Об утверждении Правил деятельности службы психолого-педагогического сопровождения в организациях образования

Приказ Министра просвещения Республики Казахстан от 29 апреля 2025 года № 92. Зарегистрирован в Министерстве юстиции Республики Казахстан 30 апреля 2025 года № 36047.

В соответствии с подпунктом 36) статьи 5 Закона Республики Казахстан "Об образовании" ПРИКАЗЫВАЮ:

1. Утвердить Правила деятельности службы психолого-педагогического сопровождения в организациях образования согласно приложению 1 к настоящему приказу.

2. Признать утратившими силу некоторые приказы согласно приложению 2 к настоящему приказу.

3. Департаменту инклюзивного и специального образования Министерства просвещения Республики Казахстан в установленном законодательством Республики Казахстан порядке обеспечить:

1) государственную регистрацию настоящего приказа в Министерстве юстиции Республики Казахстан;

2) размещение настоящего приказа на интернет-ресурсе Министерства просвещения Республики Казахстан после его официального опубликования;

3) в течение десяти рабочих дней после государственной регистрации настоящего приказа представление в Юридический департамент Министерства просвещения Республики Казахстан сведений об исполнении мероприятий, предусмотренных подпунктами 1) и 2) настоящего пункта.

4. Контроль за исполнением настоящего приказа возложить на курирующего вице-министра просвещения Республики Казахстан.

5. Настоящий приказ вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования.

Министр просвещения Республики Казахстан

Г. Бейсембаев

Утвержден приказом Министра просвещения Республики Казахстан от 29 апреля 2025 года № 92

Правила деятельности службы психолого-педагогического сопровождения в организациях образования

Сноска. Правила - в редакции приказа Министра просвещения РК от 29.05.2026 № 144-НҚ (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Глава 1. Общие положения

1. Настоящие Правила деятельности службы психолого-педагогического сопровождения в организациях образования (далее – Правила) разработаны в соответствии с подпунктом 36) статьи 5 Закона Республики Казахстан "Об образовании" (далее – Закон) и определяют порядок деятельности службы психолого-педагогического сопровождения в организациях образования (далее – СППС).

2. В настоящих Правилах используются следующие понятия:

1) специальные условия для получения образования – условия, включающие учебные, а также специальные, индивидуально развивающие и коррекционно-развивающие программы и методы обучения, технические, учебные и иные средства, среду жизнедеятельности, психолого-педагогическое сопровождение, медицинские, социальные и иные услуги, без которых невозможно освоение образовательных программ лицами (детьми) с особыми образовательными потребностями, а также детьми с ограниченными возможностями;

2) лица (дети) с особыми образовательными потребностями – лица (дети), которые испытывают постоянные или временные потребности в специальных условиях для получения образования соответствующего уровня и дополнительного образования;

3) оценка особых образовательных потребностей – определение необходимых специальных условий для получения образования;

4) психолого-педагогическое сопровождение – системно-организованная деятельность, реализуемая в организациях образования, в процессе которой создаются социальные и психолого-педагогические условия для успешного обучения и развития обучающихся (воспитанников), в том числе детей (лиц) с особыми образовательными потребностями, на основе оценки особых образовательных потребностей.

3. Деятельность СППС организуется:

1) на уровне дошкольного воспитания и обучения – обеспечение психолого-педагогического сопровождения воспитанников, в том числе детей с особыми образовательными потребностями, в процессах ранней социализации; активизация игровой деятельности как ведущего вида деятельности ребенка, способствующего общению, познанию, освоению норм поведения и формированию ключевых навыков подготовки к обучению в школе;

2) на уровне начального образования – поддержка обучающихся (воспитанников), в том числе детей (лиц) с особыми образовательными потребностями в развитии познавательной и учебной мотивации, самостоятельности и саморегуляции при адаптации к учебной деятельности, социализации и формировании творческих способностей каждого обучающегося (воспитанника);

3) на уровне основного среднего образования - адаптация к новым условиям обучения, развитие активной познавательной и учебной деятельности обучающихся (воспитанников), в том числе детей (лиц) с особыми образовательными потребностями, поддержка в решении задач личностного и ценностно-смыслового саморазвития, самосознания и самоопределения, формирование устойчивости к познавательным процессам и социализации;

4) на уровне общего среднего образования – оказание помощи обучающимся (воспитанникам), в том числе детям (лицам) с особыми образовательными потребностями в личностной идентичности, профессиональном самоопределении, содействие развитию способности целеполагания и принятия самостоятельных решений, формированию устойчивого мировоззрения и социализации;

5) на уровне технического и профессионального образования, послесреднего образования – психолого-педагогическое сопровождение обучающихся, в том числе детей (лиц) с особыми образовательными потребностями в процессе обучения, получения профессии и социализации.

4. СППС является коллегиальным органом организации образования, ответственным за обеспечение психологического благополучия обучающихся (воспитанников), в том числе детей (лиц) с особыми образовательными потребностями (далее – дети (лица) с ООП), развитие, формирование их учебной мотивации, успеваемости, творческой самореализации, профессиональную ориентацию, оказание психолого-педагогического сопровождения участникам образовательного процесса в пределах компетенции организации образования без оказания комплексной психологической помощи, требующей организации межведомственного взаимодействия и привлечения Центров психологической поддержки (далее – ЦПП) для определения дальнейшего маршрута сопровождения.

Порядок деятельности ЦПП регламентирован Приказом исполняющего обязанности Министра просвещения Республики Казахстан от 24 ноября 2025 года № 264 "Об утверждении Правил деятельности центров психологической поддержки" (зарегистрирован в Реестре государственной регистрации нормативных правовых актов № 37482).

В состав СППС, утверждаемый руководителем организации образования, входят методист дошкольной организации (далее – методист), заместители руководителей, педагоги-психологи, социальные педагоги, специальные педагоги, педагоги-ассистенты, педагоги- профориентаторы.

Координируют деятельность СППС методист, заместители руководителей организации образования.

Администрация организации образования, специалисты СППС, а также учителя всех специальностей участвуют в процессе психолого-педагогического сопровождения обучающихся (воспитанников), в соответствии с должностными обязанностями, утвержденными приказом Министра образования и науки Республики Казахстан от 13 июля 2009 года № 338 "Об утверждении Типовых квалификационных характеристик должностей педагогов" (зарегистрирован в Реестре государственной регистрации нормативных правовых актов № 5750).

Структура, состав специалистов, годовой план работы определяется типом, видом и задачами организации образования.

5. Деятельность СППС осуществляется с учетом:

1) соблюдения профессиональной этики;

2) эмпатии и уважения к личности обучающихся (воспитанников);

3) индивидуальных, возрастных особенностей и особых образовательных потребностей обучающихся (воспитанников);

4) интеграции психологических и педагогических знаний, применения основ педагогической психологии;

5) конфиденциальности информации с соблюдением прав и интересов обучающихся (воспитанников);

6) исключение возможности нанесения вреда здоровью, чести и достоинству обучающихся (воспитанников);

7) научной обоснованности, комплексности, последовательности, поэтапности и непрерывности психолого-педагогического сопровождения обучающихся (воспитанников) в образовательном процессе.

6. Деятельность СППС осуществляется на основе методических подходов, технологий и диагностических инструментов, предусмотренных нормативными правовыми актами и методическими документами в сфере образования, обеспечивающих единый подход к психолого-педагогическому сопровождению при сохранении гибкости в выборе методов и технологий с учетом индивидуальных и возрастных особенностей обучающихся (воспитанников), в том числе, детей (лиц) с ООП.

Глава 2. Порядок деятельности Службы психолого-педагогического сопровождения в организациях образования

7. Психолого-педагогическое сопровождение включает в себя:

1) выявление трудностей в воспитании, обучении и развитии и оценку особых образовательных потребностей, обучающихся (воспитанников), в том числе детей (лиц) с ООП;

2) консультативно-методическую помощь педагогам и семьям обучающихся (воспитанников), в том числе детям (лицам) с ООП;

3) создание социальных и психолого-педагогических условий для успешного воспитания, обучения, развития и социализации обучающихся (воспитанников), в том числе детей (лиц) с ООП.

8. Деятельность специалистов СППС включает диагностическое, консультативное, развивающее (коррекционное), психолого-педагогическое просвещение и организационно-методическое направления:

1) диагностическое направление предусматривает индивидуальную и групповую деятельность, психолого-педагогическое изучение обучающихся (воспитанников), в том числе детей (лиц) с ООП на протяжении всего периода воспитания и обучения, определение их индивидуальных особенностей и склонностей, потенциальных возможностей в процессе воспитания и обучения, в профессиональном самоопределении, а также выявление причин трудностей в воспитании, обучении, развитии, социализации;

2) консультативное направление предусматривает индивидуальную и групповую деятельность, в форме оказания помощи участникам образовательного процесса: в анализе и решении психологических проблем, в актуализации личностных особенностей; содействие сознательному и активному присвоению нового социального опыта; помощь в формировании новых установок и принятии собственных решений; решение различного рода психологических проблем, связанных с трудностями в межличностных отношениях, самосознании и саморазвитии; помощь родителям или иным законным представителям в вопросах воспитания и развития обучающихся (воспитанников), в том числе детям (лицам) с ООП;

3) развивающее (коррекционное) направление предусматривает индивидуальную, подгрупповую, групповую работу с обучающимися (воспитанниками), в том числе детьми (лицами) с ООП по формированию образовательного пространства, мотивации к обучению, а также развитию знаний, умений и навыков, возможностей и способов их приобретения и проявления в воспитательно-образовательной, учебной и познавательной деятельности. Включает организацию работы педагогов по выявлению и преодолению трудностей в воспитании, обучении и поведении обучающихся (воспитанников), выявляемых в ходе оценки особых образовательных потребностей на основе комплексного взаимодействия специалистов СППС (педагоги-психологи, социальные педагоги, специальные педагоги, педагоги-ассистенты);

4) психолого-педагогическое просвещение предусматривает содействие самоопределению обучающихся (воспитанников), в том числе детей (лиц) ООП; личностному профессиональному росту педагогов, содействие формированию у педагогов, родителей или иных законных представителей потребности в психолого-педагогических знаниях и желании использовать их для исключения затруднений в воспитании, обучении и развитии обучающихся (воспитанников), (классные часы, семинары, родительские собрания, педагогические советы, интерактивные методы и лектории для педагогов и родителей или иных законных представителей);

5) организационно-методическое направление предусматривает проведение организационно-методической и научно-методической работы: мониторинг условий образовательной и развивающей среды, анализ результатов социального, психолого-педагогического сопровождения и разработка рекомендаций по его сопровождению, выработка междисциплинарного подхода в сопровождении обучающихся (воспитанников), в том числе детей (лиц) с ООП; изучение передовых инновационных технологий психолого-педагогического, социального сопровождения в организациях образования, организация и проведение семинаров, тренингов и консультаций по овладению технологиями психолого-педагогического и социального сопровождения обучающихся (воспитанников), в том числе детей (лиц) с ООП.

9. Психолого-педагогическое сопровождение осуществляется для обучающихся (воспитанников), в том числе детей (лиц) с ООП:

1) с поведенческими и эмоциональными проблемами, неблагоприятными психологическими факторами;

2) с барьерами социально-психологического, экономического, языкового и культурного характера;

3) с ограниченными возможностями.

10. Психолого-педагогическое сопровождение осуществляется по результатам оценки особых образовательных потребностей в соответствии с Правилами и программами оценки особых образовательных потребностей, утвержденными приказом Министра образования и науки Республики Казахстан от 12 января 2022 года № 4 (зарегистрирован в Реестре государственной регистрации нормативных правовых актов под № 26618):

1) на уровне класса, в том числе предшкольного, группы педагогами в отношении обучающихся (воспитанников), с применением индивидуального и дифференцированного подходов в воспитании и обучении;

2) на уровне специалистов СППС организации образования с применением индивидуально-развивающих и коррекционно-развивающих программ;

3) на уровне организации образования с привлечением узких специалистов (сурдопедагог, тифлопедагог), а также во взаимодействии с заинтересованными органами и организациями.

11. Психолого-педагогическое сопровождение осуществляется:

1) для обучающихся (воспитанников), в том числе детей (лиц) с ООП, указанных в подпунктах 1) и 2) пункта 8 настоящих Правил, в процессе организованной деятельности/уроков, факультативов, предметных кружков и дополнительных занятий по предметам педагогами, а также педагогами-психологами, социальными педагогами на основе оценки особых образовательных потребностей;

2) для детей с ограниченными возможностями в процессе организованной деятельности/уроков, факультативов, предметных кружков и дополнительных занятий по предметам педагогами, а также специальными педагогами, педагогами-психологами, социальными педагогами, педагогами-ассистентами на основе оценки особых образовательных потребностей и рекомендаций психолого-медико-педагогических консультаций (далее – ПМПК).

12. Психологическая диагностика, консультирование и тренинги (групповые, индивидуальные) с обучающимися (воспитанниками), в том числе детьми (лицами) с ООП проводятся с письменного согласия родителей или иных законных представителей согласно приказу Министра образования и науки Республики Казахстан от 28 января 2016 года № 93 "Об утверждении форм типового договора оказания образовательных услуг для дошкольных организаций, организаций среднего, технического и профессионального, послесреднего образования, типового договора на проведение профессиональной практики и типового договора о дуальном обучении для организаций технического и профессионального, послесреднего образования" (зарегистрирован в Реестре государственной регистрации нормативных правовых актов под № 13227).

Согласие родителей или иных законных представителей на проведение психологической диагностики, консультирования и тренингов (групповых, индивидуальных) оформляется по форме согласно приложению к настоящим Правилам.

13. Содержание психолого-педагогического сопровождения для детей (лиц) с ООП, указанных в подпунктах 1) и 2) пункта 8 настоящих Правил, включает комплекс мероприятий, направленных на минимизацию воздействия неблагоприятных факторов, освоение умений и навыков, улучшение учебных достижений, развитие личностных и социальных навыков, а также содействие социализации:

1) реализация индивидуального подхода в воспитании и обучении без изменения учебного плана и учебных программ;

2) организация дополнительных занятий (включая занятия по преодолению языковых и культурных барьеров) за счет вариативного компонента типового учебного плана;

3) индивидуальная работа с педагогом-психологом, социальным педагогом;

4) профориентационная работа;

5) оказание социальной помощи;

6) организация досуговой деятельности;

7) работа с родителями или иными законными представителями.

14. Содержание психолого-педагогического сопровождения для детей с ограниченными возможностями включает следующие социальные и психолого-педагогические условия:

1) адаптацию общеобразовательных учебных программ, составление индивидуальных программ развития, индивидуальных учебных планов и программ;

2) изменения способов оценивания результатов воспитания и обучения (достижений обучающегося (воспитанника)). При изменении способов оценивания подбираются контрольные задания и критерии оценивания с учетом индивидуальных возможностей обучающегося (воспитанника) и с учетом содержания реализуемой учебной программы;

3) использование вариативных, специальных и альтернативных методов воспитания и обучения. Форма или способ применения методов воспитания и обучения адаптируются под индивидуальные особенности обучающегося (воспитанника) (уменьшение объема учебной нагрузки, количества заданий, сокращение или увеличение времени на выполнение заданий, упрощение учебных заданий, использование коротких и поэтапных инструкций, проговаривание заданий вслух, предоставление образцов выполнения заданий, таблицы, справочные материалы). Альтернативные методы и технологии воспитания и обучения применяются педагогами-психологами и специальными педагогами в индивидуально-развивающей работе с обучающимися (воспитанниками) со специфическими трудностями обучения, обусловленными нарушениями отдельных психических функций (восприятия, памяти, внимания);

4) подбор методических материалов, учебников, учебных пособий, подготовка индивидуальных учебных материалов. Специальные учебники, рабочие тетради и учебные материалы предназначенные для детей с нарушениями зрения (книги с укрупненным шрифтом, учебные пособия для незрячих, напечатанные шрифтом Брайля; рельефные рисунки, схемы, специальные муляжи), опорно-двигательного аппарата (прописи с крупным шрифтом), слуха (учебные пособия с использованием символов (жестовой речи), видеоматериалы с титрами, учебные компьютерные программы), нарушениями интеллекта (учебники и учебно-методические комплексы, изданные для специальных школ соответствующего вида);

5) создание безбарьерной среды и адаптация места воспитания и обучения для обеспечения физического доступа в организацию образования для детей с ограниченными возможностями: с ограниченной мобильностью (подвоз к школе, пандусы, перила, подъемники, лифт, специально оборудованное учебное место (стол, стул), места общего пользования (туалет, столовая), с нарушением зрения (незрячих, слабовидящих) (тактильные дорожки, тактильные указатели, перила), с нарушением слуха (визуальные таблицы, звукоусиливающая аппаратура). Адаптация места воспитания и обучения предполагает приспособление образовательной среды обучения под индивидуальные особенности детей с ограниченными возможностями (физические особенности (слух, зрение), поведенческие особенности);

6) использование оборудования и мебели в соответствии с Нормами оснащения оборудованием и мебелью организаций дошкольного, среднего образования, а также специальных организаций образования, утвержденными приказом Министра образования и науки Республики Казахстан от 22 января 2016 года № 70 (зарегистрирован в Реестре государственной регистрации нормативных правовых актов под № 13272) (далее – Приказ № 70);

7) оказание специальной психолого-педагогической поддержки детям с ограниченными возможностями (педагогом-психологом, специальным педагогом, педагогом-ассистентом) на основе заключений и рекомендаций ПМПК.

8) оказание педагогами-профориентаторами помощи детям с ограниченными возможностями в выборе профессии с учетом индивидуальных возможностей и особых образовательных потребностей.

15. Психолого-педагогическое сопровождение в организациях образования включает следующий алгоритм действий педагогов и специалистов СППС:

1) педагоги на основе наблюдения за деятельностью обучающегося (воспитанника) в социальной, познавательной и эмоциональной сферах, а также критериальной оценки их достижений:

выявляют трудности в воспитании и обучении и (или) поведенческие и эмоциональные особенности обучающегося (воспитанника) и оказывают индивидуальную помощь;

письменно информируют методиста (заместителя руководителя организации образования, курирующего деятельность СППС) в случае, если трудности в воспитании и обучении и (или) поведенческие и эмоциональные особенности сохраняются или усугубляются в течение четверти;

2) специалисты СППС:

проводят углубленное психолого-педагогическое изучение трудностей в воспитании и обучении и (или) поведенческих и эмоциональных особенностей обучающегося (воспитанника) на основании результатов систематического наблюдения в ходе образовательного процесса, анализа его учебной деятельности и поведения;

коллегиально рассматривают результаты углубленного психолого-педагогического изучения трудностей в воспитании и обучении и (или) поведенческих и эмоциональных особенностей обучающегося (воспитанника), с участием воспитателей, учителей-предметников, классных руководителей/кураторов;

информируют родителей или иных законных представителей обучающегося (воспитанника) о причинах трудностей в воспитании и обучении и (или) поведенческих и эмоциональных особенностей;

коллегиально определяют потребности обучающегося (воспитанника) в помощи и поддержке специалистов СППС, педагогов, семьи;

составляют индивидуальную программу психолого-педагогического сопровождения обучающегося (воспитанника) (далее – ИППС) и согласовывают ее с родителями или иными законными представителями;

реализуют ИППС в течение одной – трех четвертей учебного года;

консультируют педагогов, воспитателей, учителей-предметников, классных руководителей/кураторов, родителей или иных законных представителей обучающегося (воспитанника);

3) в зависимости от индивидуальных возможностей и особых образовательных потребностей обучающегося (воспитанника) ИППС включает:

в дошкольных организациях – типовую учебную программу дошкольного воспитания и обучения с учетом адаптации по отдельным видам организованной деятельности, индивидуальную программу, индивидуально-развивающие и коррекционно-развивающие программы, рекомендации педагогам, родителям или иным законным представителям воспитанника;

в организациях среднего образования – типовую учебную программу с учетом адаптации по отдельным общеобразовательным предметам, индивидуальный учебный план и индивидуальные учебные программы для обучающихся с нарушением интеллекта, индивидуально-развивающие и коррекционно-развивающие программы, рекомендации педагогам, родителям или иным законным представителям обучающегося (воспитанника);

в организациях технического и профессионального, послесреднего образования – индивидуальный учебный план и индивидуальные учебные программы.

4) психолого-педагогическое сопровождение обучающегося (воспитанника) завершается при достижении положительной динамики развития, подтвержденной успешным освоением образовательной программы;

5) родителям или иным законным представителям обучающегося (воспитанника), трудности в воспитании и обучении и/или поведенческие и эмоциональные особенности которого не преодолены, рекомендуется получить консультацию в ПМПК;

6) по результатам оценки особых образовательных потребностей в ПМПК

педагоги и специалисты СППС коллегиально определяют объем психолого-педагогического сопровождения обучающегося (воспитанника) в соответствии с пунктами 12 и 13 настоящего приказа, вносят изменения в ИППС или разрабатывают ее;

7) с целью формирования навыков самостоятельной учебной деятельности обучающимся (воспитанникам) с нарушениями поведения и трудностями адаптации в классе (группе) по решению СППС организуется индивидуальное сопровождение педагогом-ассистентом сроком на одну четверть. Дальнейшая потребность в помощи педагога-ассистента определяется ПМПК.

В случае самостоятельного обращения родителей (законных представителей) обучающегося (воспитанника) в ПМПК при выявлении нарушений поведения рекомендуется индивидуальное сопровождение педагогом-ассистентом на определенный срок;

8) реализация ИППС осуществляется педагогами во взаимодействии со специалистами СППС, родителями или иными законными представителями обучающегося (воспитанника);

9) по завершению четверти специалисты СППС проводят мониторинг качества психолого-педагогического сопровождения, предусматривающий определение степени успешности усвоения учебной программы, формирования навыков социальной адаптации, эмоциональное благополучие обучающегося (воспитанника);

10) объем психолого-педагогического сопровождения обучающегося (воспитанника) в следующей четверти планируется с учетом достигнутых/недостигнутых учебных целей, динамики изменения особых образовательных потребностей;

11) в случае полного удовлетворения выявленных ранее особых образовательных потребностей обучающегося (воспитанника) оказание психолого-педагогического сопровождения завершается на основании решения СППС;

12) методисты, заместители руководителя организации образования осуществляют контроль за реализацией процесса психолого-педагогического сопровождения, за сбором и формированием документации специалистов СППС.

16. Оценка результативности деятельности СППС осуществляется на основе показателей, отражающих:

динамику учебных достижений и учебной мотивации обучающихся (воспитанников), в том числе детей (лиц) с ООП;

уровень социальной адаптации обучающихся (воспитанников), в том числе детей (лиц) с ООП;

участие обучающихся (воспитанников), в том числе детей (лиц) с ООП, в мероприятиях организаций образования;

результаты профессиональной ориентации обучающихся (воспитанников), в том числе детей (лиц) с ООП;

результаты освоения учебной программы с учетом динамики и индивидуальных возможностей обучающихся (воспитанников);

уровень удовлетворенности педагогов, родителей или иных законных представителей консультативно-информационной деятельностью специалистов СППС (по результатам обратной связи).

Показатели результативности фиксируются в ИППС и учитываются при принятии решений о результатах психолого-педагогического сопровождения. Ответственность за организацию и результаты сопровождения несут руководитель организации образования, его заместители и специалисты СППС в пределах своих должностных обязанностей.

17. Для проведения подгрупповых (2-4 ребенка), групповых (6-8 детей) занятий специальные педагоги объединяют детей с ограниченными возможностями по принципу идентичности нарушений в развитии. Количество индивидуальных, подгрупповых, групповых занятий в неделю для детей с ограниченными возможностями устанавливается с учетом их индивидуальных образовательных потребностей и возможностей.

18. Индивидуальные, подгрупповые и групповые занятия для детей с ограниченными возможностями проводятся в соответствии с коррекционно-развивающими программами, разработанными специальными педагогами по результатам оценки особых образовательных потребностей обучающихся (воспитанников).

Индивидуальные, подгрупповые и групповые занятия для обучающихся (воспитанников), в том числе детей (лиц) с ООП, указанных в подпунктах 1) и 2) пункта 8 настоящих Правил проводятся в соответствии с индивидуально-развивающими программами, разработанными специалистами СППС.

Продолжительность подгруппового и группового занятия для детей дошкольного возраста составляет от 35 до 45 минут, школьного возраста – 45 минут.

Продолжительность индивидуальных занятий для детей дошкольного возраста составляет 20 минут, школьного возраста - 30 минут.

19. Для проведения специалистами СППС индивидуальных, подгрупповых, групповых занятий с детьми (лицами) с ООП в организациях образования предусматриваются кабинеты, оснащенные оборудованием и мебелью в соответствии с Приказом № 70.

20. Содержание и объем психолого-педагогического сопровождения определяются на основе оценки особых образовательных потребностей обучающихся (воспитанников), в том числе детей (лиц) с ООП.

21. Психолого-педагогическое сопровождение обучающихся (воспитанников), в том числе детей (лиц) с ООП на основе оценки особых образовательных потребностей осуществляется в течение учебного года.

22. На 1 (одного) специального педагога в ходе психолого-педагогического сопровождения в организации образования количество детей с ограниченными возможностями составляет не более 12-14 детей.

Педагог-ассистент осуществляет индивидуальное сопровождение 1 (одного) обучающегося (воспитанника) с учетом его учебной нагрузки.

23. В случае выявления психоэмоциональных, поведенческих и психосоциальных проблем, кризисных ситуаций, включая проблемы, связанные с аутодеструктивным поведением, насилием и травлей (буллингом), требующих оказания комплексной психологической помощи, межведомственного взаимодействия, экстренного консультирования и мобильного реагирования, СППС направляет обучающихся (воспитанников), в том числе детей (лиц) с ООП, а также их родителей или иных законных представителей в ЦПП.

При этом СППС обеспечивает дальнейшее психолого-педагогическое сопровождение обучающихся (воспитанников), в том числе детей (лиц) с ООП, с учетом рекомендаций ЦПП.

24. Специальные организации образования оказывают педагогам общеобразовательных организаций образования консультативную и методическую помощь по вопросам воспитания, обучения и развития детей с ограниченными возможностями.

25. Перечень документов, обязательных для ведения специалистами СППС, определен приказом Министра образования и науки Республики Казахстан от 6 апреля 2020 года № 130 "Об утверждении Перечня документов, обязательных для ведения педагогами дошкольных организаций и предшкольных классов общеобразовательных школ, лицеев и гимназий, организаций среднего, специального, дополнительного, технического и профессионального, послесреднего образования, и их формы" (зарегистрирован в Реестре государственной регистрации нормативных правовых актов под № 20317).

Деятельность СППС отражается в плане воспитательно-образовательной, учебно-воспитательной работы организации образования.

	Приложение к Правилам деятельности службы психолого-педагогического сопровождения в организациях образования
	Форма

Согласие родителя или иного законного представителя на проведение психологической диагностики, консультирования и тренингов (групповые, индивидуальные)

____________________________________________________________________
Фамилия, имя, отчество (при его наличии) родителя или иного
законного представителя
Согласен (-на) на проведение психологической диагностики, консультирования
и тренингов (групповые, индивидуальные) с моим ребенком
____________________________________________________________________
____________________________________________________________________
(Фамилия, имя, отчество (при его наличии) ребенка, класс)
"____" _______________ 20__ года
Подпись ___________

Приложение 2 к приказу Министр просвещения Республики Казахстан от 29 апреля 2025 года № 92

Перечень утративших силу некоторых приказов

1. Приказ Министра образования и науки Республики Казахстан от 12 января 2022 года № 6 "Об утверждении Правил психолого-педагогического сопровождения в организациях дошкольного, среднего, технического и профессионального, послесреднего образования, дополнительного образования" (зарегистрирован в Реестре государственной регистрации нормативных правовых актов под № 26513).

2. Пункт 2 Перечня некоторых приказов, в которые вносятся изменения, утвержденного приказом Министра просвещения Республики Казахстан от 29 сентября 2023 года № 300 "О внесении изменений в некоторые приказы" (зарегистрирован в Реестре государственной регистрации нормативных правовых актов под № 33498).

3. Пункт 5 Перечня некоторых приказов, в которые вносятся изменения и дополнения, утвержденного приказом исполняющего обязанности Министра просвещения Республики Казахстан от 28 июня 2024 года № 165 "О внесении изменений и дополнений в некоторые приказы" (зарегистрирован в Реестре государственной регистрации нормативных правовых актов под № 34642).

4. Приказ исполняющего обязанности Министра просвещения Республики Казахстан от 25 августа 2022 года № 377 "Об утверждении Правил деятельности психологической службы в организациях среднего образования" (зарегистрирован в Реестре государственной регистрации нормативных правовых актов под № 29288).

5. Пункт 6 Перечня некоторых приказов Министерства просвещения Республики Казахстан, в которые вносятся изменения, утвержденного приказом Министра просвещения Республики Казахстан от 29 июня 2023 года № 186 "О внесении изменений в некоторые приказы Министерства просвещения Республики Казахстан" (зарегистрирован в Реестре государственной регистрации нормативных правовых актов под № 32978).

Білім беру ұйымдарындағы психологиялық-педагогикалық қолдау қызметінің жұмыс істеу қағидаларын бекіту туралы

Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрінің 2025 жылғы 29 сәуірдегі № 92 бұйрығы. Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2025 жылғы 30 сәуірде № 36047 болып тіркелді.

"Білім туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 5-бабының 36) тармақшасына сәйкес БҰЙЫРАМЫН:

1. Осы бұйрыққа 1-қосымшаға сәйкес Білім беру ұйымдарындағы психологиялық-педагогикалық қолдау қызметінің жұмыс істеу қағидалары бекітілсін.

2. Осы бұйрыққа 2-қосымшаға сәйкес кейбір бұйрықтардың күші жойылды деп танылсын.

3. Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігінің Инклюзивті және арнайы білім беру департаменті Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен:

1) осы бұйрықтың Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркелуін;

2) осы бұйрықты ресми жарияланғаннан кейін Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігінің интернет-ресурсында орналастыруды;

3) осы бұйрық мемлекеттік тіркелгеннен кейін он жұмыс күні ішінде Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігінің Заң департаментіне осы тармақтың 1) және 2) тармақшаларында көзделген іс-шаралардың орындалуы туралы мәліметтерді ұсынуды қамтамасыз етсін.

4. Осы бұйрықтың орындалуын бақылау жетекшілік ететін Қазақстан Республикасының Оқу-ағарту вице-министріне жүктелсін.

5. Осы бұйрық алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі.

Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрі

Г. Бейсембаев

Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрінің 2025 жылғы 29 сәуірдегі № 92 бұйрығымен бекітілген

Білім беру ұйымдарындағы психологиялық-педагогикалық қолдау қызметінің жұмыс істеу қағидалары

Ескерту. Қағидалар жаңа редакцияда - ҚР Оқу-ағарту министрінің 29.05.2026 № 144-НҚ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.

1-тарау. Жалпы ережелер

1. Осы Білім беру ұйымдарындағы психологиялық-педагогикалық қолдау қызметінің жұмыс істеу қағидалары (бұдан әрі – Қағидалар) "Білім туралы" Қазақстан Республикасы Заңының (бұдан әрі – Заң) 5-бабының 36) тармақшасына сәйкес әзірленді және білім беру ұйымдарындағы психологиялық-педагогикалық қолдау қызметінің (бұдан әрі – ППҚҚ) жұмыс істеу тәртібін айқындайды.

2. Осы Қағидаларда мынадай ұғымдар пайдаланылады:

1) білім алу үшін арнаулы жағдайлар – ерекше білім беруді қажет ететін адамдардың (балалардың), сондай-ақ мүмкіндігі шектеулі балалардың оларсыз білім беру бағдарламаларын меңгеруі мүмкін болмайтын, оқу, сондай-ақ арнаулы, жеке дамыту мен түзеу-дамыту бағдарламаларын және оқыту әдістерін, техникалық, оқу және өзге де құралдарды, тыныс-тіршілік ортасын, психологиялық-педагогикалық қолдауды, медициналық, әлеуметтік және өзге де көрсетілетін қызметтерді қамтитын жағдайлар;

2) ерекше білім беруді қажет ететін адамдар (балалар) – тиісті деңгейде білім алу және қосымша білім алу үшін арнаулы жағдайларға тұрақты немесе уақытша қажеттілік көріп жүрген адамдар (балалар);

3) ерекше білім беру қажеттіліктерін бағалау – білім алу үшін қажетті арнаулы жағдайларды айқындау;

4) психологиялық-педагогикалық қолдап отыру – білім беру ұйымдарында іске асырылатын процесінде білім алушыларды (тәрбиеленушілерді), оның ішінде ерекше білім беру қажеттіліктерін бағалау негізінде ерекше білім беруді қажет ететін балаларды (адамдарды) табысты оқыту және дамыту үшін әлеуметтік және психологиялық-педагогикалық жағдайлар жасалатын жүйелі-ұйымдастырылған қызмет.

3. ППҚҚ-ның қызметі мынадай деңгейлерде ұйымдастырылады:

1) мектепке дейінгі білім беру деңгейінде – тәрбиеленушілерге, оның ішінде ерекше білім беруді қажет ететін балаларға, ерте әлеуметтендіру процестерінде психологиялық-педагогикалық қолдау көрсетуді қамтамасыз ету; баланың қарым-қатынас жасауының, танып-білуінің, мінез-құлық нормаларын меңгеруінің және мектепте оқуға дайындықтың негізгі дағдыларын қалыптастырудың жетекші іс-әрекеті болып табылатын ойын әрекетін жандандыру;

2) бастауыш білім беру деңгейінде – әрбір білім алушыны (тәрбиеленушіні) оқу іс-әрекетіне бейімдеу, әлеуметтендіру және шығармашылық қабілеттерін қалыптастыру кезінде танымдық және оқу ұмтылысын, өздігінен жұмыс істеуін және өзін-өзі реттеуді дамытуда білім алушыларға (тәрбиеленушілерге), оның ішінде ерекше білім беруді қажет ететін балаларға (адамдарға) қолдау көрсету;

3) негізгі орта білім беру деңгейінде – оқытудың жаңа жағдайларына бейімдеу, білім алушылардың (тәрбиеленушілердің), оның ішінде ерекше білім беруді қажет ететін балалардың (адамдардың) белсенді танымдық және оқу іс-әрекетін дамыту, жеке және құндылық-мағыналық өзін-өзі дамыту, өзін-өзі тану және өзін-өзі анықтау міндеттерін шешуде қолдау көрсету, танымдық процестерге және әлеуметтенуге төзімділікті қалыптастыру;

4) жалпы орта білім беру деңгейінде – білім алушыларға (тәрбиеленушілерге), оның ішінде ерекше білім беруді қажет ететін балаларға (адамдарға) тұлғалық бірегейлікке, кәсіби тұрғыдан өзін-өзі анықтауға көмек көрсету, мақсат қою және дербес шешімдер қабылдау қабілетін дамытуға, тұрақты дүниетанымды қалыптастыруға және әлеуметтендіруге жәрдемдесу;

5) техникалық және кәсіптік білім беру, орта білімнен кейінгі білім беру деңгейінде – білім алушыларды, оның ішінде ерекше білім беруді қажет ететін балаларды (адамдарды) оқыту және кәсіп алу және әлеуметтендіру процесінде психологиялық-педагогикалық қолдау.

4. ППҚҚ білім беру ұйымының құзыреті шегінде ведомствоаралық өзара іс-қимылды ұйымдастыруды және одан әрі сүйемелдеу маршрутын айқындау үшін Психологиялық қолдау орталықтарын (бұдан әрі – ПҚО) тартуды талап ететін кешенді психологиялық көмек көрсетусіз білім беру ұйымының білім алушылардың (тәрбиеленушілердің), оның ішінде ерекше білім беруді қажет ететін балалардың (тұлғалардың) (бұдан әрі – ЕБҚЕ балалар (тұлғалар)) психологиялық әл-ауқатын қамтамасыз етуге, олардың дамуына, оқу мотивациясын, үлгерімін, шығармашылық өзін-өзі іске асыруын, кәсіби бағдарын қалыптастыруға, білім беру процесіне қатысушыларға психологиялық-педагогикалық қолдау көрсетуге жауапты алқалы органы болып табылады.

ПҚО қызметінің тәртібі "Психологиялық қолдау орталықтары қызметінің қағидаларын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрінің міндетін атқарушының 2025 жылғы 24 қарашадағы № 264 бұйрығымен (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 37482 болып тіркелген) регламенттелген.

Білім беру ұйымының басшысы бекітетін ППҚҚ құрамына мектепке дейінгі ұйымның әдіскері (бұдан әрі – әдіскер), басшылардың орынбасарлары, педагог-психологтар, әлеуметтік педагогтер, арнайы педагогтер, педагог-ассистенттер, педагог-кәсіби бағдар берушілер кіреді.

ППҚҚ қызметін әдіскер, білім беру ұйымдары басшыларының орынбасарлары үйлестіреді.

Білім беру ұйымының әкімшілігі, ППҚҚ мамандары, сондай-ақ барлық мамандықтардың пән мұғалімдері "Педагог лауазымдарының үлгілік біліктілік сипаттамаларын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2009 жылғы 13 шілдедегі № 338 бұйрығымен (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 5750 болып тіркелген) бекітілген лауазымдық міндеттеріне сәйкес білім алушыларды (тәрбиеленушілерді), психологиялық-педагогикалық қолдау процесіне қатысады.

Құрылымы, мамандардың құрамы, жылдық жұмыс жоспары білім беру ұйымдарының типімен, түрімен және міндеттерімен айқындалады.

5. ППҚҚ қызметі:

1) кәсіби әдепті сақтау;

2) білім алушылардың (тәрбиеленушілердің) жеке басына эмпатия және құрмет көрсету;

3) білім алушының (тәрбиеленушінің) жеке, жас ерекшеліктері мен ерекше білім беру қажеттіліктері;

4) психологиялық және педагогикалық білімді интеграциялау, педагогикалық психология негіздерін қолдану;

5) білім алушылардың (тәрбиеленушілердің) құқықтары мен мүдделерін сақтай отырып, ақпараттың құпиялылығы;

6) білім алушылардың (тәрбиеленушілердің) денсаулығына, ар-намысы мен қадір-қасиетіне зиян келтіру мүмкіндігін болғызбау;

7) білім алушыларды (тәрбиеленушілерді) білім беру процесінде психологиялық-педагогикалық қолдаудың ғылыми негіздемесі, кешенділігі, бірізділігі, кезеңділігі және үздіксіздігі ескеріліп жүзеге асырылады.

6. ППҚҚ қызметі білім алушылардың (тәрбиеленушілердің), оның ішінде ЕБҚЕ балалардың (тұлғалардың) жеке және жас ерекшеліктерін ескере отырып, әдістер мен технологияларды таңдауда икемділікті сақтау кезінде психологиялық-педагогикалық сүйемелдеуге бірыңғай тәсілді қамтамасыз ететін білім беру саласындағы нормативтік құқықтық актілерде және әдістемелік құжаттарда көзделген әдістемелік тәсілдер, технологиялар және диагностикалық құралдар негізінде жүзеге асырылады.

2-тарау. Білім беру ұйымдарындағы психологиялық-педагогикалық қолдау қызметінің жұмыс істеу тәртібі

7. Психологиялық-педагогикалық қолдау мыналарды қамтиды:

1) білім алушыларды (тәрбиеленушілерді), оның ішінде ЕБҚЕ балаларды (адамдарды) тәрбиелеудегі, оқытудағы және дамытудағы қиындықтарды анықтау және ерекше білім беру қажеттіліктерін бағалау;

2) педагогтерге және білім алушылардың (тәрбиеленушілердің), оның ішінде ЕБҚЕ балалардың (адамдардың) отбасыларына консультациялық-әдістемелік көмек көрсету;

3) білім алушыларды (тәрбиеленушілерді), оның ішінде ЕБҚЕ балаларды (адамдарды) табысты тәрбиелеу, оқыту, дамыту және әлеуметтендіру үшін әлеуметтік және психологиялық-педагогикалық жағдайлар жасау.

8. ППҚҚ мамандарының қызметі диагностикалық, консультативтік, дамыту (түзету), психологиялық-педагогикалық ағарту және ұйымдастыру-әдістемелік бағыттарды қамтиды:

1) диагностикалық бағыт тәрбиелеу мен оқытудың бүкіл кезеңі ішінде білім алушылардың (тәрбиеленушілердің), оның ішінде ЕБҚЕ балалардың (адамдардың) жеке және топтық қызметін, психологиялық-педагогикалық зерделеуін, олардың жеке ерекшеліктері мен бейімділіктерін, тәрбиелеу және оқыту процесіндегі, өзін-өзі кәсіптік тұрғыдан айқындаудағы әлеуетті мүмкіндіктерін анықтауды, сондай-ақ тәрбиелеудегі, оқудағы, дамудағы, әлеуметтенудегі қиындықтардың себептерін анықтауды көздейді;

2) консультативтік бағыт білім беру процесіне қатысушыларға психологиялық проблемаларды талдау мен шешуде; тұлғалық ерекшеліктерді өзектендіруде көмек көрсету нысанында жеке және топтық қызметті; жаңа әлеуметтік тәжірибені саналы және белсенді игеруге жәрдемдесуді; жаңа көзқарастарды қалыптастыруға және өз шешімдерін қабылдауға көмектесуді; тұлғааралық қатынастардағы, өзін-өзі тану және өзін-өзі дамытудағы қиындықтарға байланысты әртүрлі психологиялық проблемаларды шешуді; ата-аналарға немесе өзге де заңды өкілдерге білім алушыларды (тәрбиеленушілерді), оның ішінде ЕБҚЕ балаларды (адамдарды) тәрбиелеу және дамыту мәселелерінде көмек көрсетуді қарастырады;

3) дамытушылық (түзету) бағыт білім алушылармен (тәрбиеленушілермен), оның ішінде ЕБҚЕ балалармен (адамдармен) білім беру кеңістігін қалыптастыру, оқуға ынталандыру, сондай-ақ білімді, іскерлікті және дағдыларды, оларды тәрбиелеу-білім беру, оқу және танымдық қызметте игеру және таныту мүмкіндіктері мен тәсілдерін дамыту бойынша жеке, кіші топтық, топтық жұмыс жүргізуді көздейді. ППҚҚ мамандарының (педагог-психологтар, әлеуметтік педагогтер, арнайы педагогтер, педагог-ассистенттер) кешенді өзара іс-қимылы негізінде ерекше білім беру қажеттіліктерін бағалау барысында анықталған білім алушыларды (тәрбиеленушілерді) тәрбиелеудегі, оқытудағы және олардың мінез-құлқындағы қиындықтарды анықтау және еңсеру бойынша педагогтердің жұмысын ұйымдастыруды қамтиды;

4) психологиялық-педагогикалық ағарту білім алушылардың (тәрбиеленушілердің), оның ішінде ЕБҚЕ балалардың (адамдардың) өзін-өзі анықтауына жәрдемдесуді; педагогтердің жеке кәсіби өсуіне, педагогтердің, ата-аналардың немесе өзге де заңды өкілдердің психологиялық-педагогикалық білімге қажеттілігін қалыптастыруға және оларды білім алушыларды (тәрбиеленушілерді) тәрбиелеудегі және оқытудағы, дамытудағы қиындықтарды болдырмау үшін пайдалануға деген ұмтылысын қалыптастыруға жәрдемдесуді көздейді (сынып сағаттары, семинарлар, ата-аналар жиналыстары, педагогикалық кеңестер, педагогтер мен ата-аналарға немесе өзге де заңды өкілдерге арналған интерактивті әдістер мен дәрістер);

5) ұйымдастыру-әдістемелік бағыт ұйымдастыру-әдістемелік және ғылыми-әдістемелік жұмыс жүргізуді: білім беру және дамыту ортасының жағдайына мониторинг жүргізуді, әлеуметтік, психологиялық-педагогикалық қолдау нәтижелерін талдауды және оны қолдау бойынша ұсынымдар әзірлеуді, білім алушыларды (тәрбиеленушілерді), оның ішінде ЕБҚЕ балаларды (адамдарды) қолдауда пәнаралық тәсілді әзірлеуді; білім беру ұйымдарында психологиялық-педагогикалық, әлеуметтік қолдаудағы озық инновациялық технологияларды зерделеуді, білім алушыларды (тәрбиеленушілерді), оның ішінде ЕБҚЕ балаларды (адамдарды) психологиялық-педагогикалық және әлеуметтік қолдау технологияларын меңгеру бойынша семинарлар, тренингтер мен консультациялар ұйымдастыруды және өткізуді көздейді.

9. Психологиялық-педагогикалық қолдау білім алушылар (тәрбиеленушілер), оның ішінде мынадай ЕБҚЕ балалар (адамдар) үшін жүзеге асырылады:

1) мінез-құлық және эмоционалдық проблемалары, қолайсыз психологиялық факторлары бар;

2) әлеуметтік-психологиялық, экономикалық, тілдік және мәдени сипаттағы кедергілері бар;

3) мүмкіндіктері шектеулі.

10. Психологиялық-педагогикалық сүйемелдеу Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2022 жылғы 12 қаңтардағы № 4 бұйрығымен (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 26618 болып тіркелген) бекітілген ерекше білім беру қажеттіліктерін бағалау қағидаларының және бағдарламаларының негізінде мынадай ерекше білім беру қажеттіліктерін бағалау нәтижелері бойынша жүзеге асырылады:

1) педагогтер сынып, оның ішінде мектепалды сынып, топ деңгейінде білім алушыларды (тәрбиеленушілерді) тәрбиелеу мен оқытуда жеке және сараланған тәсілді қолдана отырып;

2) білім беру ұйымының ППҚҚ мамандары деңгейінде жеке-дамыту және түзету-дамыту бағдарламаларын қолдана отырып;

3) білім беру ұйымы деңгейінде бейінді мамандарды (сурдопедагог, тифлопедагог) тарта отырып, сондай-ақ мүдделі органдармен және ұйымдармен өзара іс-қимыл жасаса отырып.

11. Психологиялық-педагогикалық қолдауды:

1) білім алушылар (тәрбиеленушілер), оның ішінде осы Қағидалардың 8-тармағының 1) және 2) тармақшаларында көрсетілген ЕБҚЕ балалар (адамдар) үшін ұйымдастырылған іс-әрекет/сабақ, факультативтер, пәндік үйірмелер және пәндер бойынша қосымша сабақтар процесінде педагогтер, сондай-ақ ерекше білім беру қажеттіліктерін бағалау негізінде педагог-психологтар, әлеуметтік педагогтер;

2) мүмкіндіктері шектеулі балалар үшін ұйымдастырылған іс-әрекет /сабақ, факультативтер, пәндік үйірмелер және пәндер бойынша қосымша сабақтар процесінде педагогтер, сондай-ақ ерекше білім беру қажеттіліктерін бағалау және психологиялық-медициналық-педагогикалық консультациялардың (бұдан әрі – ПМПК) ұсынымдары негізінде арнайы педагогтер, педагог-психологтар, әлеуметтік педагогтер, педагог-ассистенттер жүзеге асырады.

12. Білім алушылармен (тәрбиеленушілермен), оның ішінде ЕБҚЕ балалармен (адамдармен) психологиялық диагностика, консультация және тренингтер (топтық, жеке) "Мектепке дейінгі ұйымдар, орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім беру ұйымдары үшін білім беру қызметтерін көрсетудің үлгілік шартының, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім беру ұйымдары үшін кәсіптік практиканы өткізуге арналған үлгілік шарттың және дуальды оқыту туралы үлгілік шарттың нысандарын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2016 жылғы 28 қаңтардағы № 93 бұйрығына (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 13227 болып тіркелген) сәйкес ата-аналардың немесе өзге де заңды өкілдердің жазбаша келісімімен өткізіледі.

Ата-аналардың немесе өзге де заңды өкілдердің психологиялық диагностика, консультация және тренингтер (топтық, жеке) өткізуге келісімі осы Қағидаларға қосымшаға сәйкес нысан бойынша ресімделеді.

13. Осы Қағидалардың 8-тармағының 1) және 2) тармақшаларында көрсетілген ЕБҚЕ балаларды (адамдарды) психологиялық-педагогикалық қолдаудың мазмұны қолайсыз факторлардың әсерін азайтуға, біліктер мен дағдыларды меңгеруге, оқу жетістіктерін жақсартуға, жеке және әлеуметтік дағдыларды дамытуға, сондай-ақ әлеуметтенуге жәрдемдесуге бағытталған іс-шаралар кешенін қамтиды:

1) оқу жоспарлары мен оқу бағдарламаларын өзгертпестен тәрбиелеу мен оқытуда жеке тәсілді іске асыру;

2) үлгілік оқу жоспарының вариативтік компоненті есебінен қосымша сабақтарды ұйымдастыру (тілдік және мәдени кедергілерді еңсеруге бағытталған сабақтарды қосқанда);

3) педагог-психологпен, әлеуметтік педагогпен жеке жұмыс;

4) кәсіби бағдар беру жұмысы;

5) әлеуметтік көмек көрсету;

6) бос уақытты ұйымдастыру;

7) ата-аналармен немесе өзге де заңды өкілдермен жұмыс жүргізу.

14. Мүмкіндігі шектеулі балаларды психологиялық-педагогикалық қолдаудың мазмұны мынадай әлеуметтік және психологиялық-педагогикалық жағдайларды қамтиды:

1) жалпы білім беретін оқу бағдарламаларын бейімдеу, жеке даму бағдарламаларын, жеке оқу жоспарлары мен бағдарламаларын жасау;

2) тәрбие мен оқыту нәтижелерін (білім алушының (тәрбиеленушінің) жетістігі) бағалау тәсілдерін өзгерту. Бағалау тәсілдері өзгерген кезде бақылау тапсырмалары мен бағалау өлшемшарттары білім алушының (тәрбиеленушінің) жеке мүмкіндіктері мен іске асырылатын оқу бағдарламасының мазмұны ескеріле отырып таңдалады;

3) вариативтік, арнайы және баламалы тәрбиелеу және оқыту әдістерін қолдану. Тәрбиелеу және оқыту әдістерін қолдану нысаны немесе әдісі білім алушының (тәрбиеленушінің) жеке ерекшеліктеріне бейімделеді (оқу жүктемесінің, тапсырмалардың көлемін және санын азайту, тапсырмаларды орындау уақытын қысқарту немесе ұлғайту, оқу тапсырмаларын жеңілдету, қысқа және қадамдық нұсқауларды қолдану, тапсырмаларды дауыстап айту, тапсырма үлгілерін, кестелерді, анықтамалық материалдарды ұсыну). Тәрбиелеу мен оқытудың баламалы әдістері мен технологияларын педагог-психологтар мен арнайы педагогтер жекелеген психикалық функциялардың (қабылдау, жады, назар) бұзылуынан туындаған ерекше оқу қиындықтары бар білім алушылармен (тәрбиеленушілермен) жеке дамытушы жұмыс жүргізу барысында қолданады;

4) әдістемелік материалдарды, оқулықтарды, оқу құралдарын таңдау, жеке оқу материалдарын дайындау. Көру қабілеті (үлкейтілген қаріпті кітаптар, Брайль қарпімен басылған зағиптарға арналған оқу құралдары; бедерлі суреттер, сызбалар, арнайы муляждар), тірек-қимыл аппараты (ірі қаріптермен жазылған жазбалар), есту қабілеті (символдарды пайдаланатын оқу құралдары (ыммен сөйлеу), титрі бар бейнематериалдар; оқу компьютерлік бағдарламалар), зияты бұзылған балаларға арналған арнайы оқулықтар, жұмыс дәптерлері және оқу материалдары (тиісті үлгідегі арнайы мектептер үшін шығарылған оқулықтар мен оқу-әдістемелік кешендер);

5) мүмкіндіктері шектеулі: қозғалысы шектелген (мектепке тасымалдау, пандустар, қоршаулар, көтергіштер, лифт, арнайы жабдықталған орын (үстел, орындық), жалпы пайдалану орны (дәретхана, асхана), көру қабілеті нашар (соқырлар, нашар көретіндер) (тактильді жолдар, тактильді көрсеткіштер, қоршаулар), есту қабілеті нашар (көру кестелері, дыбыс күшейтетін жабдық) балалардың білім беру ұйымына физикалық қол жеткізуін қамтамасыз ету үшін кедергісіз орта құру және тәрбиелеу мен оқыту орнын бейімдеу. Тәрбиелеу және оқыту орнын бейімдеу мүмкіндіктері шектеулі балалардың жеке ерекшеліктеріне (дене ерекшеліктері (есту, көру), мінез-құлық ерекшеліктері) байланысты білім беру ортасын бейімдеуді көздейді;

6) Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2016 жылғы 22 қаңтардағы № 70 бұйрығымен (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 13272 болып тіркелген) (бұдан әрі – № 70 Бұйрық) бекітілген Мектепке дейінгі, орта білім беру ұйымдарын, сондай-ақ арнайы білім беру ұйымдарын жабдықтармен және жиһазбен жарақтандыру нормаларына сәйкес жабдықтар мен жиһаздарды пайдалану;

7) ПМПК қорытындысы мен ұсынымы негізінде мүмкіндіктері шектеулі балаларды арнайы психологиялық-педагогикалық қолдау (педагог-психолог, арнайы педагог, педагог-ассистент);

8) мүмкіндігі шектеулі балаларға олардың жеке мүмкіндіктері мен ерекше білім беру қажеттіліктерін ескере отырып, мамандық таңдауда педагог-кәсіптік бағдар берушілердің көмек көрсетуі.

15. Білім беру ұйымдарындағы психологиялық-педагогикалық сүйемелдеу педагогтер мен ППҚҚ мамандарының мынадай іс-әрекеттер алгоритмін қамтиды:

1) педагогтер білім алушының (тәрбиеленушінің) әлеуметтік, танымдық және эмоционалдық салалардағы қызметін бақылау, сондай-ақ олардың жетістіктерін критериалды бағалау негізінде:

білім алушының (тәрбиеленушінің) тәрбиелеу мен оқытудағы қиындықтарын және (немесе) мінез-құлықтық және эмоционалдық ерекшеліктерін анықтайды және жеке көмек көрсетеді;

тәрбиелеу мен оқытудағы қиындықтар және (немесе) мінез-құлықтық және эмоционалдық ерекшеліктер тоқсан ішінде сақталған немесе күшейген жағдайда, әдіскерді (ППҚҚ қызметіне жетекшілік ететін білім беру ұйымы басшысының орынбасарын) жазбаша түрде хабардар етеді;

2) ППҚҚ-нің мамандары:

білім алушыны (тәрбиеленушіні) тәрбиелеу мен оқытудaғы қиындықтарды және (немесе) олардың мінез-құлықтық және эмоционалдық ерекшеліктерін оқу процесінде жүйелі бақылау жүргізу, оның оқу қызметі мен мінез-құлқын талдау нәтижелері негізінде терең психологиялық-педагогикалық зерттейді;

білім алушыны (тәрбиеленушіні) тәрбиелеу мен оқытудағы қиындықтарды және (немесе) олардың мінез-құлықтық және эмоционалдық ерекшеліктерін терең психологиялық-педагогикалық зерттеу нәтижелерін тәрбиешілердің, пән мұғалімдерінің, сынып жетекшілері/кураторлардың қатысуымен алқалы түрде қарастырады;

тәрбиелеу мен оқытудағы қиындықтардың және (немесе) олардың мінез-құлықтық және эмоционалдық ерекшеліктерінің себептері туралы білім алушының (тәрбиеленушінің) ата-аналарын немесе өзге заңды өкілдерін хабардар етеді;

білім алушының (тәрбиеленушінің) ППҚҚ мамандарының, педагогтердің және отбасының көмегі мен қолдауына қажеттілігін алқалы түрде анықтайды;

білім алушыны (тәрбиеленушіні) психологиялық-педагогикалық қолдаудың жеке бағдарламасын (бұдан әрі – ППҚЖБ) жасайды және оны ата-аналармен немесе өзге заңды өкілдерімен келіседі;

ППҚЖБ-ны оқу жылының бір – үш тоқсаны ішінде іске асырады;

білім алушының (тәрбиеленушінің) педагогтеріне, тәрбиешілеріне, пән мұғалімдеріне, сынып жетекшілері/кураторларына, ата-аналарына немесе өзге заңды өкілдеріне кеңес береді;

3) білім алушының (тәрбиеленушінің) жеке мүмкіндіктері мен ерекше білім беру қажеттіліктеріне байланысты ППҚЖБ мыналарды қамтиды:

мектепке дейінгі ұйымдарда – ұйымдастырылған қызметтің жекелеген түрлеріне бейімделуді ескере отырып, мектепке дейінгі тәрбие мен оқытуға арналған үлгілік оқу бағдарламасы, жеке бағдарлама, жеке дамытушы және түзету-дамыту бағдарламалары, тәрбиеленушінің педагогтеріне, ата-аналарына немесе өзге заңды өкілдеріне арналған ұсынымдар;

орта білім беру ұйымдарында – жеке жалпы білім беретін пәндерге бейімделуді ескере отырып, үлгілік оқу бағдарламасы, зияты зақымдалған білім алушыларға арналған жеке оқу жоспары мен жеке оқу бағдарламалары, жеке дамытушы және түзету-дамыту бағдарламалары, педагогтерге, ата-аналарға немесе білім алушының (тәрбиеленушінің) өзге заңды өкілдеріне арналған ұсынымдар;

техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім беру ұйымдарында – жеке оқу жоспары мен жеке оқу бағдарламалары.

4) білім алушыны (тәрбиеленушіні) психологиялық-педагогикалық қолдау білім беру бағдарламасын сәтті меңгеруімен расталған оң даму динамикасына жеткен кезде аяқталады;

5) білім алушыны (тәрбиеленушіні) тәрбиелеу мен оқытудағы қиындықтар және/немесе олардың мінез-құлықтық және эмоционалдық ерекшеліктері еңсерілмеген жағдайда, ата-аналарға немесе өзге заңды өкілдерге ПМПК-дан консультация алу ұсынылады;

6) ПМПК-да ерекше білім беру қажеттіліктерін бағалау нәтижелері бойынша педагогтер мен ППҚҚ мамандары білім алушыны (тәрбиеленушіні) психологиялық-педагогикалық қолдаудың көлемін осы бұйрықтың 12 және 13-баптарына сәйкес алқалы түрде анықтайды, ППҚЖБ-ға өзгерістер енгізеді немесе оны жасайды;

7) сыныпта (топта) мінез-құлық бұзылыстары бар және бейімдеуде қиындықтар туындайтын білім алушылардың (тәрбиеленушілердің) өз бетінше оқу қызметі дағдыларын қалыптастыру мақсатында ППҚҚ шешімі бойынша педагог-ассистенттің бір тоқсан мерзімге жеке сүйемелдеуі ұйымдастырылады. Педагог-ассистенттің одан әрі көмегіне қажеттілікті ПМПК айқындайды;

Білім алушының (тәрбиеленушінің) ата-аналары (заңды өкілдері) өз бетінше ПМПК-ға жүгінсе, мінез-құлық ерекшеліктері анықталған жағдайда педагог-ассистенттің белгілі бір мерзімге жеке сүйемелдеуі ұсынылады;

8) ППҚЖБ-ны педагогтер ППҚҚ мамандарымен, білім алушының (тәрбиеленушінің) ата-аналарымен немесе өзге де заңды өкілдерімен өзара әрекеттесу арқылы іске асырады;

9) тоқсан аяқталған соң ППҚҚ мамандары білім алушыны (тәрбиеленушіні) психологиялық-педагогикалық колдаудың сапасын бақылау жүргізеді, оған оқу бағдарламасының меңгерілу деңгейін, әлеуметтік бейімделу дағдыларының қалыптасуын және эмоционалды әл-ауқатын анықтау кіріктіріледі.

10) келесі тоқсанға білім алушыны (тәрбиеленушіні) психологиялық-педагогикалық қолдаудың көлемі қол жеткізілген/қол жеткізілмеген оқу мақсаттарын, ерекше білім беру қажеттіліктерінің өзгеру динамикасын ескере отырып жоспарланады;

11) егер білім алушының (тәрбиеленушінің) бұрын анықталған ерекше білім беру қажеттіліктері толық қанағаттандырылса, психологиялық-педагогикалық қолдау ППҚҚ шешімі негізінде аяқталады;

12) әдіскерлер, білім беру ұйымы басшысының орынбасарлары психологиялық-педагогикалық қолдау процесінің іске асырылуына ППҚҚ мамандарының құжаттарын жинау мен қалыптастыруға бақылау жүргізеді.

16. ППҚҚ қызметінің нәтижелілігін бағалау мынадай көрсеткіштер негізінде жүзеге асырылады:

білім алушылардың (тәрбиеленушілердің), оның ішінде ЕБҚЕ балалардың (тұлғалардың) оқу жетістіктері мен оқу мотивациясының динамикасы;

білім алушылардың (тәрбиеленушілердің), оның ішінде ЕБҚЕ балалардың (тұлғалардың) әлеуметтік бейімделу деңгейі;

білім алушылардың (тәрбиеленушілердің), оның ішінде ЕБҚЕ балалардың (тұлғалардың) білім беру ұйымның іс-шараларына қатысуы;

білім алушылардың (тәрбиеленушілердің), оның ішінде ЕБҚЕ балалардың (тұлғалардың) кәсіби бағдарлану нәтижелері;

білім алушылардың (тәрбиеленушілердің) динамикасы мен жеке мүмкіндіктерін ескере отырып, оқу бағдарламасын меңгеру нәтижелері;

ППҚҚ мамандарының консультациялық-ақпараттық қызметіне педагогтердің, ата-аналардың немесе өзге де заңды өкілдердің (кері байланыс нәтижелері бойынша) қанағаттану деңгейі.

Нәтижелілік көрсеткіштері ППҚЖБ-да тіркеледі және психологиялық-педагогикалық сүйемелдеудің нәтижелері туралы шешімдер қабылдау кезінде ескеріледі. Сүйемелдеуді ұйымдастыру мен оның нәтижелері үшін жауапкершілік білім беру ұйымының басшысына, оның орынбасарларына және ППҚҚ мамандарына өздерінің лауазымдық міндеттері шегінде жүктеледі.

17. Кіші топтық (2-4 бала), топтық (6-8 бала) сабақтарды өткізу үшін арнайы педагогтер мүмкіндіктері шектеулі балаларды бірегейлік қағидаты бойынша біріктіреді. Мүмкіндігі шектеулі балалар үшін аптасына жеке, кіші топтық, топтық сабақтардың саны олардың жеке білім беру қажеттіліктері мен мүмкіндіктері ескеріле отырып белгіленеді.

18. Мүмкіндігі шектеулі балаларға арналған жеке, кіші топтық және топтық сабақтар білім алушылардың (тәрбиеленушілердің) ерекше білім беру қажеттіліктерін бағалау нәтижелері бойынша арнайы педагогтер әзірлеген түзету-дамыту бағдарламаларына сәйкес өткізіледі.

Осы Қағидалардың 8-тармағының 1) және 2) тармақшаларында көрсетілген білім алушыларға (тәрбиеленушілерге), оның ішінде ЕБҚЕ балаларға (адамдарға) арналған жеке, кіші топтық және топтық сабақтар ППҚҚ мамандары әзірлеген жеке дамыту бағдарламаларына сәйкес өткізіледі.

Мектепке дейінгі жастағы балалар үшін кіші топтық және топтық сабақтың ұзақтығы – 35-тен 45 минутқа дейін, мектеп жасындағы балалар үшін – 45 минут.

Мектеп жасына дейінгі балаларға арналған жеке сабақтардың ұзақтығы - 20 минут, мектеп жасындағыларға - 30 минут.

19. ППҚҚ мамандарының ЕБҚЕ балалармен (адамдармен) жеке, кіші топтық, топтық сабақтар өткізуі үшін білім беру ұйымдарында № 70 бұйрыққа сәйкес жабдықтармен және жиһазбен жарақтандырылған кабинеттер көзделеді.

20. Психологиялық-педагогикалық сүйемелдеудің мазмұны мен көлемі білім алушылардың (тәрбиеленушілердің), оның ішінде ЕБҚЕ балалардың (адамдардың) ерекше білім беру қажеттіліктерін бағалау негізінде айқындалады.

21. Ерекше білім беру қажеттіліктерін бағалау негізінде білім алушыларды (тәрбиеленушілерді), оның ішінде ЕБҚЕ балаларды (адамдарды) психологиялық-педагогикалық сүйемелдеу оқу жылы ішінде жүзеге асырылады.

22. Білім беру ұйымында психологиялық-педагогикалық сүйемелдеу барысында 1 (бір) арнайы педагогке шаққанда мүмкіндігі шектеулі балалар саны 12-14 баладан аспайды.

Педагог-ассистент 1 (бір) білім алушыны (тәрбиеленушіні) оның оқу жүктемесін ескере отырып, жеке сүйемелдеуді жүзеге асырады.

23. Аутодеструктивті мінез-құлыққа, зорлық-зомбылыққа және жәбірлеуге (буллингке) байланысты проблемаларды қоса алғанда, кешенді психологиялық көмек көрсетуді, ведомствоаралық өзара іс-қимылды, жедел консультациялауды және мобильді әрекет етуді талап ететін психоэмоционалдық, мінез-құлықтық және психоәлеуметтік проблемалар, дағдарыстық жағдайлар анықталған жағдайда, ППҚҚ білім алушыларды (тәрбиеленушілерді), оның ішінде ЕБҚЕ балаларды (тұлғаларды), сондай-ақ олардың ата-аналарын немесе өзге де заңды өкілдерін ПҚО-ға жібереді.

Бұл ретте ППҚҚ ПҚО ұсынымдарын ескере отырып, білім алушыларды (тәрбиеленушілерді), оның ішінде ЕБҚЕ балаларды (тұлғаларды) одан әрі психологиялық-педагогикалық сүйемелдеуді қамтамасыз етеді.

24. Арнайы білім беру ұйымдары жалпы білім беретін білім беру ұйымдарының педагогтеріне мүмкіндігі шектеулі балаларды тәрбиелеу, оқыту және дамыту мәселелері бойынша консультациялық және әдістемелік көмек көрсетеді.

25. ППҚҚ мамандарының жүргізуі міндетті құжаттардың тізбесі "Мектепке дейінгі ұйымдардың және жалпы білім беретін мектептердің, лицейлер мен гимназиялардың мектепалды сыныптарының, орта, арнаулы, қосымша, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім беру ұйымдарының педагогтері жүргізу үшін міндетті құжаттардың тізбесін және олардың нысандарын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2020 жылғы 6 сәуірдегі № 130 бұйрығымен (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізімінде № 20317 болып тіркелген) айқындалған.

ППҚҚ қызметі білім беру ұйымының тәрбиелеу-білім беру, оқу-тәрбие жұмысының жоспарында көрініс табады.

Білім беру ұйымдарындағы психологиялық-педагогикалық қолдау қызметінің жұмыс істеу қағидаларына қосымша Нысан

Ата-ананың немесе өзге де заңды өкілдің психологиялық диагностика, консультация және тренингтер (топтық, жеке) өткізуге келісімі

Мен __________________________________________________________

(Ата-ананың немесе өзге де заңды өкілдің тегі, аты, әкесінің аты (ол болған жағдайда)

балам _______________________________________________________________

(баланың тегі, аты, әкесінің аты (ол болған жағдайда), сынып)

психологиялық диагностика, консультация және тренингтер (топтық, жеке) өткізуге

келісім беремін.

"___" _______________ 20__ жыл Қолы _____________

Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрі 2025 жылғы 29 сәуірдегі № 92 Бұйрыққа 2-қосымша

Күші жойылған кейбір бұйрықтардың тізбесі

1. "Мектепке дейінгі, орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім беру, қосымша білім беру ұйымдарында психологиялық-педагогикалық қолдап отыру қағидаларын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2022 жылғы 12 қаңтардағы № 6 бұйрығы (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 26513 болып тіркелген).

2. "Кейбір бұйрықтарға өзгерістер енгізу туралы" Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрінің 2023 жылғы 29 қыркүйектегі № 300 бұйрығымен (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 33498 болып тіркелген) бекітілген Өзгерістер енгізілетін кейбір бұйрықтар тізбесінің 2-тармағы.

3. "Кейбір бұйрықтарға өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы" Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрінің міндетін атқарушының 2024 жылғы 28 маусымдағы № 165 бұйрығымен (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 34642 болып тіркелген) бекітілген Өзгерістер мен толықтырулар енгізілетін кейбір бұйрықтар тізбесінің 5-тармағы.

4. "Орта білім беру ұйымдарындағы психологиялық қызметтің жұмыс істеу қағидаларын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрінің міндетін атқарушының 2022 жылғы 25 тамыздағы № 377 бұйрығы (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 29288 болып тіркелген).

5. "Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігінің кейбір бұйрықтарына өзгерістер енгізу туралы" Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрінің 2023 жылғы 29 маусымдағы № 186 бұйрығымен (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 32978 болып тіркелген) бекітілген Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігінің өзгерістер енгізілетін кейбір бұйрықтары тізімінің 6-тармағы.