анықтау әдістері".
8. МемСТ 12044-93 "Ауыл шаруашылығы дақылдарының тұқымдары. Тазалығын анықтау әдістері".
9. МемСТ 14189-81 "Ауыл шаруашылығы өсімдіктерінің тұқымдары. Сынамаларды іріктеу қағидалары".
10. МемСТ 52325-2005 "Ауыл шаруашылығы өсімдіктерінің тұқымдары. Сорттық және егістік сапасы. Жалпы техникалық шарттар".
11. ҚР СТ ISO 22000:2019 "Тамақ өнімдерінің қауіпсіздігі менеджменті жүйелері. Тамақ өнімдерін өндіру тізбегіне қатысатын ұйымдарға қойылатын талаптар".

СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ деңгейі:

Кәсіп атауы:

4

Пестицидтерді өсіру және қолдану жөніндегі жұмысшы

6

Агроном-топырақтанушы

10. "Егінді жинау жөніндегі жұмысшы" кәсіп карточкасы:

Топ коды:

9211-1

Қызмет атауының коды:

9211-1-005

Кәсіп атауы:

Егінді жинау жөніндегі жұмысшы

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

2

СБШ бойынша қосалқы біліктілік деңгейі:


БТБА, БА және басқа да үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

"Жұмыстар мен жұмысшы кәсіптерінің бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығын (1-шығарылым) бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің орынбасары – Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің 2023 жылғы 1 қыркүйектегі № 364 бұйрығы (Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2023 жылғы 7 қыркүйекте № 33389 болып тіркелген).
2-тарау. Экономикалық қызметтің барлық салаларына ортақ жұмысшы кәсіптерінің тарифтік-біліктілік сипаттамалары
120-параграф. Жеміс‑көкөніс қоймасының жұмысшысы, 2-разряд

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
Негізгі орта білім,
Бастауыш білім

Мамандық:
-

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Талап етілмейді

Формалды емес және информалды біліммен байланыс:


Кәсіптің басқа мүмкін атаулары:

9212-3-001 Тәлімбақтағы біліктілігі жоқ жұмысшы

Қызметтің негізгі мақсаты:

Егін жинауға байланысты жұмыстарды орындау.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Өнімді жинау жұмыстарын жүргізу.
2. Өнімді жинағаннан кейінгі өңдеу жұмыстарын орындау және сақтауға дайындау.

Қосымша еңбек функциялары:


1-еңбек функциясы: Өнімді жинау жұмыстарын жүргізу

1-дағды:
Өнімді ең аз шығынмен уақтылы жинауды қамтамасыз ету

Машықтар:
1.Өнімді жинауға дайындық жұмыстарын жүргізу.
2.Технологиялық талаптарды сақтай отырып, өнімді жинау жұмыстарын орындау.
3.Уақытша жұмысшыларға өнімді жинау кезіндегі негізгі операцияларды орындау бойынша нұсқама беру.
Білімдер:
1.Екпелерді өнім жинауға дайындау қағидалары (өсімдіктерді қорғау құралдарымен өңдеуді тоқтату, суаруды тоқтату, қажет болған жағдайда шөп жамылғысын шабу).
2.Өнімнің жинау пісу белгілері және өнім жинауға қолайлы ауа райы жағдайларына қойылатын талаптар.
3.Өнім сапасын сақтауды қамтамасыз ететін жинау әдістері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды: Өнімді жинау кезінде оның сапасы мен сақталуын қамтамасыз ету

Машықтар:
1.Өсіру және жинау технологиясының талаптарын сақтай отырып, өнімді жинауды орындау.
2.Өнімді жинау және тасымалдау барысында механикалық зақымданудың алдын алу.
3.Өнімді жинау кезінде зақымданған, ауруға шалдыққан және сапасыз өнімді іріктеп алу.
Білімдер:
1.Жиналатын өнімнің сапасына қойылатын талаптар.
2.Өнімді жинау және тасымалдау кезінде механикалық зақымданудың алдын алу тәсілдері.
3.Зақымданған, ауруға шалдыққан және сақтауға жарамсыз өнімнің белгілері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-еңбек функциясы: Өнімді жинағаннан кейінгі өңдеу жұмыстарын орындау және сақтауға дайындау

1-дағды: Өнімді сұрыптау және сақтауға дайындау жұмыстарын орындау

Машықтар:
1.Жиналған өнімді түріне, сапасына және пісу дәрежесіне қарай сұрыптау.
2.Өнімді бастапқы тазалау жүргізу және оны сақтауға немесе тасымалдауға дайындау.
3.Сақтау талаптарын сақтай отырып, өнімді орналастыру және қоймаға орналастыру.
Білімдер:
1.Өнімді сұрыптау және сақтауға дайындау қағидалары.
2.Өнімді орналастыру және қоймаға орналастыру талаптары.
3.Отырғызу материалының, жеміс және сәндік дақылдар өнімдерінің әртүрлі түрлерін сақтау шарттары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Дағды 2. Өнімді жинағаннан кейінгі өңдеу кезінде оның сапасының сақталуын қамтамасыз ету

Машықтар:
1.Өнімді сақтау мерзімін ұзартатын рұқсат етілген қорғау препараттарымен және құралдарымен өңдеуді орындау.
2.Өнімді жинағаннан кейінгі өңдеу барысында өнім сапасын бақылау.
3.Сақтауға жарамсыз немесе зақымданған өнімді анықтап, негізгі партиядан бөлу.
Білімдер:
1.Өнім сапасын сақтауды қамтамасыз ететін жинағаннан кейінгі өңдеу әдістері.
2.Өнімді жинағаннан кейінгі өңдеуде қолданылатын препараттар мен құралдардың түрлері.
3.Препараттармен жұмыс істеу және өнімді жинағаннан кейінгі өңдеу жұмыстарын орындау кезіндегі еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Тез шешім қабылдай білу Тәртіптілік
Аналитикалық ойлау

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1. КО ТР 021/2011 "Тамақ өнімдерінің қауіпсіздігі туралы".
2. КО ТР 022/2011 "Тамақ өнімдерін таңбалау бөлігіндегі талаптар туралы".
3. КО ТР 039/2016 "Минералдық тыңайтқыштарға қойылатын талаптар туралы".
4. КО ТР 041/2017 "Химиялық өнімнің қауіпсіздігі туралы".
5. МемСТ 12038-84 "Ауыл шаруашылығы дақылдарының тұқымдары. Өнгіштігін анықтау әдістері".
6. МемСТ 12041-82 "Ауыл шаруашылығы дақылдарының тұқымдары. Ылғалдылығын анықтау әдістері".
7. МемСТ 12042-80 "Ауыл шаруашылығы дақылдарының тұқымдары. Аурулармен залалдануын анықтау әдістері".
8. МемСТ 12044-93 "Ауыл шаруашылығы дақылдарының тұқымдары. Тазалығын анықтау әдістері".
9. МемСТ 14189-81 "Ауыл шаруашылығы өсімдіктерінің тұқымдары. Сынамаларды іріктеу қағидалары".
10. МемСТ 52325-2005 "Ауыл шаруашылығы өсімдіктерінің тұқымдары. Сорттық және егістік сапасы. Жалпы техникалық шарттар".
11. ҚР СТ ISO 22000:2019 "Тамақ өнімдерінің қауіпсіздігі менеджменті жүйелері. Тамақ өнімдерін өндіру тізбегіне қатысатын ұйымдарға қойылатын талаптар".

СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ деңгейі:

Кәсіп атауы:

1

Өсімдік күтімі бойынша жұмысшы

3

Білікті ауыл шаруашылығы жұмысшысы (аралас дақылдар)

11. "Пестицидтерді өсіру және қолдану жөніндегі жұмысшы" кәсіп карточкасы:

Топ коды:

6114-0

Қызмет атауының коды:

6114-0-003

Кәсіп атауы:

Пестицидтерді өсіру және қолдану жөніндегі жұмысшы

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

4

СБШ бойынша қосалқы біліктілік деңгейі:


БТБА, БА және басқа да үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

"Жұмыстар мен жұмысшы кәсіптерінің бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығын (64-шығарылым) бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің 2025 жылғы 17 қаңтардағы № 499 бұйрығы.
IV бөлік
19-бөлім. Өсімдік шаруашылығы, су және орман шаруашылығындағы жұмысшылар кәсіптерінің жұмыстарының сипаттамалары.
63. Диқан.
1-параграф . Диқан

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
ТжКБ (орта деңгейдегі маман)

Мамандық:
-

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Талап етілмейді

Формалды емес және информалды біліммен байланыс:


Кәсіптің басқа мүмкін атаулары:

6113-1-004 Питомниктің супервайзері (бригадирі)

Қызметтің негізгі мақсаты:

Өнімділікті арттыру мақсатында пестицидтерді қолдану

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1.Питомниктерде пестицидтерді қолдану жұмыстарын орындау.
2.Пестицидтерді қолдану нәтижелерін бақылау және олармен қауіпсіз жұмыс істеуді қамтамасыз ету

Қосымша еңбек функциялары:


1-еңбек функциясы: Питомниктерде пестицидтерді қолдану жұмыстарын орындау

1-дағды:
Тұқымдарды, өсімдіктерді және топырақты пестицидтермен өңдеуге дайындау

Машықтар:
1.Тұқымдарды, өсімдіктерді және топырақты пестицидтермен өңдеуге дайындау жұмыстарын жүргізу.
2.Пестицидтерді қауіпсіз әрі тиімді қолдануға арналған жабдықтар мен құрал-саймандарды таңдау.
3.Өсірілетін дақылдың ерекшелігін, зиянды организмдерді және қауіпсіздік талаптарын ескере отырып, пестицид түрін айқындау.
Білімдер:
1.Химиялық өңдеу алдында тұқымдарды, өсімдіктерді және топырақты дайындауға қойылатын талаптар.
2.Питомникте өсірілетін дақылдарға байланысты пестицидтерді қолдану қағидалары.
3.Жұмыс ерітінділерін дайындау, пестицидтерді қолдану және ерітінді қалдықтары мен бос ыдыстарды залалсыздандыру және жою кезіндегі қауіпсіздік талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Тұқымдарды, өсімдіктерді және топырақты пестицидтермен өңдеу

Машықтар:
1.Технологиялық регламенттердің талаптарын сақтай отырып, тұқымдарды, өсімдіктерді және топырақты пестицидтермен өңдеу.
2.Өсірілетін дақылдардың ерекшеліктерін ескере отырып, пестицидтерді қауіпсіз қолдануды қамтамасыз ету.
3.Жұмыс барысында туындаған төтенше жағдайларда жедел шаралар қабылдау.
Білімдер:
1.Жеке қорғаныш құралдары мен арнайы киімді пайдалану қағидалары.
2.Еңбекті қорғау, өндірістік санитария, өрт қауіпсіздігі және қоршаған ортаны қорғау талаптары.
3.Авариялық жағдайлар мен химиялық препараттардың төгілуі кезінде әрекет ету тәртібі.
4.Пестицидтерді бөлу және қолдану саласындағы халықаралық мінез-құлық кодексі.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Еңбек функциясы 2. Пестицидтерді қолдану нәтижелерін бақылау және олармен қауіпсіз жұмыс істеуді қамтамасыз ету

Дағды 1. Өңдеу сапасы мен өсімдіктердің жай-күйін бақылау

Машықтар:
1.Өсімдіктер мен топырақты өңдеу сапасын бағалау.
2.Пестицидтерді қолданудың тиімділігі немесе жеткіліксіз тиімділігі белгілерін анықтау.
3.Өңдеуден кейін күту мерзімдері мен белгіленген шектеулердің сақталуын бақылау.
Білімдер:
1.Пестицидтерді қолдану тиімділігін бағалау әдістері.
2.Өсімдіктердің фитоуыттылығы мен зақымдану белгілері.
3.Өңдеуден кейінгі бақылау тексерулерін жүргізуге арналған технологиялық регламенттердің талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Дағды 2. Пестицидтерді қауіпсіз сақтау және жабдықтарға қызмет көрсетуді қамтамасыз ету

Машықтар:
1.Пестицидтерді қолдануға арналған жабдықтарды дайындау, тазалау және техникалық қызмет көрсету.
2.Пестицидтерді сақтау, тасымалдау және есепке алу талаптарын сақтау.
3.Өңдеу жұмыстарынан кейін пайдаланылған ыдыстар мен қалдықтарды жинау және қауіпсіз залалсыздандыру және жою.
Білімдер:
1.Пестицидтерді сақтау, тасымалдау және есепке алу талаптары.
2.Бүріккіш жабдықтарды техникалық қызмет көрсету және тазалау қағидалары.
3.Пестицидтерден босаған ыдыстар мен қалдықтарды экологиялық талаптарға сәйкес залалсыздандыру және жою тәртібі.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Күйзеліске төзімділік
Шыдамдылық
Дәлдік
Мейірімділік

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1. КО ТР 021/2011 "Тамақ өнімдерінің қауіпсіздігі туралы".
2. КО ТР 022/2011 "Тамақ өнімдерін таңбалау бөлігіндегі талаптар туралы".
3. КО ТР 039/2016 "Минералдық тыңайтқыштарға қойылатын талаптар туралы".
4. КО ТР 041/2017 "Химиялық өнімнің қауіпсіздігі туралы".
5. МемСТ 12038-84 "Ауыл шаруашылығы дақылдарының тұқымдары. Өнгіштігін анықтау әдістері".
6. МемСТ 12041-82 "Ауыл шаруашылығы дақылдарының тұқымдары. Ылғалдылығын анықтау әдістері".
7. МемСТ 12042-80 "Ауыл шаруашылығы дақылдарының тұқымдары. Аурулармен залалдануын анықтау әдістері".
8. МемСТ 12044-93 "Ауыл шаруашылығы дақылдарының тұқымдары. Тазалығын анықтау әдістері".
9. МемСТ 14189-81 "Ауыл шаруашылығы өсімдіктерінің тұқымдары. Сынамаларды іріктеу қағидалары".
10. МемСТ 52325-2005 "Ауыл шаруашылығы өсімдіктерінің тұқымдары. Сорттық және егістік сапасы. Жалпы техникалық шарттар".
11. ҚР СТ ISO 22000:2019 "Тамақ өнімдерінің қауіпсіздігі менеджменті жүйелері. Тамақ өнімдерін өндіру тізбегіне қатысатын ұйымдарға қойылатын талаптар".

СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ деңгейі:

Кәсіп атауы:

3

Білікті ауыл шаруашылығы жұмысшысы (аралас дақылдар)

5

Агроном-топырақтанушы

12. "Бау-бақша өсіретін және питомник ұстайтын фермер" кәсіп карточкасы:

Топ коды:

6113-1

Қызмет атауының коды:

6113-1-005

Кәсіп атауы:

Бау-бақша өсіретін және питомник ұстайтын фермер

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

4

СБШ бойынша қосалқы біліктілік деңгейі:


БТБА, БА және басқа да үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

"Жұмыстар мен жұмысшы кәсіптерінің бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығын (64-шығарылым) бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің 2025 жылғы 17 қаңтардағы № 499 бұйрығы.
IV бөлік
19-бөлім. Өсімдік шаруашылығы, су және орман шаруашылығындағы жұмысшылар кәсіптерінің жұмыстарының сипаттамалары.
62. Көшетхананы баптаушы.
1-параграф. Көшетхананы баптаушы.

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
ТжКБ (орта деңгейдегі маман)
Негізгі орта білім

Мамандық:
-

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Талап етілмейді

Формалды емес және информалды біліммен байланыс:


Кәсіптің басқа мүмкін атаулары:


Қызметтің негізгі мақсаты:

Питомник жағдайында ауыл шаруашылығы өнімдерін өндіру бойынша фермерлік шаруашылықтың тиімді қызметін ұйымдастыру.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1.Питомник өнімін өндіруді ұйымдастыру.
2.Питомниктің өндірістік қызметін басқару.

Қосымша еңбек функциялары:


1-еңбек функциясы: Питомник өнімін өндіруді ұйымдастыру

1-дағды:
Питомник қызметін ұйымдастыру

Машықтар:
1.Технологиялық жоспарларға сәйкес питомниктің өндірістік қызметін ұйымдастыру.
2.Тұқымдық және отырғызу материалына, тыңайтқыштарға, өсімдіктерді қорғау құралдарына, техника мен жабдықтарға қажеттілікті жоспарлау.
3.Питомникті материалдық-техникалық ресурстармен қамтамасыз етуді ұйымдастыру.
4.Өсірілген өнім мен отырғызу материалын өткізуді ұйымдастыру, жеткізушілермен және тұтынушылармен өзара іс-қимыл жасау.
Білімдер:
1.Отырғызу материалын, жеміс, жидек және сәндік дақылдарды өсіру технологиялары.
2.Питомниктерде қолданылатын техника, жабдықтар мен материалдардың түрлері.
3.Питомник өнімін сақтау, тасымалдау және өткізу талаптары.
4.Өнімді жеткізу және өткізу кезінде шарттық қатынастарды ұйымдастыру негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Дағды 2. Өндірістік процесті жоспарлау және бақылау

Машықтар:
1.Өндірістік жоспарлар мен маусымдық жұмыстардың орындалу кестесін әзірлеу.
2.Еңбек ресурстарына, техникаға, ыдысқа, материалдарға және қаржы қаражатына қажеттілікті жоспарлау.
3.Отырғызу материалын өсірудің барлық кезеңдерінде технологиялық операциялардың орындалуын бақылау.
4.Топырақты, тұқымдарды және отырғызу материалын дайындау сапасын бақылау.
5.Өсімдіктерді зиянкестерден, аурулардан және арамшөптерден қорғау жөніндегі іс-шараларды ұйымдастыру.
6.Питомник өнімін өсіру, күтіп-баптау және жинау процестерін бақылау.
7.Өсірілген өнімнің сақталуын қамтамасыз ету жөніндегі іс-шараларды ұйымдастыру.
Білімдер:
1.Питомник өнімін өсіру, сақтау және өткізу технологиялары.
2.Отырғызу материалы мен питомник өнімінің сапасын бағалау әдістері.
3.Өсімдіктерді қорғаудың заманауи технологиялары.
4.Өсімдіктердің аурулары мен зиянкестерін фитосанитариялық мониторингтеу және диагностикалау негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-еңбек функциясы:
Питомниктің өндірістік қызметін басқару

1-дағды:
Еңбекті қорғауды ұйымдастыру және өндірістік құжаттаманы жүргізу

Машықтар:
1.Еңбекті қорғау және қауіпсіздік техникасы бойынша нұсқамаларды ұйымдастыру.
2.Еңбекті қорғау, өндірістік санитария, өрт қауіпсіздігі талаптарының сақталуын бақылау.
3.Питомниктің өндірістік, есептік және есептілік құжаттамасын жүргізуді ұйымдастыру.
4.Жұмыстарды орындау кезінде экологиялық қауіпсіздік талаптарының орындалуын қамтамасыз ету.
Білімдер:
1.Қазақстан Республикасының еңбекті қорғау саласындағы заңнамасы.
2.Өндірістік санитария, өрт және экологиялық қауіпсіздік талаптары.
3.Питомниктің өндірістік және есептік құжаттамасын жүргізу тәртібі.
4.Өсімдіктерді қорғаудың химиялық және биологиялық құралдарын қауіпсіз қолдану талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Питомник қызметінің тиімділігін арттыруды ұйымдастыру

Машықтар:
1.Ауыл шаруашылығы техникасы мен жабдықтарын тиімді пайдалануды ұйымдастыру.
2.Селекциялық және питомниктік жұмыстардың жүргізілуін бақылау.
3.Отырғызу материалын өсірудің заманауи технологияларын енгізу.
4.Қызметкерлерді жұмысты қауіпсіз әрі тиімді орындау әдістеріне оқытуды ұйымдастыру.
5.Өндірістік көрсеткіштерді талдау және питомник қызметінің тиімділігін арттыру жөніндегі іс-шараларды әзірлеу.
6.Технологиялық регламенттер мен өнім сапасына қойылатын талаптардың сақталуын қамтамасыз ету.
Білімдер:
1.Питомниктану және бау-бақша шаруашылығының заманауи технологиялары.
2.Селекция, тұқым шаруашылығы және питомниктану саласындағы нормативтік-техникалық құжаттар.
3.Өндіріс тиімділігі мен өнім сапасын арттыру әдістері.
4.Ауыл шаруашылығы техникасы мен жабдықтарын пайдалану талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Командада жұмыс істей білу
Аналитикалық ойлау
Ұйымдастырушылық қабілет
Еңбектің оң нәтижесіне бағдарлану

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1. КО ТР 021/2011 "Тамақ өнімдерінің қауіпсіздігі туралы".
2. КО ТР 022/2011 "Тамақ өнімдерін таңбалау бөлігіндегі талаптар туралы".
3. КО ТР 039/2016 "Минералдық тыңайтқыштарға қойылатын талаптар туралы".
4. КО ТР 041/2017 "Химиялық өнімнің қауіпсіздігі туралы".
5. МемСТ 12038-84 "Ауыл шаруашылығы дақылдарының тұқымдары. Өнгіштігін анықтау әдістері".
6. МемСТ 12041-82 "Ауыл шаруашылығы дақылдарының тұқымдары. Ылғалдылығын анықтау әдістері".
7. МемСТ 12042-80 "Ауыл шаруашылығы дақылдарының тұқымдары. Аурулармен залалдануын анықтау әдістері".
8. МемСТ 12044-93 "Ауыл шаруашылығы дақылдарының тұқымдары. Тазалығын анықтау әдістері".
9. МемСТ 14189-81 "Ауыл шаруашылығы өсімдіктерінің тұқымдары. Сынамаларды іріктеу қағидалары".
10. МемСТ 52325-2005 "Ауыл шаруашылығы өсімдіктерінің тұқымдары. Сорттық және егістік сапасы. Жалпы техникалық шарттар".
11. ҚР СТ ISO 22000:2019 "Тамақ өнімдерінің қауіпсіздігі менеджменті жүйелері. Тамақ өнімдерін өндіру тізбегіне қатысатын ұйымдарға қойылатын талаптар".

СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ деңгейі:

Кәсіп атауы:

3

Білікті ауыл шаруашылығы жұмысшысы (аралас дақылдар)

5

Агроном (орта білікті)

13. "Питомник супервайзері (бригадирі)" кәсіп карточкасы:

Топ коды:

6113-1

Қызмет атауының коды:

6113-1-004

Кәсіп атауы:

Питомник супервайзері (бригадирі)

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

4

СБШ бойынша қосалқы біліктілік деңгейі:


БТБА, БА және басқа да үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
ТжКБ (орта деңгейдегі маман)

Мамандық:
-

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:


Формалды емес және информалды біліммен байланыс:


Кәсіптің басқа мүмкін атаулары:


Қызметтің негізгі мақсаты:

Питомниктің қызметін ұйымдастыру, есептіліктің уақтылы жүргізілуін қамтамасыз ету, маркетингтік іс-шараларды жүргізу, негізгі және қосалқы жабдықтарды, өсімдіктерді қорғау құралдары мен өзге де материалдық-техникалық ресурстарды жеткізушілермен өзара іс-қимыл жасау.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1.Питомник бригадасының жұмысын ұйымдастыру және үйлестіру.
2.Өндірістік процесті бақылау және питомникте заманауи технологияларды енгізу.

Қосымша еңбек функциялары:


1-еңбек функциясы: Питомник бригадасының жұмысын ұйымдастыру және үйлестіру

1-дағды:
Бригаданың өндірістік жұмыстарын ұйымдастыру

Машықтар:
1.Өндірістік тапсырмалар мен технологиялық регламенттерге сәйкес бригаданың жұмысын ұйымдастыру.
2.Өндірістік тапсырмаларды бригада қызметкерлері арасында бөліп, олардың орындалуын бақылау.
3.Отырғызу материалын өсіру кезінде технологиялық операциялардың уақытылы орындалуын қамтамасыз ету.
4.Еңбек, материалдық және техникалық ресурстарды ұтымды пайдалануды ұйымдастыру.
Білімдер:
1.Отырғызу материалын, жеміс, жидек және сәндік дақылдарды өсіру технологиялары.
2.Питомниктегі жұмыстарды орындауға қойылатын агротехникалық талаптар.
3.Өндірістік операцияларды орындаудың технологиялық регламенттері.
4.Питомникте еңбекті ұйымдастыру негіздері.


Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды: Еңбекті қорғау талаптарының сақталуын және жұмыстардың сапасын бақылау

Машықтар:
1.Қызметкерлерге жұмысты қауіпсіз орындау әдістері бойынша нұсқама жүргізу.
2.Еңбекті қорғау, өндірістік санитария және өрт қауіпсіздігі талаптарының сақталуын бақылау.
3.Зардап шеккен адамға алғашқы көмек көрсетуді ұйымдастыру және жазатайым оқиғалар туралы басшылыққа хабарлау.
4.Өндірістік операциялардың орындалу сапасын бақылау.
Білімдер:
1.Еңбекті қорғау, өндірістік санитария және өрт қауіпсіздігі талаптары.
2.Зардап шеккендерге алғашқы көмек көрсету қағидалары.
3.Орындалатын жұмыстар мен өсірілетін өнімнің сапасын бақылау әдістері.
4.Жұмыстарды орындау кезіндегі технологиялық регламенттердің талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-еңбек функциясы: Өндірістік процесті бақылау және питомникте заманауи технологияларды енгізу

1-дағды: Өсірудің заманауи технологияларын енгізуді ұйымдастыру

Машықтар:
1.Отырғызу материалын өсірудің заманауи технологияларын енгізуді ұйымдастыру.
2.Өндірістік кеңестерге қатысу және жұмыстарды ұйымдастыру мәселелерін шешуге қатысу.
3.Заманауи агротехникалық тәсілдер мен технологиялардың қолданылуын бақылау.
4.Еңбек өнімділігі мен өнім сапасын арттыруға бағытталған іс-шараларды енгізуге ықпал ету.
Білімдер:
1.Питомниктану саласындағы заманауи технологиялар.
2.Отырғызу материалын өсірудің озық агротехникалық тәсілдері.
3.Тыңайтқыштарды, өсімдіктерді қорғау құралдарын қолдану және суару негіздері.
4.Питомник өнімін өндіру тиімділігін арттыру әдістері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды: Өндірістік есеп пен есептілікті жүргізу

Машықтар:
1.Орындалған жұмыстар мен материалдық ресурстардың пайдаланылуына есеп жүргізу.
2.Бастапқы өндірістік құжаттаманы ресімдеу.
3.Бригада жұмысының нәтижелері бойынша есептілікті дайындау.
4.Технологиялық құжаттама талаптарының сақталуын бақылау.
Білімдер:
1.Өндірістік және есептік құжаттаманы жүргізу тәртібі.
2.Бастапқы есептік құжаттарды ресімдеу қағидалары.
3.Өндірістік есеп пен есептілікті жүргізу негіздері.
4.Өндірістік қызметті ұйымдастыруға қатысты нормативтік құжаттардың талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жауапкершілік
Командада жұмыс істей білу Тәртіптілік

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1. КО ТР 021/2011 "Тамақ өнімдерінің қауіпсіздігі туралы".
2. КО ТР 022/2011 "Тамақ өнімдерін таңбалау бөлігіндегі талаптар туралы".
3. КО ТР 039/2016 "Минералдық тыңайтқыштарға қойылатын талаптар туралы".
4. КО ТР 041/2017 "Химиялық өнімнің қауіпсіздігі туралы".
5. МемСТ 12038-84 "Ауыл шаруашылығы дақылдарының тұқымдары. Өнгіштігін анықтау әдістері".
6. МемСТ 12041-82 "Ауыл шаруашылығы дақылдарының тұқымдары. Ылғалдылығын анықтау әдістері".
7. МемСТ 12042-80 "Ауыл шаруашылығы дақылдарының тұқымдары. Аурулармен залалдануын анықтау әдістері".
8. МемСТ 12044-93 "Ауыл шаруашылығы дақылдарының тұқымдары. Тазалығын анықтау әдістері".
9. МемСТ 14189-81 "Ауыл шаруашылығы өсімдіктерінің тұқымдары. Сынамаларды іріктеу қағидалары".
10. МемСТ 52325-2005 "Ауыл шаруашылығы өсімдіктерінің тұқымдары. Сорттық және егістік сапасы. Жалпы техникалық шарттар".
11. ҚР СТ ISO 22000:2019 "Тамақ өнімдерінің қауіпсіздігі менеджменті жүйелері. Тамақ өнімдерін өндіру тізбегіне қатысатын ұйымдарға қойылатын талаптар".

СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ деңгейі:

Кәсіп атауы:

3

Білікті ауыл шаруашылығы жұмысшысы (аралас дақылдар)

5

Агроном (орта білікті)

14. "Тұқым өсіруші" кәсіп карточкасы:

Топ коды:

6113-9

Қызмет атауының коды:

6113-9-002

Кәсіп атауы:

Тұқым өсіруші

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

4

СБШ бойынша қосалқы біліктілік деңгейі:


БТБА, БА және басқа да үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

"Жұмыстар мен жұмысшы кәсіптерінің бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығын (64-шығарылым) бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің 2025 жылғы 17 қаңтардағы № 499 бұйрығы.
19-бөлім. Өсімдік шаруашылығы, су және орман шаруашылығындағы жұмысшылар кәсіптерінің жұмыстарының сипаттамалары
67. Тұқым өсіруші.
1-параграф. Тұқым өсіруші.

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
ТжКБ (орта деңгейдегі маман)

Мамандық:
-

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Талап етілмейді

Формалды емес және информалды біліммен байланыс:


Кәсіптің басқа мүмкін атаулары:


Қызметтің негізгі мақсаты:

Питомник жағдайында тұқымдарды өңдеу, олардың сапасын айқындау және отырғызу материалын өндіру.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1.Питомникте топырақты дайындау, отырғызу және отырғызу материалын өсіру жұмыстарын орындау
2.Сақтауға отырғызу үшін тұқым және отырғызу материалын дайындау

Қосымша еңбек функциялары:


1-еңбек функциясы: Питомникте топырақты дайындау, отырғызу және отырғызу материалын өсіру жұмыстарын орындау

1-дағды: Отырғызу материалын отырғызуға дайындау

Машықтар:
1.Тұқымдарды, қалемшелерді, өскіндерді және көшеттерді отырғызуға дайындау.
2.Отырғызу материалының сапасын анықтау.
3.Белгіленген талаптарға сәйкес келетін сау отырғызу материалын іріктеу.
4.Отырғызу материалын түрлері мен сапасына қарай сұрыптау.
5.Отырғызу материалын өсіру технологиясына сәйкес дайындау.
Білімдер:
1.Егіншілік, өсімдік шаруашылығы және агрохимия негіздері.
2.Отырғызу материалына қойылатын агротехникалық талаптар.
3.Тұқымдар мен отырғызу материалын отырғызуға дайындау әдістері.
4.Отырғызу материалының әртүрлі түрлерін отырғызу тәсілдері.
5.Тұқымдар мен отырғызу материалының сорттық және егістік сапасына қойылатын талаптар.
6.Питомниктерде отырғызу материалын өсіру технологиялары.


Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді


2-дағды:
Топырақты дайындау және отырғызу жұмыстарын орындау

Машықтар:
1.Топырақты отырғызу материалын отырғызуға әзірлеу.
2.Технологиялық талаптарға сәйкес топырақты өңдеу және тыңайтқыштарды енгізу.
3.Қол құралдары мен шағын механикаландыру құралдарын пайдалану.
4.Тұқымдарды, өскіндерді, көшеттерді және қалемшелерді отырғызу.
5.Топырақты дайындау сапасы мен отырғызу технологиясының сақталуын бақылау.
6.Арамшөптермен күресу жөніндегі іс-шараларды орындау.
Білімдер:
1.Топырақты өңдеу тәсілдері.
2.Ауыл шаруашылығы құралдарының түрлері мен мақсаты.
3.Органикалық және минералдық тыңайтқыштарды енгізу қағидалары.
4.Топырақты дайындау және өсімдіктерді отырғызу технологиялары.
5.Отырғызу жұмыстарын орындау кезіндегі еңбекті қорғау талаптары.
6.Шағын механикаландыру құралдарын қолдану негіздері.


Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-еңбек функциясы:
Отырғызу материалын күтіп-баптау, қазып алу, сақтауға және өткізуге дайындау жұмыстарын орындау

1-дағды:
Отырғызу материалын күтіп-баптау

Машықтар:
1.Өскіндерді, көшеттерді және отырғызу материалының басқа түрлерін күтіп-баптау жұмыстарын орындау.
2.Суару, топырақты қопсыту және арамшөптерді жою жұмыстарын жүргізу.
3.Өсімдіктердің жай-күйін бақылау және аурулар мен зиянкестердің зақымдау белгілерін анықтау.
4.Өсімдіктерді қорғау жөніндегі іс-шараларды орындау.
5.Отырғызу материалын қазып алу мерзімдерін айқындау.
Білімдер:
1.Отырғызу материалын өсіру технологиялары.
2.Өсірілетін дақылдардың биологиялық ерекшеліктері.
3.Өсімдіктерді күтіп-баптаудың агротехникалық тәсілдері.
4.Өсімдіктерді қорғау негіздері.
5.Ауыл шаруашылығы құралдары мен жабдықтарын пайдалану қағидалары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Отырғызу материалын сақтауға және өткізуге дайындау

Машықтар:
1.Отырғызу материалын қазып алу, сұрыптау және сақтауға дайындау жұмыстарын орындау.
2.Отырғызу материалын тазалау, буып-түю және таңбалау жұмыстарын жүргізу.
3.Отырғызу материалын сақтау шарттарының сақталуын қамтамасыз ету.
4.Отырғызу материалын тасымалдауға және өткізуге дайындау.
5.Өткізу алдында отырғызу материалының сапасын бақылау.
Білімдер:
1.Отырғызу материалының сапасына қойылатын талаптар.
2.Отырғызу материалын сақтау және тасымалдау қағидалары.
3.Отырғызу материалын жинағаннан кейін дайындау технологиялары.
4.Питомник өнімін буып-түю және таңбалау тәсілдері.
5.Сақтау және өткізу жұмыстарын орындау кезіндегі еңбекті қорғау талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жауапкершілік
Командада жұмыс істей білу Аналитикалық ойлау

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1. КО ТР 021/2011 "Тамақ өнімдерінің қауіпсіздігі туралы".
2. КО ТР 022/2011 "Тамақ өнімдерін таңбалау бөлігіндегі талаптар туралы".
3. КО ТР 039/2016 "Минералдық тыңайтқыштарға қойылатын талаптар туралы".
4. КО ТР 041/2017 "Химиялық өнімнің қауіпсіздігі туралы".
5. МемСТ 12038-84 "Ауыл шаруашылығы дақылдарының тұқымдары. Өнгіштігін анықтау әдістері".
6. МемСТ 12041-82 "Ауыл шаруашылығы дақылдарының тұқымдары. Ылғалдылығын анықтау әдістері".
7. МемСТ 12042-80 "Ауыл шаруашылығы дақылдарының тұқымдары. Аурулармен залалдануын анықтау әдістері".
8. МемСТ 12044-93 "Ауыл шаруашылығы дақылдарының тұқымдары. Тазалығын анықтау әдістері".
9. МемСТ 14189-81 "Ауыл шаруашылығы өсімдіктерінің тұқымдары. Сынамаларды іріктеу қағидалары".
10. МемСТ 52325-2005 "Ауыл шаруашылығы өсімдіктерінің тұқымдары. Сорттық және егістік сапасы. Жалпы техникалық шарттар".
11. ҚР СТ ISO 22000:2019 "Тамақ өнімдерінің қауіпсіздігі менеджменті жүйелері. Тамақ өнімдерін өндіру тізбегіне қатысатын ұйымдарға қойылатын талаптар".

СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ деңгейі:

Кәсіп атауы:

3

Білікті ауыл шаруашылығы жұмысшысы (аралас дақылдар)

5

Агроном (орта білікті)

15. "Агроном (біліктілік деңгейі орташа)" кәсіпт карточкасы:

Топ коды:

3142-0

Қызмет атауының коды:

3142-0-001

Кәсіп атауы:

Агроном (біліктілік деңгейі орташа)

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

5

СБШ бойынша қосалқы біліктілік деңгейі:


БТБА, БА және басқа да үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

"Ауыл шаруашылығы ұйымдарының басшылары мен мамандары лауазымдарының үлгілік біліктілік сипаттамаларын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2019 жылғы 21 тамыздағы № 307 бұйрығына өзгерістер енгізу туралы Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2025 жылғы 5 қыркүйектегі № 282 бұйрығы.
2-бөлім. Мамандар лауазымы
1-параграф. Агроном (санаты жоқ агроном)

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
Жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Агрономия

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Жоғары білім (және/немесе бакалавр, магистратура, философия докторы РhD, бейіні бойынша доктор) өсімдік шаруашылығы және/немесе мал шаруашылығы және/немесе ветеринария бағыттары бойынша және кәсіптік қызмет бағыты бойынша жұмыс өтілі 3 жылдан кем емес немесе техникалық және кәсіптік (арнаулы орта, орта кәсіптік) агрономия мамандығы бойынша білімі жұмыс өтіліне талап қойылмайды.

Формалды емес және информалды біліммен байланыс:


Кәсіптің басқа мүмкін атаулары:

2132-1-001 - Агроном

Қызметтің негізгі мақсаты:

Питомникте агротехникалық іс-шараларды ұйымдастыру және жүргізу.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1.Аудандастырылған, перспективалы және тапшы сұрыптардың тұқымдары мен отырғызу материалын тұқым шаруашылығы, көбейту және өсіру бойынша агротехникалық жұмыстарды орындау.
2.Питомникте жұмыстарды орындау кезінде өндірістік, есепке алу және есептік құжаттаманы жүргізу.

Қосымша еңбек функциялары:


1-еңбек функциясы:
Аудандастырылған, перспективалы және тапшы сұрыптардың тұқымдары мен отырғызу материалын тұқым шаруашылығы, көбейту және өсіру бойынша агротехникалық жұмыстарды орындау

1-дағды:
Жоғары сапалы тұқымдар мен отырғызу материалын өсіру

Машықтар:
1.Топырақты дайындау, себу, отырғызу және өсімдіктерді күтіп-баптау бойынша агротехникалық іс-шараларды орындау.
2.Өсіру технологиясына сәйкес органикалық және минералдық тыңайтқыштарды енгізу нормаларын есептеу.
3.Агротехникалық жұмыстарды орындауға арналған ауыл шаруашылығы техникасын, жабдықтары мен құрал-саймандарын таңдау.
4.Өсімдіктерді арамшөптерден, зиянкестерден және аурулардан қорғау іс-шараларын жүргізу.
Білімдер:
1.Питомникте тұқымдар мен отырғызу материалын өсіру технологиялары.
2.Өсірілетін дақылдардың агротехникасының негіздері.
3.Топырақ сапасына қойылатын талаптар және агротехникалық іс-шаралар.
4.Өсімдіктердің фитосанитариялық жағдайының негіздері және оларды қорғау әдістері.


Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Тұқым қорын қалыптастыру және отырғызу материалының сапасын қамтамасыз ету

Машықтар:
1.Тұқымдық егістіктерге апробация жүргізу.
2.Биологиялық және нақты өнімділікті анықтау.
3.Тұқымдар мен отырғызу материалының сапасын бағалау.
4.Тұқымдар мен отырғызу материалын сақтаудың оңтайлы жағдайлары мен мерзімдерін айқындау.
5.Өнімді сақтауға және өткізуге дайындау.
Білімдер:
1.Тұқымдар мен отырғызу материалының сапасына қойылатын талаптар.
2.Тұқымдардың егістік сапасын бағалау әдістері.
3.Тұқымдар мен отырғызу материалын сақтау қағидалары.
4.Сұрыптық және тұқымдық бақылаудың негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-еңбек функциясы: Питомникте жұмыстарды орындау кезінде өндірістік, есепке алу және есептік құжаттаманы жүргізу

1-дағды:
Өндірістік құжаттаманы жүргізу

Машықтар:
1.Тұқымдық және сұрыптық бақылау бойынша құжаттаманы рәсімдеу.
2.Орындалған агротехникалық жұмыстардың есебін жүргізу.
3.Өндірістік журналдар мен есептік құжаттарды рәсімдеу.
4.Өсірілген отырғызу материалының белгіленген талаптарға сәйкестігін анықтау.
Білімдер:
1.Қазақстан Республикасының тұқым шаруашылығы және питомник ісі саласындағы заңнамасы.
2.Тұқымдар мен отырғызу материалының сапасына қойылатын талаптарды белгілейтін ұлттық және мемлекетаралық стандарттар.
3.Өндірістік және есептік құжаттаманы жүргізу қағидалары.
4.Зертханалық жабдықтар мен өлшеу құралдарын пайдалану қағидалары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды: Отырғызу материалын өсіру тиімділігін арттыру жөніндегі іс-шараларды ұйымдастыру

Машықтар:
1.Тұқымдар мен отырғызу материалын өсірудің заманауи технологияларын қолдану.
2.Өсімдіктерді зиянкестерден, аурулардан және арамшөптерден қорғау жөніндегі іс-шараларды ұйымдастыру.
3.Агротехникалық іс-шаралардың тиімділігін бағалау.
4.Отырғызу материалын өсіру, сақтау және өткізуге дайындау технологияларының сақталуын бақылау.
Білімдер:
1.Отырғызу материалын өсірудің заманауи технологиялары.
2.Тұқымдар мен отырғызу материалының сапасын арттыру әдістері.
3.Өсімдіктерді қорғау технологиялары.
4.Тұқымдар мен отырғызу материалын сақтау, тасымалдау және өткізуге қойылатын талаптар.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Тәртіптілік Бастамашылық Қарым-қатынас

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1. КО ТР 021/2011 "Тамақ өнімдерінің қауіпсіздігі туралы".
2. КО ТР 022/2011 "Тамақ өнімдерін таңбалау бөлігіндегі талаптар туралы".
3. КО ТР 039/2016 "Минералдық тыңайтқыштарға қойылатын талаптар туралы".
4. КО ТР 041/2017 "Химиялық өнімнің қауіпсіздігі туралы".
5. МемСТ 12038-84 "Ауыл шаруашылығы дақылдарының тұқымдары. Өнгіштігін анықтау әдістері".
6. МемСТ 12041-82 "Ауыл шаруашылығы дақылдарының тұқымдары. Ылғалдылығын анықтау әдістері".
7. МемСТ 12042-80 "Ауыл шаруашылығы дақылдарының тұқымдары. Аурулармен залалдануын анықтау әдістері".
8. МемСТ 12044-93 "Ауыл шаруашылығы дақылдарының тұқымдары. Тазалығын анықтау әдістері".
9. МемСТ 14189-81 "Ауыл шаруашылығы өсімдіктерінің тұқымдары. Сынамаларды іріктеу қағидалары".
10. МемСТ 52325-2005 "Ауыл шаруашылығы өсімдіктерінің тұқымдары. Сорттық және егістік сапасы. Жалпы техникалық шарттар".
11. ҚР СТ ISO 22000:2019 "Тамақ өнімдерінің қауіпсіздігі менеджменті жүйелері. Тамақ өнімдерін өндіру тізбегіне қатысатын ұйымдарға қойылатын талаптар".

СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ деңгейі:

Кәсіп атауы:

4

Питомниктің супервайзері (бригадирі)

6

Агроном-топырақтанушы

16. "Агроном-топырақтанушы" кәсіп карточкасы:

Топ коды:

2132-3

Қызмет атауының коды:

2132-3-001

Кәсіп атауы:

Агроном-топырақтанушы

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

6

СБШ бойынша қосалқы біліктілік деңгейі:


БТБА, БА және басқа да үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

"Ауыл шаруашылығы ұйымдарының басшылары мен мамандары лауазымдарының үлгілік біліктілік сипаттамаларын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2019 жылғы 21 тамыздағы № 307 бұйрығына өзгерістер енгізу туралы Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2025 жылғы 5 қыркүйектегі № 282 бұйрығы.
2-бөлім. Мамандар лауазымы
19-параграф. Топырақтанушы

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық: Агрономия

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

І санатты: жоғары білім (және/немесе бакалавр, магистратура, философия докторы РhD, бейіні бойынша доктор) өсімдік шаруашылығы бағыты бойынша және ІІ санатты топырақтанушы лауазымындағы жұмыс өтілі 2 жылдан кем емес;
ІІ санатты: өсімдік шаруашылығы бағыты бойынша жоғары білім (және/немесе бакалавр, магистратура, философия докторы РhD, бейіні бойынша доктор) және санаты жоқ топырақтанушы лауазымындағы жұмыс өтілі 2 жылдан кем емес;
анаты жоқ : өсімдік шаруашылығы бағыты бойынша жоғары білім (және/немесе бакалавр, магистратура, философия докторы РhD, бейіні бойынша доктор) жұмыс өтілі талап етілмейді.

Формалды емес және информалды біліммен байланыс:


Кәсіптің басқа мүмкін атаулары:

Агроном

Қызметтің негізгі мақсаты:

Фитосанитариялық іс-шараларды ұйымдастыру және жүргізу, питомниктер жерлерін топырақ-агрохимиялық дайындауды басқару, топырақ құнарлылығының жай-күйі мен динамикасын бағалау.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1.Питомник жерлеріне топырақтық-агрохимиялық зерттеу жұмыстарын ұйымдастыру және жүргізу.
2.Питомник топырағының құнарлылық жағдайын бағалау, мониторингтеу және болжау.

Қосымша еңбек функциялары:


1-еңбек функциясы: Питомник жерлеріне топырақтық-агрохимиялық зерттеу жұмыстарын ұйымдастыру және жүргізу

1-дағды: Топырақтың жай-күйіне топырақтық-агрохимиялық бағалау жүргізу

Машықтар:
1.Белгіленген талаптарға сәйкес топырақ үлгілерін іріктеу.
2.Питомник топырағына агрохимиялық және экологиялық-токсикологиялық зерттеу жүргізу.
3.Топырақтың зертханалық зерттеу нәтижелерін талдау.
4.Органикалық және минералдық тыңайтқыштарды қолдану бойынша ұсынымдар әзірлеу.
Білімдер:
1.Топырақтану, агрохимия және агроэкология негіздері.
2.Қазақстан Республикасының топырақты қорғау және агрохимиялық құралдарды қолдану саласындағы нормативтік құқықтық актілері.
3.Топырақ үлгілерін іріктеу және агрохимиялық зерттеулер жүргізу әдістері.
4.Топырақ құнарлылығының көрсеткіштері және оларды анықтау әдістері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Топырақтық зерттеулерге материалдар дайындау

Машықтар:
1.Питомник аумағына топырақтық-географиялық зерттеу жүргізу.
2.Топырақ, агрохимиялық карталарды және топырақтың қоректік элементтермен қамтамасыз етілу картограммаларын жасау.
3.Топырақ үлгілерін зертханалық зерттеулерге дайындау.
4.Топырақтық зерттеу нәтижелері бойынша құжаттаманы жүргізу.
Білімдер:
1.Топырақтық зерттеу жүргізу әдістемелері.
2.Топырақ үлгілерін зертханалық талдауға дайындау қағидалары.
3.Жерлердің экологиялық мониторингі стандарттары.
4.Топырақты картографиялау негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-еңбек функциясы: Питомник топырағының құнарлылық жағдайын бағалау, мониторингтеу және болжау

1-дағды:
Топырақ құнарлылығына мониторинг жүргізу

Машықтар:
1.Топырақ құнарлылығы көрсеткіштерін бағалау.
2.Агрохимиялық зерттеулер мен фитосанитариялық мониторинг нәтижелерін талдау.
3.Топырақ құнарлылығын сақтау және арттыру бойынша ұсынымдар әзірлеу.
4.Тыңайтқыштарды қолдану мен агротехникалық іс-шаралардың тиімділігін бағалау.
Білімдер:
1.Топырақ құнарлылығын мониторингтеу әдістері.
2.Топырақ құнарлылығын сақтау және арттырудың заманауи технологиялары.
3.Өндірістік және агрохимиялық құжаттаманы жүргізуге қойылатын талаптар.
4.Агрохимиялық зерттеулер нәтижелерін өңдеуге арналған заманауи бағдарламалық құралдар.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Топырақ құнарлылығының өзгеруін болжау

Машықтар:
1.Агрохимиялық және топырақтық зерттеулердің нәтижелері бойынша құжаттаманы рәсімдеу.
2.Зертханалық талдаулар мен агрохимиялық зерттеулердің нәтижелерін өңдеу.
3.Мониторинг нәтижелері негізінде топырақ құнарлылығының өзгеруін болжау.
4.Питомник жерлерін ұтымды пайдалану бойынша ұсынымдар әзірлеу.
Білімдер:
1.Топырақ құнарлылығының өзгеруін болжау әдістері.
2.Топырақтық зерттеулер нәтижелерін өңдеудің заманауи технологиялары.
3.Топырақтың жай-күйін ескере отырып, тыңайтқыштар мен өсімдіктерді қорғау құралдарын қолдану негіздері.
4.Ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлерді ұтымды пайдалану және қорғау талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Командада жұмыс істей білу Аналитикалық ойлау Бастамашылық

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1. КО ТР 021/2011 "Тамақ өнімдерінің қауіпсіздігі туралы".
2. КО ТР 022/2011 "Тамақ өнімдерін таңбалау бөлігіндегі талаптар туралы".
3. КО ТР 039/2016 "Минералдық тыңайтқыштарға қойылатын талаптар туралы".
4. КО ТР 041/2017 "Химиялық өнімнің қауіпсіздігі туралы".
5. МемСТ 12038-84 "Ауыл шаруашылығы дақылдарының тұқымдары. Өнгіштігін анықтау әдістері".
6. МемСТ 12041-82 "Ауыл шаруашылығы дақылдарының тұқымдары. Ылғалдылығын анықтау әдістері".
7. МемСТ 12042-80 "Ауыл шаруашылығы дақылдарының тұқымдары. Аурулармен залалдануын анықтау әдістері".
8. МемСТ 12044-93 "Ауыл шаруашылығы дақылдарының тұқымдары. Тазалығын анықтау әдістері".
9. МемСТ 14189-81 "Ауыл шаруашылығы өсімдіктерінің тұқымдары. Сынамаларды іріктеу қағидалары".
10. МемСТ 52325-2005 "Ауыл шаруашылығы өсімдіктерінің тұқымдары. Сорттық және егістік сапасы. Жалпы техникалық шарттар".
11. ҚР СТ ISO 22000:2019 "Тамақ өнімдерінің қауіпсіздігі менеджменті жүйелері. Тамақ өнімдерін өндіру тізбегіне қатысатын ұйымдарға қойылатын талаптар".

СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ деңгейі:

Кәсіп атауы:

5

Орта білікті агроном

7

Питомник меңгерушісі

17. "Питомник меңгерушісі" кәсіп карточкасы:

Топ коды:

1310-1

Қызмет атауының коды:

1310-1-026

Кәсіп атауы:

Питомник меңгерушісі

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

7

СБШ бойынша қосалқы біліктілік деңгейі:


БТБА, БА және басқа да үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

"Ауыл және балық шаруашылығы ұйымдарының басшылары мен мамандары лауазымдарының үлгілік біліктілік сипаттамаларын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2019 жылғы 21 тамыздағы № 307 бұйрығы (Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2019 жылғы 22 тамызда № 19280 болып тіркелген).
19-параграф. Өсімдіктерді қорғау жөніндегі бас агроном

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
жоғары оқу орнынан кейінгі білім (магистратура, резидентура)

Мамандық: Агрономия

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Жоғары білім (және/немесе бакалавр, магистратура, философия докторы РhD, бейіні бойынша доктор) өсімдік шаруашылығы және/немесе мал шаруашылығы және/немесе ветеринария бағыттары бойынша және кәсіптік қызмет бағыты бойынша жұмыс өтілі 5 жылдан кем емес.

Формалды емес және информалды біліммен байланыс:


Кәсіптің басқа мүмкін атаулары:

1310-1-024 Бөлімше меңгерушісі (ауыл шаруашылығында)

Қызметтің негізгі мақсаты:

Жоғары сапалы отырғызу материалын өсіруге, сақтауға және өткізуге бағытталған питомниктің жыл бойғы қызметін ұйымдастыру және басқару.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1.Питомниктің қызметін жоспарлау, ұйымдастыру және үйлестіру.
2.Өндірістік ресурстарды басқару және питомниктің тиімді жұмыс істеуін қамтамасыз ету.

Қосымша еңбек функциялары:


1-еңбек функциясы: Питомниктің қызметін жоспарлау, ұйымдастыру және үйлестіру

1-дағды:
Питомниктің қызметін жоспарлау

Машықтар:
1.Питомниктің өндірістік қызметінің жоспарларын әзірлеу.
2.Өндірістік міндеттерге сәйкес отырғызу материалын өсіру көлемін жоспарлау.
3.Өндірістік жоспарлардың орындалуын ұйымдастыру және олардың іске асырылуын бақылау.
4.Питомниктің қызмет нәтижелерін талдау және өндіріс тиімділігін арттыру жөнінде ұсыныстар әзірлеу.
Білімдер:
1.Отырғызу материалын өсіру технологиялары.
2.Агрономия, питомник ісі және ауыл шаруашылығы өндірісін ұйымдастыру негіздері.
3.Отырғызу материалының сапасына қойылатын талаптар.
4.Өндірістік қызметті жоспарлау және ұйымдастыру әдістері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Не требуется

2-дағды:
Питомниктің өндірістік қызметін ұйымдастыру

Машықтар:
1.Отырғызу материалын өсіру, күтіп-баптау, сақтау және өткізу жұмыстарын ұйымдастыру.
2.Питомникті қажетті материалдық-техникалық ресурстармен қамтамасыз ету.
3.Персоналдың жұмысын ұйымдастыру және өндірістік тапсырмаларды бөлу.
4.Технологиялық процестердің және өндірістік тәртіптің сақталуын бақылау.
Білімдер:
1.Өсірілетін өсімдіктердің биологиялық ерекшеліктері.
2.Питомник ісінің заманауи технологиялары.
3.Еңбекті ұйымдастыру және өндірістік процестерді басқару.
4.Еңбекті қорғау, өндірістік санитария және өрт қауіпсіздігі талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-еңбек функциясы: Өндірістік ресурстарды басқару және питомниктің тиімді жұмыс істеуін қамтамасыз ету

1-дағды:
Материалдық-техникалық ресурстарды басқару

Машықтар:
1.Материалдық-техникалық ресурстарды есепке алуды және ұтымды пайдалануды ұйымдастыру.
2.Ауыл шаруашылығы техникасының, жабдықтардың және өндірістік құрал-саймандардың жай-күйін бақылау.
3.Өндірістік жұмыстарды орындауға қажетті материалдық ресурстарға деген қажеттілікті жоспарлау.
4.Жабдықтарға уақтылы техникалық қызмет көрсетуді және жөндеуді ұйымдастыру.
Білімдер:
1.Материалдық-техникалық ресурстарды есепке алу тәртібі.
2.Ауыл шаруашылығы техникасы мен жабдықтарын пайдалану қағидалары.
3.Материалдық ресурстардың шығыс нормалары.
4.Қоймалық есепке алу және материалдық құндылықтарды сақтау негіздері.


Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Питомниктің өндірістік қызметін бақылау

Машықтар:
1.Отырғызу материалын өсіру кезінде технологиялық процестердің сақталуын бақылау.
2.Еңбекті қорғау, өндірістік санитария және өрт қауіпсіздігі талаптарының сақталуын қамтамасыз ету.
3.Еңбекті қорғау және қауіпсіздік техникасы бойынша нұсқамаларды ұйымдастыру.
4.Өндірістік құжаттаманың жүргізілуін және өндірістік тапсырмалардың орындалуын бақылау.
Білімдер:
1.Питомниктегі өндірістік процесті ұйымдастыру негіздері.
2.Қазақстан Республикасының еңбекті қорғау саласындағы заңнамасы.
3.Өндірістік санитария, өрт және экологиялық қауіпсіздік талаптары.
4.Өндірістік құжаттаманы жүргізу қағидалары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Командада жұмыс істей білу Аналитикалық ойлау
Қарым-қатынас
Инновацияға бейімділік

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1. КО ТР 021/2011 "Тамақ өнімдерінің қауіпсіздігі туралы".
2. КО ТР 022/2011 "Тамақ өнімдерін таңбалау бөлігіндегі талаптар туралы".
3. КО ТР 039/2016 "Минералдық тыңайтқыштарға қойылатын талаптар туралы".
4. КО ТР 041/2017 "Химиялық өнімнің қауіпсіздігі туралы".
5. МемСТ 12038-84 "Ауыл шаруашылығы дақылдарының тұқымдары. Өнгіштігін анықтау әдістері".
6. МемСТ 12041-82 "Ауыл шаруашылығы дақылдарының тұқымдары. Ылғалдылығын анықтау әдістері".
7. МемСТ 12042-80 "Ауыл шаруашылығы дақылдарының тұқымдары. Аурулармен залалдануын анықтау әдістері".
8. МемСТ 12044-93 "Ауыл шаруашылығы дақылдарының тұқымдары. Тазалығын анықтау әдістері".
9. МемСТ 14189-81 "Ауыл шаруашылығы өсімдіктерінің тұқымдары. Сынамаларды іріктеу қағидалары".
10. МемСТ 52325-2005 "Ауыл шаруашылығы өсімдіктерінің тұқымдары. Сорттық және егістік сапасы. Жалпы техникалық шарттар".
11. ҚР СТ ISO 22000:2019 "Тамақ өнімдерінің қауіпсіздігі менеджменті жүйелері. Тамақ өнімдерін өндіру тізбегіне қатысатын ұйымдарға қойылатын талаптар".

СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ деңгейі:

Кәсіп атауы:

6

Агроном-топырақтанушы

8

Бас агроном

4-тарау. Кәсіптік стандарттың техникалық деректері

      18. Мемлекеттік органның атауы: Қазакстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі.

      Жоба жетекшісі: Насырханова Б.К. E-mail: b.nasyrhanova@nasec.kz, ұялы тел: +7 (771) 375 80 45.

      19. Әзірлеуге қатысқан ұйымдар (кәсіпорындар): Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігінің "Ұлттық аграрлық ғылыми-білім беру орталығы" коммерциялық емес акционерлік қоғамы.

      20. Авторлары: Д.Н. Сәрсекова - Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университетінің Орман шаруашылығы және жер ресурстары факультетінің деканы, ауыл шаруашылығы ғылымдарының докторы, профессор. E-mail: dani999@mail.ru

      Р.Ж. Әбдукерім - Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университетінің "Көкөніс шаруашылығы, өсімдік қорғау және карантин" кафедрасының меңгерушісі, PhD.

      Техникалық көмек көрсетуші: М.Б. Кенжеғұлова, ұялы тел.: +7 (775) 603 30 97, E-mail: m.kenzhegulova@nasec.kz

      21. Кәсіптік біліктілік жөніндегі салалық кеңес: 2026 жылғы 5 мамырдағы № 176 бұйрық.

      22. Кәсіптік біліктілік жөніндегі ұлттық орган:

      23. Қазақстан Республикасының "Атамекен" ұлттық кәсіпкерлер палатасы: 2026 ж. 20.04.№582.

      24. Нұсқа нөмірі және шығарылған жылы:

      25. Болжамды қайта қарау күні: 2029 жылғы 26 қазан.

  2026 жылғы 8 қазандағы
№ 355 бұйрығына 2-қосымша

"Жылыжай көкөністері мен жидектерін өндіру" кәсіптік стандарты

1-тарау. Жалпы ережелер

      1. Кәсіптік стандарттың қолдану аясы: "Жылыжай көкөністері мен жидектерін өндіру" кәсіптік стандарты "Кәсіптік біліктілік туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 5-бабына сәйкес әзірленген.

      Кәсіптік стандарт жұмыскерлердің кәсіптік қызметтің белгілі бір түрін жүзеге асыруы, оның ішінде белгілі бір еңбек функцияларын орындауы үшін қажетті, сондай-ақ жоғары, жоғары оқу орнынан кейінгі, техникалық және кәсіптік білім беру ұйымдарының білім беру бағдарламаларын әзірлеуде біліктілік деңгейлерін айқындауға арналған.

      2. Осы кәсіптік стандартта мынадай терминдер мен анықтамалар қолданылады:

      1) көкөніс шаруашылығы – ашық және қорғалған топырақ жағдайында көкөніс дақылдарын өсірумен айналысатын өсімдік шаруашылығының саласы;

      2) қорғалған топырақтағы көкөніс шаруашылығы – ерте, маусымнан тыс және жыл бойы өнім алу мақсатында қорғалған топырақ құрылыстарында көкөніс дақылдарын, көшеттерді және отырғызу материалын өсіру бағыты;

      3) көшет және отырғызу материалы – көкөніс дақылдары мен жидектерден ерте, маусымнан тыс және жоғары өнім алу мақсатында тұрақты орынға отырғызуға арналған жас өсімдіктер;

      4) жылыжай – жарық өткізгіш жабындысы бар, реттелетін микроклимат жағдайында көкөніс дақылдарын, жидектерді және отырғызу материалын өсіруге арналған қорғалған топырақтың күрделі немесе уақытша құрылысы;

      5) қорғалған топырақ – маусымға қарамастан қоршаған орта жағдайларын реттеу арқылы көкөніс дақылдарын, жидектерді және отырғызу материалын өсіруге арналған құрылыстар мен технологиялардың жиынтығы;

      6) жылыжай микроклиматы – өсімдіктердің өсуін, дамуын және өнім беруін қамтамасыз ететін жылыжай ішіндегі температура, ауаның салыстырмалы ылғалдылығы, жарықтандыру, көмірқышқыл газының концентрациясы және ауа алмасу көрсеткіштерінің жиынтығы;

      7) фертигация – ерітілген тыңайтқыштарды тамшылатып суару жүйесі арқылы суарумен бірге енгізу технологиясы;

      8) тамшылатып суару – суды өсімдіктің тамыр аймағына мөлшерлеп жеткізуді қамтамасыз ететін суару тәсілі;

      9) субстрат – өсімдіктерді топырақтың орнына немесе топырақпен бірге өсіруге пайдаланылатын табиғи немесе жасанды орта;

      10) информалды білім беру – білім беру ұйымдарынан тыс күнделікті қызмет барысында алынатын және оқу нәтижелерін растайтын құжат бермейтін білім беру түрі;

      11) формалды емес білім беру – оқыту орны, мерзімдері мен нысаны ескерілмей, білім беру қызметтерін ұсынатын ұйымдар жоспарланған, ұйымдастырған және жүзеге асыратын және оқыту нәтижелерін растаушы құжат беріле отырып жүргізілетін білім беру түрі;

      12) кәсіптік кіші топ – еңбек функцияларының тұтас жиынтығымен қалыптастырылған және олардың құзыреттерін орындау үшін қажетті саланың кәсіптік тобының бір бөлігі;

      13) кәсіптік топ – ортақ интеграциялық негізі бар және оларды орындау үшін еңбек функциялары мен құзыреттерінің ұқсас жиынтығын болжайтын саланың кәсіптік кіші топтарының жиынтығы;

      14) біліктілік – жұмыскердің нақты еңбек функцияларын сапалы орындауға дайындық дәрежесі;

      15) біліктілік деңгейі – күрделілік, еңбек әрекеттерінің стандарттылығы, жауапкершілік және дербестік параметрлері бойынша сараланатын жұмыскердің даярлық деңгейіне және құзыретіне қойылатын талаптардың жиынтығы;

      16) еңбек функциясы – еңбек процесінің бір немесе бірнеше міндеттерін шешуге бағытталған өзара байланысты әрекеттер жиынтығы;

      17) кәсiптiк стандарт – кәсіптік қызметтің нақты саласында біліктілік деңгейіне, құзыреттеріне, мазмұнына, сапасына және еңбек жағдайларына қойылатын талаптарды айқындайтын стандарт

      18) кәсіп – арнайы даярлық нәтижесінде алынған және білім туралы тиісті құжаттармен расталатын белгілі бір білімді, іскерлікті және практикалық дағдыларды талап ететін адамның еңбек қызметінің негізгі түрі;

      19) салалық біліктілік шеңбері – салада танылатын біліктілік деңгейлерінің құрылымдық сипаттамасы;

      20) ұлттық біліктілік шеңбері – салалық біліктілік шеңберлерін, кәсіптік стандарттарды әзірлеу үшін деңгейлердің, біліктіліктердің, жалпы кәсіптік құзыреттердің бірыңғай шкаласын айқындайды;

      21) машықтар – қызметті жүзеге асыру және міндеттерді шешу мақсатында білімді пайдалану және құзыреттілік таныту қабілеті (логикалық, интуитивтік, шығармашылық және практикалық ойлауды пайдалану);

      22) білім – оқу және жеке тәжірибесі арқылы ақпаратты меңгеру нәтижесі, оқу немесе жұмыс саласына қатысты фактілер, қағидаттар, теория мен практика жиынтығы, біліктіліктің міндетті түрде бағалануға тиіс компоненті;

      23) құзыреттер – белгілі бір біліктілік деңгейіндегі кәсіптік қызметінде міндеттерді орындауды қамтамасыз ететін субъекті қызметінің сапасы;

      24) тәжірибе – саналы қызмет, белгілі бір уақыт аралығында меңгерілген және тиімді пайдаланыла алатын білім және дағды.

      3. Осы кәсіптік стандартта мынадай қысқартулар қолданылады:

      1) БА – Біліктілік анықтамалығы;

      2) ББХСС – Білім берудің халықаралық стандартты сыныптауышы;

      3) БТБА – Бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығы;

      4) КО – Кеден одағы;

      5) ТР –техникалық регламенті;

      6) ҚР – Қазақстан Республикасы;

      7) ҚР СТ – Қазақстан Республикасының стандарты;

      8) КС – Кәсіптік стандарт;

      9) МемСТ – Мемлекеттік стандарт;

      10) СБШ – Салалық біліктілік шеңбері;

      11) ҰБШ – Ұлттық біліктілік шеңбері;

      12) ISO – Стандарттау жөніндегі халықаралық ұйым (International Organization for Standardization).

2-тарау. Кәсіптік стандарттың паспорты

      4. Кәсіптік стандарттың атауы: Жылыжай көкөністері мен жидектерін өндіру

      5. Кәсіптік стандарттың коды: A01132064

      6. ЭҚЖЖ секциясын, бөлімін, тобын, сыныбын және кіші сыныбын көрсету: A Ауыл, орман және балық шаруашылығы

      Өсімдік және мал шаруашылығы, аңшылық және осы салаларда қызметтер ұсыну

      Бір- немесе екіжылдық дақылдарды өсіру

      01.13 Көкөністер, бақша дақылдарын, тамыр жемістілер мен түйнек жемістілерді өсіру

      01.13.2 Көкөністерді, олардың тұқымдары мен көшеттерін өсіру

      7. Кәсіптік стандарттың қысқаша сипаттамасы: Қорғалған топырақ жағдайында жылыжай көкөністері мен жидектерін өндіру, оның ішінде жапырақты, жемісті, тамыржемісті және пиязды көкөніс дақылдарын, саңырауқұлақтарды, бақ бүлдіргенін және басқа да жидек дақылдарын өсіру, сондай-ақ көкөніс және бақша дақылдарының тұқымдарын өндіру.

      8. Кәсіптер карточкаларының тізімі:

      1) Жабық топырақ жабдықтарының операторы - 3 СБШ деңгейі

      2) Көкөністерді ашық және жабық топырақта өсіру бойынша білікті жұмысшы - 4 СБШ деңгейі

      3) Өсімдіктерді қорғау жөніндегі жұмысшы - 4 СБШ деңгейі

      4) Гидропондық кәсіпорын жұмысшысы - 4 СБШ деңгейі

      5) Бөлімше (бригада, ауыл шаруашылығы учаскесі, ферма, цех) агрономы

      (біліктілік деңгейі орташа) - 5 СБШ деңгейі

      6) Агрохимик (біліктілік деңгейі орташа) - 5 СБШ деңгейі

      7) Агроном - 6 СБШ деңгейі

      8) Бас агроном - 8 СБШ деңгейі

3-тарау. Кәсіптер карточкалары

9. "Жабық топырақ жабдықтарының операторы" кәсіп карточкасы:

Топ коды :

8341-2

Қызмет атауының коды:

8341-2-010

Кәсіп атауы :

Жабық топырақ жабдықтарының операторы

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

3

СБШ бойынша қосалқы біліктілік деңгейі:


БТБА, БА және басқа да үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

"Жұмыстар мен жұмысшы кәсіптерінің бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығын (64-шығарылым) бекіту туралы"
Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің 2025 жылғы 17 қаңтардағы № 499 бұйрығы
IV бөлік
19-бөлім. Өсімдік шаруашылығы, су және орман шаруашылығындағы жұмысшылар кәсіптерінің жұмыстарының сипаттамалары.
60. Жабық топырақ жабдығының операторы.
1-параграф. Жабық топырақ жабдығының операторы.

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
ТжКБ (жұмысшы кәсіптер)

Мамандық:
-

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Талап етілмейді

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:


Кәсіптің басқа мүмкін атаулары:

6111-3-001 Гидропондық кәсіпорын жұмысшысы
6112-0-003 Жеміс-көкөніс өсіруші
6111-2-004 Көкөніс өсіруші

Қызметтің негізгі мақсаты:

Қорғалған топырақ жағдайында техникалық жабдықтарды пайдалана отырып, көкөніс және жидек дақылдарын өсіруге дайындау, өсіру және күтіп-баптау жөніндегі жұмыстардың уақтылы әрі сапалы орындалуын қамтамасыз ету.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1.Жылыжайдың технологиялық жабдықтарын пайдалану және олардың үздіксіз жұмысын қамтамасыз ету.
2.Көкөніс және жидек дақылдарын өсіру кезінде микроклимат параметрлерін бақылау және реттеу.

Қосымша еңбек функциялары:


1-еңбек функциясы: Жылыжайдың технологиялық жабдықтарын пайдалану және олардың үздіксіз жұмысын қамтамасыз ету

1-дағды:
Жылыжай жабдықтарын пайдалануға дайындау

Машықтар:
1.Технологиялық жабдықты жұмысқа дайындау.
2.Жылыту, желдету, суару, қосымша жарықтандыру және көмірқышқыл газын беру жүйелерінің жарамдылығын тексеру.
3.Бақылау-өлшеу аспаптарын пайдалану.
4.Жабдықты пайдалану кезінде еңбек қауіпсіздігі талаптарын сақтау.
Білімдер:
1.Қорғалған топырақтағы жабдықтардың құрылысы мен жұмыс істеу қағидаттары.
2.Жылыту, желдету, суару, қосымша жарықтандыру және климатты бақылау жүйелерінің мақсаты.
3.Технологиялық жабдықтарды пайдалану қағидалары.
4.Еңбек қауіпсіздігі және қауіпсіздік техникасы талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды: Жылыжай жабдықтарына техникалық қызмет көрсету

Машықтар:
1.Жабдықтарға профилактикалық тексеру жүргізу.
2.Жабдықтардың ақауларын анықтау.
3.Жабдықтарға ұсақ жөндеу жұмыстарын жүргізу және жекелеген бөлшектерін ауыстыру.
4.Жабдықтарды жөндеуге дайындау.
Білімдер:
1.Жабдықтарға техникалық қызмет көрсету мерзімділігі.
2.Жабдықтардың негізгі ақаулары және олардың алдын алу тәсілдері.
3.Бақылау-өлшеу аспаптарын пайдалану қағидалары.
4.Жылыжай жабдықтарына техникалық қызмет көрсету негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-еңбек функциясы: Көкөніс және жидек дақылдарын өсіру кезінде микроклимат параметрлерін бақылау және реттеу

1-дағды:
Микроклимат жүйелерін басқару

Машықтар:
1.Ауа температурасын реттеу.
2.Ауаның салыстырмалы ылғалдылығын реттеу.
3.Жылыту, желдету, суару және қосымша жарықтандыру жүйелерін басқару.
4.Микроклиматты басқарудың автоматты және жартылай автоматты жүйелерінің жұмысын бақылау.
Білімдер:
1.Көкөніс және жидек дақылдарының микроклимат параметрлеріне қойылатын талаптары.
2.Микроклимат жүйелерінің жұмыс режимдері.
3.Микроклиматты автоматты түрде реттеу қағидаттары.
4.Автоматтандырылған басқару жүйелерін пайдалану қағидалары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Өсірудің технологиялық режимдерін бақылау

Машықтар:
1.Температура, ауаның ылғалдылығы, жарықтандыру және көмірқышқыл газы мөлшерінің көрсеткіштерін бақылау.
2.Дақылдарды өсірудің технологиялық режимдерінің сақталуын қамтамасыз ету.
3.Су және қоректік ерітінділерді беру жабдықтарының жұмысын бақылау.
4.Бақылау-өлшеу аспаптарының көрсеткіштерін тіркеу.
Білімдер:
1.Өсірілетін көкөніс және жидек дақылдарының биологиялық ерекшеліктері.
2.Вегетацияның әртүрлі кезеңдеріндегі микроклиматтың оңтайлы параметрлері.
3.Жылу, жарық, су және қоректік ерітінділерді беру схемалары.
4.Дақылдарды өсірудің технологиялық регламенттерінің талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Командада жұмыс істей білу
Қарым-қатынас
Орындаушылық
Өз бетінше шешім қабылдай білу

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1.КО ТР 021/2011 "Тамақ өнімдерінің қауіпсіздігі туралы".
2.КО ТР 022/2011 "Тамақ өнімдерінің таңбалануына қойылатын талаптар".
3.КО ТР 005/2011 "Қаптаманың қауіпсіздігі туралы".
4.МемСТ 1726–2019 "Жаңа піскен қызанақ. Техникалық шарттар".
5.МемСТ 33953–2016 "Бөлшек саудада өткізілетін жаңа піскен қияр. Техникалық шарттар".
6.МемСТ 34325–2017 "Жаңа піскен тәтті бұрыш. Техникалық шарттар".
7.МемСТ 33954–2016 "Жаңа піскен баялды. Техникалық шарттар".
8.МемСТ 33980–2016 "Органикалық өндіріс өнімі. Өндіру, қайта өңдеу, таңбалау және өткізу қағидалары".

СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ деңгейі:

Кәсіп атауы :

4

Көкөністерді ашық және жабық топырақта өсіру бойынша білікті жұмысшы

5

Бөлімшенің (бригаданың, ауыл шаруашылығы учаскесінің, ферманың, цехтың) агрономы (біліктілігі орташа)

10. "Көкөністерді ашық және жабық топырақта өсіру бойынша білікті жұмысшы" кәсіп карточкасы:

Топ коды :

6111-2

Қызмет атауының коды:

6111-2-003

Кәсіп атауы :

Көкөністерді ашық және жабық топырақта өсіру бойынша білікті жұмысшы

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

4

СБШ бойынша қосалқы біліктілік деңгейі:


БТБА, БА және басқа да үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

"Жұмыстар мен жұмысшы кәсіптерінің бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығын (64-шығарылым) бекіту туралы"
Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің 2025 жылғы 17 қаңтардағы № 499 бұйрығы.
IV бөлік
19-бөлім. Өсімдік шаруашылығы, су және орман шаруашылығындағы жұмысшылар кәсіптерінің жұмыстарының сипаттамалары.
59. Көкөніс өсіруші.
1-параграф. Көкөніс өсіруші.

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
ТжКБ (орта деңгейдегі маман)

Мамандық:
-

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Талап етілмейді

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:


Кәсіптің басқа мүмкін атаулары:

6111-2-002 Картоп өсіруші
6111-2-001 Бақшашы
6111-3-001Гидропондық кәсіпорын жұмысшысы
6111-2-004 Көкөніс өсіруші

Қызметтің негізгі мақсаты:

Қорғалған топырақ жағдайында көкөніс және жидек дақылдарын өсіруге дайындау, өсіру және күтіп-баптау жұмыстарын орындау.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1.Қорғалған топырақ жағдайында көкөніс және жидек дақылдарын өсіру кезінде дайындық және қосалқы жұмыстарды орындау.
2.Көкөніс және жидек дақылдарын өсіру және күтіп-баптау жөніндегі технологиялық операцияларды орындау.

Қосымша еңбек функциялары:


1-еңбек функциясы: Қорғалған топырақ жағдайында көкөніс және жидек дақылдарын өсіру кезінде дайындық және қосалқы жұмыстарды орындау

1-дағды:
Жылыжайды жаңа өндірістік циклге дайындау

Машықтар:
1.Жылыжайды жаңа өндірістік циклге дайындау.
2.Жылыжайды дайындау кезінде арнайы құрал-саймандар мен жабдықтарды пайдалану.
3.Тұқымдық және отырғызу материалын дайындау.
4.Қажетті шығыс материалдарын (тұқым, отырғызу материалы, шпагат, клипстер, тыңайтқыштар және басқа да материалдар) пайдалану.
Білімдер:
1.Жылыжайды жаңа өндірістік циклге дайындау технологиялары.
2.Көкөніс және жидек дақылдарының тұқымдық және отырғызу материалын дайындау технологиялары.
3.Отырғызу материалын дайындау сапасына қойылатын талаптар.
4.Дайындық жұмыстарын орындау кезіндегі еңбек қауіпсіздігі талаптары.


Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды: Жылыжайда өнім жиналғаннан кейінгі жұмыстарды орындау

Машықтар:
1.Қол құралдарын пайдалана отырып, өсімдік қалдықтарын жинау және жою.
2.Өсіру сыйымдылықтарын топырақ қоспалары мен субстрат қалдықтарынан тазарту.
3.Жеке қорғаныш құралдарын пайдалану.
4.Өнім жиналғаннан кейінгі жұмыстарды орындау кезінде қауіпсіздік талаптарын сақтау.
Білімдер:
1.Жылыжайларды өсімдік қалдықтарынан тазарту тәсілдері.
2.Өсіру сыйымдылықтары мен субстраттарды тазарту технологиялары.
3.Жеке қорғаныш құралдарын қолдану қағидалары.
4.Ауыл шаруашылығы жұмыстарын жүргізу кезіндегі еңбек қауіпсіздігі талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Еңбек функциясы 2:
Көкөніс және жидек дақылдарын өсіру және күтіп-баптау жөніндегі технологиялық операцияларды орындау

1-дағды:
Көкөніс және жидек дақылдарын өсіруге дайындау

Машықтар:
1.Топырақтың, топырақ қоспаларының және субстраттардың зертханалық талдау нәтижелерін пайдалану.
2.Тұқымдық және отырғызу материалының сорттық және егістік сапасын анықтау.
3.Тұқымдық және отырғызу материалын залалсыздандыру жұмыстарын жүргізу.
4.Технологиялық талаптарға сәйкес залалсыздандыру құралдарын қолдану.
5.Арнайы анықтамалықтар мен ақпараттық дерекқорларды пайдалану.
Білімдер:
1.Тұқымдар мен отырғызу материалын себуге және отырғызуға дайындау технологиялары.
2.Ластаушы микрофлораның негізгі түрлері.
3.Өсімдіктерді өсіру мен күтіп-баптаудың агротехникалық тәсілдері.
4.Көкөніс және жидек дақылдарының шаруашылық пісу белгілері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Көшет өсіру және көкөніс пен жидек дақылдарын күтіп-баптау

Машықтар:
1.Себу, отырғызу және көшеттерді отырғызу мерзімдерін айқындау кезінде агрометеорологиялық ақпаратты пайдалану.
2.Жылыжайдағы микроклимат параметрлерін (температураны, ауаның ылғалдылығын және жарықтандыруды) реттеу.
3.Тыңайтқыштар мен өсуді реттейтін заттарды енгізу нормаларын есептеу.
4.Жылыжай дақылдарын көмірқышқыл газымен қоректендіру нормаларын есептеу.
5.Көкөніс және жидек дақылдарының шаруашылық пісу кезеңін анықтау.
6.Арнайы анықтамалықтар мен ақпараттық дерекқорларды пайдалану.
7.Жеке қорғаныш құралдарын қолдану.
Білімдер:
1.Вегетацияның әртүрлі кезеңдеріндегі көкөніс және жидек дақылдарының биологиялық ерекшеліктері.
2.Өткізуге арналған көкөніс және жидек өнімдерінің сапасына қойылатын талаптар.
3.Көкөніс және жидек өнімдерін сұрыптауға, буып-түюге, тасымалдауға және қысқа мерзімге сақтауға қойылатын талаптар.
4.Ауыл шаруашылығы жұмыстарын жүргізу кезіндегі еңбек қауіпсіздігі талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Командада жұмыс істей білу
Қарым-қатынас
Өз бетінше шешім қабылдай білу
Орындаушылық

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1.КО ТР 021/2011 "Тамақ өнімдерінің қауіпсіздігі туралы".
2.КО ТР 022/2011 "Тамақ өнімдерінің таңбалануына қойылатын талаптар".
3.КО ТР 005/2011 "Қаптаманың қауіпсіздігі туралы".
4.МемСТ 1726–2019 "Жаңа піскен қызанақ. Техникалық шарттар".
5.МемСТ 33953–2016 "Бөлшек саудада өткізілетін жаңа піскен қияр. Техникалық шарттар".
6.МемСТ 34325–2017 "Жаңа піскен тәтті бұрыш. Техникалық шарттар".
7.МемСТ 33954–2016 "Жаңа піскен баялды. Техникалық шарттар".
8.МемСТ 33980–2016 "Органикалық өндіріс өнімі. Өндіру, қайта өңдеу, таңбалау және өткізу қағидалары".

СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ деңгейі:

Кәсіп атауы :

3

Жабық топырақ жабдықтарының операторы

5

Бөлімшенің (бригаданың, ауыл шаруашылығы учаскесінің, ферманың, цехтың) агрономы (біліктілігі орташа)

11. "Өсімдіктерді қорғау жөніндегі жұмысшы" кәсіп карточкасы:

Топ коды :

6114-0

Қызмет атауының коды:

6114-0-005

Кәсіп атауы :

Өсімдіктерді қорғау жөніндегі жұмысшы

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

4

СБШ бойынша қосалқы біліктілік деңгейі:


БТБА, БА және басқа да үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
ТжКБ (орта деңгейдегі маман)

Мамандық:
-

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Талап етілмейді

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:


Кәсіптің басқа мүмкін атаулары:

3142-0-023 Жеміс өсіруші техник 6111-2-001 Бақшашы
6111-3-001 Гидропондық кәсіпорын жұмысшысы
6111-2-004 Көкөніс өсіруші

Қызметтің негізгі мақсаты:

Қорғалған топырақ жағдайында көкөніс және жидек дақылдарының зиянкестерімен, ауруларымен және арамшөптерімен күресу, олардың алдын алу және анықтау жөніндегі жұмыстар кешенін орындау.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1.Көкөніс және жидек дақылдарын зиянкестер мен аурулардан қорғау бойынша дайындық және профилактикалық іс-шараларды орындау.
2.Вегетация кезеңінде көкөніс және жидек дақылдарын қорғау жөніндегі іс-шараларды орындау.

Қосымша еңбек функциялары:


1-еңбек функциясы: Көкөніс және жидек дақылдарын зиянкестер мен аурулардан қорғау бойынша дайындық және профилактикалық іс-шараларды орындау

1-дағды:
Өсімдіктерді қорғау іс-шараларын жүргізуге арналған жабдықтарды, құрал-саймандарды және материалдарды дайындау

Машықтар:
1.Көкөніс және жидек дақылдарының ауруларына бастапқы көзбен шолып диагностика жүргізу.
2.Зиянкестердің негізгі түрлерін анықтау.
3.Қорғау іс-шараларын жүргізуге арналған жабдықтарды, құрал-саймандарды және механикаландыру құралдарын пайдалану.
4.Жабдықтар мен материалдарды жұмысқа дайындау.
Білімдер:
1.Жабдықтар мен құрал-саймандардың мақсаты және оларды қолдану қағидалары.
2.Көкөніс және жидек дақылдарының аурулары мен зиянкестерінің түрлері.
3.Өсімдіктерді қорғау құралдарын қолданудың негізгі тәсілдері.
4.Өсімдіктерді қорғау құралдарымен жұмыс істеу кезіндегі еңбекті қорғау талаптары.


Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Қорғау іс-шараларын жүргізуге жылыжайды, топырақты және жабдықтарды дайындау

Машықтар:
1.Өсімдіктерді қорғаудың биологиялық және химиялық құралдарын пайдалану.
2.Топырақты, субстраттарды және жабдықтарды залалсыздандыру жұмыстарын орындау.
3.Технологиялық талаптарды сақтай отырып, өңдеу жұмыстарын белгіленген мерзімде жүргізу.
4.Орындалған жұмыстардың сапасын бағалау.
Білімдер:
1.Топырақты, субстраттарды және жабдықтарды залалсыздандыру технологиялары.
2.Өсімдіктерді қорғау құралдарын қолдану тәсілдері.
3.Жүргізілетін өңдеу жұмыстарының сапасына қойылатын талаптар.
4.Еңбекті қорғау талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-еңбек функциясы: Вегетация кезеңінде көкөніс және жидек дақылдарын қорғау жөніндегі іс-шараларды орындау

1-дағды:
Көкөніс және жидек дақылдарының фитосанитариялық жай-күйіне мониторинг жүргізу

Машықтар:
1.Өсімдіктерді зиянкестер мен аурулардың болуына тексеру.
2.Зиянды организмдердің таралу дәрежесін анықтау.
3.Жұмыс көлемін және өсімдіктерді қорғау құралдарының шығын нормаларын есептеу.
4.Өсімдіктерді қорғау іс-шараларын орындау.
Білімдер:
1.Фитосанитариялық мониторинг жүргізу әдістері.
2.Зиянкестер мен ауру қоздырғыштарының биологиялық ерекшеліктері.
3.Өңдеу жұмыстарын жүргізуге қойылатын агротехникалық талаптар.
4.Қорғау іс-шараларын жүргізу кезіндегі еңбекті қорғау талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Өсімдіктерді қорғау іс-шараларын жүргізу

Машықтар:
1.Өсімдіктерді қорғау құралдарымен өңдеу жұмыстарын технологиялық регламенттерге сәйкес орындау.
2.Препараттардың шығын нормаларын сақтау.
3.Өсімдіктерді қорғау құралдарын қолданғаннан кейінгі күту мерзімдерін анықтау.
4.Жеке қорғаныс құралдарын пайдалану.
Білімдер:
1.Өсімдіктерді қорғау құралдарын қолдану технологиялары.
2.Пестицидтер мен биологиялық препараттарды қауіпсіз қолдануға қойылатын талаптар.
3.Өнімді жинауға дейінгі күту кезеңдері.
4.Еңбекті қорғау қағидалары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап еітлмейді

3-дағды:
Көкөніс және жидек дақылдарын қолайсыз факторлар мен зиянды организмдерден қорғау

Машықтар:
1.Жылыжайдағы микроклимат параметрлерін талдау.
2.Зиянкестер мен аурулардың даму деңгейін бағалау.
3.Арнайы анықтамалықтарды, өсімдіктерді қорғау құралдарының каталогтарын және ақпараттық дерекқорларды пайдалану.
4.Өсімдіктерді қорғаудың интеграцияланған әдістерін қолдану.
Білімдер:
1.Көкөніс және жидек дақылдарын қорғаудың заманауи технологиялары.
2.Өсімдіктерді қорғаудың биологиялық, химиялық және интеграцияланған әдістері.
3.Энтомофагтарды, микроорганизмдерді және феромондық тұзақтарды қолдануға қойылатын талаптар.
4.Өсімдіктерді қорғау құралдарымен жұмыс істеу кезіндегі қауіпсіздік талаптары.
5.Жеке қорғаныс құралдарын қолдану қағидалары.
6.Еңбекті қорғау талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Командада жұмыс істей білу
Қарым-қатынас
Өз бетінше шешім қабылдай білу Орындаушылық

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1.КО ТР 021/2011 "Тамақ өнімдерінің қауіпсіздігі туралы".
2.КО ТР 022/2011 "Тамақ өнімдерінің таңбалануына қойылатын талаптар".
3.КО ТР 005/2011 "Қаптаманың қауіпсіздігі туралы".
4.МемСТ 1726–2019 "Жаңа піскен қызанақ. Техникалық шарттар".
5.МемСТ 33953–2016 "Бөлшек саудада өткізілетін жаңа піскен қияр. Техникалық шарттар".
6.МемСТ 34325–2017 "Жаңа піскен тәтті бұрыш. Техникалық шарттар".
7.МемСТ 33954–2016 "Жаңа піскен баялды. Техникалық шарттар".
8.МемСТ 33980–2016 "Органикалық өндіріс өнімі. Өндіру, қайта өңдеу, таңбалау және өткізу қағидалары".

СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ деңгейі:

Кәсіп атауы :

3

Жабық топырақ жабдықтарының операторы

5

Агрохимик (орта білікті)

12. "Гидропондық кәсіпорын жұмысшысы" кәсіп карточкасы:

Топ коды :

6111-3

Қызмет атауының коды:

6111-3-001

Кәсіп атауы :

Гидропондық кәсіпорын жұмысшысы

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

4

СБШ бойынша қосалқы біліктілік деңгейі:


БТБА, БА және басқа да үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

"Жұмыстар мен жұмысшы кәсіптерінің бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығын (64-шығарылым) бекіту туралы"
Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің 2025 жылғы 17 қаңтардағы № 499 бұйрығы.
IV бөлік
19-бөлім. Өсімдік шаруашылығы, су және орман шаруашылығындағы жұмысшылар кәсіптерінің жұмыстарының сипаттамалары.
59. Көкөніс өсіруші.
1-параграф. Көкөніс өсіруші.

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
ТжКБ (орта деңгейдегі маман)

Мамандық:
-

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Талап етілмейді

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:


Кәсіптің басқа мүмкін атаулары:

3142-0-023 Жеміс өсіруші техник
6111-2-001 Бақша дақылдарын өсіруші
6114-0-005 Жылыжайда өсімдіктерді қорғау жөніндегі жұмысшы (оператор)
6111-2-004 Көкөніс өсіруші

Қызметтің негізгі мақсаты:

Гидропоникалық әдіспен көкөніс және жидек дақылдарын өсіру, өсімдіктерді күтіп-баптау, өсірудің технологиялық параметрлерін қамтамасыз ету және өнімді жинауға дайындау жұмыстарын орындау.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1.Гидропоникалық әдіспен көкөніс және жидек дақылдарын өсіру кезінде көмекші жұмыстарды орындау.
2.Гидропонды жылыжайларда көкөніс және жидек дақылдарын өсіру, күтіп-баптау, өнімді жинау, бастапқы өңдеу және сақтау жұмыстарын орындау.

Қосымша еңбек функциялары:


1-еңбек функциясы: Гидропоникалық әдіспен көкөніс және жидек дақылдарын өсіру кезінде көмекші жұмыстарды орындау

1-дағды:
Көкөніс және жидек дақылдарын өсіруге арналған құрал-саймандар мен материалдарды дайындау

Машықтар:
1.Құрал-саймандардың ақауларын анықтау.
2.Өсімдіктерді сирету, байлау, суару және басқа да агротехникалық жұмыстарды орындау үшін арнайы құралдар мен мүкәммалды пайдалану.
3.Өсімдіктердің түрлерін морфологиялық белгілері бойынша ажырату.
4.Көкөніс және жидек дақылдарын жинау кезінде қол құралдары мен механикаландыру құралдарын пайдалану.
5.Көкөніс өнімін іріктеу, сұрыптау, тазалау және жуу үшін қол құралдары мен мүкәммалды қолдану.
Білімдер:
1.Қолданылатын құрал-саймандардың мақсаты мен жинақталуы.
2.Субстраттарды дайындау мен өңдеудің негізгі тәсілдері.
3.Тұқымдық материалды себу және көшеттерді отырғызу тәсілдері.
4.Суару нормалары мен мерзімдері.
5.Өсімдіктердің түрлік белгілері.
6.Көкөніс және жидек дақылдарының шаруашылық пісу белгілері.
7.Ауыл шаруашылығы жұмыстарын орындау кезіндегі еңбекті қорғау талаптары.


Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Гидропонды жылыжайды себуге немесе отырғызуға дайындау

Машықтар:
1.Жылыжайды дайындау, таңбалау, сондай-ақ субстраттарды өңдеу (залалсыздандыру) сапасы мен мерзімдерін бақылау кезінде жұмыс құралдары мен қосалқы құрылғыларды пайдалану.
2.Субстратты дайындау бойынша орындалған жұмыстардың көлемін есептеу.
Білімдер:
1.Субстратты дайындаудың негізгі тәсілдері.
2.Субстратты өңдеу (залалсыздандыру) сапасын бағалау әдістері.
3.Субстратты өңдеу (залалсыздандыру) сапасына қойылатын талаптар.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Еңбек функциясы 2:
Гидропонды жылыжайларда көкөніс және жидек дақылдарын өсіру, күтіп-баптау, өнімді жинау, бастапқы өңдеу және сақтау жұмыстарын орындау

1-дағды:
Көкөніс және жидек дақылдарын себу, отырғызу және күтіп-баптау

Машықтар:
1.Өсімдіктерді себу, отырғызу және күтіп-баптау кезінде жұмыс құралдары мен қосалқы құрылғыларды пайдалану.
2.Орындалған жұмыстардың көлемін және тұқымдық әрі отырғызу материалының шығынын есептеу.
3.Көкөніс және жидек дақылдарын күтіп-баптау жұмыстарын уақтылы және сапалы орындау.
Білімдер:
1.Көкөніс және жидек дақылдарын себу және отырғызу технологиялары.
2.Тұқымдық және отырғызу материалының сапасына қойылатын мемлекеттік стандарттардың талаптары.
3.Көкөніс және жидек дақылдарын себу, отырғызу және күтіп-баптау жұмыстарын жүргізу кезіндегі еңбекті қорғау қағидалары.
4.Көкөніс және жидек дақылдарын күтіп-баптау жұмыстарын орындауға қойылатын агротехникалық талаптар.


Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Көкөніс және жидек дақылдарының өнімін жинау, бастапқы өңдеу және сақтау

Машықтар:
1.Өнім жинау кезеңінде орындалған жұмыстардың көлемін есептеу.
2.Өсімдіктерді қорғау құралдарын қолданғаннан кейінгі күту мерзімдерін және көкөніс пен жидек дақылдарын жинау мерзімдерін анықтау.
3.Орындалған өнім жинау жұмыстарының сапасы мен көлемін бақылау.
Білімдер:
1.Көкөніс және жидек дақылдарын жинау технологиялары (бірнеше рет жиналатын, бір реттік жиналатын және басқа да дақылдар).
2.Көкөніс және жидек дақылдарының техникалық пісу белгілері.
3.Жиналған өнімді бастапқы өңдеу, буып-түю және сақтау технологиялары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Командада жұмыс істей білу
Орындаушылық
Өз бетінше шешім қабылдай білу Қарым-қатынас

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1.КО ТР 021/2011 "Тамақ өнімдерінің қауіпсіздігі туралы".
2.КО ТР 022/2011 "Тамақ өнімдерінің таңбалануына қойылатын талаптар".
3.КО ТР 005/2011 "Қаптаманың қауіпсіздігі туралы".
4.МемСТ 1726–2019 "Жаңа піскен қызанақ. Техникалық шарттар".
5.МемСТ 33953–2016 "Бөлшек саудада өткізілетін жаңа піскен қияр. Техникалық шарттар".
6.МемСТ 34325–2017 "Жаңа піскен тәтті бұрыш. Техникалық шарттар".
7.МемСТ 33954–2016 "Жаңа піскен баялды. Техникалық шарттар".
8.МемСТ 33980–2016 "Органикалық өндіріс өнімі. Өндіру, қайта өңдеу, таңбалау және өткізу қағидалары".

СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ деңгейі:

Кәсіп атауы :

3

Жабық топырақ жабдықтарының операторы

5

Агрохимик (орта білікті)

13. "Бөлімше (бригада, ауыл шаруашылығы учаскесі, ферма, цех) агрономы (біліктілік деңгейі орташа)" кәсіп карточкасы:

Топ коды :

3142-0

Қызмет атауының коды:

3142-0-002

Кәсіп атауы :

Бөлімше (бригада, ауыл шаруашылығы учаскесі, ферма, цех) агрономы (біліктілік деңгейі орташа)

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

5

СБШ бойынша қосалқы біліктілік деңгейі:


БТБА, БА және басқа да үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

"Ауыл шаруашылығы ұйымдарының басшылары мен мамандары лауазымдарының үлгілік біліктілік сипаттамаларын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2019 жылғы 21 тамыздағы № 307 бұйрығына өзгерістер енгізу туралы Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2025 жылғы 5 қыркүйектегі № 282 бұйрығы.
2-бөлім. Мамандар лауазымы
1-параграф. Агроном (санаты жоқ агроном)

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
орта білімнен кейінгі (қолданбалы бакалавриат)

Мамандық: Агрономия

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Жоғары білім (және/немесе бакалавр, магистратура, философия докторы РhD, бейіні бойынша доктор) өсімдік шаруашылығы және/немесе мал шаруашылығы және/немесе ветеринария бағыттары бойынша және кәсіптік қызмет бағыты бойынша жұмыс өтілі 3 жылдан кем емес немесе техникалық және кәсіптік (арнаулы орта, орта кәсіптік) агрономия мамандығы бойынша білімі жұмыс өтіліне талап қойылмайды.

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:


Кәсіптің басқа мүмкін атаулары:

3142-0-005 Агрохимик
3142-0-003 Өсімдіктерді қорғау жөніндегі агроном

Қызметтің негізгі мақсаты:

Көкөніс және жидек дақылдарын өсіруге топырақты дайындау, оларды өсіру, күтіп-баптау және өнімін жинау жөніндегі жұмыстарды ұйымдастыруды, олардың уақтылы орындалуын қамтамасыз етуді және бақылауды жүзеге асыру.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1.Жылыжайларда көкөніс және жидек дақылдарын өсіру кезінде көмекші жұмыстарды орындау.
2.Жылыжайларда көкөніс және жидек дақылдарын өсіру, күтіп-баптау, өнімін жинау, бастапқы өңдеу және өткізуге дайындау жұмыстарын ұйымдастыру.

Қосымша еңбек функциялары:


1-еңбек функциясы: Жылыжайларда көкөніс және жидек дақылдарын өсіру кезінде көмекші жұмыстарды орындау.

1-дағды:
Көкөніс және жидек дақылдарын өсіруге дайындық

Машықтар:
1.Құрал-саймандардың ақауларын анықтау.
2.Жабдық операторлары мен басқа да көмекші персонал арасында еңбек функцияларын бөлу.
3.Жұмыс ауысымына арналған жұмыстар көлемін анықтау.
4.Көмекші персоналды көкөніс және жидек өнімдерін жинау, іріктеу, сұрыптау және тазалау кезінде қол құралдары мен механикаландыру құралдарын қолдануға үйрету.
Білімдер:
1.Жылыжайдағы көкөніс және жидек шаруашылығында қолданылатын құрал-саймандардың мақсаты мен жинақталуын.
2.Жылыжайды дақыл айналымының басталуына дайындау тәсілдерін.
3.Топырақ қоспалары мен субстраттарды өңдеу және дайындау тәсілдерін.
4.Көкөніс және жидек дақылдарының тұқымын себу және көшеттерін отырғызу нормаларын.
5.Өсімдіктердің түрлік белгілерін.
6.Көкөніс және жидек дақылдарының шаруашылық (техникалық) пісу белгілерін.
7.Жылыжайда еңбекті қорғау қағидаларын.


Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді


2-дағды:
Жылыжайды көкөніс және жидек дақылдарын себуге немесе отырғызуға дайындау

Машықтар:
1.Жылыжайды себуге немесе отырғызуға дайындау кезінде, сондай-ақ топырақ қоспалары мен субстраттарды өңдеу сапасы мен мерзімдерін бақылау барысында жұмыс құралдары мен қосалқы құрылғыларды пайдалану.
2.Топырақ қоспалары мен субстраттарды дайындау бойынша орындалған жұмыстардың көлемін есептеу.
Білімдер:
1.Топырақ қоспаларын өңдеудің, субстраттарды дайындаудың және пайдаланудың негізгі тәсілдерін.
2.Топырақ қоспалары мен субстраттарды өңдеу сапасын бағалау әдістерін.
3.Топырақ қоспалары мен субстраттарды өңдеу сапасына қойылатын талаптарды.
4.Есептік құжаттаманы рәсімдеу қағидаларын.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-еңбек функциясы: Жылыжайларда көкөніс және жидек дақылдарын өсіру, күтіп-баптау, өнімін жинау, бастапқы өңдеу және өткізуге дайындау жұмыстарын ұйымдастыру

1-дағды:
Көкөніс және жидек дақылдарын себу, отырғызу және күтіп-баптау

Машықтар:
1.Көкөніс және жидек дақылдарын себу, отырғызу және күтіп-баптау жұмыстарын ұйымдастыру.
2.Орындалған жұмыстардың көлемін және тұқымдық әрі отырғызу материалының шығынын есептеу.
3.Көкөніс және жидек дақылдарын себу, отырғызу және күтіп-баптау жұмыстарының уақтылы әрі сапалы орындалуын бақылауды жүзеге асыру.
Білімдер:
1.Көкөніс және жидек дақылдарын себу және отырғызу технологияларын, оның ішінде инновациялық технологияларды.
2.Тұқымдық және отырғызу материалының сапасына қойылатын мемлекеттік стандарттардың талаптарын.
3.Көкөніс және жидек дақылдарын отырғызу, күтіп-баптау және жинау бойынша технологиялық талаптарды.
4.Көкөніс және жидек дақылдарын себу, отырғызу және күтіп-баптау жұмыстарын орындау кезінде еңбекті қорғау қағидаларын.
5.Көкөніс және жидек дақылдарын күтіп-баптау және жинау жұмыстарын орындауға қойылатын агротехникалық талаптарды.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Көкөніс және жидек дақылдарының өнімін жинау, оны бастапқы өңдеу және өткізуге дайындау

Машықтар:
1.Өнім жинау кезеңінде орындалған жұмыстардың көлемін есептеу.
2.Көкөніс және жидек дақылдарын жинау мерзімдерін анықтау.
3.Жинау жұмыстарының сапасы мен орындалған көлемін бақылау.
Білімдер:
1.Көкөніс және жидек дақылдарын жинау технологияларын (бірнеше рет жиналатын, бір реттік жиналатын және басқа да дақылдар).
2.Көкөніс және жидек дақылдарының техникалық және биологиялық пісу белгілерін.
Жиналған өнімді бастапқы өңдеу және өткізуге дайындау технологияларын.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Командада жұмыс істей білу
Дәлдік
Қарым-қатынас
Өз бетінше шешім қабылдай білу Орындаушылық
Міндеттеме

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1.КО ТР 021/2011 "Тамақ өнімдерінің қауіпсіздігі туралы".
2.КО ТР 022/2011 "Тамақ өнімдерінің таңбалануына қойылатын талаптар".
3.КО ТР 005/2011 "Қаптаманың қауіпсіздігі туралы".
4.МемСТ 1726–2019 "Жаңа піскен қызанақ. Техникалық шарттар".
5.МемСТ 33953–2016 "Бөлшек саудада өткізілетін жаңа піскен қияр. Техникалық шарттар".
6.МемСТ 34325–2017 "Жаңа піскен тәтті бұрыш. Техникалық шарттар".
7.МемСТ 33954–2016 "Жаңа піскен баялды. Техникалық шарттар".
8.МемСТ 33980–2016 "Органикалық өндіріс өнімі. Өндіру, қайта өңдеу, таңбалау және өткізу қағидалары".

СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ деңгейі:

Кәсіп атауы :

4

Гидропондық кәсіпорын жұмысшысы

6

Агроном

14. "Агрохимик (біліктілік деңгейі орташа)" кәсіп карточкасы:

Топ коды :

3142-0

Қызмет атауының коды:

3142-0-005

Кәсіп атауы :

Агрохимик (біліктілік деңгейі орташа)

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

5

СБШ бойынша қосалқы біліктілік деңгейі:


БТБА, БА және басқа да үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

"Ауыл шаруашылығы ұйымдарының басшылары мен мамандары лауазымдарының үлгілік біліктілік сипаттамаларын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2019 жылғы 21 тамыздағы № 307 бұйрығына өзгерістер енгізу туралы Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2025 жылғы 5 қыркүйектегі № 282 бұйрығы.
2-бөлім. Мамандар лауазымы
2-параграф. Агрохимик (санаты жоқ агрохимик:)

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
Орта білімнен кейінгі (қолданбалы бакалавриат)

Мамандық:
Агрохимия

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Жоғары білім (және/немесе бакалавр, магистратура, философия докторы РhD, бейіні бойынша доктор) өсімдік шаруашылығы және/немесе мал шаруашылығы және/немесе ветеринария бағыттары бойынша немесе техникалық және кәсіптік (арнаулы орта, орта кәсіптік) мамандықтар бойынша: және/немесе агрономия мамандығы бойынша жұмыс өтіліне талап қойылмайды.

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:


Кәсіптің басқа мүмкін атаулары:

3142-0-002 Бөлімше (бригада)агрономы
3142-0-003 Өсімдіктерді қорғау жөніндегі агроном

Қызметтің негізгі мақсаты:

Қорғалған топырақ жағдайында көкөніс және жидек дақылдарын өсіру кезінде сапалы өнім алу мақсатында топырақтың, субстраттың және қоректік ерітіндінің оңтайлы агрохимиялық жай-күйін, сондай-ақ көкөніс және жидек дақылдарының теңгерімді минералдық қоректенуін қамтамасыз ету.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1.Жылыжайларда көкөніс және жидек дақылдарын өсіру кезінде топыраққа, субстратқа, қоректік ерітіндіге және өсімдіктерге агрохимиялық бақылау жүргізу.
2.Жылыжайларда көкөніс және жидек дақылдарына тыңайтқыштарды енгізуді ұйымдастыру және минералдық қоректенуін реттеу.

Қосымша еңбек функциялары:


1-еңбек функциясы: Жылыжайларда көкөніс және жидек дақылдарын өсіру кезінде топыраққа, субстратқа, қоректік ерітіндіге және өсімдіктерге агрохимиялық бақылау жүргізу

1-дағды:
Агрохимиялық жабдықтар мен реактивтерді дайындау және агрохимиялық талдаулар жүргізу

Машықтар:
1.Агрохимиялық талдау жүргізу үшін өсімдік, топырақ, субстрат, қоректік ерітінді және басқа да материалдардың сынамаларын іріктеу.
2.Топырақтың, субстраттың және қоректік ерітіндінің агрохимиялық көрсеткіштерін анықтаудың стандартты әдістерін пайдалану.
3.Топырақтың, субстраттың, қоректік ерітіндінің және өсімдік материалының агрохимиялық талдауларын жүргізу.
4.Агрохимиялық талдау жүргізудің заманауи әдістерін қолдану.
5.Макро-, мезо- және микроэлементтерді енгізу нормаларын есептеу.
6.Өсірілетін дақылдардың қажеттіліктерін ескере отырып, минералдық тыңайтқыштардың құрамын таңдау.
7.Суару және фертигация жүйелерін баптау.
Білімдер:
1.Топырақтың, субстраттың, қоректік ерітіндінің және өсімдік материалының агрохимиялық талдауларының түрлерін.
2.Агрохимиялық талдау жүргізуге арналған сынамаларды іріктеу, дайындау және сақтау тәсілдерін.
3.Минералдық және органикалық тыңайтқыштардың түрлері мен қасиеттерін.
4.Минералдық және органикалық тыңайтқыштарды енгізу технологияларын.
5.Қорғалған топырақта көкөніс және жидек дақылдарын өсіру кезінде тыңайтқыштарды енгізу нормалары мен мерзімдерін.
6.Агрохимиялық талдау жүргізуге қойылатын талаптарды.
7.Агрохимиялық жұмыстарды орындау кезіндегі еңбекті қорғау, өрт және экологиялық қауіпсіздік қағидаларын.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Агрохимиялық зерттеулер нәтижелерін талдау және өсімдіктердің минералдық қоректенуі бойынша ұсынымдар әзірлеу

Машықтар:
1.Топырақтың, субстраттың, қоректік ерітіндінің және өсімдіктердің агрохимиялық зерттеулерінің нәтижелерін талдау.
2.Өсімдіктердің макро-, мезо- және микроэлементтермен қамтамасыз етілуін анықтау.
3.Тыңайтқыштарды енгізудің оңтайлы нормаларын есептеу.
4.Тыңайтқыштарды енгізу мерзімдері мен тәсілдерін анықтау.
5.Өсімдіктердің минералдық қоректенуін реттеу бойынша ұсынымдар әзірлеу.
6.Тыңайтқыштарды енгізу жөніндегі ұсынымдардың орындалуын бақылау.
Білімдер:
1.Жылыжайларда көкөніс және жидек дақылдарын өсіруде қолданылатын минералдық және органикалық тыңайтқыштардың түрлерін.
2.Өсімдіктердің минералдық қоректенуін реттеу технологияларын.
3.Минералдық қоректену элементтерінің жетіспеушілігі мен артықтығын диагностикалау тәсілдерін.
4.Өсімдіктердің минералдық қоректенуін түзету қағидаларын.
5.Агрохимиялық талдау нәтижелерін ресімдеуге қойылатын нормативтік-техникалық құжаттама талаптарын.
6.Тыңайтқыштарды қолдану жөніндегі ұсынымдарды әзірлеу қағидаттарын.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-еңбек функциясы: Жылыжайларда көкөніс және жидек дақылдарына тыңайтқыштарды енгізуді ұйымдастыру және минералдық қоректенуін реттеу

1-дағды:
Өсімдіктердің минералдық қоректену элементтерімен қамтамасыз етілуін диагностикалау

Машықтар:
1.Өсімдіктердің сыртқы белгілері бойынша минералдық қоректену элементтерінің жетіспеушілігін немесе артықтығын анықтау.
2.Агрохимиялық талдау нәтижелері бойынша өсімдіктердің минералдық қоректену элементтерімен қамтамасыз етілуін бағалау.
3.Өсімдіктердің макро-, мезо- және микроэлементтерге қажеттілігін анықтау.
4.Минералдық тыңайтқыштарды сатып алуға өтінімдер дайындау.
5.Минералдық қоректену элементтерінің тапшылығын немесе артықтығын жою жөніндегі іс-шараларды әзірлеу.
6.Өсімдіктердің минералдық қоректенуін түзету бойынша іс-шаралардың орындалуын бақылау.
Білімдер:
1.Өсімдіктердегі минералдық қоректену элементтері тапшылығы мен артықтығы белгілерінің түрлерін.
2.Өсімдіктердің минералдық қоректену элементтерімен қамтамасыз етілуін диагностикалау тәсілдерін.
3.Көкөніс және жидек дақылдарының минералдық қоректену элементтерімен қамтамасыз етілу нормаларын.
4.Агрохимиялық талдау нәтижелері бойынша құжаттаманы ресімдеу тәртібін.
5.Өсімдіктердің минералдық қоректенуін реттеу жұмыстарын ұйымдастыруға қойылатын талаптарды.
6.Минералдық тыңайтқыштармен жұмыс істеу кезіндегі еңбекті қорғау, өрт және экологиялық қауіпсіздік қағидаларын.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Минералдық және органикалық тыңайтқыштарды дайындау және қолдану

Машықтар:
1.Минералдық және органикалық тыңайтқыштарды қолдануға дайындау.
2.Минералдық және органикалық тыңайтқыштарды технологиялық талаптарға сәйкес қолдану.
3.Өсімдіктердің өсуі мен даму кезеңдерін ескере отырып, тыңайтқыштарды енгізу мерзімдері мен тәсілдерін анықтау.
4.Тыңайтқыштарды енгізу нормаларының сақталуын бақылау.
5.Агрохимиялық талдау жүргізу үшін топырақтың, субстраттың, қоректік ерітіндінің және өсімдіктердің сынамаларын іріктеуді ұйымдастыру.
6.Тыңайтқыштарды енгізу бойынша орындалған жұмыстардың есебін жүргізу.
Білімдер:
1.Қорғалған топырақта қолданылатын минералдық және органикалық тыңайтқыштардың түрлерін.
2.Минералдық және органикалық тыңайтқыштарды дайындау және енгізу технологияларын.
3.Өсімдіктердің өсуі мен даму кезеңдеріне байланысты тыңайтқыштарды қолдану тәсілдерін.
4.Вегетациялық кезең ішінде топырақтан, субстраттан, қоректік ерітіндіден және өсімдіктерден сынама алу мерзімділігін.
5.Агрохимиялық бақылауды жүргізуге қойылатын нормативтік-техникалық құжаттама талаптарын.
6.Тыңайтқыштарды дайындау және енгізу жабдықтарын пайдалану қағидаларын.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Орындаушылық
Дәлдік
Өз бетінше шешім қабылдай білу
Қарым-қатынас

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1.КО ТР 021/2011 "Тамақ өнімдерінің қауіпсіздігі туралы".
2.КО ТР 022/2011 "Тамақ өнімдерінің таңбалануына қойылатын талаптар".
3.КО ТР 005/2011 "Қаптаманың қауіпсіздігі туралы".
4.МемСТ 1726–2019 "Жаңа піскен қызанақ. Техникалық шарттар".
5.МемСТ 33953–2016 "Бөлшек саудада өткізілетін жаңа піскен қияр. Техникалық шарттар".
6.МемСТ 34325–2017 "Жаңа піскен тәтті бұрыш. Техникалық шарттар".
7.МемСТ 33954–2016 "Жаңа піскен баялды. Техникалық шарттар".
8.МемСТ 33980–2016 "Органикалық өндіріс өнімі. Өндіру, қайта өңдеу, таңбалау және өткізу қағидалары".

СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ деңгейі:

Кәсіп атауы :

4

Өсімдіктерді қорғау жөніндегі жұмысшы

6

Агроном

15. "Агроном" кәсіп карточкасы:

Топ коды :

2132-1

Қызмет атауының коды:

2132-1-001

Кәсіп атауы :

Агроном

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

6

СБШ бойынша қосалқы біліктілік деңгейі:


БТБА, БА және басқа да үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

"Ауыл шаруашылығы ұйымдарының басшылары мен мамандары лауазымдарының үлгілік біліктілік сипаттамаларын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2019 жылғы 21 тамыздағы № 307 бұйрығына өзгерістер енгізу туралы Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2025 жылғы 5 қыркүйектегі № 282 бұйрығы.
2-бөлім. Мамандар лауазымы
1-параграф. Агроном

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық: Агрономия

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

І санатты агроном: жоғары білім (және/немесе бакалавр, магистратура, философия докторы РhD, бейіні бойынша доктор) өсімдік шаруашылығы және/немесе мал шаруашылығы және/немесе ветеринария бағыттары бойынша және ІІ лауазымдағы агроном лауазымында жұмыс өтілі 3 жылдан кем емес;
ІІ санатты агроном: жоғары білім (және/немесе бакалавр, магистратура, философия докторы РhD, бейіні бойынша доктор) өсімдік шаруашылығы және/немесе мал шаруашылығы және/немесе ветеринария бағыттары бойынша және кәсіптік қызмет бағыты бойынша жұмыс өтілі 3 жылдан кем емес немесе техникалық және кәсіптік (арнаулы орта, орта кәсіптік) (агрономия) мамандығы бойынша білімі және агроном лауазымында жұмыс өтілі 5 жылдан кем емес;
Санаты жоқ агроном: жоғары білім (және/немесе бакалавр, магистратура, философия докторы РhD, бейіні бойынша доктор) өсімдік шаруашылығы және/немесе мал шаруашылығы және/немесе ветеринария бағыттары бойынша және кәсіптік қызмет бағыты бойынша жұмыс өтілі 3 жылдан кем емес немесе техникалық және кәсіптік (арнаулы орта, орта кәсіптік) агрономия мамандығы бойынша білімі жұмыс өтіліне талап қойылмайды.

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:


Кәсіптің басқа мүмкін атаулары:

2132-1-002 Тұқым шаруашылығы жөніндегі агроном 2132-1-006 Агроном-жүзім өсіруші

Қызметтің негізгі мақсаты:

Қорғалған топырақта көкөніс және жидек өнімін өндіруді ұйымдастыру, өсірудің технологиялық процестерінің орындалуын және бақылауын қамтамасыз ету, сондай-ақ жоғары сапалы өнім алу мақсатында заманауи технологиялар мен инновациялық әдістерді енгізу.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1.Жылыжайда көкөніс және жидек өнімін өндіруді ұйымдастыру.
2.Маусымнан тыс өндірілетін өнімді өсіру және бастапқы өңдеу жөніндегі іс-шараларды жүргізу.
3.Қорғалған топырақта көкөніс және жидек дақылдарын өсірудің инновациялық технологияларын енгізу.

Қосымша еңбек функциялары:


1-еңбек функциясы: Жылыжайда көкөніс және жидек өнімін өндіруді ұйымдастыру

1-дағды:
Жылыжайда көкөніс және жидек өнімін өндіруді жоспарлау

Машықтар:
1.Қорғалған топырақ құрылыстары үшін дақыл айналымының схемаларын әзірлеу.
2.Тұқымдық және отырғызу материалына, ауыл шаруашылығы техникасына, еңбек ресурстарына, тыңайтқыштарға, өсімдіктерді қорғау құралдарына және суару суына қажеттілікті есептеу.
3.Көкөніс және жидек өнімін өндіру көлемін жоспарлау.
4.Материалдық-техникалық ресурстарға қажеттілікті анықтау.
5.Өндірістік жоспардың орындалуын ұйымдастыру.
6.Орындалған технологиялық жұмыстардың сапасын бағалау.
Білімдер:
1.Көкөніс және жидек дақылдарының биологиялық ерекшеліктерін.
2.Қорғалған топырақта көкөніс және жидек дақылдарын өсіру технологияларын.
3.Дақыл айналымын құру қағидаттарын.
4.Көкөніс және жидек өнімін өндіруді жоспарлау әдістерін.
5.Көкөніс және жидек дақылдарын өсірудің технологиялық процестерін ұйымдастыруға қойылатын талаптарды.
6.Материалдық-техникалық ресурстар шығысының нормаларын.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

-

2-дағды:
Көкөніс және жидек дақылдарының түрлерін, сорттары мен будандарына іріктеу жүргізу

Машықтар:
1.Топырақ-климат жағдайлары мен жылыжай ерекшеліктерін ескере отырып, көкөніс және жидек дақылдарының түрлерін, сорттары мен будандарына іріктеу жүргізу.
2.Қазақстан Республикасында пайдалануға рұқсат етілген сорттар мен будандарды таңдауды негіздеу.
3.Сорттар мен будандардың өсіру технологиясына сәйкестігін анықтау.
4.Өндірістік міндеттерге сәйкес өсірілетін дақылдардың ассортиментін қалыптастыру.
5.Дақыл айналымында дақылдарды орналастыруды жоспарлау.
Білімдер:
1.Қорғалған топырақта өсірілетін көкөніс және жидек дақылдарының түрлерін.
2.Көкөніс және жидек дақылдарының сорттары мен будандарының сипаттамаларын.
3.Әртүрлі өсіру технологияларына арналған сорттар мен будандарды іріктеуге қойылатын талаптарды.
4.Көкөніс және жидек дақылдарын өсіруге әсер ететін климаттық факторларды.
5.Қазақстан Республикасында пайдалануға рұқсат етілген өсімдік сорттары мен будандарының мемлекеттік тізілімін.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

3-дағды:
Көкөніс және жидек өнімін өсірудің технологиялық процесін ұйымдастыру

Машықтар:
1.Көкөніс және жидек дақылдарын өсірудің технологиялық карталарын әзірлеу.
2.Технологиялық операцияларды орындаудың жұмыс жоспарларын әзірлеу.
3.Көкөніс және жидек дақылдарын өсірудің технологиялық процестерінің орындалуын ұйымдастыру.
4.Технологиялық регламенттердің сақталуын бақылау.
5.Өндірістік құжаттаманы жүргізуді ұйымдастыру.
6.Өндірістік қызмет нәтижелерін талдау.
7.Технологиялық жұмыстардың орындалу сапасын бағалау.
Білімдер:
1.Қорғалған топырақта көкөніс және жидек дақылдарын өсіру технологияларын.
2.Көкөніс және жидек дақылдарын өсірудің инновациялық әдістерін.
3.Көкөніс және жидек дақылдарының микроклимат жағдайларына қойылатын талаптарын.
4.Өндірістік құжаттаманы жүргізу тәртібін.
5.Технологиялық процестердің сапасын бақылау әдістерін.
6.Еңбекті қорғау, өрт және экологиялық қауіпсіздік талаптарын.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-еңбек функциясы: Маусымнан тыс өндірілетін өнімді өсіру және бастапқы өңдеу жөніндегі іс-шараларды жүргізу

1-дағды:
Көкөніс және жидек өнімін өсіру бойынша технологиялық іс-шаралардың орындалуын ұйымдастыру

Машықтар:
1.Көкөніс және жидек дақылдарын өсіру бойынша технологиялық операциялардың орындалуын ұйымдастыру.
2.Көкөніс және жидек дақылдарын өсіру кезінде технологиялық регламенттердің сақталуын бақылау.
3.Егістердің (отырғызулардың) фитосанитариялық жай-күйін талдау.
4.Өсімдіктерді зиянкестерден, аурулардан және арамшөптерден қорғау жөніндегі іс-шараларды ұйымдастыру.
5.Микроклимат параметрлерінің, суару режимінің және өсімдіктердің минералдық қоректенуінің сақталуын бақылау.
6.Технологиялық операциялардың орындалу сапасын бағалау.
Білімдер:
1.Қорғалған топырақта көкөніс және жидек дақылдарын өсіру технологияларын.
2.Көкөніс және жидек дақылдарын өсіру кезіндегі технологиялық операцияларға қойылатын талаптарды.
3.Жылыжайдағы микроклиматты реттеу тәсілдерін.
4.Фитосанитариялық мониторинг әдістерін.
5.Көкөніс және жидек дақылдарының зиянкестері, аурулары және арамшөптерінің түрлерін.
6.Өсімдіктерді қорғау құралдарын қолдану қағидаларын.
7.Еңбекті қорғау, өрт және экологиялық қауіпсіздік талаптарын.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Көкөніс және жидек өнімін бастапқы өңдеуді және өткізуге дайындауды ұйымдастыру

Машықтар:
1.Көкөніс және жидек дақылдарының өнімін жинауды ұйымдастыру.
2.Өнім жинаудың оңтайлы мерзімдерін анықтау.
3.Өнім жинау сапасын бақылау.
4.Өнімді сұрыптауды, тазалауды, буып-түюді және таңбалауды ұйымдастыру.
5.Өнімді сақтау және тасымалдау талаптарының сақталуын бақылау.
6.Жиналған өнімнің есебін жүргізу.
Білімдер:
1.Көкөніс және жидек дақылдарын жинау технологияларын.
2.Көкөніс және жидек өнімінің сапасына қойылатын талаптарды.
3.Көкөніс және жидек өнімін бастапқы өңдеу тәсілдерін.
4.Өнімді сұрыптау, буып-түю, таңбалау және сақтау қағидаларын.
5.Өндірілген өнімді есепке алу тәртібін.
6.Көкөніс және жидек өнімінің сапасы мен қауіпсіздігіне қойылатын нормативтік құжаттардың талаптарын.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

3-еңбек функциясы: Қорғалған топырақта көкөніс және жидек дақылдарын өсірудің инновациялық технологияларын енгізу

1-дағды:
Көкөніс және жидек дақылдарын өсірудің инновациялық технологияларын енгізуді ұйымдастыру

Машықтар:
1.Көкөніс және жидек дақылдарын өсірудің заманауи технологияларын талдау.
2.Қорғалған топырақ жағдайында жаңа технологияларды қолданудың тиімділігін бағалау.
3.Инновациялық технологияларды енгізуді ұйымдастыру.
4.Жаңа технологияларды енгізу кезінде технологиялық талаптардың сақталуын бақылау.
5.Инновациялық технологияларды қолдану нәтижелерін бағалау.
6.Технологиялық процестерді жетілдіру бойынша ұсыныстар дайындау.
Білімдер:
1.Қорғалған топырақта көкөніс және жидек дақылдарын өсіру технологияларын.
2.Көкөніс және жидек дақылдарын өсірудің инновациялық әдістерін.
3.Технологиялық процестердің тиімділігін бағалау тәсілдерін.
4.Жаңа технологияларды енгізуге қойылатын талаптарды.
5.Өндірістік сынақтарды ұйымдастыру тәртібін.
6.Инновациялық технологияларды енгізу бойынша құжаттаманы жүргізу қағидаларын.


Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Жаңа сорттарды, будандарды және өсіру технологияларын өндірістік сынақтан өткізу

Машықтар:
1.Көкөніс және жидек дақылдарының жаңа сорттары мен будандарына өндірістік сынақтар ұйымдастыру.
2.Жаңа сорттарды, будандарды және өсіру технологияларын қолданудың тиімділігін анықтау.
3.Өсірілетін дақылдардың биологиялық және шаруашылық өнімділігін бағалау.
4.Өндірістік сынақтардың нәтижелерін талдау.
5.Болашағы бар сорттарды, будандарды және өсіру технологияларын енгізу бойынша ұсынымдар әзірлеу.
6.Өндірістік сынақтардың нәтижелерін ресімдеу.
Білімдер:
1.Көкөніс және жидек дақылдарының перспективалы сорттары мен будандарының түрлерін.
2.Өнімділік пен өнім сапасын бағалау әдістерін.
3.Өндірістік сынақтарды ұйымдастыру қағидаттарын.
4.Сортсынақтарды және технологияларды өндірістік бағалауды жүргізуге қойылатын талаптарды.
5.Өндірістік сынақтардың нәтижелерін ресімдеу тәртібін.
6.Жаңа сорттарды, будандарды және өсіру технологияларын енгізу тиімділігін бағалау өлшемшарттарын.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жауапкершілік
Командада жұмыс істей білу
Дәлдік
Ұйымдастырушылық қабілеттер.
Өз бетінше шешім қабылдай білу. Қарым-қатынас

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1.КО ТР 021/2011 "Тамақ өнімдерінің қауіпсіздігі туралы".
2.КО ТР 022/2011 "Тамақ өнімдерінің таңбалануына қойылатын талаптар".
3.КО ТР 005/2011 "Қаптаманың қауіпсіздігі туралы".
4.МемСТ 1726–2019 "Жаңа піскен қызанақ. Техникалық шарттар".
5.МемСТ 33953–2016 "Бөлшек саудада өткізілетін жаңа піскен қияр. Техникалық шарттар".
6.МемСТ 34325–2017 "Жаңа піскен тәтті бұрыш. Техникалық шарттар".
7.МемСТ 33954–2016 "Жаңа піскен баялды. Техникалық шарттар".
8.МемСТ 33980–2016 "Органикалық өндіріс өнімі. Өндіру, қайта өңдеу, таңбалау және өткізу қағидалары".

СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ деңгейі:

Кәсіп атауы :

5

Бөлімшенің (бригаданың, ауыл шаруашылығы учаскесінің, ферманың, цехтың) агрономы (біліктілігі орташа)

7

Басқарма бастығы (ауыл шаруашылығында)

16. "Бас агроном" кәсіп карточкасы:

Топ коды :

1310-1

Қызмет атауының коды:

1310-1-001

Кәсіп атауы :

Бас агроном

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

8

СБШ бойынша қосалқы біліктілік деңгейі:


БТБА, БА және басқа да үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

"Ауыл шаруашылығы ұйымдарының басшылары мен мамандары лауазымдарының үлгілік біліктілік сипаттамаларын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2019 жылғы 21 тамыздағы № 307 бұйрығына өзгерістер енгізу туралы Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2025 жылғы 5 қыркүйектегі № 282 бұйрығы.
2-тарау. Ауыл және балық шаруашылығы саласындағы басшылар мен мамандар лауазымдарының үлгілік біліктілік сипаттамалары
1-бөлім. Басшылардың лауазымдары
6-параграф. Бас агроном

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
жоғары оқу орнынан кейінгі білім (PhD докторантура, PhD дәрежесі, осы саладағы PhD дәрежесі, ғылым кандидаты, ғылым докторы)

Мамандық:
-

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Жоғары білім (және/немесе бакалавр, магистратура, философия докторы PhD, бейіні бойынша доктор) өсімдік шаруашылығы және/немесе мал шаруашылығы және/немесе ветеринария бағыттары бойынша және кәсіптік қызмет бағыты бойынша жұмыс өтілі 5 жылдан кем емес.

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:


Кәсіптің басқа мүмкін атаулары:

2132-1-001 Агроном
2132-2-001 Қауын өсіруші
2132-2-004 Көкөніс өсіруші

Қызметтің негізгі мақсаты:

Қорғалған топырақта көкөніс және жидек өнімдерін өндіруді ұйымдастыру, басқару және бақылау, дақылдарды өсірудің технологиялық процестерінің сақталуын қамтамасыз ету, заманауи технологиялар мен инновациялық әдістерді енгізу арқылы жоғары сапалы әрі экономикалық тұрғыдан тиімді өнім алуды қамтамасыз ету.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1.Қорғалған топырақта көкөніс және жидек өнімін өндіруді ұйымдастыру.
2.Қорғалған топырақта көкөніс және жидек дақылдарын өсірудің заманауи технологияларын енгізуді ұйымдастыру және бақылау.

Қосымша еңбек функциялары:


1-еңбек функциясы: Қорғалған топырақта көкөніс және жидек өнімін өндіруді ұйымдастыру

1-дағды:
Көкөніс және жидек дақылдарын өсірудің технологиялық процестеріне басшылық жасау

Машықтар:
1.Қорғалған топырақта көкөніс және жидек дақылдарын өсірудің технологиялық процестерінің орындалуын ұйымдастыру.
2.Көкөніс және жидек дақылдарын олардың биологиялық ерекшеліктерін ескере отырып өсірудің технологиялық карталарын әзірлеу.
3.Көкөніс және жидек дақылдарын өсірудің заманауи технологияларын қолдануды ұйымдастыру.
4.Өндірістік процестің барлық кезеңдерінде технологиялық регламенттердің сақталуын бақылау.
5.Технологиялық жұмыстардың орындалу сапасын бағалау.
6.Материалдық-техникалық және еңбек ресурстарын тиімді пайдалануды ұйымдастыру.
Білімдер:
1.Қорғалған топырақта көкөніс және жидек дақылдарын өсіру технологиялары.
2.Көкөніс және жидек дақылдарының биологиялық ерекшеліктері.
3.Көкөніс және жидек дақылдарын өсірудің инновациялық әдістері.
4.Өсірудің технологиялық процестерін ұйымдастыруға қойылатын талаптар.
5.Технологиялық процестердің сапасын бақылау әдістері.
6.Еңбекті қорғау, өрт және экологиялық қауіпсіздік талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Көкөніс және жидек дақылдарын өсіру кезіндегі агротехникалық іс-шараларды жоспарлау

Машықтар:
1.Көкөніс және жидек дақылдарын өсіру бойынша агротехникалық іс-шараларды жоспарлау.
2.Өсіру технологиялары мен өндірістік көрсеткіштерді ескере отырып өндірістік жоспарларды әзірлеу.
3.Тұқымдық және отырғызу материалдарына, тыңайтқыштарға, өсімдіктерді қорғау құралдарына, жабдықтарға және еңбек ресурстарына қажеттілікті айқындау.
4.Агротехникалық іс-шаралардың орындалуын ұйымдастыру.
5.Агротехникалық жұмыстардың белгіленген мерзімде орындалуын бақылау.
6.Жүргізілген агротехникалық іс-шаралардың тиімділігін талдау.
Білімдер:
1.Агротехникалық іс-шараларды жоспарлау қағидаттары.
2.Көкөніс және жидек дақылдарын өсіру технологиялары.
3.Агротехникалық тәсілдердің өсімдіктердің өсуіне, дамуына және өнімділігіне әсері.
4.Тұқымдық материалдың, тыңайтқыштардың, өсімдіктерді қорғау құралдарының және басқа да материалдық-техникалық ресурстардың шығыс нормалары.
5.Көкөніс және жидек өнімдерінің сапасына қойылатын мемлекеттік стандарттардың талаптары.
6.Өнімді жинау, сақтау, тасымалдау және өткізу кезінде шығындарды азайту тәсілдері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Еңбек функциясы 2:
Қорғалған топырақта көкөніс және жидек дақылдарын өсірудің заманауи технологияларын енгізуді ұйымдастыру және бақылау

1-дағды:
Көкөніс және жидек дақылдарын өсірудің заманауи технологияларын енгізуді ұйымдастыру

Машықтар:
1.Көкөніс және жидек дақылдарын өсірудің заманауи технологияларын талдау.
2.Өндірістік процеске заманауи технологияларды енгізуді жоспарлау.
3.Көкөніс және жидек дақылдарын өсірудің инновациялық технологияларын енгізуді ұйымдастыру.
4.Жаңа технологияларды енгізу кезінде жұмыскерлердің қызметін үйлестіру.
5.Жаңа технологияларды енгізу барысында технологиялық талаптардың сақталуын бақылау.
6.Заманауи технологияларды енгізудің тиімділігін бағалау.
Білімдер:
1.Қорғалған топырақта көкөніс және жидек дақылдарын өсіру технологиялары.
2.Көкөніс және жидек дақылдарын өсірудің инновациялық әдістері.
3.Технологиялық процестерді ұйымдастыру қағидаттары.
4.Жаңа технологияларды өндіріске енгізу тәртібі.
5.Технологиялық процестердің тиімділігін бағалау әдістері.
6.Өндірістік қызметті ұйымдастыруға қойылатын талаптар.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Инновациялық технологияларды қолданудың тиімділігін бақылау және өндірістік процестерді жетілдіру

Машықтар:
1.Қолданылатын технологиялардың тиімділігіне өндірістік бағалау жүргізуді ұйымдастыру.
2.Инновациялық технологияларды енгізу нәтижелерін талдау.
3.Технологиялық процестерді жетілдіру жөнінде ұсыныстар әзірлеу.
4.Өнімділік пен өнім сапасын арттыруға бағытталған іс-шаралардың орындалуын бақылау.
5.Жылыжай өндірісін дамытудың перспективалық жоспарларын әзірлеуді ұйымдастыру.
6.Материалдық-техникалық және еңбек ресурстарын пайдалану тиімділігін бағалау.
Білімдер:
1.Көкөніс және жидек өнімдерінің өнімділігі мен сапасын арттыру тәсілдері.
2.Өндірістік процестердің тиімділігін бағалау әдістері.
3.Өндірісті жоспарлауды ұйымдастыру қағидаттары.
4.Жылыжай өндірісін дамыту бағдарламаларын әзірлеуге қойылатын талаптар.
5.Өндірістік талдау жүргізу және қызмет нәтижелерін бағалау тәртібі.
6.Инновациялық технологияларды енгізу тиімділігін бағалау критерийлері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жауапкершілік
Командада жұмыс істей білу
Дәлдік
Ұйымдастырушылық қабілеттер Масштабты ойлау
Жетекшілік ету қабілеті Талапшылдық
Өз бетінше шешім қабылдай білу Қарым-қатынас

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1.КО ТР 021/2011 "Тамақ өнімдерінің қауіпсіздігі туралы".
2.КО ТР 022/2011 "Тамақ өнімдерінің таңбалануына қойылатын талаптар".
3.КО ТР 005/2011 "Қаптаманың қауіпсіздігі туралы".
4.МемСТ 1726–2019 "Жаңа піскен қызанақ. Техникалық шарттар".
5.МемСТ 33953–2016 "Бөлшек саудада өткізілетін жаңа піскен қияр. Техникалық шарттар".
6.МемСТ 34325–2017 "Жаңа піскен тәтті бұрыш. Техникалық шарттар".
7.МемСТ 33954–2016 "Жаңа піскен баялды. Техникалық шарттар".
8.МемСТ 33980–2016 "Органикалық өндіріс өнімі. Өндіру, қайта өңдеу, таңбалау және өткізу қағидалары".

СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ деңгейі:

Кәсіп атауы :

7

Басқарма бастығы (ауыл шаруашылығында)

4-тарау. Кәсіптік стандарттың техникалық деректері

      17. Мемлекеттік органның атауы: Қазакстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі.

      Жоба жетекшісі: Б.Қ. Насырханова E-mail: b.nasyrhanova@nasec.kz, ұялы тел: +7 (771) 375 80 45.

      18. Әзірлеуге қатысқан ұйымдар (кәсіпорындар): Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігінің "Ұлттық аграрлық ғылыми-білім беру орталығы" коммерциялық емес акционерлік қоғамы.

      19. Авторы: Г.Б. Джұмаділова – Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы ғылымдарының магистрі, "Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университеті" КеАҚ-ның аға оқытушысы.

      Техникалық көмек көрсетуші: М.Б. Кенжеғұлова, ұялы тел.: +7 (775) 603 30 97, E-mail: m.kenzhegulova@nasec.kz

      20. Кәсіптік біліктілік жөніндегі салалық кеңес: 2026 жылғы 5 мамырдағы № 176 бұйрық.

      21. Кәсіптік біліктілік жөніндегі ұлттық орган:

      22. Қазақстан Республикасының "Атамекен" ұлттық кәсіпкерлер палатасы: 2026 ж. 20.04.№582.

      23. Нұсқа нөмірі және шығарылған жылы: 2

      24. Болжамды қайта қарау күні: 2029 жылғы 26 қазан.

  2026 жылғы 8 қазандағы
№ 355 бұйрығына 3 - қосымша

"Жүзім шаруашылығы" кәсіптік стандарты

1-тарау. Жалпы ережелер

      1. Кәсіптік стандарттың қолдану аясы: "Жүзім шаруашылығы" кәсіптік стандарты "Кәсіптік біліктілік туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 5-бабына сәйкес әзірленген.

      Кәсіптік стандарт жұмыскерлердің кәсіптік қызметтің белгілі бір түрін жүзеге асыруы, оның ішінде белгілі бір еңбек функцияларын орындауы үшін қажетті, сондай-ақ жоғары, жоғары оқу орнынан кейінгі, техникалық және кәсіптік білім беру ұйымдарының білім беру бағдарламаларын әзірлеуде біліктілік деңгейлерін айқындауға арналған.

      2. Осы кәсіптік стандартта мынадай терминдер мен анықтамалар қолданылады:

      1) жүзім шаруашылығы – халықты жаңа піскен және кептірілген жүзіммен қамтамасыз етуге, сондай-ақ қайта өңдеу өнеркәсібін шикізатпен қамтамасыз етуге арналған асханалық және техникалық жүзім сұрыптарын өсіруге бағытталған агроөнеркәсіптік кешеннің саласы;

      2) ампелография – жүзімнің түрлері мен сұрыптарын, олардың шығу тегін, қасиеттерін, жіктелуін және табиғи факторлар мен адам қызметінің әсерінен өзгеру заңдылықтарын зерттейтін ғылым;

      3) дефолиация – негізінен дефолианттарды қолдану арқылы жүзім өсімдігінің жапырақтарын жасанды түрде жою процесі;

      4) тілмелеу – қосалқы тамырлардың түзілуін ынталандыру мақсатында қалемшенің төменгі бөлігінің қабығына бойлай тіліктер салу;

      5) катаровка – терең тамыр жүйесінің дамуын ынталандыру мақсатында телінген және өз тамырындағы жүзім бұталарының үстіңгі тамырларын, сондай-ақ телінген қалемшелер мен көшеттердің теліндісіндегі тамырларын алып тастау;

      6) қалемшелерді кильчевалау – тамырлардың түзілуін ынталандыру және бүршіктердің ашылуын баяулату мақсатында қалемшенің төменгі бөлігіне жоғары температураның (24–26 °С), ал жоғарғы бөлігіне төмен температураның (16–18 °С) әсер етуі арқылы жүргізілетін отырғызу алдындағы дайындау;

      7) бұтаның жүктемесі – бір жүзім бұтасына келетін көзшелердің, өркендердің, гүлшоғырлардың немесе шоқтардың саны;

      8) жүзім шырынының жүруі ("жүзімнің жылауы") – тамыр жүйесінен өсімдіктің жер үсті бөлігіне қарай шырынның жоғары қозғалуымен сипатталатын жүзім өсімдігінің жылдық даму циклінің алғашқы кезеңі;

      9) асханалық жүзім сұрыптары – жаңа күйінде тұтынуға, ұзақ сақтауға және кептірілген жүзім (мейіз, кишмиш) өндіруге арналған жүзім сұрыптары;

      10) техникалық жүзім сұрыптары– шарап өнімдерін, шырындарды және өзге де қайта өңделген өнімдерді өндіруге арналған жүзім сұрыптары;

      11) әмбебап жүзім сұрыптары – жаңа күйінде тұтынуға да, қайта өңдеуге де арналған жүзім сұрыптары;

      12) өркенді шырпу – белсенді өсу кезеңінде өркеннің өсу нүктесін алып тастау;

      13) жүзімді сирету – шоқтардың жарықтануын жақсарту және өнімді қалыпқа келтіру мақсатында жапырақтардың, гүлшоғырлардың немесе шоқтардың бір бөлігін алып тастау;

      14) шеканка – өсіп тұрған өркендердің жоғарғы бөлігін алып тастау;

      15) өгей өркендерді алу (пасынкалау) – жүзім өсімдігінің өсуі мен дамуын реттеу мақсатында өгей өркендерді (екінші реттік өркендерді) толық немесе ішінара алып тастау (қысқарту);

      16) плантаж – топырақты кемінде 50 сантиметр тереңдікте қопсытуды, ұсақтауды және оның қабаттарын орын ауыстыруды көздейтін отырғызу алдындағы топырақ өңдеу;

      17) байлау – жүзім бұталарын немесе олардың жекелеген бөліктерін шпалераға немесе өзге де тіректерге бекіту, оның ішінде өсіп тұрған өркендерді жасыл байлау және кесуден кейін өткен жылғы өркендерді, жеңдерді немесе діңді құрғақ байлау;

      18) окулировка – жаз мезгілінде бір бүршікпен орындалатын жүзімді телу тәсілі;

      19) информалды білім беру – білім беру ұйымдарынан тыс күнделікті қызмет барысында алынатын және оқу нәтижелерін растайтын құжат бермейтін білім беру түрі;

      20) формалды емес білім беру – оқыту орны, мерзімдері мен нысаны ескерілмей, білім беру қызметтерін ұсынатын ұйымдар жоспарланған, ұйымдастырған және жүзеге асыратын және оқыту нәтижелерін растаушы құжат беріле отырып жүргізілетін білім беру түрі;

      21) кәсіптік кіші топ – еңбек функцияларының тұтас жиынтығымен қалыптастырылған және олардың құзыреттерін орындау үшін қажетті саланың кәсіптік тобының бір бөлігі;

      22) кәсіптік топ – ортақ интеграциялық негізі бар және оларды орындау үшін еңбек функциялары мен құзыреттерінің ұқсас жиынтығын болжайтын саланың кәсіптік кіші топтарының жиынтығы;

      23) біліктілік – жұмыскердің нақты еңбек функцияларын сапалы орындауға дайындық дәрежесі;

      24) біліктілік деңгейі – күрделілік, еңбек әрекеттерінің стандарттылығы, жауапкершілік және дербестік параметрлері бойынша сараланатын жұмыскердің даярлық деңгейіне және құзыретіне қойылатын талаптардың жиынтығы;

      25) еңбек функциясы – еңбек процесінің бір немесе бірнеше міндеттерін шешуге бағытталған өзара байланысты әрекеттер жиынтығы;

      26) кәсiптiк стандарт – кәсіптік қызметтің нақты саласында біліктілік деңгейіне, құзыреттеріне, мазмұнына, сапасына және еңбек жағдайларына қойылатын талаптарды айқындайтын стандарт

      27) кәсіп – арнайы даярлық нәтижесінде алынған және білім туралы тиісті құжаттармен расталатын белгілі бір білімді, іскерлікті және практикалық дағдыларды талап ететін адамның еңбек қызметінің негізгі түрі;

      28) салалық біліктілік шеңбері – салада танылатын біліктілік деңгейлерінің құрылымдық сипаттамасы;

      29) ұлттық біліктілік шеңбері – салалық біліктілік шеңберлерін, кәсіптік стандарттарды әзірлеу үшін деңгейлердің, біліктіліктердің, жалпы кәсіптік құзыреттердің бірыңғай шкаласын айқындайды;

      30) машықтар – қызметті жүзеге асыру және міндеттерді шешу мақсатында білімді пайдалану және құзыреттілік таныту қабілеті (логикалық, интуитивтік, шығармашылық және практикалық ойлауды пайдалану);

      31) білім – оқу және жеке тәжірибесі арқылы ақпаратты меңгеру нәтижесі, оқу немесе жұмыс саласына қатысты фактілер, қағидаттар, теория мен практика жиынтығы, біліктіліктің міндетті түрде бағалануға тиіс компоненті;

      32) құзыреттер – белгілі бір біліктілік деңгейіндегі кәсіптік қызметінде міндеттерді орындауды қамтамасыз ететін субъекті қызметінің сапасы;

      33) тәжірибе – саналы қызмет, белгілі бір уақыт аралығында меңгерілген және тиімді пайдаланыла алатын білім және дағды.

      3. Осы кәсіптік стандартта мынадай қысқартулар қолданылады:

      1) БА – Біліктілік анықтамалығы;

      2) ББХСС – Білім берудің халықаралық стандартты сыныптауышы;

      3) БТБА – Бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығы;

      4) КО – Кеден одағы;

      5) ТР –техникалық регламенті;

      6) ҚР – Қазақстан Республикасы;

      7) ҚР СТ – Қазақстан Республикасының стандарты;

      8) КС – Кәсіптік стандарт;

      9) МемСТ – Мемлекеттік стандарт;

      10) СБШ – Салалық біліктілік шеңбері;

      11) ҰБШ – Ұлттық біліктілік шеңбері;

      12) ISO – Стандарттау жөніндегі халықаралық ұйым (International Organization for Standardization).

2-тарау. Кәсіптік стандарттың паспорты

      4. Кәсіптік стандарттың атауы: Жүзім шаруашылығы

      5. Кәсіптік стандарттың коды: A01210065

      6. ЭҚЖЖ секциясын, бөлімін, тобын, сыныбын және кіші сыныбын көрсету: A Ауыл, орман және балық шаруашылығы

      Өсімдік және мал шаруашылығы, аңшылық және осы салаларда қызметтер ұсыну

      Көп жылдық дақылдарды өсіру

      01.21 Жүзімді өсіру

      01.21.0 Жүзімді өсіру

      A Ауыл, орман және балық шаруашылығы

      01 Өсімдік және мал шаруашылығы, аңшылық және осы салаларда қызметтер ұсыну

      Өсімдіктердің ұдайы өндірісі

      01.30 Өсімдіктердің ұдайы өндірісі

      01.30.0 Өсімдіктердің ұдайы өндірісі

      7. Кәсіптік стандарттың қысқаша сипаттамасы: Техникалық және асханалық жүзім сұрыптарын жеміс көшеттіктері мен жүзімдіктерде отырғызу, өсіру және күтіп-баптау арқылы сапалы жүзім өнімі мен отырғызу материалын өндіруді, отандық өндіріс көлемін арттыруды және өнімнің техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың талаптарына сәйкестігін қамтамасыз етуді қамтиды.

      8. Кәсіптер карточкаларының тізімі:

      1) Жеміс питомнигінің жұмысшысы - 4 СБШ деңгейі

      2) Жүзім өсіруші-шарап жасаушы - 4 СБШ деңгейі

      3) Ауыл шаруашылығы техникалары жөніндегі техник - 5 СБШ деңгейі

      4) Агроном-жүзімші - 6 СБШ деңгейі

      5) Жүзім өсіруші - 4 СБШ деңгейі

3-тарау. Кәсіптер карточкалары

9. "Жеміс питомнигінің жұмысшысы" кәсіп карточкасы

Топ коды:

6113-1

Қызмет атауының коды:

6113-1-002

Кәсіп атауы:

Жеміс питомнигінің жұмысшысы

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

4

СБШ бойынша қосалқы біліктілік деңгейі:


БТБА, БА және басқа да үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

"Жұмыстар мен жұмысшы кәсіптерінің бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығын (64-шығарылым) бекіту туралы"
Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің 2025 жылғы 17 қаңтардағы № 499 бұйрығы
62. Көшетхананы баптаушы.
1-параграф. Көшетхананы баптаушы.

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
ТжКБ (орта деңгейдегі маман)

Мамандық:
-

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:


Формалды емес және информалы біліммен байланыс:


Кәсіптің басқа мүмкін атаулары:

Бау-бақша өсіруші
Гүл шаруашылығы және бау шаруашылығындағы білікті жұмысшы
Бағбан

Қызметтің негізгі мақсаты:

Жүзім питомниктерінде сапалы отырғызу материалын өсіру, телу материалын дайындау және жүзім көшеттерін күтіп-баптау бойынша технологиялық операциялардың орындалуын қамтамасыз ету.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1.Питомниктерде топырақты дайындау, отырғызу жұмыстарын жүргізу және жүзім көшеттерін күтіп-баптау.
2.Телу материалын дайындау процесін жүргізу және телінділердің жерсінуін бақылау.

Қосымша еңбек функциялары:


1-еңбек функциясы: Питомниктерде топырақты дайындау, отырғызу жұмыстарын жүргізу және жүзім көшеттерін күтіп-баптау

1-дағды:
Питомниктерде топырақты дайындау, отырғызу және жүзім көшеттерін өсіру жұмыстарын орындау

Машықтар:
1.Жүзім көшеттерін отырғызуға топырақты дайындау.
2.Топырақтың жай-күйі мен құрылымының негізгі көрсеткіштерін анықтау.
3.Отырғызу алдындағы дайындық жұмыстарын орындау.
4.Фумигация жүргізу үшін жүзім көшеттерін дайындау және орналастыру.
5.Ауыл шаруашылығы құралдарын, жабдықтары мен құрылғыларын пайдалану.
6.Жүзім питомнигінде ауыспалы егіс жүйесін сақтау.
7.Жас жүзім көшеттерін отырғызу және күтіп-баптау жұмыстарын орындау.
8.Жүзім питомнигін суару жұмыстарын орындау.
Білімдер:
1.Жүзім питомнигіне арналған топырақты дайындау тәсілдері.
2.Топырақты өңдеудің негізгі әдістері.
3.Топырақ өңдеу сапасын бағалау әдістері.
4.Топырақты дайындау сапасына қойылатын талаптар.
5.Питомникті орналастыруға арналған учаскелерді таңдау және дайындау талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Жүзім көшеттерін күтіп-баптау, телуге дайындау, қазып алу, сұрыптау және өткізуге дайындау

Машықтар:
1.Жүзімге окулировка және копулировка жүргізу.
2.Отырғызу материалының сапа көрсеткіштерін анықтау.
3.Телінген жүзім көшеттерін күтіп-баптау.
4.Өсіру технологиясына сәйкес жас өсімдіктерді кесу және қалыптастыру.
5.Жүзім өсімдіктерінің фитосанитариялық жағдайын бағалау.
6.Көшеттерді қазып алу, сұрыптау және сақтауға әрі өткізуге дайындау.
Білімдер:
1.Питомниктерде жүзім көшеттерін өсіру технологиясы.
2.Жүзімге окулировка және копулировка жүргізу тәсілдері.
3.Телінділерді күтіп-баптау қағидалары.
4.Бір және екі жылдық жүзім көшеттерін кесу мен қалыптастыру тәсілдері.
5.Отырғызу материалының сапасына қойылатын талаптар.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-еңбек функциясы: Телу материалын дайындау процесін жүргізу және телінділердің жерсінуін бақылау.

1-дағды:
Телу материалын телуге және окулировкаға дайындау

Машықтар:
1.Теліндіні (привой) және телітушіні (подвой) телуге дайындау.
2.Қалемшелердің дұрыс сақталуын қамтамасыз ету.
3.Телуге арналған қалемшелерді (чубуктарды) дайындау.
4.Телітушілерді телу жұмыстарына дайындау.
5.Телу жұмыстарын жүргізуге арналған құралдарды, жабдықтарды және материалдарды дайындау.
Білімдер:
1.Телу материалын дайындау технологиясы.
2.Жүзімді телу тәсілдері.
3.Қалемшелерді, өскіндер мен көшеттерді қысқы сақтау әдістері.
4.Теліндінің (привой) және телітушінің (подвой) сапасына қойылатын талаптар.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Телінділердің жерсінуін бақылау

Машықтар:
1.Телінділердің жерсінуін және телітушінің физиологиялық жай-күйін тексеру.
2.Жерсінген телінділердің есебін жүргізу және санын анықтау.
3.Телінділердің жерсіну есебіне қатысты құжаттаманы жүргізу.
4.Сау отырғызу материалын өсіру бойынша іс-шараларды орындау.
Білімдер:
1.Телінділердің жерсінуін есепке алу әдістері.
2.Телітушінің физиологиялық жай-күйін бағалау тәсілдері.
3.Телу жұмыстарының сапасын бақылау технологиясы.
4.Жүзімді окулировка және телу әдістері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Командада жұмыс істеуді білу Коммуникабельділік
Стандартты және қарапайым бір типті практикалық міндеттерді шешу Орындаушылық
Үйренушілік
Жұмыстағы ұқыптылық және жауапкершілік Тәртіптілік
Төзімділік

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1.КО ТР 021/2011 "Тамақ өнімдерінің қауіпсіздігі туралы".
2.КО ТР 022/2011 "Тамақ өнімдерін таңбалауға қатысты талаптар туралы".
3.МемСТ 32786–2014 "Жас балғын асханалық жүзім. Техникалық шарттар" (Қазақстан Республикасында ұлттық стандарт ретінде қолданылады).
4.МемСТ 31782–2012 "Өнеркәсіптік қайта өңдеуге арналған машинамен және қолмен жиналған жас балғын жүзім. Техникалық шарттар".
5.ҚР СТ БҰҰ ЕЭК FFV-19-2019 "Жас балғын жүзім. Жеткізу кезіндегі талаптар және сапаны бақылау".

СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ деңгейі:

Кәсіп атауы:

4

Питомник супервайзері (бригадирі)

4

Жүзім өсіруші - шарапшы

3

Білікті ауыл шаруашылығы жұмысшысы (аралас дақылдар)

5

Техник- агроном (бау шаруашылығы)

10. "Жүзім өсіруші-шарап жасаушы" кәсіп карточкасы:

Топ коды:

6112-0

Қызмет атауының коды:

6112-0-002

Кәсіп атауы:

Жүзім өсіруші-шарап жасаушы

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

4

СБШ бойынша қосалқы біліктілік деңгейі:


БТБА, БА және басқа да үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

"Жұмыстар мен жұмысшы кәсіптерінің бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығын (64-шығарылым) бекіту туралы"
Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің 2025 жылғы 17 қаңтардағы № 499 бұйрығы.
IV бөлік
19-бөлім. Өсімдік шаруашылығы, су және орман шаруашылығындағы жұмысшылар кәсіптерінің жұмыстарының сипаттамалары.
53. Жүзім өсіруші.
1-параграф. Жүзім өсіруші.

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
ТжКБ (орта деңгейдегі маман)

Мамандық:
-

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:


Формалды емес және информалы біліммен байланыс:


Кәсіптің басқа мүмкін атаулары:

Жүзім өсіруші
Жеміс-көкеніс өсіруші

Қызметтің негізгі мақсаты:

Асханалық және техникалық жүзім сұрыптарын өсіру, күтіп-баптау, өнімін жинау және өткізуге немесе қайта өңдеуге бастапқы дайындау жөніндегі технологиялық процестерді ұйымдастыру және бақылау.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1.Жүзім өсірудің технологиялық процесін ұйымдастыру және бақылау.
2.Өнім жинауды ұйымдастыру және жүзім өнімінің сапасын қамтамасыз ету

Қосымша еңбек функциялары:


1-еңбек функциясы: Жүзім өсірудің технологиялық процесін ұйымдастыру және бақылау

1-дағды: Жүзім өсіру бойынша технологиялық операциялардың орындалуын ұйымдастыру

Машықтар:
1.Жүзімдіктерді отырғызуға топырақ дайындау жұмыстарын ұйымдастыру.
2.Жүзім екпелерін отырғызуды және толықтырып отырғызуды ұйымдастыру.
3.Жүзімдіктерді күтіп-баптау жөніндегі агротехникалық іс-шаралардың орындалуын бақылау.
4.Суару жұмыстарын, органикалық және минералдық тыңайтқыштарды енгізуді ұйымдастыру.
5.Жүзімдіктерді зиянкестерден, аурулардан және арамшөптерден қорғау іс-шараларының жүргізілуін бақылау.
6.Жүзімдіктердің фитосанитариялық жай-күйін бағалау.
7.Жүзімдіктер мен аналық екпелерді жөндеу (толықтырып отырғызу) жұмыстарын ұйымдастыру
8.Техникалық және асханалық жүзім сұрыптарын өсіру технологиясының сақталуын бақылау.
9.Жүзімнің пісу дәрежесін және өнім жинау мерзімін анықтау.
Білімдер:
1.Жүзім шаруашылығының негіздері.
2.Ампелография.
3.Жүзім өсімдігінің биологиялық ерекшеліктері.
4.Жүзім түбінің құрылысы мен физиологиясы.
5.Асханалық және техникалық жүзім сұрыптарын өсіру технологиясы.
6.Жүзімдіктерді күтіп-баптау жөніндегі агротехникалық іс-шаралар.
7.Жүзім түбін қалыптастыру және кесу тәсілдері.
8.Топырақтану және агрохимия негіздері.
9.Өсімдіктерді қорғау негіздері.
10.Ауыл шаруашылығы техникасы мен жабдықтарының құрылысы, жұмыс қағидаты және пайдалану қағидалары.
11.Еңбекті қорғау, өрт қауіпсіздігі және өндірістік санитария талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Жүзім өсіру процесін жоспарлау және үйлестіру

Машықтар:
1.Агротехникалық іс-шараларды жоспарлау.
2.Материалдық-техникалық ресурстарға қажеттілікті айқындау.
3.Тыңайтқыштар мен өсімдіктерді қорғау құралдарын енгізуді жоспарлау.
4.Жүзім өсіруге топырақ-климаттық жағдайлардың жарамдылығын бағалау.
5.Жүзім өсірумен айналысатын жұмыскерлердің жұмысын ұйымдастыру.
6.Жүзім өсірудің технологиялық карталарының сақталуын бақылау.
7.Өсіру нәтижелерін талдау және өнімділікті арттыру бойынша шаралар қабылдау.
Білімдер:
1.Жүзім өсіру технологиясы.
2.Ауыл шаруашылығы өндірісін ұйымдастыру.
3.Ауыл шаруашылығы өндірісі экономикасының негіздері.
4.Қазақстан Республикасының жер заңнамасы.
5.Жүзім шаруашылығы саласындағы нормативтік құжаттардың талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-еңбек функциясы: Өнім жинауды ұйымдастыру және жүзім өнімінің сапасын қамтамасыз ету

1-дағды:
Өнім жинауды және өнімді бастапқы дайындауды ұйымдастыру

Машықтар:
1.Өнім жинаудың оңтайлы мерзімдерін анықтау.
2.Асханалық және техникалық жүзімді жинауды ұйымдастыру.
3.Өнім жинау технологиясының сақталуын бақылау.
4.Жүзімді сұрыптауды және бастапқы дайындауды ұйымдастыру.
5.Тасымалдау кезінде өнімнің сақталуын қамтамасыз ету.
6.Жүзімді қайта өңдеу кәсіпорындарына немесе өткізу орындарына жеткізуді ұйымдастыру.
7.Орындалатын жұмыстардың сапасын бақылау.
Білімдер:
1.Жүзім өнімін жинау технологиясы.
2.Асханалық және техникалық жүзімнің сапасына қойылатын талаптар.
3.Өнімді жинағаннан кейінгі өңдеу негіздері.
4.Жүзімді тасымалдау және сақтау талаптары.
5.Жүзім шикізатын бастапқы өңдеу негіздері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды: Жүзім өнімінің сапасын бақылау және өндірістік құжаттаманы жүргізу

Машықтар:
1.Жүзімнің технологиялық пісу дәрежесін анықтау.
2.Белгіленген талаптарға сәйкес жүзім өнімінің сапасын бағалау.
3.Техникалық регламенттер мен стандарттар талаптарының сақталуын бақылау.
4.Жүзімдіктердің алқаптарын, сұрыптық құрамын және өнімділігін есепке алу.
5.Жүзім өсіру және өнім жинау бойынша өндірістік құжаттаманы рәсімдеу.
6.Өнімді өткізу және қайта өңдеуге жеткізу кезінде өнім сапасына қойылатын талаптардың орындалуын бақылау.
Білімдер:
1.Асханалық және техникалық жүзімнің сапа көрсеткіштері.
2.Жүзімнің технологиялық пісу дәрежесін анықтау әдістері.
3.Жүзім өніміне қойылатын техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың талаптары.
4.Ауыл шаруашылығы өнімінің сапасын бақылау негіздері.
5.Өндірістік құжаттаманы жүргізу және жүзім екпелерін есепке алу тәртібі.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Ұйымдастырушылық Бастамашылдық Зейінділік Жауапкершілік Тәртіптілік Орындаушылық
Ой икемділігі
Нәтижеге бағдарланушылық
Жоғары үйренушілік
Коммуникабельділік
Іскерлік қарым-қатынас дағдылары

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1.КО ТР 021/2011 "Тамақ өнімдерінің қауіпсіздігі туралы".
2.КО ТР 022/2011 "Тамақ өнімдерін таңбалауға қатысты талаптар туралы".
3.МемСТ 32786–2014 "Жас балғын асханалық жүзім. Техникалық шарттар" (Қазақстан Республикасында ұлттық стандарт ретінде қолданылады).
4.МемСТ 31782–2012 "Өнеркәсіптік қайта өңдеуге арналған машинамен және қолмен жиналған жас балғын жүзім. Техникалық шарттар".
5.ҚР СТ БҰҰ ЕЭК FFV-19-2019 "Жас балғын жүзім. Жеткізу кезіндегі талаптар және сапаны бақылау".

СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ деңгейі:

Кәсіп атауы:

3

Білікті ауыл шаруашылығы жұмысшысы (аралас дақылдар)

5

Өсімдіктерді қорғау жөніндегі агроном (орташа білікті)

11. "Ауыл шаруашылығы техникалары жөніндегі техник" кәсіп карточкасы:

Топ коды:

3115-2

Қызмет атауының коды:

3115-2-006

Кәсіп атауы:

Ауыл шаруашылығы техникалары жөніндегі техник

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

5

СБШ бойынша қосалқы біліктілік деңгейі:


БТБА, БА және басқа да үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
орта білімнен кейінгі (қолданбалы бакалавриат)

Мамандық:
Ауыл шаруашылығын механикаландыру

Біліктілік:

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:


Формалды емес және информалы біліммен байланыс:


Кәсіптің басқа мүмкін атаулары:

Техник-механик

Қызметтің негізгі мақсаты:

Жүзім өсіруде пайдаланылатын ауыл шаруашылығы машиналарының, механизмдері мен жабдықтарының техникалық дайындығын оларды жарамды техникалық жай-күйде ұстап тұру арқылы оларды пайдалану, техникалық қызмет көрсету, диагностикалау және жөндеу арқылы қамтамасыз ету.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1.Ауыл шаруашылығы машиналары мен жабдықтарын пайдалану.
2.Ауыл шаруашылығы техникасына техникалық қызмет көрсету және жөндеу.

Қосымша еңбек функциялары:


1-еңбек функциясы: Ауыл шаруашылығы машиналары мен жабдықтарын пайдалану

1-дағды:
Ауыл шаруашылығы техникасын пайдалануға дайындау

Машықтар:
1.Ауыл шаруашылығы техникасының тораптары мен механизмдерінің құрастыру сызбаларын оқу.
2.Ауыл шаруашылығы машиналары мен жабдықтарын құрастыру және реттеу жұмыстарын орындау.
3.Ауыл шаруашылығы техникасын пайдалануға дайындау кезінде қажетті шығыс материалдарын, жанар-жағармай материалдарын және техникалық сұйықтықтарды қолдану.
4.Ауыл шаруашылығы техникасын пайдалану жағдайларын және технологиялық операцияларды орындауға қойылатын агротехникалық талаптарды талдау.
5.Машина-трактор агрегаттарының оңтайлы құрамын таңдау.
6.Машина-трактор агрегаттары мен жабдықтарын баптауды орындау.
7.Ауыл шаруашылығы техникасының қозғалыс тәсілдері мен жұмыс режимдерін таңдау.
Білімдер:
1.Ауыл шаруашылығы техникасы мен жабдықтарының техникалық сипаттамалары, конструкциялық ерекшеліктері, пайдалану режимдері және пайдалану қағидалары.
2.Ауыл шаруашылығы техникасын пайдалануға дайындау кезінде қолданылатын шығыс материалдарының, жанар-жағармай материалдарының және техникалық сұйықтықтардың мақсаты мен қолдану қағидалары.
3.Технологиялық операцияларды орындауға қойылатын агротехникалық талаптар.
4.Еңбекті қорғау, өрт және экологиялық қауіпсіздік талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Ауыл шаруашылығы техникасы мен жабдықтарын баптау

Машықтар:
1.Ауыл шаруашылығы машиналары мен жабдықтарының тораптары мен механизмдерін шынықтыруды (обкатка) орындау.
2.Технологиялық операцияларды орындауға қажетті шығыс материалдарын, жанар-жағармай материалдарын және техникалық сұйықтықтарды таңдау және қолдану.
3.Ауыл шаруашылығы техникасының ақаулары мен істен шығу себептерін анықтау.
4.Ауыл шаруашылығы техникасының техникалық жай-күйі туралы акт жасау.
5.Машина-трактор агрегаттары мен жабдықтарды пайдалана отырып, технологиялық операцияларды орындау.
6.Технологиялық операциялардың орындалу параметрлерін бақылау.
7.Ауыл шаруашылығы техникасын жөндеу сапасын бағалау.
Білімдер:
1. Ауыл шаруашылығы машиналарының, механизмдері мен жабдықтарының жұмыс істеу қағидаттары және техникалық сипаттамалары.
2. Ауыл шаруашылығы техникасы мен жабдықтарын реттеу, баптау, сынақтан өткізу (обкатка) және пайдалануға енгізу технологиясы.
3. Ауыл шаруашылығы техникасының ақаулары мен істен шығу себептері, оларды анықтау әдістері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-еңбек функциясы: Ауыл шаруашылығы техникасына техникалық қызмет көрсету және жөндеу

1-дағды: Ауыл шаруашылығы техникасы мен жабдықтарының техникалық жай-күйін бағалау

Машықтар:
1.Ауыл шаруашылығы техникасының техникалық жай-күйін анықтау.
2.Сыртқы зақымданулар мен ақауларды анықтау.
3.Уақтылы жөндеу жұмыстарын жүргізу және анықталған ақауларды жою.
4.Ауыл шаруашылығы техникасына техникалық қызмет көрсету үшін материалдық-техникалық қамтамасыз етуге қажеттілікті айқындау.
5.Жөндеу немесе техникалық қызмет көрсетуге өтінімдерді рәсімдеу.
Білімдер:
1.Ауыл шаруашылығы техникасына техникалық қызмет көрсету кезінде қолданылатын шығыс материалдарын, жанар-жағармай материалдарын, техникалық сұйықтықтарды, құралдарды, жабдықтарды және жеке қорғаныс құралдарын қолдану тәртібі.
2.Ауыл шаруашылығы техникасына техникалық қызмет көрсету бойынша құжаттаманы рәсімдеу тәртібі.
3.Еңбекті қорғау, өрт және экологиялық қауіпсіздік талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды: Ауыл шаруашылығы техникасы мен жабдықтарын жұмысқа дайындау

Машықтар:
1.Машинаның химмотологиялық картасына сәйкес шығыс материалдарын, жанар-жағармай материалдарын және техникалық сұйықтықтарды қолдану.
2.Жабдықтар мен ауыл шаруашылығы техникасының жұмысқа жарамдылығын тексеру, жабдықтар мен құралдарды баптауды орындау.
Білімдер:
1.Ауыл шаруашылығы техникасының техникалық сипаттамалары, конструкциялық ерекшеліктері және пайдалану режимдері.
2.Ауыл шаруашылығы техникасын пайдалану және оған техникалық қызмет көрсету жөніндегі нормативтік-техникалық құжаттама.
3.Ауыл шаруашылығы техникасына техникалық қызмет көрсету кезінде қолданылатын шығыс материалдарының, жанар-жағармай материалдарының, техникалық сұйықтықтардың, құралдардың, жабдықтардың және жеке қорғаныс құралдарының мақсаты мен қолдану қағидалары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Ұйымдастырушылық Бастамашылдық Зейінділік Жауапкершілік Орындаушылық
Ой икемділігі
Нәтижеге бағдарланушылық Жоғары үйренушілік
Іскери қарым-қатынас Командада жұмыс істеу

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1.КО ТР 021/2011 "Тамақ өнімдерінің қауіпсіздігі туралы".
2.КО ТР 022/2011 "Тамақ өнімдерін таңбалауға қатысты талаптар туралы".
3.МемСТ 32786–2014 "Жас балғын асханалық жүзім. Техникалық шарттар" (Қазақстан Республикасында ұлттық стандарт ретінде қолданылады).
4.МемСТ 31782–2012 "Өнеркәсіптік қайта өңдеуге арналған машинамен және қолмен жиналған жас балғын жүзім. Техникалық шарттар".
5.ҚР СТ БҰҰ ЕЭК FFV-19-2019 "Жас балғын жүзім. Жеткізу кезіндегі талаптар және сапаны бақылау".

СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ деңгейі:

Кәсіп атауы:

6

Ауыл шаруашылығы техникасы инженері

6

Ауыл шаруашылығы өндірісінің инженер-механигі

5

Инженер-механиктің көмекшісі

6

Жаңа техника мен технологияны енгізу жөніндегі инженер

4

Ауыл шаруашылығы машиналары мен тракторларын іске қосуға дайындаушы

12. "Агроном-жүзімші" кәсіп карточкасы:

Топ коды:

2132-1

Қызмет атауының коды:

2132-1-006

Кәсіп атауы:

Агроном-жүзімші

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

6

СБШ бойынша қосалқы біліктілік деңгейі:


БТБА, БА және басқа да үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

"Ауыл шаруашылығы ұйымдарының басшылары мен мамандары лауазымдарының үлгілік біліктілік сипаттамаларын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2019 жылғы 21 тамыздағы № 307 бұйрығына өзгерістер енгізу туралы Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2025 жылғы 5 қыркүйектегі № 282 бұйрығы.
2-бөлім. Мамандар лауазымы
1-параграф. Агроном

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
Жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық: Агрономия

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

І санатты: жоғары білім (және/немесе бакалавр, магистратура, философия докторы РhD, бейіні бойынша доктор) өсімдік шаруашылығы және/немесе мал шаруашылығы және/немесе ветеринария бағыттары бойынша және ІІ лауазымдағы агроном лауазымында жұмыс өтілі 3 жылдан кем емес;
ІІ санатты: жоғары білім (және/немесе бакалавр, магистратура, философия докторы РhD, бейіні бойынша доктор) өсімдік шаруашылығы және/немесе мал шаруашылығы және/немесе ветеринария бағыттары бойынша және кәсіптік қызмет бағыты бойынша жұмыс өтілі 3 жылдан кем емес немесе техникалық және кәсіптік (арнаулы орта, орта кәсіптік) (агрономия) мамандығы бойынша білімі және агроном лауазымында жұмыс өтілі 5 жылдан кем емес;
Санаты жоқ: жоғары білім (және/немесе бакалавр, магистратура, философия докторы РhD, бейіні бойынша доктор) өсімдік шаруашылығы және/немесе мал шаруашылығы және/немесе ветеринария бағыттары бойынша және кәсіптік қызмет бағыты бойынша жұмыс өтілі 3 жылдан кем емес немесе техникалық және кәсіптік (арнаулы орта, орта кәсіптік) агрономия мамандығы бойынша білімі жұмыс өтіліне талап қойылмайды.

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:


Кәсіптің басқа мүмкін атаулары:

Агроном
Агроном-топырақтанушы

Қызметтің негізгі мақсаты:

Жоғары сапалы өнім алуға және жүзім шаруашылығы өндірісінің тиімділігін арттыруға бағытталған агротехникалық іс-шараларды әзірлеу мен енгізуді, сондай-ақ жүзім өсірудің технологиялық процестерін ұйымдастыруды және бақылауды қамтамасыз ету.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1.Жүзім өсірудің әзірленген технологиялары шеңберінде жұмыстарды орындау.
2.Жүзім өндірісінің тиімділігін арттыру жөніндегі іс-шаралар жүйесін әзірлеу және ұйымдастыру.

Қосымша еңбек функциялары:


1-еңбек функциясы:
Жүзім өсірудің әзірленген технологиялары шеңберінде жұмыстарды орындау

1-дағды:
Жүзім өсіру бойынша технологиялық операциялардың орындалуын ұйымдастыру

Машықтар:
1.Топырақ-климаттық және ауа райы жағдайларын ескере отырып, технологиялық операциялардың орындалу кезектілігі мен мерзімдерін жоспарлау.
2.Жұмыс көлемін айқындау және өндірістік тапсырмаларды жұмыскерлер арасында бөлу.
3.Технологиялық карталарға сәйкес технологиялық операциялардың орындалуын ұйымдастыру.
4.Агротехнологиялық жұмыстардың сапасы мен уақытылы орындалуын бақылау.
5.Технологиялық операцияларды орындауға қойылатын агротехникалық талаптарды айқындау.
6.Жүзім өсіруде пайдаланылатын ауыл шаруашылығы техникасы мен жабдықтарын технологиялық реттеуді жүргізу.
7.Технологиялық процестегі бұзушылықтарды анықтау және жою.
8.Жүзім өсірудің заманауи технологиялары мен әдістерін қолдану.
Білімдер:
1.Жүзім өсіру технологиясы.
2.Жүзім өсірудің технологиялық карталары.
3.Жүзім сабағының биологиялық ерекшеліктері.
4.Технологиялық операцияларды орындауға қойылатын агротехникалық талаптар.
5.Ауыл шаруашылығы техникасы мен жабдықтарының құрылысы және пайдалану қағидалары.
6.Жүзім өсіру кезіндегі еңбек нормалары және еңбекті ұйымдастыру негіздері.
7.Еңбекті қорғау, өнеркәсіптік және өрт қауіпсіздігі талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Жүзім екпелерінің өсуін, дамуын және фитосанитариялық жай-күйін бақылау

Машықтары:
1.Жүзім сабағының дамуына фенологиялық бақылау жүргізу.
2.Өсімдіктердің вегетацияның әртүрлі кезеңдеріндегі жай-күйін бағалау.
3.Қоректік элементтердің жетіспеушілігі, аурулар және зиянкестермен зақымдану белгілерін анықтау.
4.Жүзімдіктердің фитосанитариялық жай-күйіне мониторинг жүргізу.
5.Зерттеу нәтижелерін талдау және қажетті агротехникалық іс-шараларды айқындау.
6.Жүзімдіктерді күтіп-баптау технологияларының сақталуын бақылау.
7.Өсірудің технологиялық процестерін жетілдіру бойынша ұсыныстар әзірлеу.
Білімдер:
1.Жүзім сабағының фенологиялық даму кезеңдері.
2.Жүзімнің морфологиялық және биологиялық ерекшеліктері.
3.Жүзімдіктердің негізгі аурулары, зиянкестері және арамшөптері.
4.Өсімдіктердің қоректенуін диагностикалау әдістері.
5.Фитосанитариялық мониторинг жүргізу әдістері.
6.Бақылау нәтижелерін талдау тәсілдері.
7.Далалық зерттеулер жүргізу кезіндегі еңбекті қорғау талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-еңбек функциясы: Жүзім өндірісінің тиімділігін арттыру жөніндегі іс-шаралар жүйесін әзірлеу және ұйымдастыру

1-дағды:
Жүзім өсіру бойынша агротехнологиялық іс-шараларды жоспарлау

Машықтары:
1.Топырақ-климаттық жағдайларды ескере отырып, жүзім өсірудің технологиялық карталарын әзірлеу.
2.Табиғи-климаттық жағдайлар мен өндірістік мақсаттарға сәйкес жүзім сұрыптарын таңдауды негіздеу.
3.Топырақты өңдеу, өсімдіктерді қоректендіру және қорғау жүйесін әзірлеу.
4.Отырғызу материалдарына, тыңайтқыштарға, өсімдіктерді қорғау құралдарына және басқа да материалдық-техникалық ресурстарға қажеттілікті айқындау.
5.Технологиялық операциялардың көлемі мен орындалу мерзімдерін жоспарлау.
6.Еңбек және техникалық ресурстарға қажеттілікті айқындау.
7.Жүзім өсірудің заманауи технологияларын енгізуді ұйымдастыру.
8.Қолданылатын агротехнологиялық іс-шаралардың тиімділігін бағалау.
Білімдер:
1.Жүзім өсірудің заманауи технологиялары.
2.Жүзім сұрыптарының ерекшеліктері.
3.Топырақты өңдеу, өсімдіктерді қоректендіру және қорғау жүйелері.
4.Агротехнологиялық іс-шараларды жоспарлау әдістері.
5.Отырғызу материалына қойылатын талаптар.
6.Материалдық-техникалық ресурстарды ұтымды пайдалану негіздері.
7.Өсімдік шаруашылығы саласындағы нормативтік құжаттардың талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Агрономиялық құжаттаманы жүргізу және жүзім өндірісінің тиімділігін талдау

Машықтар:
1.Агрономиялық есепке алу және есептілік құжаттамасын жүргізу.
2.Технологиялық карталарды, өндірістік жоспарларды және жұмыс құжаттамасын рәсімдеу.
3.Мамандандырылған ақпараттық жүйелер мен бағдарламалық қамтамасыз етуді пайдалану.
4.Тыңайтқыштарға, өсімдіктерді қорғау құралдарына және басқа өндірістік ресурстарға қажеттілікті есептеу.
5.Жүзім өсірудің өндірістік көрсеткіштерін талдау.
6.Өндіріс технологиясын жетілдіру жөнінде ұсыныстар дайындау.
7.Өндірістік қызмет нәтижелері бойынша есептер жасау.
Білімі:
1.Агрономиялық есепке алу және есептілік құжаттамасын жүргізу тәртібі.
2.Материалдық-техникалық ресурстарға қажеттілікті есептеу әдістері.
3.Жүзім шаруашылығы өнімін өндіру тиімділігін талдау негіздері.
4.Өсімдік шаруашылығында қолданылатын ақпараттық жүйелер мен мамандандырылған бағдарламалар.
5.Өндірістік құжаттаманы рәсімдеуге қойылатын талаптар.
6.Жүзім шаруашылығындағы өндірісті ұйымдастыру және экономика негіздері.
7.Қазақстан Республикасының ауыл шаруашылығы және еңбекті қорғау саласындағы заңнамасының талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жауапкершілік
Ұйымдастыру қабілеттері
Аналитикалық ойлау
Инновация және жаңашылдық
Өзін-өзі реттеу
Дамуға бағдарланушылық
Конструктивтілік
Зейінділік
Бастамашылдық

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1.КО ТР 021/2011 "Тамақ өнімдерінің қауіпсіздігі туралы".
2.КО ТР 022/2011 "Тамақ өнімдерін таңбалауға қатысты талаптар туралы".
3.МемСТ 32786–2014 "Жас балғын асханалық жүзім. Техникалық шарттар" (Қазақстан Республикасында ұлттық стандарт ретінде қолданылады).
4.МемСТ 31782–2012 "Өнеркәсіптік қайта өңдеуге арналған машинамен және қолмен жиналған жас балғын жүзім. Техникалық шарттар".
5.ҚР СТ БҰҰ ЕЭК FFV-19-2019 "Жас балғын жүзім. Жеткізу кезіндегі талаптар және сапаны бақылау".

СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ деңгейі:

Кәсіп атауы:

7

Бас агроном

5

Бөлімше (бригада, ауыл шаруашылығы учаскесі, ферма, цех) агрономы (орташа білікті)

13. "Жүзім өсіруші" кәсіп карточкасы

Топ коды:

6112-0

Қызмет атауының коды:

6112-0-001

Кәсіп атауы:

Жүзім өсіруші

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

4

СБШ бойынша қосалқы біліктілік деңгейі:


БТБА, БА және басқа да үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

"Жұмыстар мен жұмысшы кәсіптерінің бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығын (64-шығарылым) бекіту туралы"
Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің 2025 жылғы 17 қаңтардағы № 499 бұйрығы
IV бөлік
19-бөлім. Өсімдік шаруашылығы, су және орман шаруашылығындағы жұмысшылар кәсіптерінің жұмыстарының сипаттамалары.
53. Жүзім өсіруші.
1-параграф. Жүзім өсіруші.

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
ТжКБ (орта деңгейдегі маман)

Мамандық:
-

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:


Формалды емес және информалы біліммен байланыс:


Кәсіптің басқа мүмкін атаулары:


Қызметтің негізгі мақсаты:

Жүзімді өсіру, күтіп-баптау және өнімін жинау бойынша дайындық, негізгі және қосалқы жұмыстарды орындау және қызмет көрсету.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1.Жүзімді өсіру және күтіп-баптау жұмыстарын орындау.
2.Жүзімдіктерді қорғау, өнімді жинау және құрал-саймандарды дайындау жұмыстарын орындау.

Қосымша еңбек функциялары:


1-еңбек функциясы: Жүзімді өсіру және күтіп-баптау жұмыстарын орындау

1-дағды:
Учаскені дайындау және жүзім отырғызу

Машықтар:
1.Учаскені жүзім алқабын отырғызуға дайындау.
2.Топырақты отырғызуға әзірлеу жұмыстарын орындау.
3.Отырғызуға арналған учаскені белгілеу.
4.Жүзім көшеттерін отырғызу жұмыстарын орындау.
5.Шпалералар мен тіректерді орнату.
6.Орындалған жұмыстардың сапасын бақылау.
Білімдер:
1.Топырақты дайындау технологиясы.
2.Жүзімді отырғызу тәсілдері.
3.Отырғызу материалына қойылатын талаптар.
4.Шпалераларды орнату қағидалары.
5.Жүзім өсіру негіздері.
6.Еңбекті қорғау талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды: Жүзім екпелерін күтіп-баптау

Машықтар:
1.Жүзімдіктерді суару жұмыстарын орындау.
2.Бұталарды кесу және қалыптастыру жұмыстарын жүргізу.
3.Жүзім сабағын байлау жұмыстарын орындау.
4.Жасыл операцияларды (сындыру, өгей бұтақтарды алу, шырпу және т.б.) орындау.
5.Отырғызу материалын дайындау.
6.Жүзімдіктерді қысқы кезеңге жабу жұмыстарын орындау.
7.Жас және өнім беретін жүзім екпелерін күтіп-баптау жұмыстарын орындау.
Білімі:
1.Жүзімнің биологиялық ерекшеліктері.
2.Бұталарды қалыптастыру тәсілдері.
3.Кесу және байлау қағидалары.
4.Жүзімдіктерді күтіп-баптау технологиясы.
5.Жүзімнің негізгі сұрыптары.
6. Еңбекті қорғау талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-еңбек функциясы: Жүзімдіктерді қорғау, өнімді жинау және құрал-саймандарды дайындау жұмыстарын орындау

1-дағды:
Жүзімдіктерді қорғау және өнімді жинау

Машықтар:
1.Тыңайтқыштарды енгізу.
2.Өсімдіктерді қорғау іс-шараларын орындау.
3.Аурулар мен зиянкестердің белгілерін анықтау.
4.Жүзімді жинауға дайындау.
5.Өнімді қолмен және механикаландыру құралдарының көмегімен жинау.
6.Өнімді сұрыптау, буып-түю және тасымалдауға дайындау.
7.Өнім жинау кезінде санитариялық талаптарды сақтау.
Білімдер:
1.Жүзімнің негізгі аурулары мен зиянкестері.
2.Өсімдіктерді қорғау тәсілдері.
3.Тыңайтқыштардың түрлері және оларды қолдану қағидалары.
4.Жүзім өнімін жинау технологиясы.
5.Өнім сапасына қойылатын талаптар.
6.Санитариялық талаптар және еңбекті қорғау талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Құрал-саймандарды, жабдықтарды және механикаландыру құралдарын дайындау және пайдалану

Машықтар:
1.Құрал-саймандар мен жабдықтарды жұмысқа дайындау.
2.Қол құралдарын және шағын механикаландыру құралдарын пайдалану.
3.Жабдықтардың жарамдылығын тексеру.
4.Құрал-саймандар мен техниканың ақауларын анықтап, олар туралы басшыға хабарлау.
5.Жұмыс аяқталғаннан кейін құрал-саймандарды тазалау, жуу және сақтауға дайындау.
6.Жабдықтарды қауіпсіз пайдалану талаптарын сақтау.
Білімдер:
1.Қол құралдары мен механикаландыру құралдарының құрылысы.
2.Жабдықтарды пайдалану қағидалары.
3.Құрал-саймандарды күтіп-ұстау қағидалары.
4.Жабдықтарға техникалық қызмет көрсету негіздері.
5.Еңбекті қорғау және өрт қауіпсіздігі талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Сенсорлық жады Физикалық төзімділік Дәлдік
Жұмыстағы жауапкершілік
Тәртіп
Иіс және дәм жады Орындаушылық

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1.КО ТР 021/2011 "Тамақ өнімдерінің қауіпсіздігі туралы".
2.КО ТР 022/2011 "Тамақ өнімдерін таңбалауға қатысты талаптар туралы".
3.МемСТ 32786–2014 "Жас балғын асханалық жүзім. Техникалық шарттар" (Қазақстан Республикасында ұлттық стандарт ретінде қолданылады).
4.МемСТ 31782–2012 "Өнеркәсіптік қайта өңдеуге арналған машинамен және қолмен жиналған жас балғын жүзім. Техникалық шарттар".
5.ҚР СТ БҰҰ ЕЭК FFV-19-2019 "Жас балғын жүзім. Жеткізу кезіндегі талаптар және сапаны бақылау".

СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ деңгейі:

Кәсіп атауы:

5

Техник-агроном (бау-бақша)

3

Білікті ауыл шаруашылығы жұмысшысы (аралас дақылдар)

4-тарау. Кәсіптік стандарттың техникалық деректері

      14. Мемлекеттік органның атауы: Қазакстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі.

      Жоба жетекшісі: Б.Қ. Насырханова, E-mail: b.nasyrhanova@nasec.kz, ұялы тел: +7 (771) 375 80 45.

      15. Әзірлеуге қатысқан ұйымдар (кәсіпорындар): Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігінің "Ұлттық аграрлық ғылыми-білім беру орталығы" коммерциялық емес акционерлік қоғамы.

      16. Авторлары: С.Н. Олейченко – ауыл шаруашылығы ғылымдарының докторы, профессор, "Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университеті" КеАҚ-ның Жеміс-көкөніс шаруашылығы, өсімдіктерді қорғау және карантин кафедрасының профессоры. E-mail: oleichenko@mail.ru, ұялы тел: +7(701)6195205

      Техникалық көмек көрсетуші: М.Б. Кенжеғұлова, ұялы тел.: +7 (775) 603 30 97, E-mail: m.kenzhegulova@nasec.kz

      17. Кәсіптік біліктілік жөніндегі салалық кеңес: 2026 жылғы 5 мамырдағы № 176 бұйрық.

      18. Кәсіптік біліктілік жөніндегі ұлттық орган:

      19. Қазақстан Республикасының "Атамекен" ұлттық кәсіпкерлер палатасы: 2026 ж. 20.04.№582.

      20. Нұсқа нөмірі және шығарылған жылы:2

      21. Болжамды қайта қарау күні: 2029 жылғы 26 қазан.

  2026 жылғы 8 қазандағы
  № 355 бұйрығына 4 - қосымша

"Бұршақ және майлы дақылдарды өсіру" кәсіптік стандарты

1-тарау. Жалпы ережелер

      1. Кәсіптік стандарттың қолдану аясы: "Бұршақ және майлы дақылдарды өсіру" кәсіптік стандарты "Кәсіптік біліктілік туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 5-бабына сәйкес әзірленген.

      Кәсіптік стандарт жұмыскерлердің кәсіптік қызметтің белгілі бір түрін жүзеге асыруы, оның ішінде белгілі бір еңбек функцияларын орындауы үшін қажетті, сондай-ақ жоғары, жоғары оқу орнынан кейінгі, техникалық және кәсіптік білім беру ұйымдарының білім беру бағдарламаларын әзірлеуде біліктілік деңгейлерін айқындауға арналған.

      2. Осы кәсіптік стандартта мынадай терминдер мен анықтамалар қолданылады:

      1) бұршақ тұқымдас дәнді дақылдар – ақуызға бай азық-түліктік және мал азықтық дән алу мақсатында өсірілетін бұршақ тұқымдасына жататын ауыл шаруашылығы дақылдары (асбұршақ, үрме бұршақ, соя, ноқат, жасымық, сиыржоңышқа және басқалар);

      2) майлы дақылдар – өсімдік майын және майлы тұқым алу үшін өсірілетін ауыл шаруашылығы дақылдары (күнбағыс, рапс, майлы зығыр, соя, қыша, мақсары және басқалар);

      3) тұқымның жинаудан кейінгі пісіп-жетілуі – жаңадан жиналған тұқымдарда жүретін, олардың физиологиялық жетілуін және жоғары егістік сапасының қалыптасуын қамтамасыз ететін биохимиялық процесс;

      4) егіс – біркелкі көктеуді және өнім қалыптастыруды қамтамасыз ету үшін тұқымдарды белгіленген себу мөлшерін, тереңдігін және себу тәсілін сақтай отырып топыраққа орналастыру;

      5) өсімдіктердің даму кезеңдері – тұқымның өнуінен бастап өнімнің толық пісіп-жетілуіне дейінгі өсімдіктің өсуі мен дамуының бірізді кезеңдері;

      6) көктеу – топырақ бетіне өскіндердің шығуымен сипатталатын өсімдік дамуының кезеңі;

      7) түптену – өсімдіктің жер асты сабақ буындарынан жанама өркендердің түзіліп, қосалқы тамыр жүйесінің дамуымен қатар жүретін процесс;

      8) информалды білім беру – білім беру ұйымдарынан тыс күнделікті қызмет барысында алынатын және оқу нәтижелерін растайтын құжат бермейтін білім беру түрі;

      9) формалды емес білім беру – оқыту орны, мерзімдері мен нысаны ескерілмей, білім беру қызметтерін ұсынатын ұйымдар жоспарланған, ұйымдастырған және жүзеге асыратын және оқыту нәтижелерін растаушы құжат беріле отырып жүргізілетін білім беру түрі;

      10) кәсіптік кіші топ – еңбек функцияларының тұтас жиынтығымен қалыптастырылған және олардың құзыреттерін орындау үшін қажетті саланың кәсіптік тобының бір бөлігі;

      11) кәсіптік топ – ортақ интеграциялық негізі бар және оларды орындау үшін еңбек функциялары мен құзыреттерінің ұқсас жиынтығын болжайтын саланың кәсіптік кіші топтарының жиынтығы;

      12) біліктілік – жұмыскердің нақты еңбек функцияларын сапалы орындауға дайындық дәрежесі;

      13) біліктілік деңгейі – күрделілік, еңбек әрекеттерінің стандарттылығы, жауапкершілік және дербестік параметрлері бойынша сараланатын жұмыскердің даярлық деңгейіне және құзыретіне қойылатын талаптардың жиынтығы;

      14) еңбек функциясы – еңбек процесінің бір немесе бірнеше міндеттерін шешуге бағытталған өзара байланысты әрекеттер жиынтығы;

      15) кәсiптiк стандарт – кәсіптік қызметтің нақты саласында біліктілік деңгейіне, құзыреттеріне, мазмұнына, сапасына және еңбек жағдайларына қойылатын талаптарды айқындайтын стандарт

      16) кәсіп – арнайы даярлық нәтижесінде алынған және білім туралы тиісті құжаттармен расталатын белгілі бір білімді, іскерлікті және практикалық дағдыларды талап ететін адамның еңбек қызметінің негізгі түрі;

      17) салалық біліктілік шеңбері – салада танылатын біліктілік деңгейлерінің құрылымдық сипаттамасы;

      18) ұлттық біліктілік шеңбері – салалық біліктілік шеңберлерін, кәсіптік стандарттарды әзірлеу үшін деңгейлердің, біліктіліктердің, жалпы кәсіптік құзыреттердің бірыңғай шкаласын айқындайды;

      19) машықтар – қызметті жүзеге асыру және міндеттерді шешу мақсатында білімді пайдалану және құзыреттілік таныту қабілеті (логикалық, интуитивтік, шығармашылық және практикалық ойлауды пайдалану);

      20) білім – оқу және жеке тәжірибесі арқылы ақпаратты меңгеру нәтижесі, оқу немесе жұмыс саласына қатысты фактілер, қағидаттар, теория мен практика жиынтығы, біліктіліктің міндетті түрде бағалануға тиіс компоненті;

      21) құзыреттер – белгілі бір біліктілік деңгейіндегі кәсіптік қызметінде міндеттерді орындауды қамтамасыз ететін субъекті қызметінің сапасы;

      22) тәжірибе – саналы қызмет, белгілі бір уақыт аралығында меңгерілген және тиімді пайдаланыла алатын білім және дағды.

      3. Осы кәсіптік стандартта мынадай қысқартулар қолданылады:

      1) БА – Біліктілік анықтамалығы;

      2) ББХСС – Білім берудің халықаралық стандартты сыныптауышы;

      3) БТБА – Бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығы;

      4) КО – Кеден одағы;

      5) ТР –техникалық регламенті;

      6) ҚР – Қазақстан Республикасы;

      7) ҚР СТ – Қазақстан Республикасының стандарты;

      8) КС – Кәсіптік стандарт;

      9) МемСТ – Мемлекеттік стандарт;

      10) СБШ – Салалық біліктілік шеңбері;

      11) ҰБШ – Ұлттық біліктілік шеңбері;

      12) ISO – Стандарттау жөніндегі халықаралық ұйым (International Organization for Standardization).

2-тарау. Кәсіптік стандарттың паспорты

      4. Кәсіптік стандарттың атауы: Бұршақ және майлы дақылдарды өсіру

      5. Кәсіптік стандарттың коды: A01111066

      6. ЭҚЖЖ секциясын, бөлімін, тобын, сыныбын және кіші сыныбын көрсету: A Ауыл, орман және балық шаруашылығы

      Өсімдік және мал шаруашылығы, аңшылық және осы салаларда қызметтер ұсыну

      Бір- немесе екіжылдық дақылдарды өсіру

      Дәнді дақылдарды (күріштен басқа), бұршақ және майлы дақылдарды өсіру

      Тұқым шаруашылығын қосқанда, дәнді дақылдарды және бұршақ дақылдарын өсіру A Ауыл, орман және балық шаруашылығы

      Өсімдік және мал шаруашылығы, аңшылық және осы салаларда қызметтер ұсыну

      Бір- немесе екіжылдық дақылдарды өсіру

      01.11 Дәнді дақылдарды (күріштен басқа), бұршақ және майлы дақылдарды өсіру

      Майлы өсімдіктерді және олардың тұқымдарын өсіру

      7. Кәсіптік стандарттың қысқаша сипаттамасы: Ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілердің бұршақ тұқымдас дәнді және майлы дақылдарды өндіруі. Ғылыми негізделген ұсынымдар негізінде ауыл шаруашылығы дақылдарының өнімділігін арттыруға бағытталған агротехникалық іс-шараларды ұйымдастыру және орындау, оның ішінде тұқым себу төсегін дайындау, тұқымдық материалды себуге әзірлеу, егістіктерді күтіп-баптау, минералдық және органикалық тыңайтқыштарды енгізу, жапырақ арқылы өңдеу жұмыстарын жүргізу, ауыспалы егісті сақтау және тұқымдық материалды жаңарту.

      8. Кәсіптер карточкаларының тізімі:

      1) Тұқымдарды дәрілеу желісінің операторы - 3 СБШ деңгейі

      2) Әртүрлі ауыл шаруашылығы дақылдарын өсіру жөніндегі фермер -4 СБШ деңгейі

      3) Диқан - 4 СБШ деңгейі

      4) Пестицидтерді өсіру және қолдану жөніндегі жұмысшы - 4 СБШ деңгейі

      5) Бас агроном - 8 СБШ деңгейі

      6) Агрохимик - 6 СБШ деңгейі

      7) Топырақтанушы (біліктілік деңгейі орташа) - 5 СБШ деңгейі

3-тарау. Кәсіптер карточкалары

9. "Тұқымдарды дәрілеу желісінің операторы" кәсіп карточкасы:

Топ коды:

8341-2

Қызмет атауының коды:

8341-2-009

Кәсіп атауы:

Тұқымдарды дәрілеу желісінің операторы

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

3

СБШ бойынша қосалқы біліктілік деңгейі:


БТБА, БА және басқа да үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

"Жұмыстар мен жұмысшы кәсіптерінің бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығын (64-шығарылым) бекіту туралы"
Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің 2025 жылғы 17 қаңтардағы № 499 бұйрығы.
IV бөлік
19-бөлім. Өсімдік шаруашылығы, су және орман шаруашылығындағы жұмысшылар кәсіптерінің жұмыстарының сипаттамалары.
63. Диқан.
1-параграф. Диқан.

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
ТжКБ (жұмысшы кәсіптер)

Мамандық:
-

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Талап етілмейді

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:


Кәсіптің басқа мүмкін атаулары:

Мақта тұқымын дәрілеуші

Қызметтің негізгі мақсаты:

Сапа, өнеркәсіптік, экологиялық және өндірістік қауіпсіздік талаптарын сақтай отырып, бұршақ және майлы дақылдар тұқымдарын дәрілеудің технологиялық процесін жүргізу, бақылау және қамтамасыз ету.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Бұршақ және майлы дақылдардың тұқымдарын автоматтандырылған (механикаландырылған) желіде құрғақ, жартылай құрғақ немесе дисперсиялық тәсілмен дәрілеу процесін жүргізу

Қосымша еңбек функциялары:


1-еңбек функциясы:
Бұршақ және майлы дақылдардың тұқымдарын автоматтандырылған (механикаландырылған) желіде құрғақ, жартылай құрғақ немесе дисперсиялық тәсілмен дәрілеу процесін жүргізу

1-дағды:
Тұқымдарды дәрілеу желісін жұмысқа дайындау және дәрілеу процесін жүргізу

Машықтар:
1.Тұқымдарды дәрілеу желісінің жабдықтарын жұмысқа дайындау және олардың техникалық жай-күйін тексеру.
2.Жұмыс органдарын реттеу және бақылау-өлшеу аспаптарының жарамдылығын тексеру.
3.Технологиялық талаптарға сәйкес дәрілеуге арналған жұмыс ерітінділерін (қоспаларын) дайындау.
4.Тұқымдарды дәрілеуге дайындау және оның технологиялық желіге біркелкі берілуін қамтамасыз ету.
5.Белгіленген технологиялық режимге сәйкес тұқымдарды дәрілеу процесін жүргізу.
6.Жұмыс барысында технологиялық желінің өнімділігін реттеу.
7.Жұмыс аяқталғаннан кейін жабдықты тазалау және келесі өндірістік циклге дайындау.
Білімдер:
1.Бұршақ және майлы дақылдарды өсіру технологиясының негіздері.
2.Тұқымдарды дәрілеу желісінің құрылысы, мақсаты және жұмыс істеу қағидаты.
3.Тұқымды құрғақ, жартылай құрғақ және дисперсиялық тәсілмен дәрілеу технологиясы.
4.Дәрілеу препараттарының түрлері, оларды қолдану нормалары және пайдалану талаптары.
5.Жабдықты дайындау, реттеу және техникалық пайдалану тәртібі.
6.Бақылау-өлшеу аспаптарының мақсаты мен жұмыс істеу қағидаты.
7.Химиялық препараттармен жұмыс істеу кезіндегі еңбек, өнеркәсіптік және экологиялық қауіпсіздік талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Тұқымдарды дәрілеудің технологиялық процесін бақылау және реттеу

Машықтар:
1.Тұқымдарды дәрілеудің технологиялық процесі параметрлерінің сақталуын бақылау.
2.Тұқымның, дәрілеу препаратының берілуін және желінің өнімділігін технологиялық режимге сәйкес реттеу.
3.Препараттың тұқым бетіне біркелкі жағылуын қамтамасыз ету.
4.Өңделген тұқымның сапасының белгіленген талаптарға сәйкестігін бақылау.
5.Технологиялық процестегі ауытқуларды анықтау және оларды жою бойынша шаралар қабылдау.
6.Тұқымның, дәрілеу препараттарының және қосалқы материалдардың шығынын бақылау.
7.Өндірістік құжаттаманы жүргізу және технологиялық процесс параметрлерін тіркеу.
Білімдер:
1.Бұршақ және майлы дақылдардың тұқымдарын дәрілеудің технологиялық режимдері.
2.Дәріленген тұқым сапасына және препараттың біркелкі жағылуына қойылатын талаптар.
3.Тұқымдарды дәрілеу сапасын бақылау әдістері.
4.Дәрілеу препараттары мен технологиялық материалдардың шығын нормалары.
5.Технологиялық процестегі ауытқулардың пайда болу себептері және оларды жою тәсілдері.
6.Технологиялық желінің өнімділігін реттеу тәртібі.
7.Өндірістік құжаттаманы жүргізу тәртібі.
8.Еңбекті қорғау, өрт, санитариялық және экологиялық қауіпсіздік талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Тәртіптілік
Жауапкершілік Орындаушылық Аналитикалық ойлау

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1.КО ТР 015/2011 "Астықтың қауіпсіздігі туралы".
2.КО ТР 019/2011 "Жеке қорғаныш құралдарының қауіпсіздігі туралы".
3.ҚР СТ ISO 9001 "Сапа менеджменті жүйелері. Талаптар".
4.ҚР СТ ISO 45001 "Еңбек қауіпсіздігі және денсаулықты қорғау менеджменті жүйелері. Қолдану жөніндегі талаптар мен нұсқаулық".
5.ҚР СТ ISO 14001 "Экологиялық менеджмент жүйелері. Қолдану жөніндегі талаптар мен нұсқаулық".
6.МемСТ ISO 6322 (тиісті бөліктері) "Астық пен астық өнімдерін сақтау. Жалпы талаптар".
7.Бұршақ және майлы дақылдар тұқымдарының егістік сапасына қойылатын тиісті МемСТ.

СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ деңгейі:

Кәсіп атауы:

2

Жерді суару жөніндегі жұмысшы

4

Әртүрлі ауыл шаруашылығы дақылдарын өсіруге маманданған

10. "Әртүрлі ауыл шаруашылығы дақылдарын өсіру жөніндегі фермер" кәсіп карточкасы

Топ коды:

6114-0

Қызмет атауының коды:

6114-0-007

Кәсіп атауы:

Әртүрлі ауыл шаруашылығы дақылдарын өсіру жөніндегі фермер

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

4

СБШ бойынша қосалқы біліктілік деңгейі:


БТБА, БА және басқа да үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
ТжКБ (орта деңгейдегі маман)

Мамандық:
-

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:


Формалды емес және информалы біліммен байланыс:


Кәсіптің басқа мүмкін атаулары:

Мақта өсіру жөніндегі фермер
Соя дақылдарын өсіру жөніндегі фермер

Қызметтің негізгі мақсаты:

Бұршақ және майлы дақылдарды өсіру бойынша фермерлік (шаруа) қожалығын ұйымдастыру және жүргізу, агротехнологиялардың сақталуын, ресурстарды ұтымды пайдалануды және сапалы ауыл шаруашылығы өнімін өндіруді қамтамасыз ету.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1.Фермерлік (шаруа) қожалығында бұршақ және майлы дақылдар өндірісін ұйымдастыру.
2.Бұршақ және майлы дақылдарды өсіру бойынша агротехникалық іс-шараларды жүргізу.

Қосымша еңбек функциялары:


1-еңбек функциясы:
Фермерлік (шаруа) қожалығында бұршақ және майлы дақылдар өндірісін ұйымдастыру

1-дағды:
Фермерлік (шаруа) қожалығының өндірістік қызметін ұйымдастыру

Машықтар:
1.Бұршақ және майлы дақылдарды өсіру бойынша фермерлік (шаруа) қожалығының қызметін ұйымдастыру.
2.Өндіріс пен өнімді өткізудің көлемін жоспарлау.
3.Жер, материалдық, техникалық және еңбек ресурстарын ұтымды пайдалануды ұйымдастыру.
4.Ауыл шаруашылығы техникасы мен жабдықтарын қабылдауды, пайдалануға енгізуді және тиімді пайдалануды ұйымдастыру.
5.Бұршақ және майлы дақылдарды өсірудің заманауи технологияларын енгізу.
6.Өнім өндіруді және өткізуді қамтамасыз ету.
Білімдер:
1.Бұршақ және майлы дақылдарды өсіру технологиясы.
2.Фермерлік (шаруа) қожалығын ұйымдастыру негіздері.
3.Ауыл шаруашылығы өндірісінің экономикасы мен жоспарлау негіздері.
4.Бұршақ және майлы дақылдарды өндірудің заманауи технологиялары.
5.Ауыл шаруашылығы техникасы мен жабдықтарын пайдалану тәртібі.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Дағды 2. Фермерлік (шаруа) қожалығын қауіпсіз жүргізуді және мүдделі тараптармен өзара іс-қимылды ұйымдастыру

Машықтар:
1.Фермерлік (шаруа) қожалығының мемлекеттік органдармен, жеке және заңды тұлғалармен өзара қарым-қатынастағы мүдделерін білдіру.
2.Фермерлік (шаруа) қожалығының қызметін жүзеге асыру кезінде Қазақстан Республикасы заңнамасының талаптарының сақталуын қамтамасыз ету.
3.Еңбекті қорғау және өндірістік қауіпсіздік бойынша жұмысты ұйымдастыру.
4.Қызметкерлерді жұмысты қауіпсіз орындау әдістері мен тәсілдеріне оқытуды ұйымдастыру.
5.Еңбекті қорғау, өрт және экологиялық қауіпсіздік талаптарының сақталуын бақылауды жүзеге асыру.
6.Фермерлік (шаруа) қожалығын жүргізудің озық отандық және шетелдік тәжірибесін енгізу.
Білімдер:
1.Қазақстан Республикасының агроөнеркәсіптік кешен саласындағы заңнамасы.
2.Еңбекті қорғау, өрт және экологиялық қауіпсіздік талаптары.
3.Мемлекеттік органдармен және ұйымдармен өзара іс-қимыл жасау тәртібі.
4.Өндірістік бақылауды ұйымдастыру негіздері.
5.Фермерлік (шаруа) қожалығын ұйымдастырудың озық технологиялары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-еңбек функциясы: Бұршақ және майлы дақылдарды өсіру бойынша агротехникалық іс-шараларды жүргізу

1-дағды: Бұршақ және майлы дақылдарды өсіру кезінде агротехникалық жұмыстарды орындау

Машықтар:
1.Бұршақ және майлы дақылдарды себуге топырақты дайындау.
2.Егіс жұмыстарын ұйымдастыру және олардың орындалуын бақылау.
3.Топырақты өңдеу сапасын және агротехникалық іс-шаралардың орындалу мерзімдерінің сақталуын бақылау.
4.Өсімдіктердің вегетация кезеңінде егістікті күтіп-баптау жұмыстарын ұйымдастыру.
5.Егін жинау және өнімді жинағаннан кейінгі өңдеу жұмыстарын жүргізуді бақылау.
6.Егінді жинау, тасымалдау және сақтау кезінде оның сақталуын қамтамасыз ету.
Білімдер:
1.Топырақты өңдеу және оны себуге дайындау технологиясы.
2.Бұршақ және майлы дақылдарды өсіру технологиясы.
3.Егіс, күтіп-баптау және егін жинау жұмыстарын жүргізуге қойылатын талаптар.
4.Өнімді жинағаннан кейін өңдеу және сақтау ерекшеліктері.
5.Ауыл шаруашылығы техникасын пайдалану қағидалары.


Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді


2-дағды: Бұршақ және майлы дақылдарды қорғау жөніндегі іс-шараларды жүргізу

Машықтар:
1.Өсімдіктерді қорғау іс-шараларын жүргізу қажеттілігін айқындау.
2.Арамшөптерге, зиянкестер мен ауруларға қарсы күрес іс-шараларын ұйымдастыру.
3.Технологиялық талаптарға сәйкес пестицидтер мен агрохимикаттардың жұмыс ерітінділерін дайындау.
4.Егістіктерді өңдеу сапасын бақылау.
5.Өсімдіктерді қорғау құралдарын қауіпсіз қолдануды қамтамасыз ету.
6.Жұмыстарды орындау кезінде еңбекті қорғау талаптарының сақталуын бақылау.
Білімдер:
1.Өсімдіктерді аурулардан, зиянкестерден және арамшөптерден қорғау әдістері.
2.Қазақстан Республикасының аумағында қолдануға рұқсат етілген пестицидтер мен агрохимикаттардың тізбесі.
3.Өсімдіктерді қорғау құралдары мен тыңайтқыштарды қолдану нормалары.
4.Жұмыс ерітінділерін дайындау технологиясы.
5.Пестицидтермен және өсімдіктерді қорғаудың биологиялық құралдарымен қауіпсіз жұмыс істеу қағидалары.
6.Химиялық өңдеу жұмыстарын жүргізу кезінде еңбекті қорғау және экологиялық қауіпсіздік талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Тәртіптілік Жауапкершілік
Өндірістік міндеттерді жедел шеше білу Аналитикалық ойлау

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1.КО ТР 015/2011 "Астықтың қауіпсіздігі туралы".
2.КО ТР 019/2011 "Жеке қорғаныш құралдарының қауіпсіздігі туралы".
3.ҚР СТ ISO 9001 "Сапа менеджменті жүйелері. Талаптар".
4.ҚР СТ ISO 45001 "Еңбек қауіпсіздігі және денсаулықты қорғау менеджменті жүйелері. Қолдану жөніндегі талаптар мен нұсқаулық".
5.ҚР СТ ISO 14001 "Экологиялық менеджмент жүйелері. Қолдану жөніндегі талаптар мен нұсқаулық".
6.МемСТ ISO 6322 (тиісті бөліктері) "Астық пен астық өнімдерін сақтау. Жалпы талаптар".
7.Бұршақ және майлы дақылдар тұқымдарының егістік сапасына қойылатын тиісті МемСТ.

СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ деңгейі:

Кәсіп атауы:

3

Тұқымдарды дәрілеу желісінің операторы

5

Топырақтанушы (орташа білікті)

11. "Диқан" кәсіп карточкасы:

Топ коды:

6111-1

Қызмет атауының коды:

6111-1-003

Кәсіп атауы:

Диқан

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

4

СБШ бойынша қосалқы біліктілік деңгейі:


БТБА, БА және басқа да үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

"Жұмыстар мен жұмысшы кәсіптерінің бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығын (64-шығарылым) бекіту туралы"
Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің 2025 жылғы 17 қаңтардағы № 499 бұйрығы.
IV бөлік
19-бөлім. Өсімдік шаруашылығы, су және орман шаруашылығындағы жұмысшылар кәсіптерінің жұмыстарының сипаттамалары.
63. Диқан.
1-параграф. Диқан.

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
ТжКБ (Жұмысшы кәсіп)

Мамандық:
-

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:


Формалды емес және информалы біліммен байланыс:


Кәсіптің басқа мүмкін атаулары:


Қызметтің негізгі мақсаты:

Агротехнологиялық талаптарды сақтай отырып, бұршақ және майлы дақылдарды өсіру бойынша егістік жұмыстарын орындау, сапалы өнім алуды және топырақ құнарлылығын сақтауды қамтамасыз ету.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1.Бұршақ және майлы дақылдарды өсіру кезінде агротехникалық іс-шараларды жүргізу.
2.Бұршақ және майлы дақылдардың өнімін жинау және өнімді жинағаннан кейінгі өңдеу жұмыстарын жүргізу.

Қосымша еңбек функциялары:


1-еңбек функциясы:
Бұршақ және майлы дақылдарды өсіру кезінде агротехникалық іс-шараларды жүргізу

1-дағды:
Топырақты, тұқымдық материалды дайындау және егіс жұмыстарын жүргізу

Машықтар:
1.Бұршақ және майлы дақылдарды себуге арналған топырақты агротехникалық талаптарға сәйкес дайындау.
2.Тұқымдық материалды тазалау, сұрыптау және тұқымдарды ауа-жылумен өңдеуді қоса алғанда, себуге дайындау.
3.Себу мөлшерін, тұқымды сіңіру тереңдігін және оңтайлы себу мерзімдерін сақтай отырып, қолмен және механикаландырылған себу жұмыстарын орындау.
4.Сепкіштерді тұқыммен және минералдық тыңайтқыштармен толтыру.
5.Далалық жұмыстарды орындау кезінде қол құралдарын, ауыл шаруашылығы құралдары мен механизмдерін пайдалану.
6.Топырақты дайындау және егіс жұмыстарын жүргізу сапасын бақылау.
7.Топырақтың жай-күйін анықтау және оның себуге дайындығын бағалау.
Білімдер:
1.Бұршақ және майлы дақылдарды өсіруге қойылатын агротехникалық талаптар.
2.Топырақты өңдеу және оны себуге дайындау технологиясы.
3.Тұқымдық материалды дайындауға қойылатын талаптар.
4.Бұршақ және майлы дақылдарды себу тәсілдері мен мерзімдері.
5.Сепкіштерді, ауыл шаруашылығы құралдары мен жабдықтарын пайдалану қағидалары.
6.Қолмен және механикаландырылған далалық жұмыстарды орындау тәсілдері.
7.Топырақты өңдеу мен себудің ресурс үнемдейтін технологияларының негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды: Егістікті күтіп-баптау іс-шараларын орындау

Машықтар:
1.Органикалық және минералдық тыңайтқыштарды технологиялық талаптарға сәйкес енгізу.
2.Егістікті қолмен арамшөптен тазалау және арамшөптерді жою.
3.Өсімдіктерді арамшөптерден, зиянкестерден және аурулардан қорғау іс-шараларын рұқсат етілген өсімдіктерді қорғау құралдарын қолдана отырып орындау.
4.Жұмыс ерітінділерін дайындау және өсімдіктерді қорғау құралдарын қауіпсіздік талаптарын сақтай отырып қолдану.
5.Өсімдіктердің қажеттілігіне сәйкес егістікті суару жұмыстарын орындау.
6.Вегетация кезеңінде егістіктің жай-күйін бақылау және өсімдіктердің зақымдану белгілерін анықтау.
7.Кеміргіштермен күресу іс-шараларын жүргізу.
Білімдер:
1.Органикалық және минералдық тыңайтқыштарды енгізудің түрлері, нормалары мен тәсілдері.
2.Бұршақ және майлы дақылдардың егістігін күтіп-баптау технологиясы.
3.Өсімдіктерді арамшөптерден, зиянкестерден және аурулардан қорғау әдістері.
4.Өсімдіктерді қорғау құралдарының жұмыс ерітінділерін дайындау технологиясы.
5.Агрохимикаттармен жұмыс істеу кезіндегі еңбек қауіпсіздігі талаптары.
6.Егісті күтіп-баптау бойынша қол жұмыстарын орындау тәсілдері.
7.Далалық жұмыстарды жүргізу кезіндегі экологиялық және өндірістік қауіпсіздік талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-еңбек функциясы: Бұршақ және майлы дақылдардың өнімін жинау және өнімді жинағаннан кейінгі өңдеу жұмыстарын жүргізу

1-дағды: Өнім жинау жұмыстарын орындау

Машықтар:
1.Өнімді жинаудың оңтайлы мерзімдерін анықтау.
2.Бұршақ және майлы дақылдардың өнімін қолмен және механикаландырылған тәсілмен жинау.
3.Жинау техникасы мен құралдарын жұмысқа дайындау.
4.Өнім жинау сапасын бақылау және өнім шығынын барынша азайту.
5.Жиналған өнімді тиеу, тасымалдау, қаптау және орналастыру жұмыстарын орындау.
6.Қолданылатын ауыл шаруашылығы құралдары мен механизмдерінің қарапайым ақауларын анықтау және жою.
Білімдер:
1.Бұршақ және майлы дақылдарды жинау технологиясы.
2.Ауыл шаруашылығы дақылдарының пісіп-жетілуінің биологиялық ерекшеліктері.
3.Өнімді жинау тәсілдері мен мерзімдері.
4.Жинау техникасы мен ауыл шаруашылығы механизмдерінің құрылысы және пайдалану қағидалары.
5.Өнім жинау сапасына қойылатын талаптар.
6.Ауыл шаруашылығы құралдарының негізгі ақаулары және оларды жою тәсілдері.
7.Ауыл шаруашылығы техникасын пайдалану кезіндегі қауіпсіздік қағидалары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды: Өнімді жинағаннан кейінгі өңдеу және сақтауды жүзеге асыру

Машықтар:
1.Өнімді тазалау, кептіру, сұрыптау және сақтауға дайындау жұмыстарын орындау.
2.Өнімді белгіленген талаптарға сәйкес сақтау орындарына орналастыру.
3.Сақтау жағдайларын бақылау және өнімнің ысырабын болдырмау.
4.Өнімді қаптау, тасымалдау және қоймаға орналастыру жұмыстарын орындау.
5.Жиналған өнімнің есебін жүргізу.
Білімдер:
1.Бұршақ және майлы дақылдарды жинаудан кейінгі өңдеу технологиясы.
2.Ауыл шаруашылығы өнімдерін сақтауға қойылатын талаптар.
3.Өнімді сақтау кезінде болатын шығындардың алдын алу тәсілдері.
4.Жиналғаннан кейінгі өнім сапасының көрсеткіштері.
5.Жинаудан кейінгі өңдеу және сақтау жабдықтарын пайдалану қағидалары.
6.Өнімді сұрыптау, тазалау және өткізуге дайындау тәсілдері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Тәртіптілік
Жауапкершілік
Өндірістік міндеттерді жедел шеше білу Командада жұмыс істеуді білу

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1.КО ТР 015/2011 "Астықтың қауіпсіздігі туралы".
2.КО ТР 019/2011 "Жеке қорғаныш құралдарының қауіпсіздігі туралы".
3.ҚР СТ ISO 9001 "Сапа менеджменті жүйелері. Талаптар".
4.ҚР СТ ISO 45001 "Еңбек қауіпсіздігі және денсаулықты қорғау менеджменті жүйелері. Қолдану жөніндегі талаптар мен нұсқаулық".
5.ҚР СТ ISO 14001 "Экологиялық менеджмент жүйелері. Қолдану жөніндегі талаптар мен нұсқаулық".
6.МемСТ ISO 6322 (тиісті бөліктері) "Астық пен астық өнімдерін сақтау. Жалпы талаптар".
7.Бұршақ және майлы дақылдар тұқымдарының егістік сапасына қойылатын тиісті МемСТ.

СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ деңгейі:

Кәсіп атауы:

3

Білікті ауыл шаруашылығы жұмысшысы (аралас дақылдар)

5

Топырақтанушы (орташа білікті)

12. "Пестицидтерді өсіру және қолдану жөніндегі жұмысшы" кәсіп карточкасы:

Топ коды:

6114-0

Қызмет атауының коды:

6114-0-003

Кәсіп атауы:

Пестицидтерді өсіру және қолдану жөніндегі жұмысшы

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

4

СБШ бойынша қосалқы біліктілік деңгейі:


БТБА, БА және басқа да үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
ТжКБ (орта деңгейдегі маман)

Мамандық:
-

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:


Формалды емес және информалы біліммен байланыс:


Кәсіптің басқа мүмкін атаулары:

Диқан

Қызметтің негізгі мақсаты:

Технологиялық регламенттерді, еңбекті қорғау және экологиялық қауіпсіздік талаптарын сақтай отырып, бұршақ және майлы дақылдарды өсіру кезінде өсімдіктерді зиянды организмдерден қорғауға және сапалы өнім алуға бағытталған пестицидтерді қауіпсіз қолдану жұмыстарын орындау.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1.Бұршақ және майлы дақылдарды өсіру кезінде пестицидтерді қолдану бойынша жұмыстарды дайындау және жүргізу.
2.Пестицидтерді қолдану нәтижелерін бақылау және олармен қауіпсіз жұмыс істеуді қамтамасыз ету.

Қосымша еңбек функциялары:


1-еңбек функциясы: Бұршақ және майлы дақылдарды өсіру кезінде пестицидтерді қолдану бойынша жұмыстарды дайындау және жүргізу

1-дағды:
Тұқымды, өсімдіктерді, топырақты және жабдықты пестицидтермен өңдеуге дайындау

Машықтар:
1.Тұқымды, өсімдіктерді және топырақты пестицидтермен өңдеуге дайындау.
2.Пестицидтерді қауіпсіз әрі тиімді қолдануға арналған жабдықтар мен құрал-саймандарды дайындау.
3.Бұршақ және майлы дақылдардың биологиялық ерекшеліктерін, зиянды организмдерді, технологиялық регламенттерді және қауіпсіздік талаптарын ескере отырып, пестицидтерді таңдау.
Білімдер:
1.Химиялық өңдеу алдында тұқымды, өсімдіктерді және топырақты дайындауға қойылатын талаптар.
2.Бұршақ және майлы дақылдарды өсіру кезінде пестицидтерді қолдану қағидалары.
3.Жұмыс ерітінділерін дайындау, пестицидтерді қолдану, жұмыс ерітінділерінің қалдықтары мен бос ыдыстарды кәдеге жарату кезіндегі қауіпсіздік талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Тұқымды, өсімдіктерді және топырақты пестицидтермен өңдеу жұмыстарын жүргізу

Машықтар:
1.Технологиялық регламенттерді сақтай отырып, тұқымды, өсімдіктерді және топырақты пестицидтермен өңдеу.
2.Бұршақ және майлы дақылдардың биологиялық ерекшеліктерін ескере отырып, пестицидтерді қауіпсіз қолдануды қамтамасыз ету.
3.Жұмыстарды орындау барысында штаттан тыс жағдайлар туындаған кезде жедел шаралар қабылдау.
Білімдер:
1.Жеке қорғаныш құралдары мен арнайы киімді пайдалану қағидалары.
2.Еңбекті қорғау, өндірістік санитария, өрт қауіпсіздігі және қоршаған ортаны қорғау талаптары.
3.Авариялық жағдайлар және химиялық препараттар төгілген кездегі іс-қимыл тәртібі.
4.Пестицидтерді басқару саласындағы халықаралық мінез-құлық кодексі (ФАО/ДДCҰ).

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-еңбек функциясы: Пестицидтерді қолдану нәтижелерін бақылау және олармен қауіпсіз жұмыс істеуді қамтамасыз ету

Дағды 1. Өңдеу сапасын және өсімдіктердің жай-күйін бақылау

Машықтар:
1.Пестицидтерді қолданғаннан кейін өсімдіктер мен топырақты өңдеу сапасын бағалау.
2.Пестицидтерді қолданудың тиімділігі немесе жеткіліксіз тиімділігі белгілерін анықтау.
3.Өңдеу жүргізілгеннен кейін күту мерзімдері мен шектеулердің сақталуын бақылау.
Білімдер:
1.Пестицидтерді қолдану тиімділігін бағалау әдістері.
2.Өсімдіктердің фитоуыттылық белгілері мен зақымдану белгілері.
3.Өңдеуден кейінгі бақылау тексерулерін жүргізуге арналған технологиялық регламенттердің талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Дағды 2. Пестицидтерді қауіпсіз сақтау және жабдыққа техникалық қызмет көрсетуді қамтамасыз ету

Машықтар:
1.Пестицидтерді қолдануға арналған жабдықты дайындау, тазалау және оған техникалық қызмет көрсету.
2.Пестицидтерді сақтау, тасымалдау және есепке алу талаптарын сақтау.
3.Өңдеу жұмыстары аяқталғаннан кейін пайдаланылған ыдыстар мен қалдықтарды жинау және оларды қауіпсіз кәдеге жарату.
Білімдер:
1.Пестицидтерді сақтау, тасымалдау және есепке алу талаптары.
2.Пестицидтерді қолдануға арналған жабдыққа техникалық қызмет көрсету және оны тазалау қағидалары.
3.Экологиялық талаптарға сәйкес пестицидтердің қалдықтары мен пайдаланылған ыдыстарымен жұмыс істеу тәртібі.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жауапкершілік Коммуникабельділік
Тәртіптілік
Аналитикалық ойлау
Өндірістік міндеттерді жедел шеше білу

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1.КО ТР 015/2011 "Астықтың қауіпсіздігі туралы".
2.КО ТР 019/2011 "Жеке қорғаныш құралдарының қауіпсіздігі туралы".
3.ҚР СТ ISO 9001 "Сапа менеджменті жүйелері. Талаптар".
4.ҚР СТ ISO 45001 "Еңбек қауіпсіздігі және денсаулықты қорғау менеджменті жүйелері. Қолдану жөніндегі талаптар мен нұсқаулық".
5.ҚР СТ ISO 14001 "Экологиялық менеджмент жүйелері. Қолдану жөніндегі талаптар мен нұсқаулық".
6.МемСТ ISO 6322 (тиісті бөліктері) "Астық пен астық өнімдерін сақтау. Жалпы талаптар".
7.Бұршақ және майлы дақылдар тұқымдарының егістік сапасына қойылатын тиісті МемСТ.

СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ деңгейі:

Кәсіп атауы:

2

Жерді суару жөніндегі жұмысшы

4

Диқан

13. "Бас агроном" кәсіп карточкасы:

Топ коды:

1310-1

Қызмет атауының коды:

1310-1-001

Кәсіп атауы:

Бас агроном

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

8

СБШ бойынша қосалқы біліктілік деңгейі:


БТБА, БА және басқа да үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

"Ауыл шаруашылығы ұйымдарының басшылары мен мамандары лауазымдарының үлгілік біліктілік сипаттамаларын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2019 жылғы 21 тамыздағы № 307 бұйрығына өзгерістер енгізу туралы Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2025 жылғы 5 қыркүйектегі № 282 бұйрығы.
2-тарау. Ауыл және балық шаруашылығы саласындағы басшылар мен мамандар лауазымдарының үлгілік біліктілік сипаттамалары
1-бөлім. Басшылардың лауазымдары
6-параграф. Бас агроном

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
жоғары оқу орнынан кейінгі білім (PhD докторантура, PhD дәрежесі, осы саладағы PhD дәрежесі, ғылым кандидаты, ғылым докторы),
Жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық: Агрономия

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Жоғары білім (және/немесе бакалавр, магистратура, философия докторы РhD, бейіні бойынша доктор) өсімдік шаруашылығы және/немесе мал шаруашылығы және/немесе және/немесе ветеринария бағыттары бойынша және кәсіптік қызмет бағыты бойынша жұмыс өтілі 5 жылдан кем емес.

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:


Кәсіптің басқа мүмкін атаулары:


Қызметтің негізгі мақсаты:

Бұршақ және майлы дақылдар өндірісін ұйымдастыру, басқару және бақылау, агротехнологиялардың сақталуын қамтамасыз ету, заманауи технологияларды енгізу және жоғары сапалы өнім алу үшін өндірістік ресурстарды тиімді пайдалануды қамтамасыз ету.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1.Бұршақты және майлы дақылдар өндірісін жоспарлау және технологиялық қамтамасыз ету.
2.Бұршақты және майлы дақылдарды өсіру бойынша егіс жұмыстарын ұйымдастыру және өндірістік бақылау.

Қосымша еңбек функциялары:


1-еңбек функциясы: Бұршақты және майлы дақылдар өндірісін жоспарлау және технологиялық қамтамасыз ету

1-дағды:
Бұршақты және майлы дақылдарды өсіру технологиясын жоспарлау

Машықтар:
1.Бұршақты және майлы дақылдарды өсірудің технологиялық карталары мен өндірістік бағдарламаларын әзірлеу.
2.Топырақ-климаттық жағдайларды ескере отырып агротехникалық іс-шараларды жоспарлау.
3.Тұқымға, тыңайтқыштарға, өсімдіктерді қорғау құралдарына және материалдық-техникалық ресурстарға қажеттілікті айқындау.
4.Ауыспалы егіс жүйесін және топырақ құнарлылығын сақтау жөніндегі іс-шараларды жоспарлау.
Білімдер:
1.Бұршақты және майлы дақылдарды өсіру технологиялары.
2.Заманауи егіншілік жүйелері.
3.Агрохимия және топырақтану негіздері.
4.Бұршақты және майлы дақылдардың биологиялық ерекшеліктері.
5.Өсімдік шаруашылығы саласындағы нормативтік құқықтық актілер.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Өндірісті технологиялық қамтамасыз ету

Машықтар:
1.Заманауи агротехнологиялар мен инновациялық өндіріс әдістерін енгізуді қамтамасыз ету.
2.Жер, материалдық және еңбек ресурстарын тиімді пайдалануды ұйымдастыру.
3.Агрономиялық қызметтің жұмысын үйлестіру.
4.Өндіріс технологиясын жетілдіру бойынша басқарушылық шешімдер қабылдау.
5.Өнімнің түсімділігі мен сапасы бойынша жоспарлы көрсеткіштердің орындалуын қамтамасыз ету.
Білімдер:
1.Ауыл шаруашылығы өндірісін ұйымдастыру негіздері.
2.Заманауи агротехнологиялар.
3.Өндірісті жоспарлау және басқару негіздері.
4.Ресурстарды тиімді пайдалану әдістері.
5.Заманауи ауыл шаруашылығы техникасы.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-еңбек функциясы: Бұршақты және майлы дақылдарды өсіру бойынша егіс жұмыстарын ұйымдастыру және өндірістік бақылау

1-дағды: Егіс жұмыстарын ұйымдастыру

Машықтар:
1.Егіс жұмыстарын агротехникалық мерзімдерге сәйкес ұйымдастыру.
2.Өндірісті тұқыммен, ауыл шаруашылығы техникасымен, тыңайтқыштармен және өсімдіктерді қорғау құралдарымен қамтамасыз етуді ұйымдастыру.
3.Тұқым шаруашылығы, сорт алмастыру және сорт жаңарту жұмыстарын ұйымдастыру.
4.Өндірістік есеп пен агротехникалық құжаттаманы жүргізуді ұйымдастыру.
5.Өндірістік бөлімшелердің жұмысын үйлестіру.
Білімдер:
1.Егіс жұмыстарын жүргізу технологиясы.
2.Тұқым шаруашылығының негіздері.
3.Өндірістік жоспарлау негіздері.
4.Агрономиялық құжаттаманы жүргізу тәртібі.
5.Материалдық-техникалық қамтамасыз ету талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Дағды 2. Өндірістік процестерді бақылау

Машықтар:
1.Технологиялық регламенттердің сақталуын бақылау.
2.Агротехнологиялық операциялардың сапасын бағалау.
3.Өндірістік көрсеткіштерді талдау және өндіріс тиімділігін арттыру бойынша ұсыныстар әзірлеу.
4.Еңбекті қорғау, өрт қауіпсіздігі және қоршаған ортаны қорғау талаптарының сақталуын бақылау.
5.Өсімдік шаруашылығы өнімінің сапасының белгіленген талаптарға сәйкестігін қамтамасыз ету.
Білімдер:
1.Бұршақты және майлы дақылдарды өсірудің технологиялық регламенттері.
2.Өсімдік шаруашылығындағы өндірістік бақылау әдістері.
3.Ауыл шаруашылығы өнімінің сапасын бағалау әдістері.
4.Еңбекті қорғау, экологиялық қауіпсіздік және өсімдіктерді қорғау саласындағы Қазақстан Республикасының заңнамасы.
5.Өсімдік шаруашылығы өнімдеріне қойылатын ұлттық стандарттар мен нормативтік талаптар.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жауапкершілік
Коммуникабельділік
Тәртіптілік
Аналитикалық ойлау
Өндірістік міндеттерді жедел шеше білу Командада жұмыс істеу

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1.КО ТР 015/2011 "Астықтың қауіпсіздігі туралы".
2.КО ТР 019/2011 "Жеке қорғаныш құралдарының қауіпсіздігі туралы".
3.ҚР СТ ISO 9001 "Сапа менеджменті жүйелері. Талаптар".
4.ҚР СТ ISO 45001 "Еңбек қауіпсіздігі және денсаулықты қорғау менеджменті жүйелері. Қолдану жөніндегі талаптар мен нұсқаулық".
5.ҚР СТ ISO 14001 "Экологиялық менеджмент жүйелері. Қолдану жөніндегі талаптар мен нұсқаулық".
6.МемСТ ISO 6322 (тиісті бөліктері) "Астық пен астық өнімдерін сақтау. Жалпы талаптар".
7.Бұршақ және майлы дақылдар тұқымдарының егістік сапасына қойылатын тиісті МемСТ.

СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ деңгейі:

Кәсіп атауы:

7

Ауыл шаруашылығындағы басшы (басқарушы, меңгеруші)

14. "Агрохимик" кәсіп карточкасы:

Топ коды:

2132-4

Қызмет атауының коды:

2132-4-001

Кәсіп атауы:

Агрохимик

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

6

СБШ бойынша қосалқы біліктілік деңгейі:


БТБА, БА және басқа да үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

"Ауыл шаруашылығы ұйымдарының басшылары мен мамандары лауазымдарының үлгілік біліктілік сипаттамаларын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2019 жылғы 21 тамыздағы № 307 бұйрығына өзгерістер енгізу туралы Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2025 жылғы 5 қыркүйектегі № 282 бұйрығы.
2-бөлім. Мамандар лауазымы
2-параграф. Агрохимик

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық: Агрономия

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

I санаттағы агрохимик: жоғары және (немесе) жоғары оқу орнынан кейінгі білім (бакалавриат, магистратура, философия докторы (PhD), бейіні бойынша доктор) өсімдік шаруашылығы, агрохимия, топырақтану және агрономия даярлау бағыттары бойынша және II санаттағы агрохимик немесе агроном лауазымында кемінде 3 жыл жұмыс өтілі болуы тиіс.
II санаттағы агрохимик: жоғары және (немесе) жоғары оқу орнынан кейінгі білім (бакалавриат, магистратура, философия докторы (PhD), бейіні бойынша доктор) өсімдік шаруашылығы, агрохимия, топырақтану және агрономия даярлау бағыттары бойынша және санаты жоқ агрохимик немесе агроном лауазымында кемінде 1 жыл жұмыс өтілі болуы тиіс немесе "Агрономия" мамандығы бойынша техникалық және кәсіптік (орта арнаулы, орта кәсіптік) білімі және санаты жоқ агрохимик немесе агроном лауазымында кемінде 3 жыл жұмыс өтілі болуы тиіс.
Санаты жоқ агрохимик: жоғары және (немесе) жоғары оқу орнынан кейінгі білім (бакалавриат, магистратура, философия докторы (PhD), бейіні бойынша доктор) өсімдік шаруашылығы, агрохимия, топырақтану және агрономия даярлау бағыттары бойынша немесе "Агрономия" мамандығы бойынша техникалық және кәсіптік (орта арнаулы, орта кәсіптік) білімі болуы тиіс, жұмыс өтіліне талап қойылмайды.

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:


Кәсіптің басқа мүмкін атаулары:


Қызметтің негізгі мақсаты:

Бұршақ және майлы дақылдар өндірісінің тиімділігін қамтамасыз ету мақсатында агрохимиялық зерттеулерді ұйымдастыру және жүргізу, тыңайтқыштар мен агрохимиялық құралдарды ұтымды қолдану жөніндегі іс-шараларды әзірлеу және енгізу, топырақ құнарлылығын арттыру.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1.Топырақ құнарлылығына агрохимиялық зерттеулер жүргізу және мониторинг ұйымдастыру.
2.Бұршақ және майлы дақылдар өндірісін агрохимиялық қамтамасыз етуді ұйымдастыру.

Қосымша еңбек функциялары:


1-еңбек функциясы: Топырақ құнарлылығына агрохимиялық зерттеулер жүргізу және мониторинг ұйымдастыру

1-дағды:
Агрохимиялық зерттеулер жүргізу

Машықтар:
1.Топырақтың агрохимиялық зерттеулерін ұйымдастыру.
2.Топырақтың агрохимиялық жай-күйін талдау және өсімдіктердің қоректік элементтермен қамтамасыз етілуін бағалау.
3.Топырақ-климаттық жағдайлар мен бұршақ және майлы дақылдардың биологиялық ерекшеліктерін ескере отырып, органикалық және минералдық тыңайтқыштарды қолдану жөнінде ұсынымдар әзірлеу.
4.Тыңайтқыштарды қолдану жүйелері мен ауыспалы егіс жүйелерін әзірлеуге қатысу.
5.Жерлерге агрохимиялық және экологиялық-токсикологиялық зерттеулер жүргізуді ұйымдастыру.
6.Агрохимиялық картограммаларды әзірлеу және өзектендіру.
7.Топырақ пен өсімдік үлгілерін іріктеуді ұйымдастыру.
8.Топырақ пен өсімдік үлгілерін зертханалық зерттеулерге дайындау.
Білімдер:
1.Қазақстан Республикасының агрохимия саласындағы заңнамасы және нормативтік құқықтық актілері.
2.Бұршақ және майлы дақылдарды өсіру технологиялары.
3.Топырақтың агрохимиялық зерттеу әдістері.
4.Топырақ құнарлылығын және өсімдіктердің қоректік элементтермен қамтамасыз етілуін бағалау әдістері.
5.Органикалық және минералдық тыңайтқыштарды қолдану негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Агрохимиялық зерттеулер нәтижелерін талдау

Машықтар:
1.Агрохимиялық зерттеулердің нәтижелерін талдау.
2.Тыңайтқыштар мен агрохимиялық құралдарды ұтымды қолдану жөнінде ұсынымдар әзірлеу.
3.Агрохимиялық зерттеулердің нәтижелерін өңдеу және жүйелеу.
4.Зерттеулердің, сынақтардың және зертханалық талдаулардың нәтижелерін ресімдеу.
5.Агрохимиялық талдаудың жаңа әдістерін енгізуге қатысу.
6.Агрохимиялық зерттеулердің нәтижелері бойынша есептер дайындау.
Білімдер:
1.Агрохимиялық зерттеулерді жүргізудің стандарттары мен әдістемелері.
2.Тыңайтқыштар мен агрохимикаттардың агрохимиялық және экологиялық-токсикологиялық сипаттамалары.
3.Ауыл шаруашылығы өнімдерінің сапасына қойылатын талаптар.
4.Зерттеу нәтижелерін статистикалық өңдеу әдістері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-еңбек функциясы:
Бұршақ және майлы дақылдар өндірісін агрохимиялық қамтамасыз етуді ұйымдастыру

1-дағды:
Агрохимиялық қызметтің жұмысын ұйымдастыру

Машықтар:
1.Агрохимиялық қызметтің жұмысын ұйымдастыру.
2.Агрохимиялық жұмыстарды орындау кезінде еңбекті қорғау, өрт қауіпсіздігі және экологиялық талаптардың сақталуын бақылау.
3.Агрохимиялық іс-шараларды жүргізу кезінде қауіпсіз еңбек жағдайларын ұйымдастыру.
4.Авариялық жағдайлар туындаған кезде қызметкерлердің іс-қимылдарын үйлестіру.
5.Зардап шеккендерге алғашқы көмек көрсетуді ұйымдастыру және шұғыл қызметтермен өзара іс-қимылды қамтамасыз ету.
Білімдер:
1.Зертханалық және ауыл шаруашылығы жабдықтарының құрылысы және оларды қауіпсіз пайдалану қағидалары.
2.Агрохимия саласындағы ғылымның заманауи жетістіктері мен озық тәжірибе.
3.Экономика, өндірісті ұйымдастыру және басқару негіздері.
4.Қазақстан Республикасының қоршаған ортаны қорғау саласындағы заңнамасы.
5.Еңбекті қорғау, өндірістік санитария, өрт және экологиялық қауіпсіздік талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Агрохимиялық қамтамасыз етуді бақылауды ұйымдастыру

Машықтар:
1.Зертханалық агрохимиялық зерттеулерді ұйымдастыру.
2.Топырақ пен өсімдіктерді химиялық талдаудың заманауи әдістерін енгізу.
3.Агрохимиялық зерттеулердің нәтижелерін өңдеу және түсіндіру.
4.Тыңайтқыштар мен агрохимиялық құралдарды қолдану бойынша тәжірибелік жұмыстарды ұйымдастыру.
5.Тыңайтқыштарды енгізудің заманауи технологияларын өндіріске енгізуге қатысу.
Білімдер:
1.Агрохимия және топырақтану ғылымының теориялық негіздері.
2.Топырақ құнарлылығын оңтайландыру әдістері.
3.Топырақтың агрохимиялық жай-күйін басқарудың заманауи технологиялары.
4.Топырақ деградациясының алдын алу әдістері.
5.Тыңайтқыштарды ұтымды қолдану арқылы өсімдік шаруашылығы өнімдерінің сапасын арттыру тәсілдері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Тәртіптілік
Аналитикалық ойлау
Өндірістік міндеттерді жедел шеше білу Жауапкершілік

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1.КО ТР 015/2011 "Астықтың қауіпсіздігі туралы".
2.КО ТР 019/2011 "Жеке қорғаныш құралдарының қауіпсіздігі туралы".
3.ҚР СТ ISO 9001 "Сапа менеджменті жүйелері. Талаптар".
4.ҚР СТ ISO 45001 "Еңбек қауіпсіздігі және денсаулықты қорғау менеджменті жүйелері. Қолдану жөніндегі талаптар мен нұсқаулық".
5.ҚР СТ ISO 14001 "Экологиялық менеджмент жүйелері. Қолдану жөніндегі талаптар мен нұсқаулық".
6.МемСТ ISO 6322 (тиісті бөліктері) "Астық пен астық өнімдерін сақтау. Жалпы талаптар".
7.Бұршақ және майлы дақылдар тұқымдарының егістік сапасына қойылатын тиісті МемСТ.

СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ деңгейі:

Кәсіп атауы:

5

Топырақтанушы (орташа білікті)

7

Ауыл шаруашылығындағы басшы (басқарушы, меңгеруші)

15. "Топырақтанушы (біліктілік деңгейі орташа)" кәсіп карточкасы:

Топ коды:

3142-0

Қызмет атауының коды:

3142-0-011

Кәсіп атауы:

Топырақтанушы (біліктілік деңгейі орташа)

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

5

СБШ бойынша қосалқы біліктілік деңгейі:


БТБА, БА және басқа да үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

"Ауыл шаруашылығы ұйымдарының басшылары мен мамандары лауазымдарының үлгілік біліктілік сипаттамаларын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2019 жылғы 21 тамыздағы № 307 бұйрығына өзгерістер енгізу туралы Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2025 жылғы 5 қыркүйектегі № 282 бұйрығы.
2-бөлім. Мамандар лауазымы
19-параграф. Топырақтанушы

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
орта білімнен кейінгі (қолданбалы бакалавриат)

Мамандық: Агрономия

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

І санатты топырақтанушы: жоғары білім (және/немесе бакалавр, магистратура, философия докторы РhD, бейіні бойынша доктор) өсімдік шаруашылығы бағыты бойынша және ІІ санатты топырақтанушы лауазымындағы жұмыс өтілі 2 жылдан кем емес;
ІІ санатты топырақтанушы: өсімдік шаруашылығы бағыты бойынша жоғары білім (және/немесе бакалавр, магистратура, философия докторы РhD, бейіні бойынша доктор) және санаты жоқ топырақтанушы лауазымындағы жұмыс өтілі 2 жылдан кем емес;
Санаты жоқ топырақтанушы: өсімдік шаруашылығы бағыты бойынша жоғары білім (және/немесе бакалавр, магистратура, философия докторы РhD, бейіні бойынша доктор) жұмыс өтілі талап етілмейді.

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:


Кәсіптің басқа мүмкін атаулары:


Қызметтің негізгі мақсаты:

Бұршақты және майлы дақылдарды тиімді өсіруді қамтамасыз ету мақсатында топырақты зерттеу, оның құнарлылығын бақылау бойынша агрохимиялық, топырақтану және зертханалық жұмыстарды орындау.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1.Бұршақты және майлы дақылдарды өсіру кезінде топыраққа агрохимиялық және зертханалық зерттеулер жүргізу.
2.Бұршақты және майлы дақылдарды өсіру кезінде топырақты зерттеу және оның құнарлылығын арттыру жөніндегі іс-шараларды орындау.

Қосымша еңбек функциялары:


1-еңбек функциясы: Бұршақты және майлы дақылдарды өсіру кезінде топыраққа агрохимиялық және зертханалық зерттеулер жүргізу

1-дағды:
Топырақ сынамаларын іріктеу және агрохимиялық зерттеулер жүргізу

Машықтар
1.Зерттеу жүргізу үшін топырақтың, органикалық және минералдық тыңайтқыштардың сынамаларын іріктеу.
2.Үлгілерді зертханалық талдауға дайындау.
3.Топырақтың физикалық-химиялық зерттеулері мен жедел талдауларын жүргізу.
4.Топырақтың агрохимиялық көрсеткіштерін анықтау.
5.Зертханалық жабдықтарды, аспаптар мен реактивтерді жұмысқа дайындау.
6.Зертханалық зерттеулер жүргізу әдістемелерін сақтау.
7.Зерттеу нәтижелерінің есебін жүргізу.
8.Зертханалық талдау хаттамаларын ресімдеу.
Білімдер
1.Топырақ сынамаларын іріктеу және дайындау әдістері.
2.Топырақтың агрохимиялық талдау әдістері.
3.Агрохимия және топырақтану негіздері.
4.Зертханалық жабдықтардың құрылысы және оларды пайдалану қағидалары.
5.Зертханалық өлшеулердің дәлдігіне қойылатын талаптар.
6.Химиялық реактивтермен жұмыс істеу қағидалары.
7.Зертханадағы еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау талаптары.
8.Зерттеу нәтижелерін ресімдеу қағидалары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Топырақтың агрохимиялық жай-күйін бақылау

Машықтар
1.Агрохимиялық зерттеулердің нәтижелерін талдау.
2.Топырақтың қоректік элементтермен қамтамасыз етілу деңгейін анықтау.
3.Агрохимиялық картограммаларды әзірлеуге қатысу.
4.Зерттеу нәтижелері бойынша деректерді түзету.
5.Зертханалық зерттеулердің сапасын бақылау.
6.Егістіктің жай-күйіне фенологиялық бақылау жүргізу.
7.Өсімдік шаруашылығы өнімдеріндегі қалдық зиянды заттардың мөлшерін бақылау.
8.Агрохимиялық есептілікке арналған материалдарды дайындау.
Білімдер
1.Топырақ құнарлылығының негізгі көрсеткіштері.
2.Топырақтың агрохимиялық жай-күйін бағалау әдістері.
3.Бұршақты және майлы дақылдардың қоректену негіздері.
4.Органикалық және минералдық тыңайтқыштардың түрлері.
5.Тыңайтқыштардың топырақ құнарлылығына әсері.
6.Өсімдік шаруашылығы өнімдерінің сапасына қойылатын талаптар.
7.Агрохимиялық құжаттаманы жүргізу негіздері.
8.Экологиялық қауіпсіздік талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-еңбек функциясы: Бұршақты және майлы дақылдарды өсіру кезінде топырақты зерттеу және оның құнарлылығын арттыру жөніндегі іс-шараларды орындау

1-дағды: Ауыл шаруашылығы алқаптарына топырақтық зерттеу жүргізу

Машықтар
1.Ауыл шаруашылығы алқаптарына топырақтық зерттеу жүргізу.
2.Егістіктерді орналастырудың агроландшафтық жағдайларын бағалау.
3.Топырақтың түрлері мен қасиеттерін анықтау.
4.Жерлерге агрохимиялық және экологиялық-токсикологиялық зерттеу жүргізу.
5.Топырақ эрозиясы мен деградациясының белгілерін анықтау.
6.Топырақтық және агрохимиялық картограммаларды жасау.
7.Топырақты жақсарту жөніндегі іс-шараларды жүргізу қажеттілігін анықтау.
8.Зерттеу нәтижелерін ресімдеу.
Білімдер
1.Топырақтың шығу тегі, құрамы және жіктелуі.
2.Топырақтың физикалық, химиялық және биологиялық қасиеттері.
3.Топырақты зерттеу әдістері.
4.Агроландшафттану негіздері.
5.Топырақ эрозиясы мен дефляциясының пайда болу себептері.
6.Топырақ құнарлылығын бағалау әдістері.
7.Агрохимиялық зерттеу жүргізу тәртібі.
8.Жерді қорғау саласындағы нормативтік құжаттардың талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды: Топырақ құнарлылығын сақтау және арттыру жөніндегі іс-шараларды орындау

Машықтар
1.Топырақ құнарлылығын арттыруға бағытталған агротехникалық іс-шараларды орындау.
2.Жоспарланған өнімге арналған органикалық және минералдық тыңайтқыштардың мөлшерін есептеу.
3.Ауыспалы егіс жүйесіндегі топырақты өңдеу жүйесін әзірлеуге қатысу.
4.Тыңайтқыштарды енгізу технологияларының сақталуын бақылау.
5.Топырақты эрозия мен дефляциядан қорғау жөніндегі іс-шараларды орындау.
6.Жерді ұтымды пайдалану талаптарының сақталуын бақылау.
7.Тыңайтқыштарды механикаландырылған тәсілмен енгізуді ұйымдастыруға қатысу.
8.Топырақтың агрохимиялық жай-күйін жақсарту бойынша ұсыныстар дайындау.
Білімдер
1.Бұршақты және майлы дақылдарды өсірудің экологиялық қауіпсіз технологиялары.
2.Егіншілік заңдары, өсімдіктердің тіршілік факторлары.
3.Ауыспалы егістің ғылыми негіздері.
4.Топырақты өңдеу технологиялары.
5.Топырақ құнарлылығын арттыру тәсілдері.
6.Органикалық және минералдық тыңайтқыштарды қолдану технологиялары.
7.Ауа райы мен климаттық факторлардың топырақтың жай-күйіне әсері.
8.Ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлерді ұтымды пайдалану негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жауапкершілік Коммуникабельділік Тәртіптілік
Аналитикалық ойлау
Өндірістік міндеттерді жедел шеше білу

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1.КО ТР 015/2011 "Астықтың қауіпсіздігі туралы".
2.КО ТР 019/2011 "Жеке қорғаныш құралдарының қауіпсіздігі туралы".
3.ҚР СТ ISO 9001 "Сапа менеджменті жүйелері. Талаптар".
4.ҚР СТ ISO 45001 "Еңбек қауіпсіздігі және денсаулықты қорғау менеджменті жүйелері. Қолдану жөніндегі талаптар мен нұсқаулық".
5.ҚР СТ ISO 14001 "Экологиялық менеджмент жүйелері. Қолдану жөніндегі талаптар мен нұсқаулық".
6.МемСТ ISO 6322 (тиісті бөліктері) "Астық пен астық өнімдерін сақтау. Жалпы талаптар".
7.Бұршақ және майлы дақылдар тұқымдарының егістік сапасына қойылатын тиісті МемСТ.

СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ деңгейі:

Кәсіп атауы:

4

Диқан

6

Агрохимик

4-тарау. Кәсіптік стандарттың техникалық деректері

      16. Мемлекеттік органның атауы: Қазакстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі.

      Жоба жетекшісі: Б.Қ. Насырханова, E-mail: b.nasyrhanova@nasec.kz, ұялы тел: +7 (771) 375 80 45.

      17. Әзірлеуге қатысқан ұйымдар (кәсіпорындар): Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігінің "Ұлттық аграрлық ғылыми-білім беру орталығы" коммерциялық емес акционерлік қоғамы.

      18. Авторы: А.П. Науанова – биология ғылымдарының докторы, профессор, "БИО-КАТУ" ЖШС-нің бас директоры, "С. Сейфуллин атындағы Қазақ агротехникалық зерттеу университеті" КеАҚ, Өсімдік шаруашылығы, ауыл және орман шаруашылығы институтының директоры.

      Техникалық көмек көрсетуші: М.Б. Кенжеғұлова, ұялы тел.: +7 (775) 603 30 97, E-mail: m.kenzhegulova@nasec.kz

      19. Кәсіптік біліктілік жөніндегі салалық кеңес: 2026 жылғы 5 мамырдағы № 176 бұйрық.

      20. Кәсіптік біліктілік жөніндегі ұлттық орган:

      21. Қазақстан Республикасының "Атамекен" ұлттық кәсіпкерлер палатасы: 2026 ж. 20.04. № 582.

      22. Нұсқа нөмірі және шығарылған жылы: 2

      23. Болжамды қайта қарау күні: 2029 жылғы 26 қазан.

  2026 жылғы 8 қазандағы
№ 355 бұйрығына 5-қосымша

"Сиыр етін өндіру" кәсіптік стандарты

1-тарау. Жалпы ережелер

      1. Кәсіптік стандарттың қолдану аясы: "Сиыр етін өндіру" кәсіптік стандарты "Кәсіптік біліктілік туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 5-бабына сәйкес әзірленген.

      Кәсіптік стандарт жұмыскерлердің кәсіптік қызметтің белгілі бір түрін жүзеге асыруы, оның ішінде белгілі бір еңбек функцияларын орындауы үшін қажетті, сондай-ақ жоғары, жоғары оқу орнынан кейінгі, техникалық және кәсіптік білім беру ұйымдарының білім беру бағдарламаларын әзірлеуде біліктілік деңгейлерін айқындауға арналған.

      2. Осы кәсіптік стандартта мынадай терминдер мен анықтамалар қолданылады:

      1) ІҚМ – ет бағытындағы өнімділігі бар немесе қарқынды бордақылауда тұрған ірі қара мал;

      2) сиыр еті – ірі қара малдың еті;

      3) мал шаруашылығы фермасы – ірі қара малды өсіруге, ұстауға және бордақылауға арналған өндірістік объект;

      4) ауыл шаруашылығы жануарлары – мал шаруашылығы өнімін, шикізат өндіру үшін, сондай-ақ көлік және жұмыс күші ретінде пайдаланылатын, адам қолында өсірілетін үй жануарлары;

      5) асыл тұқымды репродуктор – ет бағытындағы асыл тұқымды ірі қара малды өсірумен айналысатын шаруашылық (ферма);

      6) бордақылау алаңы – ірі қара малды ұстауға және қарқынды бордақылауға арналған мамандандырылған шаруашылық (ферма);

      7) ІҚМ азықтандыру рационы – ірі қара малдың әртүрлі жыныстық-жас ерекшелігі топтарына арналған, олардың физиологиялық қажеттіліктерін, азықтардың қолжетімділігі мен экономикалық тиімділігін ескере отырып әзірленген, қоректік заттар бойынша теңгерімді азық құрамы;

      8) вакцинация – эпизоотиялық жағдайды ескере отырып, вакциналарды қолдану арқылы ірі қара малда иммунитет қалыптастыруға бағытталған ветеринариялық-профилактикалық іс-шаралар кешені;

      9) асыл тұқымды жануар – Қазақстан Республикасының асыл тұқымды мал шаруашылығы саласындағы заңнамасына сәйкес тиісті тұқым бойынша республикалық палата асыл тұқымды мәртебе берген жануар;

      10) асыл тұқымды бұқа – табынды табиғи шағылыстыру немесе қолдан ұрықтандыру үшін тұқымдық материал алу арқылы өсімін молайту мақсатында пайдаланылатын жыныстық жағынан жетілген ірі қара малдың аталығы;

      11) бұзаулау – сиырдың буаздық кезеңін аяқтайтын және бұзаудың тууымен сипатталатын физиологиялық процесс;

      12) піштіру – ірі қара малдың аталықтарының жыныс бездерін хирургиялық немесе ветеринариялық практикада рұқсат етілген өзге де тәсілдермен алып тастау не олардың қызметін тоқтату;

      13) жануарларды сәйкестендіру – жануарға оны бірмәнді тануды қамтамасыз ететін сәйкестендіру құралдарын (сырға, микрочип, татуировка, таңба және басқа құралдар) пайдалану арқылы жеке сәйкестендіру нөмірін беру;

      14) АШЖС – ауыл шаруашылығы жануарларын есепке алу үшін Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі пайдаланатын ауыл шаруашылығы жануарларын сәйкестендірудің ақпараттық жүйесі;

      15) ААТЖ – селекциялық-асыл тұқымдық жұмысты электрондық форматта жүргізуге арналған ақпараттық-талдау жүйесі (www.plem.kz);

      16) жануарларды жарамсыздыққа шығару – асыл тұқымдық, өнімділік немесе шаруашылық құндылығының төмен болуына байланысты жануарларды өткізу немесе сою арқылы оларды асыл тұқымды немесе өндірістік табын құрамынан шығару;

      17) аналық табын – табынды өсімін молайту және төл алу мақсатында пайдаланылатын сиырлардан, қашарлардан және құнажындардан тұратын топ;

      18) қолдан ұрықтандыру – арнайы технологиялар мен жабдықтарды пайдалана отырып, асыл тұқымды бұқаның ұрығын аналық жануардың жыныс жолдарына енгізуді көздейтін ауыл шаруашылығы жануарларын көбейту әдісі;

      19) бордақылау контингенті – сойыс кондициясына жеткенге дейін қарқынды бордақылауға арналған ірі қара малдың жас малы;

      20) эпизоотиялық жағдай – белгілі бір аумақта белгілі бір уақыт кезеңінде жануарлардың жұқпалы ауруларының таралу жай-күйі;

      21) малды қыстату – қысқы кезеңде ірі қара малды азықтандыру, суару және күтіп-бағу жағдайларын қамтамасыз ете отырып ұстау;

      22) малды жаю – ірі қара малды жайылымда ұстау және азықтандыру;

      23) информалды білім беру – білім беру ұйымдарынан тыс күнделікті қызмет барысында алынатын және оқу нәтижелерін растайтын құжат бермейтін білім беру түрі;

      24) формалды емес білім беру – оқыту орны, мерзімдері мен нысаны ескерілмей, білім беру қызметтерін ұсынатын ұйымдар жоспарланған, ұйымдастырған және жүзеге асыратын және оқыту нәтижелерін растаушы құжат беріле отырып жүргізілетін білім беру түрі;

      25) кәсіптік кіші топ – еңбек функцияларының тұтас жиынтығымен қалыптастырылған және олардың құзыреттерін орындау үшін қажетті саланың кәсіптік тобының бір бөлігі;

      26) кәсіптік топ – ортақ интеграциялық негізі бар және оларды орындау үшін еңбек функциялары мен құзыреттерінің ұқсас жиынтығын болжайтын саланың кәсіптік кіші топтарының жиынтығы;

      27) біліктілік – жұмыскердің нақты еңбек функцияларын сапалы орындауға дайындық дәрежесі;

      28) біліктілік деңгейі – күрделілік, еңбек әрекеттерінің стандарттылығы, жауапкершілік және дербестік параметрлері бойынша сараланатын жұмыскердің даярлық деңгейіне және құзыретіне қойылатын талаптардың жиынтығы;

      29) еңбек функциясы – еңбек процесінің бір немесе бірнеше міндеттерін шешуге бағытталған өзара байланысты әрекеттер жиынтығы;

      30) кәсiптiк стандарт – кәсіптік қызметтің нақты саласында біліктілік деңгейіне, құзыреттеріне, мазмұнына, сапасына және еңбек жағдайларына қойылатын талаптарды айқындайтын стандарт

      31) кәсіп – арнайы даярлық нәтижесінде алынған және білім туралы тиісті құжаттармен расталатын белгілі бір білімді, іскерлікті және практикалық дағдыларды талап ететін адамның еңбек қызметінің негізгі түрі;

      32) салалық біліктілік шеңбері – салада танылатын біліктілік деңгейлерінің құрылымдық сипаттамасы;

      33) ұлттық біліктілік шеңбері – салалық біліктілік шеңберлерін, кәсіптік стандарттарды әзірлеу үшін деңгейлердің, біліктіліктердің, жалпы кәсіптік құзыреттердің бірыңғай шкаласын айқындайды;

      34) машықтар – қызметті жүзеге асыру және міндеттерді шешу мақсатында білімді пайдалану және құзыреттілік таныту қабілеті (логикалық, интуитивтік, шығармашылық және практикалық ойлауды пайдалану);

      35) білім – оқу және жеке тәжірибесі арқылы ақпаратты меңгеру нәтижесі, оқу немесе жұмыс саласына қатысты фактілер, қағидаттар, теория мен практика жиынтығы, біліктіліктің міндетті түрде бағалануға тиіс компоненті;

      36) құзыреттер – белгілі бір біліктілік деңгейіндегі кәсіптік қызметінде міндеттерді орындауды қамтамасыз ететін субъекті қызметінің сапасы;

      37) тәжірибе – саналы қызмет, белгілі бір уақыт аралығында меңгерілген және тиімді пайдаланыла алатын білім және дағды.

      3. Осы кәсіптік стандартта мынадай қысқартулар қолданылады:

      1) БА – Біліктілік анықтамалығы;

      2) ББХСС – Білім берудің халықаралық стандартты сыныптауышы;

      3) БТБА – Бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығы;

      4) КО – Кеден одағы;

      5) ТР –техникалық регламенті;

      6) ҚР – Қазақстан Республикасы;

      7) ҚР СТ – Қазақстан Республикасының стандарты;

      8) КС – Кәсіптік стандарт;

      9) МемСТ – Мемлекеттік стандарт;

      10) СБШ – Салалық біліктілік шеңбері;

      11) ҰБШ – Ұлттық біліктілік шеңбері;

      12) ISO – Стандарттау жөніндегі халықаралық ұйым (International Organization for Standardization).

2-тарау. Кәсіптік стандарттың паспорты

      4. Кәсіптік стандарттың атауы: Сиыр етін өндіру

      5. Кәсіптік стандарттың коды: A01420067

      6. ЭҚЖЖ секциясын, бөлімін, тобын, сыныбын және кіші сыныбын көрсету: A Ауыл, орман және балық шаруашылығы

      01 Өсімдік және мал шаруашылығы, аңшылық және осы салаларда қызметтер ұсыну

      01.4 Мал шаруашылығы

      01.42 Басқа да ірі қара малды және енекелерді көбейту

      01.42.0 Басқа да ірі қара малды және енекелерді көбейту

      M Кәсіби, ғылыми және техникалық қызмет

      75 Ветеринарлық қызмет

      75.0 Ветеринарлық қызмет

      75.00 Ветеринарлық қызмет

      75.00.0 Ветеринарлық қызмет

      7. Кәсіптік стандарттың қысқаша сипаттамасы: Сиыр еті – етті мал шаруашылығы саласының негізгі өнімі, ал сүтті мал шаруашылығының жанама өнімі болып табылады. Осы кәсіптік стандарт фермерлік шаруашылықтарда, асыл тұқымды репродукторларда және бордақылау алаңдарында ет бағытындағы ірі қара малды өсіру, күтіп-бағу, ұстау және бордақылау қызметін жүзеге асыратын кәсіптерге қолданылады. Стандарт жайылымдық (отарлы) және қарқынды технологияларды қолдана отырып, кейіннен союға арналған ірі қара малды өндіруге байланысты еңбек функцияларын қамтиды. Азық өндіру, ауыл шаруашылығы техникасы мен жабдықтарын пайдалану, мал сою және етті қайта өңдеу мәселелері тиісті кәсіптік стандарттармен реттеледі.

      8. Кәсіптер карточкаларының тізімі:

      1) Бөлімше бастығы (ферма, ауыл шаруашылығы учаскесі)- 7 СБШ-нің деңгейі

      2) Бас инженер (ауыл шаруашылығында) - 8 СБШ-нің деңгейі

      3) Бөлімше меңгерушісі (ауыл шаруашылығында) - 7 СБШ-нің деңгейі

      4) Мал шаруашылығындағы техник-ұрықтандырушы- 4 СБШ-нің деңгейі

      5) Ветеринариялық техник - 5 СБШ-нің деңгейі

      6) Учаске бастығы (ауыл шаруашылығында) - 7 СБШ-нің деңгейі

3-тарау. Кәсіптер карточкалары

10. "Бөлімше бастығы (ферма, ауыл шаруашылығы учаскесі)" кәсіп карточкасы:

Топ коды:

1310-1

Қызмет атауының коды:

1310-1-051

Кәсіп атауы:

Бөлімше бастығы (ферма, ауыл шаруашылығы учаскесі)

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

7

СБШ бойынша қосалқы біліктілік деңгейі:


БТБА, БА және басқа да үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
Жоғары оқу орнынан кейінгі білім (магистратура, резидентура);
Жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
-

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Мал шаруашылығы, ветеринария, өсімдік шаруашылығы, агроинженерия, бизнес және басқару даярлау бағыттары бойынша жоғары білімнің (және/немесе бакалавриат, магистратура, философия докторы (PhD), бейіні бойынша доктор) болуы, мал шаруашылығы өнімдерін өндіру саласындағы басшылық лауазымдарда кемінде 5 жыл жұмыс өтілі.

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:


Кәсіптің басқа мүмкін атаулары:

1310-1-025 - Бөлім меңгерушісі (ауыл шаруашылығында)

Қызметтің негізгі мақсаты:

Етті бағыттағы ірі қара малды өсіру, күтіп-бағу, көбейту және бордақылау бойынша мал шаруашылығы фермасының өндірістік-шаруашылық қызметін ұйымдастыру және оған басшылық жасау, сиыр етін өндіру мен өткізуді қамтамасыз ету.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1.Ірі қара малды асылдандыру, өсіру, күтіп-бағу, ұдайы өндіру және бордақылау жөніндегі өндірістік процестерді ұйымдастыру.
2.Мал шаруашылығы фермасының өндірістік ресурстарын жоспарлау және ұтымды пайдалану.
3.Өндірістік қызметті бақылауды ұйымдастыру және заңнама талаптарының сақталуын қамтамасыз ету.

Қосымша еңбек функциялары:


1-еңбек функциясы: Ірі қара малды асылдандыру, өсіру, күтіп-бағу, ұдайы өндіру және бордақылау жөніндегі өндірістік процестерді ұйымдастыру

1-дағды: Ферманың өндірістік қызметін жоспарлау

Машықтар
1.Мал шаруашылығы фермасының өндірістік циклін жоспарлау.
2.Қызметкерлерге өндірістік тапсырмаларды әзірлеу.
3.Мал басының қозғалысын жоспарлау.
4.Ферманың өндірістік қызметінің көрсеткіштерін айқындау.
5.Өндірістік жоспарлардың орындалуын үйлестіру.
Білімдер:
1.Қазақстан Республикасының ауыл шаруашылығы және ветеринария саласындағы заңнамасы.
2.Сиыр етін өндіру технологиясы.
3.Ірі қара малды күтіп-бағу, өсіру және бордақылау технологиясы.
4.Мал шаруашылығы фермасындағы өндірістік процестерді ұйымдастыру.
5.Экономика және өндірісті ұйымдастыру негіздері.


Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Дағды 2:
Табынды ұдайы өндіруді және төлді өсіруді ұйымдастыру

Машықтар
1.Табынды ұдайы өндіру жұмыстарын ұйымдастыру.
2.Шағылыстыру науқаны мен қолдан ұрықтандырудың жүргізілуін бақылау.
3.Төлді өсіруді ұйымдастыру.
4.Мал басының сақталуын бақылау.
5.Ветеринариялық-профилактикалық іс-шаралардың жүргізілуін ұйымдастыру.
Білімдер:
1.Ірі қара малдың биологиялық ерекшеліктері.
2.Селекциялық-асыл тұқымдық жұмыстың негіздері.
3.Табынды ұдайы өндіру технологиясы.
4.Ветеринария негіздері.
5.Биологиялық қауіпсіздік талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Дағды 3:
Жануарларды азықтандыруды, күтіп-бағуды және бордақылауды ұйымдастыру

Машықтар
1.Жануарларды азықтандыруды ұйымдастыру.
2.Азықтандыру рациондарының сақталуын бақылау.
3.Жануарларды өндіріс технологиясына сәйкес күтіп-бағуды ұйымдастыру.
4.Бордақылау іс-шараларының орындалуын бақылау.
5.Жануарлардың әл-ауқатына қойылатын талаптардың сақталуын қамтамасыз ету.
Білімдер:
1.Мал азығын өндіру негіздері.
2.Ірі қара малды азықтандыру нормалары.
3.Жануарларды күтіп-бағу технологиясы.
4.Зоогигиеналық талаптар.
5.Мал азығының сапасына қойылатын талаптар.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-еңбек функциясы: Өндірістік ресурстарды жоспарлау және ұтымды пайдалану

1-дағды: Материалдық-техникалық қамтамасыз етуді және бюджетті жоспарлау

Машықтар
1.Материалдық ресурстарға қажеттілікті жоспарлау.
2.Ферманың бюджетін жоспарлау.
3.Мал азығына, ветеринариялық препараттарға және материалдық-техникалық құралдарға қажеттілікті айқындау.
4.Қаржы ресурстарының пайдаланылуын бақылау.
Білімдер:
1.Қаржылық жоспарлау негіздері.
2.Бухгалтерлік есеп негіздері.
3.Ауыл шаруашылығы кәсіпорнының экономикасы.
4.Бюджетті қалыптастыру тәртібі.
5.Шығындарды талдау әдістері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды: Ресурстарды тиімді пайдалануды ұйымдастыру

Машықтар
1.Мал азығын ұтымды пайдалануды ұйымдастыру.
2.Техника мен жабдықтардың пайдаланылуын бақылау.
3.Еңбек ресурстарын пайдалану тиімділігін талдау.
4.Өндірістік шығындарды төмендету жөнінде шаралар қабылдау.
Білімдер:
1.Еңбек өнімділігін арттыру әдістері.
2.Ауыл шаруашылығы техникасын пайдалану негіздері.
3.Материалдық ресурстарды нормалау.
4.Өндіріс тиімділігін талдау әдістері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

3-дағды:
Өндірістің заманауи технологияларын енгізу

Машықтар
1.Етті ірі қара мал шаруашылығының заманауи технологияларын енгізуді ұйымдастыру.
2.Ресурс үнемдеуші технологияларды енгізу.
3.Өндірістік көрсеткіштерді талдау.
4.Өндіріс тиімділігін арттыру жөніндегі іс-шараларды әзірлеу.
Білімдер:
1.Сиыр етін өндірудің заманауи технологиялары.
2.Мал шаруашылығын цифрландыру негіздері.
3.Ресурс үнемдеуші технологиялар.
4.Өндіріс тиімділігін арттыру әдістері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

3-еңбек функциясы: Өндірістік қызметті бақылауды ұйымдастыру және заңнама талаптарының сақталуын қамтамасыз ету

1-дағды: Өндірістік қызметті бақылау

Машықтар
1.Өндірістік жоспарлардың орындалуын бақылау.
2.Мал басының сақталуын бақылау.
3.Өндірістік процестердің сапасын бақылау.
4.Өндірістік көрсеткіштерді талдау.
Білімдер:
1.Өндірістік бақылау әдістері.
2.Мал шаруашылығы өнімінің сапасына қойылатын талаптар.
3.Өндірістік есеп негіздері.
4.Өндірістік есептілік.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Ветеринариялық-санитариялық талаптардың сақталуын бақылау

Машықтар
1.Ветеринариялық-профилактикалық іс-шаралардың орындалуын бақылау.
2.Ветеринариялық-санитариялық талаптардың сақталуын қамтамасыз ету.
3.Биологиялық қауіпсіздік жөніндегі іс-шараларды ұйымдастыру.
4.Жануарларды сәйкестендіру мен есепке алуды бақылау.
Білімдер:
1.Қазақстан Республикасының ветеринария саласындағы заңнамасы.
2.Ветеринариялық-санитариялық қағидалар.
3.Биологиялық қауіпсіздік талаптары.
4.Ауыл шаруашылығы жануарларын сәйкестендіру тәртібі.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Күйзеліске тұрақтылық
Ұйымдастырушылық қабілеттер
Бақылау
Жағдайларды талдауға бейімділік, проблемаларды жіктей білу
Саланы дамыту стратегиясының көрінісі
Міндеттеме
Басқаларға әсер ету қабілеті
Адамдарға деген ізгі ниет
Жақсы жады

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1.КО ТР 021/2011 "Тамақ өнімдерінің қауіпсіздігі туралы".
2.КО ТР 022/2011 "Тамақ өнімдерін таңбалауға қатысты талаптар туралы".
3.КО ТР 034/2013 "Ет пен ет өнімдерінің қауіпсіздігі туралы".
4.ҚР СТ 1759-2008 "Сиыр еті. Техникалық шарттар".
5.МемСТ 779-55 "Жартылай ұшалар мен ширек ұшалардағы сиыр еті. Техникалық шарттар".
6.МемСТ 31798-2012 "Балалар тағамы өнімдерін өндіруге арналған сиыр еті мен бұзау еті. Техникалық шарттар".

СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ деңгейі:

Кәсіп атауы:

8

Кәсіпорынның бас директоры

11. "Бас инженер (ауыл шаруашылығында)" кәсіп карточкасы:

Топ коды:

1310-1

Қызмет атауының коды:

1310-1-013

Кәсіп атауы:

Бас инженер (ауыл шаруашылығында)

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

8

СБШ бойынша қосалқы біліктілік деңгейі:


БТБА, БА және басқа да үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

"Басшылар, мамандар және басқа да қызметшілер лауазымдарының біліктілік анықтамалығын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің 2020 жылғы 30 желтоқсандағы № 553 бұйрығы (Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2020 жылғы 31 желтоқсанда № 22003 болып тіркелген).
2-тарау. Барлық экономикалық қызмет түрлері ортақ кәсіорындарда, мекемелерде және ұйымдарда жұмыс істейтін және кәсіпорындарда, мекемелер мен ұйымдарда кеңінен таралған басшылардың, мамандардың және өзге де қызметшілер лауазымдарының біліктілік сипаттамалары
1-бөлім. Басшылар лауазымдары
15-параграф. Бас инженер

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
жоғары оқу орнынан кейінгі білім (PhD докторантура, PhD дәрежесі, осы саладағы PhD дәрежесі, ғылым кандидаты, ғылым докторы),
Жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Агроинженерия
Мал шаруашылығы

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Кадрларды даярлаудың тиісті бағыты бойынша жоғары (немесе жоғары оқу орнынан кейінгі) білім, ұйым бейініне сәйкес келетін экономикалық қызмет түрінде басшы лауазымында кемінде 5 жыл жұмыс өтілі.

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:


Кәсіптің басқа мүмкін атаулары:

1310-1-011 - Бас зоотехник

Қызметтің негізгі мақсаты:

Сиыр етін өндіру кезіндегі өндірістік процестерді инженерлік-техникалық қамтамасыз етуді ұйымдастыру.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1.Мал шаруашылығындағы өндірістік процестерді техникалық қамтамасыз етуді ұйымдастыру.
2.Ауыл шаруашылығы техникасын, жабдықтарын және инженерлік жүйелерін пайдалануды, техникалық қызмет көрсетуді және жөндеуді ұйымдастыру.
3.Жануарларды күтіп-бағу, азықтандыру және өсімін молайту технологияларын инженерлік қамтамасыз етуді ұйымдастыру.
4.Техника мен жабдықтарды пайдалану кезінде еңбекті қорғау, өнеркәсіптік және өрт қауіпсіздігі талаптарының сақталуын бақылау.

Қосымша еңбек функциялары:


1-еңбек функциясы:
Мал шаруашылығындағы өндірістік процестерді техникалық қамтамасыз етуді ұйымдастыру

1-дағды:
Өндірісті техникалық қамтамасыз етуді жоспарлау

Машықтар:
1.Техника мен жабдықтарды пайдалану жоспарларын әзірлеу.
2.Машиналарға, жабдықтарға және қосалқы бөлшектерге қажеттілікті айқындау.
3.Инженерлік-техникалық персоналдың жұмысын ұйымдастыру.
Білімдер:
1.Етті мал шаруашылығының технологиясы.
2.Өндірісті ұйымдастыру негіздері.
3.Ауыл шаруашылығы техникасын пайдалану қағидалары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Өндірістің техникалық дайындығын бақылау

Машықтар:
1.Машиналар мен жабдықтардың техникалық дайындығын бақылау.
2.Техниканы пайдалану тиімділігін талдау.
3.Анықталған кемшіліктерді жою бойынша шаралар қабылдау.
Білімдер:
1.Жабдықтың техникалық жай-күйін бағалау әдістері.
2.Техниканы пайдалану тиімділігінің өндірістік көрсеткіштері.
3.Ауыл шаруашылығы техникасын пайдалану нормативтері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-еңбек функциясы: Техниканы пайдалануды, техникалық қызмет көрсетуді және жөндеуді ұйымдастыру

1-дағды: Техникалық қызмет көрсетуді ұйымдастыру

Машықтар:
1.Жабдықтарға техникалық қызмет көрсетуді жоспарлау.
2.Регламенттік жұмыстардың орындалуын бақылау.
3.Қосалқы бөлшектермен уақытылы қамтамасыз етуді ұйымдастыру.
Білімдер:
1.Жоспарлы-алдын алу жөндеу жүйесі.
2.Өндіруші зауыттардың талаптары.
3.Техниканы техникалық пайдалану қағидалары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Техника мен жабдықтарды жөндеуді ұйымдастыру

Машықтар:
1.Ағымдағы және күрделі жөндеу жұмыстарын ұйымдастыру.
2.Жөндеу жұмыстарының сапасын бақылау.
3.Ақаулардың себептерін талдау және олардың қайталануын болдырмау.
Білімдер:
1.Ауыл шаруашылығы техникасын жөндеу технологиясы.
2.Жабдықтардың ақауларын диагностикалау.
3.Техникалық диагностика негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

3-еңбек функциясы: Мал шаруашылығы технологияларын инженерлік қамтамасыз етуді ұйымдастыру

1-дағды: Инженерлік жүйелердің жұмысын қамтамасыз ету

Машықтар:
1.Инженерлік коммуникациялар жұмысына бақылау жүргізу.
2.Жабдықтардың үздіксіз жұмыс істеуін қамтамасыз ету.
3.Өндірістік процестерді техникалық сүйемелдеуді ұйымдастыру.
Білімдер:
1.Мал шаруашылығы объектілерінің инженерлік жүйелері.
2.Механикаландыру және автоматтандыру негіздері.
3.Инженерлік желілерді пайдалану талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды: Заманауи техникалық шешімдерді енгізу

Машықтар:
1.Жаңа технологиялардың тиімділігін бағалау.
2.Жабдықтарды жаңғыртуды ұйымдастыру.
3.Техникалық шешімдерді енгізуді бақылау.
Білімдер:
1.Механикаландыру мен автоматтандырудың заманауи технологиялары.
2.Энергия тиімділігі негіздері.
3.Мал шаруашылығындағы инновациялық шешімдер.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

4-еңбек функциясы: Қауіпсіздік талаптарының сақталуын бақылау

1-дағды:
Техниканы қауіпсіз пайдалануды ұйымдастыру

Машықтар:
1.Еңбекті қорғау талаптарының сақталуын бақылау.
2.Нұсқамаларды өткізуді ұйымдастыру.
3.Техниканы қауіпсіз пайдалануды қамтамасыз ету.
Білімдер:
1.Қазақстан Республикасының еңбекті қорғау саласындағы заңнамасы.
2.Өнеркәсіптік және өрт қауіпсіздігі қағидалары.
3.Техниканы пайдалану кезіндегі қауіпсіздік талаптары.


Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Өндірістік қауіпсіздік талаптарының сақталуын бақылау

Машықтар:
1.Жұмыс орындарының жай-күйіне тексерулер ұйымдастыру.
2.Қауіпсіздік талаптарының бұзылуын жоюды бақылау.
3.Өндірістік оқиғалардың себептерін талдап, олардың алдын алу шараларын әзірлеу.
Білімдер:
1.Еңбекті қорғауды басқару жүйесі.
2.Өндірістік тәуекелдер және оларды бағалау әдістері.
3.Жазатайым оқиғаларды тергеп-тексеру және олардың алдын алу тәртібі.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Күйзеліске тұрақтылық
Командада жұмыс істей білу
Аналитикалық ойлау
Практикалық мәселелерді шешудегі
Тәуелсіздік
Өз пікірін сенімді түрде білдіру және көзқарастарды қорғау қабілеті
Жағдайды талдау және оны өзгерту мүмкіндігі
Жаңа технологияларға сезімталдық

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1.КО ТР 021/2011 "Тамақ өнімдерінің қауіпсіздігі туралы".
2.КО ТР 022/2011 "Тамақ өнімдерін таңбалауға қатысты талаптар туралы".
3.КО ТР 034/2013 "Ет пен ет өнімдерінің қауіпсіздігі туралы".
4.ҚР СТ 1759-2008 "Сиыр еті. Техникалық шарттар".
5.МемСТ 779-55 "Жартылай ұшалар мен ширек ұшалардағы сиыр еті. Техникалық шарттар".
6.МемСТ 31798-2012 "Балалар тағамы өнімдерін өндіруге арналған сиыр еті мен бұзау еті. Техникалық шарттар".

СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ деңгейі:

Кәсіп атауы:

7

Мал фермасының менеджері

12. "Бөлімше меңгерушісі (ауыл шаруашылығында)" кәсіп карточкасы:

Топ коды:

1310-1

Қызмет атауының коды:

1310-1-024

Кәсіп атауы:

Бөлімше меңгерушісі (ауыл шаруашылығында)

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

7

СБШ бойынша қосалқы біліктілік деңгейі:


БТБА, БА және басқа да үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
Жоғары оқу орнынан кейінгі білім (магистратура, резидентура);
Жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Агроинженерия
Мал шаруашылығы

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Мал шаруашылығы, ветеринария, агроинженерия, менеджмент, бизнес және басқару даярлау бағыттары бойынша жоғары білімнің (және/немесе бакалавриат, магистратура, философия докторы (PhD), бейіні бойынша доктор) болуы, ауыл шаруашылығы немесе мал шаруашылығы өнімдерін өндіру саласындағы басшылық лауазымдарда кемінде 5 жыл жұмыс өтілі.

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:


Кәсіптің басқа мүмкін атаулары:

1310-1-025 — Бөлім меңгерушісі (ауыл шаруашылығында)
3142-0-007 — Зоотехник
1310-1-011 — Бас зоотехник

Қызметтің негізгі мақсаты:

Сиыр етін тиімді өндіруді қамтамасыз ету мақсатында ірі қара малды күтіп-бағу, азықтандыру, есепке алу және бордақылау жөніндегі өндірістік процестерді ұйымдастыру және бақылау.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1.Бордақылаудағы жануарларды есепке алуды және оларды сәйкестендіруді ұйымдастыру.
2.Бордақылаудағы жануарларды күтіп-бағуды ұйымдастыру.
3.Бордақылаудағы жануарларды азықтандыруды ұйымдастыру.

Қосымша еңбек функциялары:


1-еңбек функциясы: Бордақылаудағы жануарларды есепке алуды және оларды сәйкестендіруді ұйымдастыру

Дағды 1:
Жануарларды сәйкестендіруді ұйымдастыру

Машықтар:
1.Жануарларды сәйкестендіру жұмыстарын ұйымдастыру.
2.Ауыл шаруашылығы жануарларын бірдейлендіру жүйесінде (АШЖБ) және ақпараттық-талдау жүйесінде (АТЖ) жануарларды тіркеудің дұрыстығын бақылау.
3.Мал басы жөніндегі деректер базасының дұрыстығын қамтамасыз ету.
Білімдер:
1.Ауыл шаруашылығы жануарларын сәйкестендіру қағидалары.
2.АШЖБ және АТЖ ақпараттық жүйелері.
3.Жануарларды есепке алуды жүргізу талаптары.


Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды: Жануарларды есепке алуды ұйымдастыру

Машықтар:
1.Жануарларды есепке алу жұмыстарын ұйымдастыру.
2.Есепке алу құжаттамасының дұрыс рәсімделуін бақылау.
3.Мал басының қозғалысын талдау.
Білімдер:
1.Жануарларды есепке алу нысандары.
2.Мал шаруашылығындағы статистикалық есептілік.
3.Жануарлардың бухгалтерлік және басқарушылық есебі.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

3-дағды: Жануарлар қозғалысының есебін ұйымдастыру

Машықтар:
1.Жануарларды тасымалдауға арналған құжаттардың рәсімделуін бақылау.
2.Жануарлардың келіп түсуі мен шығуын есепке алуды ұйымдастыру.
3.Карантиндік іс-шаралардың сақталуын бақылау.
Білімдер:
1.Жануарларды карантинде ұстау қағидалары.
2.Ілеспе құжаттарды рәсімдеу тәртібі.
3.Жануарлар қозғалысын есепке алу талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-еңбек функциясы: Бордақылаудағы жануарларды күтіп-бағуды ұйымдастыру

1-дағды: Жануарларды күтіп-бағу жағдайларын бақылау

Машықтар:
1.Жануарларды күтіп-бағу жағдайларын бақылауды ұйымдастыру.
2.Технологиялық талаптардың сақталуын қамтамасыз ету.
3.Анықталған бұзушылықтарды жою жөнінде шаралар қабылдау.
Білімдер:
1.Ірі қара малды күтіп-бағу технологиялары.
2.Зоогигиеналық талаптар.
3.Жануарларды күтіп-бағу нормалары.


Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды: Санитариялық-профилактикалық іс-шараларды ұйымдастыру

Машықтар:
1.Санитариялық-профилактикалық іс-шаралар жоспарын әзірлеу.
2.Үй-жайларды тазалау мен дезинфекциялауды ұйымдастыру.
3.Санитариялық талаптардың сақталуын бақылау.
Білімдер:
1.Ветеринария негіздері.
2.Мал шаруашылығы объектілеріне қойылатын санитариялық талаптар.
3.Персоналды басқару негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Дағды 3:
Жануарларды орналастыруды ұйымдастыру

Машықтар:
1.Жануарларды қоралар мен қашаларға орналастыруды ұйымдастыру.
2.Қысқы ұстау кезеңіне үй-жайларды дайындауды бақылау.
3.Жануарларды орналастыру нормаларының сақталуын қамтамасыз ету.
Білімдер:
1.Мал шаруашылығы объектілерін технологиялық жобалау нормалары.
2.Жануарларды орналастыру талаптары.
3.Ірі қара малды қысқы күтіп-бағу технологиясы.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

3-еңбек функциясы: Бордақылаудағы жануарларды азықтандыруды ұйымдастыру

Дағды 1:
Жемшөппен қамтамасыз етуді ұйымдастыру

Машықтар:
1.Жемшөпті қабылдау мен сақтауды ұйымдастыру.
2.Жемшөп сапасын бақылау.
3.Қажетті жемшөп қорының болуын қамтамасыз ету.
Білімдер:
1.Әртүрлі жемшөп түрлерінің қоректік құндылығы.
2.Жемшөпті сақтау талаптары.
3.Жемшөпті дайындау және тарату жүйелері.


Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Дағды 2:
Жануарларды азықтандыруды ұйымдастыру

Машықтар:
1.Азықтандыру рациондарын әзірлеуді ұйымдастыру.
2.Азықтандыру нормаларының сақталуын бақылау.
3.Жемшөпті пайдалану тиімділігін талдау.
Білімдер:
1.Етті мал шаруашылығы технологиясы.
2.Жануарларды азықтандыру нормалары.
3.Жемшөп теңгерімі.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Дағды 3:
Жемшөпті дайындау және таратуды бақылау

Машықтар:
1.Жемшөпті дайындау және тарату жұмыстарын ұйымдастыру.
2.Жемшөп тарату жабдықтарының жұмысын бақылау.
3.Жабдықтарды пайдалану кезінде қауіпсіздік талаптарының сақталуын қамтамасыз ету.
Білімдер:
1.Жемшөпті дайындау технологиясы.
2.Жемшөп дайындау және тарату жабдықтарының құрылысы.
3.Жабдықтарды пайдалану кезіндегі еңбекті қорғау және қауіпсіздік техникасы талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Күйзеліске тұрақтылық
Командада жұмыс істей білу
Аналитикалық ойлау
Шешім қабылдаудағы дербестік, оның ішінде уақыт шектеулі және ақпараттың жетіспеушілігі жағдайында
Өз пікірін сенімді түрде жеткізе білу

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1.КО ТР 021/2011 "Тамақ өнімдерінің қауіпсіздігі туралы".
2.КО ТР 022/2011 "Тамақ өнімдерін таңбалауға қатысты талаптар туралы".
3.КО ТР 034/2013 "Ет пен ет өнімдерінің қауіпсіздігі туралы".
4.ҚР СТ 1759-2008 "Сиыр еті. Техникалық шарттар".
5.МемСТ 779-55 "Жартылай ұшалар мен ширек ұшалардағы сиыр еті. Техникалық шарттар".
6.МемСТ 31798-2012 "Балалар тағамы өнімдерін өндіруге арналған сиыр еті мен бұзау еті. Техникалық шарттар".

СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ деңгейі:

Кәсіп атауы:

7

Мал шаруашылығында маманданған фермер

13. "Мал шаруашылығындағы техник-ұрықтандырушы" кәсіп карточкасы:

Топ коды:

6121-3

Қызмет атауының коды:

6121-3-010

Кәсіп атауы:

Мал шаруашылығындағы техник-ұрықтандырушы

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

4

СБШ бойынша қосалқы біліктілік деңгейі:


БТБА, БА және басқа да үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

"Ауыл шаруашылығы ұйымдарының басшылары мен мамандары лауазымдарының үлгілік біліктілік сипаттамаларын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2019 жылғы 21 тамыздағы № 307 бұйрығына өзгерістер енгізу туралы Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2025 жылғы 5 қыркүйектегі № 282 бұйрығы.
2-бөлім. Мамандар лауазымы
13-параграф. Жануарларды қолдан ұрықтандыру жөніндегі техник

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
ТжКБ (орта деңгейдегі маман),
ТжКБ (жұмысшы кәсіптер)

Мамандық: Ветеринария

Біліктілік:

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Тиісті даярлық бағыты бойынша техникалық және кәсіптік (орта арнаулы, орта кәсіптік) білімі болуы немесе осы бейін бойынша кемінде үш жыл жұмыс өтілін растайтын құжаты болуы тиіс.

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:


Кәсіптің басқа мүмкін атаулары:

3240-0-009 - Жануарларды қолдан ұрықтандыру жөніндегі техник

Қызметтің негізгі мақсаты:

Сиыр етін өндіру кезінде ветеринариялық-профилактикалық іс-шараларды жүргізу, ірі қара малды қолдан ұрықтандыруды жүзеге асыру және табынның өсімін молайтуды қамтамасыз ету.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1.Жануарларға ветеринариялық өңдеу жүргізу және ветеринариялық көмек көрсету.
2.Ірі қара малды қолдан ұрықтандыруды жүргізу.


Қосымша еңбек функциялары:


1-еңбек функциясы: Жануарларға ветеринариялық өңдеу жүргізу және ветеринариялық көмек көрсету

Дағды 1:
Емдеу-диагностикалық іс-шараларды жүргізу

Машықтар:
1.Ветеринариялық емдеу рәсімдерін орындау.
2.Диагностикалық және емдеу құралдарын пайдалану.
3.Ветеринариялық дәрігердің тағайындауы бойынша ветеринариялық дәрілік заттарды қолдану.
Білімдер:
1.Жануарлардың анатомиясы мен физиологиясы.
2.Ветеринариялық терапия негіздері.
3.Ветеринариялық дәрілік препараттарды қолдану қағидалары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Дағды 2:
Биологиялық материалды іріктеу және зертханаға жіберу

Машықтар:
1.Зертханалық зерттеулер үшін биологиялық материалды іріктеу.
2.Сынамаларды дұрыс таңбалауды және сақтауды қамтамасыз ету.
3.Ілеспе құжаттарды дайындау.
Білімдер:
1.Биологиялық материалды іріктеу қағидалары.
2.Биологиялық сынамаларды тасымалдау талаптары.
3.Жануарлар ауруларын зертханалық диагностикалау негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Дағды 3:
Ветеринариялық есептілікті жүргізу

Машықтар:
1.Ветеринариялық журналдар мен есепке алу құжаттарын жүргізу.
2.Жануарларды есепке алудың мемлекеттік ақпараттық жүйелерімен жұмыс істеу.
3.Ветеринариялық есептілікті дайындау.
Білімдер:
1.Ветеринариялық есептілік нысандары.
2.Ветеринариялық есеп жүргізу қағидалары.
3.Ветеринария саласындағы мемлекеттік ақпараттық жүйелер.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-еңбек функциясы: Ірі қара малды қолдан ұрықтандыруды жүргізу

Дағды 1:
Жануарларды қолдан ұрықтандыруға дайындау

Машықтар:
1.Күйітке келген жануарларды анықтау.
2.Қолдан ұрықтандыру алдында жануарларды тексеру.
3.Жануарларды, құрал-саймандар мен жабдықтарды қолдан ұрықтандыруға дайындау.
Білімдер:
1.Ірі қара малдың көбею мүшелерінің анатомиясы мен физиологиясы.
2.Күйіт белгілері.
3.Қолдан ұрықтандыру кезіндегі ветеринариялық-санитариялық талаптар.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Дағды 2:
Жануарларды қолдан ұрықтандыруды жүргізу

Машықтар:
1.Белгіленген технологияны сақтай отырып, жануарларды қолдан ұрықтандыруды жүргізу.
2.Қолдан ұрықтандыруға арналған жабдықтар мен құралдарды пайдалану.
3.Асептика, антисептика және биологиялық қауіпсіздік қағидаларын сақтау.
Білімдер:
1.Ірі қара малды қолдан ұрықтандыру технологиясы.
2.Ұрықты сақтау, тасымалдау және дайындау әдістері.
3.Қолдан ұрықтандыру жүргізу кезіндегі ветеринариялық-санитариялық қағидалардың талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Дағды 3:
Қолдан ұрықтандыру нәтижелерін бақылау

Машықтар:
1.Жүргізілген қолдан ұрықтандыру жұмыстарын есепке алу.
2.Буаздықты анықтау мерзімдерін бақылау.
3.Табынның өсімін молайту бойынша құжаттаманы рәсімдеу.
Білімдер:
1.Жануарлардың буаздығын анықтау әдістері.
2.Табынның өсімін молайту жөніндегі іс-шараларды есепке алу қағидалары.
3.Ауыл шаруашылығы жануарларын есепке алудың мемлекеттік ақпараттық жүйелері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жауапкершілік
Командада жұмыс істей білу
Өз пікірін сенімді және нақты жеткізе білу Жаңа білім мен технологияға ұмтылу Сауаттылық
Зейін

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1.КО ТР 021/2011 "Тамақ өнімдерінің қауіпсіздігі туралы".
2.КО ТР 022/2011 "Тамақ өнімдерін таңбалауға қатысты талаптар туралы".
3.КО ТР 034/2013 "Ет пен ет өнімдерінің қауіпсіздігі туралы".
4.ҚР СТ 1759-2008 "Сиыр еті. Техникалық шарттар".
5.МемСТ 779-55 "Жартылай ұшалар мен ширек ұшалардағы сиыр еті. Техникалық шарттар".
6.МемСТ 31798-2012 "Балалар тағамы өнімдерін өндіруге арналған сиыр еті мен бұзау еті. Техникалық шарттар".

СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ деңгейі:

Кәсіп атауы:

7

Мал фермасының менеджері

6

Асыл тұқымды шаруашылық менеджері

14. "Ветеринариялық техник" кәсіп карточкасы:

Топ коды:

3240-0

Қызмет атауының коды:

3240-0-005

Кәсіп атауы:

Ветеринариялық техник

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

5

СБШ бойынша қосалқы біліктілік деңгейі:


БТБА, БА және басқа да үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

"Ауыл шаруашылығы ұйымдарының басшылары мен мамандары лауазымдарының үлгілік біліктілік сипаттамаларын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2019 жылғы 21 тамыздағы № 307 бұйрығына өзгерістер енгізу туралы Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2025 жылғы 5 қыркүйектегі № 282 бұйрығы.
7-параграф. Ветеринариялық фельдшер

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
ТжКБ (орта деңгейдегі маман),
ТжКБ (жұмысшы кәсіптер)

Мамандық:
-

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Ветеринария, балық шаруашылығы (балық шаруашылығы өнімдері технологиясы, өнеркәсіптік балық аулау, ихтиология, аквашаруашылық, су биоресурстары), қоршаған орта (экология), су ресурстары және суды пайдалану, биологиялық және сабақтас ғылымдар мамандықтары бойынша техникалық және кәсіптік (арнаулы орта, орта кәсіптік) білім және ІІ санатты ветеринариялық фельдшер лауазымындағы жұмыс өтілі 2 жылдан кем емес;

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:


Кәсіптің басқа мүмкін атаулары:


Қызметтің негізгі мақсаты:

Етті ірі қара мал шаруашылығында жануарлардың денсаулығын сақтау, аурулардың алдын алу және табынның өсімін молайтуды қамтамасыз ету мақсатында ветеринариялық профилактикалық, емдеу-диагностикалық іс-шараларды жүргізу және акушерлік көмек көрсету.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1.Ірі қара малдың ауруларының алдын алу және ветеринариялық профилактикалық іс-шараларды жүргізу.
2.Жануарларға емдеу-диагностикалық іс-шараларды жүргізу және ветеринариялық өңдеу жұмыстарын орындау.
3.Акушерлік көмек көрсету және табынның өсімін молайтуды қамтамасыз ету.

Қосымша еңбек функциялары:


1-еңбек функциясы: Ірі қара малдың ауруларының алдын алу және ветеринариялық профилактикалық іс-шараларды жүргізу

1-дағды: Жануарларды клиникалық тексеріп-қарау

Машықтар:
1.Жануарларды клиникалық тексеріп-қарауды жүргізу.
2.Жануарлардың ауру белгілері мен денсаулық жағдайындағы ауытқуларды анықтау.
3.Ветеринариялық құжаттаманы жүргізу және орындалған іс-шараларды есепке алу.
Білімдер:
1.Ірі қара малдың анатомиясы мен физиологиясының негіздері.
2.Жұқпалы, инвазиялық және жұқпалы емес аурулардың клиникалық белгілері.
3.Жануарларды клиникалық тексеру әдістері.
4.Ветеринариялық іс жүргізудің негіздері.
5.Қазақстан Республикасының ветеринария саласындағы нормативтік құқықтық актілерінің талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Жануарларды вакцинациялау және иммундандыру

Машықтар:
1.Биологиялық препараттарды қолдануға дайындау.
2.Белгіленген талаптарға сәйкес жануарларды вакцинациялау.
3.Вакцинациядан кейін жануарлардың жағдайын бақылау.
Білімдер:
1.Биологиялық препараттардың түрлері мен мақсаты.
2.Вакциналарды сақтау, тасымалдау және қолдану қағидалары.
3.Жануарларды профилактикалық иммундандыруды жүргізу тәртібі.
4.Вакцинация жүргізу кезіндегі биологиялық қауіпсіздік талаптары.
5.Жүргізілген вакцинацияларды есепке алу қағидалары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

3-дағды: Профилактикалық ветеринариялық-санитариялық іс-шараларды жүргізу

Машықтар:
1.Дезинфекциялаушы ерітінділерді дайындау.
2.Үй-жайлар мен жабдықтарға дезинфекция, дезинсекция және дератизация жүргізу.
3.Жануарларға профилактикалық паразитке қарсы өңдеу жұмыстарын жүргізу.
Білімдер:
1.Жұқпалы және паразиттік аурулардың алдын алу әдістері.
2.Дезинфекциялаушы және паразитке қарсы құралдарды қолдану қағидалары.
3.Мал шаруашылығы объектілеріндегі ветеринариялық-санитариялық режим талаптары.
4.Ветеринариялық профилактикалық іс-шараларды жүргізу кезіндегі еңбекті қорғау және қауіпсіздік техникасы қағидалары.
5.Қазақстан Республикасының ветеринария саласындағы нормативтік құқықтық актілерінің талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-еңбек функциясы: Жануарларға емдеу-диагностикалық іс-шараларды жүргізу және ветеринариялық өңдеу жұмыстарын орындау

1-дағды: Емдеу-диагностикалық іс-шараларды жүргізу

Машықтар:
1.Жануарларды бастапқы клиникалық тексеріп-қарауды жүргізу.
2.Ветеринариялық дәрігердің тағайындауы бойынша емдік рәсімдерді орындау.
3.Емдеу-диагностикалық іс-шараларды жүргізу кезінде ветеринариялық құрал-саймандар мен жабдықтарды пайдалану.
Білімдер:
1.Ірі қара малдың анатомиялық-физиологиялық ерекшеліктері.
2.Жануарлар ауруларын диагностикалаудың негізгі әдістері.
3.Ветеринариялық дәрілік препараттардың фармакологиялық қасиеттері.
4.Ветеринариялық мақсаттағы дәрілік заттарды қолдану қағидалары.
5.Асептика және антисептика қағидалары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Зертханалық зерттеулерге арналған биологиялық материалды іріктеу және жіберу

Машықтар:
1.Зертханалық зерттеулер үшін қан, сүт, шайынды және басқа да биологиялық материалдарды іріктеу.
2.Биологиялық материалды іріктеу, таңбалау, сақтау және тасымалдау қағидаларын сақтау.
3.Ілеспе ветеринариялық құжаттаманы рәсімдеу.
Білімдер:
1.Биологиялық материалды іріктеу, сақтау және тасымалдау қағидалары.
2.Жануарлар ауруларын зертханалық диагностикалау әдістері.
3.Биологиялық материалмен жұмыс істеу кезіндегі биологиялық қауіпсіздік талаптары.
4.Ветеринариялық құжаттаманы жүргізу қағидалары.
5.Қазақстан Республикасының ветеринария саласындағы негізгі нормативтік құқықтық актілері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

3-дағды:
Ветеринариялық есепке алу мен есептілікті жүргізу

Машықтар:
1.Ветеринариялық журналдарды, актілерді және басқа да есептік құжаттарды жүргізу.
2.Белгіленген тәртіппен ветеринариялық есептілікті рәсімдеу.
3.Ветеринария саласындағы ақпараттық жүйелер мен мемлекеттік деректер базаларын пайдалану.
Білімдер:
1.Ветеринариялық есепке алу мен есептілікті жүргізу тәртібі.
2.Ветеринариялық құжаттама нысандары.
3.Ветеринариялық құжаттарды ресімдеуге қойылатын талаптар.
4.Ветеринариялық іс жүргізудің негіздері.
5.Ветеринария саласындағы ақпараттық жүйелермен жұмыс істеу қағидалары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

3-еңбек функциясы: Акушерлік көмек көрсету және табынның өсімін молайтуды қамтамасыз ету

1-дағды:
Төлдетуге көмек көрсетуге дайындық

Машықтар:
1.Төлдетуге көмек көрсету үшін үй-жайды, жабдықтарды, құрал-саймандарды және материалдарды дайындау.
2.Жануарға санитариялық өңдеу жүргізу және асептика мен антисептика талаптарын сақтау.
3.Акушерлік көмек көрсету алдында жануардың физиологиялық жағдайын бағалау.
Білімдер:
1.Ірі қара малдың көбею жүйесінің анатомиялық-физиологиялық ерекшеліктері.
2.Буаздық пен төлдеудің физиологиясы.
3.Акушерлік іс-шараларды жүргізу кезіндегі асептика мен антисептика қағидалары.
4.Үй-жайды, жабдықтарды және құрал-саймандарды дайындауға қойылатын талаптар.
5.Қазақстан Республикасының ветеринария саласындағы негізгі нормативтік құқықтық актілері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Жануарларға акушерлік көмек көрсету

Машықтар:
1.Өз құзыреті шегінде қалыпты және асқынған төлдеу кезінде акушерлік көмек көрсету.
2.Ветеринариялық практика талаптарына сәйкес акушерлік құралдар мен жабдықтарды пайдалану.
3.Акушерлік араласуларды жүргізу кезінде ветеринариялық дәрігерге көмек көрсету.
Білімдер:
1.Жануарларға акушерлік көмек көрсету әдістері.
2.Акушерлік құралдарды қолдану қағидалары.
3.Төлдеу кезіндегі негізгі патология түрлері және оларды анықтау тәсілдері.
4.Акушерлікте қолданылатын ветеринариялық препараттардың фармакологиялық қасиеттері.
5.Акушерлік іс-шараларды жүргізу кезіндегі биологиялық қауіпсіздік талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

3-дағды:
Төлдеуден кейінгі кезеңді бақылау және асқынулардың алдын алу

Машықтар:
1.Төлдеуден кейінгі кезеңде жануарлардың жағдайын бақылау.
2.Төлдеуден кейінгі асқынулардың белгілерін анықтап, ветеринариялық дәрігерге уақтылы хабарлау.
3.Ветеринариялық дәрігердің тағайындауы бойынша төлдеуден кейінгі кезеңде профилактикалық және емдік іс-шараларды орындау.
Білімдер:
1.Ірі қара малдағы төлдеуден кейінгі кезеңнің физиологиясы.
2.Төлдеуден кейінгі негізгі аурулар және олардың алдын алу әдістері.
3.Төлдеуден кейінгі кезеңде жануарларды күтіп-бағу қағидалары.
4.Бедеуліктің алдын алу және жануарлардың өсіп-өну қабілетін сақтау әдістері.
5.Қазақстан Республикасының ветеринария саласындағы нормативтік құқықтық актілерінің талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жауапкершілік
Командада жұмыс істей білу
Өз ұстанымын сенімді және анық білдіру қабілеті Сауаттылық
Орындаушылық

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1.КО ТР 021/2011 "Тамақ өнімдерінің қауіпсіздігі туралы".
2.КО ТР 022/2011 "Тамақ өнімдерін таңбалауға қатысты талаптар туралы".
3.КО ТР 034/2013 "Ет пен ет өнімдерінің қауіпсіздігі туралы".
4.ҚР СТ 1759-2008 "Сиыр еті. Техникалық шарттар".
5.МемСТ 779-55 "Жартылай ұшалар мен ширек ұшалардағы сиыр еті. Техникалық шарттар".
6.МемСТ 31798-2012 "Балалар тағамы өнімдерін өндіруге арналған сиыр еті мен бұзау еті. Техникалық шарттар".

СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ деңгейі:

Кәсіп атауы:

5

Ветеринарлық ұрықтандыру технигі

6

Асыл тұқымды шаруашылық менеджері

15. "Учаске бастығы (ауыл шаруашылығында)" кәсіп карточкасы:

Топ коды:

1310-1

Қызмет атауының коды:

1310-1-045

Кәсіп атауы:

Учаске бастығы (ауыл шаруашылығында)

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

7

СБШ бойынша қосалқы біліктілік деңгейі:


БТБА, БА және басқа да үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
жоғары оқу орнынан кейінгі білім (магистратура, резидентура);
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық: Ветеринария

Біліктілік:

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Мал шаруашылығы, ветеринария, өсімдік шаруашылығы, агроинженерия, бизнес және басқару даярлау бағыттары бойынша жоғары білімнің (және/немесе бакалавриат, магистратура, философия докторы (PhD), бейіні бойынша доктор) болуы, мал шаруашылығы өндірісіндегі өндірістік процестерді ұйымдастыру бойынша басшылық лауазымдарда кемінде 5 жыл жұмыс өтілі.

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:


Кәсіптің басқа мүмкін атаулары:


Қызметтің негізгі мақсаты:

Ірі қара малды күтіп-бағу, азықтандыру, өсімін молайту және сақталуы бойынша технологиялық процестерді ұйымдастыру және бақылау, өндірістік көрсеткіштердің орындалуын, сондай-ақ сиыр етін өндіру кезінде зоотехникалық және ветеринариялық-санитариялық талаптардың сақталуын қамтамасыз ету.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1.Ірі қара малды азықтандыруды, күтіп-бағуды және өсімін молайтуды ұйымдастыру.
2.Зоотехникалық және ветеринариялық-профилактикалық іс-шараларды ұйымдастыру және олардың орындалуын бақылау.
3.Табынның өнімділігін арттыру және өндіріс тиімділігін жоғарылату жөніндегі іс-шараларды ұйымдастыру.

Қосымша еңбек функциялары:


1-еңбек функциясы:
Ірі қара малды азықтандыруды, күтіп-бағуды және өсімін молайтуды ұйымдастыру

1-дағды: Жануарларды азықтандыру мен күтіп-бағуды ұйымдастыру

Машықтар:
1.Етті ірі қара мал өсіру технологиясына сәйкес жануарларды азықтандыруды ұйымдастыру.
2.Жануарларды жайылымға шығаруды және жайылымдарды ұтымды пайдалануды ұйымдастыру.
3.Азықтың, судың сапасын және азықтандыру нормаларының сақталуын бақылау.
4.Мал басын есепке алуды және ауыл шаруашылығы жануарларын бірдейлендіруді ұйымдастыру.
Білімдер:
1.Етті ірі қара мал шаруашылығы өнімдерін өндіру технологиясы.
2.Ірі қара малды азықтандыру нормалары мен рациондары.
3.Ауыл шаруашылығы жануарларын бірдейлендіру қағидалары.
4.Мал басын есепке алу және статистикалық есептілік жүргізу тәртібі.
5.Қазақстан Республикасының мал шаруашылығы саласындағы нормативтік құқықтық актілерінің талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Табынның өсімін молайтуды ұйымдастыру

Машықтар:
1.Табынның өсімін молайту жөніндегі іс-шараларды ұйымдастыру.
2.Жануарларды қолдан ұрықтандыру іс-шараларының орындалуын бақылау.
3.Аналық мал мен төлдің сақталуын қамтамасыз ету.
4.Табынның өсімін молайту көрсеткіштерін талдау.
Білімдер:
1.Ірі қара малдың көбею физиологиясының негіздері.
2.Табынның өсімін молайтуды ұйымдастыру.
3.Көбею көрсеткіштерін бағалау әдістері.
4.Аналық малды күтіп-бағуға қойылатын талаптар.
5.Асыл тұқымдық жұмыстың негіздері.


Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді


3-дағды:
Асыл тұқымдық жұмысты ұйымдастыру

Машықтар:
1.Аталық өндірушілер мен аналық малды іріктеуді ұйымдастыру.
2.Асыл тұқымдық есеп жүргізуді бақылау.
3.Жануарлардың өнімділік көрсеткіштерін талдау.
4.Табынның асыл тұқымдық сапасын жақсарту жөніндегі іс-шараларды ұйымдастыру.
Білімдер:
1.Селекция және асыл тұқымдық істің негіздері.
2.Жануарлардың асыл тұқымдық құндылығын бағалау әдістері.
3.Ірі қара мал тұқымдарының ерекшеліктері.
4.Ет өнімділігінің көрсеткіштері.
5.Асыл тұқымдық құжаттаманы жүргізу тәртібі.


Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

3-дағды:
Мал азығын дайындау жұмыстарын ұйымдастыру

Машықтар:
1.Мал азығын дайындау көлемін жоспарлау.
2.Мал азығын дайындау кезінде ауыл шаруашылығы техникасының жұмысын ұйымдастыру.
3.Дайындалған азықтың сапасын бақылау.
4.Техникалық және материалдық ресурстарды ұтымды пайдалануды қамтамасыз ету.
Білімдер:
1.Мал азығын дайындау технологиясы.
2.Өндірістік процестерді жоспарлау әдістері.
3.Ауыл шаруашылығы техникасын пайдалану негіздері.
4.Мал азығын дайындау жұмыстарын жүргізу кезіндегі еңбекті қорғау талаптары.
5.Өндірісті жоспарлау негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-еңбек функциясы: Зоотехникалық және ветеринариялық-профилактикалық іс-шараларды ұйымдастыру және олардың орындалуын бақылау

1-дағды:
Ветеринариялық-профилактикалық іс-шараларды ұйымдастыру

Машықтар:
1.Жануарларды вакцинациялау, диагностикалық зерттеулер жүргізу және профилактикалық өңдеу жұмыстарын ұйымдастыру.
2.Ветеринариялық іс-шаралар кестесінің сақталуын бақылау.
3.Ветеринариялық мамандармен өзара іс-қимылды қамтамасыз ету.
4.Ветеринариялық нұсқамалардың орындалуын бақылау.
Білімдер:
1.Ветеринария негіздері.
2.Ірі қара малдың негізгі жұқпалы және жұқпалы емес аурулары.
3.Қазақстан Республикасының ветеринария саласындағы заңнамасының талаптары.
4.Ветеринариялық профилактикалық іс-шараларды ұйымдастыру.
5.Биологиялық қауіпсіздік қағидалары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Төлдеу жұмыстарын ұйымдастыру және төлдің сақталуын қамтамасыз ету

Машықтар:
1.Төлдеу жұмыстарын ұйымдастыру.
2.Сиырларды төлдеуге дейінгі және төлдегеннен кейінгі кезеңде күтіп-бағу технологиясының сақталуын бақылау.
3.Ветеринариялық көмектің уақытылы көрсетілуін ұйымдастыру.
4.Жаңа туған төлдің сақталуын қамтамасыз ету.
Білімдер:
1.Ірі қара малдың көбею технологиясы.
2.Буаздық пен төлдеудің физиологиясы.
3.Төлді өсіруді ұйымдастыру.
4.Жаңа туған төлді күтіп-бағуға қойылатын талаптар.
5.Көбею процесін ветеринариялық сүйемелдеудің негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

3-дағды: Учаскенің ветеринариялық-санитариялық жағдайын бақылау

Машықтар:
1.Ветеринариялық-санитариялық талаптардың сақталуын бақылау.
2.Санитариялық іс-шараларды ұйымдастыру.
3.Ветеринариялық-санитариялық режимнің бұзушылықтарын анықтау.
4.Анықталған бұзушылықтарды жою бойынша шаралар қабылдау.
Білімдер:
1.Ветеринариялық-санитариялық қағидалар.
2.Биологиялық қауіпсіздік талаптары.
3.Өндірістік санитария.
4.Еңбекті қорғау талаптары.
5.Қазақстан Республикасының ветеринария саласындағы нормативтік құқықтық актілері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

3-еңбек функциясы: Табынның өнімділігін арттыру және өндіріс тиімділігін жоғарылату жөніндегі іс-шараларды ұйымдастыру

1-дағды:
Өндірістік көрсеткіштерді талдау

Машықтар:
1.Учаскенің өндірістік көрсеткіштерін талдау.
2.Өндірістік ресурстарды пайдалану тиімділігін бағалау.
3.Өндірістік көрсеткіштердің ауытқу себептерін анықтау.
4.Өндірістік процестерді жетілдіру бойынша ұсыныстар әзірлеу.
Білімдер:
1.Өндірістік көрсеткіштерді талдау әдістемелері.
2.Мал шаруашылығы экономикасының негіздері.
3.Өндірісті жоспарлау.
4.Етті ірі қара мал шаруашылығының заманауи технологиялары.
5.Мал шаруашылығында қолданылатын ақпараттық жүйелер.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Жануарлардың қозғалысын есепке алу мен жоспарлауды ұйымдастыру

Машықтар:
1.Жануарлардың қозғалысын есепке алуды ұйымдастыру.
2.Жануарларды тасымалдауға байланысты құжаттардың ресімделуін бақылау.
3.Электрондық деректер базасын жүргізуді ұйымдастыру.
4.Өндірістік ақпараттың дұрыстығын бақылау.
Білімдер:
1.Жануарларды есепке алудың мемлекеттік ақпараттық жүйелері.
2.Жануарлардың қозғалысына байланысты құжаттарды ресімдеу тәртібі.
3.Өндірістік құжаттаманы жүргізуге қойылатын талаптар.
4.Электрондық құжат айналымының негіздері.
5.Статистикалық есептілікті жүргізу қағидалары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

3-дағды:
Табынның өнімділігін арттыру жөніндегі іс-шараларды ұйымдастыру

Машықтар:
1.Жануарлардың ет өнімділігі көрсеткіштерін талдау.
2.Табынның өнімділігіне әсер ететін факторларды анықтау.
3.Жануарлардың өнімділігі мен өсімін молайту көрсеткіштерін арттыру жөніндегі іс-шараларды әзірлеу.
4.Өндіріс технологиясын жетілдіру жөніндегі іс-шаралардың орындалуын бақылау.
Білімдер:
1.Зоотехния негіздері.
2.Ірі қара малдың ет өнімділігін бағалау әдістері.
3.Табынның өнімділігі мен өсімін молайтуға әсер ететін факторлар.
4.Жануарларды күтіп-бағу және азықтандырудың заманауи технологиялары.
5.Етті ірі қара мал шаруашылығы өнімдерін өндіру тиімділігін арттыру әдістері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жауапкершілік
Командада жұмыс істей білу
Өз ұстанымын сенімді және анық білдіру қабілеті
Сауаттылық
Орындаушылық
Адамдарға деген ізгі ниет

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1.КО ТР 021/2011 "Тамақ өнімдерінің қауіпсіздігі туралы".
2.КО ТР 022/2011 "Тамақ өнімдерін таңбалауға қатысты талаптар туралы".
3.КО ТР 034/2013 "Ет пен ет өнімдерінің қауіпсіздігі туралы".
4.ҚР СТ 1759-2008 "Сиыр еті. Техникалық шарттар".
5.МемСТ 779-55 "Жартылай ұшалар мен ширек ұшалардағы сиыр еті. Техникалық шарттар".
6.МемСТ 31798-2012 "Балалар тағамы өнімдерін өндіруге арналған сиыр еті мен бұзау еті. Техникалық шарттар".

СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ деңгейі:

Кәсіп атауы:

-

-

-

-

4-тарау. Кәсіптік стандарттың техникалық деректері

      16. Мемлекеттік органның атауы: Қазакстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі.

      Жоба жетекшісі: Б.Қ. Насырханова E-mail: b.nasyrhanova@nasec.kz

      Ұялы тел.: +7 (771) 375 80 45

      17. Әзірлеуге қатысқан ұйымдар (кәсіпорындар): Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігінің "Ұлттық аграрлық ғылыми-білім беру орталығы" коммерциялық емес акционерлік қоғамы.

      18. Авторы: Б.Қ. Насырханова, "Ұлттық аграрлық ғылыми-білім беру орталығы" КеАҚ-ның бас менеджері, РФ биология ғылымдарының докторы, профессор; Е.И. Исламов "Қазақ агроөнеркәсіп кешені экономикасы және ауылдық аумақтарды дамыту ғылыми-зерттеу институты" ЖШС-нің директоры, ауыл шаруашылығы ғылымдарының докторы, профессор.

      Техникалық көмек көрсетуші: М.Б. Кенжеғұлова, ұялы тел.: +7 (775) 603 30 97, E-mail: m.kenzhegulova@nasec.kz

      19. Кәсіптік біліктілік жөніндегі салалық кеңес: 2026 жылғы 5 мамырдағы № 176 бұйрық.

      20. Кәсіптік біліктілік жөніндегі ұлттық орган:

      21. Қазақстан Республикасының "Атамекен" ұлттық кәсіпкерлер палатасы: 2026 ж. 20.04.№582.

      22. Нұсқа нөмірі және шығарылған жылы: 2

      23. Болжамды қайта қарау күні: 2029 жылғы 26 қазан.

  2026 жылғы 8 қазандағы
№ 355 бұйрығына 6-қосымша

"Көкөністер мен картоп өсіру" кәсіптік стандарты

1-тарау. Жалпы ережелер

      1. Кәсіптік стандарттың қолдану аясы: "Көкөністер мен картоп өсіру" кәсіптік стандарты "Кәсіптік біліктілік туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 5-бабына сәйкес әзірленген.

      Кәсіптік стандарт жұмыскерлердің кәсіптік қызметтің белгілі бір түрін жүзеге асыруы, оның ішінде белгілі бір еңбек функцияларын орындауы үшін қажетті біліктілік деңгейлерін айқындауға, сондай-ақ жоғары, жоғары оқу орнынан кейінгі, техникалық және кәсіптік білім беру бағдарламаларын әзірлеуде біліктілік деңгейлерін айқындауға арналған.

      2. Осы кәсіптік стандартта мынадай терминдер мен анықтамалар қолданылады:

      1) көкөніс шаруашылығы – көкөніс дақылдарын ашық және қорғалған жерде өсірумен айналысатын өсімдік шаруашылығының саласы;

      2) ашық жердегі көкөніс шаруашылығы – ашық жерде көкөніс дақылдарын өсіру;

      3) қорғалған жердегі көкөніс шаруашылығы – қорғалған топырақ құрылыстарында ашық және қорғалған топырақ үшін көкөніс дақылдары мен көшеттерді өсіру;

      4) теориялық дайындық – қызметкерлерді кәсіби даярлау процесінің кезеңі, оны өту кезінде білім алушы арнайы теориялық білім алады, сондай-ақ бекітілген оқу бағдарламаларына сәйкес оларды қолдайды және жетілдіреді;

      5) көшеттер – жеміс беру кезеңіне кірмеген жас өсімдіктерді дамыту үшін және одан ашық және қорғалған топырақта көкөністердің ерте өнімін алу үшін өсіріледі;

      6) жылыжай – бүйірлік қоршауы мен жарық өткізетін жабыны бар, орташа немесе ірі көлемді өсімдіктерді өсіруге арналған культивациялық құрылыс;

      7) информалды білім беру – білім беру ұйымдарынан және білім беру қызметтерін ұсынатын ұйымдардан тыс күнделікті қызмет барысында алынатын және оқыту нәтижелерін растайтын құжатты беру сүйемелденбейтін білім беру түрі;

      8) формалды емес білім беру – оқыту орны, мерзімдері мен нысаны ескерілмей, білім беру қызметтерін ұсынатын ұйымдар жоспарланған, ұйымдастырған және жүзеге асыратын және оқыту нәтижелерін растаушы құжат беріле отырып жүргізілетін білім беру түрі;

      9) кәсіптік кіші топ – еңбек функцияларының тұтас жиынтығымен қалыптастырылған және олардың құзыреттерін орындау үшін қажетті саланың кәсіптік тобының бір бөлігі;

      10) кәсіптік топ – ортақ интеграциялық негізі бар және оларды орындау үшін еңбек функциялары мен құзыреттерінің ұқсас жиынтығын болжайтын саланың кәсіптік кіші топтарының жиынтығы;

      11) біліктілік – жұмыскердің нақты еңбек функцияларын сапалы орындауға дайындық дәрежесі;

      12) біліктілік деңгейі – күрделілік, еңбек әрекеттерінің стандарттылығы, жауапкершілік және дербестік параметрлері бойынша сараланатын жұмыскердің даярлық деңгейіне және құзыретіне қойылатын талаптардың жиынтығы;

      13) еңбек функциясы – еңбек процесінің бір немесе бірнеше міндеттерін шешуге бағытталған өзара байланысты әрекеттер жиынтығы;

      14) кәсiптiк стандарт – кәсіптік қызметтің нақты саласында біліктілік деңгейіне, құзыреттеріне, мазмұнына, сапасына және еңбек жағдайларына қойылатын талаптарды айқындайтын стандарт;

      15) кәсіп – арнайы даярлық нәтижесінде алынған және білім туралы тиісті құжаттармен расталатын белгілі бір білімді, іскерлікті және практикалық дағдыларды талап ететін адамның еңбек қызметінің негізгі түрі;

      16) салалық біліктілік шеңбері – салада танылатын біліктілік деңгейлерінің құрылымдық сипаттамасы;

      17) ұлттық біліктілік шеңбері – салалық біліктілік шеңберлерін, кәсіптік стандарттарды әзірлеу үшін деңгейлердің, біліктіліктердің, жалпы кәсіптік құзыреттердің бірыңғай шкаласын айқындайды;

      18) машықтар – қызметті жүзеге асыру және міндеттерді шешу мақсатында білімді пайдалану және құзыреттілік таныту қабілеті (логикалық, интуитивтік, шығармашылық және практикалық ойлауды пайдалану);

      19) білім – оқу және жеке тәжірибесі арқылы ақпаратты меңгеру нәтижесі, оқу немесе жұмыс саласына қатысты фактілер, қағидаттар, теория мен практика жиынтығы, біліктіліктің міндетті түрде бағалануға тиіс компоненті;

      20) құзыреттер – белгілі бір біліктілік деңгейіндегі кәсіптік қызметінде міндеттерді орындауды қамтамасыз ететін субъекті қызметінің сапасы;

      21) тәжірибе – саналы қызмет, белгілі бір уақыт аралығында меңгерілген және тиімді пайдаланыла алатын білім және дағды.

      3. Осы кәсіптік стандартта мынадай қысқартулар қолданылады:

      1) БА – Біліктілік анықтамалығы;

      2) ББХСС – Білім берудің халықаралық стандартты сыныптауышы;

      3) БТБА – Бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығы;

      4) КО – Кеден одағы;

      5) ТР –техникалық регламенті;

      6) ҚР – Қазақстан Республикасы;

      7) ҚР СТ – Қазақстан Республикасының стандарты;

      8) КС – Кәсіптік стандарт;

      9) МЕМСТ – Мемлекеттік стандарт;

      10) СБШ – Салалық біліктілік шеңбері;

      11) ҰБШ – Ұлттық біліктілік шеңбері;

      12) ISO – Стандарттау жөніндегі халықаралық ұйым (International Organization for Standardization).

2-тарау. Кәсіптік стандарттың паспорты

      4. Кәсіптік стандарттың атауы: Көкөністер мен картоп өсіру

      5. Кәсіптік стандарттың коды: A01131062

      6. ЭҚЖЖ секциясын, бөлімін, тобын, сыныбын және кіші сыныбын көрсету: A Ауыл, орман және балық шаруашылығы

      Өсімдік және мал шаруашылығы, аңшылық және осы салаларда қызметтер ұсыну

      Бір- немесе екіжылдық дақылдарды өсіру

      Көкөністер, бақша дақылдарын, тамыр жемістілер мен түйнек жемістілерді өсіру

      Картопты және отырғызылатын материалдарды өсіру A Ауыл, орман және балық шаруашылығы

      Өсімдік және мал шаруашылығы, аңшылық және осы салаларда қызметтер ұсыну

      Бір- немесе екіжылдық дақылдарды өсіру

      01.13 Көкөністер, бақша дақылдарын, тамыр жемістілер мен түйнек жемістілерді өсіру

      Көкөністерді, олардың тұқымдары мен көшеттерін өсіру

      7. Кәсіптік стандарттың қысқаша сипаттамасы: - дәстүрлі жапырақты және жапырақты көкөністерді өсіру.- дәстүрлі жеміс-көкөніс дақылдарын өсіру. - дәстүрлі тамыр дақылдарын, түйнектерді және пиязды көкөністерді өсіру. - саңырауқұлақтар мен трюфельдерді өсіру - сирек кездесетін көкөністердің басқа түрлерін өсіру. - көкөніс дақылдарының тұқымын өсіру

      8. Кәсіптер карточкаларының тізімі:

      1) Көкөністерді ашық және жабық топырақта өсіру бойынша білікті жұмысшы - 4 СБШ деңгейі

      2) Жеміс-жидек өсіруші техник - 5 СБШ деңгейі

      3) Тұқым өсіруші - 4 СБШ деңгейі

      4) Ауыл шаруашылығы техникалары жөніндегі техник - 5 СБШ деңгейі

      5) Агроном - 6 СБШ деңгейі

      6) Агроном-топырақтанушы - 6 СБШ деңгейі

      7) Бас агроном – 8 СБШ деңгейі

3-тарау. Кәсіптер карточкалары

9. "Көкөністерді ашық және жабық топырақта өсіру бойынша білікті жұмысшы" кәсіп карточкасы:

Топ коды:

6111-2

Қызмет атауының коды:

6111-2-003

Кәсіп атауы:

Көкөністерді ашық және жабық топырақта өсіру бойынша білікті жұмысшы

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

4

СБШ бойынша қосалқы біліктілік деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

"Жұмыстар мен жұмысшы кәсіптерінің бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығын (64-шығарылым) бекіту туралы"
Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің 2025 жылғы 17 қаңтардағы № 499 бұйрығы
59. Көкөніс өсіруші.
1-параграф. Көкөніс өсіруші.

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
ТжКБ (жұмысшы кәсіптер)

Мамандық:
-

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Талап етілмейді

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:


Кәсіптің басқа мүмкін атаулары:

6111-2-002 Картоп өсіруші
6111-2-001 Бақшашы
6111-3-001 Гидропоникалық кәсіпорынның қызметкері
6111-2-004 Көкөніс өсіруші

Қызметтің негізгі мақсаты:

Ашық және қорғалған топырақта көкөніс дақылдарын өсіру, күтіп-баптау және жинау кезінде дайындық және қосалқы жұмыстарды орындау.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1.Көкөніс дақылдарын өсіру кезінде дайындық және қосалқы жұмыстарды орындау
2.Көкөніс дақылдарын өсіру және күтіп-баптау бойынша жұмыстарды орындау.

Қосымша еңбек функциялары:


1-еңбек функциясы: Көкөніс дақылдарын өсіру кезінде дайындық және қосалқы жұмыстарды орындау

1-дағды:
Көкөніс дақылдарын өсіруге дайындық

Машықтар:
1.Көкөніс дақылдарының тұқымдық және отырғызу материалдарын дайындауға арналған жұмыс құралдары мен қосалқы жабдықтарды пайдалану.
2.Қажетті құрал-саймандар мен қосалқы жабдықтарды пайдалану.
Білімдер:
1.Ашық және қорғалған топырақ жағдайында көкөніс дақылдарының тұқымдық материалы мен көшеттерін дайындау технологиялары.
2.Көкөніс дақылдарының отырғызу материалын дайындау және өсіру бойынша орындалатын жұмыстардың сапасына қойылатын талаптар.
3.Көкөніс дақылдарының көшеттерін өсіру кезінде тұқымды себуге дейінгі және отырғызуға дейінгі жұмыстарды орындау кезіндегі еңбекті қорғау қағидалары.


Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Қорғалған топырақ құрылыстарында өнім жиналғаннан кейінгі жұмыстарды жүргізу

Машықтар:
1.Өсімдік қалдықтарын жинау үшін қол құралдары мен мүкәммалды пайдалану.
2.Топырақ қоспалары мен субстраттарды өсімдік тамырларының қалдықтарымен бірге жою үшін қол құралдары мен мүкәммалды пайдалану.
3.Жеке қорғаныс құралдарын пайдалану.
Білімі:
1.Өсіру құрылыстарын өсімдік қалдықтарынан тазарту тәсілдері.
2.Өсіру сыйымдылықтарын топырақ қоспалары мен субстраттардан тазарту тәсілдері.
3.Жеке қорғаныс құралдарын пайдалану қағидалары.
4.Ауыл шаруашылығы жұмыстарын жүргізу кезіндегі еңбекті қорғау қағидалары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-еңбек функциясы: Көкөніс дақылдарын өсіру және күтіп-баптау жұмыстарын орындау

1-дағды:
Көкөніс дақылдарын өсіру кезіндегі қосалқы жұмыстарды орындау

Машықтар:
1.Топырақ пен өсімдік материалынан сынама алу әдістемесін пайдалану.
2.Топырақтың, топырақ қоспалары мен субстраттардың механикалық, физикалық және химиялық қасиеттеріне жүргізілген зертханалық талдау нәтижелерін пайдалану.
3.Тұқымдық және отырғызу материалының сорттық және егістік сапасын анықтау.
4.Көкөніс дақылдары тұқымдарын жинау және кептіру технологиясын пайдалану.
5.Тұқымдарды бастыру және тазарту әдістерін пайдалану.
6.Тұқымдық және отырғызу материалын физикалық залалсыздандыру әдістерін пайдалану.
7.Залалсыздандыру құралдарын қолдану.
8.Арнайы анықтамалықтар мен деректер базаларын пайдалану.
9.Жеке қорғаныс құралдарын пайдалану.
Білімдер:
1.Көкөніс дақылдарын өсіруге жарамды топырақтар мен субстраттардың түрлері, құрамы, қасиеттері және оларды жақсарту тәсілдері.
2.Көкөніс дақылдарының түрлері.
3.Көкөніс дақылдарының тұқымдары мен отырғызу материалының біркелкілігіне, өнгіштігіне, сорттық тазалығына және фитосанитариялық жағдайына қойылатын талаптар.
4.Тұқымдар мен отырғызу материалын себуге және отырғызуға дайындау технологиялары.
5.Сапалы отырғызу материалының сыртқы белгілері.
6.Тұқымдық және отырғызу материалының микробиологиялық залалдануының негізгі көздері.
7.Көкөніс дақылдары тұқымдарының пісіп-жетілу белгілері.
8.Ауыл шаруашылығы жұмыстарын жүргізу кезіндегі еңбекті қорғау қағидалары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Көшет өсіру және көкөніс дақылдарын күтіп-баптау бойынша технологиялық операцияларды орындау

Машықтар:
1.Көкөніс дақылдарын себу, отырғызу және көшеттерді отырғызу мерзімдерін жоспарлау үшін метеорологиялық қызметтің деректерін пайдалану.
2.Қорғалған топырақта ауа температурасын және жарықтандыру деңгейін реттеу.
3.Пиязшықты өсімдіктерді ерте гүлдету (выгонка) технологиясын қолдану.
4.Тыңайтқыштар мен өсімдіктердің өсуін реттегіштерін енгізу нормаларын әсер етуші зат және нақты масса бойынша есептеу.
5.Суару, үстеп қоректендіру, қосымша жарықтандыру, газдау, температура мен ауаның салыстырмалы ылғалдылығын сақтау үшін механикаландырылған агрегаттарды пайдалану.
6.Жылыжай дақылдарын көмірқышқыл газымен қоректендіру нормаларын есептеу.
7.Өсімдіктерді қалыптастыру үшін қол құралдарын пайдалану.
8.Көкөніс дақылдарының шаруашылық пісу кезеңін анықтау.
9.Арнайы анықтамалықтар мен деректер базаларын пайдалану.
10.Жеке қорғаныс құралдарын пайдалану.
Білімдер:
1.Шынықтыру жүргізуге қолайлы көкөніс көшеттерінің жасы.
2.Жабын және мульчалау материалдарының ассортименті мен оларды қолдану нормалары.
3.Тыңайтқыштарды енгізу және өсімдіктерді үстеп қоректендіру технологиялары.
4.Қорғалған топырақта өсімдіктерді қосымша жарықтандырудың ұзақтығы мен қарқындылығы.
5.Вегетацияның әртүрлі кезеңдеріндегі көкөніс дақылдарының биологиялық ерекшеліктері.
6.Тыңайтқыш енгізуге арналған ауыл шаруашылығы машиналарының түрлері.
7.Көкөніс дақылдарының шаруашылық пісу белгілері.
8.Өткізуге арналған көкөніс өнімдерінің сапасына қойылатын талаптар.
9.Көкөністерді сақтауға қою кезінде олардың фракциялық өлшемдері.
10.Ауыл шаруашылығы жұмыстарын жүргізу кезіндегі еңбекті қорғау қағидалары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

3-дағды:
Көкөніс дақылдарын қолайсыз метеорологиялық жағдайлардан, зиянкестерден, аурулардан және арамшөптерден қорғау

Машықтар:
1.Күн радиациясының, топырақ пен ауаның температуралық және су режимдерінің параметрлерін талдау.
2.Аурулардың, зиянкестердің және арамшөптердің таралуы мен даму дәрежесін талдау.
3.Арнайы анықтамалықтар мен деректер базаларын пайдалану.
4.Жеке қорғаныс құралдарын қолдану.
Білімдер:
1.Тамшылатып суару жүйелеріне арналған тыңайтқыштар, өсімдіктердің өсуін реттегіштер және өсімдіктерді қорғау құралдарының ерітінділерін дайындау технологиялары.
2.Өсімдіктерді қолайсыз және қауіпті метеорологиялық құбылыстардан қорғау тәсілдері.
3.Аурулардың, зиянкестердің және арамшөптердің алдын алу және оларға қарсы күрес шаралары.
4.Зиянкестермен зақымданған және ауруларға шалдыққан көкөніс дақылдарының сыртқы белгілері.
5.Арамшөптердің морфологиялық белгілері мен биологиялық ерекшеліктері.
6.Тұқымдық және отырғызу материалдарын дәрілеу технологиялары.
7.Энтомофагтар мен микроорганизмдерді тиімді пайдалану талаптары.
8.Кеміргіштермен күресуге арналған феромондық тұзақтар мен жемдердің мақсаты, қолдану мерзімдері және әсер ету ұзақтығы.
9.Зиянды, өрт және жарылыс қаупі бар химиялық заттармен жұмыс істеу кезіндегі қауіпсіздік қағидалары.
10.Жеке қорғаныс құралдарының сипаттамалары және оларды пайдалану қағидалары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Орындаушылық
Өз бетінше шешім қабылдай білу
Командада жұмыс істей білу
Қарым-қатынас

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1.КО ТР 021/2011 "Тамақ өнімдерінің қауіпсіздігі туралы".
2.КО ТР 022/2011 "Тамақ өнімдерін таңбалауға қатысты талаптар туралы".
3."Тұқым шаруашылығы туралы" Қазақстан Республикасының 2000 жылғы 27 қарашадағы № 107-II Заңы.
4."Өсімдіктерді қорғау туралы" Қазақстан Республикасының 2002 жылғы 3 шілдедегі № 331-II Заңы.
5."Өсімдіктер карантині туралы" Қазақстан Республикасының 1999 жылғы 11 ақпандағы № 344-I Заңы.
6."Тамақ өнімдерінің қауіпсіздігі туралы" Қазақстан Республикасының 2007 жылғы 21 шілдедегі № 301-III Заңы.
7.МЕМСТ 7176-2017 "Азық-түлікке арналған картоп. Техникалық шарттар".
8.МЕМСТ 1721-2015 "Жас балғын асханалық сәбіз. Техникалық шарттар".
9.МЕМСТ 1722-2015 "Жас балғын асханалық қызылша. Техникалық шарттар".
10.МЕМСТ 33996-2016 "Жас балғын көкөністер. Қабылдау қағидалары және сынамаларды іріктеу әдістері".

СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ деңгейі:

Кәсіп атауы:

4

Тұқым өсіруші

5

Ауыл шаруашылығы техникасы бойынша маман-механик

6

Агроном

10. "Жеміс-жидек өсіруші техник" кәсіп карточкасы:

Топ коды:

3142-0

Қызмет атауының коды:

3142-0-023

Кәсіп атауы:

Жеміс-жидек өсіруші техник

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

5

СБШ бойынша қосалқы біліктілік деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

"Жұмыстар мен жұмысшы кәсіптерінің бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығын (64-шығарылым) бекіту туралы"
Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің 2025 жылғы 17 қаңтардағы № 499 бұйрығы.
59. Көкөніс өсіруші.
1-параграф. Көкөніс өсіруші.

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
Орта білімнен кейінгі (қолданбалы бакалавриат)

Мамандық: Агрономия

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Талап етілмейді

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:


Кәсіптің басқа мүмкін атаулары:

6111-2-002 Картоп өсіруші
6111-2-001 Қауын өсіруші
6111-3-001 Гидропоникалық кәсіпорынның қызметкері
6111-2-004 Көкөніс өсіруші

Қызметтің негізгі мақсаты:

Көкөніс шаруашылығы өнімдерін өсіру кезінде қосалқы және негізгі жұмыстардың сапалы орындалуын қамтамасыз ету

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1.Көкөніс өнімін өсіру кезінде қосалқы жұмыстарды орындау
2.Көкөніс дақылдарын өсіру бойынша жұмыстарды орындау, күтім жасау, оларды бастапқы өңдеу және сақтау

Қосымша еңбек функциялары:


1-еңбек функциясы: Көкөніс өнімін өсіру кезінде қосалқы жұмыстарды орындау

1-дағды:
Көкөніс өнімін өсіруге арналған құрал-саймандарды дайындау

Машықтар:
1.Құрал-саймандардың ақауларын анықтау.
2.Өсімдіктерді сирету, байлау және суару кезінде бақша құралдары мен мүкәммалын пайдалану.
3.Өсімдіктердің түрлерін олардың түрлік және сыртқы белгілері бойынша ажырату.
4.Көкөніс дақылдарын жинау кезінде қол құралдарын және механикаландыру құралдарын пайдалану.
5.Көкөніс өнімдерін іріктеу, сұрыптау, тазалау және жуу кезінде қол құралдары мен мүкәммалын қолдану.
Білімдер:
1.Пайдаланылатын құрал-саймандардың мақсаты мен жиынтығы.
2.Топырақты өңдеу тәсілдері.
3.Тұқым себу және көшет отырғызу тәсілдері.
4.Суару нормалары мен мерзімдері.
5.Өсімдіктердің түрлік белгілері.
6.Көкөніс дақылдарының шаруашылық пісу белгілері.
7.Ауыл шаруашылығы жұмыстарын орындау кезіндегі еңбекті қорғау қағидалары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Егіске немесе отырғызуға арналған учаскені дайындау

Машықтар:
1.Учаскені белгілеу, сондай-ақ топырақты өңдеу сапасы мен мерзімдерін бақылау кезінде жұмыс құралдары мен қосалқы құрылғыларды пайдалану.
2.Топырақты дайындау бойынша орындалған жұмыстардың көлемін есептеу.
Білімдер:
1.Топырақты өңдеудің негізгі тәсілдері.
2.Топырақты өңдеу сапасын бағалау әдістері.
3.Топырақты өңдеу сапасына қойылатын талаптар.
4.Есептік құжаттаманы рәсімдеу қағидалары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-еңбек функциясы: Көкөніс дақылдарын өсіру, оларды күтіп-баптау, жиналған өнімді бастапқы өңдеу және сақтау жұмыстарын орындау

1-дағды:
Көкөніс дақылдарын себу, отырғызу және күтіп-баптау

Машықтар:
1.Жұмыс құралдары мен қосалқы құрылғыларды пайдалану.
2.Орындалған жұмыстардың көлемін және тұқымдық әрі отырғызу материалының шығынын есептеу.
3.Технологиялық талаптарға сәйкес көкөніс дақылдарының тұқымдық өсімдіктерін күтіп-баптау жұмыстарын орындау.
Білімдер:
1.Көкөніс дақылдарын себу және отырғызу технологиялары.
2.Тұқымдық және отырғызу материалына қойылатын мемлекеттік стандарттардың талаптары.
3.Себу агрегаттарының техникалық сипаттамалары.
4.Көкөніс дақылдарын себу, отырғызу және күтіп-баптау жұмыстарын жүргізу кезіндегі еңбекті қорғау қағидалары.
5.Көкөніс дақылдарын күтіп-баптау және жинау жұмыстарына қойылатын агротехникалық талаптар.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Көкөніс дақылдарының өнімін жинау, оны бастапқы өңдеу және сақтау

Машықтар:
1.Өнімді жинау кезеңінде орындалған жұмыстардың көлемін есептеу.
2.Көкөніс дақылдары мен картопты жинаудың оңтайлы мерзімдерін анықтау.
3.Жинау жұмыстарының сапасы мен орындалған көлемін бақылау.
Білімдер:
1.Көкөніс дақылдарын жинау технологиялары (бірнеше рет жиналатын, бір реттік жиналатын және басқа да дақылдар).
2.Көкөніс дақылдарының техникалық пісу белгілері.
3.Жиналған өнімді бастапқы өңдеу және оны сақтауға дайындау технологиялары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Орындаушылық;
Өз бетінше шешім қабылдай білу;
Командада жұмыс істей білу;
Қарым-қатынас жасай білу.

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1.КО ТР 021/2011 "Тамақ өнімдерінің қауіпсіздігі туралы".
2.КО ТР 022/2011 "Тамақ өнімдерін таңбалауға қатысты талаптар туралы".
3."Тұқым шаруашылығы туралы" Қазақстан Республикасының 2000 жылғы 27 қарашадағы № 107-II Заңы.
4."Өсімдіктерді қорғау туралы" Қазақстан Республикасының 2002 жылғы 3 шілдедегі № 331-II Заңы.
5."Өсімдіктер карантині туралы" Қазақстан Республикасының 1999 жылғы 11 ақпандағы № 344-I Заңы.
6."Тамақ өнімдерінің қауіпсіздігі туралы" Қазақстан Республикасының 2007 жылғы 21 шілдедегі № 301-III Заңы.
7.МЕМСТ 7176-2017 "Азық-түлікке арналған картоп. Техникалық шарттар".
8.МЕМСТ 1721-2015 "Жас балғын асханалық сәбіз. Техникалық шарттар".
9.МЕМСТ 1722-2015 "Жас балғын асханалық қызылша. Техникалық шарттар".
10.МЕМСТ 33996-2016 "Жас балғын көкөністер. Қабылдау қағидалары және сынамаларды іріктеу әдістері".

СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ деңгейі:

Кәсіп атауы:

5

Ауыл шаруашылығы техникасы бойынша маман-механик

6

Агроном

11. "Тұқым өсіруші" кәсіп карточкасы:

Топ коды:

6113-9

Қызмет атауының коды:

6113-9-002

Кәсіп атауы:

Тұқым өсіруші

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

4

СБШ бойынша қосалқы біліктілік деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

"Жұмыстар мен жұмысшы кәсіптерінің бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығын (64-шығарылым) бекіту туралы"
Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің 2025 жылғы 17 қаңтардағы № 499 бұйрығы
67. Тұқым өсіруші.
1-параграф. Тұқым өсіруші.

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
ТжКБ (орта деңгейдегі маман)

Мамандық:
-

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Талап етілмейді

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

6111-2-002 Картоп өсіруші
6111-2-001 Қауын өсіруші
6111-3-001 Гидропоникалық кәсіпорынның қызметкері
6111-2-004 Көкөніс өсіруші

Кәсіптің басқа мүмкін атаулары:


Қызметтің негізгі мақсаты:

Ашық және қорғалған топырақ жағдайында көкөніс дақылдарының тұқымдық өсімдіктерін өсіру, оларды күтіп-баптау, тұқымдықтарды жинау және тұқым алу кезінде қызмет көрсету мен қосалқы жұмыстарды орындау.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1.Көкөніс дақылдарының тұқымдық өсімдіктерін өсіру кезінде қосалқы жұмыстарды орындау.
2.Көкөніс дақылдарының тұқымдық өсімдіктерін өсіру, оларды күтіп-баптау, тұқымдықтарды жинау және тұқым алу жұмыстарын орындау.

Қосымша еңбек функциялары:


1-еңбек функциясы:
Көкөніс дақылдарының тұқымдық өсімдіктерін өсіру кезінде қосалқы жұмыстарды орындау.

1-дағды:
Көкөніс дақылдарының тұқымдық өсімдіктерін өсіруге дайындық

Машықтар:
1.Құрал-саймандардың ақауларын анықтау.
2.Тұқымдық өсімдіктерді сирету, байлау және суару кезінде бақша құралдары мен мүкәммалын пайдалану.
3.Тұқымдық өсімдіктердің түрлерін сыртқы белгілері бойынша ажырату.
4.Көкөніс дақылдарын жинау кезінде қол құралдарын және механикаландыру құралдарын пайдалану.
5.Көкөніс өнімдерін іріктеу, сұрыптау және тазалау кезінде қол құралдары мен мүкәммалын қолдану.
Білімдер:
1.Тұқым шаруашылығында пайдаланылатын құрал-саймандардың мақсаты мен жиынтығы.
2.Топырақты өңдеу тәсілдері.
3.Тұқым себу, көшет отырғызу және екі жылдық көкөніс дақылдарының тұқымдықтарын отырғызу тәсілдері.
4.Суару нормалары мен мерзімдері.
5.Өсімдіктердің түрлік белгілері.
6.Көкөніс дақылдарының шаруашылық пісу белгілері.
7.Ауыл шаруашылығы жұмыстарын орындау кезіндегі еңбекті қорғау қағидалары.


Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді


2-дағды:
Көкөніс дақылдарын себуге немесе отырғызуға арналған учаскені, оның ішінде аналықтарды отырғызуға дайындау

Машықтар:
1.Учаскені белгілеу, сондай-ақ топырақты өңдеу сапасы мен мерзімдерін бақылау кезінде жұмыс құралдары мен қосалқы құрылғыларды пайдалану.
2.Топырақты дайындау бойынша орындалған жұмыстардың көлемін есептеу.
Білімдер:
1.Топырақты өңдеудің негізгі тәсілдері.
2.Топырақты өңдеу сапасын бағалау әдістері.
3.Топырақты өңдеу сапасына қойылатын талаптар.
4.Есептік құжаттаманы рәсімдеу қағидалары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-еңбек функциясы: Көкөніс дақылдарының тұқымдық өсімдіктерін өсіру, оларды күтіп-баптау, тұқымдықтарды жинау және тұқым алу жұмыстарын орындау

1-дағды:
Көкөніс дақылдарының тұқымдық өсімдіктерін себу, отырғызу және күтіп-баптау

Машықтар:
1.Жұмыс құралдары мен қосалқы құрылғыларды пайдалану.
2.Орындалған жұмыстардың көлемін және тұқымдық әрі отырғызу материалының шығынын есептеу.
3.Технологиялық талаптарға сәйкес көкөніс дақылдарының тұқымдық өсімдіктерін күтіп-баптау жұмыстарын орындау.
Білімдер:
1.Тұқым себу, екі жылдық көкөніс дақылдарының тұқымдықтарын отырғызу және оларды күтіп-баптау технологиялары.
2.Тұқымдық және отырғызу материалына қойылатын мемлекеттік стандарттардың талаптары.
3.Себу агрегаттарының техникалық сипаттамалары.
4.Көкөніс дақылдарының тұқымдық өсімдіктерін себу, отырғызу және күтіп-баптау кезінде еңбекті қорғау қағидалары.
5.Тұқымдық өсімдіктерді күтіп-баптау және жинау жұмыстарына қойылатын агротехникалық талаптар.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Көкөніс дақылдарының тұқымдық өсімдіктерін жинау, оларды бастапқы өңдеу және тұқымын бөліп алу

Машықтар:
1.Өнімді жинау кезеңінде орындалған жұмыстардың көлемін есептеу.
2.Көкөніс дақылдарының тұқымдық өсімдіктерін жинаудың оңтайлы мерзімдерін анықтау.
3.Жинау жұмыстарының сапасы мен орындалған көлемін бақылау.
Білімдер:
1.Тұқым алу үшін көкөніс дақылдарының тұқымдық өсімдіктерін жинау технологиялары (бірнеше рет жиналатын, бір реттік жиналатын және басқа да дақылдар).
2.Тұқым алуға арналған біржылдық және екіжылдық көкөніс дақылдарының биологиялық пісу белгілері.
3.Жиналған өнімді бастапқы өңдеу және тұқымдық материалды бөліп алу технологиялары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Орындаушылық;
Өз бетінше шешім қабылдай білу;
Қарым-қатынас жасай білу.

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1.КО ТР 021/2011 "Тамақ өнімдерінің қауіпсіздігі туралы".
2.КО ТР 022/2011 "Тамақ өнімдерін таңбалауға қатысты талаптар туралы".
3."Тұқым шаруашылығы туралы" Қазақстан Республикасының 2000 жылғы 27 қарашадағы № 107-II Заңы.
4."Өсімдіктерді қорғау туралы" Қазақстан Республикасының 2002 жылғы 3 шілдедегі № 331-II Заңы.
5."Өсімдіктер карантині туралы" Қазақстан Республикасының 1999 жылғы 11 ақпандағы № 344-I Заңы.
6."Тамақ өнімдерінің қауіпсіздігі туралы" Қазақстан Республикасының 2007 жылғы 21 шілдедегі № 301-III Заңы.
7.МЕМСТ 7176-2017 "Азық-түлікке арналған картоп. Техникалық шарттар".
8.МЕМСТ 1721-2015 "Жас балғын асханалық сәбіз. Техникалық шарттар".
9.МЕМСТ 1722-2015 "Жас балғын асханалық қызылша. Техникалық шарттар".
10.МЕМСТ 33996-2016 "Жас балғын көкөністер. Қабылдау қағидалары және сынамаларды іріктеу әдістері".

СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ деңгейі:

Кәсіп атауы:

6

Агроном

12. "Ауыл шаруашылығы техникалары жөніндегі техник" кәсіп карточкасы:

Топ коды:

3115-2

Қызмет атауының коды:

3115-2-006

Кәсіп атауы:

Ауыл шаруашылығы техникалары жөніндегі техник

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

5

СБШ бойынша қосалқы біліктілік деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
орта білімнен кейінгі (қолданбалы бакалавриат)

Мамандық:
-

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:


Формалды емес және информалы біліммен байланыс:


Кәсіптің басқа мүмкін атаулары:

3115-1-001 Механик
3115-1-016 Техник-механик

Қызметтің негізгі мақсаты:

Ашық және қорғалған топырақта көкөніс дақылдарын өсіру кезінде пайдаланылатын ауыл шаруашылығы машиналары мен жабдықтарын пайдалануды, техникалық қызмет көрсетуді және жөндеуді қамтамасыз ету.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1.Ауыл шаруашылығы машиналары мен жабдықтарын пайдалану.
2.Ауыл шаруашылығы техникасына техникалық қызмет көрсету және жөндеу.

Қосымша еңбек функциялары:


1-еңбек функциясы: Ауыл шаруашылығы машиналары мен жабдықтарын пайдалану

1-дағды:
Ауыл шаруашылығы техникасын пайдалануға дайындау

Машықтар:
1.Ауыл шаруашылығы техникасының тораптары мен механизмдерінің құрастыру сызбаларын оқу.
2.Ауыл шаруашылығы машиналары мен жабдықтарын құрастыру және реттеу жұмыстарын орындау.
3.Ауыл шаруашылығы техникасын пайдалануға дайындау кезінде қажетті шығыс материалдарын, жанар-жағармай материалдарын және техникалық сұйықтықтарды қолдану.
4.Ауыл шаруашылығы техникасын пайдалану жағдайларын және технологиялық операцияларды орындауға қойылатын агротехникалық талаптарды талдау.
5.Машина-трактор агрегаттарының оңтайлы құрамын таңдау.
6.Машина-трактор агрегаттары мен жабдықтарын баптауды орындау.
7.Ауыл шаруашылығы техникасының қозғалыс тәсілдері мен жұмыс режимдерін таңдау.
Білімдер:
1.Ауыл шаруашылығы техникасы мен жабдықтарының техникалық сипаттамалары, конструкциялық ерекшеліктері, пайдалану режимдері және пайдалану қағидалары.
2.Ауыл шаруашылығы техникасын пайдалануға дайындау кезінде қолданылатын шығыс материалдарының, жанар-жағармай материалдарының және техникалық сұйықтықтардың мақсаты мен қолдану қағидалары.
3.Технологиялық операцияларды орындауға қойылатын агротехникалық талаптар.
4.Еңбекті қорғау, өрт және экологиялық қауіпсіздік талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Ауыл шаруашылығы техникасы мен жабдықтарын баптау

Машықтар:
1.Ауыл шаруашылығы машиналары мен жабдықтарының тораптары мен механизмдерін шынықтыруды (обкатка) орындау.
2.Технологиялық операцияларды орындауға қажетті шығыс материалдарын, жанар-жағармай материалдарын және техникалық сұйықтықтарды таңдау және қолдану.
3.Ауыл шаруашылығы техникасының ақаулары мен істен шығу себептерін анықтау.
4.Ауыл шаруашылығы техникасының техникалық жай-күйі туралы акт жасау.
5.Машина-трактор агрегаттары мен жабдықтарды пайдалана отырып, технологиялық операцияларды орындау.
6.Технологиялық операциялардың орындалу параметрлерін бақылау.
7.Ауыл шаруашылығы техникасын жөндеу сапасын бағалау.
Білімдер:
1. Ауыл шаруашылығы машиналарының, механизмдері мен жабдықтарының жұмыс істеу қағидаттары және техникалық сипаттамалары.
2. Ауыл шаруашылығы техникасы мен жабдықтарын реттеу, баптау, сынақтан өткізу (обкатка) және пайдалануға енгізу технологиясы.
3. Ауыл шаруашылығы техникасының ақаулары мен істен шығу себептері, оларды анықтау әдістері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-еңбек функциясы: Ауыл шаруашылығы техникасына техникалық қызмет көрсету және жөндеу

1-дағды: Ауыл шаруашылығы техникасы мен жабдықтарының техникалық жай-күйін бағалау

Машықтар:
1.Ауыл шаруашылығы техникасының техникалық жай-күйін анықтау.
2.Сыртқы зақымданулар мен ақауларды анықтау.
3.Уақтылы жөндеу жұмыстарын жүргізу және анықталған ақауларды жою.
4.Ауыл шаруашылығы техникасына техникалық қызмет көрсету үшін материалдық-техникалық қамтамасыз етуге қажеттілікті айқындау.
5.Жөндеу немесе техникалық қызмет көрсетуге өтінімдерді рәсімдеу.
Білімдер:
1.Ауыл шаруашылығы техникасына техникалық қызмет көрсету кезінде қолданылатын шығыс материалдарын, жанар-жағармай материалдарын, техникалық сұйықтықтарды, құралдарды, жабдықтарды және жеке қорғаныс құралдарын қолдану тәртібі.
2.Ауыл шаруашылығы техникасына техникалық қызмет көрсету бойынша құжаттаманы рәсімдеу тәртібі.
3.Еңбекті қорғау, өрт және экологиялық қауіпсіздік талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды: Ауыл шаруашылығы техникасы мен жабдықтарын жұмысқа дайындау

Машықтар:
1.Машинаның химмотологиялық картасына сәйкес шығыс материалдарын, жанар-жағармай материалдарын және техникалық сұйықтықтарды қолдану.
2.Жабдықтар мен ауыл шаруашылығы техникасының жұмысқа жарамдылығын тексеру, жабдықтар мен құралдарды баптауды орындау.
Білімдер:
1.Ауыл шаруашылығы техникасының техникалық сипаттамалары, конструкциялық ерекшеліктері және пайдалану режимдері.
2.Ауыл шаруашылығы техникасын пайдалану және оған техникалық қызмет көрсету жөніндегі нормативтік-техникалық құжаттама.
3.Ауыл шаруашылығы техникасына техникалық қызмет көрсету кезінде қолданылатын шығыс материалдарының, жанар-жағармай материалдарының, техникалық сұйықтықтардың, құралдардың, жабдықтардың және жеке қорғаныс құралдарының мақсаты мен қолдану қағидалары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Орындаушылық
Өз бетінше шешім қабылдай білу
Қарым-қатынас жасай білу

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1.КО ТР 021/2011 "Тамақ өнімдерінің қауіпсіздігі туралы".
2.КО ТР 022/2011 "Тамақ өнімдерін таңбалауға қатысты талаптар туралы".
3."Тұқым шаруашылығы туралы" Қазақстан Республикасының 2000 жылғы 27 қарашадағы № 107-II Заңы.
4."Өсімдіктерді қорғау туралы" Қазақстан Республикасының 2002 жылғы 3 шілдедегі № 331-II Заңы.
5."Өсімдіктер карантині туралы" Қазақстан Республикасының 1999 жылғы 11 ақпандағы № 344-I Заңы.
6."Тамақ өнімдерінің қауіпсіздігі туралы" Қазақстан Республикасының 2007 жылғы 21 шілдедегі № 301-III Заңы.
7.МЕМСТ 7176-2017 "Азық-түлікке арналған картоп. Техникалық шарттар".
8.МЕМСТ 1721-2015 "Жас балғын асханалық сәбіз. Техникалық шарттар".
9.МЕМСТ 1722-2015 "Жас балғын асханалық қызылша. Техникалық шарттар".
10.МЕМСТ 33996-2016 "Жас балғын көкөністер. Қабылдау қағидалары және сынамаларды іріктеу әдістері".

СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ деңгейі:

Кәсіп атауы:

6

Агроном

13. "Агроном" кәсіп карточкасы:

Топ коды:

2132-1

Қызмет атауының коды:

2132-1-001

Кәсіп атауы:

Агроном

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

6

СБШ бойынша қосалқы біліктілік деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

"Ауыл шаруашылығы ұйымдарының басшылары мен мамандары лауазымдарының үлгілік біліктілік сипаттамаларын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2019 жылғы 21 тамыздағы № 307 бұйрығына өзгерістер енгізу туралы Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2025 жылғы 5 қыркүйектегі № 282 бұйрығы.
2-бөлім. Мамандар лауазымы
1-параграф. Агроном

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
-

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

І санатты агроном: жоғары білім (және/немесе бакалавр, магистратура, философия докторы РhD, бейіні бойынша доктор) өсімдік шаруашылығы және/немесе мал шаруашылығы және/немесе ветеринария бағыттары бойынша және ІІ лауазымдағы агроном лауазымында жұмыс өтілі 3 жылдан кем емес;
ІІ санатты агроном: жоғары білім (және/немесе бакалавр, магистратура, философия докторы РhD, бейіні бойынша доктор) өсімдік шаруашылығы және/немесе мал шаруашылығы және/немесе ветеринария бағыттары бойынша және кәсіптік қызмет бағыты бойынша жұмыс өтілі 3 жылдан кем емес немесе техникалық және кәсіптік (арнаулы орта, орта кәсіптік) (агрономия) мамандығы бойынша білімі және агроном лауазымында жұмыс өтілі 5 жылдан кем емес;
санаты жоқ агроном: жоғары білім (және/немесе бакалавр, магистратура, философия докторы РhD, бейіні бойынша доктор) өсімдік шаруашылығы және/немесе мал шаруашылығы және/немесе ветеринария бағыттары бойынша және кәсіптік қызмет бағыты бойынша жұмыс өтілі 3 жылдан кем емес немесе техникалық және кәсіптік (арнаулы орта, орта кәсіптік) агрономия мамандығы бойынша білімі жұмыс өтіліне талап қойылмайды.

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:


Кәсіптің басқа мүмкін атаулары:

6111-2-002 Картоп өсіруші
6111-2-001 Бақшашы
2132-3-001 Агроном-топырақтанушы

Қызметтің негізгі мақсаты:

Ашық және қорғалған топырақ жағдайында көкөніс дақылдары мен картопты өсіру жөніндегі өндірістік процестерді ұйымдастыру және қамтамасыз ету, сондай-ақ оларды өсірудің инновациялық технологияларын, әдістері мен тәсілдерін енгізу.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1.Көкөніс өнімі мен картоп өндірісін ұйымдастыру.
2.Өсімдік шаруашылығы өнімдерін өсіру және бастапқы өңдеу жөніндегі іс-шараларды ұйымдастыру.
3.Көкөніс дақылдары мен картоптың перспективалы сорттарын өсірудің озық әдістері мен тәсілдерін енгізу.

Қосымша еңбек функциялары:


1-еңбек функциясы:
Көкөніс өнімі мен картоп өндірісін ұйымдастыру

1-дағды:
Көкөніс өнімі мен картопты өсіру технологиясын ұйымдастыру

Машықтар:
1.Көкөніс дақылдары мен картоптың биологиялық және морфологиялық ерекшеліктерін анықтау.
2.Көкөніс дақылдары мен картопты өсіру кезінде агротехникалық талаптарды қолдану.
3.Ауыл шаруашылығы дақылдарын өсіру бойынша технологиялық операциялардың орындалуын ұйымдастыру.
4.Агротехникалық жұмыстардың орындалу сапасын бағалау.
Білімдер:
1.Көкөніс дақылдары мен картопты өсіру технологиялары.
2.Ғылыми негізделген егіс айналымы және мәдени ауыспалы егіс жүйелері.
3.Тұқымдарды, отырғызу материалын, тыңайтқыштарды, өсімдіктерді қорғау құралдарын және суару суын қолдану нормалары.
4.Өсімдік шаруашылығы өнімдерінің сапасына қойылатын талаптар.


Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Көкөніс дақылдары мен картоп сорттарын таңдауды негіздеу

Машықтар:
1.Өсіру өңірінің климаттық жағдайларын талдау.
2.Табиғи-климаттық жағдайларды ескере отырып, ауыспалы егіске арналған дақылдарды таңдау.
3.Аудандастырылған және өсіруге рұқсат етілген сорттарды таңдауды негіздеу.
Білімдер:
1.Көкөніс дақылдары мен картоптың агробиологиялық ерекшеліктері.
2.Пайдалануға рұқсат етілген сорттардың мемлекеттік тізілімі.
3.Сорттардың өсіру жағдайларына қоятын талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

3-дағды:
Агрономиялық құжаттаманы жүргізу

Машықтар:
1.Ауыл шаруашылығы дақылдарын өсірудің технологиялық карталарын жасау.
2.Ауыспалы егіс сызбаларын әзірлеу.
3.Ауыл шаруашылығы жұмыстарын жүргізудің жұмыс жоспарлары мен кестелерін жасау.
4.Агрономиялық құжаттаманы және белгіленген есептілікті жүргізу.
5.Далалық жұмыстардың орындалу сапасын бағалау.
Білімдер:
1.Агрономиялық құжаттаманы жүргізу тәртібі.
2.Өндірістік құжаттаманы рәсімдеуге қойылатын талаптар.
3.Тұқым шаруашылығы мен сорттық бақылау негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-еңбек функциясы:
Өсімдік шаруашылығы өнімдерін өсіру жөніндегі іс-шараларды ұйымдастыру

1-дағды:
Агротехникалық іс-шараларды ұйымдастыру

Машықтар:
1.Ауа райы және климаттық факторлардың өндіріске әсерін талдау.
2.Топырақты өңдеу технологияларын әзірлеу.
3.Өсімдіктерді арамшөптерден, аурулардан және зиянкестерден қорғау жөніндегі іс-шараларды ұйымдастыру.
4.Тыңайтқыштар мен өсімдіктерді қорғау құралдарын қолдануды жоспарлау.
5.Жүргізілген агротехникалық іс-шаралардың тиімділігін талдау.
Білімдер:
1.Егіншілік заңдары.
2.Топырақты өңдеудің ғылыми негіздері.
3.Өсімдіктерді қорғау негіздері.
4.Өсімдіктердің қоректену негіздері.
5.Топырақ құнарлылығын арттыру әдістері.
6.Тыңайтқыштар мен пестицидтерді қолдану кезіндегі экологиялық қауіпсіздік талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Өнімділік пен өндірістік жұмыстарды жоспарлау

Машықтар:
1.Өнімділікті арттыру жөніндегі іс-шараларды жоспарлау.
2.Өндірістік жұмыстардың орындалуын ұйымдастыру.
3.Өндірісті жоспарлау және талдау кезінде заманауи ақпараттық технологияларды пайдалану.
Білімдер:
1.Өнімділіктің қалыптасу факторлары.
2.Көкөніс дақылдары мен картопты өсірудің заманауи технологиялары.
3.Экономика және өндірісті ұйымдастыру негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

3-еңбек функциясы: Көкөніс дақылдары мен картопты өсірудің заманауи технологияларын енгізу

1-дағды:
Жаңа технологиялар мен сорттарды енгізу

Машықтар:
1.Жаңа технологияларды енгізу бойынша тәжірибелік жұмыстарды ұйымдастыру.
2.Жаңа сорттар мен өсіру технологияларының тиімділігін бағалау.
3.Ауыл шаруашылығы дақылдарының өнімділігін анықтау.
4.Өнім шығынын азайту жөніндегі іс-шараларды әзірлеу.
Білімдер:
1.Көкөніс дақылдары мен картопты өсірудің заманауи технологиялары.
2.Өсімдік шаруашылығындағы отандық және шетелдік озық тәжірибе.
3.Көкөніс ауыспалы егісін құру қағидаттары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Өндірістік жұмыстардың орындалуын ұйымдастыру

Машықтар:
1.Өндірістік бөлімшелердің жұмысын ұйымдастыру.
2.Технологиялық тәртіптің сақталуын бақылау.
3.Ауыл шаруашылығы жұмыстарын орындау кезінде жұмыскерлердің қызметін үйлестіру.
4.Жұмыстардың орындалу сапасын бақылау.
Білімдер:
1.Ауыл шаруашылығы саласындағы нормативтік құқықтық актілер.
2.Еңбекті қорғау, қауіпсіздік техникасы және қоршаған ортаны қорғау талаптары.
3.Өсімдік шаруашылығы өнімдерінің сапа стандарттары.
4.Өнімді жинау мен сақтауды ұйымдастыруға қойылатын талаптар.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Ұйымдастырушылық қабілеттер Жауапкершілік
Дәлдік
Өз бетінше шешім қабылдай білу Командада жұмыс істей білу Қарым-қатынас жасай білу

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1.ТР ТС 021/2011 "Тағам өнімдерінің қауіпсіздігі туралы".
2.ТР ТС 022/2011 "Тағам өнімдерін таңбалауға қойылатын талаптар".
3."Тұқым шаруашылығы туралы" Қазақстан Республикасының 2000 жылғы 27 қарашадағы № 107-II Заңы.
4."Өсімдіктерді қорғау туралы" Қазақстан Республикасының 2002 жылғы 3 шілдедегі № 331-II Заңы.
5."Өсімдіктер карантині туралы" Қазақстан Республикасының 1999 жылғы 11 ақпандағы № 344-I Заңы.
6."Тағам өнімдерінің қауіпсіздігі туралы" Қазақстан Республикасының 2007 жылғы 21 шілдедегі № 301-III Заңы.
7.МЕМСТ 7176-2017 "Азық-түлікке арналған картоп. Техникалық шарттар".
8.МЕМСТ 1721-2015 "Жас асханалық сәбіз. Техникалық шарттар".
9.МЕМСТ 1722-2015 "Жас асханалық қызылша. Техникалық шарттар".
10.МЕМСТ 33996-2016 "Жас көкөністер. Қабылдау қағидалары және сынамалар іріктеу әдістері".

СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ деңгейі:

Кәсіп атауы:

7

Бас агроном

14."Агроном-топырақтанушы" кәсіп карточкасы:

Топ коды:

2132-3

Қызмет атауының коды:

2132-3-001

Кәсіп атауы:

Агроном-топырақтанушы

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

6

СБШ бойынша қосалқы біліктілік деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

"Ауыл шаруашылығы ұйымдарының басшылары мен мамандары лауазымдарының үлгілік біліктілік сипаттамаларын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2019 жылғы 21 тамыздағы № 307 бұйрығына өзгерістер енгізу туралы Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2025 жылғы 5 қыркүйектегі № 282 бұйрығы.
2-бөлім. Мамандар лауазымы
19-параграф. Топырақтанушы

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
-

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

І санатты: жоғары білім (және/немесе бакалавр, магистратура, философия докторы РhD, бейіні бойынша доктор) өсімдік шаруашылығы бағыты бойынша және ІІ санатты топырақтанушы лауазымындағы жұмыс өтілі 2 жылдан кем емес;
ІІ санатты: өсімдік шаруашылығы бағыты бойынша жоғары білім (және/немесе бакалавр, магистратура, философия докторы РhD, бейіні бойынша доктор) және санаты жоқ топырақтанушы лауазымындағы жұмыс өтілі 2 жылдан кем емес;
Санаты жоқ : өсімдік шаруашылығы бағыты бойынша жоғары білім (және/немесе бакалавр, магистратура, философия докторы РhD, бейіні бойынша доктор) жұмыс өтілі талап етілмейді.

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:


Кәсіптің басқа мүмкін атаулары:

2132-3-002 Топырақтанушы

Қызметтің негізгі мақсаты:

Ашық және қорғалған топырақ жағдайында көкөніс дақылдары мен картопты өсіру кезінде аумақтарға топырақтық зерттеу жұмыстарын ұйымдастыруды және жүргізуді, топырақ пен топырақ қоспаларының құнарлылығын сақтауды және арттыруды қамтамасыз ету.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1.Аумақтарға топырақтық зерттеу жұмыстарын жүргізу, топырақ контурларының шекараларын, топырақтың сипаттамалары мен қасиеттерін анықтау.
2.Жоғары әрі сапалы өнім алу мақсатында көкөніс өнімдері мен картоп өндірісі кезінде топырақ пен топырақ қоспаларының құнарлылығын сақтау.
3.Ашық және қорғалған топырақ жағдайында топырақ пен топырақ қоспаларының құнарлылығын сақтау және арттырудың заманауи әдістері мен технологияларын енгізу.


Қосымша еңбек функциялары:


1-еңбек функциясы: Аумақтарға топырақтық зерттеу жұмыстарын жүргізу, топырақ контурларының шекараларын, топырақтың сипаттамалары мен қасиеттерін анықтау

1-дағды:
Топырақтардың генезисін және табиғи әрі ауыл шаруашылығында пайдаланылатын топырақтарда жүретін процестерді зерттеу

Машықтар:
1.Топырақтардың генезисін және табиғи әрі ауыл шаруашылығында пайдаланылатын топырақтарда жүретін процестерді зерттеу.
2.Ашық топырақ жағдайында картоп пен көкөніс дақылдарын өсіру кезінде топырақтың физикалық-механикалық қасиеттерін бағалау.
3.Топырақтың құнарлылық деңгейін, ауыл шаруашылығы дақылдарының тыңайтқыштарға қажеттілігін анықтау және оны сақтау жөніндегі іс-шараларды әзірлеу.
4.Қорғалған топырақ жағдайында көкөніс дақылдарын өсіру үшін пайдаланылатын топырақ қоспаларының физикалық-механикалық қасиеттерін бағалау.
5.Өсу және даму кезеңдерін ескере отырып, топырақ қоспаларының құнарлылық деңгейін және көкөніс дақылдарының тыңайтқыштарға қажеттілігін анықтау.
6.Топырақ құнарлылығын бағалауға байланысты практикалық міндеттерді шешу үшін зерттеудің неғұрлым тиімді әдістерін таңдау.
Білімдер:
1.Топырақтардың генезисі, жіктелуі және қасиеттері.
2.Топырақтар мен топырақ қоспаларының физикалық-механикалық қасиеттері.
3.Көкөніс дақылдары мен картоптың топырақтар мен топырақ қоспаларының құнарлылығына қойылатын талаптары.
4.Топырақтар мен топырақ қоспаларының құнарлылығын бағалау әдістері.
5.Агрохимия және өсімдіктердің қоректенуі негіздері.
6.Топырақтың жай-күйін диагностикалаудың заманауи әдістері.
7.Топырақтық зерттеулерді жүргізуге қойылатын нормативтік талаптар.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды: Аумақтарға топырақтық зерттеу жұмыстарын жүргізу

Машықтар:
1.Аумақтарға топырақтық зерттеу жұмыстарын жүргізу.
2.Топырақ контурларының шекараларын анықтау.
3.Белгіленген әдістемелерге сәйкес топырақ үлгілерін іріктеп алу.
4.Топырақ тілімдерін сипаттау және топырақтың морфологиялық белгілерін анықтау.
5.Топырақтық зерттеу нәтижелерін талдау.
6.Топырақтық зерттеу материалдарын рәсімдеу және тиісті құжаттаманы әзірлеу.
Білімдер:
1.Топырақтық зерттеу жұмыстарын жүргізу әдістемелері.
2.Топырақ үлгілерін іріктеу әдістері.
3.Топырақ тілімдерін сипаттау тәртібі.
4.Топырақ жамылғысын бағалаудың заманауи әдістері.
5.Топырақтық зерттеу материалдарын рәсімдеу қағидалары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

3-дағды: Топырақтар мен топырақ қоспаларының құнарлылығын бағалау және арттыру

Машықтар:
1.Ашық және қорғалған топырақ жағдайында картоп пен көкөніс дақылдарын өсіру кезінде топырақтар мен топырақ қоспаларының құнарлылық көрсеткіштерін бақылау.
2.Топырақтардың физикалық-механикалық қасиеттерін жақсарту жөніндегі іс-шараларға қажеттілікті анықтау.
3.Тыңайтқыштарға, өсімдіктерді қорғау құралдарына және суару суына қажеттілікті есептеу.
4.Топырақтар мен топырақ қоспаларының құнарлылығын сақтау және арттыру жөніндегі іс-шараларды әзірлеу.
5.Топырақ құнарлылығын арттыру бойынша жүргізілген агротехникалық іс-шаралардың сапасын бағалау.
Білімдер:
1.Топырақтар мен топырақ қоспаларының құнарлылығын бағалаудың заманауи әдістері.
2.Топырақтану, агрохимия және агрономия негіздері.
3.Топырақ құнарлылығын сақтау және арттыру әдістері.
4.Органикалық және минералдық тыңайтқыштарды қолдану технологиялары.
5.Көкөніс дақылдары мен картопты өсіру кезінде топырақтар мен топырақ қоспаларының сапасына қойылатын талаптар.
6.Топырақ құнарлылығын арттыру жөніндегі іс-шаралардың тиімділігін бағалау әдістері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-еңбек функциясы:
Көкөніс өнімдері мен картоп өндірісі кезінде жоғары әрі сапалы өнім алу мақсатында топырақтар мен топырақ қоспаларының құнарлылығын сақтау

1-дағды: Көкөніс дақылдарын өсіруге агроландшафттардың жарамдылығын бағалау және оларды ұтымды пайдалану

Машықтар:
1.Агроландшафттардың көкөніс дақылдары мен картоп өсіруге жарамдылығын бағалау.
2.Топырақтар мен топырақ қоспаларының физикалық-механикалық, агрохимиялық және биологиялық қасиеттерін талдау.
3.Топырақтар мен топырақ қоспаларының құнарлылық деңгейін анықтау және оны сақтау мен арттыру жөніндегі іс-шараларды әзірлеу.
4.Топырақ-климаттық жағдайларды ескере отырып органикалық және минералдық тыңайтқыштарды қолдануды жоспарлау.
5.Ашық және қорғалған топырақ жағдайында технологиялық операцияларды орындау кезінде агротехникалық талаптардың сақталуын бақылау.
Білімдер:
1.Топырақтар мен топырақ қоспаларының құнарлылығын сақтау және арттыру қағидаттары.
2.Көкөніс дақылдары мен картоптан жоғары әрі сапалы өнім алу үшін топырақ құнарлылығын бағалау әдістері.
3.Органикалық және минералдық тыңайтқыштарды енгізу тәртібі, нормалары және мерзімдері.
4.Ашық және қорғалған топырақ жағдайында технологиялық операцияларды орындауға қойылатын агротехникалық талаптар.
5.Қопсытқыш материалдарды, мелиоранттар мен тыңайтқыштарды қолдану технологиялары.
6.Ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлерді ұтымды пайдалану негіздері.


Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Топырақтар мен топырақ қоспаларының құнарлылығын сақтау және арттыру жөніндегі іс-шараларды әзірлеу

Машықтар:
1.Топырақтар мен топырақ қоспаларының құнарлылығын сақтау және арттыру жөніндегі іс-шараларды жоспарлау.
2.Тыңайтқыштарды ұтымды қолдану және топырақтардың физикалық-механикалық қасиеттерін жақсарту бойынша ұсынымдар әзірлеу.
3.Топырақтық зерттеу нәтижелерін ескере отырып ауыл шаруашылығы дақылдарының қоректік элементтерге қажеттілігін анықтау.
4.Топырақ құнарлылығын сақтау жөніндегі іс-шаралардың орындалуын бақылау.
5.Топырақтар мен топырақ қоспаларының жай-күйін жақсарту жөніндегі жүргізілген іс-шаралардың тиімділігін бағалау.
Білімдер:
1.Топырақтар мен топырақ қоспаларының құнарлылығын сақтау және арттырудың заманауи әдістері.
2.Топырақтану, агрохимия және агроэкология негіздері.
3.Органикалық, минералдық және микробиологиялық тыңайтқыштарды қолдану технологиялары.
4.Топырақтар мен топырақ қоспаларының жай-күйін мониторингтеу әдістері.
5.Ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлердің құнарлылығын сақтауға қойылатын нормативтік талаптар.
6.Топырақ құнарлылығын арттыру жөніндегі іс-шаралардың тиімділігін бағалау әдістемелері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

3-еңбек функциясы: Ашық және қорғалған топырақ жағдайында топырақтар мен топырақ қоспаларының құнарлылығын сақтаудың және арттырудың заманауи әдістері мен технологияларын енгізу

1-дағды:
Топырақтар мен топырақ қоспаларының құнарлылығын арттырудың заманауи технологияларын енгізу

Машықтар:
1.Топырақтар мен топырақ қоспаларының құнарлылығын арттырудың заманауи технологияларын енгізу бойынша тәжірибелік-өндірістік жұмыстарды ұйымдастыру.
2.Жаңа технологияларды, материалдарды және агрохимиялық құралдарды қолданудың тиімділігін бағалау.
3.Топырақ құнарлылығын арттыру жөніндегі іс-шаралардың көкөніс өнімдері мен картоптың өнімділігі мен сапасына ықпалын болжау.
4.Топырақ құнарлылығын сақтау және арттырудың заманауи технологияларын енгізу жөнінде ұсынымдар әзірлеу.
5.Өндірістік процестерді жоспарлау, талдау және бақылау кезінде заманауи ақпараттық технологияларды пайдалану.
Білімдер:
1.Топырақтар мен топырақ қоспаларының құнарлылығын арттырудың заманауи технологиялары.
2.Топырақтану, агрохимия және көкөніс шаруашылығы саласындағы озық отандық және шетелдік тәжірибе.
3.Органикалық, минералдық және биологиялық тыңайтқыштарды қолданудың инновациялық әдістері.
4.Топырақ құнарлылығын арттыру технологияларының тиімділігін бағалау әдістері.
5.Ауыл шаруашылығындағы цифрлық технологиялардың негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Топырақтар мен топырақ қоспаларының жай-күйін жақсарту жұмыстарын ұйымдастыру

Машықтар:
1.Ашық және қорғалған топырақ жағдайында топырақтар мен топырақ қоспаларының құнарлылығын сақтау және арттыру жұмыстарын ұйымдастыру.
2.Қопсытқыш материалдарды, топырақ қоспаларының компоненттерін және тыңайтқыштарды қолданудың заманауи технологияларын енгізу.
3.Топырақтардың агрофизикалық және агрохимиялық қасиеттерін жақсарту жөніндегі іс-шаралардың орындалуын бақылау.
4.Топырақтар мен топырақ қоспаларының жай-күйін жақсарту жөніндегі іс-шаралардың тиімділігін бағалау.
5.Топырақ құнарлылығын сақтау жөніндегі іс-шараларды жүргізу кезінде мамандар мен орындаушылардың жұмысын үйлестіру.
Білімдер:
1.Көкөніс дақылдары мен картоптан жоғары әрі сапалы өнім алу қағидаттары.
2.Топырақтар мен топырақ қоспаларының жай-күйі мен сапасын бағалау әдістері.
3.Топырақ құнарлылығын сақтау және арттырудың заманауи технологиялары.
4.Жерді ұтымды пайдалану және топырақты қорғау жөніндегі нормативтік құжаттардың талаптары.
5.Топырақтану және агрохимия саласындағы инновациялық технологияларды енгізудің озық отандық және шетелдік тәжірибесі.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Ұйымдастырушылық қабілеттер Жауапкершілік
Қарым-қатынас жасай білу

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1.КО ТР 021/2011 "Тамақ өнімдерінің қауіпсіздігі туралы".
2.КО ТР 022/2011 "Тамақ өнімдерін таңбалауға қатысты талаптар туралы".
3."Тұқым шаруашылығы туралы" Қазақстан Республикасының 2000 жылғы 27 қарашадағы № 107-II Заңы.
4."Өсімдіктерді қорғау туралы" Қазақстан Республикасының 2002 жылғы 3 шілдедегі № 331-II Заңы.
5."Өсімдіктер карантині туралы" Қазақстан Республикасының 1999 жылғы 11 ақпандағы № 344-I Заңы.
6."Тамақ өнімдерінің қауіпсіздігі туралы" Қазақстан Республикасының 2007 жылғы 21 шілдедегі № 301-III Заңы.
7.МЕМСТ 7176-2017 "Азық-түлікке арналған картоп. Техникалық шарттар".
8.МЕМСТ 1721-2015 "Жас балғын асханалық сәбіз. Техникалық шарттар".
9.МЕМСТ 1722-2015 "Жас балғын асханалық қызылша. Техникалық шарттар".
10.МЕМСТ 33996-2016 "Жас балғын көкөністер. Қабылдау қағидалары және сынамаларды іріктеу әдістері".

СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ деңгейі:

Кәсіп атауы:

7

Бас агроном

15. "Бас агроном" кәсіп карточкасы:

Топ коды:

1310-1

Қызмет атауының коды:

1310-1-001

Кәсіп атауы:

Бас агроном

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

8

СБШ бойынша қосалқы біліктілік деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

"Ауыл шаруашылығы ұйымдарының басшылары мен мамандары лауазымдарының үлгілік біліктілік сипаттамаларын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2019 жылғы 21 тамыздағы № 307 бұйрығына өзгерістер енгізу туралы Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2025 жылғы 5 қыркүйектегі № 282 бұйрығы.
2-тарау. Ауыл және балық шаруашылығы саласындағы басшылар мен мамандар лауазымдарының үлгілік біліктілік сипаттамалары
1-бөлім. Басшылардың лауазымдары
6-параграф. Бас агроном

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
жоғары оқу орнынан кейінгі білім (магистратура, резидентура),
Жоғары оқу орнынан кейінгі білім (PhD докторантура, PhD дәрежесі, осы саладағы PhD дәрежесі, ғылым кандидаты, ғылым докторы)

Мамандық:
Агрономия

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Жоғары білім (және/немесе бакалавр, магистратура, философия докторы РhD, бейіні бойынша доктор) өсімдік шаруашылығы және/немесе мал шаруашылығы және/немесе және/немесе ветеринария бағыттары бойынша және кәсіптік қызмет бағыты бойынша жұмыс өтілі 5 жылдан кем емес.

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:


Кәсіптің басқа мүмкін атаулары:

2132-1-001 Агроном
2132-2-001 Бақшашы

Қызметтің негізгі мақсаты:

Ашық және қорғалған топырақ жағдайында көкөніс өнімдерін өндіруді ұйымдастыру, технологиялық процестердің орындалуын және сапасын бақылауды қамтамасыз ету, сондай-ақ жоғары, сапалы әрі экономикалық тиімді өнім алу мақсатында көкөніс дақылдарын өсірудің заманауи әдістері мен технологияларын енгізу.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1.Ашық және қорғалған топырақ жағдайында көкөніс өнімдерін өндіруді жоспарлау.
2.Ашық және қорғалған топырақ жағдайында көкөніс өнімдерін өндіруді ұйымдастыру.
3.Ашық және қорғалған топырақ жағдайында көкөніс дақылдарынан жоғары өнім алудың заманауи әдістері мен технологияларын енгізу және технологиялық процестердің орындалу сапасын бақылау.

Қосымша еңбек функциялары:


1-еңбек функциясы: Ашық және қорғалған топырақ жағдайында көкөніс өнімдерін өндіруді жоспарлау

1-дағды:
Ашық және қорғалған топырақта көкөніс өнімін өндіруді жоспарлауға басшылық ету.

Машықтар:
1.Өндіріс шығындарын төмендете отырып, жоғары әрі сапалы өнім алуды қамтамасыз ететін көкөніс өнімдерін өндірудің ғылыми негізделген жүйелерін әзірлеуді және енгізуді ұйымдастыру.
2.Негізгі құралдарды, материалдық ресурстарды және өндірістік қуаттарды пайдалануды жоспарлау.
3.Топырақтар мен топырақ қоспаларының құнарлылығын сақтау және арттыру жөніндегі іс-шараларды жоспарлау.
4.Топырақ-климаттық жағдайларды ескере отырып, көкөніс дақылдарын өсірудің өндірістік жоспарларын әзірлеу.
5.Тұқымдық және отырғызу материалдарына, тыңайтқыштарға, өсімдіктерді қорғау құралдарына, суару суына және еңбек ресурстарына қажеттілікті жоспарлау.
Білімі:
1.Агроөнеркәсіптік кешен, жер қатынастары, қоршаған ортаны қорғау, еңбекті қорғау және өрт қауіпсіздігі саласындағы Қазақстан Республикасы заңнамасы.
2.Ашық және қорғалған топырақ жағдайында көкөніс дақылдарын өндірудің заманауи технологиялары.
3.Көкөніс дақылдарының биологиялық ерекшеліктері.
4.Көкөніс дақылдарының селекциясы мен тұқым шаруашылығының негіздері.
5.Экономика, өндірісті ұйымдастыру, басқару және еңбекті нормалау негіздері.
6.Көкөніс өнімінің сапасына қойылатын ұлттық стандарттардың талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Өндірістік ресурстарды және агротехнологиялық іс-шараларды жоспарлау

Машықтар:
1.Топырақ-климаттық жағдайларды ескере отырып, көкөніс дақылдары мен картопты өсірудің өндірістік жоспарларын әзірлеу.
2.Тұқымдық және отырғызу материалдарына, тыңайтқыштарға, өсімдіктерді қорғау құралдарына, суару суына, ауыл шаруашылығы техникасына және еңбек ресурстарына қажеттілікті айқындау.
3.Технологиялық карталарға сәйкес агротехникалық іс-шараларды орындау мерзімдерін жоспарлау.
4.Далалық және жылыжай жұмыстарын жүргізудің өндірістік кестелерін жасау.
5.Жер, материалдық және еңбек ресурстарын ұтымды пайдалану жөніндегі іс-шараларды жоспарлау.
6.Өндірістік тәуекелдерді бағалау және оларды төмендету жөніндегі шараларды әзірлеу.
Білімі:
1.Көкөніс шаруашылығындағы өндірістік жоспарлау әдістері.
2.Көкөніс дақылдары мен картопты өсірудің технологиялық карталары.
3.Тұқымдық материалдың, тыңайтқыштардың, өсімдіктерді қорғау құралдарының және суару суының шығыс нормалары.
4.Өндірісті материалдық-техникалық қамтамасыз етуді жоспарлау тәртібі.
5.Еңбек және өндірістік ресурстарға қажеттілікті есептеу әдістері.
6.Көкөніс өнімдерін өндіру экономикасы мен өндірісті ұйымдастыру негіздері.
7.Ауыл шаруашылығы өндірісін жоспарлауда қолданылатын заманауи цифрлық технологиялар.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-еңбек функциясы: Ашық және қорғалған топырақ жағдайында көкөніс өнімдерін өндіруді ұйымдастыру

1-дағды:
Көкөніс дақылдары мен картопты өсірудің технологиялық процестерін ұйымдастыру

Машықтар:
1.Көкөніс дақылдары мен картопты өсіру бойынша технологиялық операциялардың орындалуын ұйымдастыру.
2.Өндірістік процестерді орындау барысында жұмыскерлердің қызметін үйлестіру.
3.Технологиялық регламенттердің, еңбек қауіпсіздігі талаптарының және өндірістік тәртіптің сақталуын бақылау.
4.Техниканы, жабдықтарды және материалдық ресурстарды ұтымды пайдалануды қамтамасыз ету.
5.Өсімдіктерді қорғау, тыңайтқыштарды енгізу және суару жөніндегі іс-шараларды ұйымдастыру.
Білімі:
1.Көкөніс дақылдары мен картопты өсірудің заманауи технологиялары.
2.Технологиялық карталардың талаптары.
3.Өндірістік процестерді ұйымдастыру негіздері.
4.Еңбекті қорғау және қауіпсіздік техникасы талаптары.
5.Ауыл шаруашылығы техникасы мен жабдықтарын пайдалану негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Жоғары өнім алуды қамтамасыз ететін агротехникалық іс-шараларды жоспарлау

Машықтар:
1.Көкөніс дақылдары мен картоптың өнімділігін болжау.
2.Көкөніс дақылдары мен картопты өсірудің заманауи технологияларын жоспарлау және қолдану.
3.Өнімнің өнімділігі мен сапасын арттыруға бағытталған агротехникалық іс-шараларды ұйымдастыру.
4.Жұмыскерлерге өсіру технологиялары мәселелері бойынша консультациялық қолдау көрсетуді ұйымдастыру.
5.Жүргізілген агротехникалық іс-шаралардың тиімділігін бағалау.
Білімі:
1.Көкөніс дақылдары мен картоптың биологиялық және морфологиялық ерекшеліктері.
2.Көкөніс дақылдары мен картопты өсірудің заманауи технологиялары.
3.Агротехникалық тәсілдердің өсімдіктердің өсуі мен дамуына, сондай-ақ топырақ қасиеттеріне әсері.
4.Көкөніс дақылдарын селекциялау, тұқым шаруашылығы және көбейту негіздері.
5.Көкөніс дақылдары мен картопты көбейтудің заманауи әдістері.
6.Көкөніс өнімдері мен картоптың сапасына қойылатын ұлттық стандарттардың талаптары.
7.Көкөніс өнімдерін сақтау, қайта өңдеу және өткізудің технологиялары.
8.Орындалған жұмыстардың сапасын бағалау әдістері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

3-еңбек функциясы: Технологиялық процестердің орындалу сапасын бақылау және көкөніс дақылдарынан жоғары өнім алудың заманауи әдістері мен технологияларын енгізу

1-дағды:
Агротехникалық іс-шараларды әзірлеу және олардың орындалуын бақылау

Машықтар:
1.Топырақ-климаттық жағдайларды ескере отырып агротехникалық іс-шараларды әзірлеу және түзету.
2.Материалдық ресурстар мен өндіріс құралдарына қажеттілікті есептеу.
3.Заманауи цифрлық технологияларды, есептеу техникасын және мамандандырылған бағдарламалық қамтамасыз етуді пайдалану.
4.Бағынысты жұмыскерлердің жұмысын ұйымдастыру және үйлестіру.
5.Өндірістік жоспарлардың орындалуын бақылау.
Білімі:
1.Технологиялық процестерді әзірлеу, енгізу, бақылау және жетілдіру әдістері.
2.Өндірістік процестерді жүйелік талдау негіздері.
3.Өндірістік ақпаратты жинау, өңдеу және талдаудың заманауи әдістері.
4.Ауыл шаруашылығын цифрландыру және өндірістік процестерде цифрлық технологияларды қолдану негіздері.


Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Көкөніс өнімдерін өндірудің заманауи технологияларын енгізу

Машықтар:
1.Ашық және қорғалған топырақ жағдайында көкөніс дақылдары мен картопты өсірудің заманауи технологияларын енгізу.
2.Өндірісті ұйымдастыру барысында цифрлық технологиялар мен заманауи байланыс құралдарын пайдалану.
3.Өндірістік және бизнес-жоспарларды әзірлеу.
4.Көкөніс өнімдерін өндірумен айналысатын құрылымдық бөлімшелердің қызметін үйлестіру.
5.Заманауи өсіру технологиялары мәселелері бойынша мамандарға консультациялық көмек көрсету.
6.Көкөніс өнімдері мен картопты өндіру бойынша технологиялық операциялардың уақтылы әрі сапалы орындалуын бақылау.
7.Инновациялық технологияларды енгізудің тиімділігін талдау.
Білімі:
1.Көкөніс дақылдары мен картоптың жоғары және сапалы өнімін алудың қағидаттары.
2.Топырақтың құнарлылығы мен сапасын бағалау әдістері.
3.Көкөніс өнімін өндіру тиімділігін арттырудың заманауи технологиялары.
4.Көкөніс дақылдары мен картопты өсірудің инновациялық әдістері.
5.Көкөніс шаруашылығы саласындағы отандық және шетелдік озық тәжірибе.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Ұйымдастырушылық қабілеттер
Жетекшілік ету қабілеті
Талапшылдық
Командада жұмыс істей білу
Өз бетінше шешім қабылдай білу
Қарым-қатынас жасай білу

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1.КО ТР 021/2011 "Тамақ өнімдерінің қауіпсіздігі туралы".
2.КО ТР 022/2011 "Тамақ өнімдерін таңбалауға қатысты талаптар туралы".
3."Тұқым шаруашылығы туралы" Қазақстан Республикасының 2000 жылғы 27 қарашадағы № 107-II Заңы.
4."Өсімдіктерді қорғау туралы" Қазақстан Республикасының 2002 жылғы 3 шілдедегі № 331-II Заңы.
5."Өсімдіктер карантині туралы" Қазақстан Республикасының 1999 жылғы 11 ақпандағы № 344-I Заңы.
6."Тамақ өнімдерінің қауіпсіздігі туралы" Қазақстан Республикасының 2007 жылғы 21 шілдедегі № 301-III Заңы.
7.МЕМСТ 7176-2017 "Азық-түлікке арналған картоп. Техникалық шарттар".
8.МЕМСТ 1721-2015 "Жас балғын асханалық сәбіз. Техникалық шарттар".
9.МЕМСТ 1722-2015 "Жас балғын асханалық қызылша. Техникалық шарттар".
10.МЕМСТ 33996-2016 "Жас балғын көкөністер. Қабылдау қағидалары және сынамаларды іріктеу әдістері".

СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ деңгейі:

Кәсіп атауы:

8

Ұйымның (филиалдың) басшысы

4-тарау. Кәсіптік стандарттың техникалық деректері

      16. Мемлекеттік органның атауы: Қазакстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі.

      Жоба жетекшісі: Б.Қ. Насырханова. E-mail: b.nasyrhanova@nasec.kz, ұялы тел: +7 (771) 375 80 45.

      17. Әзірлеуге қатысқан ұйымдар (кәсіпорындар): Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігінің "Ұлттық аграрлық ғылыми-білім беру орталығы" коммерциялық емес акционерлік қоғамы.

      19. Авторы: С.Н. Олейченко – ауыл шаруашылығы ғылымдарының докторы, профессор, "Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университеті" КеАҚ-ның Жеміс-көкөніс шаруашылығы, өсімдіктерді қорғау және карантин кафедрасының профессоры. E-mail: oleichenko@mail.ru, ұялы тел: +7(701)6195205

      Техникалық көмек көрсетуші: М.Б. Кенжеғұлова, ұялы тел.: +7 (775) 603 30 97, E-mail: m.kenzhegulova@nasec.kz

      20. Кәсіптік біліктілік жөніндегі салалық кеңес: 2026 жылғы 5 мамырдағы № 176 бұйрық.

      21. Кәсіптік біліктілік жөніндегі ұлттық орган:

      22. Қазақстан Республикасының "Атамекен" ұлттық кәсіпкерлер палатасы: 2026 ж. 20.04.№582.

      23. Нұсқа нөмірі және шығарылған жылы: 2

      24. Болжамды қайта қарау күні: 2029 жылғы 26 қазан.

  2026 жылғы 8 қазандағы
№ 355 бұйрығына 7-қосымша

"Бау-бақша қызметі" кәсіптік стандарты

1-тарау. Жалпы ережелер

      1. Кәсіптік стандарттың қолдану аясы: "Бау-бақша қызметі" кәсіптік стандарты "Кәсіптік біліктілік туралы" Қазақстан Республикасының Заңының 5-бабына сәйкес әзірленген.

      Кәсіптік стандарт жұмыскерлердің кәсіптік қызметтің белгілі бір түрін жүзеге асыруы, оның ішінде белгілі бір еңбек функцияларын орындауы үшін қажетті біліктілік деңгейлерін айқындауға, сондай-ақ жоғары, жоғары оқу орнынан кейінгі, техникалық және кәсіптік білім беру ұйымдарының білім беру бағдарламаларын әзірлеуге арналған.

      2. Осы кәсіптік стандартта мынадай терминдер мен анықтамалар қолданылады:

      1) бау-бақша шаруашылығы– көпжылдық жеміс және жидек дақылдарын өсірумен айналысатын өсімдік шаруашылығының саласы;

      2) жеміс бағы – көпжылдық жеміс екпелері орналасқан жер учаскесі;

      3) жеміс питомнигі – жеміс және жидек дақылдарының отырғызу материалын өсіруге арналған жер учаскесі;

      4) көшет – тұқымнан, қалемшеден немесе басқа да көбейту тәсілдері арқылы өсірілген және тұрақты жерге отырғызуға арналған жас ағаш, бұта немесе лиана;

      5) бақ – жеміс, жидек және (немесе) басқа да көпжылдық мәдени өсімдіктер өсірілетін жер учаскесі;

      6) информалды білім беру – білім беру ұйымдарынан және білім беру қызметтерін ұсынатын ұйымдардан тыс күнделікті қызмет барысында алынатын және оқыту нәтижелерін растайтын құжатты беру сүйемелденбейтін білім беру түрі;

      7) формалды емес білім беру – оқыту орны, мерзімдері мен нысаны ескерілмей, білім беру қызметтерін ұсынатын ұйымдар жоспарланған, ұйымдастырған және жүзеге асыратын және оқыту нәтижелерін растаушы құжат беріле отырып жүргізілетін білім беру түрі;

      8) кәсіптік кіші топ – еңбек функцияларының тұтас жиынтығымен қалыптастырылған және олардың құзыреттерін орындау үшін қажетті саланың кәсіптік тобының бір бөлігі;

      9) кәсіптік топ – ортақ интеграциялық негізі бар және оларды орындау үшін еңбек функциялары мен құзыреттерінің ұқсас жиынтығын болжайтын саланың кәсіптік кіші топтарының жиынтығы;

      10) біліктілік – жұмыскердің нақты еңбек функцияларын сапалы орындауға дайындық дәрежесі;

      11) біліктілік деңгейі – күрделілік, еңбек әрекеттерінің стандарттылығы, жауапкершілік және дербестік параметрлері бойынша сараланатын жұмыскердің даярлық деңгейіне және құзыретіне қойылатын талаптардың жиынтығы;

      12) еңбек функциясы – еңбек процесінің бір немесе бірнеше міндеттерін шешуге бағытталған өзара байланысты әрекеттер жиынтығы;

      13) кәсiптiк стандарт – кәсіптік қызметтің нақты саласында біліктілік деңгейіне, құзыреттеріне, мазмұнына, сапасына және еңбек жағдайларына қойылатын талаптарды айқындайтын стандарт;

      14) кәсіп – арнайы даярлық нәтижесінде алынған және білім туралы тиісті құжаттармен расталатын белгілі бір білімді, іскерлікті және практикалық дағдыларды талап ететін адамның еңбек қызметінің негізгі түрі;

      15) салалық біліктілік шеңбері – салада танылатын біліктілік деңгейлерінің құрылымдық сипаттамасы;

      16) ұлттық біліктілік шеңбері – салалық біліктілік шеңберлерін, кәсіптік стандарттарды әзірлеу үшін деңгейлердің, біліктіліктердің, жалпы кәсіптік құзыреттердің бірыңғай шкаласын айқындайды;

      17) машықтар – қызметті жүзеге асыру және міндеттерді шешу мақсатында білімді пайдалану және құзыреттілік таныту қабілеті (логикалық, интуитивтік, шығармашылық және практикалық ойлауды пайдалану);

      18) білім – оқу және жеке тәжірибесі арқылы ақпаратты меңгеру нәтижесі, оқу немесе жұмыс саласына қатысты фактілер, қағидаттар, теория мен практика жиынтығы, біліктіліктің міндетті түрде бағалануға тиіс компоненті;

      19) құзыреттер – белгілі бір біліктілік деңгейіндегі кәсіптік қызметінде міндеттерді орындауды қамтамасыз ететін субъекті қызметінің сапасы;

      20) тәжірибе – саналы қызмет, белгілі бір уақыт аралығында меңгерілген және тиімді пайдаланыла алатын білім және дағды.

      3. Осы кәсіптік стандартта мынадай қысқартулар қолданылады:

      1) БА – Біліктілік анықтамалығы;

      2) ББХСС – Білім берудің халықаралық стандартты сыныптауышы;

      3) БТБА – Бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығы;

      4) КО – Кеден одағы;

      5) ТР –техникалық регламенті;

      6) ҚР – Қазақстан Республикасы;

      7) ҚР СТ – Қазақстан Республикасының стандарты;

      8) КС – Кәсіптік стандарт;

      9) СБШ – Салалық біліктілік шеңбері;

      10) ҰБШ – Ұлттық біліктілік шеңбері;

      11) ISO – Стандарттау жөніндегі халықаралық ұйым (International Organization for Standardization).

2-тарау. Кәсіптік стандарттың паспорты

      4. Кәсіптік стандарттың атауы: Бау-бақша қызметі

      5. Кәсіптік стандарттың коды: A01240068

      6. ЭҚЖЖ секциясын, бөлімін, тобын, сыныбын және кіші сыныбын көрсету: A Ауыл, орман және балық шаруашылығы

      01 Өсімдік және мал шаруашылығы, аңшылық және осы салаларда қызметтер ұсыну

      01.2 Көп жылдық дақылдарды өсіру

      01.24 Дәнді жемістерді және сүйекті жемістерді өсіру

      01.24.0 Дәнді жемістерді және сүйекті жемістерді өсіру A Ауыл, орман және балық шаруашылығы

      01 Өсімдік және мал шаруашылығы, аңшылық және осы салаларда қызметтер ұсыну

      01.2 Көп жылдық дақылдарды өсіру

      01.25 Басқа да жемістер, жидектер және жаңғақтарды өсіру

      01.25.0 Басқа да жемістер, жидектер және жаңғақтарды өсіру A Ауыл, орман және балық шаруашылығы

      01 Өсімдік және мал шаруашылығы, аңшылық және осы салаларда қызметтер ұсыну

      01.2 Көп жылдық дақылдарды өсіру

      01.29 Басқа да көпжылдық дақылдарды өсіру

      01.29.0 Басқа да көпжылдық дақылдарды өсіру

      7. Кәсіптік стандарттың қысқаша сипаттамасы: Көшеттерді өсіру, топырақты дайындау, жеміс-жидек дақылдарын отырғызу, күтіп-баптау және өнімін жинау; бақ екпелерін жоспарлау, ұйымдастыру және сақтау; бақ дақылдарын өсіру бойынша өндірістік-технологиялық жұмыстарды ұйымдастыру және орындау; озық агротехникалық іс-шараларды әзірлеу және енгізу саласына жататын кәсіптердің сипаттамасы келтірілген.

      8. Кәсіптер карточкаларының тізімі:

      1) Ауыл шаруашылығы өндірісінің тракторшы-машинисі - 3 СБШ- деңгейі

      2) Тамшылатып суару жүйелеріне қызмет көрсету және пайдалану жөніндегі оператор - 3 СБШ-деңгейі

      4) Бағбан - 4 СБШ-деңгейі

      5) Бау-бақша және питомник фермері – 4 СБШ-деңгейі

      6) Агроном - 6 СБШ- деңгейі

3-тарау. Кәсіптер карточкалары

9. "Ауыл шаруашылығы өндірісінің тракторшы-машинисі" кәсіп карточкасы:

Топ коды:

8341-1

Қызмет атауының коды:

8341-1-005

Кәсіп атауы:

Ауыл шаруашылығы өндірісінің тракторшы-машинисі

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

3

СБШ бойынша қосалқы біліктілік деңгейі:


БТБА, БА және басқа да үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

"Жұмыстар мен жұмысшы кәсіптерінің бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығын (64-шығарылым) бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің 2025 жылғы 17 қаңтардағы № 499 бұйрығы.
IV бөлім
19-бөлім. Өсімдік шаруашылығы, су және орман шаруашылығы салаларындағы жұмысшылар кәсіптері бойынша жұмыстардың сипаттамалары
69. Ауыл шаруашылығы өндірісінің тракторшы-машинисі.
1-параграф. Ауыл шаруашылығы өндірісінің тракторшы-машинисі.

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
ТжКБ (жұмысшы кәсіптер)

Мамандық:
Ауыл шаруашылығы техникасын пайдалану, техникалық қызмет көрсету және жөндеу

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Талап етілмейді

Формалды емес және информалды біліммен байланыс:


Кәсіптің басқа мүмкін атаулары:

8341-1-002 – Тракторшы

Қызметтің негізгі мақсаты:

Бау-бақша питомниктері мен шаруашылықтарында механикаландырылған жұмыстарды орындау

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1.Механикаландыру құралдарының техникалық жай-күйін қамтамасыз ете отырып, ауыл шаруашылығы өндірісінде механикаландырылған жұмыстарды орындау.
2.Қауіпсіздік талаптарын сақтай отырып, тракторларда тиеу-түсіру, тасымалдау және стационарлық жұмыстарды орындау.

Қосымша еңбек функциялары:


1-еңбек функциясы: Механикаландыру құралдарының техникалық жай-күйін қамтамасыз ете отырып, ауыл шаруашылығы өндірісінде механикаландырылған жұмыстарды орындау

1-дағды:
Топырақты дайындау, тыңайтқыш енгізу, бақ дақылдарын отырғызу және күтіп-баптау бойынша механикаландырылған жұмыстарды орындау

Машықтар:
1.Топырақты негізгі және егіс алдындағы өңдеуге арналған машина-трактор агрегаттарын жасақтау.
2.Жер жырту, дискілеу, аңызды сыдыра жырту, қопсыту, тырмалау, тегістеу және тығыздау жұмыстарын орындау.
3.Агротехникалық талаптарды сақтай отырып, минералдық және органикалық тыңайтқыштарды енгізу.
4.Бақ дақылдарын отырғызуға және күтіп-баптауға арналған агрегаттарды жасақтау.
5.Көшеттер мен отырғызу материалдарын отырғызу жұмыстарын орындау.
6.Қатараралық өңдеу, бүрку және бақ дақылдарын күтіп-баптау бойынша басқа да жұмыстарды орындау.
7.Орындалған механикаландырылған жұмыстардың сапасын бақылау.
8.Тракторлар мен ауыл шаруашылығы машиналарына күнделікті техникалық қызмет көрсету.
Білімдер:
1.Топырақты өңдеуге, тыңайтқыш енгізуге, бақ дақылдарын отырғызуға және күтіп-баптауға қойылатын агротехникалық талаптар.
2.Топырақты негізгі және егіс алдындағы өңдеу технологиялары.
3.Көпжылдық екпелерді отырғызу және күтіп-баптау технологиялары.
4.Тракторлар мен ауыл шаруашылығы машиналарының құрылысы, жұмыс істеу қағидаты және оларды реттеу.
5.Машина-трактор агрегаттарын жасақтау қағидалары.
6.Тыңайтқыштардың түрлері және оларды енгізу технологиялары.
7.Механикаландырылған жұмыстардың сапасын бақылау әдістері.
8.Тракторлар мен ауыл шаруашылығы машиналарына техникалық қызмет көрсету түрлері.
9.Еңбекті қорғау және қоршаған ортаны қорғау талаптары.

Дағдыны тану
мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Өнімді жинау бойынша механикаландырылған жұмыстарды орындау және ауыл шаруашылығы техникасының техникалық жай-күйін қамтамасыз ету

Машықтар:
1.Бақ дақылдарының өнімін жинауға арналған машина-трактор агрегаттарын жасақтау.
2.Өнімді механикаландырылған тәсілмен жинау жұмыстарын орындау.
3.Жинау техникасының жұмыс органдарын баптау және реттеу.
4.Машиналардың оңтайлы жұмыс режимдерін таңдау.
5.Жинау жұмыстарының сапасын бақылау.
6.Техникаға маусымдық және күнделікті техникалық қызмет көрсету.
7.Пайдалану барысында туындайтын ұсақ ақауларды жою.
Білімдер:
1.Бақ дақылдарының өнімін механикаландырылған тәсілмен жинау технологиялары.
2.Өнім жинауға қойылатын агротехникалық талаптар.
3.Жинау машиналарының құрылысы және оларды реттеу.
4.Тракторлар мен ауыл шаруашылығы машиналарының ақауларының пайда болу себептері.
5.Техникаға техникалық қызмет көрсету тәсілдері.
6.Жанар-жағармай материалдарына қойылатын талаптар.
7.Жинау жұмыстарын орындау кезіндегі еңбекті қорғау қағидалары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-еңбек функциясы: Қауіпсіздік талаптарын сақтай отырып, тракторларда тиеу-түсіру, тасымалдау және стационарлық жұмыстарды орындау

1-дағды:
Тиеу-түсіру жұмыстарын орындау

Машықтар:
1.Жүктерді трактор тіркемелеріне тиеу.
2.Тасымалданатын жүктерді трактор тіркемелеріне орналастыру және бекіту.
3.Жүктерді тиеу, бекіту және түсіру жұмыстарының дұрыстығын бақылау.
4.Тиеу-түсіру жұмыстарын орындау кезінде еңбекті қорғау және қауіпсіздік техникасы талаптарын сақтау.
Білімдер:
1.Ауыл шаруашылығы жүктерінің жіктелуі.
2.Жүктерді тиеу, орналастыру, жинақтау, строптау және түсіру қағидалары.
3.Тіркеу құрылғыларының түрлері, құрылысы және жұмыс істеу қағидаты.
4.Көліктік агрегаттарды пайдалану қағидалары.
5.Тиеу-түсіру жұмыстарын орындау және жүктерді тасымалдау кезіндегі еңбекті қорғау және қауіпсіздік техникасы талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Тасымалдау және стационарлық жұмыстарды орындау

Машықтар:
1.Жүктерді жол жүрісі қағидалары мен еңбекті қорғау талаптарын сақтай отырып тасымалдау.
2.Трактордың жұмыс және қосалқы жабдықтарын пайдалана отырып стационарлық жұмыстарды орындау.
3.Көліктік агрегаттарды жолға шығар алдында және пайдалану барысында бақылап қарап тексеру.
4.Көліктік агрегаттарды пайдалану кезінде туындайтын күрделі емес ақауларды жою.
5.Көліктік құжаттаманы рәсімдеу және тапсыру.
6.Стационарлық жабдықта технологиялық операцияларды орындау.
Білімдер:
1.Жол жүрісі қағидалары және жүктерді тасымалдау қағидалары.
2.Көліктік агрегаттарды пайдалану қағидалары.
3.Тракторлар мен ауыл шаруашылығы машиналарына техникалық қызмет көрсету түрлері және мерзімділігі.
4.Мерзімдік техникалық қызмет көрсету кезінде орындалатын операциялардың тізбесі.
5.Тракторлар мен ауыл шаруашылығы машиналарында туындайтын күрделі емес ақаулардың себептері және оларды жою тәсілдері.
6.Жанар-жағармай материалдары мен техникалық сұйықтықтардың қасиеттері, сақтау және пайдалану қағидалары.
7.Жанар-жағармай материалдарының шығынын азайту тәсілдері.
8.Көліктік агрегаттарды пайдалану, тасымалдау жұмыстарын жүргізу және стационарлық жұмыстарды орындау кезіндегі еңбекті қорғау және қауіпсіздік техникасы талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Бау-бақша дақылдарын өңдеу кезінде дербестік көрсете отырып, басшылық етудегі қызмет
Қатар аралықтарын өңдеу кезінде тапсырылған өндірістік міндеттерді орындау кезінде жауапкершіліктің көрінісі
Жұмыс жоспарын орындау үшін жеке жауапкершілік

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1."Машиналар мен жабдықтардың қауіпсіздігіне қойылатын талаптар" техникалық регламенті.
2."Жеке қорғаныш құралдарының қауіпсіздігіне қойылатын талаптар" техникалық регламенті.
3.ҚР СТ ISO 9001 "Сапа менеджменті жүйелері. Талаптар".
4.ҚР СТ ISO 14001 "Экологиялық менеджмент жүйелері. Қолдану жөніндегі талаптар мен нұсқаулық".
5.ҚР СТ ISO 45001 "Еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау менеджменті жүйелері. Қолдану жөніндегі талаптар мен нұсқаулық".
6.ҚР СТ ISO 12100 "Машиналардың қауіпсіздігі. Конструкциялаудың жалпы қағидаттары. Тәуекелді бағалау және тәуекелді төмендету".
7.ҚР СТ ISO 4254 (сериясы) "Ауыл шаруашылығы машиналары. Қауіпсіздік талаптары".
8.ҚР СТ ISO 9261 "Ауыл шаруашылығы дақылдарын суаруға арналған жабдық. Тамшылатып суару құбырлары мен эмиттерлер. Техникалық талаптар және сынау әдістері".

СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ деңгейі:

Кәсіп атауы:

4

Бағбаншы

5

Бау-бақша және питомник фермері

10. "Тамшылата суармалау жүйелеріне қызмет көрсету және оны пайдалану жөніндегі оператор" кәсіп карточкасы:

Топ коды:

8189-0

Қызмет атауының коды:

8189-0-037

Кәсіп атауы:

Тамшылата суармалау жүйелеріне қызмет көрсету және оны пайдалану жөніндегі оператор

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

3

СБШ бойынша қосалқы біліктілік деңгейі:


БТБА, БА және басқа да үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
ТжКБ (жұмысшы кәсіптер)

Мамандық:
Сумен жабдықтау және су бұру жүйелерінің тазарту құрылыстарын пайдалану

Біліктілік:

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:


Формалды емес және информалды біліммен байланыс:


Кәсіптің басқа мүмкін атаулары:

8189-0-036 - Жаңбырлатқыш техникаға қызмет көрсету және оны пайдалану жөніндегі оператор

Қызметтің негізгі мақсаты:

Бау-бақша шаруашылығында тамшылатып суару жүйелерін пайдалану, техникалық қызмет көрсету және олардың үздіксіз жұмысын қамтамасыз ету.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1.Бау-бақша шаруашылығында тамшылатып суару жүйелерін пайдалану.
2.Бау-бақша шаруашылығында тамшылатып суару жүйелеріне техникалық қызмет көрсету және оларды күтіп-баптау.


Қосымша еңбек функциялары:


1-еңбек функциясы: Бау-бақша шаруашылығында тамшылатып суару жүйелерін пайдалану

1-дағды:
Тамшылатып суару жүйесін сынақтан өткізу

Машықтар:
1.Тамшылатып суару жүйесін сынақтан өткізу.
2.Жүйенің және учаскенің негізгі параметрлерін өлшеу.
3.Нақты параметрлердің жобалық талаптар мен нормативтерге сәйкестігін тексеру.
4.Жүйені пайдалануға арналған жабдықты таңдау.
Білімдер:
1.Тамшылатып суару жүйелерін жобалау, монтаждау, баптау және пайдалану жөніндегі нормативтік-техникалық құжаттар.
2.Суару және құрғату жүйелерін техникалық пайдалану қағидалары.
3.Қоршаған ортаға теріс әсердің алдын алу жөніндегі экологиялық заңнама мен санитариялық нормалардың талаптары.
4.Еңбекті қорғау, өндірістік санитария және өрт қауіпсіздігі қағидалары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Дағды 2:
Тамшылатып суару жүйесін монтаждау жұмыстарын орындау

Машықтар:
1.Сорғы мен сорғы жабдықтарын орнату.
2.Магистральдық құбырлар мен жүйе тораптарын монтаждау.
3.Суару жүйесінің әрбір аймағына крандар мен электрмагниттік клапандарды орнату.
4.Тамшылату таспаларын тарату құбырларына қосу.
5.Жүйенің тораптарын, механизмдері мен жабдықтарын тексеру және қайта қарау.
Білімдер:
1.Тамшылатып суару жүйесінің орналасу жоспары және жер бедерінің ерекшеліктері.
2.Тамшылатып суару жүйесінің техникалық сипаттамалары.
3.Жабдықты монтаждау тәсілдері.
4.Жабдықты реттеу және баптау тәсілдері.
5.Тамшылату таспаларының түрлері және оларды қолдану ерекшеліктері.
6.Суару және құрғату жүйелерін техникалық пайдалану қағидалары.
7.Экологиялық заңнама мен санитариялық нормалардың талаптары.
8.Еңбекті қорғау, өндірістік санитария және өрт қауіпсіздігі қағидалары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-еңбек функциясы:
Бау-бақша шаруашылығында тамшылатып суару жүйелеріне техникалық қызмет көрсету және оларды күтіп-баптау

1-дағды:
Тамшылатып суару жүйелеріне техникалық қызмет көрсету

Машықтар:
1.Тамшылатып суару жүйесінің учаскелерін аралап тексеру.
2.Суарылатын учаскелер мен құрылыстардың жай-күйін бақылау.
3.Тамшылатып суару жүйесін жарамды жұмыс күйінде ұстау.
4.Суару кестесіне сәйкес белгіленген суару режимін қамтамасыз ету.
5.Суару кестесінің сақталуын бақылау.
6.Ақауларды уақытылы анықтау.
7.Анықталған ақауларды жою жөніндегі іс-шараларды орындау.
8.Жүйеге ағымдағы жөндеу жұмыстарын жүргізу.
Білімдер:
1.Суару және құрғату жүйелерін техникалық пайдалану қағидалары.
2.Экологиялық заңнама мен санитариялық нормалардың талаптары.
3.Еңбекті қорғау, өндірістік санитария және өрт қауіпсіздігі қағидалары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды: Тамшылатып суару жүйесін күтіп-баптау

Машықтар:
1.Сүзу жүйесінің жұмысын реттеу және сүзгілерді тазалау.
2.Су қысымын, жалпы су шығынын және суарудың біркелкілігін тексеру.
3.Сүзгілердің, сорғылардың және жүйенің басқа да құрамдас бөліктерінің техникалық жай-күйін тексеру.
4.Тамшылатып суару жүйесін шаю.
5.Сүзгілерді тазалау жұмыстарын орындау.
6.Жүйедегі ұсақ ақауларды жою.
Білімдер:
1.Суару және құрғату жүйелерін техникалық пайдалану қағидалары.
2.Тамшылатып суару жүйесінің техникалық сипаттамалары.
3.Экологиялық заңнама мен санитариялық нормалардың талаптары.
4.Еңбекті қорғау, өндірістік санитария және өрт қауіпсіздігі қағидалары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Командада жұмыс істей білу
Дала жұмыстарының кестесін орындау кезіндегі дәлдік
Бау-бақша ұжымындағы қарым-қатынас және психологиялық үйлесімділік

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1."Машиналар мен жабдықтардың қауіпсіздігіне қойылатын талаптар" техникалық регламенті.
2."Жеке қорғаныш құралдарының қауіпсіздігіне қойылатын талаптар" техникалық регламенті.
3.ҚР СТ ISO 9001 "Сапа менеджменті жүйелері. Талаптар".
4.ҚР СТ ISO 14001 "Экологиялық менеджмент жүйелері. Қолдану жөніндегі талаптар мен нұсқаулық".
5.ҚР СТ ISO 45001 "Еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау менеджменті жүйелері. Қолдану жөніндегі талаптар мен нұсқаулық".
6.ҚР СТ ISO 12100 "Машиналардың қауіпсіздігі. Конструкциялаудың жалпы қағидаттары. Тәуекелді бағалау және тәуекелді төмендету".
7.ҚР СТ ISO 4254 (сериясы) "Ауыл шаруашылығы машиналары. Қауіпсіздік талаптары".
8.ҚР СТ ISO 9261 "Ауыл шаруашылығы дақылдарын суаруға арналған жабдық. Тамшылатып суару құбырлары мен эмиттерлер. Техникалық талаптар және сынау әдістері".

СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ деңгейі:

Кәсіп атауы:

4

Бағбаншы

5

Бау-бақша және питомник фермері

12. "Бағбан" кәсіп карточкасы:

Топ коды:

6113-2

Қызмет атауының коды:

6113-2-003

Кәсіп атауы:

Бағбан

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

4

СБШ бойынша қосалқы біліктілік деңгейі:


БТБА, БА және басқа да үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

"Жұмысшылардың жұмыстары мен кәсіптерінің Бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығын (64-шығарылым) бекіту туралы"
Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің 2025 жылғы 17 қаңтардағы № 499 бұйрығы.
IV бөлім
19-бөлім. Өсімдік шаруашылығы, су және орман шаруашылығы салаларындағы жұмысшылар кәсіптері бойынша жұмыстардың сипаттамалары
65. Баушы.
Параграф 1. Баушы.

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
ТжКБ (орта деңгейдегі маман)
ТжКБ (жұмысшы кәсіп)

Мамандық:
Орман шаруашылығы

Біліктілік:

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:


Формалды емес және информалды біліммен байланыс:


Кәсіптің басқа мүмкін атаулары:

6113-2-002 - Бау-бақша өсіруші
9212-1-002 - Жеміс бағының жұмысшысы

Қызметтің негізгі мақсаты:

Жеміс-жидек екпелеріне арналған отырғызу материалын өсіру, бақ отырғызу, күтіп-баптау, сақтау, өнімді жинау және сақтау жұмыстарын орындау.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1.Отырғызу материалын өсіру, топырақты дайындау және жеміс-жидек екпелерін отырғызу жұмыстарын орындау.
2.Жеміс-жидек екпелерін күтіп-баптау, өнімді жинау және сақтау жұмыстарын орындау.

Қосымша еңбек функциялары:


1-еңбек функциясы:
Отырғызу материалын өсіру, топырақты дайындау және жеміс-жидек екпелерін отырғызу жұмыстарын орындау

1-дағды:
Жеміс-жидек дақылдарының отырғызу материалын өсіру

Машықтар:
1.Жеміс-жидек дақылдарын өсіруге арналған тұқымдар мен көшеттердің сорттарын, сондай-ақ тыңайтқыштардың түрлерін таңдау.
2.Тұқымдарды, өскіндерді, қалемшелерді және басқа отырғызу материалдарын жинау, тазалау және сұрыптау.
3.Тұқымдарды скарификациялау, стратификациялау және егіс алдындағы өңдеу жұмыстарын орындау.
4.Тұқымдарды дражелеу және оларды бактериялық тыңайтқыштармен және микроэлементтермен өңдеу.
5.Тұқымдарды арнайы ерітінділерде жібіту және шаю.
6.Көшеттер мен тамырсабақтарды отырғызғанға дейін уақытша көміп сақтау.
7.Жеміс дақылдарын телу, бүршіктеп телу және вегетативтік көбейту жұмыстарын орындау.
8.Отырғызу материалын отырғызуға дайындау.
9.Тұқымның өнгіштігін және отырғызу материалының сапасын анықтау.
10.Бүршіктеп телу және телу мерзімдерін жоспарлау.
11.Бақ құралдарын, жабдықтарын және шағын механикаландыру құралдарын пайдалану.
Білімдер:
1.Тұқымдарды стратификациялау мен скарификациялау әдістері және мерзімдері.
2.Жеміс-жидек дақылдары мен телітушілердің биологиялық ерекшеліктері.
3.Тұқымды егіске дайындау тәсілдері.
4.Жеміс дақылдарын вегетативтік көбейту әдістері.
5.Телітушілер мен телінген көшеттерді өсіру технологиялары.
6.Бүршіктеп телу және телу технологиялары.
7.Тыңайтқыш енгізу және өсімдіктерді қоректендіру технологиялары.
8.Отырғызу материалының сапасына қойылатын талаптар.
9.Бақ құралдары мен механикаландыру құралдарын пайдалану қағидалары.
10.Жұмыстарды орындау кезіндегі еңбекті қорғау талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Топырақты дайындау және жеміс-жидек екпелерін отырғызу

Машықтар
1.Бақ отырғызуға арналған жер бедерін және топырақтың жарамдылығын бағалау.
2.Жобалық құжаттама негізінде жеміс-жидек екпелерін орналастыру жоспарын әзірлеу.
3.Топырақ-климат жағдайларын ескере отырып, жеміс дақылдарын орналастыру сызбаларын таңдау.
4.Отырғызу орамдарын, жолдарды және қорғаныш екпелерін орналастыруды жоспарлау.
5.Топырақты отырғызуға дайындау.
6.Отырғызу орындарын және дренаж элементтерін дайындау.
7.Отырғызу материалын отырғызуға дайындау.
8.Органикалық және минералдық тыңайтқыштарды енгізу.
9.Жеміс-жидек дақылдарының көшеттерін агротехникалық талаптарға сәйкес отырғызу.
10.Отырғызудан кейін алғашқы суаруды жүргізу.
11.Бақ құралдарын, жабдықтарды және механикаландыру құралдарын пайдалану.
12.Бақ отырғызу кезінде суару және дренаж жүйелерін монтаждау және пайдалану.
Білімдер
1.Жеміс-жидек дақылдарының топырақ-климат жағдайларына қоятын талаптары.
2.Бақ отырғызу кезіндегі ұйымдастырушылық-технологиялық және экологиялық талаптар.
3.Бақ отырғызуға арналған жобалық-техникалық құжаттама.
4.Жеміс дақылдарын орналастыру сызбалары.
5.Орамдардың оңтайлы өлшемдері және жол желісін орналастыру.
6.Эрозияға қарсы іс-шаралар.
7.Бақ қорғаныш екпелерінің түрлері мен мақсаты.
8.Топырақты отырғызуға дайындау тәсілдері.
9.Жеміс-жидек дақылдарын отырғызу мерзімдері мен технологиялары.
10.Органикалық және минералдық тыңайтқыштарды енгізу қағидалары.
11.Суару және дренаж жүйелерін пайдалану қағидалары.
12.Бақ құралдары мен механикаландыру құралдарын пайдалану қағидалары.
13.Еңбекті қорғау, өндірістік санитария және өрт қауіпсіздігі қағидалары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-еңбек функциясы: Жеміс-жидек екпелерін күтіп-баптау, өнімді жинау және сақтау жұмыстарын орындау

1-дағды:
Жеміс-жидек екпелерін күтіп-баптау

Машықтар:
1.Жеміс және жидек екпелерін күтіп-баптау жұмыстарын орындау.
2.Белгіленген режимге сәйкес жеміс-жидек дақылдарын суаруды жүзеге асыру.
3.Органикалық және минералдық тыңайтқыштарды енгізу, өсімдіктерді үстеп қоректендіру жұмыстарын орындау.
4.Өсімдіктерді қорғау құралдарын пайдалана отырып, бүрку және тозаңдандыру жұмыстарын жүргізу.
5.Ағаш діңдерін әктеу және зақымданған жерлерін бақ замазкасымен өңдеу.
6.Жеміс-жидек дақылдарын зиянкестерден, аурулардан және арамшөптерден қорғау іс-шараларын орындау.
7.Жеміс ағаштары мен жидек бұталарының тәжін қалыптастыру және кесу жұмыстарын жүргізу.
8.Күтіп-баптау жұмыстары кезінде бақ құралдарын, жабдықтарды және механикаландыру құралдарын пайдалану.
9.Жұмыстарды орындау кезінде еңбекті қорғау және қауіпсіздік техникасы талаптарын сақтау.
Білімдер:
1.Агротехника және ботаника негіздері.
2.Жеміс-жидек дақылдарын күтіп-баптаудың агротехникалық талаптары.
3.Жеміс-жидек дақылдарының морфологиялық және биологиялық ерекшеліктері.
4.Бақта қолданылатын машиналар, жабдықтар және бақ құралдары.
5.Агротехникалық іс-шараларды жүргізу мерзімдері мен тәсілдері.
6.Тыңайтқыштарды енгізу нормалары, мерзімдері және тәсілдері.
7.Жеміс-жидек дақылдарын суару тәсілдері мен режимдері.
8.Қазақстан Республикасында қолдануға рұқсат етілген өсімдіктерді қорғау құралдарының ассортименті.
9.Жеміс-жидек дақылдарының аурулары мен зиянкестеріне қарсы күресу тәсілдері.
10.Жеміс ағаштары мен жидек бұталарын кесудің түрлері, тәсілдері және мерзімдері.
11.Жеміс-жидек екпелерін күтіп-баптаудың заманауи технологиялары.
12.Еңбекті қорғау, өндірістік санитария және өрт қауіпсіздігі қағидалары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Өнімді жинау, тауарлық өңдеу және сақтау жұмыстарын орындау

Машықтар:
1.Жемістердің жинау пісу кезеңін және өнімді жинаудың оңтайлы мерзімдерін анықтау.
2.Жеміс-жидек дақылдарының өнімін технологиялық талаптарға сәйкес жинау.
3.Жемістерді тауарлық сапасына қарай сұрыптау.
4.Өнімді жинауға, тасымалдауға және сақтауға арналған ыдыстарды дайындау.
5.Өнімді сақтау және өткізу үшін буып-түю.
6.Өнімді сақтау талаптарын сақтай отырып, жеміс қоймасына орналастыру.
7.Жеміс қоймасындағы температуралық режимді, ылғалдылықты және желдетуді бақылау.
8.Жеміс қоймасын санитариялық өңдеу және дезинфекциялау жұмыстарын жүргізу.
9.Өнімді жинау және сақтау кезінде бақ құралдарын, жабдықтарды және механикаландыру құралдарын пайдалану.
Білімдер:
1.Жеміс-жидек дақылдарының түрлері мен сорттары.
2.Жеміс-жидек өнімін жинау технологиялары.
3.Жемістердің жинау пісу кезеңін анықтау әдістері.
4.Өнімді жинау және тауарлық өңдеу тәсілдері.
5.Өнімді сұрыптау, буып-түю және тасымалдау технологиялары.
6.Жеміс-жидек өнімін сақтау режимдері мен шарттары.
7.Жеміс қоймаларының түрлері және оларды пайдалану талаптары.
8.Жеміс қоймаларын санитариялық өңдеу және дезинфекциялау тәсілдері.
9.Өнімді сақтау кезіндегі шығындар және олардың алдын алу тәсілдері.
10.Еңбекті қорғау, өндірістік санитария және өрт қауіпсіздігі қағидалары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жағдайды және оның өзгеруін талдауды талап ететін практикалық мәселелерді шешуде дербестік таныта отырып, басшылық етудегі қызмет
Қойылған міндеттерге сүйене отырып, өз қызметін және/немесе қызметкерлер тобының қызметін жоспарлау
Қойылған міндеттерді шешу немесе қызметкерлер тобы қызметінің нәтижесі үшін жауапкершілік

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1."Машиналар мен жабдықтардың қауіпсіздігіне қойылатын талаптар" техникалық регламенті.
2."Жеке қорғаныш құралдарының қауіпсіздігіне қойылатын талаптар" техникалық регламенті.
3.ҚР СТ ISO 9001 "Сапа менеджменті жүйелері. Талаптар".
4.ҚР СТ ISO 14001 "Экологиялық менеджмент жүйелері. Қолдану жөніндегі талаптар мен нұсқаулық".
5.ҚР СТ ISO 45001 "Еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау менеджменті жүйелері. Қолдану жөніндегі талаптар мен нұсқаулық".
6.ҚР СТ ISO 12100 "Машиналардың қауіпсіздігі. Конструкциялаудың жалпы қағидаттары. Тәуекелді бағалау және тәуекелді төмендету".
7.ҚР СТ ISO 4254 (сериясы) "Ауыл шаруашылығы машиналары. Қауіпсіздік талаптары".
8.ҚР СТ ISO 9261 "Ауыл шаруашылығы дақылдарын суаруға арналған жабдық. Тамшылатып суару құбырлары мен эмиттерлер. Техникалық талаптар және сынау әдістері".

СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ деңгейі:

Кәсіп атауы:

5

Бау-бақша және питомник фермері

13. Кәсіптің карточкасы "Бау-бақша өсіретін және питомник ұстайтын фермер":

Топ коды:

6113-1

Қызмет атауының коды:

6113-1-005

Кәсіп атауы:

Бау-бақша өсіретін және питомник ұстайтын фермер

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

4

СБШ бойынша қосалқы біліктілік деңгейі:


БТБА, БА және басқа да үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

"Жұмысшылардың жұмыстары мен кәсіптерінің Бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығын (64-шығарылым) бекіту туралы"
Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің 2025 жылғы 17 қаңтардағы № 499 бұйрығы.
IV бөлім
19-бөлім. Өсімдік шаруашылығы, су және орман шаруашылығы салаларындағы жұмысшылар кәсіптері бойынша жұмыстардың сипаттамалары
62. Көшетхананы баптаушы.
1-параграф. Көшетхананы баптаушы.

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
Білім деңгейі:
ТжКБ (орта деңгейдегі маман)
ТжКБ (жұмысшы кәсіп

Мамандық:
Өсімдік шаруашылығы өнімдерін өндіру және қайта өңдеу технологиясы

Біліктілік:

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:


Формалды емес және информалды біліммен байланыс:


Кәсіптің басқа мүмкін атаулары:

6113-2-003 - Бағбан
6113-2-002 – Бау-бақша өсіруші

Қызметтің негізгі мақсаты:

Отырғызу материалын өсіруді, жеміс-жидек дақылдарын өсіруді, екпелерді күтіп-баптауды, өнімді жинауды, сақтауды және өткізуді ұйымдастыру және орындау.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1.Бау-бақша және питомник шаруашылығындағы жұмыстарды ұйымдастыру және жоспарлау.
2.Бау-бақша өнімін өсіру, күтіп-баптау, жинау және сақтау бойынша технологиялық жұмыстарды ұйымдастыру және орындау.

Қосымша еңбек функциялары:


1-еңбек функциясы: Бау-бақша және питомник шаруашылығындағы жұмыстарды ұйымдастыру және жоспарлау

1-дағды:
Бау-бақша өнімінің нарығын талдау және өткізуді ұйымдастыру

Машықтар:
1.Жеміс-жидек өнімдерінің нарығын зерттеу.
2.Сұраныс пен ұсынысты талдау.
3.Өсірілетін дақылдардың түрлері мен көлемін айқындау.
4.Нарық конъюнктурасын ескере отырып өндірісті жоспарлау.
5.Өнімді өткізудің стратегиясын әзірлеу.
6.Сатып алушылармен және өнім берушілермен өзара іс-қимылды ұйымдастыру.
7.Өнімді өткізу бойынша шарттар жасасу.
8.Баға жағдайын талдау.
9.Өнімді ілгерілету жөніндегі іс-шараларды әзірлеу.
10.Заманауи технологиялар мен жеміс-жидек дақылдарының жаңа сорттарын енгізу.
Білімдер:
1.Бау-бақша және питомник шаруашылығы саласындағы нормативтік құжаттар.
2.Жеміс-жидек дақылдарын өсіру технологиялары.
3.Агротехника және фитопатология негіздері.
4.Өнімді сақтау және өткізу технологиялары.
5.Ауыл шаруашылығы өндірісінің экономикасы мен ұйымдастыру негіздері.
6.Маркетинг негіздері.
7.Нарықты болжау әдістері.
8.Жер және еңбек заңнамасының негіздері.
9.Экологиялық заңнама.
10.Еңбекті қорғау және өрт қауіпсіздігі қағидалары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Дағды 2:
Өндірістік процесті ұйымдастыру

Машықтар:
1.Өндірістік процестерді жоспарлау.
2.Қызметкерлер арасында міндеттерді бөлу.
3.Технологиялық операциялардың орындалуын бақылау.
4.Қызметкерлерді жабдықтармен, құрал-саймандармен және материалдармен қамтамасыз етуді ұйымдастыру.
5.Өсімдіктерді қорғау жөніндегі іс-шараларды ұйымдастыру.
6.Буып-түю материалдарымен қамтамасыз етуді ұйымдастыру.
7.Өндірістік құжаттаманы жүргізу.
8.Өндірістік қызмет нәтижелерін талдау.
9.Еңбекті қорғау және қоршаған ортаны қорғау талаптарының сақталуын бақылау.
10.Анықталған кемшіліктерді жою бойынша шаралар қабылдау.
Білімдер:
1.Жеміс-жидек дақылдарын өсіру технологиялары.
2.Бау-бақша шаруашылығындағы өндірісті ұйымдастыру.
3.Еңбекті ұйымдастыру негіздері.
4.Персоналды басқару негіздері.
5.Өндірістік құжаттаманы жүргізу тәртібі.
6.Кәсіпорын экономикасының негіздері.
7.Қоршаған ортаны қорғау саласындағы заңнама.
8.Еңбекті қорғау және өрт қауіпсіздігі қағидалары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-еңбек функциясы:
Бау-бақша өнімін өсіру, күтіп-баптау, жинау және сақтау бойынша технологиялық жұмыстарды ұйымдастыру және орындау

1-дағды:
Жеміс-жидек дақылдарын өсіру және күтіп-баптау жұмыстарын ұйымдастыру және орындау

Машықтар:
1.Топырақты отырғызуға дайындау.
2.Жеміс-жидек дақылдарын егу және отырғызу жұмыстарын орындау.
3.Жеміс дақылдарын орналастыру сызбаларын қолдану.
4.Екпелерді суаруды ұйымдастыру.
5.Органикалық және минералдық тыңайтқыштарды енгізу.
6.Топырақты өңдеу жұмыстарын орындау.
7.Өсімдіктерді қорғау құралдарын қолдану.
8.Жеміс ағаштарының тәжін қалыптастыру және кесу жұмыстарын орындау.
9.Бақ құралдары мен механикаландыру құралдарын пайдалану.
10.Орындалатын жұмыстардың сапасын бақылау.
Білімдер:
1.Агротехника негіздері.
2.Жеміс-жидек дақылдарын өсіру технологиялары.
3.Топырақты өңдеу тәсілдері.
4.Тыңайтқыштарды енгізу технологиялары.
5.Суару технологиялары.
6.Өсімдіктерді қорғау құралдары.
7.Ағаштарды кесудің түрлері мен тәсілдері.
8.Бау-бақша шаруашылығында қолданылатын машиналар мен жабдықтар.
9.Еңбекті қорғау қағидалары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Бау-бақша өнімін жинауды, сақтауды және өткізуді ұйымдастыру

Машықтар:
1.Өнімді жинау мерзімдерін анықтау.
2.Жеміс-жидек өнімін жинауды ұйымдастыру.
3.Өнімді тауарлық өңдеуді бақылау.
4.Өнімді сұрыптауды және буып-түюді ұйымдастыру.
5.Өнімді сақтаудың оңтайлы жағдайларын қамтамасыз ету.
6.Температуралық режим мен ылғалдылықты бақылау.
7.Жеміс қоймаларын санитариялық өңдеуді ұйымдастыру.
8.Өнімді өткізуді ұйымдастыру.
9.Бақ құралдары мен механикаландыру құралдарын пайдалану.
Білімдер:
1.Өнімді жинау технологиялары.
2.Жемістердің жинау пісу кезеңін анықтау әдістері.
3.Өнімді тауарлық өңдеу технологиялары.
4.Жеміс-жидек өнімін сақтау режимдері.
5.Жеміс қоймаларының түрлері.
6.Жеміс қоймаларын дезинфекциялау тәсілдері.
7.Өнім сапасына қойылатын талаптар.
8.Еңбекті қорғау қағидалары.
9.Логистика және өнімді өткізу негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Шаруашылық ұжымын өндірістік міндеттерді сапалы орындауға жұмылдыру мүмкіндігі Жағдайды және оның өзгеруін өз бетінше талдауды қажет ететін практикалық мәселелерді шешудегі өзіндік қызмет
Бақшаға күтім жасау туралы шешім қабылдау мүмкіндігі

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1."Машиналар мен жабдықтардың қауіпсіздігіне қойылатын талаптар" техникалық регламенті.
2."Жеке қорғаныш құралдарының қауіпсіздігіне қойылатын талаптар" техникалық регламенті.
3.ҚР СТ ISO 9001 "Сапа менеджменті жүйелері. Талаптар".
4.ҚР СТ ISO 14001 "Экологиялық менеджмент жүйелері. Қолдану жөніндегі талаптар мен нұсқаулық".
5.ҚР СТ ISO 45001 "Еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау менеджменті жүйелері. Қолдану жөніндегі талаптар мен нұсқаулық".
6.ҚР СТ ISO 12100 "Машиналардың қауіпсіздігі. Конструкциялаудың жалпы қағидаттары. Тәуекелді бағалау және тәуекелді төмендету".
7.ҚР СТ ISO 4254 (сериясы) "Ауыл шаруашылығы машиналары. Қауіпсіздік талаптары".
8.ҚР СТ ISO 9261 "Ауыл шаруашылығы дақылдарын суаруға арналған жабдық. Тамшылатып суару құбырлары мен эмиттерлер. Техникалық талаптар және сынау әдістері".

СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ деңгейі:

Кәсіп атауы:

6

Өсімдіктерді қорғау агрономы

6

Агроном-топырақтанушы

6

Бау-бақша инженері

14. Кәсіптің карточкасы "Агроном":

Топ коды:

2132-1

Қызмет атауының коды:

2132-1-001

Кәсіп атауы:

Агроном

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

6

СБШ бойынша қосалқы біліктілік деңгейі:


БТБА, БА және басқа да үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

"Ауыл шаруашылығы ұйымдарының басшылары мен мамандары лауазымдарының үлгілік біліктілік сипаттамаларын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2019 жылғы 21 тамыздағы № 307 бұйрығына өзгерістер енгізу туралы Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2025 жылғы 5 қыркүйектегі № 282 бұйрығы.
2-бөлім. Мамандар лауазымы
1-параграф. Агроном

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
Жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура),
Орта білімнен кейінгі (қолданбалы бакалавриат)

Мамандық: Агрономия

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

І санатты агроном: жоғары білім (және/немесе бакалавр, магистратура, философия докторы РhD, бейіні бойынша доктор) өсімдік шаруашылығы бағыттары бойынша және ІІ лауазымдағы агроном лауазымында жұмыс өтілі 3 жылдан кем емес;
ІІ санатты агроном: жоғары білім (және/немесе бакалавр, магистратура, философия докторы РhD, бейіні бойынша доктор) өсімдік шаруашылығы бағыттары бойынша және кәсіптік қызмет бағыты бойынша жұмыс өтілі 3 жылдан кем емес немесе техникалық және кәсіптік (арнаулы орта, орта кәсіптік) (агрономия) мамандығы бойынша білімі және агроном лауазымында жұмыс өтілі 5 жылдан кем емес;
Санаты жоқ агроном: жоғары білім (және/немесе бакалавр, магистратура, философия докторы РhD, бейіні бойынша доктор) өсімдік шаруашылығы бағыттары бойынша және кәсіптік қызмет бағыты бойынша жұмыс өтілі 3 жылдан кем емес немесе техникалық және кәсіптік (арнаулы орта, орта кәсіптік) агрономия мамандығы бойынша білімі жұмыс өтіліне талап қойылмайды.

Формалды емес және информалды біліммен байланыс:


Кәсіптің басқа мүмкін атаулары:

2132-2-001 - Өсімдіктерді қорғау агрономы 2132-3-001 -Агроном-топырақтанушы
2132-1-005- Бау-бақша инженер

Қызметтің негізгі мақсаты:

Бау-бақша өнімін өндіруді ұйымдастыру және басқару, өнімділікті арттыруға, топырақ құнарлылығын сақтауға және өнім сапасын қамтамасыз етуге бағытталған заманауи агротехнологияларды әзірлеу, енгізу және бақылау.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1.Бау-бақша өнімін өндіруді ұйымдастыру және технологиялық процестерді басқару.
2.Заманауи агротехникалық іс-шараларды әзірлеу, енгізу және бақылау.

Қосымша еңбек функциялары:


1-еңбек функциясы: Бау-бақша өнімін өндіруді ұйымдастыру және технологиялық процестерді басқару

1-дағды:
Бау-бақша өнімін өндіруді ұйымдастыру

Машықтар:
1.Топырақ-климат жағдайларын ескере отырып, жеміс-жидек дақылдарын орналастыруды ұйымдастыру.
2.Ауыспалы егіс жүйесін және жер ресурстарын ұтымды пайдалануды ұйымдастыру.
3.Ауыл шаруашылығы жұмыстарын орындаудың көлемін, кезектілігін, мерзімдерін және ұзақтығын айқындау.
4.Өндірістік жоспарлар мен технологиялық кестелерді әзірлеу.
5.Топырақты дайындау, отырғызу, күтіп-баптау және жеміс-жидек дақылдарын өсіру жұмыстарын ұйымдастыру.
6.Өсімдіктерді қорғау жүйесін ұйымдастыру.
7.Өсіру технологияларының сақталуын бақылау.
8.Өндірістік қызмет нәтижелерін талдау.
9.Өндірісті материалдық-техникалық ресурстармен қамтамасыз етуді ұйымдастыру.
10.Ауыл шаруашылығы жұмыстарының сапасын бақылау.
Білімдер:
1.Ауыл шаруашылығы саласындағы нормативтік құқықтық актілер.
2.Жеміс-жидек дақылдарын өсіру технологиялары.
3.Агрохимия, агрономия және топырақтану негіздері.
4.Топырақтың биологиялық және физикалық-химиялық қасиеттері.
5.Топырақ құнарлылығын арттыру әдістері.
6.Өсімдіктерді қорғау құралдары және өсу реттегіштері.
7.Тұқым шаруашылығы және питомник шаруашылығының негіздері.
8.Ауыл шаруашылығы өнімінің сапасына қойылатын талаптар.
9.Өндірісті материалдық-техникалық қамтамасыз ету негіздері.
10.Еңбекті қорғау және өрт қауіпсіздігі қағидалары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Өнімді сақтауды ұйымдастыру және өндірістік құжаттаманы жүргізу

Машықтар:
1.Өсімдік шаруашылығы өнімін сақтауды ұйымдастыру.
2.Сақтау кезеңінде өнімнің жай-күйін бақылау.
3.Өнімді бастапқы өңдеуді ұйымдастыру.
4.Отырғызу материалы мен дайын өнім партияларын қалыптастыру.
5.Өнімді сақтау режимдерін айқындау.
6.Технологиялық карталар мен жұмыс жоспарларын әзірлеу.
7.Агрономиялық құжаттаманы жүргізу.
8.Өндірістік есептілікті жасау.
9.Өндірістік көрсеткіштерді талдау.
10.Қызметкерлерге өндіріс технологиясы мәселелері бойынша кеңес беру.
Білімдер:
1.Өсімдік шаруашылығы өнімін сақтау технологиялары.
2.Өнімді бастапқы өңдеу негіздері.
3.Өнім сапасына қойылатын талаптар.
4.Өнімді сақтау әдістері.
5.Өнімнің табиғи кему нормалары.
6.Өндірістік құжаттаманы жүргізу тәртібі.
7.Өндірісті басқару және экономика негіздері.
8.Нәтижелерді статистикалық өңдеу әдістері.
9.Өсімдік шаруашылығы өнімдеріне қолданылатын стандарттар.
10.Еңбекті қорғау және өрт қауіпсіздігі қағидалары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-еңбек функциясы: Заманауи агротехникалық іс-шараларды әзірлеу, енгізу және бақылау

1-дағды:
Топырақ құнарлылығы мен өнімділікті арттыруға бағытталған агротехникалық іс-шараларды әзірлеу

Машықтар:
1.Топырақ құнарлылығын арттыру жөніндегі іс-шараларды әзірлеу.
2.Жерге орналастыру және мелиорация жобаларын әзірлеу.
3.Топырақты эрозиядан және дефляциядан қорғау іс-шараларын әзірлеу.
4.Зиянкестердің, аурулардың және арамшөптердің таралуын болжау.
5.Өсімдіктерді қорғау жүйесін әзірлеу.
6.Агротехникалық іс-шаралардың экономикалық тиімділігін есептеу.
7.Жеміс-жидек дақылдарының өнімділігін болжау.
8.Өнімділікті арттыру технологияларын әзірлеу.
9.Жаңа технологиялар мен сорттарды енгізу бойынша тәжірибелік жұмыстарды ұйымдастыру.
10.Ғылыми-өндірістік зерттеулер жүргізу.
Білімдер:
1.Қазақстан Республикасының ауыл шаруашылығы саласындағы заңнамасы.
2.Заманауи ауыл шаруашылығы технологиялары.
3.Аграрлық ғылымның жетістіктері.
4.Ғылыми зерттеулер жүргізу әдістері.
5.Топырақтану негіздері.
6.Топырақ құнарлылығын арттыру әдістері.
7.Егіншілік заңдылықтары.
8.Топырақты өңдеудің ғылыми негіздері.
9.Өсімдіктерді қорғау жүйелері.
10.Өсімдіктердің минералдық қоректену негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Заманауи агротехнологияларды енгізу және олардың тиімділігін бақылау

Машықтар:
1.Өндіріске заманауи агротехнологияларды енгізу.
2.Тұқымдық және отырғызу материалына қажеттілікті айқындау.
3.Тыңайтқыштар мен өсімдіктерді қорғау құралдарын қолдануды ұйымдастыру.
4.Агротехникалық іс-шаралардың орындалуын бақылау.
5.Ауыл шаруашылығы алқаптарына агрохимиялық зерттеу жұмыстарын ұйымдастыру.
6.Қолданылатын технологиялардың тиімділігін бағалау.
7.Жеміс-жидек дақылдарының жаңа сорттарын өндіріске енгізу.
8.Жаңа технологияларды өндірістік сынақтан өткізуді ұйымдастыру.
9.Технологиялық регламенттердің сақталуын бақылау.
10.Ғылыми зерттеулер нәтижелерін өндіріске енгізу.
Білімдер:
1.Жеміс-жидек дақылдарын өсірудің заманауи агротехнологиялары.
2.Топырақты агрохимиялық зерттеу әдістері.
3.Тыңайтқыштарды қолдану технологиялары.
4.Өсімдіктерді қорғау құралдарын қолдану технологиялары.
5.Ауыл шаруашылығы өндірісінің экологиялық қауіпсіздігі негіздері.
6.Агротехникалық іс-шаралардың тиімділігін бағалау әдістері.
7.Бау-бақша шаруашылығындағы инновациялық технологиялар.
8.Өндірістік сынақтарды жүргізу әдістері.
9.Агротехнологиялық процестерді ұйымдастыруға қойылатын нормативтік құжаттардың талаптары.
10.Еңбекті қорғау және өрт қауіпсіздігі қағидалары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап еітлмейді

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Бақшаны санитарлық өңдеуді жоспарлаудың өзіндік қызметі
Бау-бақша шаруашылығы шеңберінде қойылған міндеттерді шешуді басқаруға қатысу Бау-бақша дақылдарының жоғары өнімділігіне қол жеткізу үшін ұжымның жұмысын ұйымдастыра білу

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1."Машиналар мен жабдықтардың қауіпсіздігіне қойылатын талаптар" техникалық регламенті.
2."Жеке қорғаныш құралдарының қауіпсіздігіне қойылатын талаптар" техникалық регламенті.
3.ҚР СТ ISO 9001 "Сапа менеджменті жүйелері. Талаптар".
4.ҚР СТ ISO 14001 "Экологиялық менеджмент жүйелері. Қолдану жөніндегі талаптар мен нұсқаулық".
5.ҚР СТ ISO 45001 "Еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау менеджменті жүйелері. Қолдану жөніндегі талаптар мен нұсқаулық".
6.ҚР СТ ISO 12100 "Машиналардың қауіпсіздігі. Конструкциялаудың жалпы қағидаттары. Тәуекелді бағалау және тәуекелді төмендету".
7.ҚР СТ ISO 4254 (сериясы) "Ауыл шаруашылығы машиналары. Қауіпсіздік талаптары".
8.ҚР СТ ISO 9261 "Ауыл шаруашылығы дақылдарын суаруға арналған жабдық. Тамшылатып суару құбырлары мен эмиттерлер. Техникалық талаптар және сынау әдістері".

СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ деңгейі:

Кәсіп атауы:

7

Бас агроном

4-тарау. Кәсіптік стандарттың техникалық деректері

      15. Мемлекеттік органның атауы: Қазакстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі.

      Жоба жетекшісі: Б.Қ Насырханова. E-mail: b.nasyrhanova@nasec.kz, ұялы тел: +7 (771) 375 80 45.

      16. Әзірлеуге қатысқан ұйымдар (кәсіпорындар): Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігінің "Ұлттық аграрлық ғылыми-білім беру орталығы" коммерциялық емес акционерлік қоғамы.

      17. Авторы: С.Н. Олейченко – ауыл шаруашылығы ғылымдарының докторы, профессор, "Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университеті" КеАҚ-ның Жеміс-көкөніс шаруашылығы, өсімдіктерді қорғау және карантин кафедрасының профессоры. E-mail: oleichenko@mail.ru, ұялы тел: +7(701)6195205

      Техникалық көмек көрсетуші: М.Б. Кенжеғұлова, ұялы тел.: +7 (775) 603 30 97, E-mail: m.kenzhegulova@nasec.kz

      18. Кәсіптік біліктілік жөніндегі салалық кеңес: 2026 жылғы 5 мамырдағы № 176 бұйрық.

      19. Кәсіптік біліктілік жөніндегі ұлттық орган:

      20. Қазақстан Республикасының "Атамекен" ұлттық кәсіпкерлер палатасы: 2026 ж. 20.04.№582.

      21. Нұсқа нөмірі және шығарылған жылы: 2

      22. Болжамды қайта қарау күні: 2029 жылғы 26 қазан.

  2026 жылғы 8 қазандағы
№ 355 бұйрығына 8-қосымша

"Кадастр" кәсіптік стандарты

1-тарау. Жалпы ережелер

      1. Кәсіптік стандарттың қолданылу аясы: "Кадастр" кәсіптік стандарты "Кәсіптік біліктілік туралы" Қазақстан Республикасының Заңының 5-бабына сәйкес әзірленген.

      Кәсіптік стандарт белгілі бір кәсіптік қызмет түрін жүзеге асыру үшін қажетті жұмыскерлердің біліктілігіне қойылатын талаптарды, оның ішінде тиісті еңбек функцияларын орындау талаптарын айқындауға, сондай-ақ техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі, жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымдарының білім беру бағдарламаларын әзірлеу кезінде қолдануға арналған.

      2. Осы кәсіптік стандартта мынадай терминдер, анықтамалар мен қысқартулар қолданылады:

      1) мемлекеттік жер кадастры – жер учаскелерінің табиғи және шаруашылық жай-күйі, орналасқан жері, нысаналы мақсаты, мөлшері мен шекаралары, жердің сапалық сипаттамасы, жер пайдалануды есепке алу және жер учаскелерінің кадастрлық құны туралы мәліметтерді, сондай-ақ Қазақстан Республикасының заңнамасында көзделген өзге де мәліметтерді қамтитын жер туралы мәліметтер жүйесі;

      2) жер учаскесінің кадастрлық нөмірі – Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен берілетін жер учаскесінің жеке сәйкестендіру нөмірі;

      3) жерді рекультивациялау – бүлінген жерлерді қалпына келтіруге және олардың сапалық жай-күйін жақсартуға бағытталған ұйымдастырушылық, техникалық, инженерлік, агротехникалық және өзге де іс-шаралар кешені;

      4) біліктілік – жұмыскердің белгілі бір күрделілік деңгейіндегі еңбек функцияларын сапалы орындауға даярлық дәрежесі;

      5) біліктілік деңгейі – еңбек функцияларын орындау кезінде жұмыскердің біліміне, дағдыларына, машықтарына, дербестік деңгейі мен жауапкершілігіне қойылатын талаптардың жиынтығы;

      6) еңбек функциясы – белгілі бір жұмыс түрін орындауға және кәсіптік қызмет міндеттерін шешуге бағытталған өзара байланысты еңбек әрекеттерінің жиынтығы;

      7) кәсіптік топ – кәсіптік қызметтің, еңбек функцияларының және құзыреттердің ортақтығымен біріктірілген кәсіптік кіші топтардың жиынтығы;

      8) кәсіптік кіші топ – ұқсас еңбек функциялары мен қажетті құзыреттері бар кәсіптерді біріктіретін кәсіптік топтың бөлігі;

      9) кәсіптік стандарт – жұмыскерлердің біліктілік деңгейіне, құзыреттеріне, еңбек функцияларының мазмұнына, еңбек жағдайлары мен сапасына белгілі бір кәсіптік қызмет саласы бойынша қойылатын талаптарды белгілейтін құжат;

      10) кәсіп – белгілі бір білім, дағды, машық және кәсіптік даярлық деңгейін талап ететін адамның негізгі еңбек қызметі;

      11) салалық біліктілік шеңбері – экономиканың тиісті саласында танылатын біліктілік деңгейлерінің құрылымдалған сипаттамасы;

      12) ұлттық біліктілік шеңбері – біліктіліктердің салыстырмалылығын қамтамасыз ететін және салалық біліктілік шеңберлері мен кәсіптік стандарттарды әзірлеуге негіз болатын біліктілік деңгейлерінің бірыңғай жүйесі;

      13) информалды білім беру – білім беру ұйымдарынан тыс күнделікті қызмет, өздігінен білім алу және өмірлік тәжірибе барысында алынатын әрі білім туралы құжат берумен сүйемелденбейтін білім беру;

      14) бейресми білім беру – формальды білім беру жүйесінен тыс білім беру қызметтерін көрсететін ұйымдар жүзеге асыратын және оқу нәтижелерін растайтын құжат берумен сүйемелденетін білім беру;

      15) құзырет – еңбек функцияларын тиімді орындау үшін білімді, дағдыларды, машықтарды, тәжірибені және жеке қасиеттерді қолдану қабілеті;

      16) жұмыс тәжірибесі – жұмыскердің кәсіптік қызметі барысында меңгерген және еңбек функцияларын орындау кезінде қолданылатын білімдерінің, дағдылары мен практикалық машықтарының жиынтығы.

      3. Осы кәсіптік стандартта мынадай қысқартулар қолданылады:

      1. БА – Біліктілік анықтамалығы;

      2. БТБА – Бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығы;

      3. БСХЖ – Білім берудің халықаралық стандартты жіктемесі;

      4. ЖҚЗ – Жерді қашықтықтан зондтау;

      5. КС – Кәсіптік стандарт;

      6. МЖК – Мемлекеттік жер кадастры;

      7. ҚР – Қазақстан Республикасы;

      8. СБШ – Салалық біліктілік шеңбері;

      9. ҰБШ – Ұлттық біліктілік шеңбері;

      10. ЭҚЖЖ – Экономикалық қызмет түрлерінің жалпы жіктеуіші.

2-тарау. Кәсіптік стандарттың паспорты

      4. Кәсіптік стандарттың атауы: Кадастр

      5. Кәсіптік стандарттың коды: M71124117

      6. ЭҚЖЖ секциясын, бөлімін, тобын, сыныбын және кіші сыныбын көрсету: M Кәсіптік, ғылыми және техникалық қызмет

      71 Сәулет, инженерлік ізденістер, техникалық сынақтар мен талдау саласындағы қызмет

      71.2 Техникалық сынақтар мен талдаулар

      71.20 Техникалық сынақтар мен талдаулар

      71.20.9 Техникалық сынаулар мен талдауды жүзеге асыратын басқа да мекемелер қызметі

      M Кәсіптік, ғылыми және техникалық қызмет

      71 Сәулет, инженерлік ізденістер, техникалық сынақтар мен талдау саласындағы қызмет

      71.1 Сәулет, инженерлік ізденістер саласындағы қызмет және осы салаларда техникалық консультация беру

      71.12 Инженерлік ізденістер саласындағы қызмет және осы салада техникалық консультация беру

      71.12.7 Инженерлік-техникалық консультацияларды ұсыну бойынша қызмет

      M Кәсіптік, ғылыми және техникалық қызмет

      71 Сәулет, инженерлік ізденістер, техникалық сынақтар мен талдау саласындағы қызмет

      71.1 Сәулет, инженерлік ізденістер саласындағы қызмет және осы салаларда техникалық консультация беру

      71.12 Инженерлік ізденістер саласындағы қызмет және осы салада техникалық консультация беру

      71.12.3 Геодезия, картография және кадастр саласындағы қызмет

      71.12.3-01 Кадастр саласындағы қызмет

      7. Кәсіптік стандарттың қысқаша сипаттамасы: Осы кәсіптік стандартта мемлекеттік жер кадастры саласына жататын негізгі кәсіптердің сипаттамасы, мемлекеттік жер кадастрын жүргізуді, жердің мемлекеттік есебін жүргізуді, жер учаскелеріне кадастрлық бағалау жүргізуді, жер-кадастрлық құжаттаманы дайындау мен жүргізуді, жер-кадастрлық карталарды жасауды және өзектендіруді, жер мониторингін, топырақты бонитеттеуді, сондай-ақ жер-кадастрлық жұмыстарды орындау кезінде геодезиялық, картографиялық, геоақпараттық және цифрлық технологияларды қолдануды жүзеге асыратын жұмыскерлердің орындалатын жұмыстары мен еңбек функцияларының сипаттамалары ұсынылған.

      8. Кәсіптер карточкаларының тізбесі:

      1) Кадастрды бағалау технигі – СБШ 4 деңгейі;

      2) Жер кадастры жөніндегі техник – СБШ 4 деңгейі;

      3) Кадастр жөніндегі техник – СБШ 4 деңгейі;

      4) Жер кадастры жөніндегі инженерлер – СБШ 6 деңгейі;

      5) Кадастр жөніндегі инженерлер – СБШ 6 деңгейі;

      6) Тіркеуші (кадастр жүйесінде) - СБШ-5 деңгейі;

      7) Жерді қолдану есебі және мониторингі жөніндегі инженерлер – СБШ 7 деңгейі;

3-тарау. Кәсіптер карточкалары

9. "Кадастрды бағалау технигі" кәсіп карточкасы:

Топ коды:

3111-4

Қызмет атауының коды:

3111-4-001

Кәсіп атауы:

Кадастрды бағалау технигі

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

4

СБШ бойынша қосалқы біліктілік деңгейі:


БТБА, БА және басқа да үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

"Басшылар, мамандар және басқа да қызметшілер лауазымдарының біліктілік анықтамалығын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің 2020 жылғы 30 желтоқсандағы № 553 бұйрығымен бекітілген Басшылар, мамандар және басқа да қызметшілер лауазымдарының біліктілік анықтамалығы, 22-параграф "Техник".

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
ТжКБ (орта буын маманы)

Мамандық:
07310300
Жерге орналастыру

Біліктілік:
4S07310302 Техник- жерге орналастырушы

Білім деңгейі:
ТжКБ (жұмысшы кәсіп)

Мамандық:
07310300
Жерге орналастыру

Біліктілік:
4S07310302 Техник- жерге орналастырушы

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Кадастр және жерге орналастыру даярлау бағыттары бойынша техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім, жұмыс өтіліне талап қойылмайды.

Формалды емес және информалды біліммен байланыс:


Кәсіптің басқа мүмкін атаулары:

3111-4-002 - Жер кадастры жөніндегі техник
3111-4-005 - Кадастр жөніндегі техник
3111-4-006 - Жерді пайдалану мониторингі және есебі жөніндегі техник

Қызметтің негізгі мақсаты:

Жерді мемлекеттік кадастрлық бағалауды жүргізуге қажетті бастапқы деректерді жинау және өңдеу, бағалау нәтижелерін ресімдеу және мемлекеттік жер кадастрының мемлекеттік ақпараттық жүйесіне мәліметтерді енгізу жұмыстарын орындау.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1.Жер учаскелері туралы кеңістіктік, сандық және құқықтық деректерді жинау және өңдеу.
2.Жерді мемлекеттік кадастрлық бағалау жұмыстарын орындау, бағалау нәтижелерін ресімдеу және мемлекеттік жер кадастрының мемлекеттік ақпараттық жүйесіне мәліметтерді енгізу.

Қосымша еңбек функциялары:

Талап етілмейді

1-еңбек функциясы:
Жер учаскелері туралы кеңістіктік, сандық және құқықтық деректерді жинау және өңдеу

1-дағды:
Жер учаскелері туралы мәліметтерді жинау және талдау

Машықтар:
1.Ресми ақпарат көздерінен, мемлекеттік жер кадастры материалдарынан және мемлекеттік ақпараттық жүйелерден жер учаскелері туралы кеңістіктік, сандық және құқықтық мәліметтерді жинау, өңдеу және жүйелеу.
2.Жеткіліксіз мәліметтерді алу үшін мемлекеттік органдар мен ұйымдарға сұрау салулар дайындау.
3.Алынған ақпаратқа бастапқы талдау жүргізу.
Білімдер:
1.Қазақстан Республикасының жер қатынастары, мемлекеттік жер кадастры және бағалау қызметі саласындағы заңнамасы.
2.Мемлекеттік жер кадастры мәліметтерінің көздері және оларды алу тәртібі.
3.Мемлекеттік жер кадастрын жүргізу негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Жерді мемлекеттік кадастрлық бағалау үшін бастапқы деректерді дайындау

Машықтар:
1.Құқық белгілейтін құжаттарды талдау және жер учаскелеріне қатысты шектеулерді (ауыртпалықтарды) анықтау.
2.Бастапқы деректердің толықтығы мен дұрыстығын тексеру.
3.Жерді мемлекеттік кадастрлық бағалау материалдарын дайындау кезінде мамандандырылған бағдарламалық қамтамасыз етуді және мемлекеттік ақпараттық жүйелерді пайдалану.
Білімдер:
1.Жерді мемлекеттік кадастрлық бағалау үшін бастапқы деректерді дайындау әдістемесі.
2.Мемлекеттік жер кадастрымен, цифрлық кадастрлық карталармен және мемлекеттік ақпараттық жүйелермен жұмыс істеу негіздері.
3.Жер-кадастрлық жұмыстарды орындау кезіндегі еңбекті қорғау талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-еңбек функциясы:
Жерді мемлекеттік кадастрлық бағалау жұмыстарын орындау, бағалау нәтижелерін ресімдеу және мемлекеттік жер кадастрының мемлекеттік ақпараттық жүйесіне мәліметтерді енгізу

1-дағды:
Жерді мемлекеттік кадастрлық бағалауды жүргізу

Машықтар:
1.Жерді мемлекеттік кадастрлық бағалаудың бекітілген әдістемелерін қолдану.
2.Бекітілген әдістемеге сәйкес бағалау көрсеткіштерін айқындау.
3.Жер учаскелерінің аудандарын есептеу.
4.Жерді мемлекеттік кадастрлық бағалауды жүргізуге қажетті материалдар мен құжаттарды дайындау.
Білімдер:
1.Қазақстан Республикасының жер қатынастары және бағалау қызметі саласындағы заңнамасы.
2.Жерді мемлекеттік кадастрлық бағалауды жүргізу әдістемесі.
3.Жерді мемлекеттік кадастрлық бағалауды жүргізу кезінде нормативтік көрсеткіштерді қолдану тәртібі.


Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Жерді мемлекеттік кадастрлық бағалау нәтижелерін ресімдеу және мемлекеттік жер кадастрының мемлекеттік ақпараттық жүйесіне мәліметтерді енгізу

Машықтар:
1.Жерді мемлекеттік кадастрлық бағалау нәтижелері бойынша материалдарды ресімдеу.
2.Мемлекеттік жер кадастрының мемлекеттік ақпараттық жүйесіне енгізер алдында мәліметтердің толықтығы мен дұрыстығын тексеру.
3.Мемлекеттік жер кадастрының мемлекеттік ақпараттық жүйесіне мәліметтерді енгізу.
4.Жер учаскелерінің орналасқан жерін тексеру кезінде цифрлық карталарды, кеңістіктік деректерді және мемлекеттік ақпараттық жүйелерді пайдалану.
Білімдер:
1.Жерді мемлекеттік кадастрлық бағалау нәтижелерін ресімдеуге қойылатын талаптар.
2.Мемлекеттік жер кадастрын жүргізу тәртібі.
3.Мемлекеттік жер кадастрының цифрлық деректерін жүргізу және мемлекеттік ақпараттық жүйелерді пайдалану тәртібі.
4.Мемлекеттік ақпараттық жүйелермен жұмыс істеу кезіндегі ақпараттық қауіпсіздік және еңбекті қорғау талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жауапкершілік
Ұқыптылық
Шыдамдылық
Командада жұмыс істей білу
Мақсаткерлік
Сыпайылық
Мейірімділік
Парасаттылық
Сыни ойлау

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1.Қазақстан Республикасының Жер кодексі.
2."Жылжымайтын мүлікке құқықтарды мемлекеттік тіркеу туралы" Қазақстан Республикасының Заңы.
3."Геодезия, картография және кеңістіктік деректер туралы" Қазақстан Республикасының Заңы.
4."Қазақстан Республикасындағы бағалау қызметі туралы" Қазақстан Республикасының Заңы.
5.ҚР СТ ISO 19152-2015 "Географиялық ақпарат. Жерді әкімшілендірудің домендік моделі (LADM)".
6.ҚР СТ ISO 19115 "Географиялық ақпарат. Метадеректер".
7.ҚР СТ ISO 19131 "Географиялық ақпарат. Деректер өнімінің спецификациясы".
8.ҚР СТ ISO 19157 "Географиялық ақпарат. Деректер сапасы".
9.Геодезиялық, картографиялық және кадастрлық жұмыстарды орындауға қойылатын талаптарды белгілейтін қолданыстағы нормативтік-техникалық құжаттар.

СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ деңгейі:

Кәсіп атауы:

5

Жер кадастры жөніндегі техник
Кадастр жөніндегі техник
Жерді пайдалануды есепке алу және мониторинг жүргізу жөніндегі техник

10. "Жер кадастры жөніндегі техник" кәсіп карточкасы:

Топ коды:

3111-4

Қызмет атауының коды:

3111-4-002

Кәсіп атауы:

Жер кадастры жөніндегі техник

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

4

СБШ бойынша қосалқы біліктілік деңгейі:


БТБА, БА және басқа да үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

"Басшылар, мамандар және басқа да қызметшілер лауазымдарының біліктілік анықтамалығын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің 2020 жылғы 30 желтоқсандағы № 553 бұйрығымен бекітілген Басшылар, мамандар және басқа да қызметшілер лауазымдарының біліктілік анықтамалығы.
22-параграф "Техник".

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
ТжКБ (жұмысшы мамандықтары)

Мамандық:
07310300 Жерге орналастыру

Біліктілік:
4S07310102 Техник-жерге орналастырушы

Білім деңгейі:
ТжКБ (орта буын маманы)

Мамандық:
07310300 Жерге орналастыру

Біліктілік:
4S07310102 Техник-жерге орналастырушы

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Кадастр және жерге орналастыру даярлау бағыты бойынша техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім.

Формалды емес және информалды біліммен байланыс:


Кәсіптің басқа мүмкін атаулары:

3111-4-001 - Кадастрды бағалау технигі
3111-4-005 - Кадастр жөніндегі техник
3111-4-006 - Жерді пайдалану мониторингі және есебі жөніндегі техник

Қызметтің негізгі мақсаты:

Мемлекеттік жер кадастрын жүргізу, жер учаскелері туралы мәліметтерді жинау, өңдеу және өзектендіру, жер-кадастрлық құжаттаманы дайындау және мемлекеттік жер кадастрының цифрлық жүйесіне мәліметтерді енгізу жұмыстарын орындау.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1.Жер учаскелері туралы кадастрлық деректерді жинау, өңдеу және өзектендіру.
2.Жер-кадастрлық құжаттаманы дайындау және мемлекеттік жер кадастрының цифрлық жүйесіне мәліметтерді енгізу.

Қосымша еңбек функциялары:

Талап етілмейді

1-еңбек функциясы:
Жер учаскелері туралы кадастрлық деректерді жинау, өңдеу және өзектендіру.

1-дағды:
Кадастрлық деректерді жинау және өңдеу

Машықтар:
1.Жер учаскелері туралы кеңістіктік, сандық және құқықтық мәліметтерді жинау және жүйелеу.
2.Жерге орналастыру істерінің материалдарын, цифрлық кадастрлық карталарды және мемлекеттік ақпараттық жүйелерді пайдалану.
3.Жеткіліксіз мәліметтерді алу үшін мемлекеттік органдарға сұрау салулар дайындау.
Білімдер:
1.Қазақстан Республикасының жер заңнамасы.
2.Мемлекеттік жер кадастрын жүргізу тәртібі.
3.Кадастрлық ақпаратты алу көздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Кадастрлық мәліметтерді тексеру және өзектендіру

Машықтар:
1.Кадастрлық деректердің толықтығы мен дұрыстығын тексеру.
2.Жер учаскелеріне құқық белгілейтін құжаттарды талдау.
3.Кадастрлық мәліметтердегі сәйкессіздіктерді анықтау және оларды өзектендіруге арналған материалдарды дайындау.
Білімдер:
1.Мемлекеттік жер кадастры мәліметтерін өзектендіру тәртібі.
2.Кадастрлық құжаттарды ресімдеу қағидалары.
3.Мемлекеттік жер кадастрының цифрлық жүйесімен, цифрлық кадастрлық карталармен және мемлекеттік ақпараттық жүйелермен жұмыс істеу негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-еңбек функциясы:
Жер-кадастрлық құжаттаманы дайындау және мемлекеттік жер кадастрының цифрлық жүйесіне мәліметтерді енгізу

1- дағды:
Кадастрлық құжаттаманы дайындау

Машықтар:
1.Кадастрлық жоспарларды, схемаларды және өзге де кадастрлық құжаттарды дайындау.
2.Кадастрлық материалдардың ресімделу дұрыстығын тексеру.
3.Кадастрлық құжаттаманы дайындау кезінде мамандандырылған бағдарламалық қамтамасыз етуді пайдалану.
Білімдер:
1.Кадастрлық құжаттаманы ресімдеуге қойылатын талаптар.
2.Мемлекеттік жер кадастры үшін материалдарды дайындау тәртібі.
3.Кадастрлық жұмыстарды орындау кезіндегі еңбекті қорғау талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2- дағды:
Мемлекеттік жер кадастрының цифрлық жүйесіне мәліметтерді енгізу

Машықтар:
1.Мемлекеттік жер кадастрының цифрлық жүйесіне енгізу алдында мәліметтердің толықтығын, дұрыстығын және сәйкестігін тексеру.
2.Жер учаскелері туралы мәліметтерді мемлекеттік жер кадастрының цифрлық жүйесіне енгізу.
3.Кадастрды жүргізу кезінде цифрлық кадастрлық карталар мен геоақпараттық жүйелерді пайдалану.
Білімдер:
1.Мемлекеттік жер кадастрының цифрлық жүйесін жүргізу тәртібі.
2.Кадастрлық мәліметтерге өзгерістер енгізу тәртібі.
3.Мемлекеттік ақпараттық жүйелермен жұмыс істеу кезіндегі ақпараттық қауіпсіздік талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жауапкершілік
Ұқыптылық
Шыдамдылық
Командада жұмыс істей білу
Мақсаткерлік
Сыпайылық
Мейірімділік
Парасаттылық
Сыни ойлау

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1.Қазақстан Республикасының Жер кодексі.
2."Жылжымайтын мүлікке құқықтарды мемлекеттік тіркеу туралы" Қазақстан Республикасының Заңы.
3."Геодезия, картография және кеңістіктік деректер туралы" Қазақстан Республикасының Заңы.
4."Қазақстан Республикасындағы бағалау қызметі туралы" Қазақстан Республикасының Заңы.
5.ҚР СТ ISO 19152-2015 "Географиялық ақпарат. Жерді әкімшілендірудің домендік моделі (LADM)".
6.ҚР СТ ISO 19115 "Географиялық ақпарат. Метадеректер".
7.ҚР СТ ISO 19131 "Географиялық ақпарат. Деректер өнімінің спецификациясы".
8.ҚР СТ ISO 19157 "Географиялық ақпарат. Деректер сапасы".
9.Геодезиялық, картографиялық және кадастрлық жұмыстарды орындауға қойылатын талаптарды белгілейтін қолданыстағы нормативтік-техникалық құжаттар.

СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ деңгейі:

Кәсіп атауы:

5

Кадастр жөніндегі техник
Жерді есепке алу және пайдаланылуын мониторингілеу жөніндегі техник

11. "Кадастр жөніндегі техник" кәсіп карточкасы:

Топ коды:

3111-4

Қызмет атауының коды:

3111-4-005

Кәсіп атауы:

Кадастр жөніндегі техник

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

4

СБШ бойынша қосалқы біліктілік деңгейі:


БТБА, БА және басқа да үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

"Басшылар, мамандар және басқа да қызметшілер лауазымдарының біліктілік анықтамалығын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің 2020 жылғы 30 желтоқсандағы № 553 бұйрығымен бекітілген Басшылар, мамандар және басқа да қызметшілер лауазымдарының біліктілік анықтамалығы.
22-параграфы "Техник".

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
ТжКБ (жұмысшы мамандықтары)

Білім деңгейі:
ТжКБ (жұмысшы мамандықтары)

Білім деңгейі:
ТжКБ (жұмысшы мамандықтары)

Білім деңгейі:
ТжКБ (орта буын маманы)

Мамандық:
07310300 Жерге орналастыру

Біліктілік:
4S07310102 Техник-жерге орналастырушы

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Кадастр және жерге орналастыру саласындағы техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі (арнаулы орта, кәсіптік орта) білім беру

Формалды емес және информалды біліммен байланыс:


Кәсіптің басқа мүмкін атаулары:

3112-1-002 - Техник (жалпы бейін)

Қызметтің негізгі мақсаты:

Жер учаскелерінің орналасқан жерін, шекараларын және сипаттамаларын айқындау бойынша далалық және камералдық жер-кадастрлық жұмыстарды орындау, геодезиялық жабдықты, мамандандырылған бағдарламалық қамтамасыз етуді және цифрлық технологияларды пайдалана отырып жер-кадастрлық құжаттаманы дайындау.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1.Далалық жер-кадастрлық жұмыстарды орындау және жер учаскелері туралы кеңістіктік деректерді алу.
2.Өлшеу нәтижелерін камералдық өңдеу, жер-кадастрлық құжаттаманы және мемлекеттік жер кадастрының цифрлық жүйесіне мәліметтер енгізуге арналған материалдарды дайындау.

Қосымша еңбек функциялары:

Талап етілмейді

1-еңбек функциясы:
Далалық жер-кадастрлық жұмыстарды орындау және жер учаскелері туралы кеңістіктік деректерді алу

1-дағды:
Геодезиялық өлшеулерді орындау

Машықтар:
1.Геодезиялық аспаптар мен GNSS жабдығын пайдалана отырып жер учаскелеріне өлшеу жұмыстарын жүргізу.
2.Жер учаскелері шекараларының бұрылыс нүктелерінің координаттарын айқындау.
3.Өлшеулердің дәлдігін бақылауды жүзеге асыру.
Білімдер:
1.Геодезия және жерге орналастыру негіздері.
2.Далалық жер-кадастрлық жұмыстарды орындау әдістемесі.
3.Геодезиялық жабдықты пайдалану қағидалары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Далалық деректерді жинау

Машықтар:
1.Жер учаскелеріне зерттеу жүргізу.
2.Абристерді, схемаларды және далалық журналдарды жасау.
3.Мемлекеттік жер кадастрын жүргізуге қажетті жер учаскелерінің сипаттамаларын тіркеу.
Білімдер:
1.Далалық жер-кадастрлық жұмыстарды жүргізуге қойылатын талаптар.
2.Далалық құжаттаманы ресімдеу қағидалары.
3.Далалық жұмыстарды орындау кезіндегі еңбекті қорғау талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-еңбек функциясы:
Өлшеу нәтижелерін камералдық өңдеу, жер-кадастрлық құжаттаманы және мемлекеттік жер кадастрының цифрлық жүйесіне мәліметтер енгізуге арналған материалдарды дайындау

1-дағды:
Геодезиялық деректерді өңдеу

Машықтар:
1.Мамандандырылған бағдарламалық қамтамасыз етуді пайдалана отырып өлшеу нәтижелерін өңдеу.
2.Жер-кадастрлық құжаттаманы дайындау кезінде автоматтандырылған жобалау жүйесін (АЖЖ), геоақпараттық жүйелерді (ГАЖ) және өзге де цифрлық технологияларды пайдалану.
3.Өңделген кеңістіктік деректердің дәлдігін тексеру.
Білімдер:
1.Автоматтандырылған жобалау жүйесінің (АЖЖ) және геоақпараттық жүйелердің (ГАЖ) жұмыс істеу қағидаттары.
2.Кеңістіктік деректерді цифрлық өңдеу негіздері.
3.Геодезиялық өлшеулердің дәлдігіне қойылатын талаптар.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Жер-кадастрлық құжаттаманы дайындау

Машықтар:
1.Жер учаскелерінің орналасу схемаларын, координаттар кестелерін және графикалық материалдарды дайындау.
2.Жер-кадастрлық жұмыстардың нәтижелері бойынша жер-кадастрлық құжаттаманы ресімдеу.
3.Мемлекеттік жер кадастрының цифрлық жүйесіне мәліметтер енгізуге арналған материалдар топтамасын қалыптастыру.
Білімдер:
1.Жер-кадастрлық құжаттаманы ресімдеуге қойылатын талаптар.
2.Қазақстан Республикасының мемлекеттік жер кадастры, жерге орналастыру және жер-кадастрлық жұмыстар саласындағы нормативтік құқықтық актілері.
3.Цифрлық деректермен жұмыс істеу кезіндегі еңбекті қорғау және ақпараттық қауіпсіздік талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жауапкершілік
Ұқыптылық
Шыдамдылық
Командада жұмыс істей білу
Мақсаткерлік
Сыпайылық
Мейірімділік
Парасаттылық
Сыни ойлау

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1.Қазақстан Республикасының Жер кодексі.
2."Жылжымайтын мүлікке құқықтарды мемлекеттік тіркеу туралы" Қазақстан Республикасының Заңы.
3."Геодезия, картография және кеңістіктік деректер туралы" Қазақстан Республикасының Заңы.
4."Қазақстан Республикасындағы бағалау қызметі туралы" Қазақстан Республикасының Заңы.
5.ҚР СТ ISO 19152-2015 "Географиялық ақпарат. Жерді әкімшілендірудің домендік моделі (LADM)".
6.ҚР СТ ISO 19115 "Географиялық ақпарат. Метадеректер".
7.ҚР СТ ISO 19131 "Географиялық ақпарат. Деректер өнімінің спецификациясы".
8.ҚР СТ ISO 19157 "Географиялық ақпарат. Деректер сапасы".
9.Геодезиялық, картографиялық және кадастрлық жұмыстарды орындауға қойылатын талаптарды белгілейтін қолданыстағы нормативтік-техникалық құжаттар.

СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ деңгейі:

Кәсіп атауы:

5

Геодезияшы, Жерге орналастырушы

12. "Жер кадастры жөніндегі инженерлер" кәсіп карточкасы:

Топ коды:

2165-3

Қызмет атауының коды:

2165-3-001

Кәсіп атауы:

Жер кадастры жөніндегі инженерлер

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

6

СБШ бойынша қосалқы біліктілік деңгейі:


БТБА, БА және басқа да үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

"Басшылар, мамандар және басқа да қызметшілер лауазымдарының біліктілік анықтамалығын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің 2020 жылғы 30 желтоқсандағы № 553 бұйрығымен бекітілген Басшылар, мамандар және басқа да қызметшілер лауазымдарының біліктілік анықтамалығы.
45-параграфы "Инженер".

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
Жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура),
Негізгі орта білім

Мамандық:
Кадастр
Жерге орналастыру

Біліктілік:
4S07310102

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Жұмыс өтіліне талаптар қойылмайды.

Формалды емес және информалды біліммен байланыс:


Кәсіптің басқа мүмкін атаулары:

2165-3-002 - Кадастр жөніндегі инженерлер
2165-4-003 - Жерді қолдану есебі және мониторингі жөніндегі инженерлер

Қызметтің негізгі мақсаты:

Жер-кадастрлық жұмыстардың орындалуын ұйымдастыру, үйлестіру және бақылау, мемлекеттік жер кадастрын жүргізуді қамтамасыз ету, мемлекеттік жер кадастрының мәліметтерін талдау және жүйелеу, жер-кадастрлық құжаттаманы дайындау, сондай-ақ жерді пайдалану және қорғау саласында инженерлік шешімдер қабылдау.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1.Жер-кадастрлық жұмыстардың орындалуын ұйымдастыру және бақылау.
2.Мемлекеттік жер кадастрын жүргізуді ұйымдастыру, мемлекеттік жер кадастры мәліметтерін талдау және мемлекеттік жер кадастрының цифрлық жүйесіне мәліметтер енгізуге арналған материалдарды дайындау.

Қосымша еңбек функциялары:

Талап етілмейді

1-еңбек функциясы:
Жер-кадастрлық жұмыстардың орындалуын ұйымдастыру және бақылау.

1-дағды:
Жер-кадастрлық жұмыстардың орындалуын ұйымдастыру

Машықтар:
1.Далалық және камералдық жер-кадастрлық жұмыстардың орындалуын ұйымдастыру.
2.Жер-кадастрлық жұмыстарды жүргізу кезінде орындаушылардың қызметін үйлестіру.
3.Жер-кадастрлық жұмыстарды орындауды жоспарлау және мерзімдерінің сақталуын бақылау.
4.Жер заңнамасы мен нормативтік құқықтық актілер талаптарының сақталуын қамтамасыз ету.
Білімдер:
1.Қазақстан Республикасының жер заңнамасы.
2.Қазақстан Республикасының мемлекеттік жер кадастры саласындағы заңнамасы.
3.Жер-кадастрлық жұмыстарды орындау әдістемелері.
4.Мемлекеттік жер кадастрын жүргізу кезінде қолданылатын заманауи цифрлық технологиялар.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Жер-кадастрлық жұмыстар нәтижелерінің сапасын бақылау

Машықтар:
1.Жер-кадастрлық құжаттаманың дұрыс дайындалуын тексеру.
2.Жер-кадастрлық жұмыстардың нәтижелерін талдау.
3.Нормативтік құқықтық актілер талаптарының сақталуын бақылау.
4.Жер-кадастрлық жұмыстардың нәтижелері бойынша қорытындылар дайындау.
Білімдер:
1.Жер-кадастрлық құжаттаманы ресімдеуге қойылатын талаптар.
2.Мемлекеттік жер кадастры саласындағы мемлекеттік стандарттар.
3.Мемлекеттік жер кадастры мәліметтерінің сапасын бақылау әдістері.
4.Еңбекті қорғау және ақпараттық қауіпсіздік талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-еңбек функциясы:
Мемлекеттік жер кадастрын жүргізуді ұйымдастыру, мемлекеттік жер кадастры мәліметтерін талдау және мемлекеттік жер кадастрының цифрлық жүйесіне мәліметтер енгізуге арналған материалдарды дайындау

1-дағды:
Жер-кадастрлық құжаттаманы жүргізуді ұйымдастыру

Машықтар:
1.Жер-кадастрлық құжаттаманы дайындауды және тексеруді ұйымдастыру.
2.Мемлекеттік жер кадастры мәліметтерінің өзектілігін бақылау.
3.Мемлекеттік жер кадастрының цифрлық жүйесіне мәліметтер енгізуге арналған материалдарды дайындауды үйлестіру.
4.Жер-кадастрлық құжаттаманы сақтауды және пайдалануды ұйымдастыру.
Білімдер:
1.Мемлекеттік жер кадастрын жүргізу қағидалары.
2.Мемлекеттік жер кадастрының цифрлық жүйесін жүргізу тәртібі.
3.Жер-кадастрлық құжаттаманы ресімдеуге қойылатын талаптар.
4.Мемлекеттік жер кадастрын жүргізу кезінде қолданылатын геоақпараттық жүйелердің (ГАЖ) және цифрлық технологиялардың негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Жерді пайдалану жөніндегі талдау жүргізу және инженерлік шешімдерді дайындау

Машықтар:
1.Мемлекеттік жер кадастры мәліметтері мен жер мониторингі нәтижелерін талдау.
2.Жерді пайдалануды талдау кезінде Жерді қашықтықтан зондтау (ЖҚЗ), геоақпараттық жүйелер (ГАЖ) және цифрлық карталар деректерін пайдалану.
3.Жерді ұтымды пайдалану және қорғау жөнінде ұсыныстар дайындау.
4.Мемлекеттік жер кадастрын жүргізуді жетілдіру жөнінде ұсынымдар әзірлеу.
Білімдер:
1.Жер мониторингін жүргізу әдістемелері.
2.Топырақтану және жерге орналастыру негіздері.
3.Геоақпараттық технологиялар және Жерді қашықтықтан зондтау.
4.Қазақстан Республикасының жерді пайдалану және қорғау саласындағы нормативтік құқықтық актілері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

3-дағды: Кадастрлық деректерді өңдеу кезінде жасанды интеллект технологияларын қолдану

Машықтар:
1.Кадастрлық және геокеңістіктік деректерді өңдеу және жүйелеу үшін жасанды интеллект құралдарын қолдану.
2.Кадастрлық деректердегі қателерді, сәйкессіздіктерді және өзгерістерді анықтау үшін жасанды интеллектті пайдалану.
3.Жерді қашықтан зондтау (ЖҚЗ) деректерін, геоақпараттық жүйелерді (ГАЖ) және цифрлық карталарды өңдеу кезінде жасанды интеллектті қолдану.
4.Жасанды интеллектті пайдалана отырып алынған нәтижелердің бастапқы деректерге және белгіленген талаптарға сәйкестігін тексеру.
Білімі:
1.Жасанды интеллект және машиналық оқыту технологияларының негіздері.
2.Кадастрлық және геокеңістіктік деректерді өңдеу мен талдауда жасанды интеллектті қолдану негіздері.
3.Жерді қашықтан зондтау (ЖҚЗ) деректерін және геоақпараттық деректерді өңдеу кезінде жасанды интеллектті қолдану қағидаттары.
4.Жасанды интеллект технологияларын қолдану кезіндегі ақпараттық қауіпсіздік, деректерді қорғау және құпиялылық талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жауапкершілік
Ұқыптылық
Шыдамдылық
Командада жұмыс істей білу
Мақсаткерлік
Дәлдік
Аналитикалық ойлау
Сыпайылық
Мейірімділік
Парасаттылық

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1.Қазақстан Республикасының Жер кодексі.
2."Жылжымайтын мүлікке құқықтарды мемлекеттік тіркеу туралы" Қазақстан Республикасының Заңы.
3."Геодезия, картография және кеңістіктік деректер туралы" Қазақстан Республикасының Заңы.
4."Қазақстан Республикасындағы бағалау қызметі туралы" Қазақстан Республикасының Заңы.
5.ҚР СТ ISO 19152-2015 "Географиялық ақпарат. Жерді әкімшілендірудің домендік моделі (LADM)".
6.ҚР СТ ISO 19115 "Географиялық ақпарат. Метадеректер".
7.ҚР СТ ISO 19131 "Географиялық ақпарат. Деректер өнімінің спецификациясы".
8.ҚР СТ ISO 19157 "Географиялық ақпарат. Деректер сапасы".
9.Геодезиялық, картографиялық және кадастрлық жұмыстарды орындауға қойылатын талаптарды белгілейтін қолданыстағы нормативтік-техникалық құжаттар.

СБШ -ның басқа кәсіптермен байланысы:

СБШ деңгейі:

Кәсіп атауы:

4

Техник-геодезияшы

13. "Кадастр жөніндегі инженерлер" кәсіп карточкасы:

Топ коды:

2165-3

Қызмет атауының коды:

2165-3-002

Кәсіп атауы:

Кадастр жөніндегі инженерлер

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

6

СБШ бойынша қосалқы біліктілік деңгейі:


БТБА, БА және басқа да үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

"Басшылар, мамандар және басқа да қызметшілер лауазымдарының біліктілік анықтамалығын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің 2020 жылғы 30 желтоқсандағы № 553 бұйрығымен бекітілген Басшылар, мамандар және басқа да қызметшілер лауазымдарының біліктілік анықтамалығы.
45-параграф "Инженер".

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
Жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура),
Орта білімнен кейінгі (қолданбалы бакалавриат)

Мамандық:
Жерге орналастыру Кадастр

Біліктілік:

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Кадастр қызметі саласындағы жұмыс өтілі – кемінде 2 жыл.

Формалды емес және информалды біліммен байланыс:


Кәсіптің басқа мүмкін атаулары:

3111-4-005 - Кадастр жөніндегі техник
3111-4-001 - Кадастрды бағалау технигі

Қызметтің негізгі мақсаты:

Жер-кадастрлық жұмыстарды ұйымдастыру, үйлестіру және инженерлік сүйемелдеу, кеңістіктік деректердің сапасын қамтамасыз ету, геодезиялық, геоақпараттық және цифрлық технологияларды пайдалана отырып жер-кадастрлық құжаттаманы дайындау.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1.Жер-кадастрлық жұмыстарды ұйымдастыру және инженерлік сүйемелдеу.
2.Кеңістіктік деректерді талдау және жер-кадастрлық құжаттаманың сапасын бақылау.

Қосымша еңбек функциялары:

Талап етілмейді

1-еңбек функциясы:
Жер-кадастрлық жұмыстарды ұйымдастыру және инженерлік сүйемелдеу

1-дағды:
Жер-кадастрлық жұмыстарды орындауды ұйымдастыру

Машықтар:
1.Далалық және камералдық жер-кадастрлық жұмыстардың орындалуын ұйымдастыру.
2.Геодезиялық, картографиялық және жерге орналастыру жұмыстарын орындауды үйлестіру.
3.Геодезиялық жабдықты және мамандандырылған бағдарламалық қамтамасыз етуді пайдалануды жоспарлау.
4.Жер-кадастрлық жұмыстарды орындау кезінде нормативтік құқықтық актілер талаптарының сақталуын қамтамасыз ету.
Білімдер:
1.Қазақстан Республикасының жер заңнамасы.
2.Қазақстан Республикасының мемлекеттік жер кадастры, жерге орналастыру және геодезия саласындағы нормативтік құқықтық актілері.
3.Жер-кадастрлық жұмыстарды орындаудың заманауи технологиялары.
Геодезия, картография, жерге орналастыру және геоинформатика негіздері.


Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Геодезиялық және жер-кадастрлық жұмыстарды инженерлік сүйемелдеу

Машықтар:
1.Геодезиялық өлшеулердің орындалуын ұйымдастыру.
2.Координаталарды айқындаудың және кеңістіктік деректердің дәлдігін бақылау.
3.Жер-кадастрлық жұмыстарды орындау кезінде геоақпараттық жүйелерді (ГАЖ), автоматтандырылған жобалау жүйесін (АЖЖ) және мамандандырылған бағдарламалық қамтамасыз етуді пайдалану.
4.Инженерлік-геодезиялық өлшеулердің нәтижелерін талдау.
Білімдер:
1.Геодезиялық өлшеу әдістері.
2.Координаттар жүйелері мен картографиялық проекциялар.
3.Геоақпараттық жүйелердің (ГАЖ) және автоматтандырылған жобалау жүйесінің (АЖЖ) жұмыс істеу қағидаттары.
4.Геодезиялық және жер-кадастрлық жұмыстардың дәлдігіне қойылатын талаптар.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-еңбек функциясы:
Кеңістіктік деректерді талдау және жер-кадастрлық құжаттаманың сапасын бақылау

1-дағды:
Кеңістіктік деректерді талдау және өңдеу

Машықтар:
1.Кеңістіктік деректерді және жер-кадастрлық жұмыстардың нәтижелерін талдау.
2.Цифрлық карталар мен геодезиялық материалдарды өңдеу.
3.Жерді қашықтықтан зондтау (ЖҚЗ) және геоақпараттық жүйелер (ГАЖ) деректерін пайдалану.
4.Жер-кадастрлық жұмыстардың нәтижелері бойынша талдамалық материалдарды дайындау.
Білімдер:
1.Геоақпараттық технологиялар.
2.Кеңістіктік деректерді өңдеу әдістері.
3.Жерді қашықтықтан зондтау негіздері.
4.Мемлекеттік жер кадастрының цифрлық жүйесімен жұмыс істеу негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Жер-кадастрлық құжаттаманың сапасын бақылау

Машықтар:
1.Жер-кадастрлық құжаттаманың Қазақстан Республикасы заңнамасының талаптарына сәйкестігін тексеру.
2.Графикалық және мәтіндік материалдардың сапасын бақылау.
3.Тексеру нәтижелері бойынша техникалық қорытындылар дайындау.
4.Мемлекеттік жер кадастрын жүргізу процестерін жетілдіру жөнінде ұсыныстар әзірлеу.
Білімдер:
1.Жер-кадастрлық құжаттаманы ресімдеуге қойылатын талаптар.
2.Қазақстан Республикасының мемлекеттік жер кадастры саласындағы мемлекеттік стандарттары мен нормативтік құқықтық актілері.
3.Мемлекеттік жер кадастры мәліметтерінің сапасын бақылау әдістері.
4.Жер-кадастрлық жұмыстар сапасын басқару негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

3-дағды: Кадастр процестеріне жасанды интеллект технологияларын интеграциялау

Машықтар:
1.Кадастр процестерін жетілдіру үшін жасанды интеллект технологияларын қолдану мүмкіндіктерін бағалау.
2.Кадастрлық ақпаратты өңдеу және талдауды автоматтандыру үшін жасанды интеллектті қолдану бағыттарын айқындау.
3.Кадастр саласындағы жасанды интеллект технологияларын пайдалана отырып цифрлық шешімдерге қойылатын талаптарды қалыптастыру.
4.Кадастрлық шешімдер қабылдау үшін жасанды интеллектті қолдану арқылы алынған нәтижелердің сапасын, дұрыстығын және қолданылу мүмкіндігін бағалау.
5.Жасанды интеллект технологияларының мүмкіндіктерін ескере отырып, мемлекеттік кадастрдың ақпараттық жүйелері мен процестерін жетілдіру жөнінде ұсыныстар әзірлеу.
Білімдер:
1.Жасанды интеллекттің заманауи технологиялары және оларды кадастр саласында қолдану бағыттары.
2.Кадастрлық деректерді автоматтандырылған өңдеу және интеллектуалды талдау әдістері.
3.Жасанды интеллект технологияларын геоақпараттық және кадастрлық ақпараттық жүйелерге интеграциялау қағидаттары.
4.Жасанды интеллектті қолдану арқылы алынған нәтижелердің сапасы мен дұрыстығын бағалау әдістері.
5.Ақпараттық қауіпсіздік, деректерді қорғау және жасанды интеллект технологияларын жауапты қолдану талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Бейімділік
Жауапкершілік
Ұқыптылық
Жүйелі ойлау
Ынтымақтастық және өзара іс-қимыл
Стратегиялық ойлау
Күйзеліске тұрақтылық
Командада жұмыс істей білу
Мақсаткерлік
Сыпайылық

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1.Қазақстан Республикасының Жер кодексі.
2."Жылжымайтын мүлікке құқықтарды мемлекеттік тіркеу туралы" Қазақстан Республикасының Заңы.
3."Геодезия, картография және кеңістіктік деректер туралы" Қазақстан Республикасының Заңы.
4."Қазақстан Республикасындағы бағалау қызметі туралы" Қазақстан Республикасының Заңы.
5.ҚР СТ ISO 19152-2015 "Географиялық ақпарат. Жерді әкімшілендірудің домендік моделі (LADM)".
6.ҚР СТ ISO 19115 "Географиялық ақпарат. Метадеректер".
7.ҚР СТ ISO 19131 "Географиялық ақпарат. Деректер өнімінің спецификациясы".
8.ҚР СТ ISO 19157 "Географиялық ақпарат. Деректер сапасы".
9.Геодезиялық, картографиялық және кадастрлық жұмыстарды орындауға қойылатын талаптарды белгілейтін қолданыстағы нормативтік-техникалық құжаттар.

СБШ шеңберіндеі басқа кәсіптермен байланысы:

СБШ деңгейі:

Кәсіп атауы:

5

Сызбашы

14. "Тіркеуші (кадастр жүйесінде)" кәсіп карточкасы:

Топ коды:

2165

Қызмет атауының коды:

2165-3-003

Кәсіп атауы:

Тіркеуші (кадастр жүйесінде)

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

5

СБШ бойынша қосалқы біліктілік деңгейі:


БТБА, БА және басқа да үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
орта білімнен кейінгі (қолданбалы бакалавриат),
ТжКБ (орта деңгейдегі маман)

Мамандық:
Жерге орналастыру Кадастр

Біліктілік:

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Кадастрлық қызмет саласында кемінде 3-5 жыл жұмыс өтілі

Формалды емес және информалды біліммен байланыс:


Кәсіптің басқа мүмкін атаулары:

2165-3-001 – Жер кадастры жөніндегі инженер

Қызметтің негізгі мақсаты:

Мемлекеттік жер кадастрын жүргізуге байланысты құжаттарды қабылдау, тіркеу, тексеру және есепке алу, мемлекеттік жер кадастрының цифрлық жүйесіне мәліметтерді енгізу және жер-кадастрлық құжаттаманың сақталуын қамтамасыз ету.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1.Мемлекеттік жер кадастрын жүргізу үшін құжаттарды қабылдау және тіркеу.
2.Тіркеу жазбаларын, жер-кадастрлық құжаттаманы жүргізу және мемлекеттік жер кадастрының цифрлық жүйесіне мәліметтерді енгізу.

Қосымша еңбек функциялары:

Талап етілмейді

1-еңбек функциясы:
Мемлекеттік жер кадастрын жүргізу үшін құжаттарды қабылдау және тіркеу

1-дағды:
Құжаттарды қабылдау және тексеру

Машықтар:
1.Мемлекеттік жер кадастрына мәліметтер енгізу үшін құжаттарды қабылдау.
2.Ұсынылған құжаттардың толықтығын тексеру.
3.Құжаттардың белгіленген талаптарға сәйкестігін тексеру.
4.Мемлекеттік жер кадастрының цифрлық жүйесінде өтініштерді тіркеу.
Білімдер:
1.Қазақстан Республикасының жер заңнамасы.
2.Мемлекеттік жер кадастрын жүргізу қағидалары.
3.Құжаттарды қабылдау және тіркеу қағидалары.
4.Құжаттарды ресімдеуге қойылатын талаптар.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Мемлекеттік жер кадастрының цифрлық жүйесінде мәліметтерді тіркеу

Машықтар:
1.Мемлекеттік жер кадастрының цифрлық жүйесіне мәліметтер енгізу.
2.Енгізілген мәліметтердің дұрыстығын тексеру.
3.Сұрау салулар бойынша мәліметтерді іздеуді жүзеге асыру.
4.Ақпараттың құпиялылығын қамтамасыз ету.
Білімдер:
1.Мемлекеттік жер кадастрының цифрлық жүйесін жүргізу тәртібі.
2.Мемлекеттік жер кадастрының цифрлық жүйесімен жұмыс істеу тәртібі.
3.Электрондық құжат айналымының негіздері.
4.Ақпараттық қауіпсіздік талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-еңбек функциясы:
Тіркеу жазбаларын және жер-кадастрлық құжаттаманы жүргізу

1-дағды:
Тіркеу істерін жүргізу

Машықтар:
1.Тіркеу істерін қалыптастыру.
2.Жер-кадастрлық құжаттаманы мұрағаттау.
3.Құжаттаманың сақталуын қамтамасыз ету.
4.Беруге арналған материалдарды дайындау.
Білімдер:
1.Құжаттарды мұрағаттық сақтаудың қағидалары.
2.Тіркеу істерін жүргізуге қойылатын талаптар.
3.Құжаттамалық қамтамасыз ету және іс жүргізу саласындағы нормативтік құқықтық актілер.
4.Дербес деректерді қорғау қағидалары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Мемлекеттік жер кадастрының мәліметтерін ұсыну

Машықтар:
1.Мемлекеттік жер кадастрынан үзінді көшірмелер мен анықтамаларды дайындау.
2.Ұсынылатын мәліметтердің дұрыстығын тексеру.
3.Жеке және заңды тұлғалардың сұрау салуларымен жұмыс істеу.
4.Ұсынылған мәліметтердің есебін жүргізу.
Білімдер:
1.Мемлекеттік жер кадастрының мәліметтерін ұсыну тәртібі.
2.Үзінді көшірмелер мен анықтамаларды ресімдеу қағидалары.
3.Қазақстан Республикасының мемлекеттік көрсетілетін қызметтер туралы заңнамасы.
4.Іс жүргізу қағидалары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жауапкершілік
Ұқыптылық
Дербестік және жауапкершілік
Стратегиялық ойлау
Күйзеліске тұрақтылық
Тез шешім қабылдай білу
Мақсаткерлік
Тәртіптілік
Дәлдік
Мейірімділік

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1.Қазақстан Республикасының Жер кодексі.
2."Жылжымайтын мүлікке құқықтарды мемлекеттік тіркеу туралы" Қазақстан Республикасының Заңы.
3."Геодезия, картография және кеңістіктік деректер туралы" Қазақстан Республикасының Заңы.
4."Қазақстан Республикасындағы бағалау қызметі туралы" Қазақстан Республикасының Заңы.
5.ҚР СТ ISO 19152-2015 "Географиялық ақпарат. Жерді әкімшілендірудің домендік моделі (LADM)".
6.ҚР СТ ISO 19115 "Географиялық ақпарат. Метадеректер".
7.ҚР СТ ISO 19131 "Географиялық ақпарат. Деректер өнімінің спецификациясы".
8.ҚР СТ ISO 19157 "Географиялық ақпарат. Деректер сапасы".
9.Геодезиялық, картографиялық және кадастрлық жұмыстарды орындауға қойылатын талаптарды белгілейтін қолданыстағы нормативтік-техникалық құжаттар.

СБШ шеңберіндеі басқа кәсіптермен байланысы:

СБШ деңгейі:

Кәсіп атауы:

8

Жерге орналастырушы, геодезист

15. "Жерді қолдану есебі және мониторингі жөніндегі инженерлер" кәсіп карточкасы:

Топ коды:

2165

Қызмет атауының коды:

2165-4-003

Кәсіп атауы:

Жерді қолдану есебі және мониторингі жөніндегі инженерлер

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

7

СБШ бойынша қосалқы біліктілік деңгейі:


БТБА, БА және басқа да үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

"Басшылар, мамандар және басқа да қызметшілер лауазымдарының біліктілік анықтамалығын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің 2020 жылғы 30 желтоқсандағы № 553 бұйрығымен бекітілген Басшылар, мамандар және басқа да қызметшілер лауазымдарының біліктілік анықтамалығы.
45-параграф. Инженер.

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
Жоғары оқу орнынан кейінгі білім (магистратура, резидентура),
Жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Жерге орналастыру Кадастр

Біліктілік:

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Кадастр қызметі саласында кемінде 5 жыл жұмыс өтілі.

Формалды емес және информалды біліммен байланыс:


Кәсіптің басқа мүмкін атаулары:

2165-4-001 - Жерге орналастыру жөніндегі инженер

Қызметтің негізгі мақсаты:

Жерлерді мемлекеттік есепке алу, жерлердің пайдаланылуы мен жай-күйіне мониторинг жүргізу жұмыстарын ұйымдастыру және жүзеге асыру, жер ресурстарының өзгерістерін талдау және оларды ұтымды пайдалану мен қорғау жөнінде ұсыныстар әзірлеу.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1.Жерлерді мемлекеттік есепке алуды және олардың пайдаланылуына мониторинг жүргізуді ұйымдастыру.
2.Жер ресурстарының жай-күйін талдау және талдамалық материалдарды дайындау.

Қосымша еңбек функциялары:

Талап етілмейді

1-еңбек функциясы:
Жерлерді мемлекеттік есепке алуды және олардың пайдаланылуына мониторинг жүргізуді ұйымдастыру

1-дағды:
Жерлерді мемлекеттік есепке алуды ұйымдастыру

Машықтар:
1.Жер санаттары, алқап түрлері, меншік иелері және жер пайдаланушылар бойынша жерлерді мемлекеттік есепке алуды ұйымдастыру.
2.Мемлекеттік жер кадастрының мәліметтерін талдау.
3.Жерлерді мемлекеттік есепке алу мәліметтерінің өзектілігін бақылау.
4.Жерлерді мемлекеттік есепке алу материалдарын дайындауды үйлестіру.
Білімдер:
1.Қазақстан Республикасының жер заңнамасы.
2.Мемлекеттік жер кадастрын жүргізу қағидалары.
3.Жерлерді мемлекеттік есепке алу әдістемесі.
4.Жер теңгерімін қалыптастыру тәртібі.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Жерлердің пайдаланылуына мониторинг жүргізуді ұйымдастыру

Машықтар:
1.Жерлердің пайдаланылуы мен жай-күйіне мониторинг жүргізуді ұйымдастыру.
2.Жерді қашықтықтан зондтау (ЖҚЗ) материалдарын, геоақпараттық жүйелерді (ГАЖ) және цифрлық карталарды пайдалану.
3.Жерлерді пайдаланудағы өзгерістерді анықтау.
4.Жерлерді ұтымды пайдалану және қорғау жөнінде ұсыныстар дайындау.
Білімдер:
1.Жер мониторингін жүргізу қағидалары.
2.Жерді қашықтықтан зондтау әдістері.
3.Геоақпараттық технологиялар.
4.Жердің жай-күйін бағалау әдістемелері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-еңбек функциясы:
Жер ресурстарының жай-күйін талдау және талдамалық материалдарды дайындау

1-дағды:
Жер ресурстарының пайдаланылуын талдау

Машықтар:
1.Жер ресурстарының пайдаланылу тиімділігін талдау.
2.Жерлердің сандық және сапалық сипаттамаларындағы өзгерістерді бағалау.
3.Жер мониторингінің нәтижелері бойынша талдамалық материалдарды дайындау.
4.Жерлерді пайдалану мен қорғауды жетілдіру жөнінде ұсыныстар қалыптастыру.
Білімдер:
1.Жер ресурстарын талдау әдістемелері.
2.Топырақтану және жерге орналастыру негіздері.
3.Кеңістіктік талдау әдістері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Есептік және ақпараттық-талдамалық материалдарды дайындау

Машықтар:
1.Жерлердің жай-күйі мен пайдаланылуы туралы есептер дайындау.
2.Талдамалық анықтамалар мен ақпараттық материалдар қалыптастыру.
3.Мониторинг нәтижелерін мүдделі мемлекеттік органдарға ұсыну.
4.Жерлерді мемлекеттік есепке алу мен жерлердің пайдаланылуына мониторинг жүргізу жүйесін жетілдіру жөнінде ұсыныстар әзірлеу.
Білімдер:
1.Есептілікті дайындауға қойылатын талаптар.
2.Жердің жай-күйі туралы ақпаратты ұсыну тәртібі.
3.Қазақстан Республикасының жерлерді мемлекеттік есепке алу және жер мониторингі саласындағы нормативтік құқықтық актілері.
4.Кеңістіктік деректерді өңдеудің заманауи цифрлық технологиялары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Командада жұмыс істей білу
Мақсаткерлік
Тәртіптілік
Дәлдік
Аналитикалық ойлау
Сыпайылық
Парасаттылық
Бастамашылық

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1.Қазақстан Республикасының Жер кодексі.
2."Жылжымайтын мүлікке құқықтарды мемлекеттік тіркеу туралы" Қазақстан Республикасының Заңы.
3."Геодезия, картография және кеңістіктік деректер туралы" Қазақстан Республикасының Заңы.
4."Қазақстан Республикасындағы бағалау қызметі туралы" Қазақстан Республикасының Заңы.
5.ҚР СТ ISO 19152-2015 "Географиялық ақпарат. Жерді әкімшілендірудің домендік моделі (LADM)".
6.ҚР СТ ISO 19115 "Географиялық ақпарат. Метадеректер".
7.ҚР СТ ISO 19131 "Географиялық ақпарат. Деректер өнімінің спецификациясы".
8.ҚР СТ ISO 19157 "Географиялық ақпарат. Деректер сапасы".
9.Геодезиялық, картографиялық және кадастрлық жұмыстарды орындауға қойылатын талаптарды белгілейтін қолданыстағы нормативтік-техникалық құжаттар.

СБШ шеңберіндеі басқа кәсіптермен байланысы:

СБШ деңгейі:

Кәсіп атауы:

7

Жерге орналастырушы

4-тарау. Кәсіптік стандарттың техникалық деректері

      16. Мемлекеттік органның атауы: Қазакстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі.

      17. Жоба жетекшісі: Б.Қ. Насырханова. E-mail: b.nasyrhanova@nasec.kz, ұялы тел.: +7 (771) 375 80 45

      18. Әзірлеуге қатысқан ұйымдар (кәсіпорындар): Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігінің "Ұлттық аграрлық ғылыми-білім беру орталығы" коммерциялық емес акционерлік қоғамы.

      19. Авторлары: Т.Т. Жағыпарова, "С. Сейфуллин атындағы Қазақ агротехникалық зерттеу университеті" КЕАҚ аға оқытушысы, ұялы тел: +7 (701) 309 54 43;

      Т.Е. Қарбозов, "С. Сейфуллин атындағы Қазақ агротехникалық зерттеу университеті" КЕАҚ кафедрасының доценті, экономика ғылымдарының кандидаты, доцент, ұялы тел: +7 (701) 397 2034;

      Г.К. Құрманова, "С. Сейфуллин атындағы Қазақ агротехникалық зерттеу университеті" КЕАҚ, Кадастр кафедрасының профессоры, экономика ғылымдарының докторы, профессор, ұялы тел: +7(707) 774 25 24.

      Техникалық көмек көрсетуші: М.Б. Кенжеғұлова, ұялы тел.: +7 (775) 603 30 97, E-mail: m.kenzhegulova@nasec.kz

      20. Кәсіптік біліктілік жөніндегі салалық кеңес: 2026 жылғы 5 мамырдағы № 176 бұйрық.

      21. Кәсіптік біліктілік жөніндегі ұлттық орган:

      22. Қазақстан Республикасының "Атамекен" ұлттық кәсіпкерлер палатасы: 2026 жылғы 20 сәуірдегі №582 бұйрық.

      23. Нұсқа нөмірі және шығарылған жылы: 1

      24. Болжамды қайта қарау күні: 2029 жылғы 26 қазан.

  2026 жылғы 8 қазандағы
№ 355 бұйрығына 9-қосымша

"Шитті мақта өсіру" кәсіптік стандарты

1-тарау. Жалпы ережелер

      1. Кәсіптік стандарттың қолдану аясы: "Шитті мақта өсіру" кәсіптік стандарты "Кәсіптік біліктілік туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 5-бабына сәйкес әзірленген.

      Кәсіптік стандарт жұмыскерлердің кәсіптік қызметтің белгілі бір түрін жүзеге асыруы, оның ішінде белгілі бір еңбек функцияларын орындауы үшін қажетті, сондай-ақ жоғары, жоғары оқу орнынан кейінгі, техникалық және кәсіптік білім беру ұйымдарының білім беру бағдарламаларын әзірлеуде біліктілік деңгейлерін айқындауға арналған.

      2. Осы кәсіптік стандартта мынадай терминдер мен анықтамалар қолданылады:

      1) мақта өсімдігі – тоқыма өнімдерін өндіруге арналған шикізат болып табылатын мақта-шикізатын алу мақсатында өсірілетін ауыл шаруашылығының техникалық дақылы;

      2) шитті мақта – мақта талшығы мен ажыратылмаған тұқымдардан тұратын жиналған мақта өнімі;

      3) мақта талшығы – мақта-шикізатын бастапқы өңдеу кезінде талшықты тұқымнан ажырату арқылы алынатын өнім;

      4) вегетациялық кезең – мақтаның көктеп шығуынан бастап толық пісіп-жетілуіне дейінгі даму кезеңі;

      5) сүдігер жырту – мақта өсіруге қолайлы жағдай жасау мақсатында күзгі кезеңде жүргізілетін топырақты негізгі өңдеу тәсілі;

      6) ғұзапая – өнім жиналғаннан кейін танапта қалатын мақта сабағы;

      7) вилт – мақтаның солуына және өнімділігінің төмендеуіне әкелетін ауру;

      8) дефолиация – мақтаны механикаландырылған тәсілмен жинау алдында жапырақтарын жасанды түрде түсіру мақсатында дефолианттармен өңдеу агротехникалық тәсілі;

      9) шырпу – өсімдіктің өсуін реттеу және қауашақтардың пісуін жеделдету мақсатында негізгі сабақтың және өсу өркендерінің ұштарын алып тастау агротехникалық тәсілі;

      10) топырақты мульчалау – топырақтың ылғалын сақтау, арамшөптердің өсуін тежеу және өсімдіктің даму жағдайларын жақсарту мақсатында топырақ бетін мульчалаушы материалдармен жабу агротехникалық тәсілі;

      11) малалау – арнайы құралдарды пайдалану арқылы егістік алқабының бетін тегістеуге арналған егіс алдындағы агротехникалық тәсіл;

      12) мақта тұқымы – мақта-шикізатын бастапқы өңдеу кезінде алынатын және себуге немесе одан әрі өңдеуге арналған тұқым;

      13) қатараралық өңдеу – топырақты қопсытуға, арамшөптерді жоюға және ылғалды сақтауға бағытталған өсімдіктердің қатар аралығын өңдеу агротехникалық тәсілі;

      14) шаршы-ұялап себу – өсімдіктерді бірдей арақашықтықта шаршы сызбасы бойынша орналастыра отырып мақтаны себу тәсілі;

      15) мақта сапасы – мақтаның нормативтік құжаттардың талаптарына сәйкестігін сипаттайтын қасиеттерінің жиынтығы;

      16) пісу коэффициенті – белгіленген шкала бойынша анықталатын мақта талшығының пісу дәрежесінің көрсеткіші;

      17) тұқым дәрілегіштер – тұқымды ауру қоздырғыштары мен зиянкестерден залалсыздандыруға және қорғауға арналған препараттар;

      18) дәлме-дәл себу – әрбір себу орнына алдын ала белгіленген мөлшерде тұқым орналастыруды қамтамасыз ететін себу тәсілі;

      19) жиі ұялап себу тәсілі – кең қатар аралықтармен және ұялар арасындағы арақашықтығы қысқартылған мақта себу тәсілі;

      20) вегетациялық суару – мақтаның өсуі мен дамуының негізгі кезеңдерінде өсімдіктердің оңтайлы су режимін қамтамасыз ету мақсатында жүргізілетін суару;

      21) қолданбалы бағдарламалар пакеті – белгілі бір қызмет саласындағы мамандандырылған міндеттерді автоматтандыруға арналған өзара байланысқан бағдарламалар кешені.

      22) информалды білім беру – білім беру ұйымдарынан және білім беру қызметтерін ұсынатын ұйымдардан тыс күнделікті қызмет барысында алынатын және оқыту нәтижелерін растайтын құжатты беру сүйемелденбейтін білім беру түрі;

      23) формалды емес білім беру – оқыту орны, мерзімдері мен нысаны ескерілмей, білім беру қызметтерін ұсынатын ұйымдар жоспарланған, ұйымдастырған және жүзеге асыратын және оқыту нәтижелерін растаушы құжат беріле отырып жүргізілетін білім беру түрі;

      24) кәсіптік кіші топ – еңбек функцияларының тұтас жиынтығымен қалыптастырылған және олардың құзыреттерін орындау үшін қажетті саланың кәсіптік тобының бір бөлігі;

      25) кәсіптік топ – ортақ интеграциялық негізі бар және оларды орындау үшін еңбек функциялары мен құзыреттерінің ұқсас жиынтығын болжайтын саланың кәсіптік кіші топтарының жиынтығы;

      26) біліктілік – жұмыскердің нақты еңбек функцияларын сапалы орындауға дайындық дәрежесі;

      27) біліктілік деңгейі – күрделілік, еңбек әрекеттерінің стандарттылығы, жауапкершілік және дербестік параметрлері бойынша сараланатын жұмыскердің даярлық деңгейіне және құзыретіне қойылатын талаптардың жиынтығы;

      28) еңбек функциясы – еңбек процесінің бір немесе бірнеше міндеттерін шешуге бағытталған өзара байланысты әрекеттер жиынтығы;

      29) кәсiптiк стандарт – кәсіптік қызметтің нақты саласында біліктілік деңгейіне, құзыреттеріне, мазмұнына, сапасына және еңбек жағдайларына қойылатын талаптарды айқындайтын стандарт;

      30) кәсіп – арнайы даярлық нәтижесінде алынған және білім туралы тиісті құжаттармен расталатын белгілі бір білімді, іскерлікті және практикалық дағдыларды талап ететін адамның еңбек қызметінің негізгі түрі;

      31) салалық біліктілік шеңбері – салада танылатын біліктілік деңгейлерінің құрылымдық сипаттамасы;

      32) ұлттық біліктілік шеңбері – салалық біліктілік шеңберлерін, кәсіптік стандарттарды әзірлеу үшін деңгейлердің, біліктіліктердің, жалпы кәсіптік құзыреттердің бірыңғай шкаласын айқындайды;

      33) машықтар – қызметті жүзеге асыру және міндеттерді шешу мақсатында білімді пайдалану және құзыреттілік таныту қабілеті (логикалық, интуитивтік, шығармашылық және практикалық ойлауды пайдалану);

      34) білім – оқу және жеке тәжірибесі арқылы ақпаратты меңгеру нәтижесі, оқу немесе жұмыс саласына қатысты фактілер, қағидаттар, теория мен практика жиынтығы, біліктіліктің міндетті түрде бағалануға тиіс компоненті;

      35) құзыреттер – белгілі бір біліктілік деңгейіндегі кәсіптік қызметінде міндеттерді орындауды қамтамасыз ететін субъекті қызметінің сапасы;

      36) тәжірибе – саналы қызмет, белгілі бір уақыт аралығында меңгерілген және тиімді пайдаланыла алатын білім және дағды.

      3. Осы кәсіптік стандартта мынадай қысқартулар қолданылады

      1) БА – Біліктілік анықтамалығы;

      2) ББХСС – Білім берудің халықаралық стандартты сыныптауышы;

      3) БТБА – Бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығы;

      4) КО – Кеден одағы;

      5) ТР –техникалық регламенті;

      6) ҚР – Қазақстан Республикасы;

      7) ҚР СТ – Қазақстан Республикасының стандарты;

      8) КС – Кәсіптік стандарт;

      9) СБШ – Салалық біліктілік шеңбері;

      10) ҰБШ – Ұлттық біліктілік шеңбері;

      11) ISO – Стандарттау жөніндегі халықаралық ұйым (International Organization for Standardization).

2-тарау. Кәсіптік стандарттың паспорты

      4. Кәсіптік стандарттың атауы: Шитті мақта өсіру

      5. Кәсіптік стандарттың коды: A01161069

      6. ЭҚЖЖ секциясын, бөлімін, тобын, сыныбын және кіші сыныбын көрсету:

      A Ауыл, орман және балық шаруашылығы

      Өсімдік және мал шаруашылығы, аңшылық және осы салаларда қызметтер ұсыну

      Бір- немесе екіжылдық дақылдарды өсіру

      01.16 Тоқыма дақылдарды өсіру

      01.16.2 Тоқыма дақылдарды және олардың тұқымдарын өсіру

      7. Кәсіптік стандарттың қысқаша сипаттамасы: Шитті мақта өсіру жөніндегі егістіктерге өсімдіктің өсуі мен дамуының барлық кезеңдерінде ұтымды күтім жасауды, технологиялық талаптардың, қауіпсіздік талаптарының сақталуын және шитті мақта сапасын бақылауды қамтитын ұйымдастырушылық-техникалық іс-шаралар кешенін жүзеге асыру.

      8. Кәсіптер карточкаларының тізімі:

      1. Зиянкестермен күресуші жұмыскерлер - 3 СБШ-деңгейі

      2. Мақта тұқымдарын дәрілеуші - 4 СБШ-деңгейі

      3. Білікті ауыл шаруашылығы (егін дақылдары) жұмыскері - 4 СБШ-деңгейі

      4. Өсімдіктерді қорғау жөніндегі агроном - 6 СБШ-деңгейі

      5. Техник-мелиоратор - 5 СБШ-деңгейі

      6. Суармалы жер және су пайдалану жөніндегі агроном - 6 СБШ-деңгейі

3-тарау. Кәсіптер карточкалары

9. "Зиянкестермен күресуші жұмыскерлер" кәсіп карточкасы:

Топ коды:

7549-2

Қызмет атауының коды:

7549-2-001

Кәсіп атауы:

Зиянкестермен күресуші жұмыскерлер

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

3

СБШ бойынша қосалғы біліктілік деңгейі:


БТБА, БА және басқа да, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
ТжКБ (жұмысшы кәсіптер)

Мамандық: Агрономия

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Талап етілмейді

Формалды емес және информалды біліммен байланыс:


Кәсіптің басқа мүмкін атаулары:

6114-0-005 Өсімдіктерді қорғау жөніндегі жұмысшы

Қызметтің негізгі мақсаты:

Мақта егістіктерін зиянкестерден, аурулардан және арамшөптерден қорғау жұмыстарын өсіру технологиясының, еңбек қауіпсіздігі мен еңбекті қорғау және экологиялық қауіпсіздік талаптарын сақтай отырып орындау.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1.Мақтаны зиянкестерден, аурулардан және арамшөптерден қорғау жұмыстарын орындау.
2.Мақтаны зиянды организмдерден және қолайсыз табиғи-климаттық факторлардан қорғау жүйесін әзірлеу.

Қосымша еңбек функциялары:


1-еңбек функциясы: Мақтаны зиянкестерден, аурулардан және арамшөптерден қорғау жұмыстарын орындау

1-дағды:
Мақта егістіктерінде зиянкестердің, аурулардың және арамшөптердің таралуының алдын алу және төмендету жөніндегі іс-шараларды жүргізу

Машықтар:
1.Мақтаның вилтпен және басқа да аурулармен зақымдануын төмендетуге бағытталған агротехникалық тәсілдерді қолдану.
2.Мақта өсімдіктерінің физиологиялық жай-күйінің бұзылу белгілерін анықтау.
3.Мақтаны зиянкестер мен аурулардан қорғау бойынша химиялық, биологиялық және агротехникалық іс-шараларды орындау.
4.Мақта егістіктерінің фитосанитариялық жай-күйін бағалау.
Білімдер:
1.Мақтаның негізгі зиянкестері, аурулары және арамшөптері.
2.Мақта ауруларын диагностикалау әдістері.
3.Аурулардың белгілері, олардың қоздырғыштары, инфекция көздері мен таралу жолдары.
4.Өсімдіктерді зиянды организмдерден қорғаудың заманауи әдістері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді


2-дағды: Мақта өсіру кезінде өсімдіктерді қорғаудың химиялық құралдарын қолдану

Машықтар:
1.Пестицидтер мен жұмыс ерітінділерінің шығыс нормаларын есептеу.
2.Зертханалық зерттеулер мен далалық бақылаулар нәтижелерін өңдеу.
3.Өсімдіктерді қорғаудың химиялық құралдарын оларды қолдану регламенттеріне сәйкес пайдалану.
4.Тыңайтқыштар мен өсімдіктерді қорғау құралдарының тиімділігін бағалау бойынша тәжірибелік жұмыстар жүргізу.
Білімдер:
1.Өсімдік шаруашылығы өнімдеріндегі зиянды заттардың рұқсат етілетін қалдық мөлшерлеріне қойылатын талаптар.
2.Химиялық талдау жүргізу кезінде қолданылатын зертханалық жабдықтардың жұмыс істеу қағидаттары.
3.Пестицидтердің жіктелуі және оларды қолдану ерекшеліктері.
4.Өсімдіктерді қорғау құралдарын пайдалану кезіндегі экологиялық және химиялық қауіпсіздік талаптары.


Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-еңбек функциясы: Мақтаны зиянды организмдерден және қолайсыз табиғи-климаттық факторлардан қорғау жүйесін әзірлеу

1-дағды: Шаруашылықты өсімдіктерді қорғау құралдарымен қамтамасыз етуді ұйымдастыру және олардың қауіпсіз қолданылуын бақылау

Машықтар:
1.Пестицидтерді жеткізуді, сақтауды және есепке алуды ұйымдастыру.
2.Шаруашылықтың өсімдіктерді қорғау құралдарына, материалдық-техникалық ресурстарға және жеке қорғаныш құралдарына қажеттілігін анықтау.
3.Пестицидтермен жұмыс істеу кезінде санитариялық, экологиялық және өндірістік қауіпсіздік талаптары бойынша жұмыскерлерге нұсқама беруді және оқытуды ұйымдастыру.
4.Өсімдіктерді қорғау құралдарын қауіпсіз қолдану талаптарының сақталуын бақылау.
Білімдер:
1.Мақта егістіктерін өсімдіктерді қорғау құралдарымен өңдеу технологиясы.
2.Мақтаны зиянкестерден, аурулардан және арамшөптерден қорғау әдістері.
3.Пестицидтерді сақтау, тасымалдау және қолдану қағидалары.
4.Еңбекті қорғау, өрт және экологиялық қауіпсіздік талаптары.


Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды: Зиянкестердің, аурулардың және арамшөптердің таралуын болжау

Машықтар:
1.Мақта егістіктерінің фитосанитариялық жай-күйін бағалау.
2.Зиянкестердің, аурулардың және арамшөптердің таралуын болжау.
3.Фитосанитариялық жағдайға байланысты өсімдіктерді қорғау тәсілдерін, құралдарын және тетіктерін таңдау.
4.Мақтаның негізгі зиянкестері мен ауру қоздырғыштарының түрлерін анықтау.
5.Қолайсыз ауа райы жағдайларын ескере отырып, өсімдіктерді қорғау жөніндегі іс-шараларды әзірлеу.
Білімдер:
1.Ауыспалы егістің, топырақты өңдеудің және өсімдіктерді кешенді қорғаудың ғылыми негіздері.
2.Мақта зиянкестерінің, ауруларының және арамшөптерінің биологиялық ерекшеліктері.
3.Қолдануға рұқсат етілген пестицидтердің, агрохимикаттардың және өсімдіктердің өсуін реттегіштердің мемлекеттік тізілімі.
4.Агротехникалық және химиялық іс-шараларды жүргізу кезінде қолданылатын машиналар, механизмдер мен жабдықтар.
5.Өсімдіктерді қорғау құралдарымен жұмыс істеу кезіндегі қауіпсіздік техникасының талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмей

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Күйзеліске тұрақтылық
Шыдамдылық
Командада жұмыс істей білу
Дәлдік
Аналитикалық ойлау
Сыпайылық
Мейірімділік
Төзімділік пен еңбексүйгіштік

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1."Пестицидтердің (улы химикаттардың) қауіпсіздігіне қойылатын талаптар" техникалық регламенті – пестицидтерді өндіруге, сақтауға, тасымалдауға, өткізуге және қолдануға қойылатын міндетті талаптарды белгілейді.
2.ҚР СТ 1403-2005 "Мақта шикізаты. Техникалық шарттар" – мақта шикізатының сапасына қойылатын талаптарды, қабылдау қағидаларын, сынау әдістерін, тасымалдау және сақтау талаптарын белгілейді.
3.ҚР СТ 643-2006 "Мақта шикізаты. Сынамаларды іріктеу әдістері" – мақта шикізатының сапасын бақылау кезінде сынамаларды іріктеу тәртібін белгілейді.
4.ҚР СТ 1593-2006 "Мақта шикізаты. Ластануын анықтау әдістері" – мақта шикізатының ластануын анықтау әдістерін белгілейді.
5.ҚР СТ 644-2006 "Мақта шикізаты. Ылғалдылығын анықтау әдістері" – мақта шикізатының ылғалдылығын анықтау әдістерін белгілейді.
6.ҚР СТ 1594-2006 "Мақта шикізаты. Өнеркәсіптік сұрпын анықтау әдістері" – мақта шикізатының өнеркәсіптік сұрпын анықтау әдістерін белгілейді.

СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ деңгейі:

Кәсіп атауы:

4

Білікті ауыл шаруашылығы (егін дақылдары) жұмыскері

2

Суару, суару жөніндегі қызметкер

10. "Мақта тұқымдарын дәрілеуші" кәсіп карточкасы:

Топ коды:

6111-1

Қызмет атауының коды:

6111-1-005

Кәсіп атауы:

Мақта тұқымдарын дәрілеуші

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

4

СБШ бойынша қосалғы біліктілік деңгейі:


БТБА, БА және басқа да, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

"Жұмыстар мен жұмысшы кәсіптерінің бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығын (43-шығарылым) бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің 2020 жылғы 22 қаңтардағы № 19 бұйрығы (Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2020 жылғы 24 қаңтарда № 19923 болып тіркелген).
2-тарау. Мақтаны және талшықты дақылдарды бастапқы өңдеу жұмыстары бойынша жұмысшы кәсіптерінің разрядтар бойынша тарифтік-біліктілік сипаттамалары
17-параграф. Мақта тұқымын дәрілеуші, 2-разряд
18-параграф. Мақта тұқымын дәрілеуші, 3-разряд
19-параграф. Мақта тұқымын дәрілеуші, 4-разряд

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
ТжКБ (орта деңгейдегі маман)
ТжКБ (жұмысшы кәсіптер)

Мамандық: Агрономия

Біліктілік:

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Талап етілмейді

Формалды емес және информалды біліммен байланыс:


Кәсіптің басқа мүмкін атаулары:

8341-2-009 Тұқымдарды дәрілеу желісінің операторы

Қызметтің негізгі мақсаты:

Мақтаның егістік тұқымдарын аурулар мен зиянкестерден қорғау мақсатында технологиялық талаптарды, еңбекті қорғау және экологиялық қауіпсіздік талаптарын сақтай отырып, тұқымды дәрілеу жұмыстарын орындау.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1.Мақтаның егістік тұқымдарын дәрілеу жұмыстарын орындау.
2.Мақтаның егістік тұқымдарын дәрілеу жұмыстарын аяқтау.


Қосымша еңбек функциялары:


1-еңбек функциясы: Мақтаның егістік тұқымдарын дәрілеу жұмыстарын орындау

1-дағды:
Жабдықтарды, материалдарды және тұқымдарды дәрілеуге дайындау

2-разрядқа арналған машықтар:
1.Тұқымды дәрілеу жұмыстарын орындауға жұмыс орнын дайындау.
2.Белгіленген мөлшерде мақта тұқымдарын дәрілеу машинасының қоректендіргіш конвейеріне беру.
3.Дәріленген тұқымдарды қаптарға толтыру, оларды өлшеу, тігу және таңбалау.
4.Дәрілеу препараттарымен жұмыс істеу кезінде жеке қорғаныш құралдарын пайдалану.
5.Еңбекті қорғау, өндірістік санитария және өрт қауіпсіздігі талаптарын сақтау.
3-разрядқа арналған машықтар:
1.Дәрілеу препаратын дәрілеу машинасының қоректендіргіш бункеріне тиеу.
2.Жоғары білікті жұмыскердің басшылығымен мақта тұқымдарын дәрілеуді орындау.
3.Өңдеу барысында тұқым мен дәрілеу препаратының біркелкі берілуін реттеу.
4.Дәрілеу препаратының шығыс нормаларын және тұқымды өңдеудің технологиялық режимін сақтау.
5.Жұмыстарды орындау кезінде қауіпсіздік талаптарының сақталуын бақылау.
4-разрядқа арналған машықтар:
1.Технологиялық талаптарға сәйкес мақтаның егістік тұқымдарын өз бетінше дәрілеу.
2.Дәрілеу машинасын баптау және реттеу.
3.Тұқымды дәрілеу сапасын және технологиялық режимнің сақталуын бақылау.
4.Пайдалану барысында жабдықтың ұсақ ақауларын анықтау және жою.
5.Дәрілеу препаратының шығысын есепке алу және төменгі біліктіліктегі жұмыскерлердің еңбекті қорғау талаптарын сақтауын бақылау.
2-разрядқа арналған білімдер:
1.Дәрілеу машинасының мақсаты мен жұмыс істеу қағидаты.
2.Тұқымды дәрілеу машинасына беру қағидалары.
3.Жеке қорғаныш құралдары және оларды пайдалану тәртібі.
4.Еңбекті қорғау, өндірістік санитария және өрт қауіпсіздігі талаптары.
5.Ішкі еңбек тәртібі қағидалары.
3-разрядқа арналған білімдер:
1.Дәрілеу машинасының құрылысы және оған қызмет көрсету қағидалары.
2.Мақта тұқымдарын дәрілеудің технологиялық процесі.
3.Дәрілеу препаратының шығыс нормалары.
4.Дәрілеу препараттарының уыттылық дәрежесі және олармен қауіпсіз жұмыс істеу қағидалары.
5.Дәрілеу жұмыстарын жүргізуге қойылатын стандарттар мен техникалық шарттар.
6.Еңбекті қорғау, өндірістік санитария және өрт қауіпсіздігі талаптары.
4-разрядқа арналған білімдер:
1.Дәрілеу машинасын баптау және реттеу қағидалары.
2.Мақта тұқымдарын дәрілеудің технологиялық режимі.
3.Дәріленген тұқымдардың дайындалу сапасын бақылау тәртібі.
4.Дәрілеу препараттарының шығыс нормалары, олардың уыттылығы және қауіпсіз қолдану қағидалары.
5.Жабдықтың негізгі ақаулары және оларды жою тәсілдері.
6.Жеке қорғаныш құралдарын пайдалану қағидалары.
7.Еңбекті қорғау, өндірістік санитария және өрт қауіпсіздігі талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Мақтаның егістік тұқымдарын дәрілеудің технологиялық процесін орындау

2-разрядқа арналған машықтар:
1.Мақтаның егістік тұқымдарын дәрілеу кезінде қосалқы жұмыстарды орындау.
2.Дәрілеуден кейін шашылған тұқымдарды жинау.
3.Дәріленген тұқым салынған қаптарды тасымалдау және қоймаға орналастыру.
4.Дәріленген тұқымдармен жұмыс істеу кезінде қауіпсіздік талаптарын сақтау.
5.Еңбекті қорғау талаптарына сәйкес жұмыстарды орындау.
3-разрядқа арналған машықтар:
1.Жоғары білікті жұмыскердің басшылығымен мақтаның егістік тұқымдарын дәрілеу жұмыстарын орындау.
2.Тұқым мен дәрілеу препаратының біркелкі берілуін бақылау.
3.Тұқымды өңдеудің технологиялық режимін сақтау.
4.Дәрілеу препаратының шығыс нормаларының белгіленген талаптарға сәйкестігін бақылау.
5.Жабдықтың жұмысындағы ауытқуларды анықтап, олар туралы уақтылы хабарлау.
4-разрядқа арналған машықтар:
1.Мақтаның егістік тұқымдарын дәрілеудің технологиялық процесін өз бетінше орындау.
2.Белгіленген талаптарға сәйкес тұқымды өңдеу сапасын бақылау.
3.Пайдалану барысында дәрілеу машинасының жұмыс параметрлерін реттеу.
4.Дәрілеу препараты мен өңделген тұқымның шығысын есепке алу.
5.Төменгі біліктіліктегі жұмыскерлердің технологиялық тәртіпті және еңбекті қорғау талаптарын сақтауын бақылау.
2-разрядқа арналған білімдер:
1.Тұқымды дәрілеу кезінде орындалатын қосалқы операциялардың реттілігі.
2.Дәріленген тұқымдармен жұмыс істеу қағидалары.
3.Өңделген тұқымдарды қаптауға, таңбалауға және тасымалдауға қойылатын талаптар.
4.Еңбекті қорғау, өндірістік санитария және өрт қауіпсіздігі талаптары.
5.Ішкі еңбек тәртібі қағидалары.
3-разрядқа арналған білімдер:
1.Мақтаның егістік тұқымдарын дәрілеу технологиясы.
2.Тұқымды өңдеудің біркелкілігіне қойылатын талаптар.
3.Технологиялық режимнің бұзылу себептері және олардың алдын алу тәсілдері.
4.Дәрілеу процесіне қойылатын стандарттар мен техникалық шарттардың талаптары.
5.Еңбекті қорғау, өндірістік санитария және өрт қауіпсіздігі талаптары.
4-разрядқа арналған білімдер:
1.Дәріленген мақта тұқымдарының сапасына қойылатын талаптар.
2.Тұқымды дәрілеу сапасын бақылау әдістері.
3.Дәрілеу препараты шығынын есепке алу тәртібі.
4.Дәрілеу машинасының технологиялық жұмыс режимін реттеу қағидалары.
5.Жабдықтың негізгі ақаулары және оларды жою тәсілдері.
6.Дәріленген тұқымдардың сапасына қойылатын нормативтік-техникалық құжаттаманың талаптары.
7.Еңбекті қорғау, өндірістік санитария және өрт қауіпсіздігі талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-еңбек функциясы: Мақтаның егістік тұқымдарын дәрілеу жұмыстарын аяқтау

1-дағды:
Дәріленген тұқымдарды қаптау, таңбалау және орналастыру

2-разрядқа арналған машықтар:
1.Дәріленген тұқымдарды қаптарға толтыру.
2.Дәріленген тұқым салынған қаптарды өлшеу.
3.Қаптарды тігу және таңбалау.
4.Қаптарды белгіленген сақтау орнына тасымалдау.
5.Дәріленген тұқымдармен жұмыс істеу кезінде қауіпсіздік талаптарын сақтау.
3-разрядқа арналған машықтар:
1.Дәріленген тұқымдарды қаптау мен таңбалаудың дұрыстығын бақылау.
2.Қаптардың салмағының белгіленген талаптарға сәйкестігін тексеру.
3.Өңделген тұқымдарды сақтау орындарына орналастыруды ұйымдастыру.
4.Дәріленген тұқымдардың қойма ішінде тасымалдануы кезінде олардың сақталуын қамтамасыз ету.
5.Жұмыстарды орындау кезінде қауіпсіздік талаптарының сақталуын бақылау.
4-разрядқа арналған машықтар:
1.Дәріленген тұқымдарды қаптау және орналастыру жұмыстарын ұйымдастыру.
2.Өңделген тұқымдарды сақтау талаптарының сақталуын бақылау.
3.Тұқым партияларының таңбалануының дұрыстығын тексеру.
4.Жұмыстарды аяқтау кезінде технологиялық талаптардың сақталуын бақылау.
5.Төменгі біліктіліктегі тұқым дәрілеушілердің жұмысын үйлестіру.
2-разрядқа арналған білімдер:
1.Дәріленген тұқымдарды қаптау қағидалары.
2.Қаптарды таңбалауға қойылатын талаптар.
3.Өңделген тұқымдарды тасымалдау және сақтау қағидалары.
4.Еңбекті қорғау және өрт қауіпсіздігі талаптары.
5.Ішкі еңбек тәртібі қағидалары.
3-разрядқа арналған білімдер:
1.Дәріленген тұқымдарды қаптауға және сақтауға қойылатын талаптар.
2.Тұқым партияларын таңбалау қағидалары.
3.Тұқымдарды сақтауға орналастыру тәртібі.
4.Өңделген тұқымдарды тасымалдау кезіндегі қауіпсіздік талаптары.
5.Еңбекті қорғау талаптары.
4-разрядқа арналған білімдер:
1.Дәріленген тұқымдарды сақтауға қойылатын нормативтік құжаттардың талаптары.
2.Өңделген тұқымдарды қоймаға орналастыруды ұйымдастыру тәртібі.
3.Партияларды таңбалауды ресімдеуге қойылатын талаптар.
4.Сақтау талаптарының сақталуын бақылау қағидалары.
5.Еңбекті қорғау және өрт қауіпсіздігі талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Дәрілеу жұмыстары аяқталғаннан кейін жабдық пен жұмыс орнын дайындау

2-разрядқа арналған машықтар:
1.Жұмыс аяқталғаннан кейін жұмыс орнын тазалау.
2.Жабдықтан тұқым мен дәрілеу препаратының қалдықтарын тазалау.
3.Жабдықты жұмысты тоқтатуға дайындау.
4.Жабдықты тазалау кезінде қауіпсіздік талаптарын сақтау.
5.Жеке қорғаныш құралдарын пайдалану.
3-разрядқа арналған машықтар:
1.Дәрілеу машинасының негізгі тораптарын тазалау.
2.Ауысым аяқталғаннан кейін жабдықтың техникалық жай-күйін тексеру.
3.Жабдықты келесі пайдалануға дайындау.
4.Анықталған ақаулар туралы хабарлау.
5.Жабдықты қауіпсіз пайдалану талаптарын сақтау.
4-разрядқа арналған машықтар:
1.Жабдықты тазалау және дайындау жұмыстарының орындалуын бақылау.
2.Дәрілеу машинасын техникалық қызмет көрсетуге дайындауды ұйымдастыру.
3.Жұмыстар аяқталғаннан кейін жабдықтың техникалық жай-күйін бағалау.
4.Жабдықты жөндеу қажеттілігі туралы шешім қабылдау.
5.Жұмыстарды аяқтау кезінде еңбекті қорғау талаптарының сақталуын бақылау.
2-разрядқа арналған білімдер:
1.Жұмыс орны мен жабдықты тазалау қағидалары.
2.Дәрілеу препараты қалдықтарын қауіпсіз жою тәртібі.
3.Жеке қорғаныш құралдарын пайдалану қағидалары.
4.Еңбекті қорғау және өрт қауіпсіздігі талаптары.
5.Ішкі еңбек тәртібі қағидалары.
3-разрядқа арналған білімдер:
1.Дәрілеу машинасының негізгі тораптарын тазалау тәртібі.
2.Жабдықты келесі жұмыс цикліне дайындауға қойылатын талаптар.
3.Жабдық ақауларының белгілері.
4.Жабдықты қауіпсіз пайдалану талаптары.
5.Еңбекті қорғау талаптары.
4-разрядқа арналған білімдер:
1.Жабдықты техникалық қызмет көрсетуге дайындау тәртібі.
2.Дәрілеу машинасының техникалық жай-күйін бағалау әдістері.
3.Жабдық ақауларының негізгі белгілері.
4.Жұмыстарды қауіпсіз аяқтауды ұйымдастыру талаптары.
Еңбекті қорғау және өрт қауіпсіздігі талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Күйзеліске тұрақтылық
Мақсаткерлік
Дәлдік
Сыпайылық
Мейірімділік
Төзімділік пен еңбексүйгіштік
Парасаттылық

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1."Пестицидтердің (улы химикаттардың) қауіпсіздігіне қойылатын талаптар" техникалық регламенті – пестицидтерді өндіруге, сақтауға, тасымалдауға, өткізуге және қолдануға қойылатын міндетті талаптарды белгілейді.
2.ҚР СТ 1403-2005 "Мақта шикізаты. Техникалық шарттар" – мақта шикізатының сапасына қойылатын талаптарды, қабылдау қағидаларын, сынау әдістерін, тасымалдау және сақтау талаптарын белгілейді.
3.ҚР СТ 643-2006 "Мақта шикізаты. Сынамаларды іріктеу әдістері" – мақта шикізатының сапасын бақылау кезінде сынамаларды іріктеу тәртібін белгілейді.
4.ҚР СТ 1593-2006 "Мақта шикізаты. Ластануын анықтау әдістері" – мақта шикізатының ластануын анықтау әдістерін белгілейді.
5.ҚР СТ 644-2006 "Мақта шикізаты. Ылғалдылығын анықтау әдістері" – мақта шикізатының ылғалдылығын анықтау әдістерін белгілейді.
6.ҚР СТ 1594-2006 "Мақта шикізаты. Өнеркәсіптік сұрпын анықтау әдістері" – мақта шикізатының өнеркәсіптік сұрпын анықтау әдістерін белгілейді.

СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ деңгейі:

Кәсіп атауы:

5

Өсімдікті қорғау жөніндегі агроном (біліктілік денгейі орташа)

3

Зиянкестермен күресуші жұмыскерлер

11. "Білікті ауыл шаруашылығы (егін дақылдары) жұмыскері" кәсіп карточкасы:

Топ коды:

6111-1

Қызмет атауының коды:

6111-1-001

Кәсіп атауы:

Білікті ауыл шаруашылығы (егін дақылдары) жұмыскері

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

4

СБШ бойынша қосалғы біліктілік деңгейі:


БТБА, БА және басқа да, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
ТжКБ (орта деңгейдегі маман);
ТжКБ (жұмысшы кәсіптер)

Мамандық: Агрономия

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Талап етілмейді

Формалды емес және информалды біліммен байланыс:


Кәсіптің басқа мүмкін атаулары:

6111-1-005 Мақта тұқымдарын дәрілеуші

Қызметтің негізгі мақсаты:

Технологиялық талаптарға, еңбекті қорғау және экологиялық қауіпсіздік талаптарына сәйкес мақтаның егістік тұқымдарын дәрілеуге дайындау, оларды арнайы жабдықта дәрілеу жұмыстарын орындау және жабдықтың қауіпсіз пайдаланылуын қамтамасыз ету.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1.Мақтаның егістік тұқымдарын дәрілеуге дайындау.
2.Дәрілеу машинасында мақтаның егістік тұқымдарын дәрілеу жұмыстарын орындау.

Қосымша еңбек функциялары:


1-еңбек функциясы: Мақтаның егістік тұқымдарын дәрілеуге дайындау

1-дағды:
Егістік тұқымдарды дәрілеуге дайындау

Машықтар:
1.Мақтаның егістік тұқымдарын технологиялық талаптарға сәйкес дәрілеуге дайындау.
2.Өңдеу алдында тұқым сапасын бақылау.
3.Тұқымның жабдыққа біркелкі берілуін қамтамасыз ету.
Білімдер:
1.Дәрілеуге арналған мақтаның егістік тұқымдарының сапасына қойылатын талаптар.
2.Тұқымды өңдеуге дайындау тәсілдері.
3.Дәрілеу препараттарымен жұмыс істеу кезінде еңбекті қорғау талаптары және жеке қорғаныш құралдарын қолдану.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Егістік тұқымдарды сақтау жағдайларын қамтамасыз ету және оларды ұтымды пайдалану

Машықтар:
1.Тұқымдарды сақтау үшін белгіленген температуралық-ылғалдылық жағдайларды қамтамасыз ету.
2.Тұқым сақталатын үй-жайлардың санитариялық жағдайын бақылау.
3.Тұқымдардың зиянкестер мен кеміргіштерден бүлінуінің алдын алу.
Білімдер:
1.Мақтаның егістік тұқымдарын сақтау қағидалары.
2.Тұқым сақтауға арналған қойма үй-жайларына қойылатын талаптар.
3.Тұқымдық материалдың зиянкестерден бүлінуінің алдын алу шаралары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-еңбек функциясы:
Дәрілеу машинасында мақтаның егістік тұқымдарын дәрілеу жұмыстарын орындау

1-дағды:
Дәрілеу машинасын пайдалану және техникалық қызмет көрсету

Машықтар:
1.Жұмыс басталғанға дейін дәрілеу машинасының техникалық жай-күйін тексеру.
2.Жабдықты технологиялық режимге сәйкес баптау.
3.Жабдыққа күнделікті техникалық қызмет көрсету және ұсақ ақауларды жою.
Білімдер:
1.Дәрілеу машинасының құрылысы және жұмыс істеу қағидаты.
2.Жабдықты пайдалану және техникалық қызмет көрсету қағидалары.
Дәрілеу машинасын пайдалану кезінде еңбекті қорғау және қауіпсіздік техникасы талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Тұқымды дәрілеудің технологиялық процесін орындау

Машықтар:
1.Тұқым мен дәрілеу қоспасын жабдыққа тиеу.
2.Тұқым мен жұмыс ерітіндісінің біркелкі берілуін реттеу.
3.Белгіленген технологияға сәйкес тұқымды дәрілеу жұмыстарын орындау.
Білімдер:
1.Мақтаның егістік тұқымдарын дәрілеу технологиясы.
2.Дәрілеу препараттарының шығыс нормалары және оларды қолдану талаптары.
3.Дәріленген тұқымдардың сапасын бақылау тәртібі.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

3-дағды:
Дәрілеудің технологиялық процесін бақылау

Машықтар:
1.Дәрілеудің технологиялық параметрлерінің сақталуын бақылау.
2.Өз құзыреті шегінде жабдық жұмысының ауытқуларын анықтау және жою.
3.Өңделген тұқымдардың сапасын бақылау және белгіленген өндірістік құжаттаманы жүргізу.
Білімдер:
1.Тұқымды дәрілеу процесінің технологиялық параметрлері.
2.Дәрілеу машинасының, таразы жабдығының және қосалқы механизмдердің құрылысы.
3.Дәрілеу препараттарымен жұмыс істеу кезінде еңбекті қорғау, өрт және экологиялық қауіпсіздік талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Күйзеліске тұрақтылық
Шыдамдылық
Тез шешім қабылдай білу
Командада жұмыс істей білу
Мақсаткерлік
Дәлдік
Мейірімділік

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1."Пестицидтердің (улы химикаттардың) қауіпсіздігіне қойылатын талаптар" техникалық регламенті – пестицидтерді өндіруге, сақтауға, тасымалдауға, өткізуге және қолдануға қойылатын міндетті талаптарды белгілейді.
2.ҚР СТ 1403-2005 "Мақта шикізаты. Техникалық шарттар" – мақта шикізатының сапасына қойылатын талаптарды, қабылдау қағидаларын, сынау әдістерін, тасымалдау және сақтау талаптарын белгілейді.
3.ҚР СТ 643-2006 "Мақта шикізаты. Сынамаларды іріктеу әдістері" – мақта шикізатының сапасын бақылау кезінде сынамаларды іріктеу тәртібін белгілейді.
4.ҚР СТ 1593-2006 "Мақта шикізаты. Ластануын анықтау әдістері" – мақта шикізатының ластануын анықтау әдістерін белгілейді.
5.ҚР СТ 644-2006 "Мақта шикізаты. Ылғалдылығын анықтау әдістері" – мақта шикізатының ылғалдылығын анықтау әдістерін белгілейді.
6.ҚР СТ 1594-2006 "Мақта шикізаты. Өнеркәсіптік сұрпын анықтау әдістері" – мақта шикізатының өнеркәсіптік сұрпын анықтау әдістерін белгілейді.

СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ деңгейі:

Кәсіп атауы:

5

Өсімдікті қорғау жөніндегі агроном (біліктілік денгейі орташа)

3

Зиянкестермен күресуші жұмыскерлер

12. "Өсімдіктерді қорғау жөніндегі агроном" кәсіп карточкасы:

Топ коды:

2132-2

Қызмет атауының коды:

2132-2-001

Кәсіп атауы:

Өсімдіктерді қорғау жөніндегі агроном

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

6

СБШ бойынша қосалғы біліктілік деңгейі:


БТБА, БА және басқа да, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

"Ауыл шаруашылығы ұйымдарының басшылары мен мамандары лауазымдарының үлгілік біліктілік сипаттамаларын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2019 жылғы 21 тамыздағы № 307 бұйрығы (Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2019 жылғы 22 тамызда № 19280 болып тіркелген).
2-бөлім. Мамандар лауазымдары
17-параграф. Өсімдіктерді қорғау жөніндегі агроном

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
Жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура);
орта білімнен кейінгі (қолданбалы бакалавриат).

Мамандық: Агрономия

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

І санатты өсімдіктерді қорғау және карантин жөніндегі агроном:
Өсімдік шаруашылығы даярлау бағыттары бойынша жоғары білім (немесе бакалавриат, магистратура, философия докторы (PhD), бейіні бойынша доктор) және ІІ санатты өсімдіктерді қорғау және карантин жөніндегі агроном лауазымында кемінде 3 жыл жұмыс өтілі болуы тиіс.
ІІ санатты өсімдіктерді қорғау және карантин жөніндегі агроном:
Өсімдік шаруашылығы даярлау бағыттары бойынша жоғары білім (немесе бакалавриат, магистратура, философия докторы (PhD), бейіні бойынша доктор) және өсімдіктерді қорғау және карантин жөніндегі агроном лауазымында кемінде 3 жыл жұмыс өтілі болуы тиіс немесе "Агрономия" мамандығы бойынша техникалық және кәсіптік (орта арнаулы, орта кәсіптік) білім және санаты жоқ агроном лауазымында кемінде 5 жыл жұмыс өтілі болуы тиіс.
Өсімдіктерді қорғау және карантин жөніндегі агроном:
Өсімдік шаруашылығы даярлау бағыттары бойынша жоғары білім (немесе бакалавриат, магистратура, философия докторы (PhD), бейіні бойынша доктор) немесе "Агрономия" мамандығы бойынша техникалық және кәсіптік (орта арнаулы, орта кәсіптік) білім. Жұмыс өтіліне талап қойылмайды.

Формалды емес және информалды біліммен байланыс:


Кәсіптің басқа мүмкін атаулары:

2132-1-001 Агроном
1310-1-001 Бас агроном

Қызметтің негізгі мақсаты:

Мақта егістерін зиянкестерден, аурулардан, арамшөптерден және карантиндік объектілерден қорғау жөніндегі іс-шараларды ұйымдастыру және жүргізу, егістіктердің фитосанитариялық қолайлы жағдайын қамтамасыз ету, сондай-ақ өсімдіктерді қорғау құралдарын қауіпсіз қолдануды ұйымдастыру.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1.Мақта егістерінің фитосанитариялық мониторингін ұйымдастыру.
2.Мақтаны зиянкестерден, аурулардан және арамшөптерден қорғау жөніндегі іс-шараларды ұйымдастыру және бақылау.

Қосымша еңбек функциялары:


1-еңбек функциясы: Мақта егістерінің фитосанитариялық мониторингін ұйымдастыру

1-дағды:
Егістіктерге фитосанитариялық зерттеу жүргізу

Машықтар:
1.Мақта егістеріне фитосанитариялық зерттеу жүргізу.
2.Арамшөптердің таралу дәрежесін, зиянкестер мен аурулардың таралуын анықтау.
3.Егістіктің фитосанитариялық жағдайын бағалау және зиянды организмдердің таралуын болжау.
Білімдері:
1.Мақта зиянкестерінің, ауру қоздырғыштарының және арамшөптердің биологиялық ерекшеліктері.
2.Фитосанитариялық мониторинг жүргізу әдістері.
3.Зияндылықтың экономикалық шегі.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Мониторинг нәтижелерін талдау және өсімдіктерді қорғау іс-шараларын жоспарлау

Машықтар:
1.Фитосанитариялық зерттеу нәтижелерін талдау.
2.Қорғау іс-шараларын жүргізу қажеттілігін айқындау.
3.Өсімдіктерді қорғау жөніндегі іс-шаралар жоспарын әзірлеу.
Білімдері:
1.Фитосанитариялық жағдайды бағалау әдістемелері.
2.Құжаттама мен есептілікті жүргізу қағидалары.
3.Мониторинг нәтижелерін есепке алудың цифрлық технологиялары.


Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді


3-дағды:
Фитосанитариялық мониторинг кезінде жасанды интеллект технологияларын пайдалану

Машықтар:
1.Мақта егістіктерінің фитосанитариялық жай-күйін талдау үшін жасанды интеллект жүйелерін пайдалану.
2.Жасанды интеллектті қолдана отырып, зиянкестердің, аурулардың және арамшөптердің таралуын болжау нәтижелерін түсіндіру.
3.Өсімдіктерді қорғау жөніндегі іс-шараларды жоспарлау кезінде шешім қабылдауды қолдайтын цифрлық жүйелердің ұсынымдарын пайдалану.
Білімдер:
1.Өсімдіктерді қорғау саласында жасанды интеллект технологияларын қолдану негіздері.
2.Егістіктердің фитосанитариялық жай-күйін мониторингтеуге арналған цифрлық платформалар.
3.Агрономиялық шешімдер қабылдау кезінде жасанды интеллектті қолданудың ерекшеліктері мен шектеулері.


Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-еңбек функциясы: Мақтаны зиянкестерден, аурулардан және арамшөптерден қорғау жөніндегі іс-шараларды ұйымдастыру және бақылау

1-дағды:
Өсімдіктерді қорғау құралдарын қолдануды ұйымдастыру

Машықтар:
1.Пестицидтерге, биологиялық препараттарға және жеке қорғаныш құралдарына қажеттілікті айқындау.
2.Өсімдіктерді қорғау бойынша химиялық, биологиялық және агротехникалық іс-шараларды ұйымдастыру.
3.Өсімдіктерді қорғау құралдарын қолдану регламенттерінің сақталуын бақылау.
Білімдер:
1.Қазақстан Республикасының өсімдіктерді қорғау және өсімдіктер карантині саласындағы заңнамасы.
2.Пестицидтерді қолдану регламенттері.
3.Өсімдіктерді химиялық, биологиялық және интеграцияланған қорғау технологиялары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Өсімдіктерді қорғау іс-шараларының тиімділігін бақылау

Машықтар:
1.Жүргізілген қорғау іс-шараларының тиімділігін бағалау.
2.Пестицидтермен жұмыс істеу кезінде еңбек қауіпсіздігі, еңбекті қорғау, экологиялық және санитариялық талаптардың сақталуын бақылау.
3.Өсімдіктерді қорғау құралдарын қауіпсіз сақтауын, есепке алынуын және ұтымды пайдаланылуын ұйымдастыру.
Білімдер:
1.Қорғау іс-шараларының биологиялық және шаруашылық тиімділігін бағалау әдістері.
2.Пестицидтермен жұмыс істеу кезіндегі еңбек қауіпсіздігі, еңбекті қорғау, өрт және экологиялық қауіпсіздік талаптары.
3.Өсімдіктерді қорғау құралдарын сақтау, тасымалдау және есепке алу қағидалары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді


3-дағды:
Фитосанитариялық мониторингте цифрлық технологияларды пайдалану

Машықтар:
1.Егістіктердің фитосанитариялық жай-күйі бойынша электрондық деректер базасын жүргізу.
2.Зиянкестер мен аурулардың таралуын болжауға арналған цифрлық бағдарламаларды пайдалану.
3.Басқарушылық шешімдер қабылдау үшін мониторинг нәтижелерін талдау.
Білімдер:
1.Заманауи цифрлық мониторинг жүйелері.
2.Геоақпараттық жүйелермен және электрондық дерекқорлармен жұмыс істеу негіздері.
3.Зиянды организмдердің таралуын болжау әдістері.


Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Командада жұмыс істей білу
Мақсаткерлік
Тәртіптілік
Дәлдік
Аналитикалық ойлау
Сыпайылық
Мейірімділік
Төзімділік пен еңбексүйгіштік
Орындаушылық
Міндеттеме

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1."Пестицидтердің (улы химикаттардың) қауіпсіздігіне қойылатын талаптар" техникалық регламенті – пестицидтерді өндіруге, сақтауға, тасымалдауға, өткізуге және қолдануға қойылатын міндетті талаптарды белгілейді.
2.ҚР СТ 1403-2005 "Мақта шикізаты. Техникалық шарттар" – мақта шикізатының сапасына қойылатын талаптарды, қабылдау қағидаларын, сынау әдістерін, тасымалдау және сақтау талаптарын белгілейді.
3.ҚР СТ 643-2006 "Мақта шикізаты. Сынамаларды іріктеу әдістері" – мақта шикізатының сапасын бақылау кезінде сынамаларды іріктеу тәртібін белгілейді.
4.ҚР СТ 1593-2006 "Мақта шикізаты. Ластануын анықтау әдістері" – мақта шикізатының ластануын анықтау әдістерін белгілейді.
5.ҚР СТ 644-2006 "Мақта шикізаты. Ылғалдылығын анықтау әдістері" – мақта шикізатының ылғалдылығын анықтау әдістерін белгілейді.
6.ҚР СТ 1594-2006 "Мақта шикізаты. Өнеркәсіптік сұрпын анықтау әдістері" – мақта шикізатының өнеркәсіптік сұрпын анықтау әдістерін белгілейді.

СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ деңгейі:

Кәсіп атауы:

6

Суармалы жер және су пайдалану жөніндегі агроном

4

Білікті ауыл шаруашылығы (егін дақылдары) жұмыскері

13. "Техник-мелиоратор" кәсіп карточкасы:

Топ коды:

3142-0

Қызмет атауының коды:

3142-0-022

Кәсіп атауы:

Техник-мелиоратор

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

5

СБШ бойынша қосалғы біліктілік деңгейі:


БТБА, БА және басқа да, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
орта білімнен кейінгі (қолданбалы бакалавриат);
Негізгі орта білім.

Мамандық:
Экология және табиғатты қорғау қызметі (түрлері бойынша)

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:


Формалды емес және информалды біліммен байланыс:


Кәсіптің басқа мүмкін атаулары:

3142-0-018 Техник-гидромелиоратор
1310-1-014 Бас мелиоратор

Қызметтің негізгі мақсаты:

Мақта өсіру кезінде оңтайлы су режимін қалыптастыру мақсатында суару суын тиімді пайдалануды ұйымдастыруды қамтамасыз ету, мелиорациялық жүйелерді пайдалану және оларға техникалық қызмет көрсетуді ұйымдастыру.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1.Мақта өсіру кезінде су пайдалануды ұйымдастыру және суару режимін қамтамасыз ету.
2.Мелиорациялық жүйелерді пайдалану, техникалық қызмет көрсету және жөндеу.


Қосымша еңбек функциялары:


1-еңбек функциясы:
Мақта өсіру кезінде су пайдалануды ұйымдастыру және суару режимін қамтамасыз ету

1-дағды:
Суару режимін жоспарлау және ұйымдастыру

Машықтар:
1.Су пайдалану жоспарлары мен суару кестелерін әзірлеу.
2.Топырақ-климат жағдайларын ескере отырып, мақтаның суару суына қажеттілігін анықтау.
3.Белгіленген суару режимінің сақталуын бақылау.
Білімдер:
1.Мақтаны суару технологиясы.
2.Ауыл шаруашылығы дақылдарын суару нормалары мен режимдері.
3.Суару желілерін пайдалану ерекшеліктері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Суару суын пайдалану тиімділігін бақылау

Машықтар:
1.Суару жүйелерінің жұмыс тиімділігін бағалау.
2.Судың берілуін бақылау және су шығынын болдырмау.
3.Су пайдаланудың тиімділігін арттыру және жердің мелиорациялық жағдайын жақсарту бойынша ұсыныстар әзірлеу.
Білімдері:
1.Гидрометрия және су ресурстарын есепке алу негіздері.
2.Топырақтың тұздануы мен батпақтануының алдын алу әдістері.
3.Мелиорация және су пайдалану саласындағы нормативтік құжаттар.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-еңбек функциясы: Мелиорациялық жүйелерді пайдалану, техникалық қызмет көрсету және жөндеу

1-дағды:
Мелиорациялық объектілерді пайдалану мен техникалық қызмет көрсетуді ұйымдастыру

Машықтар:
1.Мелиорациялық желілер мен гидротехникалық құрылыстардың техникалық жай-күйін бақылау.
2.Суару жүйелеріне техникалық қызмет көрсетуді ұйымдастыру.
3.Жабдықтар мен құрылыстарды қауіпсіз пайдалануды қамтамасыз ету.
Білімдер:
1.Мелиорациялық жүйелердің құрылысы және жұмыс істеу қағидаттары.
2.Мелиорациялық объектілерді техникалық пайдалану қағидалары.
3.Еңбек қауіпсіздігі, еңбекті қорғау, өрт және экологиялық қауіпсіздік талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Мелиорациялық жүйелерді жөндеу және қалпына келтіру жұмыстарын ұйымдастыру

Машықтар:
1.Мелиорациялық объектілердің техникалық жай-күйін анықтау және ақауларын айқындау.
2.Жөндеу жұмыстарын жоспарлау және ұйымдастыру.
3.Мелиорациялық жүйелерді пайдалану және жөндеу бойынша техникалық және есептік құжаттаманы жүргізу.
Білімдер:
1.Мелиорациялық объектілердің техникалық жай-күйін диагностикалау әдістері.
2.Жөндеу жұмыстарын ұйымдастыру және техникалық құжаттаманы ресімдеу тәртібі.
3.Жөндеу жұмыстарын материалдық-техникалық қамтамасыз етуге қойылатын талаптар.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Күйзеліске тұрақтылық
Тез шешім қабылдай білу
Командада жұмыс істей білу
Күйзеліске тұрақтылық
Тез шешім қабылдай білу
Командада жұмыс істей білу

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1."Пестицидтердің (улы химикаттардың) қауіпсіздігіне қойылатын талаптар" техникалық регламенті – пестицидтерді өндіруге, сақтауға, тасымалдауға, өткізуге және қолдануға қойылатын міндетті талаптарды белгілейді.
2.ҚР СТ 1403-2005 "Мақта шикізаты. Техникалық шарттар" – мақта шикізатының сапасына қойылатын талаптарды, қабылдау қағидаларын, сынау әдістерін, тасымалдау және сақтау талаптарын белгілейді.
3.ҚР СТ 643-2006 "Мақта шикізаты. Сынамаларды іріктеу әдістері" – мақта шикізатының сапасын бақылау кезінде сынамаларды іріктеу тәртібін белгілейді.
4.ҚР СТ 1593-2006 "Мақта шикізаты. Ластануын анықтау әдістері" – мақта шикізатының ластануын анықтау әдістерін белгілейді.
5.ҚР СТ 644-2006 "Мақта шикізаты. Ылғалдылығын анықтау әдістері" – мақта шикізатының ылғалдылығын анықтау әдістерін белгілейді.
6.ҚР СТ 1594-2006 "Мақта шикізаты. Өнеркәсіптік сұрпын анықтау әдістері" – мақта шикізатының өнеркәсіптік сұрпын анықтау әдістерін белгілейді.

СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ деңгейі:

Кәсіп атауы:

6

Суармалы жер және су пайдалану жөніндегі агроном

4

Мақта тұқымдарын дәрілеуші

14. "Суармалы жер және су пайдалану жөніндегі агроном" кәсіп карточкасы:

Топ коды:

2132-1

Қызмет атауының коды:

2132-1-003

Кәсіп атауы:

Суармалы жер және су пайдалану жөніндегі агроном

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

6

СБШ бойынша қосалғы біліктілік деңгейі:


БТБА, БА және басқа да, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

"Ауыл шаруашылығы ұйымдарының басшылары мен мамандары лауазымдарының үлгілік біліктілік сипаттамаларын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2019 жылғы 21 тамыздағы № 307 бұйрығы (Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2019 жылғы 22 тамызда № 19280 болып тіркелген).
2-бөлім. Мамандар лауазымдары
1-параграф. Агроном

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура);
Орта білімнен кейінгі (қолданбалы бакалавриат).

Мамандық: Агрономия

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

І санатты: жоғары білім (және/немесе бакалавр, магистратура, философия докторы РhD, бейіні бойынша доктор) өсімдік шаруашылығы бағыттары бойынша және ІІ лауазымдағы агроном лауазымында жұмыс өтілі 3 жылдан кем емес;
ІІ санатты: жоғары білім (және/немесе бакалавр, магистратура, философия докторы РhD, бейіні бойынша доктор) өсімдік шаруашылығы бағыттары бойынша және кәсіптік қызмет бағыты бойынша жұмыс өтілі 3 жылдан кем емес немесе техникалық және кәсіптік (арнаулы орта, орта кәсіптік) (агрономия) мамандығы бойынша білімі және агроном лауазымында жұмыс өтілі 5 жылдан кем емес;
Санаты жоқ агроном: жоғары білім (және/немесе бакалавр, магистратура, философия докторы РhD, бейіні бойынша доктор) өсімдік шаруашылығы бағыттары бойынша және кәсіптік қызмет бағыты бойынша жұмыс өтілі 3 жылдан кем емес немесе техникалық және кәсіптік (арнаулы орта, орта кәсіптік) агрономия мамандығы бойынша білімі жұмыс өтіліне талап қойылмайды.

Формалды емес және информалды біліммен байланыс:


Кәсіптің басқа мүмкін атаулары:

2132-9-005 Су ресурстары және суды пайдалану жөніндегі маман

Қызметтің негізгі мақсаты:

Мақта өсіру кезінде суармалы жерлер мен су ресурстарын тиімді пайдалануды ұйымдастыру, оңтайлы су режимін қамтамасыз ету, топырақ құнарлылығын сақтау және дақылдың өнімділігін арттыру.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1.Суармалы жерлер мен су ресурстарын ұтымды пайдалануды ұйымдастыру.
2.Суармалы жерлерде мақта өсіру кезіндегі агротехникалық іс-шараларды ұйымдастыру.

Қосымша еңбек функциялары:


1-еңбек функциясы:
Суармалы жерлер мен су ресурстарын ұтымды пайдалануды ұйымдастыру

1-дағды:
Суармалы егіншілік жүйесін жоспарлау

Машықтар:
1.Топырақ-климаттық жағдайларды ескере отырып, суармалы жерлерді пайдалану жоспарларын әзірлеу.
2.Суармалы жерлерде ауыспалы егісті ұйымдастыру және мақта егістерін орналастыру.
3.Егістіктің суару суына қажеттілігін анықтап, суару кестелерін әзірлеу.
Білімдері:
1.Суармалы жерлерде мақта өсіру технологиясы.
2.Мелиорация, су пайдалану және ауыспалы егісті ұйымдастыру негіздері.
3.Ауыл шаруашылығы дақылдарын суару нормалары мен режимдері.


Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді


2-дағды:
Су режимі мен топырақтың жай-күйін бақылау

Машықтар:
1.Жердің су режимі мен мелиорациялық жай-күйін бағалау.
2.Топырақ және агрохимиялық зерттеулердің нәтижелерін талдау.
3.Топырақтың тұздануының, батпақтануының және деградациясының алдын алу жөніндегі іс-шараларды әзірлеу.
Білімдер:
1.Топырақтың мелиорациялық жай-күйін бағалау әдістері.
2.Топырақтану және агрохимия негіздері.
3.Суармалы жерлерде топырақ құнарлылығын арттыру әдістері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-еңбек функциясы: Суармалы жерлерде мақта өсіру кезіндегі агротехникалық іс-шараларды ұйымдастыру

1-дағды:
Мақта өсірудің технологиялық процестерін ұйымдастыру

Машықтар:
1.Мақтаның өсуі мен даму кезеңдері сәйкес агротехникалық іс-шараларды жоспарлау.
2.Топырақты өңдеу, себу, егісті күтіп-баптау және суару технологияларының сақталуын бақылау.
3.Материалдық, еңбек және су ресурстарын ұтымды пайдалануды қамтамасыз ету.
Білімдері:
1.Мақта өсіру технологиясы.
2.Мақтаны өсірудің заманауи агротехникалық тәсілдері.
3.Еңбекті қорғау, экологиялық қауіпсіздік және табиғи ресурстарды ұтымды пайдалану талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Жер және су ресурстарын пайдалану тиімділігін талдау

Машықтар:
1.Суармалы жерлер мен су ресурстарын пайдалану тиімділігін талдау.
2.Агрономиялық құжаттаманы және өндірістік есептілікті жүргізу.
3.Мақта-шикізаты өндірісінің өнімділігі мен тиімділігін арттыру бойынша ұсыныстар әзірлеу.
Білімдер:
1.Жер және су ресурстарын пайдалану тиімділігін талдау әдістері.
2.Өндірістік құжаттама мен есептілікті жүргізу тәртібі.
3.Ауыл шаруашылығы өндірісі экономикасының негіздері және өсімдік шаруашылығындағы цифрлық технологиялар негіздері.


Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді


3-дағды:
Суармалы жерлерді басқаруда жасанды интеллект технологияларын пайдалану

Машықтар:
1.Жер және су ресурстарын пайдалану тиімділігін талдау үшін жасанды интеллект технологияларын пайдалану.
2.Суару қажеттілігін болжаудың цифрлық модельдерін қолдану.
3.Суару режимін жоспарлау кезінде интеллектуалды жүйелердің ұсынымдарын пайдалану.
Білімдер:
1.Су ресурстарын басқаруда жасанды интеллект технологияларын қолдану негіздері.
2.Топырақтың жай-күйі мен су режимін мониторингтеудің цифрлық жүйелері.
3.Жерді қашықтан зондтау деректерін талдау әдістері.


Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Стратегиялық ойлау
Күйзеліске тұрақтылық
Тез шешім қабылдай білу
Көшбасшылық

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1."Пестицидтердің (улы химикаттардың) қауіпсіздігіне қойылатын талаптар" техникалық регламенті – пестицидтерді өндіруге, сақтауға, тасымалдауға, өткізуге және қолдануға қойылатын міндетті талаптарды белгілейді.
2.ҚР СТ 1403-2005 "Мақта шикізаты. Техникалық шарттар" – мақта шикізатының сапасына қойылатын талаптарды, қабылдау қағидаларын, сынау әдістерін, тасымалдау және сақтау талаптарын белгілейді.
3.ҚР СТ 643-2006 "Мақта шикізаты. Сынамаларды іріктеу әдістері" – мақта шикізатының сапасын бақылау кезінде сынамаларды іріктеу тәртібін белгілейді.
4.ҚР СТ 1593-2006 "Мақта шикізаты. Ластануын анықтау әдістері" – мақта шикізатының ластануын анықтау әдістерін белгілейді.
5.ҚР СТ 644-2006 "Мақта шикізаты. Ылғалдылығын анықтау әдістері" – мақта шикізатының ылғалдылығын анықтау әдістерін белгілейді.
6.ҚР СТ 1594-2006 "Мақта шикізаты. Өнеркәсіптік сұрпын анықтау әдістері" – мақта шикізатының өнеркәсіптік сұрпын анықтау әдістерін белгілейді.

СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ деңгейі:

Кәсіп атауы:

7

Ауыл шаруашылығындағы басшы (басқарушы, меңгеруші)

5

Өсімдікті қорғау жөніндегі агроном (біліктілік денгейі орташа)

4-тарау. Кәсіптік стандарттың техникалық деректері

      15. Мемлекеттік органның атауы: Қазакстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі.

      16. Жоба жетекшісі: Б.Қ. Насырханова, E-mail: b.nasyrhanova@nasec.kz моб.тел.: +7 (771) 375 80 45.

      17. Әзірлеуге қатысқан ұйымдар (кәсіпорындар): Қазакстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігінің "Ұлттық аграрлық ғылыми-білім беру орталығы" коммерциялық емес акционерлік қоғамы.

      18. Авторы: С.П. Махмаджанов - "Мақта және бақша өсіру бойынша ауыл шаруашылығы тәжірибе станциясы" ЖШС-ның ауыл шаруашылығы дақылдарын селекциялау және тұқым шаруашылығы бөлімінің меңгерушісі.

      Техникалық көмек көрсетуші: М.Б. Кенжеғұлова, моб.тел.+77756033097, E-mail: m.kenzhegulova@nasec.kz.

      19. Кәсіптік біліктілік жөніндегі салалық кеңес: 2026 жылғы 5 мамырдағы № 176 бұйрық.

      20. Кәсіптік біліктілік жөніндегі ұлттық орган: 2026 жылғы 6 маусым.

      21. Қазақстан Республикасының "Атамекен" ұлттық кәсіпкерлер палатасы:

      22. Нұсқа нөмірі және шығарылған жылы: 2-нұсқа, 2026 жыл.

      23. Болжамды қайта қарау күні: 2029 жылдың тамызы.

Егер Сіз беттен қате тапсаңыз, тінтуірмен сөзді немесе фразаны белгілеңіз және Ctrl+Enter пернелер тіркесін басыңыз

 

бет бойынша іздеу

Іздеу үшін жолды енгізіңіз

Кеңес: браузерде бет бойынша енгізілген іздеу бар, ол жылдамырақ жұмыс істейді. Көбінесе, ctrl-F пернелері қолданылады