Об утверждении профессиональных стандартов в сфере информационных технологий

Приказ Заместителя Премьер-Министра – Министра искусственного интеллекта и цифрового развития Республики Казахстан от 10 ноября 2025 года № 569/НҚ.

      В соответствии с пунктом 5 статьи 5 Закона Республики Казахстан "О профессиональных квалификациях" и подпунктом 73) пункта 15 Положения о Министерстве искусственного интеллекта и цифрового развития Республики Казахстан, утвержденного постановлением Правительства Республики Казахстан от 9 октября 2025 года № 846, ПРИКАЗЫВАЮ:

      1. Утвердить:

      1) профессиональный стандарт "Архитекторы программного обеспечения" согласно приложению 1 к настоящему приказу;

      2) профессиональный стандарт "Создание и управление информационными ресурсами" согласно приложению 2 к настоящему приказу;

      3) профессиональный стандарт "Разработка графического и мультимедийного дизайна" согласно приложению 3 к настоящему приказу;

      4) профессиональный стандарт "Тестирование программного обеспечения" согласно приложению 4 к настоящему приказу;

      5) профессиональный стандарт "Администрирование баз данных" согласно приложению 5 к настоящему приказу;

      6) профессиональный стандарт "Администрирование операционных систем" согласно приложению 6 к настоящему приказу;

      7) профессиональный стандарт "Разработка технической документации" согласно приложению 7 к настоящему приказу;

      8) профессиональный стандарт "Администрирование и сопровождение Web" согласно приложению 8 к настоящему приказу.

      9) профессиональный стандарт: "Разработка приложений искусственного интеллекта" согласно приложению 9 к настоящему приказу;

      10) профессиональный стандарт "Разработка IoT систем" согласно приложению 10 к настоящему приказу;

      11) профессиональный стандарт "Разработка параллельных и распределенных программ" согласно приложению 11 к настоящему приказу;

      12) профессиональный стандарт "Сопровождение программного обеспечения" согласно приложению 12 к настоящему приказу;

      13) профессиональный стандарт "Тренер по спортивному программированию" согласно приложению 13 к настоящему приказу;

      14) профессиональный стандарт: "Облачные технологии" согласно приложению 14 к настоящему приказу;

      15) профессиональный стандарт: "Системное и сетевое администрирование" согласно приложению 15 к настоящему приказу;

      16) профессиональный стандарт: "Разработка систем обработки и хранения больших данных" согласно приложению 16 к настоящему приказу;

      17) профессиональный стандарт: "Инфраструктура компьютерных систем" согласно приложению 17 к настоящему приказу;

      18) профессиональный стандарт: "Разработка программного обеспечения" согласно приложению 18 к настоящему приказу;

      19) профессиональный стандарт: "Администрирование серверов" согласно приложению 19 к настоящему приказу;

      20) профессиональный стандарт: "Обслуживание и программное сопровождение роботов" согласно приложению 20 к настоящему приказу;

      21) профессиональный стандарт: "Поддержка пользователей ИТ" согласно приложению 21 к настоящему приказу;

      22) профессиональный стандарт: "Разработка анимационных фильмов, видеоигр и интерактивных 3D-приложений" согласно приложению 22 к настоящему приказу

      Сноска. Пункт 1 – в редакции приказа Заместителя Премьер-Министра – Министра искусственного интеллекта и цифрового развития РК от 20.04.2026 № 209/НҚ (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

      2. Комитету искусственного интеллекта и управления данными Министерства искусственного интеллекта и цифрового развития Республики Казахстан в установленном законодательством Республики Казахстан порядке обеспечить:

      1) направление настоящего приказа в течение пяти рабочих дней со дня его подписания на государственном и русском языках в Республиканское государственное предприятие на праве хозяйственного ведения "Институт законодательства и правовой информации Республики Казахстан" Министерства юстиции Республики Казахстан для официального опубликования и включения в Эталонный контрольный банк нормативных правовых актов Республики Казахстан;

      2) размещение настоящего приказа на интернет-ресурсе Министерства искусственного интеллекта и цифрового развития Республики Казахстан после его официального опубликования.

      3. Контроль за исполнением настоящего приказа возложить на курирующего первого вице-министра искусственного интеллекта и цифрового развития Республики Казахстан.

      4. Настоящий приказ вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования.

      Заместитель Премьер-Министра-Министр
искусственного интеллекта и цифрового
развития Республики Казахстан
Ж. Мадиев

      "СОГЛАСОВАН"
Министерство труда
и социальной
защиты населения
Республики Казахстан

  К приказу Заместителя
Премьер-Министра –Министра
искусственного интеллекта
и цифрового развития
Республики Казахстан
Приложение 1

Профессиональный стандарт: "Архитекторы программного обеспечения"

Глава 1. Общие положения

      1. Область применения профессионального стандарта: оценка и анализ систем, выработка системных решений, разработка ИТ-стратегий, концепций и архитектуры ИС, внедрение инноваций в бизнес-процессы, консультирование при выборе и внедрении оптимальных систем, с точки зрения ИТ- стратегии предприятия, ИТ и использования инвестиций в ИС с максимальной выгодой.

      2. В настоящем профессиональном стандарте применяются следующие термины и определения:

      1) информационная система (ИС) – организационно-упорядоченная совокупность информационно-коммуникационных технологий, обслуживающего персонала и технической документации, реализующих определенные технологические действия посредством информационного взаимодействия и предназначенных для решения конкретных функциональных задач.

      2) информационная технология (ИТ, IT) – это процесс, использующий совокупность средств и методов сбора, обработки и передачи данных для получения информации нового качества о состоянии объекта, процесса или явления.

      3) информационные технологии (ИТ, от англ. Information Technology, IT) – это класс областей деятельности, относящихся к технологиям управления и обработкой огромного потока информации с применением вычислительной техники.

      4) сопровождение ИС – обеспечение использования введенной в промышленную эксплуатацию ИС в соответствии с ее назначением, включающее мероприятия по проведению корректировки, модификации и устранению дефектов программного обеспечения, без проведения модернизации и реализации дополнительных функциональных требований и при условии сохранения ее целостности.

      5) архитектура информационной системы – концепция, определяющая модель, структуру, выполняемые функции и взаимосвязь компонентов информационной системы.

      6) база данных – совокупность данных, организованных согласно концептуальной структуре, описывающей характеристики этих данных, а также взаимосвязей между их объектами.

      7) редизайн – модификация графической и/или структурно-функциональной составляющих уже существующего сайта или программного продукта.

      8) графический интерфейс пользователя (graphical user interface - GUI) – определенная программа предоставляющая возможность использовать элементы пользовательского интерфейса в виде графических объектов.

      9) ориентированный на пользователя дизайн (UserCenteredDesign) – предусматривает сочетание эргономических, эстетических, художественных требований к системе

      10) пользовательский интерфейс – элементы интерфейса системы, которые используются пользователем во время работы в системе (меню, кнопки, диалоговые окна) в виде объектов, в котором учитывается цветовая гамма, размер, стиль и другие графические возможности.

      11) международная стандартная классификация образования (МСКО) – документ, предназначенный для классификации и представления, сопоставимых на международном уровне статистических данных в системе образования.

      12) системы автоматизации разработки программ (CASE – средства) – набор инструментов и методов программной инженерии для проектирования программного обеспечения, который помогает обеспечить высокое качество программ, отсутствие ошибок и простоту в обслуживании программных продуктов.

      3. В настоящем профессиональном стандарте применяются следующие сокращения:

      1) UI – user interface (пользовательский интерфейс);

      2) GUI – Graphical user interface (графический пользовательский интерфейс);

      3) TCP/IP – Transmission Control Protocol/Internet Protocol (Протокол управления передачей / Интернет-Протокол);

      4) KPI – Key Performance Indicator (Ключевые показатели эффективности);

      5) MVP – minimum viable product (минимально жизнеспособный продукт);

      6) HSV – Hue, Saturation, Value (цветовой тон, насыщенность, значение цвета);

      7) CASE – computer-aided software engineering (проектирование компьютерного программного обеспечения);

      8) ИКТ – Информационно-коммуникационные технологии;

      9) ИТ (IT) – Информационные технологии;

      10) ИС – Информационные системы;

      11) ПО – Программное обеспечение;

      12) ПИ – Пользовательский интерфейс;

      13) ОРК – Отраслевая рамка квалификации;

      14) ПС – Профессиональный стандарт;

      15) ЕТКС или КС – Единый тарифно-квалификационный справочник работ и профессий рабочих или Квалификационный справочник должностей руководителей, специалистов и других служащих;

      16) ОКЭД – Общий классификатор видов экономической деятельности;

      17) БД – Базы данных;

      18) МСКО – Международная стандартная классификация образования.

Глава 2. Паспорт профессионального стандарта

      4. Название профессионального стандарта: Архитекторы программного обеспечения.

      5. Код профессионального стандарта: J62011053.

      6. Указание секции, раздела, группы, класса и подкласса согласно ОКЭД:

      J Информация и связь.

      62 Компьютерное программирование, консультационные и другие сопутствующие услуги.

      62.0 Компьютерное программирование, консультационные и другие сопутствующие услуги.

      62.01 Деятельность в области компьютерного программирования.

      62.01.1 Разработка программного обеспечения.

      7. Краткое описание профессионального стандарта: Профессиональный стандарт "Архитекторы программного обеспечения" разработан в соответствии со статьей 5 Закона Республики Казахстан "О профессиональных квалификациях", устанавливает требования к формированию образовательных программ, в том числе обучения персонала на предприятиях, признания профессиональной квалификации работников и выпускников организаций образования и решений широкого круга задач в области управления персоналом в организациях и на предприятиях.

      8. Перечень карточек профессий:

      1) IT-дизайнер - 5 уровень ОРК;

      2) IT-дизайнер - 6 уровень ОРК;

      3) Системный архитектор - 6 уровень ОРК;

      4) Системный архитектор - 5 уровень ОРК;

      5) Архитектор программного обеспечения - 6 уровень ОРК;

      6) Архитектор программного обеспечения - 7 уровень ОРК;

      7) IT-дизайнер - 4 уровень ОРК;

      8) Системный архитектор - 7 уровень ОРК.

Глава 3. Карточки профессий

9. Карточка профессии "IT-дизайнер":

Код группы:

2511-1

Код наименования занятия:

2511-1-005

Наименование профессии:

IT-дизайнер

Уровень квалификации по ОРК:

5

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:


Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
послесреднее образование (прикладной бакалавриат)

Специальность:
Вычислительная техника и информационные сети (по видам)

Квалификация:

Уровень образования:
ТиПО (специалист среднего звена)

Специальность:
Вычислительная техника и информационные сети (по видам)

Квалификация:

Уровень образования:
основное среднее образование

Специальность:
-

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

Не менее 1 года при наличии профильного образования, не менее 2 лет по профилю при отсутствии профильного образования

Связь с неформальным и информальным образованием:

отсутствует

Другие возможные наименования профессии:


Основная цель деятельности:

Разрабатывать общий дизайн продукта, используя различные методы и принципы разработки дизайна

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Проведение пользовательских тестов с прототипами ПО
2. Разработка дизайна продукта

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1:
Проведение пользовательских тестов с прототипами ПО



Навык 1:
Организация разработки дизайна ПО

Умения:
1. Анализировать пользовательские требования.
2. Организовать и упорядочивать, сохранять архив результатов задач и рабочих документов.
3. Соблюдать авторское право.

Знания:
1. Порядка документирования проектирования и разработки ПО.
2. Социальных факторов, принципов физической и психологической эргономики.
3. Авторского права.

Возможность признания навыка:

не рекомендуется

Навык 2:
Разработка графических макетов

Умения:
1. Разрабатывать графические макеты удобного, функционального и эстетически привлекательного пользовательского интерфейса ПО.
2. Определять цветовую гамму, правила компоновки элементов пользовательского интерфейса в ПО.
3. Работать с новейшими графическими пакетами.

Знания:
1. Современных программных приложений по проектированию пользовательских интерфейсов
2. Требований к пользовательскому интерфейсу.
3. Цветоведения, типографики.

Возможность признания навыка:

не рекомендуется

Трудовая функция 2:
Разработка дизайна продукта



Навык 1:
Анализ и постановка задачи для разработки дизайна ПО

Умения:
1. Создавать логику приложения.
2. Создавать концептуальную модель.
3. Проводить сравнительный анализ.

Знания:
1. Концепции моделирования.
2. Представлении риска.
3. Основ информационной безопасности.

Возможность признания навыка:

не рекомендуется

Навык 2:
Проектирование пользовательского сценария взаимодействия с продуктом

Умения:
1. Работы с основными составляющими дизайна интерфейса.
2. Проектирование интерактивного дизайна.
3. Определение потребности заказчика и целевую аудиторию.

Знания:
1. Современных тенденций в digital- дизайне.
2. Понимании инструментальных средств по проектированию и дизайну, основ верстки.
3. Основ информационной безопасности.

Возможность признания навыка:

не рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:

Ответственность;
Ориентация на результат;
Исполнительность;
Логическое мышление;
Гибкость мышления;
Организованность.

Список технических регламентов и национальных стандартов:


Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

4

IT - дизайнер

6

IT - дизайнер

6

Системный архитектор

6

Архитектор программного обеспечения

10. Карточка профессии "IT-дизайнер":

Код группы:

2511-1

Код наименования занятия:

2511-1-005

Наименование профессии:

IT-дизайнер

Уровень квалификации по ОРК:

6

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:


Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
высшее образование (бакалавриат, специалитет, ординатура)

Специальность:
Информационно-коммуникационные технологии

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

Не менее 2 лет по профилю

Связь с неформальным и информальным образованием:

отсутствует

Другие возможные наименования профессии:


Основная цель деятельности:

Разрабатывать общий дизайн продукта, используя различные методы и принципы разработки дизайна

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Изучение и анализ спроектированной модели БД и планирование дизайна БД
2. Осуществление дизайна БД

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1:
Изучение и анализ спроектированной модели БД и планирование дизайна БД



Навык 1:
Прототипирование, анализ качества GUI программного обеспечения

Умения:
1. Применять принципы юзабилити.
2. Применять средства быстрого прототипирования.
3. Определять приоритеты требований.

Знания:
1. Новейших тенденций в сфере дизайна и юзабилити веб-ресурсов.
2. Специальных литератур.
3. Основ информационной безопасности.

Возможность признания навыка:

не рекомендуется

Навык 2:
Изучение проектной документации и требований заказчика к ПО

Умения:
1. Внедрять рекомендаций по дизайну.
2. Разрабатывать техническую документацию для дизайна ПО.
3. Разрабатывать концептуальную и логическую модели дизайна ПО.

Знания:
1. Эвристических правил Якоба Нильсена (JakobNielsen) и Рольфа Молича (RolfMolich) в области дизайна интерфейса.
2. Принципов построения интерфейса (Золотое сечение, Кошелек Миллера).
3. Современных тенденций в дизайне.

Возможность признания навыка:

не рекомендуется

Трудовая функция 2:
Осуществление дизайна БД



Навык 1:
Разработка модели дизайна ПО

Умения:
1. Применять приемы итерации, метрики, конверсии, воронки, KPI, Roadmap, MVP.
2. Использовать цветовую гамму, гибкость.
3. Размещать объекты ПО.
4. Разрабатывать рекомендаций по улучшению юзабилити.

Знания:
1. Систем HSB.
2. Принципов единств и контраста.
3. Способов воспроизведения цветовой границы.
4. Правил оптимизации графики.

Возможность признания навыка:

не рекомендуется

Навык 2:
Создание целостного продукта

Умения:
1. Выстраивать стратегии и проводить юзабилити-тестирование дизайна.
2. Классифицировать ошибки пользователя.
3. Изучать и анализировать сторонних отчетов.
4. Составлять отчетную документацию в виде комплекса рекомендаций для повышения удобства и эффективности пользования ПО.

Знания:
1. Основ инженерной и художественной графики.
2. Методологии технической реализации элементов дизайна и требований к юзабилити.
3. Архитектурного дизайна программного обеспечения.

Возможность признания навыка:

не рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:

Системное мышление;
Аналитическое мышление;
Критический анализ;
Ориентация на результат;
Организованность;
Принимать самостоятельные решения в рамках компетентности;
Умение работать в команде.

Список технических регламентов и национальных стандартов:


Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

4

IT - дизайнер

5

Системный архитектор

6

Системный архитектор

7

Архитектор программного обеспечения

6

Архитектор программного обеспечения

11. Карточка профессии "Системный архитектор":

Код группы:

2511-1

Код наименования занятия:

2511-1-003

Наименование профессии:

Системный архитектор

Уровень квалификации по ОРК:

6

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:


Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
высшее образование (бакалавриат, специалитет, ординатура)

Специальность:
Информационная безопасность

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

Не менее 2 лет

Связь с неформальным и информальным образованием:

отсутствует

Другие возможные наименования профессии:


Основная цель деятельности:

Создавать архитектуру системы на основе разработанной концепции

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Разработка концепции реализации системы программного изделия по спецификациям.
2. Разработка архитектуры системы.

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1:
Разработка концепции реализации системы программного изделия по спецификациям



Навык 1:
Координация сбора и анализа требований к разрабатываемой компоненте

Умения:
1. Применять методы и инструменты анализа и проектирования.
2. Вырабатывать требования к программному обеспечению.
3. Использовать методы и технологии верификации формальных спецификаций.

Знания:
1. Методов и средств разработки требований и спецификаций.
2. Методов и средств сбора требований.
3. Методов анализа требований к компоненте.
4. Основных методов и средств системного анализа и проектирования.

Возможность признания навыка:

не рекомендуется

Навык 2:
Оценка осуществимости и выработка критериев их выполнения, разработка концепции

Умения:
1. Проводить оценку осуществимости требований.
2. Вырабатывать требования к программному обеспечению.
3. Вырабатывать критерии выполнения разрабатываемой компоненты.
4. Владеть интегрированными средами разработки концепции.
5. Владеть и применять объектно- ориентированное проектирование и методы системного анализа.

Знания:
1. Методов и технологии разработки формализованных требований и спецификаций для генерации исполняемого кода, для контроля заказанной функциональности и качества продукта.
2. Методов проектирования и анализа архитектуры систем.
3. Языков спецификаций и моделирования.
4. Объектно-ориентированного проектирования и методов системного анализа.

Возможность признания навыка:

не рекомендуется

Трудовая функция 2:
Разработка архитектуры системы



Навык 1:
Разработка архитектуры, требований и спецификаций на уровне подсистем больших проектов

Умения:
1. Разрабатывать требования различных типов к программному обеспечению.
2. Владеть методами анализа архитектуры программного обеспечения.
3. Описывать архитектуру системы, определять наиболее оптимальную структуру системы.
4. Определять состав и объем сведений, необходимых и достаточных для построения адекватной, полной и непротиворечивой архитектуры программного обеспечения.
5. Применять специализированные методологии для построения архитектуры программных систем.

Знания:
1. Архитектурных стилей, тактики и шаблоны.
2. Методов проектирования и анализа архитектуры систем.
3. Принципов архитектурного дизайна программного обеспечения.
4. Принципов переоценки и редизайна на компонент проекта в соответствии с изменяемыми требованиями.
5. Языков спецификации и моделирования.

Возможность признания навыка:

не рекомендуется

Навык 2:
Обеспечение корректности и оптимальности архитектуры проекта

Умения:
1. Проводить сравнительный анализ архитектур.
2. Использовать методы и технологии разработки формализованных требований и спецификаций для контроля заказанной функциональности и качества продукта.
3. Применять эффективные методы проектирования.

Знания:
1. Архитектурных стилей, тактики и шаблонов.
2. Объектно-ориентированых проектирований и анализа.
3. Современных методологий проектирования.
4. Методов анализа архитектур программного обеспечения.

Возможность признания навыка:

не рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:

Системное мышление;
Аналитическое мышление;
Гибкость мышления;
Критический анализ;
Ориентация на результат;
Организованность;
Умение работать в команде;
Коммуникационные навыки и ведение деловой переписки.

Список технических регламентов и национальных стандартов:


Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

6

IT - дизайнер

7

Системный архитектор

12. Карточка профессии "Системный архитектор":

Код группы:

2511-1

Код наименования занятия:

2511-1-003

Наименование профессии:

Системный архитектор

Уровень квалификации по ОРК:

5

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:


Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
послесреднее образование (прикладной бакалавриат)

Специальность:
Вычислительная техника и информационные сети (по видам)

Квалификация:
-

Уровень образования:
ТиПО (специалист среднего звена)

Специальность:
Вычислительная техника и информационные сети (по видам)

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

Без опыта при наличии профильного образования

Связь с неформальным и информальным образованием:

отсутствует

Другие возможные наименования профессии:


Основная цель деятельности:

Участвовать в создании архитектуры системы на основе разработанной концепции

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Разработка концепции реализации системы программного изделия по спецификациям.
2. Участие в разработке архитектуры системы.

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1:
Разработка концепции реализации системы программного изделия по спецификациям



Навык 1:
Координация сбора и анализа требований к разрабатываемой компоненте

Умения:
1. Применять методы и инструменты анализа и проектирования.
2. Вырабатывать требования к программному обеспечению.
3. Использовать методы и технологии верификации формальных спецификаций.

Знания:
1. Методов и средств разработки требований и спецификаций.
2. Методов и средств сбора требований.
3. Методов анализа требований к компоненте.
4. Основных методов и средств системного анализа и проектирования.

Возможность признания навыка:

не рекомендуется

Навык 2:
Оценка осуществимости и выработка критериев их выполнения, разработка концепции

Умения:
1. Проводить оценку осуществимости требований.
2. Вырабатывать требования к программному обеспечению.
3. Вырабатывать критерии выполнения разрабатываемой компоненты.
4. Владеть интегрированными средами разработки концепции.
5. Владеть и применять объектно- ориентированное проектирование и методы системного анализа.

Знания:
1. Методов и технологии разработки формализованных требований и спецификаций для генерации исполняемого кода, для контроля заказанной функциональности и качества продукта.
2. Методов проектирования и анализа архитектуры систем.
3. Языков спецификации и моделирования.
4. Объектно-ориентированных проектирований и методов системного анализа.

Возможность признания навыка:

не рекомендуется

Трудовая функция 2:
Участие в разработке архитектуры системы



Навык 1:
Участие в разработке архитектуры, требований и спецификаций на уровне подсистем больших проектов

Умения:
1. Разрабатывать требования различных типов к программному обеспечению.
2. Владеть методами анализа архитектуры программного обеспечения.
3. Определять состав и объем сведений, необходимых и достаточных для построения адекватной, полной и непротиворечивой архитектуры программного обеспечения.
4. Применять специализированные методологии для построения архитектуры программных систем.

Знания:
1. Архитектурных стилей, тактики и шаблоны.
2. Методов проектирования и анализа архитектуры систем.
3. Принципов архитектурного дизайна программного обеспечения.
4. Языков спецификации и моделирования.

Возможность признания навыка:

не рекомендуется

Навык 2:
Обеспечение корректности и оптимальности архитектуры проекта

Умения:
1. Участвовать в проведении сравнительного анализа архитектур.
2. Использовать методы и технологии разработки формализованных требований и спецификаций для контроля заказанной функциональности и качества продукта.
3. Применять эффективные методы проектирования.

Знания:
1. Архитектурных стилей, тактики и шаблонов.
2. Объектно-ориентированных проектирований и анализа.
3. Современных методологий проектирования.
4. Методов анализа архитектур программного обеспечения.

Возможность признания навыка:

не рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:

Системное мышление;
Аналитическое мышление;
Ориентация на результат;
Организованность;
Умение работать в команде;

Список технических регламентов и национальных стандартов:


Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

4

IT - дизайнер

5

IT - дизайнер

6

IT - дизайнер

6

Системный архитектор

13. Карточка профессии "Архитектор программного обеспечения":

Код группы:

2511-3

Код наименования занятия:

2511-3-001

Наименование профессии:

Архитектор программного обеспечения

Уровень квалификации по ОРК:

6

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:


Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
высшее образование (бакалавриат, специалитет, ординатура)

Специальность:
Информационно-коммуникационные технологии

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

Не менее 2 лет по профилю

Связь с неформальным и информальным образованием:

отсутствует

Другие возможные наименования профессии:


Основная цель деятельности:

Разрабатывать архитектуру программного обеспечения

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Создание вариантов архитектуры программного средства.
2. Оценка требований к ПО и выбор варианта архитектуры программного средства.
3. Документирование архитектуры программных средств и реализация программных средств.

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1:
Создание вариантов архитектуры программного средства



Навык 1:
Определение перечня возможных типов и архитектур развертывания для каждого компонента

Умения:
1. Определять архитектурный шаблон/парадигмы.
2. Разбивать на технические подсистемы/слои/компоненты/ модули.
3. Анализировать и оценивать полноту перечня типов компонентов.
4. Определять перечень возможных слоев программных компонентов.
5. Определять перечень возможных шаблонов (стилей) проектирования для каждого слоя или компонента.
6. Определять языковую парадигму для каждого из них.
7. Выбирать средства исполнения.
8. Определять функциональные характеристики и возможностей, включая эксплуатационные, физические характеристики и условия окружающей среды, при которых будет применяться каждый компонент.

Знания:
1. Типов архитектурных компонентов.
2. Методов разработки, анализа и проектирования ПО.
3. Технологических и технико-эксплуатационных характеристики типов компонентов.
4. Архитектурных стилей, схем развертывания.
5. Технологических и технико-эксплуатационных характеристик архитектур развертывания компонентов.
6. Слои программных компонентов.

Возможность признания навыка:

не рекомендуется

Навык 2:
Разработка ключевых технических Сценариев взаимодействия компонентов

Умения:
1. Определять перечень возможных протоколов взаимодействия компонентов, возможных механизмов авторизации, аутентификации, поддержки сеанса, технологий доступа к данным.
2. Определять перечень возможных схем кеширования.
3. Определять входные и выходные данные каждого компонента и программного средства в целом.
4. Определять структуры данных каждого компонента и программного средства в целом.
5. Описывать технологии обработки данных для возможности их использования в программном средстве, включая вопросы параллельной обработки, определять форматы сохранения и передачи данных.
6. Подбирать технические средства и шаблоны для реализации подсистем.
7. Описывать алгоритмы компонентов, включая методы и схемы.
8. Описывать и оценивать протоколы взаимодействия компонентов.

Знания:
1. Протоколов взаимодействия компонентов.
2. Механизмов аутентификации, поддержки сеанса.
3. Схемов кеширования.
4. Входных-выходных данных компонентов и программных средств.
5. Технологических и технико-эксплуатационных характеристик протоколов взаимодействия компонентов.
6. Методов разработки, анализа и проектирования ПО.

Возможность признания навыка:

не рекомендуется

Трудовая функция 2:
Оценка требований к ПО и выбор варианта архитектуры программного средства



Навык 1:
Оценка требований к программному средству

Умения:
1. Определять качественные характеристики каждого компонента, выбирать типы архитектуры развертывания компонента.
2. Оценивать и выбирать механизмы авторизации и схем кеширования.
3. Оценивать и выбирать стиль написания кода и технологии доступа к данным.

Знания:
1. Требования к программному продукту.
2. Типы компонентов и программные блоки.
3. Характеристики компонентов.
4. Типы компонентов.
5. Физические характеристики, ориентированные на процессы жизненного цикла ПО.
6. Функциональные характеристики применения ПО.

Возможность признания навыка:

не рекомендуется

Трудовая функция 3:
Документирование архитектуры программных средств и реализация программных средств



Навык 1:
Документирование архитектуры программных средств

Умения:
1. Документировать архитектуру программных средств.
2. Поддерживать изменения в документации.
3. Вносить изменения, замечания, корректировка в регламентирующие документы.

Знания:
1. Требования по написанию документации.
2. Технических стандартов.
3. Основ информационной безопасности.

Возможность признания навыка:

не рекомендуется

Навык 2:
Реализация программных средств

Умения:
1. Анализировать качество кода (анализ зависимостей, статический анализ кода).
2. Испытывать создаваемые программные средства и его компоненты.
3. Проводить техническую и управленческую ревизию создаваемого программного средства.

Знания:
1. Требований к программным средствам.
2. Типов зависимостей кода.
3. Типов компонентов.
4. Методов разработки, анализа и проектирования ПО.

Возможность признания навыка:

не рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:

Системное мышление;
Аналитическое мышление;
Умение просчитывать варианты развития событий на несколько шагов вперед;
Принимать самостоятельные решения в рамках компетентности;
Умение работать в команде.

Список технических регламентов и национальных стандартов:


Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

6

IT - дизайнер

6

Системный архитектор

7

Системный архитектор

7

Архитектор программного обеспечения

14. Карточка профессии "Архитектор программного обеспечения":

Код группы:

2511-3

Код наименования занятия:

2511-3-001

Наименование профессии:

Архитектор программного обеспечения

Уровень квалификации по ОРК:

7

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:


Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
послевузовское образование (магистратура, резидентура)

Специальность:
Информационно-коммуникационные технологии

Квалификация:
-

Уровень образования:
высшее образование (бакалавриат, специалитет, ординатура)

Специальность:
Информационно-коммуникационные технологии

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

Не менее 3 лет по профилю

Связь с неформальным и информальным образованием:

отсутствует

Другие возможные наименования профессии:


Основная цель деятельности:

Управлять и контролировать разработку архитектуры ПО

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Анализ возможностей создания архитектуры ПО и ключевых сценариев.
2. Управление методами и способами взаимодействия и модернизации программного средства.
3. Контроль выбора варианта архитектуры программного средства и реализации и сопровождения программных средств.

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1:
Анализ возможностей создания архитектуры ПО и ключевых сценариев



Навык 1:
Оценка возможности создания архитектуры проекта и определение ключевых сценариев

Умения:
1. Оценивать возможности создания архитектуры проекта программного средства.
2. Создавать экономическую модель архитектуры проекта программного средства.
3. Выявлять требования архитектуры проекта программного средства.
4. Анализировать и оценивать архитектуру на предмет атрибутов качества.
5. Проектировать архитектуру ПО.
6. Определять цель архитектуры программного средства.
7. Определять ключевые сценарии для архитектуры программного средства.
8. Оценивать риски.

Знания:
1. Моделей архитектур ПО.
2. Методов разработки, анализа и проектирования ПО.
3. Требований архитектур программного средства.
4. Основ информационной безопасности.

Возможность признания навыка:

не рекомендуется

Трудовая функция 2:
Управление методами и способами взаимодействия и модернизации программного средства



Навык 1:
Управление методами и способами человеко- машинного взаимодействия

Умения:
1. Согласовывать с заказчиком версии архитектуры программного средства.
2. Исследовать возможные варианты компонентов архитектуры, включающее описание вариантов и технико-экономическое обоснование выбранного варианта.
3. Выбирать модели обеспечения необходимого уровня производительности компонентов, включая вопросы балансировки нагрузки.
4. Выбирать протоколы взаимодействия компонентов.
5. Выбирать технологию и средства разработки программного обеспечения, включая системы управления исходным кодом.

Знания:
1. Методик матриц и сетей.
2. Технико-экономических обоснований вариантов архитектуры компонентов.
3. Моделей обеспечения необходимого уровня производительности компонентов.
4. Методов балансировки нагрузки.
5. Протоколов взаимодействия компонент.

Возможность признания навыка:

не рекомендуется

Навык 2:
Модернизация человеко- машинного взаимодействия

Умения:
1. Разрабатывать планы модернизации программного продукта, пользовательского интерфейса.
2. Изменять окружения программного продукта.
3. Основ информационной безопасности.

Знания:
1. Физических характеристик, ориентированных на процессы жизненного цикла ПО (управление проектом, управление требованиями, управление конфигурацией и изменениями, анализ и проектирование ПО).
2. Функциональных характеристик применения ПО.
3. Основных концепций и атрибутов качества программного обеспечения.

Возможность признания навыка:

не рекомендуется

Трудовая функция 3:
Контроль выбора варианта архитектуры программного средства и реализации и сопровождения программных средств



Навык 1:
Контроль выбора варианта архитектуры программного средства

Умения:
1. Контролировать оценку и выбор варианта архитектуры программного средства.
2. Координировать определения качественных характеристик каждого компонента.
3. Координировать оценку и выбор типа и архитектуры развертывания каждого компонента.
4. Контролировать оценку и выбора слоев программных компонентов, шаблонов (стилей) проектирования для каждого слоя или компонента.
5. Координировать процесс выбора варианта архитектуры программного средства.

Знания:
1. Требований к программному продукту.
2. Типов компонентов и программных блоков.
3. Характеристик компонентов.
4. Типов компонентов.
5. Физических характеристик, ориентированных на процессы жизненного цикла ПО.
6. Функциональных характеристик применения ПО.

Возможность признания навыка:

не рекомендуется

Навык 2:
Контроль реализации и сопровождения программных средств

Умения:
1. Контролировать реализацию и сопровождение программных средств.
2. Идентифицировать и регистрировать возможные проблемы из-за деталей реализации компонентов программных средств.
3. Координировать процесс создания и сборки программного средства из компонентов.
4. Идентифицировать возможные проблемы, пути их решения в период сопровождения программных средств.
5. Разрабатывать решения для повторного использования компонентов.

Знания:
1. Требований к программным средствам.
2. Типов зависимостей кода.
3. Типов компонентов.
4. Методов разработки, анализа и проектирования ПО.

Возможность признания навыка:

не рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:

Системное мышление;
Аналитическое мышление;
Стрессоустойчивость и ответственность;
Умение работать в команде;
Коммуникационные навыки и ведение деловой переписки.

Список технических регламентов и национальных стандартов:


Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

6

IT - дизайнер

6

Системный архитектор

7

Системный архитектор

7

Архитектор программного обеспечения

15. Карточка профессии "IT-дизайнер":

Код группы:

2511-1

Код наименования занятия:

2511-1-005

Наименование профессии:

IT-дизайнер

Уровень квалификации по ОРК:

4

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:


Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
ТиПО (специалист среднего звена)

Специальность:
Вычислительная техника и информационные сети (по видам)

Квалификация:

Уровень образования:
основное среднее образование

Специальность:
-

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

Без опыта при наличии профильного образования, не менее 1 года в сфере (либо наличие портфолио работ) при отсутствии профильного образования

Связь с неформальным и информальным образованием:

отсутствует

Другие возможные наименования профессии:


Основная цель деятельности:

Разрабатывать общий дизайн продукта, используя различные методы и принципы разработки дизайна

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Подготовка макета для дизайна пользовательского интерфейса
2. Разработка дизайна пользовательского интерфейса

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1:
Подготовка макета для дизайна пользовательского интерфейса



Навык 1:
Анализ задач по разработке дизайна проекта

Умения:
1. Определять требуемый дизайн для пользовательского интерфейса ПО.
2. Понимать последних тенденций дизайна.
3. Определять модели взаимодействия, потоки задач пользователей и UI- спецификации.
4. Разрабатывать сценарии, рассмотреть пользовательский опыт на всех этапах, модели взаимодействия и дизайн каждого экрана.

Знания:
1. Новейших графических программных средств для разработки дизайна ПО.
2. Требований к пользовательскому интерфейсу, методы проектирования дизайна UI.
3. Основ информационной безопасности.

Возможность признания навыка:

не рекомендуется

Навык 2:
Обеспечение логичности и последовательности переходов в продукте

Умения:
1. Разрабатывать графические макеты удобного, функционального и эстетически привлекательного пользовательского интерфейса ПО.
2. Разрабатывать онбординг-процесс для нового пользователя.
3. Работать с новейшими графическими пакетами.

Знания:
1. Современных программных приложений по проектированию пользовательских интерфейсов.
2. Требований к пользовательскому интерфейсу.
3. Основ информационной безопасности.

Возможность признания навыка:

не рекомендуется

Трудовая функция 2:
Разработка дизайна пользовательского интерфейса



Навык 1:
Определение стратегии дизайна пользовательского интерфейса относительно функциональности ПО

Умения:
1. Определить основные элементы ПИ.
2. Определить стиль юзабилити. относительно требований ПО.
3. Учитывать требования к ПИ в ПО.

Знания:
1. Документирования и сопровождения дизайна ПО.
2. Социальных факторов, принципов физической и психологической эргономики, методов юзабилити.
3. Основ информационной безопасности.

Возможность признания навыка:

не рекомендуется

Навык 2:
Разработка макетов пользовательского интерфейса ПО

Умения:
1. Работать с основными составляющими дизайна пользовательского интерфейса.
2. Работать визуальную идентификацию дизайна в каждую функцию ПО.
3. Разрабатывать и поддерживать вайрфреймы, макеты и спецификации по мере необходимости.

Знания:
1. Современных тенденций в digital- дизайн.
2. Инструментальных средств проектирования и дизайна, основ верстки.
3. Основ информационной безопасности.

Возможность признания навыка:

не рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:

Ответственность;
Ориентация на результат;
Исполнительность;
Логическое мышление;
Гибкость мышления;
Организованность.

Список технических регламентов и национальных стандартов:


Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

5

IT - дизайнер

6

IT - дизайнер

6

Системный архитектор

7

Архитектор программного обеспечения

16. Карточка профессии "Системный архитектор":

Код группы:

2511-1

Код наименования занятия:

2511-1-003

Наименование профессии:

Системный архитектор

Уровень квалификации по ОРК:

7

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:


Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
послевузовское образование (магистратура, резидентура)

Специальность:
Информационно-коммуникационные технологии

Квалификация:
-

Уровень образования:
высшее образование (бакалавриат, специалитет, ординатура)

Специальность:
Информационно-коммуникационные технологии

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

Не менее 3 лет по профилю

Связь с неформальным и информальным образованием:

отсутствует

Другие возможные наименования профессии:


Основная цель деятельности:

Управлять разработкой архитектуры системы

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Разработка концепции реализации системы программного изделия по спецификациям.
2. Управление разработкой архитектуры системы.
3. Контроль исполнения архитектурных решений в реализации системы, анализ и совершенствование процесса реализации проекта.

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1:
Разработка концепции реализации системы программного изделия по спецификациям



Навык 1:
Контроль и участие в раз работке концепции реализации программных изделий по спецификациям

Умения:
1. Владеть интегрированными средами разработки.
2. Вырабатывать требования к ПО.
3. Разрабатывать тестовые сценарии по спецификациям требований.
4. Принимать решения в рамках компетентности.
5. Управлять группой разработчиков.

Знания:
1. Методов и технологии разработки формализованных требований и спецификаций для контроля заказанной функциональности и качества продукта.
2. Методов проектирования и анализа архитектуры систем.
3. Методов объектно-ориентированного проектирования и анализа.
4. Основных методов и средств эффективного анализа и проектирования.
5. Языков спецификаций и моделирования, современных CASE системы.

Возможность признания навыка:

не рекомендуется

Навык 2:
Контроль критериев корректности и оптимальности архитектуры проекта

Умения:
1. Владеть методами анализа архитектуры программного обеспечения.
2. Оценивать соответствие программного кода архитектуре компьютерной системы.
3. Использовать методы и технологии верификации формальных спецификаций.

Знания:
1. Методов и технологии разработки формализованных требований и спецификаций для генерации исполняемого кода, для контроля заказанной функциональности и качества продукта.
2. Методов проектирования и анализа архитектуры систем
3. Языков спецификаций и моделирования.
4. Объектно-ориентированных проектирований и методов системного анализа.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 2:
Управление разработкой архитектуры системы



Навык 1:
Координация разработки архитектуры системы

Умения:
1. Владеть методами анализа архитектуры программного обеспечения.
2. Описывать архитектуру системы.
3. Определять состав и объем сведений, необходимых и достаточных для построения адекватной, полной и непротиворечивой архитектуры программного обеспечения.
4. Применять специализированные методологии для построения архитектуры программных систем.
5. Принимать решения в рамках компетентности.
6. Управлять персоналом.

Знания:
1. Методов проектирования и анализа архитектуры систем.
2. Принципов переоценки и редизайна компонент проекта в соответствии с изменяемыми требованиям.
3. Основ психологии и конфликтологии.
4. Основ управления персоналом.

Возможность признания навыка:

не рекомендуется

Навык 2:
Контроль проектной и технической документации

Умения:
1. Читать и понимать модели, описанные с помощью специализированных формализованных языков и нотаций.
2. Читать проектную документацию, разработанную с использованием графических языков спецификаций.
3. Вносить изменения в проектную документацию, разработанную с использованием графических языков спецификаций.

Знания:
1. Методологии разработки программного обеспечения
2. Требований к оформлению проектной и технической документации в области ИТ
3. Принципов архитектурного дизайна программного обеспечения

Возможность признания навыка:

не рекомендуется

Трудовая функция 3:
Контроль исполнения архитектурных решений в реализации системы, анализ и совершенствование процесса реализации проекта



Навык 1:
Контроль исполнения архитектурных решений в реализации системы

Умения:
1. Владеть методами анализа архитектуры ПО.
2. Владеть методами и инструментами анализа и проектирования ПО.
4. Использовать методы и технологии разработки формализованных требований и спецификаций для контроля заказанной функциональности и качества продукта.
5. Организовывать проведение экспертиз.
6. Оценивать соответствие программного кода архитектуре компьютерной системы.
7. Владеть методами выявления системных ошибок и их устранения.

Знания:
1. Методологии разработки программного обеспечения.
2. Методов и технологии использования средств разработки для получения кода с заданной функциональностью и степенью качества.
3. Основных методов и средств эффективной разработки.
4. Основных принципов процесса разработки программного обеспечения.

Возможность признания навыка:

не рекомендуется

Навык 2:
Анализ и совершенствовании е процесса реализации проекта

Умения:
1. Владеть методами и инструментами анализа и проектирования.
2. Описывать основные проектные решения.
3. Определять состав и объем сведений, необходимых и достаточных для построения адекватной, полной и непротиворечивой архитектуры программного обеспечения.
4. Планировать выполнение работ.
5. Применять инструментарии управления проектом.

Знания:
1. Основных принципов управления качеством продукта, оценки проектов.
2. Основных принципов процесса разработки программного обеспечения.
3. Стандартов качества в области программного обеспечения.
4. Стандартов качества процессов разработки.

Возможность признания навыка:

не рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:

Ориентация на результат;
Организованность;
Принимать самостоятельные решения в рамках компетентности;
Умение работать в команде;
Системное и аналитическое мышление.

Список технических регламентов и национальных стандартов:


Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

4

IT - дизайнер

5

Системный архитектор

6

Системный архитектор

Глава 4. Технические данные профессионального стандарта

      17. Наименование государственного органа:

      Министерство искусственного интеллекта и цифрового развития Республики Казахстан.

      18. Организации (предприятия) участвующие в разработке:

      Комитет искусственного интеллекта и управления данными Министерства искусственного интеллекта и цифрового развития РК

      Руководитель проекта:

      Байгазина А.

      E-mail: a.baigazina@mdai.gov.kz

      Номер телефона: +7 (717) 264 94 55

      Исполнители:

      Байгазина А., +7 (717) 264 94 55, a.baigazina@mdai.gov.kz.

      19. Отраслевой совет по профессиональным квалификациям:

      20. Национальный орган по профессиональным квалификациям: 27.12.2024 г.

      21. Национальная палата предпринимателей Республики Казахстан "Атамекен": -

      22. Номер версии и год выпуска: версия 3, 2024 г.

      23. Дата ориентировочного пересмотра: 30.12.2027 г.

  К приказу Заместителя
Премьер-Министра –Министра
искусственного интеллекта
и цифрового развития
Республики Казахстан
Приложение 2

Профессиональный стандарт: "Создание и управление информационными ресурсами"

Глава 1. Общие положения

      1. Область применения профессионального стандарта: Профессиональный стандарт "Создание и управление информационными ресурсами" разработан в соответствии со статьей 5 Закона Республики Казахстан "О профессиональных квалификациях", устанавливает требования к формированию образовательных программ, в том числе обучения персонала на предприятиях, признания профессиональной квалификации работников и выпускников организаций образования и решений широкого круга задач в области управления персоналом в организациях и на предприятиях.

      2. В настоящем профессиональном стандарте применяются следующие термины и определения:

      1) метаданные – субканальная информация об используемых данных;

      2) копирайтинг – профессиональная деятельность по написанию рекламных и презентационных текстов;

      3) рерайтинг – обработка исходных текстовых материалов в целях их дальнейшего использования.

      3. В настоящем профессиональном стандарте применяются следующие сокращения:

      1) ОРК – отраслевая рамка квалификации;

      2) ПС – профессиональный стандарт;

      3) КС – квалификационный справочник должностей руководителей, специалистов и других служащих;

      4) ИТ – информационные технологии;

      5) ПО – программное обеспечение;

      6) ИС – информационная система;

      7) ИБ – информационная безопасность;

      8) БД – база данных;

      9) ИР – информационные ресурсы;

      10) ОС – операционная система;

      11) HTML – стандартный язык разметки документов в интернете.

Глава 2. Паспорт профессионального стандарта

      4. Название профессионального стандарта: Создание и управление информационными ресурсами.

      5. Код профессионального стандарта: J63999054.

      6. Указание секции, раздела, группы, класса и подкласса согласно ОКЭД:

      J Информация и связь.

      63 Деятельность в области информационного обслуживания.

      63.9 Прочая деятельность в области информационного обслуживания.

      63.99 Прочая деятельность в области информационного обслуживания, не включенная в другие группировки.

      63.99.9 Прочие виды деятельности в области информационного обслуживания.

      7. Краткое описание профессионального стандарта: Профессиональный стандарт описывает деятельность специалистов по созданию веб-контента, информационной поддержке бизнес-процессов организаций.

      8. Перечень карточек профессий:

      1) Специалист по созданию и управлению информационными ресурсами (контент-менеджер) - 4 уровень ОРК;

      2) Специалист по созданию и управлению информационными ресурсами (контент-менеджер) - 5 уровень ОРК;

      3) Специалист по созданию и управлению информационными ресурсами (контент-менеджер) - 6 уровень ОРК.

Глава 3. Карточки профессий

9. Карточка профессии "Специалист по созданию и управлению информационными ресурсами (контент-менеджер)":

Код группы:

2529-0

Код наименования занятия:

2529-0-003

Наименование профессии:

Специалист по созданию и управлению информационными ресурсами (контент-менеджер).

Уровень квалификации по ОРК:

4

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:

Специалист по созданию и управлению информационными ресурсами (контент-менеджер)
6.

Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
ТиПО (специалист среднего звена)

Специальность:
Программное обеспечение (по видам)

Квалификация:
-

Уровень образования:
основное среднее образование

Специальность:
-

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

Без опыта при наличии профильного образования, не менее 6 мес в отрасли (либо наличие портфолио работ) при отсутствии профильного образования

Связь с неформальным и информальным образованием:

курсовая подготовка

Другие возможные наименования профессии:


Основная цель деятельности:

Создание и управление информационными ресурсами

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Ввод и обработка текстовых данных, создание и редактирование контента интернет-ресурсов организации.
2. Сканирование и обработка графической информации.
3. Размещение информации на интернет-ресурсах организации
4. Ведение информационных БД организации.

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1:
Ввод и обработка текстовых данных, создание и редактирование контента интернет-ресурсов организации



Навык 1:
Редактирование контента

Умения:
1. Набирать и редактировать текстовые документы
2. Наносить разметку и форматировать документы.
3. Сохранять, копировать и произвести резервирование документов.
4. Преобразовывать данные, связанные с изменениями структуры, форм и требований к оформлению документов.
5. Работать с компьютерной техникой и средствами ввода и вывода.
6. Работать с текстовыми редакторами и навыки работы со множеством документов, стилями, таблицами, списками, заголовками и другими элементами форматирования.

Знания:
1. Технических средств сбора, передачи и обработки информации.
2. Технико-эксплуатационных характеристик и правил. технической эксплуатации средств вычислительной техники.
3. Стилистики и грамматики казахского, русского и одного из иностранных языков.
4. Типовых правил документирования.
5. Основ корректорских правок.

Возможность признания навыка:

не рекомендуется

Трудовая функция 2:
Сканирование и обработка графической информации



Навык 1:
Обработка контента

Умения:
1. Настраивать оборудования и ПО
2. Сканировать документы, сохранять, копировать и резервировать файлы с изображениями.
3. Работать со специализированным ПО.
4. Работать с графическими редакторами и обрабатывать растровые и векторные изображения.

Знания:
1. Основных характеристик, принципов работ и возможностей различных типов сканеров.
2. Основ компьютерных график, метод представления и обработки графических информаций на компьютере.
3. Характеристик и распространенных форматов графических файлов.
4. Требований к характеристикам изображений при размещении на интернет-ресурсах.

Возможность признания навыка:

не рекомендуется

Трудовая функция 3:
Размещение информации на интернет-ресурсах организации



Навык 1:
Публикация контента

Умения:
1. Размещать и обновлять информационные материалы через систему управления контентом.
2. Форматировать и настраивать отображения веб- страниц.
3. Настраивать внутренние связи между информационными блоками/страницами в системе управления контентом.
4. Устанавливать права доступа и другие характеристики веб-страниц, IP для просмотра и скачивания
5. Адаптировать материалы к использованию в Интернете.
6. Способствовать продвижению и популяризации интернет-ресурсов в Интернете.
7. Наполнять интернет-ресурсы и поддерживать обновления информационными материалами.

Знания:
1. Общих представлений о структуре, кодировке и языках разметки веб-страниц.
2. Принципов работ и функциональных возможностей ОС.
3. Общих принципов отображения статических и динамических веб-страниц, ключевых веб- технологии, используемых на интернет- ресурсах.
4. Общих принципов разграничения прав доступа к информации на интернет-ресурсах.
5. Об информационной безопасности.

Возможность признания навыка:

не рекомендуется

Трудовая функция 4:
Ведение информационных БД организации



Навык 1:
Администрирование БД

Умения:
1. Обновлять (актуализация) информацию в БД.
2. Владеть методами работы с электронными таблицами, множеством текстовых документов.
3. Владеть методами работы с информационными БД.

Знания:
1. Принципов организации информационных БД.
2. Языков запросов к БД.
3. Основ информационной безопасности.

Возможность признания навыка:

не рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:

Организованность;
Инициативность;
Внимательность;
Ответственность;
Дисциплинированность;
Исполнительность;
ориентация на результат.

Список технических регламентов и национальных стандартов:


Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

5

Специалист по созданию и управлению информационными ресурсами (контент-менеджер).

10. Карточка профессии "Специалист по созданию и управлению информационными ресурсами (контент-менеджер)":

Код группы:

2529-0

Код наименования занятия:

2529-0-003

Наименование профессии:

Специалист по созданию и управлению информационными ресурсами (контент-менеджер)

Уровень квалификации по ОРК:

5

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:


Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
послесреднее образование (прикладной бакалавриат)

Специальность:
Программное обеспечение (по видам)

Квалификация:
-

Уровень образования:
ТиПО (специалист среднего звена)

Специальность:
Программное обеспечение (по видам)

Квалификация:
-

Уровень образования:
основное среднее образование

Специальность:
-

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

Не менее 1 года при наличии профильного образования, не менее 2 лет по профилю при отсутствии профильного образования

Связь с неформальным и информальным образованием:

курсовая подготовка

Другие возможные наименования профессии:


Основная цель деятельности:

Создание и управление информационными ресурсами

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Размещение, редактирование и актуализация информации на интернет-ресурсах организации.
2. Создание контента интернет-ресурса.
3. Написание информационных материалов и контроль за наполнением интернет-ресурсов организации.
4. Модерирование обсуждений на интернет-ресурсах, форумах и социальных сетях.

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1:
Размещение, редактирование и актуализация информации на интернет-ресурсах организации



Навык 1:
Управление информацией на интернет-ресурсах организации

Умения:
1. Размещать на интернет-ресурсах проверенную и согласованную с авторами информацию, при необходимости внесение поправок и устранение неточностей.
2. Участвовать в оформлении информации, размещаемой на интернет-ресурсах организации совместно с веб-мастерами.
3. Управлять метаданными (атрибутами) интернет-ресурсов
4. Анализировать посещаемость интернет-ресурсов организации.
5. Выполнять работу по редактуре и корректуре материалов и их структурирование, включая дизайн и оформление.

Знания:
1. Структур, кодировок и языков разметки веб- страниц.
2. Общих принципов отображения статических и динамических веб-страниц, ключевых веб-технологии, используемых на интернет- ресурсах.
3. Требований к различным типам ИР для представления на интернет-ресурсах.
4. Классификации метаданных

Возможность признания навыка:

не рекомендуется

Трудовая функция 2:
Создание контента интернет-ресурса



Навык 1:
Поиск информации по тематике интернет-ресурсов организации

Умения:
1. Работать с агрегаторами новостей, электронными подписками, социальными сетями, форумами.
2. Отслеживать работы потенциальных поставщиков ИР (интернет-ресурсы государственных органов).
3. Мониторить международные интернет- ресурсы по заданной тематике.

Знания:
1. Различных методов поиска информации в Интернете.
2. Принципов и механизмов работ поисковых систем, функциональных возможностей популярных сервисов поиска.
3. Законодательства Республики Казахстан в области интеллектуальной собственности.

Возможность признания навыка:

не рекомендуется

Трудовая функция 3:
Написание информационных материалов и контроль за наполнением интернет-ресурсов организации



Навык 1:
Наполнение контента

Умения:
1. Писать статьи, обзоры и другие тексты по заданной тематике.
2. Реферировать, аннотировать и проводить модификацию текстов
3. Анализировать потребности и запросов посетителей интернет-ресурсов организации.
4. Взаимодействовать с государственными органами по вопросам предоставления ими информации для размещения на интернет-ресурсах организации.

Знания:
1. Принципов копирайтинга и рерайтинга.
2. Поисковых оптимизаций
3. Основ информационной безопасности.
4. Принципов грамматики языка, на котором создается контент.

Возможность признания навыка:

не рекомендуется

Трудовая функция 4:
Модерирование обсуждений на интернет-ресурсах, форумах и социальных сетях



Навык 1:
Модерация контента

Умения:
1. Вести БД и отчеты по обращениям, вопросам и/или жалобам, поступившим на интернет-ресурс организации.
2. Модерировать сообщений и комментариев пользователей.
3. Управлять несколькими сообществами в социальных сетях.
4. Управлять дискуссиями с участниками сообществ.

Знания:
1. Видов спама и нежелательного контента, методов и средства борьбы с ними.
2. Специальных терминологий и веб-этикет.
3. Основ информационной безопасности.

Возможность признания навыка:

не рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:

организованность;
инициативность;
внимательность;
ответственность;
дисциплинированность;
Исполнительность;
гибкость мышления;
ориентация на результат;
высокая обучаемость;
навыки делового общения;
креативность.

Список технических регламентов и национальных стандартов:


Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

4

Специалист по созданию и управлению информационными ресурсами

6

Специалист по созданию и управлению информационными ресурсами

11. Карточка профессии "Специалист по созданию и управлению информационными ресурсами (контент-менеджер)":

Код группы:

2529-0

Код наименования занятия:

2529-0-003

Наименование профессии:

Специалист по созданию и управлению информационными ресурсами (контент-менеджер)

Уровень квалификации по ОРК:

6

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:


Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
высшее образование (бакалавриат, специалитет, ординатура)

Специальность:
Информационно-коммуникационные технологии

Квалификация:
-

Уровень образования:
послесреднее образование (прикладной бакалавриат)

Специальность:
Программное обеспечение (по видам)

Квалификация:
-

Уровень образования:
ТиПО (специалист среднего звена)

Специальность:
Программное обеспечение (по видам)

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

Не менее 2 лет при наличии высшего образования, не менее 3 лет при наличии технического и профессионального, послесреднего образования

Связь с неформальным и информальным образованием:

курсовая подготовка

Другие возможные наименования профессии:


Основная цель деятельности:

Создание и управление информационными ресурсами

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Мониторинг содержания интернет-ресурсов.
2. Управление информационными ресурсами организации.
3. Поддержка процессов модернизации и продвижения интернет-ресурсов организации.

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1:
Мониторинг содержания интернет-ресурсов



Навык 1:
Контроль содержания интернет-ресурсов

Умения:
1. Контролировать нарушения прав интеллектуальной собственности на интернет-ресурсах организации.
2. Контролировать размещения персональных данных.
3. Контролировать соблюдения требований к доступности интернет-ресурсов для лиц с ограниченными возможностями.
4. Оказывать помощь авторам в оформлении публикуемых материалов.
5. Формировать отчетную документацию по результатам работ.

Знания:
1. Законодательств, регулирующих средства массовой информации, размещение материалов в Интернете, защиту персональных данных и интеллектуальной собственности.
2. Стандартов в области ИТ.
3. Специализированных ПО для работы с нормативными и законодательными документами.
4. Функциональных особенностей популярных социальных сетей.

Возможность признания навыка:

не рекомендуется

Трудовая функция 2:
Управление информационными ресурсами организации



Навык 1:
Планирование и мониторинг ИР организации

Умения:
1. Планировать работы по наполнению интернет-ресурсов организации.
2. Мониторить появления новой или необходимой информации на интернет-ресурсах организации.
3. Анализировать другие интернет-ресурсы со схожей тематикой, концепцией и содержанием.
4. Документировать работы по управлению ИР.
5. Формировать отчетную документацию по результатам работ.

Знания:
1. Основ управлениями проектами.
2. Содержания и методов решения задач по созданию и редактированию контента.
3. Основ менеджмента.
4. Методов и принципов ИБ.

Возможность признания навыка:

не рекомендуется

Трудовая функция 3:
Поддержка процессов модернизации и продвижения интернет-ресурсов организации



Навык 1:
Продвижение интернет-ресурсов

Умения:
1. Поддерживать процессы проектирования интернет-ресурсов и анализировать требований пользователей, бизнес-требований, существующей структуры и содержания интернет-ресурсов организации.
2. Поддерживать процессы разработки и тестирования функциональности интернет- ресурсов организации.
3. Формулировать требования к структуре и сервисам интернет-ресурсов организации.
4. Моделировать бизнес-процессы.
5. Тестировать функциональность интернет- ресурсов организации.

Знания:
1. Основных процессов и методов разработки интернет-ресурсов.
2. Основных понятий и методов поисковой оптимизации.
3. Моделей бизнес-процессов.

Возможность признания навыка:

не рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:

Организованность;
Инициативность;
Внимательность;
Ответственность;
Дисциплинированность;
Исполнительность;
аналитическое мышление;
ориентация на результат;
креативность;
работа в команде.

Список технических регламентов и национальных стандартов:


Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

4

Специалист по созданию и управлению информационными ресурсами (контент-менеджер).

5

Специалист по созданию и управлению информационными ресурсами (контент-менеджер).

Глава 4. Технические данные профессионального стандарта

      12. Наименование государственного органа:

      Министерство искусственного интеллекта и цифрового развития Республики Казахстан.

      13. Организации (предприятия) участвующие в разработке:

      Комитет искусственного интеллекта и управления данными Министерства искусственного интеллекта и цифрового развития РК

      Руководитель проекта:

      Байгазина А.

      E-mail: a.baigazina@mdai.gov.kz

      Номер телефона: +7 (717) 264 94 55

      Исполнители:

      Байгазина А., +7 (717) 264 94 55, a.baigazina@mdai.gov.kz.

      14. Отраслевой совет по профессиональным квалификациям:

      15. Национальный орган по профессиональным квалификациям: 27.12.2024 г.

      16. Национальная палата предпринимателей Республики Казахстан "Атамекен": -

      17. Номер версии и год выпуска: версия 3, 2024 г.

      18. Дата ориентировочного пересмотра: 05.12.2027 г.

  К приказу Заместителя
Премьер-Министра –Министра
искусственного интеллекта
и цифрового развития
Республики Казахстан
Приложение 3

Профессиональный стандарт: "Разработка графического и мультимедийного дизайна"

Глава 1. Общие положения

      1. Область применения профессионального стандарта: Профессиональный стандарт "Разработка графического и мультимедийного дизайна" разработан в соответствии со статьей 5 Закона Республики Казахстан "О профессиональных квалификациях", устанавливает требования к формированию образовательных программ, в том числе обучения персонала на предприятиях, признания профессиональной квалификации работников и выпускников организаций образования и решений широкого круга задач в области управления персоналом в организациях и на предприятиях.

      2. В настоящем профессиональном стандарте применяются следующие термины и определения:

      1) информационная система (ИС) – организационно-упорядоченная совокупность информационно-коммуникационных технологий, обслуживающего персонала и технической документации, реализующих определенные технологические действия посредством информационного взаимодействия и предназначенных для решения конкретных функциональных задач.

      2) архитектура информационной системы – концепция, определяющая модель, структуру, выполняемые функции и взаимосвязь компонентов информационной системы.

      3) техническое обслуживание ИС – обеспечение работоспособности, введенной в промышленную эксплуатацию ИС в соответствии с ее назначением, включающее мероприятия по проведению корректировки, модификации и устранению дефектов программного обеспечения, без проведения модернизации и реализации дополнительных функциональных требований и при условии сохранения ее целостности.

      4) графический дизайн – визуальная коммуникация с помощью различных средств - иллюстраций, типографии, анимации, цифровых медиа.

      5) графический интерфейс пользователя (Graphical User Interface - GUI) – определенная программа предоставляющая возможность использовать элементы пользовательского интерфейса в виде графических объектов.

      6) база данных (БД) – совокупность данных, организованных согласно концептуальной структуре, описывающей характеристики этих данных, а также взаимосвязей между их объектами.

      7) дизайн – модификация графической и/или структурно-функциональной составляющих уже существующего сайта или программного продукта.

      8) интерактивный дизайн – представление человеко-машинного взаимодействия.

      9) ориентированный на пользователя дизайн (User Centered Design) – предусматривает сочетание эргономических, эстетических, художественных требований к системе.

      10) пользовательский интерфейс (ПИ) – элементы интерфейса системы, которые используются пользователем во время работы в системе (меню, кнопки, диалоговые окна) в виде объектов, в котором учитывается цветовая гамма, размер, стиль и другие графические возможности.

      11) системы автоматизации разработки программ (CASE – средства) – набор инструментов и методов программной инженерии для проектирования программного обеспечения, который помогает обеспечить высокое качество программ, отсутствие ошибок и простоту в обслуживании программных продуктов.

      3. В настоящем профессиональном стандарте применяются следующие сокращения:

      1) ООП – Объектно-ориентированное программирование;

      2) TCP/IP – Transmission Control Protocol/Internet Protocol;

      3) VR – Virtual reality;

      4) UI – User interface.

Глава 2. Паспорт профессионального стандарта

      4. Название профессионального стандарта: Разработка графического и мультимедийного дизайна.

      5. Код профессионального стандарта: J058.

      6. Указание секции, раздела, группы, класса и подкласса согласно ОКЭД:

      J Информация и связь.

      62 Компьютерное программирование, консультационные и другие сопутствующие услуги.

      62.0 Компьютерное программирование, консультационные и другие сопутствующие услуги.

      62.01 Деятельность в области компьютерного программирования.

      62.01.1 Разработка программного обеспечения.

      7. Краткое описание профессионального стандарта: Профессиональный стандарт описывает деятельность специалистов по созданию графических объектов, спецэффектов, анимации, аудио сопровождения или других визуальных изображений для использования в компьютерных играх, фильмах, музыкальных клипах, видеороликах, СМИ и рекламах. А также создание эскизов, диаграмм, иллюстраций и макетов для представления концепций дизайна, сложной графики и анимации, аудио и видео файлов для удовлетворения функциональных, эстетических и творческих требований к проекту, двумерных и трехмерных изображений.

      8. Перечень карточек профессий:

      1) Графический дизайнер - 5 уровень ОРК;

      2) Графический дизайнер - 6 уровень ОРК;

      3) Мультимедийный дизайнер - 5 уровень ОРК;

      4) Интерактивный дизайнер - 5 уровень ОРК;

      5) Специалист по верстке графического интерфейса - 5 уровень ОРК;

      6) Специалист по верстке графического интерфейса - 6 уровень ОРК.

Глава 3. Карточки профессий

9. Карточка профессии "Графический дизайнер":

Код группы:

2166-1

Код наименования занятия:

2166-1-002

Наименование профессии:

Графический дизайнер

Уровень квалификации по ОРК:

5

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:


Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
послесреднее образование (прикладной бакалавриат)

Специальность:
Графический и мультимедийный дизайн

Квалификация:
-

Уровень образования:
ТиПО (специалист среднего звена)

Специальность:
Графический и мультимедийный дизайн

Квалификация:
-

Уровень образования:
ТиПО (рабочие профессии)

Специальность:
Графический и мультимедийный дизайн

Квалификация:
-

Уровень образования:
основное среднее образование

Специальность:
-

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

Без опыта при наличии формального образования; наличие портфолио работ при основном среднем образовании

Связь с неформальным и информальным образованием:

курсовая подготовка

Другие возможные наименования профессии:


Основная цель деятельности:

Разработка дизайна объектов графической информации

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Проектирование дизайна проекта.
2. Разработка и компоновка объектов визуальной информации.
3. Управление деятельностью по разработке объектов визуальной информации.

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1:
Проектирование дизайна проекта



Навык 1:
Подготовка эскизов, диаграмм, иллюстраций и макетов для представления концепций дизайна

Умения:
1. Определять и формулировать задачи проекта.
2. Понимать проектное задание для подготовки эскизов.
3. Подбирать соответствующие компьютерные программы для создания эскизов, диаграмм, иллюстрации, макетов для дизайна проекта.
4. Применять методы работы с различными видами графики.

Знания:
1. Методов выполнения художественно-графических работ.
2. Основ художественного конструирования и технического моделирования.
3. Современных программ, применяемых в дизайне компьютерного дизайна и их возможности.
4. Международных и республиканских стандартов в области дизайна.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Разработка графики и анимации для удовлетворения функциональных, эстетических и творческих требований к проекту

Умения:
1. Работать с текстами, шрифтами, фильтрами, эффектами, масками и слоями.
2. Владеть разными видами техники; быстрого рисования веб и иллюстраций от руки, навыками скетчинга.
3. Создавать векторные иллюстрации для веб и полиграфии при помощи компьютерных программ.

Знания:
1. Основ академического рисунка, техники графики, компьютерной графики.
2. Типографики, цветоделения, цветокоррекции.
3. Художественного ретуширования изображений в соответствии с характеристиками воспроизводящего оборудования.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 2:
Разработка и компоновка объектов визуальной информации



Навык 1:
Создание двумерных и трехмерных изображений

Умения:
1. Изображать объекты в движении или иллюстрирование процесса с использованием компьютерной анимации или программ моделирования.
2. Использовать технику рисования многомерных изображений.
3. Применять все возможности компьютерной программы для разработки многомерных изображений.

Знания:
1. Методов компьютерной анимации, проектирования дизайна.
2. Методик рисования многомерных изображений.
3. Инструментов создания точных графических чертежей и моделей.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Художественно-техническая разработка дизайн-проекта

Умения:
1. Конструировать все детали графического объекта по требованиям заказчика.
2. Создавать композицию проекта, который обусловлен содержанием и характером.
3. Использовать графические системы для создания прототипа проекта.

Знания:
1. Современного компьютерного программного обеспечения, используемого в дизайне.
2. Компьютерной графики, 3D освещения, 3D моделирования.
3. Теории композиции, цветоведения и колористики, типографики, фотографики, мультипликации.
4. Художественного конструирования и технического моделирования.
5. Методов производства и распространения мультимедиа информации.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 3:
Управление деятельностью по разработке объектов визуальной информации



Навык 1:
Проведение оценки качества разработанных объектов визуальной информации

Умения:
1. Определять и устранять риски в реализации проекта.
2. Оценивать качество выполнения дизайнерских работ в проекте.
3. Документировать проверку качества изготовления проектируемого объекта визуальной информации.
4. Работать с нормативными документами, содержащими требования к качеству объектов визуальной информации, идентификации и коммуникации.

Знания:
1. Методов оценки рисков и управления рисками.
2. Технологических процессов выполнения оценки качества дизайн-проектов.
3. Последовательности выполнения типовых этапов и сроков проектирования объектов визуальной информации.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Проведение контроля за выполнением работ по изготовлению в производстве объектов визуальной информации

Умения:
1. Согласовывать проектные решения, проводить детализацию и документирование выбранного дизайна для производства.
2. Выбирать средства контроля качества воспроизведения проектируемого объекта визуальной информации.
3. Составлять заключения по результатам проверки качества изготовления проектируемого объекта визуальной информации.

Знания:
1. Современных средств, инструментов и методов проверки по контролю качества визуальной информации.
2. Правил оформления и написания научно-технического текста и основы делового письма.
3. Норм охраны труда и правил пожарной безопасности.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:

Ответственность;
Гибкость мышления;
Дисциплинированность;
Аккуратность;
Логическое мышление;
Креативность;
Обучаемость;
Внимательность;
Умение самостоятельно принимать решения.

Список технических регламентов и национальных стандартов:


Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

5-6

Мультимедийный дизайнер

5-6

Интерактивный дизайнер

10. Карточка профессии "Графический дизайнер":

Код группы:

2166-1

Код наименования занятия:

2166-1

Наименование профессии:

Графический дизайнер

Уровень квалификации по ОРК:

6

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:


Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
высшее образование (бакалавриат, специалитет, ординатура)

Специальность:
Искусство

Квалификация:
-

Уровень образования:
послесреднее образование (прикладной бакалавриат)

Специальность:
Графический и мультимедийный дизайн

Квалификация:
-

Уровень образования:
ТиПО (специалист среднего звена)

Специальность:
Графический и мультимедийный дизайн

Квалификация:
-

Уровень образования:
основное среднее образование

Специальность:
-

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

Не менее 1 года по профилю

Связь с неформальным и информальным образованием:

курсовая подготовка

Другие возможные наименования профессии:


Основная цель деятельности:

Разработка дизайна объектов графической информации

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Проектирование дизайна проекта.
2. Разработка и компоновка. объектов визуальной информации.
3. Управление деятельностью по разработке объектов визуальной информации.

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1:
Проектирование дизайна проекта



Навык 1:
Подготовка эскизов, диаграмм, иллюстраций и макетов для представления концепций дизайна

Умения:
1. Организовывать переговоры с заказчиком по определению требований проекта.
2. Составлять проектное задание, план выполнения (сроки выполнения) и согласовывать с руководителем проектное задание, концепцию дизайна.
3. Детализировать и документировать выбранный дизайн для производства.
4. Оценивать параметры цветопередачи, визуализацию изображений объектов.
5. Составлять отчет по подготовке эскиза проекта.
6. Проводить презентации и обосновывать правильность принимаемых дизайнерских решений.
7. Владеть техникой работы на компьютере для решений сложных задач по разработке графических объектов.

Знания:
1. Типовых форм проектных заданий на создание объектов визуальной информации.
2. Основных этапов проектирования объектов визуальной информации различной сложности.
3. Авторского права.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Разработка графики и анимации для удовлетворения функциональных, эстетических и творческих требований к проекту

Умения:
1. Проводить анализ разработанных графических объектов и выявлять несоответствия с требованием заказчика.
2. Применять технику моушн-графики при создании дизайна проекта.
3. Соединять гармонично текст, аудио и видео.
4. Создавать сложные графические модели при помощи компьютерных программ.

Знания:
1. Методики дизайнерской проверки объектов визуальной информации, на соответствие оригиналу.
2. Теоретической основы художественного конструирования и технического моделирования, основы рекламных технологий.
3. Материаловедения для полиграфии и упаковочного производства.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 2:
Разработка и компоновка объектов визуальной информации



Навык 1:
Создание двумерных и трехмерных изображений

Умения:
1. Создавать дизайн-макет многомерного объекта при помощи компьютерных программ.
3. Находить дизайнерские решения задач по проектированию многомерных изображений.
4. Применять линейные методы снижения размерности, нелинейные отображения, многомерное шкалирование и заполняющие пространство кривые.

Знания:
1. Основных этапов создания и визуализации 3D моделей в кино и игровых индустриях.
2. Способов моделирования.
3. Профессиональных программ для композитинга.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Художественно-техническая разработка дизайн-проекта

Умения:
1. Определять композиционные приемы и стилистические особенности проектируемого объекта.
2. Определять требования к дизайну: функциональность, эстетика, элемент новизны.
3. Разрабатывать документацию для получения авторского права готовой продукции.

Знания:
1. Основ рекламных технологий, технологических процессов производства в области полиграфии, упаковки, кино и телевидения.
2. Основных видов современного проектного дизайнерского творчества.
3. Основы дизайна, живописи, рисунка и перспективы, композиции; технического рисунка, компьютерный дизайн, конструирование и дизайн тары, основы полиграфии.
4. Нормативно-правовых актов по сопровождению проекта и получения авторского права.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 3:
Управление деятельностью по разработке объектов визуальной информации



Навык 1:
Проведение оценки качества разработанных объектов визуальной информации

Умения:
1. Проводить мониторинг изготовления объектов и систем визуальной информации.
2. Определять и применять необходимые корректирующие действия по выполнению дизайн-проектов.
3. Выбирать и применять инструменты и методы для проведения оценивания качества объектов визуальной информации.

Знания:
1. Методов и средств для проведения мониторинга и оценки качества дизайна проекта.
2. Инструкции по проведению оценки качества дизайна проекта.
3. Международных и республиканских стандартов по оценке качества.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Проведение контроля за выполнением работ по изготовлению в производстве объектов визуальной информации

Умения:
1. Разрабатывать процедуры и методы контроля соответствия дизайн-макета объектов визуальной информации.
2. Контролировать выполнение договоров на изготовление и ввод в эксплуатацию продукта визуальной информации.
3. Оформлять документы необходимые для реализации и получения авторского права на выполненную работу дизайн-проекта.
4. Презентовать дизайн-проект заказчику.

Знания:
1. Нормативных документов в области качества объектов графической информации.
2. Нормативно-правовых актов по составлению договоров, получения авторского права.
3. Методов мониторинга выполнения работ по изготовлению дизайн макетов объектов и систем визуальной информации.
4. Технологии разработки презентации.
5. Норм охраны труда и правил пожарной безопасности.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:

ответственность;
гибкость мышления;
дисциплинированность;
аккуратность;
логическое мышление;
креативность;
внимательность;
умение самостоятельно принимать решения.

Список технических регламентов и национальных стандартов:


Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

5-6

Мультимедийный дизайнер

5-6

Интерактивный дизайнер

11. Карточка профессии "Мультимедийный дизайнер":

Код группы:

2166-2

Код наименования занятия:

2166-2-002

Наименование профессии:

Мультимедийный дизайнер

Уровень квалификации по ОРК:

5

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:


Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
послесреднее образование (прикладной бакалавриат)

Специальность:
Графический и мультимедийный дизайн

Квалификация:
-

Уровень образования:
ТиПО (специалист среднего звена)

Специальность:
Графический и мультимедийный дизайн

Квалификация:
-

Уровень образования:
ТиПО (рабочие профессии)

Специальность:
Графический и мультимедийный дизайн

Квалификация:
-

Уровень образования:
основное среднее образование

Специальность:
-

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

Без опыта при наличии формального образования; наличие портфолио работ при основном среднем образовании

Связь с неформальным и информальным образованием:

курсовая подготовка

Другие возможные наименования профессии:


Основная цель деятельности:

Разрабатывать мультимедийный дизайн проекта

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Разработка структуры проекта с мультимедийными элементами
2. Разработка аудио и видео контента для мультимедийного проекта

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1:
Разработка структуры проекта с мультимедийными элементами



Навык 1:
Создание структуры проекта с мультимедийными элементами

Умения:
1. Применять UML диаграммы для создания структуры.
2. Определять поток информации и взаимодействие объектов.
3. Рисовать эскиз дизайна каждого мультимедиа элемента объекта визуальной информации.
4. Определять концепцию дизайна передаваемых субъектов.

Знания:
1. Техники работы с унифицированным языком моделирования и инструментами построения диаграмм.
2. Методов проведения комплексных дизайнерских исследований.
3. Основ информационной безопасности.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Документирование разработанной структуры

Умения:
1. Разрабатывать технические задания проекта с мультимедийными элементами информации.
2. Описывать каждый разрабатываемый мультимедиа элемент, его взаимодействие с другими элементами объекта визуальной информации.
3. Разрабатывать презентации по представлению дизайна проекта.

Знания:
1. Нормативных документов и стандартов по разработке мультимедиа элементов объектов визуальной информации.
2. Жизненного цикла проекта.
3. Разделения проекта на бизнес-процессы.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 2:
Разработка аудио и видео контента для мультимедийного проекта



Навык 1:
Подготовка дизайна эскизов мультимедиа

Умения:
1. Находить и подбирать требуемую аудио, видео, графическую информацию и интегрировать их в проект.
2. Уметь правильно применять мультимедиа в контенте проекта.
3. Разрабатывать CD-презентации, каталоги продукции, фотогалереи и портфолио с применением элементов мультимедиа.
4. Применять возможности компьютерных программ для разработки мультимедиа, интегрировать библиотеки для графики, анимации в программный продукт.

Знания:
1. Основ техники графики, компьютерной и художественной графики.
2. Теории композиции, цветоведения, колористики, типографики, фотографики, мультипликации.
3. Основ художественного конструирования и технического моделирования.
4. Основ рекламных технологий.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Создание, добавление и компоновка спецэффектов в медиа файлы или другие визуальные изображения

Умения:
1. Находить и использовать программные средства с библиотеками, содержащие достаточное количество готовых спецэффектов для создания, редактирования медиа файлов.
2. Производить не сложные редактирования звука и видео файла.
3. Накладывать фильтры и эффекты переходов между видеофрагментами.
4. Производить резки-склейки файлов, конвертировать в различные форматы.

Знания:
1. Программных продуктов, средств, инструментов для работы со звуком и анимацией.
2. Интегрируемых библиотек спецэффектов и фреймворков для их создания.
3. Основ информационной безопасности.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 3:
Модернизация мультимедийного проекта

Умения:
1. Вносить изменения и корректировки, расширять функционал мультимедиа элементов, путем добавления – удаления спецэффектов, изменения цвета, стиля и других частей.
2. Понимать структуру проекта его основные составляющие – завязку, кульминацию и развязку, продумывать гипертекстовые связи внутри мультимедийного документа (элемента), пользовательские сценарии (во всех отраслях применения мультимедиа).
3. Соблюдать правовые нормы.

Знания:
1. Основ техники графики, компьютерной и художественной графики.
2. Современных характеристик мультимедийных устройств и программных обеспечении.
3. Современных программных средств для модернизации мультимедиа элементов проекта.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:

Ответственность;
Гибкость мышления;
Дисциплинированность;
Логическое мышление;
Исполнительность;
Креативность;
Чувство эстетичности;
Ориентированность на достижение результата;
Аналитическая способность;
Самокритичность;
Творческий подход к поиску способов выполнения; поставленных задач.

Список технических регламентов и национальных стандартов:


Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

5-6

Дизайнер графических работ

5-6

Интерактивный дизайнер

5-6

Специалист по верстке графического интерфейса

12. Карточка профессии "Интерактивный дизайнер":

Код группы:

2166-3

Код наименования занятия:

2166-3-002

Наименование профессии:

Интерактивный дизайнер

Уровень квалификации по ОРК:

5

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:


Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
послесреднее образование (прикладной бакалавриат)

Специальность:
Графический и мультимедийный дизайн

Квалификация:
-

Уровень образования:
ТиПО (специалист среднего звена)

Специальность:
Графический и мультимедийный дизайн

Квалификация:
-

Уровень образования:
ТиПО (рабочие профессии)

Специальность:
Графический и мультимедийный дизайн

Квалификация:
-

Уровень образования:
основное среднее образование

Специальность:
-

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

Без опыта при наличии формального образования; наличие портфолио работ при основном среднем образовании

Связь с неформальным и информальным образованием:

курсовая подготовка

Другие возможные наименования профессии:

2166-1-001 - Дизайнер Web-сайтов

Основная цель деятельности:

Разработка дизайна для интерактивного пользовательского интерфейса.

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Проектирование и разработка интерактивного дизайна для веб приложений.
2. Применение интерактивных мультимедиа элементов в веб программировании.

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1:
Проектирование и разработка интерактивного дизайна для веб приложений



Навык 1:
Разработка интерактивного дизайна в проекте

Умения:
1. Создавать двухмерные и трехмерные изображения, отображающих объекты в движении или иллюстрирующие какой-либо процесс, с использованием программ компьютерной анимации или моделирования.
2. Выбирать и создавать базисные графические объекты для последующего применения к нему принципов интерактивности
3. Искать и находить графические элементы, требуемые взаимодействия с пользователем.
4. Применять подходы прогрессивного улучшения.

Знания:
1. Основных инструментов создания анимации.
2. Технологии создания анимации, видов анимации.
3. Подходов для прогрессивного улучшения, существенно уменьшающего вероятность понизить юзабилити в результате создания интерактивных эффектов по критерию "отказоустойчивости".

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Комбинирование контента, графики, визуальных, звуковых эффектов

Умения:
1. Размещать интерактивные элементы управления, с учетом удобства его использования пользователем и по мере важности и частоты ее использования.
2. Определять размер, форму, цвет интерактивного элемента управления.
3. Разрабатывать сложную графику и анимацию в соответствии с функциональными, эстетическими и творческими требованиями, изложенными в задании на проектирование.

Знания:
1. Основ психофизических особенностей человека, связанные с восприятием, запоминанием и обработкой: особенности восприятия цвета, звука, времени и т.д.
2. Методов и технологии работы с двумерной и трехмерной графикой.
3. Основ информационной безопасности.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 2:
Применение интерактивных мультимедиа элементов в веб программировании



Навык 1:
Добавление анимации в интерактивные элементы управления

Умения:
1. Вставлять эффекты движения, аудио и видео эффекты в интерактивный элемент.
2. Подбирать и корректировать цвет интерактивного элемента управления.
3. Программировать интерактивные элементы с анимацией.
4. Определять стиль дизайна интерактивных элементов управления.
5. Использовать программы виртуальной реальности для визуализации макетов дизайна.

Знания:
1. Технологии и методов применения трехмерной графики в программировании.
2. Компьютерных графических средств и инструментов для создания элементов 2-3 мерных интерактивных элементов.
3. Принципов работы программ виртуальной и дополненной реальности.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Документирование интерактивного дизайна

Умения:
1. Создавать презентацию по предоставлению дизайна макета объекта.
2. Выбирать, описывать рекомендации касательно функциональных и эстетических материалов и носителей для публикации, доставки или отображения.
3. Создавать презентации для представления дизайна проекта и его интерактивности.
4.Составлять отчет о применении интерактивных элементов в проекте с описанием технологии создания (программирование интерактивных элементов или использование готовых интерактивных элементов).

Знания:
1. Типов пользовательских интерфейсов и этапов их разработки.
2. Основ разработки VR и применения программ VR.
3. Методов классификации диалогов и общих принципов их разработки.
4. Языков программирования.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:

Ответственность;
Пунктуальность;
Гибкость мышления;
Логическое мышление;
Исполнительность;
Ориентированность на результат;
Креативность;
Чувство эстетичности.

Список технических регламентов и национальных стандартов:


Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

5-6

Дизайнер графических работ

5

Мультимедийный дизайнер

5-6

Специалист по верстке графического интерфейса

13. Карточка профессии "Специалист по верстке графического интерфейса":

Код группы:

2512-2

Код наименования занятия:

2512-2-005

Наименование профессии:

Специалист по верстке графического интерфейса

Уровень квалификации по ОРК:

5

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:


Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
послесреднее образование (прикладной бакалавриат)

Специальность:
Графический и мультимедийный дизайн

Квалификация:
-

Уровень образования:
ТиПО (специалист среднего звена)

Специальность:
Графический и мультимедийный дизайн

Квалификация:
-

Уровень образования:
ТиПО (рабочие профессии)

Специальность:
Графический и мультимедийный дизайн

Квалификация:
-

Уровень образования:
основное среднее образование

Специальность:
-

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

Без опыта при наличии формального образования; наличие портфолио работ при основном среднем образовании.

Связь с неформальным и информальным образованием:

курсовая подготовка

Другие возможные наименования профессии:


Основная цель деятельности:

Проектировать и разрабатывать графический интерфейс

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Верстка отдельных элементов графического интерфейса.
2. Проектирование, дизайн и эвристическая оценка графического пользовательского интерфейса.

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1:
Верстка отдельных элементов графического интерфейса



Навык 1:
Создание визуального дизайна элементов графического пользовательского интерфейса

Умения:
1. Оптимизировать интерфейсную графику под различные разрешения экрана.
2. Создавать графические документы в программах подготовки растровых изображений.
3. Создавать графические документы в программах подготовки векторных изображений.
4. Рисовать анимационные последовательности и раскадровку.
5. Подбирать графические метафоры, максимально точно соответствующие назначению разрабатываемого элемента управления.
6. Работать в границах заданного стиля.
7. Использовать языки разметки.
8. Рисовать эскизы дизайна.
9. Проверять доступность системы для пользователей с особыми потребностями.
10. Переводить концепции требований в визуальный дизайн.
11. Использовать методологии дизайна, ориентированного на пользователя.

Знания:
1. Правил перспективы, колористики, композиции, светотени и изображения объема.
2. Требований целевых операционных систем и платформ к пиктограммам и элементам управления.
3. Общих принципы анимации.
4. Правил типографского набора текста и верстки.
5. Языков разметки.
6. Стандартов World Wide Web Consortium.
7. Шаблонов проектирования пользовательского интерфейса программного обеспечения.
8. Проектирования взаимодействия программного обеспечения.
9. Веб-программирования.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Подготовка графических материалов для включения в графический интерфейс

Умения:
1. Подготавливать графические материалы в программах подготовки растровых изображений.
2. Подготавливать графические материалы в программах подготовки векторных изображений.
3. Применять знания авторского права при подготовке графических материалов.

Знания:
1. Основ верстки с использованием языков разметки.
2. Основ верстки с использованием языков описания стилей.
3. Основ программирования с использованием сценарных языков.
4. Технических требований к интерфейсной графике.
5. Техники и методики подготовки графических материалов.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 3:
Подготовка макетов дизайна и верстка web-ресурса

Умения:
1. Работать со специализированным оборудованием обработки информационного содержания.
2. Работать со специализированным прикладным программным обеспечением.
3. Владеть языками разметки.
4. Работать с прикладными пакетами верстки.
5. Осуществлять подготовку оригинал-макетов.
6. Работать в графическом редакторе.
7. Обрабатывать растровые и векторные изображения.
8. Моделировать в пакетах трехмерной графики.
9. Создавать анимации в графических пакетах.
10. Проектировать частные элементы информационного содержания.
11. Осуществлять аналитическую обработку информации.
12. Работать с мультимедийными инструментальными средствами.
13. Формировать и поддерживать словари предметных областей.
14. Использовать инструментальные среды поддержки разработки.

Знания:
1. Технических средств сбора, обработки, хранения информации.
2. Специализированных графических пакетов.
3. Принципов визуального представления.
4. Приемов обработки растровых и векторных изображений.
5. Специализированной программы проектирования и обработки информационного содержания.
6. Языков программирования.
7. Методик тестирования программных продуктов.
8. Основ документооборота.
9. Основ эргономики.
10. Стандартов и рекомендации на пользовательские интерфейсы.
11. Языков сценариев.
12. Компьютерных технологии работы с источниками информации.
13. Основ программирования на языках высокого уровня.
14. Компьютерных технологии представления и управления данными.
15. Основ информационной безопасности.
16. Компьютерной терминологии.
17. Основ сетевых технологий.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 4:
Выполнение графической части визуализации информационного содержания web-ресурса

Умения:
1. Владеть языками разметки.
2. Работать с прикладными пакетами верстки.
3. Обрабатывать растровые и векторные изображения.
4. Работать с графическими пакетами.
5. Моделировать в пакетах трехмерной графики.
6. Создавать анимации в графических пакетах.
7. Работать с мультимедийными инструментальными средствами.
8. Использовать инструментальные среды поддержки разработки.
9. Владеть техникой рисунка.

Знания:
1. Стандартов для форматов текстовых данных.
2. Специализированных графических пакеты.
3. Принципов визуального представления.
4. Приема обработки растровых и векторных изображений.
5. Специализированных программных обеспечений проектирования и обработки информационных содержаний.
6. Принципы построения web-ресурсов.
7. Технологические стандарты проектирования и обработки информационного содержания.
8. Стандартов и рекомендации на пользовательские интерфейсы.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 2:
Проектирование, дизайн и эвристическая оценка графического пользовательского интерфейса



Навык 1:
Создание визуального стиля графического пользовательского интерфейса

Умения:
1. Создавать графические документы в программах подготовки растровых изображений.
2. Создавать графические документы в программах подготовки векторных изображений.
3. Эскизировать графические пользовательские интерфейсы.
4. Разрабатывать графический дизайн интерфейсов пользователя.
5. Согласовывать дизайн с заказчиком.
6. Получать из открытых источников релевантную профессиональную информацию и анализировать ее.
7. Верстать текст.
8. Разрабатывать и оформлять руководство по стилю графического пользовательского интерфейса.
9. Работать с программами верстки.
10. Пользоваться языками разметки и описания стилей.

Знания:
1. Тенденции в графическом дизайне.
2. Технических требований к интерфейсной графике.
3. Стандартов, регламентирующие требования к эргономике взаимодействия человек – система.
4. Основ маркетинга.
5. Основ психологии.
6. Теории цвета.
7. Правил типографского набора текста.
8. Номенклатур элементов управления для целевых платформ и операционных систем.
9. Основ документооборота.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Визуализация данных графических пользовательских интерфейсов

Умения:
1. Выполнять верстку графического интерфейса.
2. Работать с программами. редактирования табличных данных
3. Работать с программами. статистического анализа данных
4. Оптимизировать интерфейсную графику под различные разрешения экрана.

Знания:
1. Методов представления статистической информации.
2. Технологии алгоритмической визуализации данных.
3. Основ эргономики в части создания систем индикации.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 3:
Создание графического пользовательского интерфейса по концепции или по образцу уже спроектированной части интерфейса

Умения:
1. Создавать интерактивные прототипы графического пользовательского интерфейса.
2. Разрабатывать и оформлять проектную документацию на графический пользовательский интерфейс
3. Эскизировать графические пользовательские интерфейсы
4. Работать с программами прототипирования графического пользовательского интерфейса

Знания:
1. Стандартов, регламентирующие требования к эргономике взаимодействия человек – система.
2. Требований и руководства по проектированию соответствующих платформ и операционных систем.
3. Основ верстки с использованием языков разметки.
4. Основ верстки с использованием языков описания стилей.
5. Основ программирования с использованием сценарных языков.
6. Правил написания интерфейсных текстов.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:

Дисциплинированность;
Инициативность;
Внимательность;
Ответственность;
Исполнительность;
Ориентация на результат;
Высокая обучаемость;
Навыки делового общения;
Работа в команде.

Список технических регламентов и национальных стандартов:


Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

5

Специалист по разработке архитектуры графического интерфейса

6

Специалист по разработке архитектуры графического интерфейса.

6

Специалист по верстке графического интерфейса

14. Карточка профессии "Специалист по верстке графического интерфейса":

Код группы:

2512-2

Код наименования занятия:

2512-2-005

Наименование профессии:

Специалист по верстке графического интерфейса

Уровень квалификации по ОРК:

6

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:


Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
высшее образование (бакалавриат, специалитет, ординатура)

Специальность:
Искусство

Квалификация:
-

Уровень образования:
послесреднее образование (прикладной бакалавриат)

Специальность:
Графический и мультимедийный дизайн

Квалификация:
-

Уровень образования:
ТиПО (специалист среднего звена)

Специальность:
Графический и мультимедийный дизайн

Квалификация:
-

Уровень образования:
ТиПО (рабочие профессии)

Специальность:
Графический и мультимедийный дизайн

Квалификация:
-

Уровень образования:
основное среднее образование

Специальность:
-

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

Не менее 1 года по профилю

Связь с неформальным и информальным образованием:

курсовая подготовка

Другие возможные наименования профессии:


Основная цель деятельности:

Проектировать и разрабатывать графический интерфейс

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Проектирование, дизайн и эвристическая оценка графического пользовательского интерфейса.

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1:
Проектирование, дизайн и эвристическая оценка графического пользовательского интерфейса



Навык 1:
Разработка проектной документации по проектированию архитектуры графических интерфейсов

Умения:
1. Обрабатывать информацию (текстовую, графическую, видео, аудио).
2. Применять нейронные сети и обучать данные.
3. Производить экспертную оценку интерфейса.
4. Рассчитывать ожидаемую скорость работы с интерфейсом.
5. Оценивать сценарии использования интерфейса программного обеспечения.
6. Использовать инструменты аналитики пользовательского опыта.
7. Использовать системы сбора и анализа взаимодействия пользователей с интерфейсом.
8. Получать данные о пользовательском опыте из открытых источников.
9. Разрабатывать отчетную документацию.

Знания:
1. Систем оценки эргономических качеств интерфейса.
2. Стандартов, регламентирующие требования к эргономике взаимодействия человек – система.
3. Методик разработок программного обеспечения.
4. Методик описания пользовательских требований к продукту.
5. Методик экспертных оценок интерфейса.
6. Способов обеспечения доступности интерфейсов.
7. Особенности обеспечения доступности интерфейсов для пользователей с ограниченными возможностями.
8. Методов статистических анализов данных.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Выявление потребностей пользователя при эксплуатации программных средств в части графических пользовательских интерфейсов

Умения:
1. Получать из открытых источников релевантную профессиональную информацию о взаимодействии пользователя с интерфейсами и анализировать.
2. Проводить интервью с пользователями.
3. Анализировать полученную информацию о взаимодействии пользователя с графическими пользовательскими интерфейсами.
4. Составлять маркетинговые персонажи (персонажи, отражающие целевую аудиторию) и подробные пути взаимодействия пользователей с продуктом.

Знания:
1. Методов сбора информации.
2. Методов анализа деятельности.
3. Техник составления. маркетинговых персонажей и путей потребителей.
4. Паттерн поведения людей при использовании программных продуктов и аппаратных средств.
5. Стандартов, регламентирующие требования к эргономике. взаимодействия человек – система
6. Основ маркетинга.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 3:
Проектирование стилей взаимодействия пользователя с графическим пользовательским интерфейсом программного продукта

Умения:
1. Разрабатывать механизмы управления пользовательским опытом.
2. Использовать ментальные модели в проектировании интерфейсов.
3. Создавать единообразные интерфейсные решения.

Знания:
1. Факторов, влияющие на пользовательский опыт.
2. Паттернов поведения людей при использовании программных. продуктов и аппаратных средств
3. Общих практик проектирования графических пользовательских интерфейсов.
4. Стандартов, регламентирующие требования к эргономике. взаимодействия человек - система
5. Стандартов, регламентирующие интерфейс программных продуктов различных производителей
6. Основ психологии.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 4:
Разработка и тестирование прототипа интерфейса

Умения:
1. Работать в инструментальных средах прототипирования интерфейсов.
2. Определять объекты и методы тестирования графического и/или пользовательского интерфейса.
3. Организовывать процесс тестирования прототипа интерфейсов.
4. Документировать результатов тестирования интерфейсов.

Знания:
1. Объектов тестирования пользовательского опыта.
2. Видов и типов тестирования пользовательского опыта.
3. Паттернов поведения людей при использовании программных продуктов.
4. Общих практик проектирования интерфейсов.
5. Стандартов, регламентирующие требования к эргономике. взаимодействия человек - система
6. Стандартов, регламентирующие интерфейс программных продуктов различных производителей.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:

Дисциплинированность;
Инициативность;
Ответственность;
Организованность.

Список технических регламентов и национальных стандартов:


Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

5-6

Дизайнер графических работ

5

Мультимедийный дизайнер

5

Специалист по верстке графического интерфейса.

Глава 4. Технические данные профессионального стандарта

      15. Наименование государственного органа:

      Министерство искусственного интеллекта и цифрового развития Республики Казахстан.

      16. Организации (предприятия) участвующие в разработке:

      Комитет искусственного интеллекта и управления данными Министерства искусственного интеллекта и цифрового развития РК

      Руководитель проекта:

      Байгазина А.

      E-mail: a.baigazina@mdai.gov.kz

      Номер телефона: +7 (717) 264 94 55

      Исполнители:

      Байгазина А., +7 (717) 264 94 55, a.baigazina@mdai.gov.kz.

      17. Отраслевой совет по профессиональным квалификациям: 692/НҚ, 07.11.2024 г.

      18. Национальный орган по профессиональным квалификациям: 02.06.2025 г.

      19. Национальная палата предпринимателей Республики Казахстан "Атамекен": -

      20. Номер версии и год выпуска: версия 2, 2025 г.

      21. Дата ориентировочного пересмотра: 01.01.2028 г.

  К приказу Заместителя
Премьер-Министра –Министра
искусственного интеллекта
и цифрового развития
Республики Казахстан
Приложение 4

Профессиональный стандарт: "Тестирование программного обеспечения"

Глава 1. Общие положения

      1. Область применения профессионального стандарта: Профессиональный стандарт "Тестирование программного обеспечения" разработан в соответствии со статьей 5 Закона Республики Казахстан "О профессиональных квалификациях", устанавливает требования к формированию образовательных программ, в том числе обучения персонала на предприятиях, признания профессиональной квалификации работников и выпускников организаций образования и решений широкого круга задач в области управления персоналом в организациях и на предприятиях.

      2. В настоящем профессиональном стандарте применяются следующие термины и определения:

      1) архитектура информационной системы – концепция, определяющая модель, структуру, выполняемые функции и взаимосвязь компонентов информационной системы.

      2) сопровождение ИC – обеспечение использования введенной в промышленную эксплуатацию ИС в соответствии с ее назначением, включающее мероприятия по проведению корректировки, модификации и устранению дефектов программного обеспечения, без проведения модернизации и реализации дополнительных функциональных требований и при условии сохранения ее целостности.

      3) графический интерфейс пользователя (Graphical User Interface - GUI) – определенная программа предоставляющая возможность использовать элементы пользовательского интерфейса в виде графических объектов.

      4) дизайн, ориентированный на пользователя (User Centered Design) – предусматривает сочетание эргономических, эстетических, художественных требований к системе.

      5) пользовательский интерфейс – элементы интерфейса системы, которые используются пользователем во время работы в системе (меню, кнопки, диалоговые окна) в виде объектов, в котором учитывается цветовая гамма, размер, стиль и другие графические возможности.

      6) прототипирование – создание симуляции финального взаимодействия программного обеспечения между пользователем и интерфейсом.

      7) Быстрое прототипирование (БП) – технология быстрого "макетирования", быстрого создания опытных образцов или работающей модели системы для демонстрации заказчику или проверки возможности реализации.

      8) "Аддитивные" технологии (АТ, Fabber-Technology) – группа технологических методов производства изделий и прототипов, путем добавления материала на основу.

      3. В настоящем профессиональном стандарте применяются следующие сокращения:

      1) QA – Quality Assurance (гарантия качества);

      2) ASE (computer-aided software engineering) – набор инструментов и методов программной инженерии для проектирования программного обеспечения;

      3) ИКТ – информационно-коммуникационные технологии;

      4) ПО – программное обеспечение;

      5) SADT (Structured Analysis And Design Technique) – метод структурного анализа и проектирования;

      6) DFD (Data Flow Diagrams) – диаграммы потоков данных;

      7) ERD (Entity-Relationship Diagrams) – диаграммы отношения сущности;

      8) RUP (Rational Unified Process) – методология разработки программного обеспечения, созданная компанией Rational Software;

      9) UML – унифицированный язык моделирования;

      10) PDCA – Plan-Do-Check-Act" — планирование-действие-проверка-корректировка — итеративный метод принятия решения, используемый в управлении качеством;

      11) CAPA – Computer Aided Problem Analysis - компьютерный анализ проблемы;

Глава 2. Паспорт профессионального стандарта

      4. Название профессионального стандарта: Тестирование программного обеспечения.

      5. Код профессионального стандарта: J057.

      6. Указание секции, раздела, группы, класса и подкласса согласно ОКЭД:

      J Информация и связь.

      62 Компьютерное программирование, консультационные и другие сопутствующие услуги.

      62.0 Компьютерное программирование, консультационные и другие сопутствующие услуги.

      62.01 Деятельность в области компьютерного программирования.

      62.01.1 Разработка программного обеспечения.

      7. Краткое описание профессионального стандарта: Профессиональный стандарт "Тестирование программного обеспечения" разработан в соответствии со статьей 5 Закона Республики Казахстан "О профессиональных квалификациях" и содержит компетенции специалиста для подготовки и разработки дизайна, прототипа программного обеспечения, программирования, написания кода программы, проведения научных исследований в области информационных технологий, публикации научных трудов.

      8. Перечень карточек профессий:

      1) Специалист по тестированию приложений - 4 уровень ОРК;

      2) QA – Инженер - 6 уровень ОРК;

      3) QA – Инженер - 7 уровень ОРК;

      4) Специалист по тестированию приложений - 5 уровень ОРК.

Глава 3. Карточки профессий

9. Карточка профессии "Специалист по тестированию приложений":

Код группы:

2512-2

Код наименования занятия:

2512-2-007

Наименование профессии:

Специалист по тестированию приложений

Уровень квалификации по ОРК:

4

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:


Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
ТиПО (специалист среднего звена)

Специальность:
Программное обеспечение (по видам)

Квалификация:
-

Уровень образования:
ТиПО (рабочие профессии)

Специальность:
Программное обеспечение (по видам)

Квалификация:
-

Уровень образования:
основное среднее образование

Специальность:
-

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

Без опыта при наличии профильного технического и профессионального образования, не менее 1 года опыта работы в сфере разработки ПО - при отсутствии профильного образования

Связь с неформальным и информальным образованием:

Профильное неформальное и/или информальное образование, подтвержденное сертификатами и/или портфолио

Другие возможные наименования профессии:


Основная цель деятельности:

Тестировать и проверять ошибки, выявляемые при тестировании

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Выполнение тестовых процедур

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1:
Выполнение тестовых процедур



Навык 1:
Подготовка тестовых сценариев и настройки тестовых сред

Умения:
1. Изучать и понимать алгоритм предоставленного рабочего задания, знакомиться с тестируемым приложением.
2. Анализировать алгоритм рабочего задания на недостаточность или избыточность действий.
3. Подготавливать тестовые данные в соответствии с рабочим заданием.
4. Подготавливать тестовые платформы (установка операционной системы, дополнительного программного обеспечения и другого по необходимости) .

Знания:
1. Нормативных, методических материалов по вопросам испытания и тестирования ПО.
2. Основ работ в основных операционных системах и приложениях.
3. Основ теории алгоритмов и автоматов.
4. Основ дискретной математики.
5. Принципов программирования.
6. Терминологии тестирования.
7. Языков программирования.
8. Базовых техник тестирования, основных режимах тестирования.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Выполнение процесса тестирования

Умения:
1. Выполнять тестовые процедуры на тестовых данных.
2. Проводить анализ полученных результатов тестирования.
3. Проверять все компоненты инструментария и тестируемого приложения на корректное начальное состояние для начала тестирования.
4. Способность выполнять алгоритм без отклонений.
5. Составлять отчет по выполнению рабочего задания.
6. Пользоваться специальным программным обеспечением для автоматизированного тестирования (при необходимости) на уровне запуска готовых тестов.

Знания:
1. Нормативных, методических материалов по вопросам испытания и тестирования ПО.
2. Типов тестирования.
3. Жизненного цикла тестирования приложений.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 3:
Анализ и обработка результатов тестирования

Умения:
1. Выполнять алгоритмы тестирования приложений без отклонений.
2. Сравнивать фактические и ожидаемые результаты.
3. Конкретизировать и описать дефект.
4. Воспроизводить ошибки тестирования.

Знания:
1. Систем контроля дефектов.
2. Жизненных циклов дефекта.
3. Нормативных, методических материалов по вопросам испытания и тестирования.
4. Основ работ в основных ОС и приложениях.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 4:
Регистрация ошибок тестирования приложений

Умения:
1. Фиксировать ошибки в системе отслеживания ошибок.
2. Вносить результаты в систему управления тестами.
3. Вносить информацию о дефекте в систему контроля дефектов (базах данных), включая описание условий, при которых возник дефект.
4. Заносить информацию об улучшении приложения в систему контроля дефектов.
5. Добавлять в систему планирования задач отчет о выполненном рабочем задании.
6. Формировать отчетную документацию по результатам тестирования приложений.

Знания:
1. Средств тестирования и его функциональные возможности.
2. Языков программирования.
3. Видов ошибок.
4. Правил оформления отчетной документации.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:

Адаптивность;
Дисциплинированность;
Инициативность;
Ответственность;

Список технических регламентов и национальных стандартов:


Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

5

Специалист по тестированию приложений

6-7

QA-инженер

10. Карточка профессии "QA – Инженер":

Код группы:

2512-2

Код наименования занятия:

-

Наименование профессии:

QA – Инженер

Уровень квалификации по ОРК:

6

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:


Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
высшее образование (бакалавриат, специалитет, ординатура)

Специальность:
Информационно-коммуникационные технологии

Квалификация:
-

Уровень образования:
послесреднее образование (прикладной бакалавриат)

Специальность:
Программное обеспечение (по видам)

Квалификация:
-

Уровень образования:
ТиПО (специалист среднего звена)

Специальность:
Программное обеспечение (по видам)

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

Не менее 6 месяцев опыта работы в сфере разработки ПО

Связь с неформальным и информальным образованием:

Профильное неформальное и/или информальное образование, подтвержденное сертификатами и/или портфолио

Другие возможные наименования профессии:

2512-1-002 - Инженер-программист

Основная цель деятельности:

Разработка и проведение проверки на определение качества программного продукта

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Применение системы управления качеством в соответствии с внутренними и внешними стандартами и культурой организации.
2. Поддержание внешней сертификации в соответствии со стандартами качества, и отслеживание статистики для прогнозирования результатов в области качества.

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1:
Применение системы управления качеством в соответствии с внутренними и внешними стандартами и культурой организации



Навык 1:
Организация и управление мероприятиями по соблюдению критериев качества на каждом этапе разработки продукта

Умения:
1. Разрабатывать план мероприятий по проверке качества.
2. Использовать существующие методологии по определению качества продукта.
3. Выявлять отклонения от стандартов качества, спецификации продукта или процесса, ожидаемого результата программного продукта на каждом этапе разработки формирование критериев качества.
4. Организовывать аудит результатов измерений по контролю качества на соответствие стандартов качества.

Знания:
1. Методологии PDCA, CAPA, non-conformity management и так далее.
2. Инструментов и среды, используемые для проведения проверки продукта на качество его выполнения.
3. Международных и республиканских стандартов качества.
4. Модели качества программного обеспечения.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Мониторинг и контроль над качеством проекта

Умения:
1. Вносить корректировку в ПО по выявленным несоответствиям к качеству продукта.
2. Оптимизировать процесс развертывания ПО.
3. Производить запись, документирование по выявленным несоответствиям ПО.
4. Проводить совместную работу со специалистом по тестированию ПО по определению несоответствия стандартам качества.
5. Соблюдать конфиденциальность при проведении аудита программного продукта.
6. Соблюдать требования к информационной безопасности и к авторскому праву.

Знания:
1. Знание современных программных приложений организации по управлению качеством продукта.
2. Программных тестировании.
3. Методов оптимизации процессов разработки ПО.
4. Правил информационной безопасности и законов об авторском праве.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 2:
Поддержание внешней сертификации в соответствии со стандартами качества, и отслеживание статистики для прогнозирования результатов в области качества



Навык 1:
Определение соответствия показателям качества и надежности ПО

Умения:
1. Проводить проверку и выявлять функциональную пригодность ПО.
2. Проверять и выявлять уровень производительности и совместимость.
3. Определять удобство использования (юзабилити), степень защищенности и надежность данных, переносимость (мобильность) ПО.
4. Определять качество технического сопровождения разработчиком проекта на всех этапах жизненного цикла.

Знания:
1. Принципов разработки юзабилити.
2. Методов защиты и кодирования информации.
3. Современных программных приложения по управлению качеством продукта.
4. Программ тестирования ПО.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Управление документированием процесса обеспечения качества продукта

Умения:
1. Проводить тренинги по соблюдению стандартов качества (СМК) и по проведению аудита.
2. Проводить анализ количественной уровень оценки проведенного аудита по качеству продукта.
3. Проводить консультирование специалистов по СМК.

Знания:
1. Методологии, инструментов и процессов обеспечения качества программного обеспечения.
2. Методов представления презентации.
3. Принципов и методов делового общения.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:

Ответственность;
Гибкость мышления;
Дисциплинированность;
Аккуратность;
Творчество и креативность;
Логическое мышление.

Список технических регламентов и национальных стандартов:


Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

7

QA – Инженер

4-5

Специалист по тестированию приложений

11. Карточка профессии "QA – Инженер":

Код группы:

2512-2

Код наименования занятия:

-

Наименование профессии:

QA – Инженер

Уровень квалификации по ОРК:

7

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:


Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
послевузовское образование (магистратура, резидентура)

Специальность:
Информационно-коммуникационные технологии

Квалификация:
-

Уровень образования:
высшее образование (бакалавриат, специалитет, ординатура)

Специальность:
Информационно-коммуникационные технологии

Квалификация:
-

Уровень образования:
послесреднее образование (прикладной бакалавриат)

Специальность:
Программное обеспечение (по видам)

Квалификация:
-

Уровень образования:
ТиПО (специалист среднего звена)

Специальность:
Программное обеспечение (по видам)

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

не менее 1 года опыта работы в сфере разработки ПО

Связь с неформальным и информальным образованием:

Профильное неформальное и/или информальное образование, подтвержденное сертификатами и/или портфолио

Другие возможные наименования профессии:

2512-1-002 - Инженер-программист

Основная цель деятельности:

Проведение проверки на определение качества программного продукта

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Разработка и внедрение стратегии обеспечения качества на уровне организации.
2. Поддержание внешней сертификации в соответствии со стандартами качества, и отслеживание статистики для прогнозирования результатов в области качества.

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1:
Разработка и внедрение стратегии обеспечения качества на уровне организации



Навык 1:
Разработка стратегии обеспечения качества

Умения:
1. Анализировать текущие процессы обеспечения качества в организации и выявлять узкие места.
2. Разрабатывать долгосрочную стратегию обеспечения качества, учитывая бизнес-цели и технологические тренды.
3. Определять ключевые показатели эффективности (KPI) для оценки качества процессов и продуктов.
4. Разрабатывать и внедрять политики и процедуры, направленные на улучшение качества на всех этапах жизненного цикла продукта.

Знания:
1. Методологий управления качеством.
2. Современных подходов к управлению качеством в Agile и DevOps средах.
3. Международных стандартов качества.
4. Основ бизнес-анализа и управления проектами.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Управление изменениями в процессах обеспечения качества

Умения:
1. Проводить аудит текущих процессов и выявлять области для улучшения.
2. Разрабатывать и внедрять изменения в процессы тестирования и обеспечения качества.
3. Обучать и мотивировать команды на соблюдение новых стандартов и процедур.
4. Оценивать эффективность внедренных изменений и корректировать стратегию при необходимости.

Знания:
1. Методологий управления изменениями.
2. Принципов организационного развития и управления персоналом.
3. Методов оценки эффективности процессов и их оптимизации.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 3:
Управление рисками в области качества

Умения:
1. Идентифицировать потенциальные риски, связанные с качеством продукта или процесса.
2. Разрабатывать и внедрять планы по минимизации рисков.
3. Проводить регулярный мониторинг и оценку рисков.
4. Координировать действия команды для предотвращения или устранения рисков.

Знания:
1. Методологий управления рисками (например, Risk Management Framework).
2. Основ анализа данных и прогнозирования.
3. Принципов управления проектами в условиях неопределенности.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 2:
Поддержание внешней сертификации в соответствии со стандартами качества, и отслеживание статистики для прогнозирования результатов в области качества



Навык 1:
Определение соответствия показателям качества и надежности ПО

Умения:
1. Разрабатывать и внедрить систему менеджмента качества на соответствие процесса разработки требованиям к качеству продукта.
2. Разрабатывать новые методы проведения мероприятий по определению качества продукта.
3. Составлять критерий оценивания выполненных процессов по определению качества продукта.
4. Соблюдать требования к информационной безопасности и к авторскому праву.

Знания:
1. Жизненных циклов и модели процесса разработки ПО.
2. Спецификации ПО.
3. Методов и принципов разработки ПО.
4. Методов оптимизации процессов разработки ПО.
5. Правил информационной безопасности.
6. Законов об авторском праве.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Управление документированием процесса обеспечения качества продукта

Умения:
1. Документировать завершенные процессы по проверке на соответствие качества продукта требованиям данного этапа разработки.
2. Составлять качественные баг-репорты по проведенному анализу.
3. Сопровождать каждый процесс отчетом о выявленных несоответствиях проекта.

Знания:
1. Классификации видов тестирования.
2. Международных стандартов качества по тестированию ПО.
3. Методологии разработки ПО.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:

Ответственность;
Гибкость мышления;
Дисциплинированность;
Аккуратность;
Творчество и креативность;
Логическое мышление.

Список технических регламентов и национальных стандартов:


Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

6

QA – Инженер

4-5

Специалист по тестированию приложений

12. Карточка профессии "Специалист по тестированию приложений":

Код группы:

2512-2

Код наименования занятия:

2512-2-007

Наименование профессии:

Специалист по тестированию приложений

Уровень квалификации по ОРК:

5

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:


Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
послесреднее образование (прикладной бакалавриат)

Специальность:
Программное обеспечение (по видам)

Квалификация:
-

Уровень образования:
ТиПО (специалист среднего звена)

Специальность:
Программное обеспечение (по видам)

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

не менее 6 месяцев опыта работы в сфере тестирования приложений, либо не менее 1 года опыта работы в сфере разработки ПО

Связь с неформальным и информальным образованием:

Профильное неформальное и/или информальное образование, подтвержденное сертификатами и/или портфолио

Другие возможные наименования профессии:


Основная цель деятельности:

Создавать тестовые сценарий, выполнять процедуру тестирования

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Создание тестовых сценариев и разработка тестов для автоматизированного тестирования приложений

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1:
Создание тестовых сценариев и разработка тестов для автоматизированного тестирования приложений



Навык 1:
Создание тестовых сценариев

Умения:
1. Описывать шаги тестирования четко и однозначно, с указанием ожидаемых результатов.
2. Составлять тестовые сценарии на отдельные модули приложений.
3. Определять характеристику входных и выходных данных, необходимых для выполнения тестовых сценариев.

Знания:
1. Жизненного цикла разработки программного обеспечения.
2. Методов тестирования приложений.
2. Методов выбора входных и выходных значений данных, обеспечивающих эффективное тестирование приложений.
3. Методов перебора процесса тестирования приложений.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Разработка тестов

Умения:
1. Поддерживать автоматизированные тесты в актуальном состоянии.
2. Проводить запуск и анализ результатов автоматизированных тестов.
3. Разрабатывать программы для автоматизации тестирования приложений.
4. Анализировать результаты тестирования приложений.
5. Формировать отчетную документацию по результатам тестирования приложений.

Знания:
1. Классификация видов и типов тестирования.
2. Техник проектирования и комбинаторики тестов.
3. Систем автоматизированного тестирования приложений.
4. Языков программирования.
5. Процессов тестирования приложений.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 3:
Подготовка к тестированию

Умения:
1. Изучать и знакомиться с тестируемым приложением.
2. Анализировать алгоритм рабочего задания на недостаточность или избыточность действий.
3. Подготавливать тестовые данные в соответствии с рабочим заданием.
4. Подготавливать тестовые платформы (установка операционной системы, дополнительного программного обеспечения и другого по необходимости) .
5. Работать с инструментами подготовки тестовых данных.

Знания:
1. Нормативных, методических материалов по вопросам испытания и тестирования приложений.
2. Основ работ в основных операционных системах и приложениях.
3. Основ теории алгоритмов и автоматов.
4. Основ дискретной математики.
5. Принципов программирования.
6. Терминология тестирования.
7. Техники тестирования, основных режимов тестирования.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 4:
Выполнение процесса тестирования

Умения:
1. Выполнять тестовые процедуры на тестовые данные.
2. Проводить анализ полученных результатов тестирования приложений.
3. Проверять все компоненты инструментария и тестируемого приложения на корректное начальное состояние для начала тестирования.
4. Выполнять алгоритм работы без отклонений.
5. Работать с инструментом выполнения тестов.
6. Составлять отчет по выполнению рабочего задания.
7. Пользоваться специальным программным обеспечением для автоматизированного тестирования приложений (при необходимости) на уровне запуска готовых тестов.

Знания:
1. Основ теории алгоритмов и автоматов.
2. Принципов программирования.
3. Языков программирования.
4. Техники тестирования, основных режимы тестирования.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 5:
Проверка результатов тестирования приложений

Умения:
1. Выполнять алгоритмы тестирования приложений без отклонений.
2. Сравнивать фактические и ожидаемые результаты.
3. Конкретизировать и описать дефект.
4. Воспроизводить ошибки тестирования приложений.

Знания:
1. Анализов ожидаемых и фактических результатов тестирования приложений.
2. Процедуры воспроизведения ошибок тестирования приложений.
3. Фиксированных ошибок в системе отслеживания ошибок.
4. Процедуры внесения результатов в систему управления тестами.
5. Правил внесения информации о дефекте в систему контроля дефектов.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 6:
Регистрация ошибок тестирования приложений

Умения:
1. Фиксировать ошибки в системе отслеживания ошибок.
2. Вносить результаты в систему управления тестами.
3. Вносить информацию о дефекте в систему контроля дефектов (базах данных), включая описание условий, при которых возник дефект.
4. Заносить информации об улучшении приложения в систему контроля дефектов, если такая информация появилась.
5. Добавлять в систему планирования задач отчета о выполненном рабочем задании.
6. Формировать отчетную документацию по результатам тестирования приложений.

Знания:
1. Инструментов выполнения тестирования приложений.
2. Техник проектирования и комбинаторики тестов.
3. Типов дефектов, их классификации и статистики возникновения.
4. Видов и техник тестирования приложений.
5. Среды применения разрабатываемого приложения.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:

Адаптивность;
Аккуратность;
Аналитическое мышление;
Ответственность.

Список технических регламентов и национальных стандартов:


Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

4

Специалист по тестированию приложений

6-7

QA-инженер

Глава 4. Технические данные профессионального стандарта

      13. Наименование государственного органа:

      Министерство искусственного интеллекта и цифрового развития Республики Казахстан.

      14. Организации (предприятия) участвующие в разработке:

      Комитет искусственного интеллекта и управления данными Министерства искусственного интеллекта и цифрового развития РК

      Руководитель проекта:

      Байгазина А.

      E-mail: a.baigazina@mdai.gov.kz

      Номер телефона: +7 (717) 264 94 55

      Исполнители:

      Байгазина А., +7 (717) 264 94 55, a.baigazina@mdai.gov.kz.

      15. Отраслевой совет по профессиональным квалификациям:

      16. Национальный орган по профессиональным квалификациям: 02.06.2025 г.

      17. Национальная палата предпринимателей Республики Казахстан "Атамекен": -

      18. Номер версии и год выпуска: версия 2, 2025 г.

      19. Дата ориентировочного пересмотра: 01.01.2028 г.

  К приказу Заместителя
Премьер-Министра –Министра
искусственного интеллекта
и цифрового развития
Республики Казахстан
Приложение 5

Профессиональный стандарт: "Администрирование баз данных"

Глава 1. Общие положения

      1. Область применения профессионального стандарта: Профессиональный стандарт "Администрирование баз данных" разработан в соответствии со статьей 5 Закона Республики Казахстан "О профессиональных квалификациях", устанавливает требования к формированию образовательных программ, в том числе обучения персонала на предприятиях, признания профессиональной квалификации работников и выпускников организаций образования и решений широкого круга задач в области управления персоналом в организациях и на предприятиях. На основании настоящего профессионального стандарта организации могут разрабатывать для внутреннего применения корпоративные профессиональные стандарты на работников с уточнением уровня профессионального образования, перечня трудовых функций, знаний, умений и навыков с учетом особенностей организации производства, труда и управления, их ответственности.

      2. В настоящем профессиональном стандарте применяются следующие термины и определения:

      1) база данных – совокупность данных, организованных согласно концептуальной структуре, описывающей характеристики этих данных, а также взаимосвязей между их объектами.

      2) бэкапы – резервные копии данных.

      3. В настоящем профессиональном стандарте применяются следующие сокращения:

      1) ИТ – информационные технологии;

      2) ПО – программное обеспечение;

      3) ИС – информационная система;

      4) СУБД – система управления базами данных.

Глава 2. Паспорт профессионального стандарта

      4. Название профессионального стандарта: Администрирование баз данных.

      5. Код профессионального стандарта: J061

      6. Указание секции, раздела, группы, класса и подкласса согласно ОКЭД:

      J Информация и связь.

      63 Деятельность в области информационного обслуживания.

      63.1 Обработка данных, размещение приложений (прикладных программ) и связанная с этим деятельность; деятельность веб-порталов.

      63.11 Обработка данных, размещение приложений (прикладных программ) и связанная с этим деятельность.

      63.11.2 Информационно-методологическое обеспечение с сопровождением информационных систем и баз данных.

      7. Краткое описание профессионального стандарта: Профессиональный стандарт определяет требования к специалистам по установке, настройке, мониторингу функционирования систем управления базами данных, обеспечению информационной безопасности, управлению резервным копированием базы данных предприятия, развитию области деятельности предприятия в части обеспечения отказоустойчивости сервера БД

      8. Перечень карточек профессий:

      1) Специалист по администрированию баз данных (администратор баз данных) - 5 уровень ОРК;

      2) Специалист по администрированию баз данных (администратор баз данных) - 6 уровень ОРК;

      3) Специалист по работе с большими данными - 7 уровень ОРК;

      4) Специалист по системе управления базами данных - 6 уровень ОРК;

      5) Инженер по сопровождению баз данных - 6 уровень ОРК;

      6) Специалист по системе управления базами данных - 5 уровень ОРК;

      7) Специалист по работе с большими данными - 6 уровень ОРК;

      8) Аналитик баз данных - 5 уровень ОРК;

      9) Аналитик баз данных - 6 уровень ОРК.

Глава 3. Карточки профессий

9. Карточка профессии "Специалист по администрированию баз данных (администратор баз данных)":

Код группы:

2521-1

Код наименования занятия:

2521-1-002

Наименование профессии:

Специалист по администрированию баз данных (администратор баз данных)

Уровень квалификации по ОРК:

5

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:


Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
послесреднее образование (прикладной бакалавриат)

Специальность:
Вычислительная техника и информационные сети (по видам)

Квалификация:

Уровень образования:
ТиПО (специалист среднего звена)

Специальность:
Вычислительная техника и информационные сети (по видам)

Квалификация:

Требования к опыту работы:

без требований к опыту работы

Связь с неформальным и информальным образованием:

курсовая подготовка

Другие возможные наименования профессии:


Основная цель деятельности:

Обеспечение базовой установки, сопровождения и резервного копирования баз данных для стабильной работы программных систем и сохранности информации под руководством специалиста более высокого уровня.

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Установка и настройка ПО.
2. Обеспечение функционирования БД.
3. Мониторинг и управление резервным копированием БД.
4. Анализ и настройка производительности СУБД.

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1:
Установка и настройка ПО



Навык 1:
Конфигурирование параметров программного обеспечения

Умения:
1. Открывать и редактировать конфигурационные файлы программного обеспечения баз данных.
2. Настраивать параметры подключения, включая порты, IP-адреса, логины и протоколы доступа.
3. Изменять параметры производительности.
4. Настраивать параметры безопасности.
5. Применять изменения конфигурации с минимальными рисками для стабильности и сохранности данные.

Знания:
1. Назначения основных конфигурационных параметров.
2. Структуры и формата конфигурационных файлов.
3. Отличий конфигурации в разных операционных системах.
4. Основ безопасности при конфигурировании.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Инсталляция программного обеспечения

Умения:
1. Проводить прединсталляционное конфигурирование ОС.
2. Устанавливать системное ПО.
3. Принимать меры при возникновении ошибок при установке и настройке ПО.
4. Использовать техническую документацию по установке и настройке ПО.
5. Соблюдать правила безопасности и охраны труда.

Знания:
1. Состава используемых аппаратно- программных комплексов.
2. Состава устанавливаемых ПО.
3. Основ информационной безопасности.
4. Правила безопасной установки (проверка источников, администраторские права, защита от вредоносного ПО).

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 2:
Обеспечение функционирования БД



Навык 1:
Администрирование базы данных

Умения:
1. Осуществлять мониторинг работоспособности ПО.
2. Управлять пользователями и правами доступа.
3. Осуществлять мониторинг использования БД.
4. Вести эксплуатационную документацию по БД.
5. Принимать меры при возникновении внештатных ситуаций при функционировании БД.
6. Выполнять запросы к БД.

Знания:
1. Основ аппаратно-программных комплексов.
2. Основных средств и методов мониторинга функционирования БД.
3. Типовых ошибок функционирования БД.
4. Основ языков запроса к БД.
5. Механизмы резервного копирования и восстановления.
6. Методы обеспечения безопасности и контроля доступа.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 3:
Мониторинг и управление резервным копированием БД



Навык 1:
Контроль и управление бэкапами БД

Умения:
1. Планировать и настраивать регулярное создание резервных копий базы данных.
2. Контролировать выполнения процедур резервного копирования и восстановления БД.
3. Соблюдать регламенты резервного копирования и восстановления БД.
4. Восстанавливать данные из резервных копий при необходимости.
5. Документировать процедуры бэкапирования и восстановления.

Знания:
1. Видов резервного копирования и их особенности.
2. Инструментов и команд для создания и восстановления бэкапов в разных БД.
3. Рисков и ошибок при бэкапировании.
4. Важности регулярности и хранения резервных копий.
5. Политики безопасности при работе с резервными копиями.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 4:
Анализ и настройка производительности СУБД



Навык 1:
Защита базы данных от угроз

Умения:
1. Осуществлять мониторинг работ СУБД.
2. Осуществлять сбор статистической информации.
3. Анализировать логи и отчеты о производительности.
4. Определять узкие места и причины снижения производительности.
5. Настраивать параметры памяти, кэширования и параллельной обработки.
6. Оптимизировать индексы и запросы для повышения скорости работы.

Знания:
1. Основных метрик производительности.
2. Архитектуры и внутренних механизмов популярных СУБД.
3. Методов индексирования и оптимизации запросов.
4. Влияние конфигурации ОС и оборудования на работу СУБД.
5. Инструменты мониторинга и анализа производительности.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:

Внимательность;
ответственность;
дисциплинированность;
исполнительность;
ориентация на результат;
работа в команде.

Список технических регламентов и национальных стандартов:


Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

6

Администратор баз данных (Специалист по администрированию баз данных)

5

Аналитик баз данных

10. Карточка профессии "Специалист по администрированию баз данных (администратор баз данных)":

Код группы:

2521-1

Код наименования занятия:

2521-1-002

Наименование профессии:

Специалист по администрированию баз данных (администратор баз данных)

Уровень квалификации по ОРК:

6

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:


Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
высшее образование (бакалавриат, специалитет, ординатура)

Специальность:
Информационно-коммуникационные технологии

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

Не менее 3 лет по профилю

Связь с неформальным и информальным образованием:

курсовая подготовка

Другие возможные наименования профессии:


Основная цель деятельности:

Обеспечение комплексного администрирования и оптимизации СУБД с целью гарантированной доступности, целостности, безопасности и производительности корпоративных информационных ресурсов, с самостоятельным принятием решений, планированием и контролем процессов, в соответствии с требованиями информационной безопасности и стандартами организации.

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Установка и настройка программного обеспечения.
2. Обеспечение функционирования базы данных.
3. Мониторинг и управление резервным копированием базы данных.
4. Обеспечение информационной безопасности баз данных.
5. Анализ и настройка производительности системы управления базами данных.
6. Обеспечение бесперебойной работы системы управления базами данных.
7. Управление развитием базы данных.

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1:
Установка и настройка программного обеспечения



Навык 1:
Конфигурирование параметров программного обеспечения

Умения:
1. Конфигурировать параметры серверного и клиентского программного обеспечения СУБД с учетом архитектуры системы, требований к производительности, безопасности и отказоустойчивости.
2. Редактировать и оптимизировать конфигурационные файлы.
3. Настраивать сетевые параметры.
4. Корректировать параметры управления ресурсами.
5. Применять и тестировать изменения конфигурации без нарушения доступности сервисов, включая горячую перезагрузку параметров и безопасный рестарт служб СУБД.

Знания:
1. Архитектура и принципы функционирования систем управления базами данных.
2. Назначение и структура конфигурационных файлов различных СУБД.
3. Средства диагностики и мониторинга для оценки влияния изменений параметров на производительность системы.
4. Стандарты и рекомендации по безопасной настройке СУБД.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Инсталляция программного обеспечения

Умения:
1. Оценивать и вырабатывать требования к аппаратно- программному комплексу, исходя из перспектив использования БД.
2. Проектировать аппаратно-программный комплекс для установки БД.
3. Выбирать наиболее эффективный СУБД для установки и настройки ПО.
4. Проектировать структуры БД с учетом перспектив использования БД.
5. Осуществлять эффективную настройку аппаратно-программного комплекса.
6. Использовать техническую документацию по установке и настройке ПО.
7. Соблюдать правила безопасности и охраны труда.

Знания:
1. Технических характеристик аппаратно- программных комплексов.
2. Особенностей различных СУБД.
3. Требований к СУБД.
4. Требований к системным и прикладным ПО.
5. Механизмов управления ресурсами аппаратно- программных комплексов.
6. Архитектур ИС использующих БД.
7. Проектирования БД.
8. Методов и принципов ИБ.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 2:
Обеспечение функционирования базы данных



Навык 1:
Администрирование базы данных

Умения:
1. Анализировать и принимать меры по решению сложных внештатных ситуаций и инцидентов, возникающих при работе СУБД.
2. Анализировать информацию о работе БД, полученной в ходе эксплуатации БД.
3. Координировать работы по администрированию БД.
4. Разрабатывать нормативно-техническую документацию по функционированию БД.
5. Анализировать необходимость модернизации аппаратно-программного комплекса на основе результатов эксплуатации БД.
6. Прогнозировать и оценивать риски сбоев в работе Б.

Знания:
1. Состава эксплуатируемых аппаратно- программных комплексов и технических характеристик его компонентов.
2. Состава и функциональных возможностей ПО для администрирования БД.
3. Методов мониторинга функционирования БД.
4. Методов анализа информации.
5. Основ управления рисками.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 3:
Мониторинг и управление резервным копированием базы данных



Навык 1:
Контроль и управление бэкапами базы данных

Умения:
1. Разрабатывать нормативно-техническую документацию по резервному копированию БД.
2. Организовывать и контролировать исполнения работ по резервному копированию БД.
3. Контролировать исполнения регламентирующих документов по резервному копированию БД.

Знания:
1. Аппаратно-программных комплексов, используемых в различных системах резервного копирования БД, и технических характеристик его компонентов.
2. Современных системных и прикладных ПО для выполнения процедур резервного копирования и восстановления БД.
3. Методов создания процедур резервного копирования БД.
4. Особенностей и различия аппаратно- программных комплексов для хранения резервных копий БД.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 4:
Обеспечение информационной безопасности баз данных



Навык 1:
Защита базы данных от угроз

Умения:
1. Анализировать возможные угрозы безопасности БД.
2. Разрабатывать нормативно-техническую документацию по обеспечению ИБ БД.
3. Использовать средства и методики контроля доступа к БД.
4. Соблюдать политику информационной безопасности предприятия.

Знания:
1. Используемые средства мониторинга и сбора статистической информации о работе СУБД.
2. Различных систем управления БД.
3. Средств и методов управления учетными записями пользователей БД.
4. Различных методов обеспечения безопасности БД при использовании прикладного ПО.
5. Средств и методов контроля доступа к БД.
6. Методов и принципов информационной безопасности.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 5:
Анализ и настройка производительности системы управления базами данных



Навык 1:
Управление производительностью системы управления базами данных

Умения:
1. Проводить анализ статистической информации для оценки производительности БД.
2. Использовать спектр доступных средств и методов управления БД для оценки нагрузки при выполнении запросов к БД.
3. Анализировать и оценивать эффективность функционирования БД.
4. Разрабатывать перспективный план развития аппаратно-программного комплекса в целях увеличения производительности СУБД.

Знания:
1. Средств мониторинга, сбора и анализа статистической информации о работе БД.
2. Различных методов и средств анализа и оценки производительности БД.
3. Состава эксплуатируемых аппаратно- программных комплексов и технических характеристик его компонентов.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 6:
Обеспечение бесперебойной работы системы управления базами данных



Навык 1:
Поддержание непрерывной работы системы управления базами данных

Умения:
1. Проводить построение и администрирование кластерной архитектуры серверов БД.
2. Обследовать состояния СУБД и серверов БД с целью осуществления превентивных мер для максимальной доступности ИС.
3. Анализировать и выявлять причины сбоев в работе СУБД с последующим их устранением.
4. Разрабатывать регламентов действий при внештатных ситуациях, связанных с работой СУБД, а также при восстановлении БД.

Знания:
1. Состава эксплуатируемых ПО и аппаратно- программных комплексов.
2. Методов эффективного восстановления работоспособности СУБД и БД.
3. Существующих методов настроек зеркалирования БД и методов репликации БД.
4. Средств и механизмов обновления эксплуатируемого ПО.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 7:
Управление развитием базы данных



Навык 1:
Планирование и управление эволюцией базы данных

Умения:
1. Анализировать рынок аппаратно-программного комплекса.
2. Вырабатывать стратегию развития использования СУБД в организации.
3. Изучать передовой опыт в области администрирования БД.
4. Планировать мероприятия по обновлению ПО и/или миграции данных.
5. Проводить работы по установке обновлений версии СУБД после предварительного тестирования обновлений в тестовой среде.

Знания:
1. Мирового опыта по использованию систем управления БД.
2. Стратегии развития БД и системы управления БД организации.
3. Средств и механизмов обновления эксплуатируемого ПО.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:

критический анализ;
ориентация на результат;
работа в команде;
Организованность;
инициативность;
внимательность;
ответственность;
дисциплинированность;
исполнительность;
аналитическое мышление;
планирование;
принятие решения.

Список технических регламентов и национальных стандартов:


Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

5

Специалист по администрированию баз данных (администратор баз данных)

6

Инженер по сопровождению баз данных

6

Аналитик баз данных

11. Карточка профессии "Специалист по работе с большими данными":

Код группы:

2521-1

Код наименования занятия:

2521-1-003

Наименование профессии:

Специалист по работе с большими данными

Уровень квалификации по ОРК:

7

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:


Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
послевузовское образование (магистратура, резидентура)

Специальность:
Информационно-коммуникационные технологии

Квалификация:
-

Уровень образования:
высшее образование (бакалавриат, специалитет, ординатура)

Специальность:
Информационно-коммуникационные технологии

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

не менее 3 лет по профилю

Связь с неформальным и информальным образованием:

отсутствует

Другие возможные наименования профессии:


Основная цель деятельности:

Разработка и внедрение стратегических решений на основе данных, включая создание масштабируемых систем хранения, обработки методов прогнозирования.

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Анализ данных
2. Управление разработкой продуктов, услуг и решений на основе больших данных

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1:
Анализ данных



Навык 1:
Анализ эффективности внутренних процессов и операционной деятельности

Умения:
1. проводить исследования и анализ.
2. алгоритмизировать деятельность.
3. анализировать процесс взаимодействия ОС и аппаратной части.

Знания:
1. специфических особенностей по работе с установленной БД.
2. структур баз данных.
3. основ информационной безопасности.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Моделирование поведения сложных систем

Умения:
1. проводить исследования и анализ.
2. разрабатывать математические модели.
3. прогнозирование состояний системы.

Знания:
1. Методов многомерного анализа и линейной алгебры.
2. Математических и статистических методов анализа данных.
3. Основ информационной безопасности.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 3:
Анализ различных рисков

Умения:
1. Выявлять потенциальные угрозы и уязвимости системы.
2. Применять методы и средства управления рисками.
3. Проводить анализ рисков, исследовать причины риска.

Знания:
1. Методов и средств управления рисками.
2. Нормативно-технических документов (стандартов и регламентов), описывающих процессов управления рисками.
3. Основ информационной безопасности.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 4:
Составление периодических отчетов с прогнозами и презентацией данных

Умения:
1. Формировать аналитические отчеты на основе данных прогнозирования.
2. Визуализировать результаты анализа в понятных форматах (графики, диаграммы, дашборды).
3. Адаптировать сложные данные для презентации разной аудитории.

Знания:
1. Методы прогнозной аналитики (тренды, регрессионный анализ).
2. Принципы эффективной визуализации данных.
3. Особенности восприятия информации разными целевыми группами.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 2:
Управление разработкой продуктов, услуг и решений на основе больших данных



Навык 1:
Разработка сервисов на основе аналитики больших данных

Умения:
1. Проектировать архитектуру сервисов для обработки больших данных.
2. Реализовывать алгоритмы анализа и машинного обучения.
3. Интегрировать аналитические модули в готовые IT-решения.

Знания:
1. Методы распределенной обработки данных (Hadoop, Spark).
2. Принципы работы алгоритмов машинного обучения.
3. Современные подходы к разработке микросервисных архитектур.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Разработка и внедрение новых методов и технологий использования больших данных

Умения:
1. Совершенствовать и разрабатывать новые методы, модели, алгоритмы, технологии и инструментальные средства для работы с большими данными.
2. Проводить испытания по внедрению и использованию усовершенствованных или разработанных новых методов, моделей, алгоритмов, технологий и инструментальных средств для работы с большими данными.
3. Разрабатывать рекомендаций по внедрению и использованию усовершенствованных или разработанных новых методов, моделей, алгоритмов, технологий и инструментальных средств для работы с большими данными.

Знания:
1. Методов и принципов работ с большими данными.
2. Современных дистрибутив для работ больших данных.
3. Основ машинного обучения и когнитивные вычисления.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 3:
Разработка аналитических хранилищ данных на базе различных технологий

Умения:
1. Использовать хранилища данных в разработке ПО.
2. Применять подходы пакетной и потоковой обработки для возможности выполнения аналитических запросов к большим объемам данных в реальном времени.
3. Применять технологии для собора "сырые данные".

Знания:
1. Принципов организации информационных баз данных.
2. Массивно параллельных обработок данных.
3. Понятии горизонтальных масштабируемости.
4. Понятии классификации неструктурированных данных.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 4:
Визуализация данных

Умения:
1. Представлять информацию в виде инфографики.
2. Владеть техническими средствами подготовки графиков и диаграмм.
3. Создавать яркие визуализации различных массивов данных, работать в ряде специальных сервисов и подготавливать данные для них.
4. Агрегировать и разрабатывать представления больших объемов данных из гетерогенных источников.

Знания:
1. Стандартных профессиональных инструментов: языков программирования для статистической обработки данных, а также язык запросов для работы с базами данных.
2. Основных принципов визуального мышления.
3. Общих принципов и стандартов на интеграцию графического представления данных в документы.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:

Организованность;
Инициативность;
Внимательность;
Ответственность;
Дисциплинированность;
Исполнительность;
Гибкость мышления;
Ориентация на результат;
Высокая обучаемость;
Умение работать в команде.

Список технических регламентов и национальных стандартов:


Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

6

Специалист по системе управления базами данных

6

Инженер по сопровождению баз данных

12. Карточка профессии "Специалист по системе управления базами данных":

Код группы:

2521-1

Код наименования занятия:

2521-1-004

Наименование профессии:

Специалист по системе управления базами данных

Уровень квалификации по ОРК:

6

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:


Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
высшее образование (бакалавриат, специалитет, ординатура)

Специальность:
Информационно-коммуникационные технологии

Квалификация:
-

Уровень образования:
ТиПО (специалист среднего звена)

Специальность:
Вычислительная техника и информационные сети (по видам)

Квалификация:

Требования к опыту работы:

Не менее 3 лет работы по профилю на базе технического и профессионального образования, не менее 1 года по профилю при наличии высшего профильного образования.

Связь с неформальным и информальным образованием:

отсутствует

Другие возможные наименования профессии:

2521-1-002 - Специалист по администрированию баз данных (администратор баз данных)

Основная цель деятельности:

Производить контроль, управлять и оптимизировать функционирование базы данных

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Контроль и управление производительностью и бесперебойной работы СУБД.
2. Развитие системы управления базами данных.
3. Мониторинг работы и оптимизация функционирования системы БД.

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1:
Контроль и управление производительностью и бесперебойной работы СУБД



Навык 1:
Мониторинг и настройка производительности СУБД

Умения:
1. Проводить анализ статистической информации для оценки производительности БД.
2. Использовать спектр доступных средств и методов управления БД для оценки нагрузки при выполнении запросов к БД.
3. Анализировать и оценивать эффективность функционирования БД.
4. Разрабатывать перспективный плана развития аппаратно-программного комплекса в целях увеличения производительности СУБД.

Знания:
1. Современных средств мониторинга, сбора и анализа статистической информации о работе БД.
2. Различных методов и средств анализа и оценки производительности БД.
3. Состава эксплуатируемых аппаратно- программных комплексов и технических характеристик его компонентов.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Обеспечение бесперебойной работы СУБД

Умения:
1. Построить и администрировать кластерную архитектуру серверов БД.
2. Обследовать состояние СУБД и серверов БД с целью осуществления превентивных мер для максимальной доступности ИС.
3. Анализировать и выявлять причины сбоев в работе СУБД с последующим их устранением.
4. Разрабатывать регламенты действий при внештатных ситуациях, связанных с работой СУБД, а также при восстановлении БД.

Знания:
1. Состава эксплуатируемых ПО и аппаратно- программных комплексов.
2. Методов эффективных восстановлении работоспособности СУБД и БД.
3. Существующих методов настроек зеркалирования БД и методов репликации БД.
4. Средств и механизмов обновления эксплуатируемого ПО.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 2:
Развитие системы управления базами данных



Навык 1:
Управление развитием БД

Умения:
1. Анализировать рынок аппаратно-программного комплекса.
2. Вырабатывать стратегии развития использования СУБД в организации.
3. Изучать передовой опыт в области администрирования БД.
4. Планировать мероприятия по обновлению ПО и/или миграции данных.
5. Проводить работы по установке обновлений версии СУБД после предварительного тестирования обновлений в тестовой среде.

Знания:
1. Мирового опыта по использованию систем управления БД.
2. Стратегии развития БД и системы управления БД организации.
3. Средств и механизмов обновления эксплуатируемых ПО.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Изучение, освоение и внедрение в практику администрирования новых технологий работы с БД

Умения:
1. Мониторить новые информационные технологий в области БД, появляющихся на рынке.
2. Осваивать и внедрять в практику администрирования новые технологий работы с БД.
3. Осваивать новые информационные технологии в области БД.
4. Анализировать возможности внедрения новых информационных технологий.
5. Находить информацию, необходимую для выполнения задач по управлению и развитию БД.

Знания:
1. Современных и перспективных технологий в области БД.
2. Основ информационной безопасности.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 3:
Разработка регламентов и контроль управления развитием БД

Умения:
1. Анализировать системные проблемы обработки информации на уровне БД, подготовка предложений по перспективному развитию БД.
2. Анализировать основные этапы обновления версий программного обеспечения БД.
3. Разрабатывать и описывать типовые процессы по обновлению версий БД.
4. Готовить регламентирующие документы по обновлению версий БД.
5. Разрабатывать и описывать бизнес-процессы.
6. Разрабатывать регламенты обновления версий программного обеспечения БД.
7. Разрабатывать регламенты по миграции БД на новые платформы и новые версии ПО.
8. Изучать, осваивать и внедрять в практику администрирования новые технологии работы с БД.
9. Контролировать обновление версий БД.
10.Контролировать миграцию БД на новые платформы и новые версии ПО.

Знания:
1. Основных тенденций развития информационных технологий в области БД.
2. Принципов работ, технологии и возможностей аппаратных и программных обеспечений БД, установленных в организации.
3. Принципов построения бизнес-процессов и алгоритмов работ.
4. Требований к подготовке регламентирующих документов.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 3:
Мониторинг работы и оптимизация функционирования системы БД



Навык 1:
Мониторинг работы БД, сбор статистической информации о работе БД

Умения:
1. Мониторить работу БД, в том числе различными автоматизированными средствами.
2. Выбирать основные статистические показатели работы БД.
3. Анализировать полученные статистические данные, формировать выводы об эффективности работы БД.
4. Применять автоматизированные средства контроля состояния БД.
5. Обрабатывать статистические данные, применять методы статистических расчетов.
6. Искать информацию, необходимую для выполнения профессиональных задач по управлению БД.

Знания:
1. Основных критериев (показатели) работы СУБД.
2. Основных понятии статистики.
3. Методов статистических исследований результатов испытаний.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Оптимизация производительности БД и выполнения запросов к БД

Умения:
1. Анализировать возможности по управлению оптимизацией производительности БД.
2. Выбирать критерий оптимизации производительности БД.
3. Применять методы оптимизации производительности БД и контроль полученных результатов.
4. Проводить статистический анализ запросов к БД, их классификация по различным признакам.
5. Выбирать критерий оптимизации выполнения запросов к БД.
6. Оптимизировать выполнение статистически значимых запросов к БД.
7. Применять языки и системы программирования БД для оптимизации выполнения запросов.

Знания:
1. Моделей и структур данных, физических моделей БД.
2. Особенностей реализации структур данных и управления данными в установленной БД.
3. Языков и систем программирования БД.
4. Основ статистических анализов.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:

Критический анализ;
Организованность;
Внимательность;
Ответственность;
Исполнительность;
Гибкость мышления;
Высокая обучаемость;
Аналитическое мышление;
Ориентация на результат.

Список технических регламентов и национальных стандартов:


Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

6

Специалист по администрированию баз данных

6

Инженер по сопровождению баз данных

6

Специалист по системе управления базами данных

6

Аналитик баз данных

13. Карточка профессии "Инженер по сопровождению баз данных":

Код группы:

2521-1

Код наименования занятия:

2521-1-001

Наименование профессии:

Инженер по сопровождению баз данных

Уровень квалификации по ОРК:

6

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:


Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
высшее образование (бакалавриат, специалитет, ординатура)

Специальность:
Информационно-коммуникационные технологии

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

Не менее 3 лет по профилю

Связь с неформальным и информальным образованием:

отсутствует

Другие возможные наименования профессии:


Основная цель деятельности:

Обеспечение стабильного функционирования, своевременного обновления, мониторинга и технической поддержки систем управления базами данных

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Проведение регламентных работ по сопровождению БД.
2. Обеспечение работоспособности БД при сопровождении.

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1:
Проведение регламентных работ по сопровождению БД



Навык 1:
Резервное копирование баз данных

Умения:
1. Запускать процедуру резервного копирования.
2. Мониторить процедуры резервного копирования.
3. Контролировать завершения процедуры резервного копирования.
4. Выполнять регламентные процедуры по резервированию данных.
5. Корректировать действий по резервному копированию баз данных.
6. Архивировать и копирование данных.

Знания:
1. Общих основ решения практических задач по созданию резервных копий БД.
2. Специальных знаний по работе с установленной БД.
3. Методов обеспечения информационной безопасности.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Восстановление баз данных

Умения:
1. Запускать процедуры восстановления БД.
2. Мониторить выполнения процедуры восстановления БД.
3. Контролировать завершения процедуры восстановления БД.
4. Выполнять регламентные процедуры по восстановлению и проверке корректности восстановленных данных.
5. Корректировать действий по восстановлению баз данных после проверки корректности.
6. Управлять и запускать транзакций БД.

Знания:
1. Общих основ решения практических задач по восстановлению БД.
2. Методов и приемов проверки корректности восстановленных данных.
3. Специальных знаний по работе с установленной БД.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 3:
Обеспечение сохранности и целостности данных, производительности, функционирования

Умения:
1. Управлять и запускать транзакций БД.
2. Работать с инструментами и приложениями БД.
3. Обеспечивать техническое сопровождение и обновлять БД.
4. Регулировать работы БД (дефрагментация БД и др.).
5. Адаптировать БД к нуждам организации.

Знания:
1. Методов обеспечения целостности БД.
2. Систем управления БД.
3. Уровней абстракции базы данных.
4. Слоев абстракции базы данных.
5. Методов защиты от несанкционированного доступа.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 2:
Обеспечение работоспособности БД при сопровождении



Навык 1:
Мониторинг событий, возникающих при сопровождении в процессе работы БД

Умения:
1. Наблюдать за работой БД.
2. Отличать штатное состояние БД от работы БД в нештатном режиме.
3. Принять меры при возникновении внештатных ситуаций при функционировании БД в процессе сопровождения.
4. Использовать техническую документацию по установке и настройке ПО.
5. Использовать техническую документацию и регламент по анализу отклонений от штатного режима работы БД и по их устранению.

Знания:
1. Современных программ и утилит для мониторинга БД.
2. Типовых ошибок, возникающих при работе БД, и их признаков проявления при работе БД.
3. Технических терминологий, отражающих состояние БД и ошибок в работе БД.
4. Специальных знаний по работе с установленной БД.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Прием заявок и консультирование пользователей в процессе эксплуатации БД

Умения:
1. Предоставлять техническую поддержку пользователей по заявкам (принятым по почте, телефону, устно).
2. Принимать обращения от пользователей и анализировать причины возникновения обращения, устранять ошибки и сбоев в соответствии с определенными регламентами.
3. Проводить регламентные работы по обновлению и обслуживанию баз данных.
4. Проводить инструктаж пользователей о порядке и правилах использования ресурсов БД.
5. Контролировать выполнение пользователями корпоративных стандартов в области информационных технологий и информационной безопасности.

Знания:
1. Процедур по устранению сбоев и ошибок.
2. Требований принятых регламентов.
3. Типовых ошибок, возникающих при работе БД, и их признаки проявления при работе БД.
4. Технических терминологий, отражающих состояние БД и ошибок в работе БД.
5. Основ деловой этики.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:

Критический анализ;
Дисциплинированность;
Ответственность;
Исполнительность;
Организованность;
Навыки делового общения.

Список технических регламентов и национальных стандартов:


Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

6

Администратор баз данных

6

Специалист по работе с большими данными

7

Специалист по работе с большими данными

6

Аналитик баз данных

14. Карточка профессии "Специалист по системе управления базами данных":

Код группы:

2521-1

Код наименования занятия:

2521-1-004

Наименование профессии:

Специалист по системе управления базами данных

Уровень квалификации по ОРК:

5

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:


Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
послесреднее образование (прикладной бакалавриат)

Специальность:
Вычислительная техника и информационные сети (по видам)

Квалификация:
-

Уровень образования:
ТиПО (специалист среднего звена)

Специальность:
Вычислительная техника и информационные сети (по видам)

Квалификация:

Требования к опыту работы:

без требований к опыту работы

Связь с неформальным и информальным образованием:

отсутствует

Другие возможные наименования профессии:

2521-1-002 - Специалист по администрированию баз данных (администратор баз данных)

Основная цель деятельности:

Обеспечение стабильной, безопасной и эффективной работы баз данных для поддержки бизнес-процессов организации.

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Обеспечение производительности и бесперебойной работы СУБД.
2. Формирование и развитие системы управления базами данных.

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1:
Обеспечение производительности и бесперебойной работы СУБД



Навык 1:
Анализ и настройка производительности СУБД

Умения:
1. Осуществлять мониторинг работы СУБД и сбор статистической информации.
2. Анализировать и оценивать производительности БД и серверного оборудования на основе собранных статистических данных.
3. Выявлять наиболее ресурсоемкие запросы, влияющие на производительность СУБД, для дальнейшей оптимизации СУБД.
4. Формировать отчетную документацию о состоянии и функционировании СУБД.

Знания:
1. Средств мониторинга, сбора и анализа статистической информации о работе БД.
2. Методов оценки производительности БД.
3. Состава эксплуатируемых аппаратно-программных комплексов и технических характеристик его компонентов.
4. Языков запроса к БД.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Обеспечение бесперебойной работы СУБД

Умения:
1. Восстанавливать работоспособность СУБД и целостность БД, в случае возникновения внештатных ситуаций.
2. Восстанавливать БД из резервных копий.
3. Настраивать и мониторить зеркалирование БД.
4. Применять правила информационной безопасности.

Знания:
1. Состава эксплуатируемых ПО.
2. Методов восстановления работоспособностей СУБД и БД.
3. Существующих методов настроек зеркалирования БД и методов репликации.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 2:
Формирование и развитие системы управления базами данных



Навык 1:
Управление развитием БД

Умения:
1. Исследовать рынок аппаратно-программного комплекса.
2. Использовать нормативно-техническую документацию организации и к аппаратно-программному комплексу для обновления или миграции данных.
3. Планировать и реализовывать изменение структуры базы данных.

Знания:
1. Состава эксплуатируемых ПО.
2. Средств и механизмов обновления эксплуатируемого ПО.
3. Регламентов обновления версий ПО БД и миграции БД на новые платформы.
4. Интернет-ресурсов для получения информации об актуальном состоянии аппаратно-программных комплексов.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Участие в разработке регламентирующих документов для управления модернизации БД

Умения:
1. Анализировать системные проблемы обработки информации на уровне БД, подготовить предложения по перспективному развитию БД.
2. Разрабатывать регламентирующие документы для обновления версий программного обеспечения БД.
3. Разрабатывать регламентирующие документы по миграции БД на новые платформы и новые версии ПО.

Знания:
1. Основных тенденции развития информационных технологий в области БД.
2. Принципов работ, технологии и возможностей аппаратных и программных обеспечений БД, установленных в организации.
3. Основ построения бизнес-процессов и алгоритмов работы.
4. Требований к подготовке регламентирующих документов.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:

Внимательность;
Ответственность;
Дисциплинированность;
Исполнительность;
Высокая обучаемость;
Аналитическое мышление.

Список технических регламентов и национальных стандартов:


Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

5

Специалист по администрированию баз данных

5

Специалист по администрированию баз данных

6

Инженер по сопровождению баз данных

15. Карточка профессии "Специалист по работе с большими данными":

Код группы:

2521-1

Код наименования занятия:

2521-1-003

Наименование профессии:

Специалист по работе с большими данными

Уровень квалификации по ОРК:

6

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:


Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
высшее образование (бакалавриат, специалитет, ординатура)

Специальность:
Математика и статистика

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

Не менее 1 года по профилю

Связь с неформальным и информальным образованием:

отсутствует

Другие возможные наименования профессии:


Основная цель деятельности:

Управлять, анализировать большие данные в хранилищах

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Сбор данных.
2. Анализ и прогнозирование потребительского поведения.

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1:
Сбор данных



Навык 1:
Обеспечение полноты и взаимосвязанности данных из разных источников

Умения:
1. Применять автоматизированные средства контроля состояния БД.
2. Производить смешение и интеграцию данных.
3. Извлекать требуемые данные среди множества данных.

Знания:
1. Аналитических инструментов анализа больших данных.
2. Статистических инструментов.
3. Техники глубинного анализа.
4. Продвинутой аналитики.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Выработка решений по оптимизации текущих процессов

Умения:
1. Разрабатывать и описывать бизнес-процессы.
2. Рассчитывать вероятность действий, происходящих в БД.
3. Анализировать метрики производительности и выявлять узкие места в процессах.
4. Применять методы машинного обучения для прогнозирования и оптимизации бизнес-процессов.
5. Разрабатывать тесты и оценивать их влияние на эффективность процессов.
6. Автоматизировать сбор и обработку данных для снижения временных затрат.
7. Строить и интерпретировать дашборды для мониторинга ключевых показателей.

Знания:
1. Принципов построения бизнес-процессов и алгоритмов работы.
2. Основы теории вероятности.
3. Основ информационной безопасности.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 3:
Построение процесса сбора данных

Умения:
1. Определять задачи.
2. Применять автоматизированные средства контроля состояния БД.
3. Сортировать данные по релевантности и другим признакам.
4. Создавать базы знаний.

Знания:
1. Основ построения базы данных.
2. Особенностей отрасли.
3. Основных понятий статистики.
4. Понятии кластеризация данных.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 2:
Анализ и прогнозирование потребительского поведения



Навык 1:
Анализ и прогнозирование потребительского поведения

Умения:
1. Выбирать способ контроля, оценки и корректировки работы БД.
2. Рассчитывать вероятность риска.
3. Разрабатывать решение задачи по прогнозированию, потребительского поведения.

Знания:
1. Глубоких знаний методов статистического и математического анализа данных, построении математических моделей.
2. Категоризации и обогащения данных.
3. Основ информационной безопасности.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Сегментация клиентской базы, статистических показателей

Умения:
1. Настраивать системы управления распределением данных в памяти.
2. Составлять статистический отчет по клиентской базе.
3. Применять методы кластеризации для сегментации клиентов.
4. Строить и интерпретировать профили клиентских сегментов на основе поведенческих и демографических данных.
5. Оценивать эффективность маркетинговых кампаний на основе сегментного анализа.

Знания:
1. Моделей и структур данных, физических моделей БД.
2. Современных методов и средств управления распределения данных в памяти.
3. Основ информационной безопасности.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 3:
Анализ эффективности внутренних процессов и операционной деятельности

Умения:
1. Выбирать способ контроля, оценки и корректировки работы БД.
2. Обрабатывать веб-логин в рамках DMP-систем и построить рекомендательные системы.
3. Разрабатывать метрики для оценки эффективности процессов.
4. Автоматизировать сбор и обработку логов.

Знания:
1. Принципов построения бизнес-процессов и алгоритмов работы.
2. Основ машинного обучения.
3. Основ информационной безопасности.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:

Дисциплинированность;
Исполнительность;
Гибкость мышления;
Ориентация на результат;
Высокая обучаемость;
Умение работать в команде;
Организованность;
Инициативность;
Внимательность;
Ответственность.

Список технических регламентов и национальных стандартов:


Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

6

Администратор баз данных

6

Инженер по сопровождению баз данных

6

Специалист по системе управления базами данных

6

Аналитик баз данных

16. Карточка профессии "Аналитик баз данных":

Код группы:

2521-3-001

Код наименования занятия:

2521-3-001

Наименование профессии:

Аналитик баз данных

Уровень квалификации по ОРК:

5

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:


Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
послесреднее образование (прикладной бакалавриат)

Специальность:
Вычислительная техника и информационные сети (по видам)

Квалификация:
-

Уровень образования:
ТиПО (специалист среднего звена)

Специальность:
Вычислительная техника и информационные сети (по видам)

Квалификация:

Требования к опыту работы:

без требований к опыту работы

Связь с неформальным и информальным образованием:

отсутствует

Другие возможные наименования профессии:


Основная цель деятельности:

Организация, анализ и визуализация данных для поддержки операционной деятельности компании.

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Работа с базами данных.
2. Работа с массивами данных, анализ качества данных.
3. Формирование аналитических отчетов и презентаций.

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1:
Работа с базами данных



Навык 1:
Осуществление импорта/экспорта данных

Умения:
1. Использовать инструменты импорта/экспорта.
2. Управлять процессом обработки запросов пользователей ПО.
3. Анализировать обращения, поступившие от пользователей ПО.
4. Оптимизировать производительность операций с большими объемами данных.

Знания:
1. БД, языков запроса к БД.
2. Основ программирования, языки программирования.
3. Основ информационной безопасности.
4. Оптимальных практик работы с большими объемами данных.

Возможность признания навыка:

не рекомендуется

Навык 2:
Подготовка отчетов и выборок с использованием SQL-запросов

Умения:
1. Создавать запросы в БД.
2. Устанавливать связь между объектами БД.
3. Структурировать результаты в отчеты.

Знания:
1. Синтаксиса SQL.
2. Основ проектирования БД.
3. Принципов визуализации данных .

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 2:
Работа с массивами данных, анализ качества данных



Навык 1:
Обработка массивов данных

Умения:
1. Создавать запросы, отчеты, перекрестные ссылки.
2. Разрабатывать, внедрять и поддерживать эффективные и организационные структуры, таких как файлы, таблицы и другие данные.
3. Выполнять фильтрацию и сортировку данных.

Знания:
1. БД, языков запроса к БД.
2. Основ программирования, языков программирования.
3. Видов представления БД.
4. Этапов проектирования БД.
5. Форматов хранения данных.

Возможность признания навыка:

не рекомендуется

Навык 2:
Анализ качества данных

Умения:
1. Управлять малыми аналитическими группами.
2. Использовать инструментальные средства для извлечения, преобразования, хранения и обработки данных из разнородных источников, в том числе в режиме реального времени.
3. Выполнять валидацию данных.

Знания:
1. Теории баз данных.
2. Систем хранения и анализа баз данных.
3. Метода системного анализа.
4. Критериев качества данных.
5. Инструментов анализа.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 3:
Формирование аналитических отчетов и презентаций



Навык 1:
Подготовка аналитических отчетов и презентаций

Умения:
1. Формировать требования к технической документации.
2. Создавать в техническом документе информационно-поисковый аппарат.
3. Формировать аналитические отчеты и презентации.
4. Использовать инструментов произведения анализа данных.

Знания:
1. Форматов технической документации.
2. Стандартов разработки и оформления технической документации.
3. Предметной области анализа данных.
4. Анализа структурных и неструктурных данных.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:

Внимательность;
Ответственность;
Дисциплинированность;
Исполнительность;
Ориентация на результат;
Высокая обучаемость;
Умение работать в команде.

Список технических регламентов и национальных стандартов:


Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

5

Специалист по администрированию баз данных

5

Специалист по системе управления базами данных

6

Аналитик баз данных

17. Карточка профессии "Аналитик баз данных":

Код группы:

2521-3-001

Код наименования занятия:

2521-3-001

Наименование профессии:

Аналитик баз данных

Уровень квалификации по ОРК:

6

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:


Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
высшее образование (бакалавриат, специалитет, ординатура)

Специальность:
Информационно-коммуникационные технологии

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

Не менее 3 лет по профилю

Связь с неформальным и информальным образованием:

отсутствует

Другие возможные наименования профессии:


Основная цель деятельности:

Глубокий анализ данных, прогнозирование и разработка аналитических моделей для стратегического управления.

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Моделирование логической структуры данных.
2. Определение логической структуры и физическая реализация данных.

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1:
Моделирование логической структуры данных



Навык 1:
Определение состава данных, структуры и источников данных

Умения:
1. Формировать требования к данным.
2. Устанавливать приоритетности связи между данными.
3. Назначать основных компонент банка данных.
4. Обеспечивать заданный уровень достоверности хранения данных.

Знания:
1. Стандартов распространенных форматов текстовых и табличных данных.
2. Основных критерий (показателей) работ БД.
3. Специфических особенностей знаний по работе с установленной БД.
4. Нормализации, избыточности данных.
5. Понятия банка данных.

Возможность признания навыка:

не рекомендуется

Навык 2:
Проектирование структуры БД

Умения:
1. Управлять словарем данных и его содержимым в поддержку присвоение дизайна данных в пределах собственной территории.
2. Обеспечивать безопасную подписку на все результаты проектирования физических данных, относящихся к конкретному заданию.
3. Соблюдать технику безопасности и правила охраны труда.

Знания:
1. Этапов проектирования БД.
2. Первичных и вторичных ключей.
3. Видов отношений между объектами.
4. Видов структур базы данных.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 2:
Определение логической структуры и физическая реализация данных



Навык 1:
Планирование и создание структуры базы данных

Умения:
1. Работать с системами хранения и обработки информации.
2. Определять связи между логической и физической структурой данных.
3. Проводить физическую организацию данных.

Знания:
1. Стандартов распространенных форматов текстовых и табличных данных.
2. Основных критерий (показателей) работ БД.
3. Специфических особенностей по работе с установленной БД.
4. Основных понятий теории БД.

Возможность признания навыка:

не рекомендуется

Навык 2:
Формирование данных с помощью запросов из базы данных для отчета

Умения:
1. Работать с системами хранения и обработки информации.
2. Устранять противоречивость хранимых данных.
3. Оптимизировать формирование запросов.
4. Обеспечивать возможности стандартизации данных (упрощение обмена данных, контроля и восстановления данных).
5. Анализировать процессы и процедуры на серверах.

Знания:
1. Стандартов распространенных форматов текстовых и табличных данных.
2. Основных критерий (показателей) работ БД.
3. Специфических особенностей по работе с установленной БД.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 3:
Подготовка аналитического отчета

Умения:
1. Работать с системами хранения и обработки информации.
2. Работать с современными инструментами аналитики БД.
3. Формировать отчетной документации по результатам проведенных работ.
4. Вести деловую переписку.

Знания:
1. Современных инструментов аналитики БД.
2. Основ программирования, языков программирования.
3. Принципов формирования и ведения технической и отчетной документации.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:

Организованность;
Инициативность;
Внимательность;
Ответственность;
Дисциплинированность;
Ориентация на результат;
Высокая обучаемость;
Умение работать в команде.

Список технических регламентов и национальных стандартов:


Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

6

Специалист по администрированию баз данных

6

Инженер по сопровождению баз данных

5

Аналитик баз данных

Глава 4. Технические данные профессионального стандарта

      18. Наименование государственного органа:

      Министерство искусственного интеллекта и цифрового развития Республики Казахстан.

      19. Организации (предприятия) участвующие в разработке:

      Комитет искусственного интеллекта и управления данными Министерства искусственного интеллекта и цифрового развития РК.

      Руководитель проекта:

      Байгазина А.

      E-mail: a.baigazina@mdai.gov.kz

      Номер телефона: +7 (717) 264 94 55

      Исполнители:

      Байгазина А., +7 (717) 264 94 55, a.baigazina@mdai.gov.kz.

      20. Отраслевой совет по профессиональным квалификациям: 16.06.2025 г.

      21. Национальный орган по профессиональным квалификациям: 28.07.2025 г.

      22. Национальная палата предпринимателей Республики Казахстан "Атамекен": -

      23. Номер версии и год выпуска: версия 3, 2025 г.

      24. Дата ориентировочного пересмотра: 01.05.2028 г.

  К приказу Заместителя
Премьер-Министра –Министра
искусственного интеллекта
и цифрового развития
Республики Казахстан
Приложение 6

Профессиональный стандарт: "Администрирование операционных систем"

Глава 1. Общие положения

      1. Область применения профессионального стандарта: Профессиональный стандарт "Администрирование операционных систем" разработан в соответствии со статьей 5 Закона Республики Казахстан "О профессиональных квалификациях", устанавливает требования к формированию образовательных программ, в том числе обучения персонала на предприятиях, признания профессиональной квалификации работников и выпускников организаций образования и решений широкого круга задач в области управления персоналом в организациях и на предприятиях.

      2. В настоящем профессиональном стандарте применяются следующие термины и определения:

      1) информационная система (ИС) – организационно-упорядоченная совокупность информационно-коммуникационных технологий, обслуживающего персонала и технической документации, реализующих определенные технологические действия посредством информационного взаимодействия и предназначенных для решения конкретных функциональных задач

      2) сопровождение ИС – обеспечение использования введенной в промышленную эксплуатацию ИС в соответствии с ее назначением, включающее мероприятия по проведению корректировки, модификации и устранению дефектов программного обеспечения, без проведения модернизации и реализации дополнительных функциональных требований и при условии сохранения ее целостности.

      3) архитектура информационной системы – концепция, определяющая модель, структуру, выполняемые функции и взаимосвязь компонентов информационной системы.

      4) база данных – совокупность данных, организованных согласно концептуальной структуре, описывающей характеристики этих данных, а также взаимосвязей между их объектами.

      5) редизайн – модификация графической и/или структурно-функциональной составляющих уже существующего сайта или программного продукта

      6) графический интерфейс пользователя (Graphical User Interface - GUI) – определенная программа предоставляющая возможность использовать элементы пользовательского интерфейса в виде графических объектов.

      7) графический дизайн – визуальная коммуникация с помощью различных средств - иллюстраций, типографии, анимации, цифровых медиа.

      8) интерактивный дизайн – представление человеко-машинного взаимодействия.

      9) ориентированный на пользователя дизайн (User Centered Design) – предусматривает сочетание эргономических, эстетических, художественных требований к системе

      10) пользовательский интерфейс (ПИ) – элементы интерфейса системы, которые используются пользователем во время работы в системе (меню, кнопки, диалоговые окна) в виде объектов, в котором учитывается цветовая гамма, размер, стиль и другие графические возможности.

      11) системы автоматизации разработки программ (CASE – средства) – набор инструментов и методов программной инженерии для проектирования программного обеспечения, который помогает обеспечить высокое качество программ, отсутствие ошибок и простоту в обслуживании программных продуктов.

      12) графические системы – это совокупность технических, программных, языковых средств и методов связи пользователя с ЭВМ на уровне зрительных образов при решении задач различных классов. В системах автоматического проектирования используются системы двух типов: общего и специализированного назначения.

      3. В настоящем профессиональном стандарте применяются следующие сокращения:

      1) UI – user interface;

      2) TCP/IP – Transmission Control Protocol/Internet Protocol;

      3) VR – виртуальная реальность;

      4) ООП – Объектно-ориентированное программирование;

      5) ИТ – Информационные технологии;

      6) ИС – Информационные системы;

      7) ПО – Программное обеспечение;

      8) ПИ – Пользовательский интерфейс;

      9) БД – Базы данных;

      10) КС – компьютерная система;

      11) ГС – графическая система;

      12) ОС – операционная система;

      13) ОРК – отраслевая рамка квалификации;

      14) ЕТКС – единый тарифно-квалификационный справочник;

      15) ТиПО – техническое и профессиональное образование;

      16) ОКЭД – общий классификатор видов экономической деятельности.

Глава 2. Паспорт профессионального стандарта

      4. Название профессионального стандарта: Администрирование операционных систем.

      5. Код профессионального стандарта: J62012055.

      6. Указание секции, раздела, группы, класса и подкласса согласно ОКЭД:

      J Информация и связь.

      62 Компьютерное программирование, консультационные и другие сопутствующие услуги.

      62.0 Компьютерное программирование, консультационные и другие сопутствующие услуги.

      62.01 Деятельность в области компьютерного программирования.

      62.01.2 Сопровождение программного обеспечения.

      7. Краткое описание профессионального стандарта: Профессиональный стандарт описывает деятельность специалистов по установке и сопровождению операционных систем.

      8. Перечень карточек профессий:

      1) Администратор операционных систем - 6 уровень ОРК;

      2) Администратор операционных систем - 5 уровень ОРК.

Глава 3. Карточки профессий

9. Карточка профессии "Администратор операционных систем":

Код группы:

2523-0

Код наименования занятия:

2523-0-004

Наименование профессии:

Администратор операционных систем

Уровень квалификации по ОРК:

6

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:


Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
высшее образование (бакалавриат, специалитет, ординатура)

Специальность:
Информационно-коммуникационные технологии

Квалификация:
-

Уровень образования:
ТиПО (специалист среднего звена)

Специальность:
Вычислительная техника и информационные сети (по видам)

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

высшее (или послевузовское) образование по соответствующему направлению подготовки кадров, стаж работы не менее 1 года или техническое и профессиональное, послесреднее (среднее специальное, среднее профессиональное) образование по соответствующей специальности (квалификации) и стаж работы по специальности не менее 3 лет

Связь с неформальным и информальным образованием:

отсутствует

Другие возможные наименования профессии:


Основная цель деятельности:

Обеспечить надежное функционирование ОС

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Установка и сопровождение операционных систем.
2. Определение системных данных операционной системы для взаимодействия с аппаратными компонентами.

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1:
Установка и сопровождение операционных систем



Навык 1:
Обеспечение бесперебойной работы операционной системы

Умения:
1. Проверять операционную систему на наличие ошибок в установке связи с периферийным оборудованием, доступом в сеть и прикладными программными обеспечениями.
2. Проводить профилактическую работу по определению совместимости ОС и периферийных оборудований.
3. Анализировать и устранять ошибки, образуемых в процессе работы ОС.
4. Администрировать средства обеспечения безопасности системы.

Знания:
1. Принципов построения ОС, архитектуры разных видов операционной системы.
2. Принципов надежности, отказоустойчивости и совместимости, безопасности и производительности.
3. Средств и принципов защиты данных от несанкционированного доступа.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Анализ и мониторинг работы ОС

Умения:
1. Проводить диспетчеризацию операционной системы.
2. Составлять отчет по результатам анализа и мониторинга процессов.
3. Документировать процессы, изменения, обновления в ОС.

Знания:
1. Программных средства для проведения мониторинга процессов ОС.
2. Методов и принципов проведения анализа и составления отчетности.
3. Правил диспетчеризации ОС.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 2:
Определение системных данных операционной системы для взаимодействия с аппаратными компонентами



Навык 1:
Управление сервисными программами и оборудованиям

Умения:
1. Разрабатывать план изучения производства и рынок сбыта операционных систем, для определения требуемого компании ОС для ПК и серверов.
2. Принимать участие в конференциях и форумах по разработке ОС, для максимального применения функциональности ОС в работе компании.
3. Подавать запросы на модификацию и изменения.
4. Проводить оценку влияний предполагаемых изменений.

Знания:
1. Классификации операционных систем.
2. Средств администрирования: для управления консолью, редактирования реестра.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Использование возможностей ОС

Умения:
1. Расширять функциональные возможности ОС.
2. Создавать или дополнять интерфейсы взаимодействия с другими системами.
3. Использовать в работе дерево консоли, оснастки в ОС для управления функциями ОС.
4. Администрировать пользователей и групп пользователей.

Знания:
1. Назначения, параметров системного реестра и ключей реестра.
2. Консольных команд для тестирования и работы операционной системы.
3. Назначения корневых разделов реестра.
4. Команд для работы в командной строке.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:

Гибкость мышления;
Дисциплинированность;
Аккуратность;
Логическое рассуждение.

Список технических регламентов и национальных стандартов:


Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

5

Администратор операционных систем

10. Карточка профессии "Администратор операционных систем":

Код группы:

2523-0

Код наименования занятия:

2523-0-004

Наименование профессии:

Администратор операционных систем

Уровень квалификации по ОРК:

5

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:


Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
послесреднее образование (прикладной бакалавриат)

Специальность:
Вычислительная техника и информационные сети (по видам)

Квалификация:
-

Уровень образования:
ТиПО (специалист среднего звена)

Специальность:
Вычислительная техника и информационные сети (по видам)

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

Без опыта

Связь с неформальным и информальным образованием:

отсутствует

Другие возможные наименования профессии:


Основная цель деятельности:

Обеспечить надежное функционирование ОС

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Установка и сопровождение операционных систем.
2. Определение системных данных операционной системы для взаимодействия с аппаратными компонентами.

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1:
Установка и сопровождение операционных систем



Навык 1:
Обеспечение бесперебойной работы операционной системы

Умения:
1. Проводить сбор информации о компьютере, анализ конфигурации.
2. Проводить обновление/переустановку на новую версию/ замену на другую и поддерживать работоспособность ОС.
3. Выбирать специальные параметры установки.
4. Находить и устанавливать, обновлять версии драйвера для новых устройств.

Знания:
1. Типов использования ресурсов: сетевых и не сетевых.
2. Особенностей разрядности ОС.
3. Особенностей методов построения: монолитное ядро или микроядерный подход.
4. Системных папок, создаваемых ОС и их назначения.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Анализ и мониторинг работы ОС

Умения:
1. Создавать установочные носители с файлами ОС.
2. Выбирать логический диск и устанавливать ОС, подготовить файловую систему, ввод имени компьютера и пароля.
3. Производить и проверять настройку всех устройств после завершения установки.
4. Настраивать подключение к сети Интернет.
5. Создавать учетные записи локальных пользователей.

Знания:
1. Современных операционных систем.
2. Методов и принципов администрирования современных операционных систем.
3. Устройства операционных систем ПК, и принципов работы сетевых протоколов.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 2:
Определение системных данных операционной системы для взаимодействия с аппаратными компонентами



Навык 1:
Управление сервисными программами и оборудованиям

Умения:
1. Проводить мониторинг и управлять оборудованиями ИТ – инфраструктуры.
2. Подбирать программные продукты и оборудования относительно эксплуатируемой ОС.
3. Проводить резервное копирование и восстановление данных при ошибках ОС.
4. Использовать сервисные программы ОС в полной мере.

Знания:
1. Функций сервисных программ, гаджетов и других возможностей ОС (сетевых и не сетевых).
2. Управляющих программных средств для ОС.
3. Функционального назначения утилит ОС.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Использование возможностей ОС

Умения:
1. Устанавливать фреймворки для ОС.
2. Производить настройку брандмауэра.
3. Проводить удаление и установку прикладных программ, сервисных утилит, дополнительные гаджеты ОС изменять тип драйвера монитора, разрешение экрана и глубину цвета.
4. Тестировать и конфигурировать оборудования, изменять настройки Интернет и др..
5. Использовать реестр ОС для конфигурирования ее с операционной системой.

Знания:
1. Этапов и правил более одной операционной системой в ПК.
2. Архитектуры ОС.
3. Современных операционных систем, утилит для ОС и другого нововведения в ОС.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:

Гибкость мышления;
Дисциплинированность;
Аккуратность;
Логическое мышление;
Обучаемость;
Организованность;
Внимательность;
Самостоятельность в принятии решения.

Список технических регламентов и национальных стандартов:


Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

6

Администратор операционных систем

Глава 4. Технические данные профессионального стандарта

      11. Наименование государственного органа:

      Министерство искусственного интеллекта и цифрового развития Республики Казахстан.

      12. Организации (предприятия) участвующие в разработке:

      Комитет искусственного интеллекта и управления данными Министерства искусственного интеллекта и цифрового развития РК

      Руководитель проекта:

      Байгазина А.

      E-mail: a.baigazina@mdai.gov.kz

      Номер телефона: +7 (717) 264 94 55

      Исполнители:

      Байгазина А., +7 (717) 264 94 55, a.baigazina@mdai.gov.kz.

      13. Отраслевой совет по профессиональным квалификациям:

      14. Национальный орган по профессиональным квалификациям: 27.02.2025 г.

      15. Национальная палата предпринимателей Республики Казахстан "Атамекен": -

      16. Номер версии и год выпуска: версия 1, 2024 г.

      17. Дата ориентировочного пересмотра: 30.12.2027 г.

  К приказу Заместителя
Премьер-Министра –Министра
искусственного интеллекта
и цифрового развития
Республики Казахстан
Приложение 7

Профессиональный стандарт: "Разработка технической документации"

Глава 1. Общие положения

      1. Область применения профессионального стандарта: Профессиональный стандарт "Разработка технической документации" разработан в соответствии со статьей 5 Закона Республики Казахстан "О профессиональных квалификациях", устанавливает требования к формированию образовательных программ, в том числе обучения персонала на предприятиях, признания профессиональной квалификации работников и выпускников организаций образования и решений широкого круга задач в области управления персоналом в организациях и на предприятиях

      2. В настоящем профессиональном стандарте применяются следующие термины и определения:

      1) бизнес-кейсы – описание задач или проблем, стоящих перед организацией;

      2) бенчмаркинг – процесс определения, понимания и адаптации имеющихся примеров эффективного функционирования организации с целью улучшения работы;

      3) метод кейсов – метод активного проблемно-ситуационного анализа, основанный на обучении путем решения конкретных задач – ситуаций (решение кейсов).

      4) план документирования – документ, в котором излагаются необходимые элементы проекта документа

      3. В настоящем профессиональном стандарте применяются следующие сокращения:

      1) ПО – программное обеспечение;

      2) ИБ – информационная безопасность;

      3) ИТ – информационные технологии;

      4) ИС – информационная система.

Глава 2. Паспорт профессионального стандарта

      4. Название профессионального стандарта: Разработка технической документации.

      5. Код профессионального стандарта: J062.

      6. Указание секции, раздела, группы, класса и подкласса согласно ОКЭД:

      J Информация и связь.

      62 Компьютерное программирование, консультационные и другие сопутствующие услуги.

      62.0 Компьютерное программирование, консультационные и другие сопутствующие услуги.

      62.01 Деятельность в области компьютерного программирования.

      62.01.1 Разработка программного обеспечения.

      7. Краткое описание профессионального стандарта: Разработка технической документации на продукцию в сфере информационных технологий.

      8. Перечень карточек профессий:

      1) Специалист по разработке технической документации (технический писатель) - 6 уровень ОРК;

      2) Специалист по разработке технической документации (технический писатель) - 7 уровень ОРК.

Глава 3. Карточки профессий

9. Карточка профессии "Специалист по разработке технической документации (технический писатель)":

Код группы:

2529-0

Код наименования занятия:

2529-0-002

Наименование профессии:

Специалист по разработке технической документации (технический писатель)

Уровень квалификации по ОРК:

6

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:


Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
высшее образование (бакалавриат, специалитет, ординатура)

Специальность:
Информационно-коммуникационные технологии

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

Без требований к опыту

Связь с неформальным и информальным образованием:

Отсутствует

Другие возможные наименования профессии:


Основная цель деятельности:

Разработка технической документации на продукцию в сфере ИТ, разработка технических документов информационно-методического назначения

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Работа с исходными материалами для разработки технической документации.
2. Разработка плана документирования.
3. Разработка технической документации.
4. Тестирование технической документации на практичность.
5. Тиражирование и распространение технической документации.

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1:
Работа с исходными материалами для разработки технической документации



Навык 1:
Обработка и анализ исходных материалов

Умения:
1. Анализировать полученные материалы для разработки технической документации.
2. Изучать аудитории пользователей технической документации.
3. Составлять требования к технической документации.

Знания:
1. Методов сбора информации
2. Типов технической документации, их особенностей.
3. Стандартов разработки и оформления технической документации.
4. Общих требований к структуре разделов технической документации.
5. Терминологии, применяемой для описания интерфейса пользователей технической документации.
6. Офисных программ, необходимых для выполнения трудовой функции.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 2:
Разработка плана документирования



Навык 1:
Осуществление разработки плана документирования

Умения:
1. Определять аудитории пользователей технической документации.
2. Определять содержания технической документации.
3. Разрабатывать план документирования.

Знания:
1. Стандартов разработки и оформления технической документации.
2. Структуры содержания плана документирования.
3. Терминологии, применяемой для описания интерфейса пользователей технической документации.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 3:
Разработка технической документации



Навык 1:
Взаимодействие с командами разработки и тестирования

Умения:
1. Анализировать технические спецификации и требования к ПО/оборудованию.
2. Проводить интервью с разработчиками и экспертами для сбора информации.
3. Участвовать в процессах Agile/Scrum (оценка задач, sprints, демонстрации).
4. Использовать инструменты bug-трекинга (Jira, Redmine) для отслеживания изменений.

Знания:
1. Основы системного анализа и проектирования ПО.
2. Методологии описания требований.
3. Методы интервьюирования и фасилитации.
4. Принципы Agile-методологий.
5. Роли и артефакты Scrum.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Осуществление разработки технической документации

Умения:
1. Разрабатывать техническую документацию в соответствии с планом документирования.
2. Проверять техническую документацию на соответствие предъявляемым к ней требованиям.
3. Соблюдать политику ИБ в организации.

Знания:
1. Стандартов единой системы программной документации.
2. Основных средства, программных продуктов и технологических платформ для разработки технической документации.
3. Жизненного цикла ПО и ИС.
4. Основ управления проектами.
5. Методологии и языка моделирования ПО.
6. Языков разметки.
7. Редакционных разметок.
8. Офисных программ, необходимых для выполнения трудовой функции.
9. Принципов ИБ.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 4:
Тестирование технической документации на практичность



Навык 1:
Выполнение тестирования технической документации

Умения:
1. Составлять график тестирования технической документации на практичность.
2. Тестировать техническую документацию на практичность.
3. Вносить изменения в техническую документация после тестирования.

Знания:
1. Требований к качеству и тестированию технической документации.
2. Видов тестирования.
3. Правил оформления результатов тестирования.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 5:
Тиражирование и распространение технической документации



Навык 1:
Выполнение тиражирования технической документации

Умения:
1. Работать с основными электронными форматами документов.
2. Соблюдать технику безопасности при работе с оборудованием.
3. Подготавливать документацию к массовому распространению.
4. Контролировать актуальность и целостность тиражируемых материалов.

Знания:
1. Стандарты и форматы технической документации.
2. Техники безопасности и правил пожарной безопасности.
3. Инструменты для автоматизации тиражирования.
4. Правовые основы распространения документации.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:

Ответственность;
Умение работать в команде;
Дисциплинированность;
Инициативность;
Внимательность;
Исполнительность.

Список технических регламентов и национальных стандартов:


Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

7

Специалист по разработке технической документации (технический писатель)

10. Карточка профессии "Специалист по разработке технической документации (технический писатель)":

Код группы:

2529-0

Код наименования занятия:

2529-0-002

Наименование профессии:

Специалист по разработке технической документации (технический писатель)

Уровень квалификации по ОРК:

7

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:


Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
послевузовское образование (магистратура, резидентура)

Специальность:
Информационно-коммуникационные технологии

Квалификация:
-

Уровень образования:
высшее образование (бакалавриат, специалитет, ординатура)

Специальность:
Информационно-коммуникационные технологии

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

Не менее 2 лет по профилю

Связь с неформальным и информальным образованием:

Отсутствует

Другие возможные наименования профессии:


Основная цель деятельности:

Разработка технической документации на продукцию в сфере ИТ, разработка технических документов информационно-методического назначения, управление технической информацией

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Разработка пользовательских документов, а также стандартных технических документов на основе предоставленного материала.
2. Разработка технических документов, адресованных специалисту по информационным технологиям.

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1:
Разработка пользовательских документов, а также стандартных технических документов на основе предоставленного материала



Навык 1:
Разработка эксплуатационного документа, адресованного конечному пользователю компьютерной системы

Умения:
1. Составлять требования к эксплуатационному документу.
2. Оценивать количество рабочих часов, необходимых для выполнения полученного задания.
3. Составлять календарный план выполнения полученного задания.
4. Разрабатывать руководство по эксплуатации бытового прибора.
5. Разрабатывать руководство по установке прикладного программного средства.
6. Разрабатывать руководство пользователя прикладного программного средства.
7. Разрабатывать учебное пособие по прикладному программному средству.
8. Разрабатывать технологическую инструкцию для персонала автоматизированной системы.
9. Составлять текст, адаптированный для автоматизированного перевода.
10. Анализировать замечания экспертов и вносить исправления в документ.
11. Преобразовывать документ в различные выходные форматы.

Знания:
1. Понятий "техническое средство", "программное средство", "комплекс", "система", содержание этих понятий, различия между ними.
2. Основных типов эксплуатационных документов, адресованных пользователям, их особенности.
3. Основных стандартов на эксплуатационную документацию, в том числе на документацию пользователя.
4. Общих требований к структуре разделов технического документа.
5. Терминологии, применяемой для описания интерфейса пользователя компьютерных систем.
6. Методики и стиля изложения документации пользователя (технических средств, программных средств).
7. Информационно-справочного и поискового аппарата документа.
8. Основных видов авторской разметки текста технической документации.
9. Основных стандартов оформления технической документации.
10. Основных форматов электронных документов и особенности их использования.
11. Инструментов: средств для набора текста, средств подготовки снимков экрана, средств преобразования документов в выходные форматы, тестовых стендов.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Разработка технического документа в соответствии с заданным стандартом на основе предоставленного материала

Умения:
1. Опрашивать экспертов и анализировать полученные сведения.
2. Применять требования стандарта с учетом особенностей конкретного проекта.
3. Подготавливать графические схемы.
4. Компоновать документ на основе заданных источников.

Знания:
1. Современного состояния индустрии информационных технологий, основные подходы и тенденции.
2. Методов системной и программной инженерии.
3. Нормативно-правовой базы применения стандартов.
4. Стандартов документирования промышленной продукции, программных средств, систем (в том числе автоматизированных).

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 3:
Создание электронной справки в заданном стандартном формате

Умения:
1. Проводить опрос экспертов и анализировать полученные сведения.
2. Составлять информативные и лаконичные разделы электронной справки, понятные представителям целевой аудитории в отрыве от других разделов.
3. Расставлять в гипертексте полезные для читателей гипертекстовые ссылки.
4. Размечать текст в соответствии с правилами заданного языка разметки.
5. Отлаживать программы и настраивать системы.
6. Создавать простые элементы веб-дизайна.
7. Пользоваться системой управления версиями.
8. Пользоваться системой трекинга ошибок.

Знания:
1. Основных возможностей и технические характеристики наиболее распространенных в настоящее время форматов электронной справки.
2. Способов интеграции электронной справки в программные средства и системы.
3. Перечня лидирующих средств разработки электронной справки, их основные функциональные возможности и технические характеристики.
4. Средств разработки электронной справки.
5. Гипертекста, его методических и стилистических особенностей.
6. Инструментов: текстовых редакторов с поддержкой набора исходного кода, HTML-редакторов, XML-редакторов, средств разработки электронной справки заданного формата, тестового стенда, средств управления версиями и трекинга ошибок.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 2:
Разработка технических документов, адресованных специалисту по информационным технологиям



Навык 1:
Описание информационных и математических моделей

Умения:
1. Анализировать научно-техническую литературу, извлекать из нее сведения, необходимые для решения поставленной задачи.
2. Составлять обобщенные описания явлений, процессов, объектов управления без использования математического аппарата и специальной терминологии.
3. Использовать математический аппарат для описания явлений, процессов, объектов управления.
4. Описывать бизнес-процессы с помощью графических нотаций.

Знания:
1. Основ высшей математики в объеме программы технического вуза.
2. Основ теории систем и системного анализа.
3. Перечня наиболее распространенных в настоящее время методологий описания бизнес-процессов, основные принципы, на которых основаны эти методологии.
4. Инструментов: средств для набора текста, средств подготовки графических схем, средств визуального описания бизнес-процессов.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Описание технических решений с точки зрения специалиста по информационным технологиям

Умения:
1. Анализировать техническую документацию, извлекать из нее сведения, необходимые для решения поставленной задачи.
2. Составлять и отлаживать несложные программы и тестовые примеры.
3. Разрабатывать технические задания и спецификации требований.
4. Разрабатывать описание системной или программной архитектуры.
5. Разрабатывать руководства программиста, справочники по интерфейсам прикладного программирования.
6. Разрабатывать описание структуры набора данных.
7. Разрабатывать руководство по языку программирования.
8. Разрабатывать инструкцию по монтажу, пуску, регулированию и обкатке технического средства или аппаратно-программного комплекса.
9. Разрабатывать руководство системного администратора.

Знания:
1. Перечня наиболее распространенных в настоящее время аппаратных платформ, сферы их применения, основные технические характеристики.
2. Перечня наиболее распространенных в настоящее время операционных систем, сферы их применения, основные технические характеристики.
3. Принципов функционирования современных телекоммуникационных сетей.
4. Наиболее распространенных в настоящее время архитектурных решений, применяемых при проектировании программных средств и компьютерных систем различного назначения.
5. Перечня наиболее часто применяемых в настоящее время стандартов в области системной и программной инженерии, основные принципы, заложенные в эти стандарты.
6. Перечня наиболее распространенных в настоящее время методологий разработки программ и систем, основные принципы, заложенные в основу этих методологий.
7. Языка программирования (согласно специфике работы).
8. Основных типов документов, адресованных разработчикам продукции в сфере информационных технологий, особенности этих документов.
9. Способов изложения материала, наиболее распространенные в современной документации разработчика.
10. Информационно-справочного и информационно-поискового аппарата документа.
11. Примеров документации разработчика, которые в профессиональной среде специалистов по информационным технологиям принято считать наиболее удачными.
12. Инструментов: средств для набора текста, средств автоматизированного документирования исходного кода, текстовых редакторов с поддержкой набора исходного кода, средств подготовки снимков экрана, средств преобразования документов в выходные форматы, тестового стенда.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 3:
Создание и ведение справочного ресурса для специалистов по информационным технологиям

Умения:
1. Описывать технические решения с точки зрения разработчиков продукции в сфере информационных технологий.
2. Применять тиражируемые системы управления контентом веб-сайтов.
3. Применять тиражируемые программные средства для создания и поддержки вики-систем.
4. Взаимодействовать со службами поддержки хостинговых компаний.
5. Поддерживать на веб-ресурсе атмосферу конструктивной профессиональной дискуссии.

Знания:
1. Лучших образцов справочных ресурсов по информационным технологиям.
2. Основных архитектурных решений, применяемых в настоящее время при проектировании веб-приложений.
3. Перечня наиболее распространенных в настоящее время систем управления контентом веб-сайтов, их основные функциональные возможности и технические характеристики.
4. Понятия вики-системы, основные принципы функционирования вики-систем; перечня наиболее распространенных в настоящее время программных средств для создания и поддержки вики-систем, их основные функциональные возможности и технические характеристики.
5. Потребности пользователей справочного ресурса по информационным технологиям
6. Услуг хостинга, услуг “software as a service” (SaaS) и услуг “platform as a service” (PaaS).
7. Инструментов: систем управления контентом веб-сайтов, программных средств для создания и поддержки вики-систем.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 4:
Подготовка технической статьи о продукции или технологии для размещения на веб-сайте или в профильных средствах массовой информации

Умения:
1. Раскрывать заданную тему с заданной точки зрения, соблюдая требования к объему и к стилю изложения.
2. Работать в средствах массовой информации в качестве автора или редактора.
3. Осуществлять литературное редактирование текста.

Знания:
1. Жанровых особенностей и стилистики технических текстов.
2. Основ редакционной работы в периодическом издании.
3. Основных характеристик аудитории и редакционной политики целевого средства массовой информации.
4. Основных сведений о ситуации на целевом рынке.
5. Инструментов: текстовых процессоров, средств подготовки графических схем, средств подготовки снимков экрана.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:

Аналитическое мышление, Ответственность, Организованность, Обучаемость, Умение работать в команде, Системное мышление

Список технических регламентов и национальных стандартов:


Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

6

Специалист по разработке технической документации (технический писатель)

Глава 4. Технические данные профессионального стандарта

      11. Наименование государственного органа:

      Министерство искусственного интеллекта и цифрового развития Республики Казахстан.

      12. Организации (предприятия) участвующие в разработке:

      Комитет искусственного интеллекта и управления данными Министерства искусственного интеллекта и цифрового развития РК

      Руководитель проекта:

      Байгазина А.

      E-mail: a.baigazina@mdai.gov.kz

      Номер телефона: +7 (717) 264 94 55

      Исполнители:

      Байгазина А., +7 (717) 264 94 55, a.baigazina@mdai.gov.kz.

      13. Отраслевой совет по профессиональным квалификациям:

      14. Национальный орган по профессиональным квалификациям: 28.07.2025 г.

      15. Национальная палата предпринимателей Республики Казахстан "Атамекен": -

      16. Номер версии и год выпуска: версия 3, 2025 г.

      17. Дата ориентировочного пересмотра: 05.12.2028 г.

  К приказу Заместителя
Премьер-Министра –Министра
искусственного интеллекта
и цифрового развития
Республики Казахстан
Приложение 8

Профессиональный стандарт: "Администрирование и сопровождение Web"

Глава 1. Общие положения

      1. Область применения профессионального стандарта: Профессиональный стандарт "Администрирование и сопровождение Web" разработан в соответствии со статьей 5 Закона Республики Казахстан "О профессиональных квалификациях", устанавливает требования к формированию образовательных программ, в том числе обучения персонала на предприятиях, признания профессиональной квалификации работников и выпускников организаций образования и решений широкого круга задач в области управления персоналом в организациях и на предприятиях.

      2. В настоящем профессиональном стандарте применяются следующие термины и определения:

      1) система управления содержимым (англ. Content management system, CMS-система, система управления контентом) – информационная система или компьютерная программа, используемая для обеспечения и организации совместного процесса создания, редактирования и управления содержимым, иначе – контентом.

      2) хост-Трекер – сервис для мониторинга работоспособности сайта

      3) маркетинг в социальных сетях (англ. Social Media Marketing, SMM) – комплекс мероприятий по использованию социальных медиа в качестве каналов для продвижения компаний или бренда и решения других бизнес-задач.

      4) поисковая оптимизация (англ. Search Engine Optimization, SEO) – комплекс мер по внутренней и внешней оптимизации для поднятия позиций сайта в результатах выдачи поисковых систем по определенным запросам пользователей, с целью увеличения сетевого трафика (для информационных ресурсов) и потенциальных клиентов (для коммерческих ресурсов) и последующей монетизации (получение дохода) этого трафика

      3. В настоящем профессиональном стандарте применяются следующие сокращения:

      1) WEB (англ. World Wide Web) – распределенная система, предоставляющая доступ к связанным между собой документам, расположенным на различных компьютерах, подключенных к сети Интернет.

      2) HTML (от англ. HyperText Markup Language - "язык гипертекстовой разметки") - – стандартизированный язык разметки документов во Всемирной паутине.

      3) Flash-элементы – это анимированные фрагменты дизайна сайта. Использование в дизайне сайта flash-элементов позволяет сделать web-проект более живым и запоминающимся.

      4) FLASH-технологии – технологии интерактивной веб-анимации, были разработаны компанией Macromedia и объединили в себе множество мощных технологических решений в области мультимедийного представления информации.

      5) DNS (англ. Domain Name System "система доменных имен") – компьютерная распределенная система для получения информации о доменах. Чаще всего используется для получения IP-адреса по имени хоста (компьютера или устройства), получения информации о маршрутизации почты, обслуживающих узлах для протоколов в домен

      6) СУБД (англ. Database Management System, сокр. DBMS) – совокупность программных и лингвистических средств общего или специального назначения, обеспечивающих управление созданием и использованием баз данных.

      7) HTTP – (англ. HyperText Transfer Protocol - протокол передачи гипертекста) - протокол прикладного уровня передачи данных изначально - в виде гипертекстовых документов в формате "HTML", в настоящий момент используется для передачи произвольных данных.

      8) CMS – (англ. Content Management System - система управления содержимым) - информационная система или компьютерная программа для обеспечения и организации совместного процесса создания, редактирования и управления контентом.

Глава 2. Паспорт профессионального стандарта

      4. Название профессионального стандарта: Администрирование и сопровождение Web.

      5. Код профессионального стандарта: J060.

      6. Указание секции, раздела, группы, класса и подкласса согласно ОКЭД:

      J Информация и связь.

      63 Деятельность в области информационного обслуживания.

      63.9 Прочая деятельность в области информационного обслуживания.

      63.91 Деятельность информационных агентств.

      63.91.0 Деятельность информационных агентств.

      7. Краткое описание профессионального стандарта: Профессиональный стандарт описывает требования к специалистам, выполняющим администрирование и сопровождение Web, включая поддержание работоспособности сайта на информационном и техническом уровнях, его бесперебойное функционирование, оптимальное использование ресурсов сайта и резервное копирование данных

      8. Перечень карточек профессий:

      1) Администратор Web-сайтов - 5 уровень ОРК;

      2) Администратор Web-сайтов - 4 уровень ОРК.

Глава 3. Карточки профессий

9. Карточка профессии "Администратор Web-сайтов":

Код группы:

3513-0

Код наименования занятия:

3513-0-001

Наименование профессии:

Администратор Web-сайтов

Уровень квалификации по ОРК:

5

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:


Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
послесреднее образование (прикладной бакалавриат)

Специальность:
Программное обеспечение (по видам)

Квалификация:
-

Уровень образования:
ТиПО (специалист среднего звена)

Специальность:
Программное обеспечение (по видам)

Квалификация:
-

Уровень образования:
ТиПО (рабочие профессии)

Специальность:
Программное обеспечение (по видам)

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

Не менее 6 месяцев по профилю

Связь с неформальным и информальным образованием:

курсовая подготовка

Другие возможные наименования профессии:


Основная цель деятельности:

Поддержка работоспособности сайта и обеспечение сетевой безопасности, управление размещением, обновлением, модерацией контента

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Текстовое наполнение сайта, постоянное обновление информации.
2. Техническая поддержка сайта.

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1:
Текстовое наполнение сайта, постоянное обновление информации



Навык 1:
Наполнение разделов информацией, редактура и корректура материалов

Умения:
1. Разрабатывать макет структуры страниц.
2. Разрабатывать иллюстрации и иконки.
3. Выполнять корректировку технических параметров.
4. Программировать слайдеры, веб формы.
5. Выполнять адаптивную верстку страниц.

Знания:
1. Принципов работы интернет-страниц.
2. Востребованных языков программирования для написания компьютерных программ.
3. Основ форматирования с использованием HTML.

Возможность признания навыка:

не рекомендуется

Навык 2:
Дизайн оформления помещаемой на сайт информации

Умения:
1. Определять визуальный стиль и графический дизайн.
2. Понимать стили дизайна.
3. Использовать инструменты визуальной коммуникации.

Знания:
1. Информационной структуры сайта.
2. Описания взаимодействия пользователя с интерфейсом и его примерную визуализацию.
3. Современных положений в графическом дизайне.
4. Инструментальных средств по дизайну, основ верстки.

Возможность признания навыка:

не рекомендуется

Трудовая функция 2:
Техническая поддержка сайта



Навык 1:
Аналитика посещаемости сайта, вовлеченности посетителей, конверсии

Умения:
1. Разрабатывать планы дальнейших публикаций в соответствии с потребностями целевой аудитории.
2. Выполнять поиск, подключение и тестирование новых инструментов для проведения анализа.
3. Выполнять установку кодов отслеживания и настройки инструментов веб-аналитики.
4. Обрабатывать данные и выполнять построение отчетов.

Знания:
1. Методов поисковой оптимизации в Интернете.
2. Способов аналитической поддержки сайта.
3. Различных программ для автоматизации отчетности.
4. Систем сбора статистики.

Возможность признания навыка:

не рекомендуется

Навык 2:
Отслеживание доступности веб-портала для пользователей в сети

Умения:
1. Непрерывно отслеживать доступность веб-сайта или портала, проверяя его работоспособность в режиме реального времени.
2. Измерять и анализировать время отклика сервера, чтобы понять, насколько быстро портал отвечает на запросы пользователей.
3. Диагностировать состояние серверов, баз данных и других компонентов, влияющих на доступность веб-портала.
4. Эффективно собирать и анализировать журналы событий и ошибок, возникающих при попытке доступа к веб-порталу.
5. Анализировать и определять причины недоступности веб-портала, включая проблемы с DNS, сетевые сбои, перегрузку серверов, ошибки в коде или настройки брандмауэров.

Знания:
1. Основ работы сетевых протоколов, таких как HTTP/HTTPS, DNS, TCP/IP, для понимания, как запросы к веб-порталу проходят по сети и что может повлиять на доступность.
2. Популярных инструментов мониторинга доступности и производительности веб-порталов.
3. Принципов работы облачных платформ и сервисов для масштабирования и мониторинга доступности.

Возможность признания навыка:

не рекомендуется

Навык 3:
Организация технической стороны работы сайта и контроль безопасности

Умения:
1. Выполнять резервное копирование сайта.
2. Создавать корпоративные почтовые ящики.
3. Осуществлять проверку сайта на вредоносные программы.

Знания:
1. CMS-систем для организации управления веб-сайтами.
2. Основных принципов, методов и средств обеспечения комплексной безопасности сайта.
3. Информационной безопасности.

Возможность признания навыка:

не рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:

Гибкость мышления;
Дисциплинированность;
Клиентоориентированность;
Логическое мышление;
Ответственность.

Список технических регламентов и национальных стандартов:


Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

5

Администратор Web-сайтов

10. Карточка профессии "Администратор Web-сайтов":

Код группы:

3513-0

Код наименования занятия:

3513-0-001

Наименование профессии:

Администратор Web-сайтов

Уровень квалификации по ОРК:

4

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:


Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
ТиПО (специалист среднего звена)

Специальность:
Программное обеспечение (по видам)

Квалификация:
-

Уровень образования:
ТиПО (рабочие профессии)

Специальность:
Программное обеспечение (по видам)

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

Без опыта

Связь с неформальным и информальным образованием:

курсовая подготовка

Другие возможные наименования профессии:


Основная цель деятельности:

Поддержка работоспособности сайта и обеспечение сетевой безопасности, управление размещением, обновлением, модерацией контента

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Текстовое наполнение сайта, постоянное обновление информации.
2. Техническая поддержка сайта.

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1:
Текстовое наполнение сайта, постоянное обновление информации



Навык 1:
Дизайн оформления помещаемой на сайт информации

Умения:
1. Определять визуальный стиль и графический дизайн.
2. Понимать стили дизайна.
3. Использовать инструменты визуальной коммуникации.

Знания:
1. Информационной структуры сайта.
2. Процедуры взаимодействия пользователя с интерфейсом и его примерную визуализацию.
3. Современных положений в графическом дизайне.
4. Инструментальных средств по дизайну, основ верстки.

Возможность признания навыка:

не рекомендуется

Навык 2:
Наполнение разделов информацией, редактура и корректура материалов

Умения:
1. Разрабатывать макет структуры страниц.
2. Разрабатывать иллюстрации и иконки.
3. Корректировать технические параметры.
4. Программировать слайдеры, веб-формы.
5. Выполнять адаптивную верстку страниц.

Знания:
1. Принципов работы интернет-страниц.
2. Востребованных языков программирования для написания компьютерных программ.
3. Основ форматирования с использованием HTML.

Возможность признания навыка:

не рекомендуется

Трудовая функция 2:
Техническая поддержка сайта



Навык 1:
Аналитика посещаемости сайта, вовлеченности посетителей, конверсии

Умения:
1. Разрабатывать планы дальнейших публикаций в соответствии с потребностями целевой аудитории.
2. Выполнять поиск, подключение и тестирование новых инструментов для проведения анализа.
3. Проводить установку кодов отслеживания и настройки инструментов веб-аналитики.
4. Выполнять обработку данных и построение отчетов.

Знания:
1. Методов поисковой оптимизации в Интернете.
2. Способов аналитической поддержки сайта.
3. Различных программ для автоматизации отчетности.
4. Систем сбора статистики.

Возможность признания навыка:

не рекомендуется

Навык 2:
Организация технической стороны работы сайта и контроль безопасности

Умения:
1. Выполнять резервное копирование сайта.
2. Создавать корпоративные почтовые ящики.
3. Проверять сайты на вредоносные программы.

Знания:
1. CMS-систем для организации управления веб-сайтами.
2. Основные принципы, методы и средства обеспечения комплексной безопасности сайта.
3. Принципов работы веб-сайтов, включая клиент-серверную архитектуру, работу с базами данных, серверные технологии и структуры веб-приложений.
4. Операционных систем серверов.
5. Принципов работы с протоколами безопасности.

Возможность признания навыка:

не рекомендуется

Навык 3:
Отслеживание доступности веб-портала для пользователей в сети

Умения:
1. Непрерывно отслеживать доступность веб-сайта или портала, проверяя его работоспособность в режиме реального времени.
2. Измерять и анализировать время отклика сервера, чтобы понять, насколько быстро портал отвечает на запросы пользователей.
3. Диагностировать состояние серверов, баз данных и других компонентов, влияющих на доступность веб-портала.
4. Настраивать системы оповещений, которые информируют об инцидентах или недоступности веб-портала.
5. Запускать тесты доступности веб-портала из разных географических локаций, чтобы выявить проблемы с сетью и доступом.
6. Эффективно собирать и анализировать журналы событий и ошибок, возникающих при попытке доступа к веб-порталу.
7. Работать с инструментами мониторинга, такими как Zabbix, Nagios, UptimeRobot, Pingdom и другими, для отслеживания состояния и производительности веб-портала.

Знания:
1. Основ работы сетевых протоколов.
2. Популярных инструментов мониторинга доступности и производительности веб-порталов.
3. Принципов работы веб-серверов.
4. Принципов работы облачных платформ и сервисов для масштабирования и мониторинга доступности.
5. Методов диагностики и устранения неполадок в сети.
6. Основ безопасности и защиты от атак.
7. Принципов обеспечения безопасности веб-портала.
8. Методов сбора и анализа журналов веб-серверов, приложений и систем.

Возможность признания навыка:

не рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:

Гибкость мышления;
Дисциплинированность;
Клиентоориентированность;
Логическое мышление;
Ответственность.

Список технических регламентов и национальных стандартов:


Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

5

Администратор Web-сайтов

Глава 4. Технические данные профессионального стандарта

      11. Наименование государственного органа:

      Министерство искусственного интеллекта и цифрового развития Республики Казахстан.

      12. Организации (предприятия) участвующие в разработке:

      Комитет искусственного интеллекта и управления данными Министерства искусственного интеллекта и цифрового развития РК

      Руководитель проекта:

      Байгазина А.

      E-mail: a.baigazina@mdai.gov.kz

      Номер телефона: +7 (717) 264 94 55

      Исполнители:

      Байгазина А., +7 (717) 264 94 55, a.baigazina@mdai.gov.kz.

      13. Отраслевой совет по профессиональным квалификациям:

      14. Национальный орган по профессиональным квалификациям: 28.07.2025 г.

      15. Национальная палата предпринимателей Республики Казахстан "Атамекен": -

      16. Номер версии и год выпуска: версия 1, 2025 г.

      17. Дата ориентировочного пересмотра: 02.12.2028 г.

  Приложение 9 к приказу
Заместителя Премьер-
Министра –Министра
искусственного интеллекта
и цифрового развития
Республики Казахстан
от 10 ноября 2025 года
№ 569/НҚ

Профессиональный стандарт: "Разработка приложений искусственного интеллекта"

      Сноска. Приказ дополнен стандартом в соответствии с приказом Заместителя Премьер-Министра – Министра искусственного интеллекта и цифрового развития РК от 20.04.2026 № 209/НҚ (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Глава 1. Общие положения

      1. Область применения профессионального стандарта: Профессиональный стандарт "Разработка приложений искусственного интеллекта" разработан в соответствии со статьей 5 Закона Республики Казахстан "О профессиональных квалификациях", устанавливает требования к формированию образовательных программ, в том числе обучения персонала на предприятиях, признания профессиональной квалификации работников и выпускников организаций образования и решений широкого круга задач в области управления персоналом в организациях и на предприятиях.

      2. В настоящем профессиональном стандарте применяются следующие термины и определения:

      1) Информационная система (ИС) – организационно-упорядоченная совокупность информационно-коммуникационных технологий, обслуживающего персонала и технической документации, реализующих определенные технологические действия посредством информационного взаимодействия и предназначенных для решения конкретных функциональных задач.

      2) Информационная технология (ИТ, IT) – это процесс, использующий совокупность средств и методов сбора, обработки и передачи данных для получения информации нового качества о состоянии объекта, процесса или явления. Информационные технологии (ИТ, от англ. Information technology, IT) — это класс областей деятельности, относящихся к технологиям управления и обработкой огромного потока информации с применением вычислительной техники.

      3) Искусственный интеллект (ИИ; англ. artificial intelligence, AI) – свойство интеллектуальных систем выполнять творческие функции, которые традиционно считаются прерогативой человека; наука и технология создания интеллектуальных машин, особенно интеллектуальных компьютерных программ.

      4) IT-инфраструктура – это комплексная структура, объединяющая все информационные технологии и ресурсы, используемые конкретной организацией либо компанией. Информационно-технологическая инфраструктура включает все компьютеры, установленное ПО, системы связи, информационные центры, сети и базы данных.

      5) Сопровождение ИС – обеспечение использования введенной в промышленную эксплуатацию ИС в соответствии с ее назначением, включающее мероприятия по проведению корректировки, модификации и устранению дефектов программного обеспечения, без проведения модернизации и реализации дополнительных функциональных требований и при условии сохранения ее целостности.

      6) Архитектура информационной системы – концепция, определяющая модель, структуру, выполняемые функции и взаимосвязь компонентов информационной системы.

      7) База данных (БД) – совокупность данных, организованных согласно концептуальной структуре, описывающей характеристики этих данных, а также взаимосвязей между их объектами.

      8) База знаний (knowledge base) – Совокупность программных средств, обеспечивающих поиск, хранение, преобразование и запись в памяти ЭВМ сложно структурированных информационных единиц (знаний).

      9) Data Mining (англ. добыча данных) – это процесс обнаружения в сырых данных ранее неизвестных, нетривиальных, практически полезных и доступных интерпретации знаний, необходимых для принятия решений в различных сферах человеческой деятельности.

      10) Программное обеспечение – совокупность программ, программных кодов, а также программных продуктов с технической документацией, необходимой для их эксплуатации.

      11) Программный интерфейс – система унифицированных связей, предназначенных для обмена информацией между компонентами вычислительной системы, задающих набор необходимых процедур, их параметров и способов обращения.

      12) Программный продукт – самостоятельная программа или часть программного обеспечения, являющаяся товаром, которая независимо от ее разработчиков может использоваться в предусмотренных целях в соответствии с системными требованиями, установленными технической документацией.

      13) Онтоинженер или инженер по знаниям (англ. knowledge engineer; синонимы: инженер знаний, когнитолог, специалист по ИИ) – специалист по искусственному интеллекту, проектирующий и создающий экспертную систему. Обычно инженер по знаниям выступает в роли посредника между экспертом и базой знаний.

      14) Экспертная система (ЭС, англ. expert system) – компьютерная система, способная частично заменить специалиста-эксперта в разрешении проблемной ситуации.

      15) Редизайн – модификация графической и/или структурно-функциональной составляющих уже существующего сайта или программного продукта.

      16) Графический интерфейс пользователя (Graphical User Interface - GUI) – определенная программа предоставляющая возможность использовать элементы пользовательского интерфейса в виде графических объектов.

      17) Графический дизайн – визуальная коммуникация с помощью различных средств - иллюстраций, типографии, анимации, цифровых медиа.

      18) Интерактивный дизайн – представление человеко-машинного взаимодействия.

      19) Ориентированный на пользователя дизайн (User Centered Design) – предусматривает сочетание эргономических, эстетических, художественных требований к системе.

      20) Пользовательский интерфейс (ПИ) – элементы интерфейса системы, которые используются пользователем во время работы в системе (меню, кнопки, диалоговые окна) в виде объектов, в котором учитывается цветовая гамма, размер, стиль и другие графические возможности.

      21) Системы автоматизации разработки программ (CASE – средства) – набор инструментов и методов программной инженерии для проектирования программного обеспечения, который помогает обеспечить высокое качество программ, отсутствие ошибок и простоту в обслуживании программных продуктов.

      3. В настоящем профессиональном стандарте применяются следующие сокращения:

      1) ПО – программное обеспечение;

      2) МСКО – Международная стандартная классификация образования;

      3) UI – user interface;

      4) TCP/IP – Transmission Control Protocol/Internet Protocol;

      5) VR – виртуальная реальность;

      6) ООП – Объектно-ориентированное программирование.

Глава 2. Паспорт профессионального стандарта

      4. Название профессионального стандарта: Разработка приложений искусственного интеллекта.

      5. Код профессионального стандарта: J068.

      6. Указание секции, раздела, группы, класса и подкласса согласно ОКЭД:

      J Информация и связь.

      61 Телекоммуникации.

      61.9 Прочая деятельность в области телекоммуникаций.

      61.90 Прочая деятельность в области телекоммуникаций.

      61.90.9 Прочая деятельность в области телекоммуникаций, не включенная в другие группировки.

      7. Краткое описание профессионального стандарта: Применение методов искусственного интеллекта в технике, робототехнике и информатике для разработки программ, которые имитируют интеллект, включая модели мышления, когнитивные и основанные на знаниях системы, решение проблем и принятие решений. Интеграция структурированных знаний в компьютерные системы (базы знаний), чтобы решать сложные проблемы, обычно требующие высокого уровня человеческого опыта или методов искусственного интеллекта.

      8. Перечень карточек профессий:

      1) Инженер по искусственному интеллекту - 6 уровень ОРК;

      2) Инженер по искусственному интеллекту - 7 уровень ОРК;

      3) Специалист по искусственному интеллекту - 6 уровень ОРК;

      4) Специалист по искусственному интеллекту - 7 уровень ОРК.

Глава 3. Карточки профессий

9. Карточка профессии "Инженер по искусственному интеллекту":

Код группы:

2519-9

Код наименования занятия:

2519-9-001

Наименование профессии:

Инженер по искусственному интеллекту

Уровень квалификации по ОРК:

6

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:


Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
высшее образование (бакалавриат, специалитет, ординатура)

Специальность:
Информационно-коммуникационные технологии

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

Не менее 3 лет работы в сфере разработки программного обеспечения.

Связь с неформальным и информальным образованием:

Курсовая подготовка

Другие возможные наименования профессии:


Основная цель деятельности:

Проектирование, разработка и внедрение систем искусственного интеллекта

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Реализация систем искусственного интеллекта
2. Опытная эксплуатация систем искусственного интеллекта и ее внедрение
3. Мониторинг и оптимизация AI-систем

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1:
Реализация систем искусственного интеллекта



Навык 1:
Разработка проекта интеллектуальной системы

Умения:
1. Разрабатывать, согласовывать и утверждать техническое задание на создание систем искусственного интеллекта
2. Проводить извлечение знаний (т.е. получение инженером по знаниям наиболее полного из возможных представлений о предметной области и способов принятия решений в ней).
3. Разрабатывать документацию на систему искусственного интеллекта и ее части.
4. Готовить аналитические отчеты

Знания:
1. Устройство и функционирование современных систем искусственного интеллекта
2. Теоретические основы проектирования систем искусственного интеллекта
3. Моделирование нечетких множеств, нечеткая логика

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Программная реализация интеллектуальной системы

Умения:
1. Использовать выбранную среду программирования и средства системы управления базами данных и знаний.
2. Использовать возможности имеющейся технической и/или программной архитектуры

Знания:
1. Традиционные языки программирования (C++, Java, Python и т.п.)
2. Специальные языки программирования, ориентированные на обработку символьной информации (LISP, SMALLTALK, РЕФАЛ)
3. Языки логического программирования (Prolog)
4. Языки представления знаний (OPS 5, KRL, FRL)
5. Интегрированные программные среды (КЕ, ARTS, GURU, G2)
6. Оболочки интеллектуальных и экспертных систем (BUILD, EMYCIN, EXSYS Professional, ЭКСПЕРТ), которые позволяют создавать прикладные интеллектуальные системы, не прибегая к программированию
7. Методологии разработки программного обеспечения

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 3:
Анализ предметной и проблемной области

Умения:
1. Формировать требования заказчика к системам искусственного интеллекта
2. Выполнять идентификацию проблемы т.е. определить: необходимые ресурсы (время, люди, оборудование и т.п.); источники знаний (книги, приказы, ГОСТы, эксперты и т.п.); имеющиеся аналогичные интеллектуальные системы; цели (обучение, управление, диагностика и т.п.); классы решаемых задач и т.д.
3. Вырабатывать оптимальные решения требований заказчика на уровне концепции создаваемой системы (структура, функции, программно-техническая платформа, режимы)
4. Вырабатывать альтернативные варианты концепции системы, проводить их анализ и выбор лучшей концепции
5. Проводить оценку и обоснование рекомендуемых решений
6. Анализировать бизнес-требования

Знания:
1. Инструменты и методы выявления требований
2. Технологии межличностной и групповой коммуникации в деловом взаимодействии, основы конфликтологии.
3. Устройство и функционирование современных интеллектуальных систем
4. Правила деловой переписки

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 2: Опытная эксплуатация систем искусственного интеллекта и ее внедрение



Навык 1:
Внедрение и сопровождение систем искусственного интеллекта

Умения:
1. Проводить подготовку объекта автоматизации к вводу систем искусственного интеллекта в действие
2. Проводить подготовку персонала для работы с системой искусственного интеллекта
3. Проводить испытания систем искусственного интеллекта
4. Проводить консультации пользователей по внедряемой системе искусственного интеллекта
5. Устранять найденные недостатки и ошибки
6. Корректировать и дополнять базы знаний

Знания:
1. Основные инструментальные средства искусственного интеллекта
2. Основные области применения систем искусственного интеллекта
3. Методики испытаний систем искусственного интеллекта
4. Основы работы с базами данных

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Тестирование систем искусственного интеллекта

Умения:
1. Проводить тестирование удобства и адекватности интерфейсов ввода/вывода
2. Проводить проверку эффективности стратегии управления (порядка перебора, использование нечеткого вывода и др.)
3. Проводить проверку качества тестовых примеров
4. Проводить проверку корректности базы знаний (полноту и непротиворечивость правил)

Знания:
1. Методы автоматической и автоматизированной проверки работоспособности программного обеспечения
2. Основные виды диагностических данных и способы их представления
3. Методы создания и документирования контрольных примеров и тестовых наборов данных
4. Правила, алгоритмы и технологии создания тестовых наборов данных
5. Требования к структуре и форматам хранения тестовых наборов данных

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 3:
Мониторинг и оптимизация AI-систем



Навык 1:
Анализ производительности

Умения:
1. Мониторить дрейф данных и концептов
2. Оценивать бизнес-метрики системы
3. Проводить A/B тестирование

Знания:
1. Метрики оценки качества моделей
2. Принципы MLOps
3. Инструменты мониторинга

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:

Ответственность
Аналитическое мышление
Критический анализ
Организованность
Умение решать нестандартные задачи

Список технических регламентов и национальных стандартов:


Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

6

Специалист по искусственному интеллекту

7

Специалист по искусственному интеллекту

10. Карточка профессии "Инженер по искусственному интеллекту":

Код группы:

2519-9

Код наименования занятия:

2519-9-001

Наименование профессии:

Инженер по искусственному интеллекту

Уровень квалификации по ОРК:

7

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:


Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
послевузовское образование (магистратура, резидентура)

Специальность:
Информационно-коммуникационные технологии

Квалификация:
-

Уровень образования:
высшее образование (бакалавриат, специалитет, ординатура)

Специальность:
-

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

Не менее 5 лет работы в сфере разработки программного обеспечения.

Связь с неформальным и информальным образованием:

Курсовая подготовка

Другие возможные наименования профессии:


Основная цель деятельности:

Руководство разработкой и внедрением сложных систем искусственного интеллекта

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Реализация систем искусственного интеллекта
2. Опытная эксплуатация систем искусственного интеллекта и ее внедрение
3. Управление проектами ИИ
4. Научно-исследовательская деятельность

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1:
Реализация систем искусственного интеллекта



Навык 1:
Разработка проекта интеллектуальной системы

Умения:
1. Применять принципы построения архитектуры систем искусственного интеллекта и виды архитектур систем искусственного интеллекта
2. Применять методологии и средства проектирования систем искусственного интеллекта
3. Применять методы и средства проектирования баз знаний
4. Применять методы и средства проектирования интерфейсов
5. Применять методологию функциональной стандартизации для открытых систем
6. Взаимодействовать с подразделениями организации в рамках процесса проектирования приложений, структуры базы данных, программных интерфейсов
7. Применять нормативно-технические документы (стандарты и регламенты) по процессу разработки архитектуры интеллектуальной системы

Знания:
1. Правила редактирования научно-технической документации
2. Нормативно-технические документы (стандарты и регламенты), определяющие требования к проектной и технической документации
3. Методы принятия управленческих решений.
4. Основные принципы и методы управления персоналом
5. Принципы построения архитектуры систем искусственного интеллекта
6. Методологии и средства проектирования систем искусственного интеллекта
7. Методы и средства проектирования баз знаний
8. Методы и средства проектирования интерфейсов
9. Методология функциональной стандартизации для открытых систем

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Программная реализация интеллектуальной системы

Умения:
1. Применять методы и средства планирования и контроля (мониторинга) исполнения планов
2. Применять нормативно-технические документы (стандарты и регламенты), лучшие мировые практики управления процессом разработки интеллектуальных систем
3. Составлять планы процесса разработки систем искусственного интеллекта
4. Оценивать качество плана разработки систем искусственного интеллекта (ресурсы, сроки, риски)
5. Наблюдать за исполнением планов разработки систем искусственного интеллекта
6. Корректировать план разработки систем искусственного интеллекта

Знания:
1. Методы и средства планирования и контроля (мониторинга) исполнения планов
2. Методы оценки качества плана разработки систем искусственного интеллекта (ресурсы, сроки, риски)
3. Основные принципы и методы управления персоналом
4. Нормативно-технические документы (стандарты и регламенты), лучшие мировые практики управления процессом разработки систем искусственного интеллекта

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 2:
Опытная эксплуатация систем искусственного интеллекта и ее внедрение



Навык 1:
Тестирование систем искусственного интеллекта

Умения:
1. Производить подготовку тестовых наборов данных
2. Применять методы и средства проверки работоспособности систем искусственного интеллекта
3. Интерпретировать данные журналов сообщений, протоколов
4. Использовать возможности имеющейся технической и/или программной архитектуры систем искусственного интеллекта
5. Применять коллективную среду разработки программного обеспечения и систему контроля версий

Знания:
1. Нормативные документы, определяющие требования к проверке работоспособности систем искусственного интеллекта
2. Основные принципы отладки систем искусственного интеллекта
3. Основные виды диагностических данных и способы их представления
4. Методы подготовки тестовых наборов данных
5. Методы и средства проверки работоспособности систем искусственного интеллекта

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 3:Управление проектами ИИ



Навык 1:
Стратегическое планирование

Умения:
1. Разрабатывать дорожные карты внедрения AI-технологий
2. Оценивать экономическую эффективность AI-проектов
3. Формировать техническое видение развития AI-направления

Знания:
1. Методы стратегического планирования
2. Принципы управления портфелем проектов
3. Бизнес-метрики оценки эффективности AI

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Руководство командой

Умения:
1. Формировать команды AI-разработчиков
2. Распределять задачи и контролировать их выполнение
3. Проводить код-ревью и архитектурные ревью

Знания:
1. Методы управления IT-проектами
2. Принципы Agile/Scrum
3. Практики менторства и коучинга

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 4:
Научно-исследовательская деятельность



Навык 1:
Исследование новых методов ИИ

Умения:
1. Анализировать современные научные публикации
2. Проводить эксперименты с новыми архитектурами нейросетей
3. Валидировать новые подходы на реальных данных

Знания:
1. Последние достижения в области AI
2. Методы научного исследования
3. Принципы научно-обоснованной разработки

Возможность признания навыка:

не рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:

Ответственность
Аналитическое мышление
Критический анализ
Организованность
Умение решать нестандартные задачи

Список технических регламентов и национальных стандартов:


Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

6

Специалист по искусственному интеллекту

7

Специалист по искусственному интеллекту

11. Карточка профессии "Специалист по искусственному интеллекту":

Код группы:

2519-9

Код наименования занятия:

2519-9-003

Наименование профессии:

Специалист по искусственному интеллекту

Уровень квалификации по ОРК:

6

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:


Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
высшее образование (бакалавриат, специалитет, ординатура)

Специальность:
Информационно-коммуникационные технологии

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

Не менее 3 лет работы в сфере разработки программного обеспечения.

Связь с неформальным и информальным образованием:

Курсовая подготовка

Другие возможные наименования профессии:


Основная цель деятельности:

Проектировать и создавать системы искусственного интеллекта – экспертные системы

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Проектирование экспертных систем
2. Организация процессов разработки экспертных систем
3. Руководство процессами разработки экспертных систем

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1:
Проектирование экспертных систем



Навык 1:
Извлечение знаний из данных

Умения:
1. Выявлять используемые понятия и их взаимосвязи.
2. Определять методы решения задач.

Знания:
1. Технологических методов извлечения знаний.
2. Автоматизированных методов извлечения знаний.
3. Коммуникативных методов извлечения знаний.
4. Принципов построения архитектуры экспертных систем
5. Методологии и средства проектирования экспертных систем
6. Методов и средств проектирования баз знаний
7. Фундаментальных понятия и теории представления и обработки знаний

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Структурирование (концептуализация) знаний

Умения:
1. Разрабатывать неформальное описание знаний о предметной области в виде графа, таблицы, диаграммы или текста, которое отражает основные концепции и взаимосвязи между понятиями предметной области
2. Выявлять основные понятия предметной области и их характеристики.
3. Определять терминологию и отношения между понятиями.
4. Определять структуру входной и выходной информации
5. Определять стратегию принятия решений
6. Разрабатывать базы знаний на языке представления знаний
7. Разрабатывать документацию на экспертную систему и ее части

Знания:
1. Фундаментальных понятии и теории представления и обработки знаний.
2. Анализа нормативно-справочных материалов, приказов, методик, пособий, руководств и другой специальной литературы
3. Методов Data Mining
4. Поисковых систем в глобальной сети Интернет (Google, Yahoo, Яndex, Rambler) и локальных сетях, в справочных, правовых и консультационных системах и т.п.
5. Интеллектуальных поисковых агентов
6. Устройств и функционирование современных экспертных систем
7. Основных инструментальных средств экспертных систем

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 3:
Формализация знаний

Умения:
1. Создавать описания и модели бизнес процессов и структуры потоков информации
2. Использовать CASE-средств при разработке баз знаний и в целом экспертных систем
3. Проводить объектно-ориентированный анализ и проектирование с использованием UML

Знания:
1. Логических моделей представления знаний.
2. Продукционных моделей представления знаний.
3. Фреймовой модели представления знаний.
4. Модели семантической сети.
5. Объектно-ориентированных моделей
6. CASE-средств
7. Языка UML
8. Основ современных систем управления базами данных
9. Теории баз данных
10. Систем хранения и анализа баз данных

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 2:
Организация процессов разработки экспертных систем



Навык 1:
Разработка программного модуля прототипов экспертных систем

Умения:
1. Разрабатывать прототипы экспертных систем
2. Разрабатывать иерархическую систему управления экспертных систем
3. Разрабатывать структуры меню, экранных форм и средств управления на экранных формах.
4. Разрабатывать графический дизайн интерфейсов пользователя

Знания:
1. Специальных языков программирования, ориентированные на обработку символьной информации (LISP, SMALLTALK, РЕФАЛ).
2. Языков логического программирования (Prolog).
3. Языков представления знаний (OPS 5, KRL, FRL).
4. Методологии разработки программного обеспечения.
5. Устройств и функционирование современных экспертных систем.
6. Фундаментальных понятия и теории

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Тестирование прототипов экспертных систем

Умения:
1. Проводить тестирование удобства и адекватности интерфейсов ввода/вывода
2. Проводить проверку эффективности стратегии управления (порядка перебора, использование нечеткого вывода и др.)
3. Проводить проверку качества тестовых примеров
4. Проводить проверку корректности базы знаний (полноту и непротиворечивость правил)

Знания:
1. Методов автоматической и автоматизированной проверки работоспособности программного обеспечения
2. Основных видов диагностических данных и способы их представления
3. Методов создания и документирования контрольных примеров и тестовых наборов данных
4. Правил, алгоритмов и технологии создания тестовых наборов данных
5. Требований к структуре и форматам хранения тестовых наборов данных
6. Устройств и функционирование современных экспертных систем
7. Основных инструментальных средств экспертных систем

Возможность признания навыка:

-

Трудовая функция 3:
Руководство процессами разработки экспертных систем



Навык 1:
Руководство разработкой программного кода экспертных систем

Умения:
1. Использовать методы и приемы формализации задач
2. Использовать методы и приемы алгоритмизации поставленных задач
3. Использовать программные продукты для графического отображения алгоритмов
4. Применять стандартные алгоритмы в соответствующих областях
5. Писать программный код на выбранном языке программирования
6. Использовать выбранную среду программирования
7. Применять нормативные документы, определяющие требования к оформлению программного кода
8. Использовать возможности имеющейся технической и/или программной архитектуры
9. Применять коллективную среду разработки программного обеспечения и систему контроля версий

Знания:
1. Методов и приемов формализации задач
2. Методов и приемов алгоритмизации поставленных задач
3. Программных продуктов для графического отображения алгоритмов
4. Стандартных алгоритмов и области их применения
5. Выбранного языка программирования, особенности программирования на этом языке
6. Языков формализации функциональных спецификаций
7. Методологии разработки программного обеспечения
8. Компонентов программно-технических архитектур, существующие приложения и интерфейсы взаимодействия с ними
9. Технологии программирования
10. Особенности выбранной среды программ
11. Теоретических основ проектирования экспертных систем

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Руководство проверкой работоспособности экспертных систем

Умения:
1. Производить подготовку тестовых наборов, данных и проверку работоспособности программного обеспечения на их основе
2. Применять методы и средства проверки работоспособности программного обеспечения
3. Интерпретировать диагностические данные (журналы, протоколы)
4. Применять методы и средства рефакторинга и оптимизации программного кода
5. Использовать возможности имеющейся технической и/или программной архитектуры
6. Анализировать значения полученных характеристик программного обеспечения
7. Применять коллективную среду разработки программного обеспечения и систему контроля версий

Знания:
1. Нормативных документов, определяющие требования к проверке работоспособности программного кода
2. Основных принципов отладки программного кода
3. Основных видов диагностических данных и способы их представления
4. Методов подготовки тестовых наборов данных
5. Методов и средства проверки работоспособности программного обеспечения
6. Методов и средств рефакторинга и оптимизации программного кода
7. Компонентов программно-технических архитектур, существующие приложения и интерфейсы взаимодействия с ними
8. Технологии программирования
9. Методов принятия управленческих решений
10. Основных принципов и методов управления персоналом

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:

Ответственность
Системное мышление
Способность к обучению и самообучению
Усидчивость и внимательность
Креативный подход
Ориентированность на конечный результат и требования клиентов
Навыки делового общения
Умение решать нестандартные задачи

Список технических регламентов и национальных стандартов:


Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

7

Специалист по искусственному интеллекту

12. Карточка профессии "Специалист по искусственному интеллекту":

Код группы:

2519-9

Код наименования занятия:

2519-9-003

Наименование профессии:

Специалист по искусственному интеллекту

Уровень квалификации по ОРК:

7

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:


Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
послевузовское образование (магистратура, резидентура)

Специальность:
Информационно-коммуникационные технологии

Квалификация:
-

Уровень образования:
высшее образование (бакалавриат, специалитет, ординатура)

Специальность:
Информационно-коммуникационные технологии

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

Не менее 5 лет работы в сфере разработки программного обеспечения.

Связь с неформальным и информальным образованием:

Курсовая подготовка

Другие возможные наименования профессии:


Основная цель деятельности:

Проектировать и создавать системы искусственного интеллекта – экспертные системы

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Организация процессов разработки экспертных систем
2. Руководство процессами разработки экспертных систем

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1:
Организация процессов разработки экспертных систем



Навык 1:
Управление процессом разработки программного обеспечения экспертных систем

Умения:
1. Применять методы и средства планирования и контроля (мониторинга) исполнения планов
2. Применять нормативно-технические документы (стандарты и регламенты), лучшие мировые практики управления процессом разработки программного продукта
3. Составлять планы процесса разработки программного продукта
4. Оценивать качество плана разработки программного продукта (ресурсы, сроки, риски)
5. Наблюдать за исполнением планов разработки программного продукта
6. Корректировать план разработки программного продукта
7. Применять методологии MLOps
8. Организовывать процессы A/B тестирования моделей
9. Управлять жизненным циклом ML-моделей

Знания:
1. Методов и средств планирования и контроля (мониторинга) исполнения планов
2. Методов оценки качества плана разработки программного продукта (ресурсы, сроки, риски)
3. Основных принципов и методов управления персоналом
4. Нормативно-технических документов (стандарты и регламенты), лучшие мировые практики управления процессом разработки программного продукта
5. Теоретических основ проектирования экспертных систем
6. Основных инструментальных средств экспертных систем
7. Принципов MLOps и DataOps
8. Методов мониторинга дрейфа данных и концептуального дрейфа

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Управление инфраструктурой коллективной среды разработки

Умения:
1. Применять методологии разработки программного обеспечения
2. Применять методологии управления проектами разработки программного обеспечения
3. Применять методы и средства организации проектных данных
4. Применять основные принципы и методы управления персоналом
5. Применять нормативно-технические документы (стандарты и регламенты), описывающие процессы управления инфраструктурой коллективной среды разработки

Знания:
1. Методологии разработки программного обеспечения
2. Методологии управления проектами разработки программного обеспечения
3. Методов и средств организации проектных данных
4. Лучших практик управления разработкой программного обеспечения
5. Основных принципов и методов управления персоналом
6. Нормативно-технических документов (стандарты и регламенты), описывающие процессы управления инфраструктурой коллективной среды разработки

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 3:
Управление процессами оценки сложности, трудоемкости, сроков выполнения работ

Умения:
1. Применять нормативно-технические документы (стандарты и регламенты), описывающие процессы оценки сложности, трудоемкости, сроков выполнения работ
2. Применять методы и средства оценки сложности, трудоемкости и сроков выполнения работ

Знания:
1. Нормативно-технических документов (стандарты и регламенты), описывающие процессы оценки сложности, трудоемкости, сроков выполнения работ
2. Методов оценки сложности, трудоемкости и сроков выполнения работ
3. Программных средств для оценки сложности, трудоемкости и сроков выполнения работ
4. Основных принципов и методы управления персоналом

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 2:
Руководство процессами разработки экспертных систем



Навык 1:
Руководство разработкой проектной и технической документации

Умения:
1. Применять нормативно-технические документы (стандарты и регламенты), определяющие требования к проектной и технической документации
2. Применять коллективную среду документирования программного обеспечения
3. Применять методы принятия управленческих решений

Знания:
1. Правил редактирования научно-технической документации
2. Нормативно-технических документов (стандарты и регламенты), определяющие требования к проектной и технической документации
3. Методов повышения читаемости программного кода
4. Методов принятия управленческих решений
5. Основных принципов и методов управления персоналом
6. Теоретических основ проектирования экспертных систем

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:

Структурное мышление
Усидчивость и внимательность
Креативный подход
Способность к самообучению
Ориентированность на конечный результат
Умение решать нестандартные задачи
Навыки делового общения

Список технических регламентов и национальных стандартов:


Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

6

Инженер по искусственному интеллекту

7

Инженер по искусственному интеллекту

7

Специалист по искусственному интеллекту

Глава 4. Технические данные профессионального стандарта

      13. Наименование государственного органа:

      Министерство искусственного интеллекта и цифрового развития Республики Казахстан.

      14. Организации (предприятия) участвующие в разработке:

      Комитет цифровых активов и прорывных технологий Министерства искусственного интеллекта и цифрового развития РК

      Руководитель проекта:

      Байгазина А.

      E-mail: a.baigazina@mdai.gov.kz

      Номер телефона: +7 (717) 264 94 55

      Исполнители:

      Байгазина А., +7 (717) 264 94 55, a.baigazina@mdai.gov.kz.

      15. Отраслевой совет по профессиональным квалификациям:

      16. Национальный орган по профессиональным квалификациям: 27.12.2024 г.

      17. Национальная палата предпринимателей Республики Казахстан "Атамекен": -

      18. Номер версии и год выпуска: версия 3, 2024 г.

      19. Дата ориентировочного пересмотра: 30.12.2027 г.

  Приложение 10 к приказу
Заместителя Премьер-
Министра –Министра
искусственного интеллекта
и цифрового развития
Республики Казахстан
от 10 ноября 2025 года
№ 569/НҚ

Профессиональный стандарт: "Разработка IoT систем"

      Сноска. Приказ дополнен стандартом в соответствии с приказом Заместителя Премьер-Министра – Министра искусственного интеллекта и цифрового развития РК от 20.04.2026 № 209/НҚ (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Глава 1. Общие положения

      1. Область применения профессионального стандарта: Профессиональный стандарт "Разработка IoT систем" разработан в соответствии со статьей 5 Закона Республики Казахстан "О профессиональных квалификациях", устанавливает требования к формированию образовательных программ, в том числе обучения персонала на предприятиях, признания профессиональной квалификации работников и выпускников организаций образования и решений широкого круга задач в области управления персоналом в организациях и на предприятиях.

      2. В настоящем профессиональном стандарте применяются следующие термины и определения:

      1) Информационная система (ИС) – организационно-упорядоченная совокупность информационно-коммуникационных технологий, обслуживающего персонала и технической документации, реализующих определенные технологические действия посредством информационного взаимодействия и предназначенных для решения конкретных функциональных задач.

      2) Информационная технология (ИТ, IT) – это процесс, использующий совокупность средств и методов сбора, обработки и передачи данных для получения информации нового качества о состоянии объекта, процесса или явления. Информационные технологии (ИТ, от англ. Information technology, IT) – это класс областей деятельности, относящихся к технологиям управления и обработкой огромного потока информации с применением вычислительной техники.

      3) Сопровождение ИС – обеспечение работоспособности, введенной в промышленную эксплуатацию ИС в соответствии с ее назначением, включающее мероприятия по проведению корректировки, модификации и устранению дефектов программного обеспечения, без проведения модернизации и реализации дополнительных функциональных требований и при условии сохранения ее целостности.

      4) Архитектура ИС – концепция, определяющая модель, структуру, выполняемые функции и взаимосвязь компонентов информационной системы.

      5) База данных (БД) – совокупность данных, организованных согласно концептуальной структуре, описывающей характеристики этих данных, а также взаимосвязей между их объектами.

      6) Графический интерфейс пользователя (Graphical User Interface, GUI) – определенная программа предоставляющая возможность использовать элементы пользовательского интерфейса в виде графических объектов.

      7) Пользовательский интерфейс (ПИ) – элементы интерфейса системы, которые используются пользователем во время работы в системе (меню, кнопки, диалоговые окна) в виде объектов, в котором учитывается цветовая гамма, размер, стиль и другие графические возможности.

      8) Системы автоматизации разработки программ (CASE – средства) – набор инструментов и методов программной инженерии для проектирования программного обеспечения, который помогает обеспечить высокое качество программ, отсутствие ошибок и простоту в обслуживании программных продуктов.

      9) Wi-Fi (Wireless Fidelity) – технология беспроводной локальной сети с устройствами на основе стандартов IEEE 802.11.

      3. В настоящем профессиональном стандарте применяются следующие сокращения:

      1) IoT – Internet of Things;

      2) TCP/IP – Transmission Control Protocol/Internet Protocol;

      3) ИКТ – Информационно-коммуникационные технологии;

      4) ПО – Программное обеспечение;

      5) БД – Базы данных;

      6) ОС – ОС – Операционная система;

      7) BAR-код (штрих код) – графическая информация, наносимая на поверхность изделия;

      8) RFID – способ автоматической идентификации объектов, RFID системы состоят из считывающего устройства и транспондера;

      9) UML – унифицированный язык моделирования.

Глава 2. Паспорт профессионального стандарта

      4. Название профессионального стандарта: Разработка IoT систем.

      5. Код профессионального стандарта: J066.

      6. Указание секции, раздела, группы, класса и подкласса согласно ОКЭД:

      J Информация и связь.

      62 Компьютерное программирование, консультационные и другие сопутствующие услуги.

      62.0 Компьютерное программирование, консультационные и другие сопутствующие услуги.

      62.01 Деятельность в области компьютерного программирования.

      62.01.1 Разработка программного обеспечения.

      7. Краткое описание профессионального стандарта: Разработка, проектирование, использование экосистемы, сетевых подключений, протоколы, датчики, шлюзы, архитектуру сетей и систем, облачные платформы, стандарты безопасности. Понимание встроенных систем, применение IoT-подключений (5G, LTE, NB-IOT, 3GLoRA, SigFox, WiFI, Bluetooth). Работа на платформах IoT (IoTArchitects) и применение облачных технологии.

      8. Перечень карточек профессий:

      1) Инженер облачных IoT систем - 7 уровень ОРК;

      2) Инженер облачных IoT систем - 6 уровень ОРК;

      3) Инженер-программист IoT систем - 6 уровень ОРК;

      4) Инженер-программист IoT систем - 7 уровень ОРК.

Глава 3. Карточки профессий

9. Карточка профессии "Инженер облачных IoT систем":

Код группы:

2529-0

Код наименования занятия:

-

Наименование профессии:

Инженер облачных IoT систем

Уровень квалификации по ОРК:

7

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:


Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
послевузовское образование (магистратура, резидентура)

Специальность:
Информационно-коммуникационные технологии

Квалификация:
-

Уровень образования:
высшее образование (бакалавриат, специалитет, ординатура)

Специальность:
Информационно-коммуникационные технологии

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

высшее (или послевузовское) образование по соответствующему направлению подготовки кадров и стаж работы в должности инженера облачных IoT систем 6 уровня не менее 2 лет.

Связь с неформальным и информальным образованием:

Курсовая подготовка

Другие возможные наименования профессии:


Основная цель деятельности:

Управление IoT системой на физическом, сетевом и прикладном уровне

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Обеспечение работоспособности на физическом уровне
2. Обеспечение работоспособности на сетевом уровне
3. Обеспечение работоспособности на прикладном уровне

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1:
Обеспечение работоспособности на физическому ровне



Навык 1:
Управление IoT устройствами

Умения:
1. Проводить классификацию, выборку и обработку больших данных, для определения требуемых задач отрасли: выявления прогноза продаж, оптимизации обработки данных, скорость и частота управления объектом и так далее.
2. Применять масштабируемые программные инструменты для обработки, хранения и передачи облачных данных.
3. Проводить оценку работы запущенных продуктов, формирование заключений по их улучшению.

Знания:
1. Математические методы и вычислительные алгоритмы извлечения знаний и экспериментальных данных
2. Принципы исследования, фильтрации.
3. Преобразования и моделирования данных
4. Основы работы базы данных, принципы работы NoSQL, алгоритмы MapReduce, средства массово-параллельной обработки неопределҰнно структурированных

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Анализ и мониторинг IoT устройств

Умения:
1. Разрабатывать модели продуктов (Proof of Concept) согласно требованиям клиентов.
2. Расчитывать рентабельность проектов и их защиту.
3. Разрабатывать план вывода продуктов на рынок и их реализацию.
4. Определять программное и аппаратное обеспечение (разработка RFP) для разработки IoT системы.
5. Разрабатывать ценовую политику и тарифные планы по реализуемым продуктам на основе предварительного обзора рынка продуктов IoT.
6. Проводить маркетинговую работу по продвижению продуктов.
7. Применять программные средства для проведения мониторинга характеристик IoT устройств.

Знания:
1. Функциональные назначения продуктов B2B
2. Понятие и принципы составления бизнес планов
3. Понятия технологий IoT, трендов развития рынка IoT;
4.Особенности рынка сотовой связи (терминология, особенности законодательства, участники рынка);
5. Современные методологии управления проектами(Waterfall, Agile, Scrum, Asana);

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 2:
Обеспечение работоспособности на сетевом уровне



Навык 1:
Установка и обслуживание сетевых оборудований

Умения:
1. Производить настройку конфигурации системы для сетевых оборудований
2.Применять методы безопасности сетевых каналов
3. Определять и применять меры по уменьшению риска передачи вредоносных продуктов на другие устройства, путем правильной изоляции устройств Интернета вещей
4. Проводить аналитику для прогнозирования технического обслуживания устройств
5. Проектировать инфраструктуру сетевых оборудований

Знания:
1. Широкий набор инструментов для безопасности, которые можно применять к ПК и серверам, устройств IoT.
2. Облачные решения и межмашинной коммуникации (M2M)
3. Функциональный уровень БД, чтобы работать с информацией, которую генерируют устройства IoT.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Контроль и мониторинг коммуникационной технологии

Умения:
1. Проводить мониторинг развития компаний, актуализировать материалы по компаниям в CRM и другие действия.
2. Проводить проверку целостности кода (включая генерируемые ими данные), применять инструменты проверки подлинности пользователей для предотвращения несанкционированного доступа к данным и отражения виртуальных и физических атак.
3. Блокировать IP-адреса, перехватывать подозрительные сигналы, ограничивать действия пользователя в сети.
4. Разрабатывать сертификаты безопасности для устройств IoT.

Знания:
1. Принципы работы технологий IoT - от программно-аппаратных средств идентификации и измерения до технологий построения сетей/передачи данных, обработки данных, формирования аналитических/предикативных данных;
2. Развития, мировых трендов и перспектив развития технологий IoT в различных отраслях
3. Языки программирования для IoT систем

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 3:
Обеспечение работоспособности на прикладном уровне



Навык 1:
Конфигурирование ПО для IoT систем

Умения:
1. Производить настройку и устанавливать ПО и межмашинное взаимодействие
2. Регистрировать и идентифицировать пользователей сети
3. Наполнять, следить, проводить мониторинг БД для IoT систем
5. Создавать условия для оптимальной производительности и безопасности систем и инфраструктуры ИТ, включая БД, ПО, ОС.

Знания:
1. Характеристика и возможности таких ПО как Amazon Web Services, MicrosoftAzure, Thing WorxIo TPlatform, IBM’sWatson, CiscoIoTCloudConnect, SalesforceIoTCloud, OracleIntegratedCloud, GE.
2. Проектирование архитектуры базы данных, структур данных, словарей и соглашений об именах для проектов информационных систем;
3. Языки программирования для программирования встроенных систем и приложений для управления устройствами IoT
4. Глубокое знание ОС Linux

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Сопровождение ПО для IoT систем

Умения:
1. Выполнять работы по обработке, хранению и передаче данных в удаленное хранилище
2. Выполнять задачи по исправлению ошибок на уровне применения приложения с ведением баг-репорта.
3. Использовать облачные технологии, мобильные приложения.
4. Создавать отчеты сверки по абонентам (кол-во пользователей, скачивание приложений, статистика жалоб и т.д.).
5. Проводить тестирование сети и проверку работы на новых прошивках, новых версиях приложения, при внедрении нового функционала.

Знания:
1. Методологию обработки больших данных, структуру данных
2. Принципы работы облачных технологии
3. Архитектуру базы данных и приложений для IoT систем

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:

Ответственность
Аналитическое мышление
Логическое мышление
Ответственность
Аналитическое мышление
Логическое мышление
Исполнительность
Математическое мышление
Ориентированность на результат
Организованность
Креативность
Самостоятельность в решении проблем
Аккуратность

Список технических регламентов и национальных стандартов:


Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

6

Инженер облачных IoT систем

7

Инженер-программист IoT систем

10. Карточка профессии "Инженер облачных IoT систем":

Код группы:

2529-0

Код наименования занятия:

-

Наименование профессии:

Инженер облачных IoT систем

Уровень квалификации по ОРК:

6

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:


Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
высшее образование (бакалавриат, специалитет, ординатура)

Специальность:
Информационно-коммуникационные технологии

Квалификация:
-

Уровень образования:
послесреднее образование (прикладной бакалавриат)

Специальность:
Программное обеспечение (по видам)

Квалификация:
-

Уровень образования:
ТиПО (специалист среднего звена)

Специальность:
Программное обеспечение (по видам)

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

высшее образование по соответствующему направлению подготовки кадров без предъявления требований к стажу работы или техническое и профессиональное, послесреднее образование по соответствующей специальности (квалификации) и стаж работы в сфере разработки ПО не менее 3 лет.

Связь с неформальным и информальным образованием:


Другие возможные наименования профессии:


Основная цель деятельности:

Управление IoT системой на физическом, сетевом и прикладном уровне

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Обеспечение работоспособности на физическом уровне
2. Обеспечение работоспособности на сетевом уровне
3. Обеспечение работоспособности на прикладном уровне

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1:
Обеспечение работоспособности на физическому ровне



Навык 1:
Управление IoT устройствами

Умения:
1. Настраивать и устанавливать датчики и считывающие устройства для осуществления передачи информации на проверку и анализа передаваемых данных.
2. Подбирать и составлять описание характеристик датчиков и считывающих устройств для требуемого проекта
3. Понимать сетевые устройства и их взаимодействие с датчиками и считывающими устройствами.
4. Учитывать вычислительную мощность устройств и регулировать поток информации.

Знания:
1. Характеристики устройств и их применение в отраслях.
2. Программные средства для IoT систем
3. Методология межмашинного взаимодействия
4. Технология работы со встроенными системами

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Анализ и мониторинг IoT устройств

Умения:
1. Выявлять предпосылки для аварийных ситуаций и снижения эффективности работы устройств.
2. Проводить диагностику устройствIoT.
3. Производить контроль технологических операций, проводимый устройствами IoT, для повышения предсказуемости их эксплуатации.
4. Проводить анализ операции устройств IoT для исправления ошибок, модернизации, замены и совершенствования устройств.
5. Осуществлять взаимодействие с колл-центром, почтой и SMM-агентством по жалобам, требующим рассмотрения владельца продукта.

Знания:
1. Технология работы взаимодействия компонентов между собой, осуществление аутентификация внутри системы, развертывание системы в безопасной конфигурации, осуществление учета событий.
2. Методы обнаружения инцидентов и реагирования на них
3. Теория электромагнитной совместимости, основы распространения радиоволн, расчетам зон покрытия, алгоритмам маршрутизации в беспроводных сетях.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 2:
Обеспечение работоспособности на сетевом уровне



Навык 1:
Установка и обслуживание сетевых оборудований

Умения:
1. Устанавливать связь датчиков и считывающих устройств с мобильными устройствами, Wi-Fi, сервером.
2. Выполнять задачи по исправлению ошибок на сетевом уровне
3. Проводить пост-анализ для загрузки на внутренние корпоративные порталы
4. Администрировать сетевое оборудование для обеспечения межмашинного взаимодействия
5. Производить монтировку и демонтировку сетевых оборудований.

Знания:
1. Сетевые оборудования и протоколы для установления взаимодействия между машинами
2. Сетевые технологии используемые в IoT
3. Новые сетевые, таких как Thread (альтернатива для применения в автоматизации домашнего пространства) и TV white space.
4. Стандартные протоколы ИТ-коммуникации и о ZigBee, Z-Wave, 6LoWPAN, Sigfox, Neul, NFC и LoRaWAN

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Контроль и мониторинг коммуникационной технологии

Умения:
1. Поддерживать бесперебойную передачу данных, собранных на физическом слое, к различным устройствам.
2. Разрабатывать план проведения проверок сетевых устройств передачи данных
3. Проводить мониторинг передачи данных между устройствами

Знания:
1. Специальные платформы, которые контролируют приложения, девайсы и анализируют данные.
2. Сетевые оборудования и их характеристики, протоколы

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 3:
Обеспечение работоспособности на прикладном уровне



Навык 1:
Проектирование ПО для IoT устройств

Умения:
1. Использовать инструментальные средства для проектирования ПО.
2. Применять в работе системы автоматизированного проектирования.
3. Проводить расчеты с использованием компьютерной техники.
4. Разрабатывать модели IoT систем с помощью UML диаграмм.

Знания:
1. Системы автоматизированного проектирования (AutoCAD и т.п.)
2. Планирования и функционирования беспроводных сетей и в частности знания по основам распространения радиоволн, расчетам зон покрытия, алгоритмам маршрутизации в беспроводных сетях
3. Современные CASE системы.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:

Ответственность
Аналитическое мышление
Логическое мышление
Исполнительность
математическое мышление
Ориентированность на результат
Организованность
Креативность
Самостоятельность в решении проблем
Аккуратность

Список технических регламентов и национальных стандартов:


Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

6

Инженер-программист IoT систем

7

Инженер облачных IoT систем

11. Карточка профессии "Инженер-программист IoT систем":

Код группы:

2529-0

Код наименования занятия:

-

Наименование профессии:

Инженер-программист IoT систем

Уровень квалификации по ОРК:

6

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:


Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
высшее образование (бакалавриат, специалитет, ординатура)

Специальность:
Информационно-коммуникационные технологии

Квалификация:
-

Уровень образования:
послесреднее образование (прикладной бакалавриат)

Специальность:
Программное обеспечение (по видам)

Квалификация:
-

Уровень образования:
ТиПО (специалист среднего звена)

Специальность:
Программное обеспечение (по видам)

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

высшее образование по соответствующему направлению подготовки кадров без предъявления требований к стажу работы или техническое и профессиональное, послесреднее образование по соответствующей специальности (квалификации) и стаж работы в сфере разработки ПО не менее 3 лет.

Связь с неформальным и информальным образованием:

Курсовая подготовка

Другие возможные наименования профессии:


Основная цель деятельности:

Разработка программного обеспечения IoT

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Обеспечение взаимодействия и управления устройствами IoT
2. Совершенствование и проведение процедуры контроля работоспособности системы IoT

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1:
Обеспечение взаимодействия и управления устройствами IoT



Навык 1:
Программирование бекэнда приложений и программирование устройств для взаимодействия

Умения:
1. Определять структуру данных, типы данных, используемые в приложений для управления IoT устройств.
2. Создавать базу данных, с обеспечением логической целостности, нормализации БД.
3. Писать программы к устройствам передачи сигнала для межмашинного взаимодействия, логические интегральные схемы устройств IoT.
4. Создавать боты.
5. Устанавливать программную и техническую связь между управляющими и управляемыми устройствами.

Знания:
1. Языки программирования
2. Системы управления БД
3. Функциональные особенности операционных систем
4. Алгоритмы и структуры данных
5. Основы микроэлектроники

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Программирование фронтенда приложения для IoT систем

Умения:
1. Определять задачи разработки графического интерфейса пользователя
2. Программировать графический интерфейс пользователя
3. Использовать библиотеки и средства для установления межмашинного взаимодействия

Знания:
1. Технологий OpenStack, API REST, SOAP и другихпрограммно-определяемыхсетевыхтехнологийдляавтоматизациисистемы.
2. Языки и технологию программирования для IoT.
3. Основы алгоритмизации и структуры данных, методы и принципы разработки БД.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 2:
Совершенствование и проведение процедуры контроля работоспособности системы IoT



Навык 1:
Модернизация приложений для управления устройств в IoT системе

Умения:
1. Проводить мониторинг нововведений в области IoT
2. Вносить изменения в приложения соответственно новым требованиям клиента
3. Обновлять версии устройств IoTи ПО к ним, производить замену деталей

Знания:
1. Языки программирования.
2. Программные средства, фреймворки, библиотеки языков программирования для систем IoT.
3. Методы модернизации систем IoT.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Верификация программного кода и тестирование приложения и устройств IoT

Умения:
1. Определять качество выполнения всех этапов изготовления разработки приложения на выполнение запланированных функции в программе
2. Проводить тестирование приложения
3. Определять уязвимые места программы
4. Описывать найденную ошибку для дальнейшего исправления
5. Применять средства для тестирования и анализировать полученные данные
6. Составлять отчет о покрытии кода

Знания:
1. Средства для тестирования ПО
2. Средства тестирования устройств для IoT
3. Программные средства для генерации и верификация HDL-кода
4. Международные и республикансие стандарты по тестированию ПО

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:

Ответственность
Дисциплинированность
Логическое мышление
Гибкость мышления
Организованность
Креативность
Аккуратность
Коммуникабельность
Обучаемость
Внимательность
Самостоятельность в принятии решения

Список технических регламентов и национальных стандартов:


Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

6

Инженер облачных IoT систем

7

Инженер облачных IoT систем

12. Карточка профессии "Инженер-программист IoT систем":

Код группы:

2529-0

Код наименования занятия:

-

Наименование профессии:

Инженер-программист IoT систем

Уровень квалификации по ОРК:

7

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:


Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
послевузовское образование (магистратура, резидентура)

Специальность:
Информационно-коммуникационные технологии

Квалификация:
-

Уровень образования:
высшее образование (бакалавриат, специалитет, ординатура)

Специальность:
-

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

высшее (или послевузовское) образование по соответствующему направлению подготовки кадров и стаж работы в должности инженера-программиста IoT систем 6 уровня не менее 2 лет.

Связь с неформальным и информальным образованием:

Курсовая подготовка

Другие возможные наименования профессии:


Основная цель деятельности:

Разработка программного обеспечения IoT

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Обеспечение взаимодействия и управления устройствами IoT
2. Совершенствование и проведение процедуры контроля работоспособности системы IoT

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1:
Обеспечение взаимодействия и управления устройствами IoT



Навык 1:
Программирование фронтенда приложения для IoT систем

Умения:
1. Производить анализ ключевых требований к программному продукту.
2. Разрабатывать архитектуру приложения для IoT.
3. Создавать и компоновать макет пользовательских интерфейсов.
4. Разрабатывать схему ключевых процессов ПО.
5. Разрабатывать архитектуру БД на концептуальном и физическом уровне.
6. Разрабатывать модели IoT систем согласно требованиям клиентов.

Знания:
1. Методологииразработки ПО (Waterfall, Agile и др).
2. Программные средства разработки программ
3. Логическое и физическое проектирование БД.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Программирование бекэнда приложений и программирование устройств для взаимодействия

Умения:
1. Определять структуру данных, технологию программирования, интегрировать словари и библиотеки.
2. Разрабатывать техническую спецификацию к ПО.
3. Составлять график выполнения задач ПО и разделение задач между разработчиками.
4. Выполнять отчеты по требуемым вопросам.
5. Составлять план работы по разработке сложной системы.

Знания:
1. Инструментальные средства разработки программ
2. Международные и республиканские стандарты по разработке систем и ПО
3. Основные виды архитектур
4. Унифицированный язык моделирования UML и языки описания архитектуры (ADLS, AADL, Wright, Acme, xADL, Darwin, DAOP-ADL, а также ByADL и другие).
5. Понятия компонента, коннектора и конфигурации.
6. Основные этапы проектирования БД.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 3:
Обеспечение безопасности систем IoT

Умения:
1. Создавать сертификаты безопасности к устройствам IoT
2. Использовать сложные коды шифрования в уязвимых местах приложения
3. Применять программы для предотвращения несанкционированного доступа к БД, использовать аутентификацию пользователей
4. Применять протоколы и интерфейсы для идентификации и связи друг с другом.

Знания:
1. Алгоритмы шифрования
2. Средства безопасности для IoT систем
3. Программные средства безопасности
4. Языки программирование
5. Основы микроэлектроники
6. Международные и республиканские стандарты по управлению безопасностью.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 2:
Совершенствование и проведение процедуры контроля работоспособности системы IoT



Навык 1:
Модернизация приложений для управления устройств в IoT системе

Умения:
1. Выявлять и учитывать проблемы, возникающие у пользователя во время работы с приложением, исправлять ошибки во время ввода и сопровождения.
2. Расширять функциональные возможности и улучшать характеристик решения отдельных задач в соответствии с новым или дополненным техническим заданием.
3. Адаптировать к условиям конкретного использования, обусловленным характеристиками внешней среды или конфигурацией аппаратных средств, на которой предстоит функционировать приложению.

Знания:
1. Теорию модернизации системы.
2. Методы и принципы обнаружения ошибок.
3. Типы модернизации и их реализация.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Верификация программного кода и тестирование приложения и устройств IoT

Умения:
1. Разрабатывать тестовые сценарий для мобильных и облачных решений при межмашинном взаимодействии.
2. Проводить мониторинг системы для обнаружения уязвимых мест (в сети, в приложениях, в устройствах).
3. Проводить проверку индентификации продукта, используя независимые технические решения (сканируя BAR-код мобильным телефоном, получая код через RFID и т.д.).
4. Отслеживать и составлять отчет по взаимодействию устройств в системе, для определения корректности работы системы и определения степени соответствия требованиям.

Знания:
1. Базовые понятия безопасности системы IoT.
2. Настройки и интеграции компьютерных систем.
3. Программные средства для верификации.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:

Ответственность
Дисциплинированность
Логическое мышление
Гибкость мышления
Организованность
Креативность
Аккуратность
Коммуникабельность
Обучаемость
Внимательность
Самостоятельность в принятии решения

Список технических регламентов и национальных стандартов:


Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

6

Инженер облачных IoT систем

7

Инженер облачных IoT систем

Глава 4. Технические данные профессионального стандарта

      13. Наименование государственного органа:

      Министерство искусственного интеллекта и цифрового развития Республики Казахстан.

      14. Организации (предприятия) участвующие в разработке:

      Комитет цифровых активов и прорывных технологий Министерства искусственного интеллекта и цифрового развития РК

      Руководитель проекта:

      Байгазина А.

      E-mail: a.baigazina@mdai.gov.kz

      Номер телефона: +7 (717) 264 94 55

      Исполнители:

      Байгазина А., +7 (717) 264 94 55, a.baigazina@mdai.gov.kz.

      15. Отраслевой совет по профессиональным квалификациям:

      16. Национальный орган по профессиональным квалификациям: 27.12.2024 г.

      17. Национальная палата предпринимателей Республики Казахстан "Атамекен": -

      18. Номер версии и год выпуска: версия 3, 2024 г.

      19. Дата ориентировочного пересмотра: 30.12.2027 г.

  Приложение 11 к приказу
Заместителя Премьер-
Министра –Министра
искусственного интеллекта
и цифрового развития
Республики Казахстан
от 10 ноября 2025 года
№ 569/НҚ

Профессиональный стандарт: "Разработка параллельных и распределенных программ"

      Сноска. Приказ дополнен стандартом в соответствии с приказом Заместителя Премьер-Министра – Министра искусственного интеллекта и цифрового развития РК от 20.04.2026 № 209/НҚ (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Глава 1. Общие положения

      1. Область применения профессионального стандарта: Профессиональный стандарт "Разработка параллельных и распределенных программ" разработан в соответствии со статьей 5 Закона Республики Казахстан "О профессиональных квалификациях", устанавливает требования к формированию образовательных программ, в том числе обучения персонала на предприятиях, признания профессиональной квалификации работников и выпускников организаций образования и решений круга задач в области разработки, отладки и внедрения параллельных и распределенных программ на суперкомпьютерных и кластерных вычислительных системах.

      2. В настоящем профессиональном стандарте применяются следующие термины и определения:

      1) профессиональный стандарт – письменный официальный документ, устанавливающий общие требования к знаниям, умениям, навыкам, опыту работы с учетом формального и (или) неформального, и (или) информального образования, уровню квалификации и компетентности, содержанию, качеству и условиям труда в конкретной области профессиональной деятельности.

      2) параллельная программа – это набор взаимодействующих вычислительных процессов, работающих одновременно (параллельно).

      3) параллельный алгоритм – это алгоритм, в котором задачи или операции разделяются на несколько частей, которые могут выполняться одновременно на разных вычислительных устройствах или процессорах.

      4) распределенная программа – это набор взаимодействующих вычислительных процессов, работающих одновременно на нескольких компьютерах, соединҰнных между собой компьютерной сетью.

      5) распределенный алгоритм – это алгоритм, который выполняется на нескольких независимых вычислительных узлах, связанных сетью, где каждый узел выполняет свою часть работы и взаимодействует с другими узлами для достижения общей цели, при этом узлы могут работать асинхронно и без центрального контроля.

      6) вычислительная архитектура – это структура и организация вычислительных систем, включая их аппаратные компоненты и способы их взаимодействия, а также архитектурные принципы, которые определяют эффективное выполнение вычислительных задач.

      7) вычислительный ресурс – это компоненты вычислительной системы (процессорное время, память, хранилище данных и сетевые мощности), которые используются для выполнения вычислительных задач.

      8) суперкомпьютерная (вычислительная) система – это вычислительная система, способная выполнять большие объемы расчетов за короткое время, используемые для решения сложных научных, инженерных и аналитических задач.

      9) кластерная (вычислительная) система – это группа взаимосвязанных компьютеров, работающих совместно для повышения производительности, надежности и масштабируемости вычислений.

      10) модель параллельных вычислений – это абстракция или концептуальная схема, описывающая организацию и выполнение параллельных задач на нескольких вычислительных устройствах, включая способы распределения задач, взаимодействие между вычислительными единицами и управление ресурсами для эффективного выполнения вычислений.

      11) вычислительный узел – это отдельный компонент или устройство в вычислительной системе, который выполняет вычисления, хранит данные и может обмениваться информацией с другими узлами в сети в рамках распределенной или параллельной вычислительной системы.

      12) масштабируемость программ – это способность программы эффективно работать при увеличении объема данных, нагрузки или количества пользователей, а также возможность расширять еҰ функциональность или ресурсы без значительного ухудшения производительности.

      13) балансировка нагрузки на вычислительные узлы – это процесс распределения вычислительных задач между несколькими узлами системы для обеспечения равномерной загрузки ресурсов, повышения производительности и предотвращения перегрузки отдельных узлов.

      14) узкие места – это участки кода (алгоритма) в программе, которые замедляют еҰ работу сильнее всего.

      15) логирование – это автоматическая запись событий, ошибок и действий, происходящих в программе, в специальные файлы (логи).

      16) оркестрирование – это автоматическое управление запуском, настройкой, соединением и масштабированием разных частей распределҰнного приложения.

      17) деплой – это процесс размещения готовой программы на сервере, чтобы пользователи могли ею пользоваться.

      18) верификация корректности выполнения параллельных программ – это процесс проверки правильности работы параллельных алгоритмов и программ в условиях одновременного выполнения множества операций, включая синхронизацию, управление доступом к общим ресурсам и предотвращение гонок данных, чтобы убедиться в их корректности и отсутствии ошибок.

      19) распараллеливание задач – это процесс разделения вычислительной задачи на несколько независимых или частично зависимых подзадач, которые могут выполняться одновременно на различных вычислительных узлах или процессорах.

      20) гетерогенность – это описание системы, которая состоит из различных, часто несовместимых компонентов или элементов, таких как различные типы процессоров, вычислительных устройств или программного обеспечения, работающих вместе для выполнения общей задачи.

      21) профилировщик – это инструмент, используемый для анализа производительности программного кода, который позволяет измерять время выполнения, использование памяти и другие ресурсы, помогая выявить узкие места в программе, оптимизировать еҰ и улучшить производительность.

      22) алгоритмы балансировки – это методы, используемые для равномерного распределения нагрузки или задач между несколькими вычислительными ресурсами с целью повышения еҰ общей эффективности.

      23) гонка данных – это ситуация, когда несколько потоков одновременно обращаются к общим данным без должной синхронизации.

      24) дедлок – это ситуация, в которой два или более потоков взаимно блокируют друг друга, ожидая освобождения ресурсов, что приводит к зависанию программы.

      25) микросервисная структура – это архитектурный стиль, в котором приложение разделяется на набор независимых, маленьких и автономных сервисов, каждый из которых выполняет одну определҰнную функцию.

      26) интеграция сервисов – это процесс объединения различных приложений или компонентов системы таким образом, чтобы они могли обмениваться данными и выполнять взаимные функции.

      27) асинхронное взаимодействие – это модель взаимодействия, при которой операции или задачи выполняются независимо друг от друга, не блокируя выполнение программы.

      28) репликация – это процесс создания и поддержания копий данных на нескольких серверах или устройствах с целью повышения доступности, устойчивости к сбоям и улучшения производительности системы.

      29) мaster-slave кластеры – это архитектурная модель распределҰнных систем, где один узел (master) управляет несколькими подчинҰнными узлами (slave).

      30) аctive-active кластер – это архитектура распределҰнной системы, где все узлы в кластере активно участвуют в обработке запросов и выполнении операций, распределяя нагрузку между собой.

      31) модели консистентности – это правила, определяющие, как и когда обновления данных становятся видимыми для пользователей в распределҰнных системах, обеспечивая согласованное поведение при доступе к данным из разных узлов.

      32) виртуальные образы – это файлы, содержащие полную копию операционной системы, приложений и данных, которые можно запускать в виртуальной машине как полноценную рабочую среду.

      33) контейнеры – это изолированные среды, в которых приложения запускаются с собственными зависимостями и настройками, позволяя быстро и одинаково работать в любой системе без необходимости полной виртуализации.

      34) виртуальные кластеры – это объединение нескольких виртуальных машин или контейнеров, которые работают как одна распределҰнная система, обеспечивая совместную обработку данных, масштабируемость и отказоустойчивость.

      35) конвейеры сборки – это автоматизированные процессы, включающие последовательность шагов для компиляции, тестирования, сборки и развертывания программного обеспечения, обычно использующиеся в непрерывной интеграции и непрерывной доставке.

      36) экспортеры – это программные компоненты или инструменты, которые собирают и передают метрики или данные из различных систем или приложений в форматах, совместимых с системами мониторинга и аналитики.

      37) дашборды – это визуальные панели, отображающие важную информацию и метрики в виде графиков, диаграмм и других элементов.

      38) метрика – это измеряемая величина или показатель, используемый для оценки характеристик системы или процесса.

      39) инциденты – это события, которые нарушают нормальную работу системы или процесса и требуют вмешательства для восстановления нормального функционирования.

      40) GraphQL – это язык запросов и серверная среда для API с открытым исходным кодом.

      41) WebSocket – протокол для общения между клиентом и сервером, предоставляющий двухсторонне общение сверх протокола TCP.

      3. В настоящем профессиональном стандарте применяются следующие сокращения:

      1) НРК – национальная рамка квалификаций;

      2) API (Application Programming Interface) – Интерфейс программирования приложений);

      3) REST (Representational State Transfer) – Представление состояния ресурса;

      4) GRPC (Google Remote Procedure Call) – УдалҰнный вызов процедур Google;

      5) HTTP (HyperText Transfer Protocol) – Протокол передачи гипертекста;

      6) CAP (Consistency, Availability, Partition Tolerance) – Согласованность, Доступность, Устойчивость к разделению сети.

Глава 2. Паспорт профессионального стандарта

      4. Название профессионального стандарта: Разработка параллельных и распределенных программ.

      5. Код профессионального стандарта: J067.

      6. Указание секции, раздела, группы, класса и подкласса согласно ОКЭД:

      J Информация и связь.

      62 Компьютерное программирование, консультационные и другие сопутствующие услуги.

      62.0 Компьютерное программирование, консультационные и другие сопутствующие услуги.

      62.02 Консультационные услуги в области информационных технологий.

      62.02.0 Консультационные услуги в области компьютерных технологий.

      7. Краткое описание профессионального стандарта: трудовая деятельность по разработке параллельных и распределенных программ является разновидностью разработки программного обеспечения для суперкомпьютерных и кластерных вычислительных систем. Данное направление требует подготовки в части разработки и анализа параллельных алгоритмов, параллельного программирования, внедрения, логирования и анализа работы распределҰнных и параллельных программ.

      8. Перечень карточек профессий:

      1) Разработчик параллельных программ - 6 уровень ОРК.

Глава 3. Карточки профессий

9. Карточка профессии "Разработчик параллельных программ":

Код группы:

2512–1

Код наименования занятия:

-

Наименование профессии:

Разработчик параллельных программ

Уровень квалификации по ОРК:

6

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:

Отсутствует

Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
высшее образование (бакалавриат, специалитет, ординатура)

Специальность:
Информационно-коммуникационные технологии

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

Опыт в соответствующей сфере не менее 12 месяцев

Связь с неформальным и информальным образованием:

отсутствует

Другие возможные наименования профессии:

2519-9-002 - Программист приложений
2512-2-004 - Разработчик приложений

Основная цель деятельности:

Создание, отладка и внедрение компьютерных программ, эффективно использующих вычислительные ресурсы суперкомпьютерных систем с учетом специфики вычислительной архитектуры и применяемых технологий

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Проектирование архитектур распределҰнных систем и сервисов
2. Обеспечение отказоустойчивости, согласованности и надҰжности
3. РазвҰртывание и оркестрирование распределҰнных приложении
4. Мониторинг, логирование и поддержка сервисов

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1:
Проектирование архитектур распределҰнных систем и сервисов



Навык 1:
Проектирование распределҰнной архитектуры

Умения:
1. Выстраивать микросервисную структуру с учҰтом масштабируемости
2. Выстраивать распределенную архитектуру с учҰтом изоляции компонентов
3. Проектировать межсервисного взаимодействия
4. Проводить реализацию механизмов репликации данных

Знания:
1. Принципов микросервисной архитектуры и API дизайна
2. Принципов распределҰнных систем
3. Паттернов распределҰнных систем
4. Протоколов распределҰнных систем

Возможность признания навыка:

Рекомендуется

Навык 2:
Разработка API и протоколов взаимодействия

Умения:
1. Формировать контракты REST, GraphQL, gRPC, WebSocket
2. Документировать API и протоколы взаимодействия
3. Проектировать ресурсы и эндпоинты

Знания:
1. Спецификаций HTTP, gRPC и форматов сериализации;
2. Стандартов и спецификаций
3. Паттернов проектирования API

Возможность признания навыка:

Рекомендуется

Навык 3:
Интеграция сервисов

Умения:

1. Настраивать обмен сообщениями через брокеров
2. Разрабатывать интеграционные решения
3. Вести мониторинг и логирование интеграционных потоков

Знания:

1. Паттернов интеграции и принципов асинхронного взаимодействия
2. Способов взаимодействия сервисов
3. Архитектурных подходов

Возможность признания навыка:

Рекомендуется

Трудовая функция 2:
Обеспечение отказоустойчивости, согласованности и надҰжности



Навык 1:
Реализация стратегий репликации

Умения:
1. Настраивать master slave кластеры
2. Настраивать active active кластеры
3. Работать с распределенными хранилищами
4. Планировать топологии сети

Знания:
1. Алгоритмов репликации и принципов CAP теоремы
2. Стратегий разрешения конфликтов
3. Теорем распределенных систем
4. Механизмов синхронизации
5. Топологий репликации

Возможность признания навыка:

Рекомендуется

Навык 2:
Настройка механизмов обработки сбоев

Умения:
1. Проектировать автоматический переход на резервные узлы при сбоях
2. Фнализировать логи с целью выявления причин сбоев
3. Использовать инструменты обработки сбоев
4. Визуализации сбоев

Знания:
1. Механизмов автоматического перехода на резервные узлы и стратегий резервного копирования
2. Шаблонов проектирования для устойчивости
3. Стратегий обработки ошибок

Возможность признания навыка:

Рекомендуется

Навык 3:
Проектирование политик согласованности

Умения:

1. Выбирать модели консистентности
2. Внедрять политики согласованности
3. Настройки уровней изоляции
4. Измерения задержек репликации

Знания:

1. Типов согласованности и алгоритмов согласования
2. Моделей согласованности
3. Теорем распределенных систем
4. Механизмов координации

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 3:
РазвҰртывание и оркестрирование распределҰнных приложении



Навык 1:
Контейнеризация и виртуализация

Умения:
1. Создавать виртуальные образы, контейнеры
2. Развертывать виртуальные образы, контейнеры
3. Создавать и оптимизировать Dockerfile
4. Развертывать кластеров

Знания:
1. СлоҰв образов и лучших практик контейнеризации
2. Принципов работы контейнеров
3. Различии между контейнерами и виртуальными машинами
4. Оркестрации контейнеров
5. Виртуализации сетей и хранилищ

Возможность признания навыка:

Рекомендуется

Навык 2:
Управление виртуальными кластерами

Умения:
1. Описывать виртуальные кластеры
2. Рразворачивать виртуальные кластеры
3. Настраивать виртуальные кластеры

Знания:
1. Объектов виртуальных кластеров
2. Принципов виртуальных кластеров
3. Операторов виртуальных кластеров

Возможность признания навыка:

Рекомендуется

Навык 3:
Настройка конвейеров сборки и деплоя

Умения:

1. Настраивать конвейеры сборки
2. Настраивать конвейеры деплоя
3. Вести контроль версий и автоматических проверок

Знания:

1. Практик непрерывной интеграции
2. Практик непрерывной доставки
3. Правил ветвления

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 4:
Мониторинг, логирование и поддержка сервисов



Навык 1:
Настройка системы метрик

Умения:
1. Выбирать системы метрик для оценивания работы распределенных систем
2. Настраивать экспортеры и дашборды
3. Настройки систем трассировки

Знания:
1. Метрик производительности
2. Принципов сборщика метрик
3. систем трассировки

Возможность признания навыка:

Рекомендуется

Навык 2:
Централизованное логирование

Умения:
1. Внедрять инструменты логирования
2. Интерпретировать данные логов распределҰнных программ
3. Визуализировать содержимое логов

Знания:
1. Форматов логов
2. Методов хранения больших объҰмов данных
3. Инструментов визуализации содержимого логов

Возможность признания навыка:

Рекомендуется

Навык 3:
Реагировать на инциденты

Умения:

1. Классифицировать инциденты распределенных систем
2. Определять пороговые значения работы распределенных систем
3. Реагировать на срабатывания предупреждений системы

Знания:

1. Классов инцидентов
2. Принципов управления инцидентами
3. Методик управления инцидентами

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:

Ответственность
Дисциплинированность
Высокая обучаемость
Организованность
Исполнительность
Работа в команде

Список технических регламентов и национальных стандартов:


Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

5-6

Разработчик приложений

6-7

Архитектор программного обеспечения

Глава 4. Технические данные профессионального стандарта

      10. Наименование государственного органа:

      Министерство искусственного интеллекта и цифрового развития Республики Казахстан.

      11. Организации (предприятия) участвующие в разработке:

      Комитет цифровых активов и прорывных технологий Министерства искусственного интеллекта и цифрового развития РК

      Руководитель проекта:

      Байгазина А.

      E-mail: a.baigazina@mdai.gov.kz

      Номер телефона: +7 (717) 264 94 55

      Исполнители:

      Байгазина А., +7 (717) 264 94 55, a.baigazina@mdai.gov.kz.

      12. Отраслевой совет по профессиональным квалификациям: 12.06.2025 г.

      13. Национальный орган по профессиональным квалификациям: 12.11.2025 г.

      14. Национальная палата предпринимателей Республики Казахстан "Атамекен": -

      15. Номер версии и год выпуска: версия 1, 2025 г.

      16. Дата ориентировочного пересмотра: 06.01.2028 г.

  Приложение 12 к приказу
Заместителя Премьер-
Министра –Министра
искусственного интеллекта
и цифрового развития
Республики Казахстан
от 10 ноября 2025 года
№ 569/НҚ

Профессиональный стандарт: "Сопровождение программного обеспечения"

      Сноска. Приказ дополнен стандартом в соответствии с приказом Заместителя Премьер-Министра – Министра искусственного интеллекта и цифрового развития РК от 20.04.2026 № 209/НҚ (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Глава 1. Общие положения

      1. Область применения профессионального стандарта: Профессиональный стандарт "Сопровождение программного обеспечения" разработан в соответствии со статьей 5 Закона Республики Казахстан "О профессиональных квалификациях", устанавливает требования к формированию образовательных программ, в том числе обучения персонала на предприятиях, признания профессиональной квалификации работников и выпускников организаций образования и решений широкого круга задач в области управления персоналом в организациях и на предприятиях.

      2. В настоящем профессиональном стандарте применяются следующие термины и определения:

      1) Информационная система (ИС) – организационно-упорядоченная совокупность информационно-коммуникационных технологий, обслуживающего персонала и технической документации, реализующих определенные технологические действия посредством информационного взаимодействия и предназначенных для решения конкретных функциональных задач.

      2) Информационные технологии (ИТ, IT) – это класс областей деятельности, относящихся к технологиям управления и обработкой огромного потока информации с применением вычислительной техники.

      3) Сопровождение ИС – обеспечение использования введенной в промышленную эксплуатацию ИС в соответствии с ее назначением, включающее мероприятия по проведению корректировки, модификации и устранению дефектов программного обеспечения, без проведения модернизации и реализации дополнительных функциональных требований и при условии сохранения ее целостности.

      4) Архитектура информационной системы – концепция, определяющая модель, структуру, выполняемые функции и взаимосвязь компонентов информационной системы.

      5) База данных (БД) – совокупность данных, организованных согласно концептуальной структуре, описывающей характеристики этих данных, а также взаимосвязей между их объектами.

      6) Графический интерфейс пользователя (Graphical User Interface-GUI) – определенная программа предоставляющая возможность использовать элементы пользовательского интерфейса в виде графических объектов.

      7) Пользовательский интерфейс (ПИ) – элементы интерфейса системы, которые используются пользователем во время работы в системе (меню, кнопки, диалоговые окна) в виде объектов, в котором учитывается цветовая гамма, размер, стиль и другие графические возможности.

      8) Системы автоматизации разработки программ (CASE – средства) – набор инструментов и методов программной инженерии для проектирования программного обеспечения, который помогает обеспечить высокое качество программ, отсутствие ошибок и простоту в обслуживании программных продуктов.

      3. В настоящем профессиональном стандарте применяются следующие сокращения:

      1) ПО – Программное обеспечение;

      2) UI – user interface;

      3) TCP/IP – Transmission Control Protocol/Internet Protocol;

      4) VR – виртуальная реальность;

      5) ООП – Объектно-ориентированное программирование.

Глава 2. Паспорт профессионального стандарта

      4. Название профессионального стандарта: Сопровождение программного обеспечения.

      5. Код профессионального стандарта: J064.

      6. Указание секции, раздела, группы, класса и подкласса согласно ОКЭД:

      J Информация и связь.

      62 Компьютерное программирование, консультационные и другие сопутствующие услуги.

      62.0 Компьютерное программирование, консультационные и другие сопутствующие услуги.

      62.01 Деятельность в области компьютерного программирования.

      62.01.1 Разработка программного обеспечения.

      7. Краткое описание профессионального стандарта: Профессиональный стандарт описывает деятельность специалистов по настройке, конфигурированию, мониторингу и модернизации программного обеспечения, проведения оценки адекватности и эффективности системы внутреннего контроля и системы управления рисками в области информационных технологий.

      8. Перечень карточек профессий:

      1) Специалист по сопровождению программного обеспечения - 6 уровень ОРК;

      2) Специалист по сопровождению программного обеспечения - 5 уровень ОРК.

Глава 3. Карточки профессий

9. Карточка профессии "Специалист по сопровождению программного обеспечения":

Код группы:

2513-0

Код наименования занятия:

2513-0-001

Наименование профессии:

Специалист по сопровождению программного обеспечения

Уровень квалификации по ОРК:

6

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:


Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
высшее образование (бакалавриат, специалитет, ординатура)

Специальность:
Информационно-коммуникационные технологии

Квалификация:
-

Уровень образования:
ТиПО (специалист среднего звена)

Специальность:
Вычислительная техника и информационные сети (по видам)

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

не менее 6 месяцев по профилю

Связь с неформальным и информальным образованием:

курсовая подготовка

Другие возможные наименования профессии:


Основная цель деятельности:

Сопровождение эксплуатации ПО, поддержка пользователей, техническая поддержка программно-аппаратного комплекса для обеспечения работы ПО

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Подготовка к сопровождению ПО
2. Техническая поддержка ПО
3. Поддержка пользователей ПО
4. Анализ проблем и изменений ПО
5. Выполнение миграции ПО
6. Управление развитием службы сопровождения ПО

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1:
Подготовка к сопровождению ПО



Навык 1:
Планирование работ по сопровождению ПО

Умения:
1. Изучать требования и функциональности сопровождаемого ПО
2. Изучать предметную область и бизнес- процессы, поддерживаемых ПО
3. Оценивать стоимость сопровождения ПО
4. Выбирать стандарты, методы, инструменты, технические средств для проведения работ по сопровождению ПО

Знания:
1. Устройств и функционирования ИС и принципы их взаимодействия
2. Модели архитектуры современных вычислительных систем и сетей
3. Жизненного цикла и методологии разработки ПО
4. Порядка и принципов документирования ПО
5. Стандартов, методологии и методов сопровождения ПО, технологии проактивной поддержки ПО
6. Технических средств и программных инструментов для выполнения работ по сопровождению ПО
7. Методов оценки стоимости сопровождения ПО

Возможность признания навыка:

не рекомендуется

Трудовая функция 2:
Техническая поддержка ПО



Навык 1:
Выявление, прогнозирование, анализ и устранение проблем в работе аппаратно- программного комплекса и сопровождаемого ПО

Умения:
1. Планировать установку аппаратно- программного комплекса и сопровождаемого ПО
2. Выполнять установку и управление ресурсами аппаратного обеспечения ИС
3. Выполнять установку системного и прикладного ПО
4. Контролировать работу ПО
5 Соблюдать политику информационной безопасности в организации
6. Формировать отчетную документацию по результатам проведенных работ
7. Управлять доступом пользователей (системных администраторов) ИС
8. Выполнять резервное копирование аппаратно-программного комплекса и сопровождаемого ПО
9. Выбирать методики и средств администрирования, контроля функционирования, анализа работы аппаратно-программного комплекса ИС
10. Оценивать и вырабатывать требования к аппаратно-программному комплексу и сопровождаемому ПО, исходя из перспектив их использования

Знания:
1. Методов администрирования и мониторинга работы, настройки ПО
2. Функциональных возможностей и методов администрирования, конфигурирования БД, системного и специализированного ПО
3. Баз данных и языков запросов к БД
4. Методов и принципов информационной безопасности
5. Основ программирования, языков программирования
6. Стандартов, методов и средств сопровождения ПО
7. Концепции проактивной поддержки организации

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 3:
Поддержка пользователей ПО



Навык 1:
Реализация мероприятий по улучшению качества услуг по сопровождению ПО

Умения:
1. Создавать базы знаний по наиболее частым вопросам пользователей ПО
2. Разрабатывать документацию и информационные материалы по вопросам эксплуатации ПО
3. Управлять процессом обработки запросов пользователей ПО
4. Анализировать обращения, поступившие от пользователей ПО
5. Анализировать предложения пользователей ПО по модернизации и модификации ПО

Знания:
1. Требований к ПО, функциональности ПО, предметной область и бизнес-процессов, поддерживаемых ПО
2. Методики и средств организации учета обращений пользователей
3. Стандартов разработки и оформления технической документации

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 4:
Анализ проблем и изменений ПО



Навык 1:
Анализ изменений, вносимых в сопровождаемое ПО

Умения:
1. Воспроизводить проблемы в работе ПО
2. Выявлять причины возникновения проблем в работе ПО
3. Анализировать проблемы, возникающие в работе сопровождаемого ПО
4. Разрабатывать инструкции, регламенты и предложения по оптимизации работы ПО

Знания:
1. Требований к ПО, функциональности ПО, предметной области и бизнес-процессов, поддерживаемых ПО
2. Состава аппаратно-программного комплекса ИС
3. Методов администрирования, мониторинга работы, настройки и обновления сопровождаемого ПО
4. Методов и принципов информационной безопасности

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 5:
Выполнение миграции ПО



Навык 1:
Перенос ПО в новую среду, снятие ПО с эксплуатации

Умения:
1. Моделировать перенос ПО в новую среду
2. Архивировать данные
3. Выполнять установку и настройку аппаратно- программного комплекса, системного и прикладного ПО, сопровождаемого ПО
4. Проверять и анализировать показатели работы ПО после переноса в новую среду
5. Анализировать требования и ограничения переноса ПО в новую среду
6. Проверять готовность ПО к снятию с эксплуатации
7. Выполнять снятие ПО с эксплуатации
8. Соблюдать нормы информационной безопасности и правила охраны труда

Знания:
1. Состава аппаратно-программного комплекса
2. Методов администрирования и мониторинга работы, настройки ПО
3. Функциональных возможностей и методов администрирования, настройки БД
4. Функциональных возможностей и методов администрирования, настройки системного и специализированного ПО
5. Методов и средств резервного копирования и восстановления БД
6. Методов администрирования, мониторинга работы, настройки, и обновления сопровождаемого ПО

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 6:
Управление развитием службы сопровождения ПО



Навык 1:
Управление службами сопровождения ПО

Умения:
1. Разрабатывать политику предприятия в области ИТ
2. Изучать и внедрять в практику новые технологии по сопровождению ПО
3. Разрабатывать регламент, политику, правила сопровождения ПО

Знания:
1. Стандартов в части сопровождаемого ПО
2. Современных методов средств анализа работы ПО

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:

Ответственность
Дисциплинированность
Аналитическое мышление
Инициативность
Организованность
Внимательность
Исполнительность
Принятие решения
Критический анализ

Список технических регламентов и национальных стандартов:


Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

5

Специалист по сопровождению программного обеспечения

10. Карточка профессии "Специалист по сопровождению программного обеспечения":

Код группы:

2513-0

Код наименования занятия:

2513-0-001

Наименование профессии:

Специалист по сопровождению программного обеспечения

Уровень квалификации по ОРК:

5

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:


Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
послесреднее образование (прикладной бакалавриат)

Специальность:
Вычислительная техника и информационные сети (по видам)

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

Без опыта

Связь с неформальным и информальным образованием:

курсовая подготовка

Другие возможные наименования профессии:


Основная цель деятельности:

Сопровождение эксплуатации ПО, поддержка пользователей, техническая поддержка программно-аппаратного комплекса для обеспечения работы ПО

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Подготовка к сопровождению ПО
2. Техническая поддержка ПО
3. Поддержка пользователей ПО
4. Анализ проблем и изменений ПО
5. Выполнение миграции ПО

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1:
Подготовка к сопровождению ПО



Навык 1:
Планирование работ по сопровождению ПО

Умения:
1. Изучать требования и функциональности сопровождаемого ПО
2. Изучать предметную область и бизнес- процессы, поддерживаемых ПО

Знания:
1. Устройств и функционирования ИС и принципы их взаимодействия
2. Модели архитектуры современных вычислительных систем и сетей
3. Жизненного цикла и методологии разработки ПО
4. Порядка и принципов документирования ПО

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 2:
Техническая поддержка ПО



Навык 1:
Выявление, прогнозирование, анализ и устранение проблем в работе аппаратно- программного комплекса и сопровождаемого ПО

Умения:
1. Планировать установку аппаратно- программного комплекса и сопровождаемого ПО
2. Выполнять установку и управление ресурсами аппаратного обеспечения ИС
3. Выполнять установку системного и прикладного ПО
4. Контролировать работу ПО
5 Соблюдать политику информационной безопасности в организации
6. Выполнять тестирование ПО и исполнение плана восстановления систем после сбоев
7. Управлять доступом пользователей (системных администраторов) ИС
8. Выполнять резервное копирование аппаратно-программного комплекса и сопровождаемого ПО
9. Выбирать методики и средств администрирования, контроля функционирования, анализа работы аппаратно-программного комплекса ИС
10. Формировать отчетную документацию по результатам проведенных работ

Знания:
1. Состава аппаратно-программного комплекса
2. Основ администрирования и настройки ПО
3. Функциональных возможностей и основных методов администрирования и настройки БД, системного и прикладного, а также сопровождаемого ПО
4. Основ БД, базовых знаний языка запросов к БД
5. Принципов информационной безопасности

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 3:
Поддержка пользователей ПО



Навык 1:
Реализация мероприятий по улучшению качества услуг по сопровождению ПО

Умения:
1. Выполнять сбор и учет обращений пользователей ПО
2. Создавать базы знаний по наиболее частым вопросам пользователей ПО
3. Разрабатывать документацию и информационные материалы по вопросам эксплуатации ПО
4. Осуществлять подготовку технических средств и информационных материалов для проведения обучения пользователей ПО
5. Обучать пользователей ПО
6. Работать с инструментами автоматизированной системы учета запросов пользователей ПО
7. Умение работать с запросами, поступившими от пользователей ПО.

Знания:
1. Требований к ПО, функциональности ПО, предметной области и бизнес-процессов, поддерживаемых ПО
2. Методик и средств организаций учета обращений пользователей ПО
3. Стандартов разработки и оформления технической документации

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 4:
Анализ проблем и изменений ПО



Навык 1:
Анализ изменений, вносимых в сопровождаемое ПО

Умения:
Навык 1:
Анализ изменений, вносимых в сопровождаемое ПО Умения:
1. Воспроизводить проблемы в работе ПО
2. Выявлять причины возникновения проблем в работе ПО
3. Анализировать проблемы, возникающие в работе сопровождаемого ПО

Знания:
1. Требований к ПО, функциональности ПО, предметной области и бизнес-процессов, поддерживаемых ПО
2. Состава аппаратно-программного комплекса ИС
3. Методов администрирования, мониторинга работы, настройки и обновления сопровождаемого ПО
4. Методов и принципов информационной безопасности

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 5:
Выполнение миграции ПО



Навык 1:
Перенос ПО в новую среду, снятие ПО с эксплуатации

Умения:
1. Моделировать перенос ПО в новую среду
2. Архивировать данные
3. Выполнять установку и настройку аппаратно- программного комплекса, системного и прикладного ПО, сопровождаемого ПО
4. Проверять и анализировать показатели работы ПО после переноса в новую среду
5. Проверять готовность ПО к снятию с эксплуатации
6. Выполнять снятие ПО с эксплуатации
7. Соблюдать нормы информационной безопасности и правила охраны труда

Знания:
1. Состава аппаратно-программного комплекса
2. Методов администрирования и мониторинга работы, настройки ПО
3. Функциональных возможностей и методов администрирования, настройки БД
4. Функциональных возможностей и методов администрирования, настройки системного и специализированного ПО
5. Методов и средств резервного копирования и восстановления БД
6. Методов администрирования, мониторинга работы, настройки, и обновления сопровождаемого ПО

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:

Ответственность
Дисциплинированность
Инициативность
Организованность
Внимательность
Исполнительность
Гибкость мышления
Критический анализ
Ориентация на результат
Высокая обучаемость
Навыки делового общения

Список технических регламентов и национальных стандартов:


Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

6

Специалист по сопровождению программного обеспечения

Глава 4. Технические данные профессионального стандарта

      11. Наименование государственного органа:

      Министерство искусственного интеллекта и цифрового развития Республики Казахстан.

      12. Организации (предприятия) участвующие в разработке:

      Комитет цифровых активов и прорывных технологий Министерства искусственного интеллекта и цифрового развития РК

      Руководитель проекта:

      Байгазина А.

      E-mail: a.baigazina@mdai.gov.kz

      Номер телефона: +7 (717) 264 94 55

      Исполнители:

      Байгазина А., +7 (717) 264 94 55, a.baigazina@mdai.gov.kz.

      13. Отраслевой совет по профессиональным квалификациям: 25.08.2025 г.

      14. Национальный орган по профессиональным квалификациям: 13.09.2025 г.

      15. Национальная палата предпринимателей Республики Казахстан "Атамекен": -

      16. Номер версии и год выпуска: версия 3, 2025 г.

      17. Дата ориентировочного пересмотра: 30.12.2028 г.

  Приложение 13 к приказу
Заместителя Премьер-
Министра –Министра
искусственного интеллекта
и цифрового развития
Республики Казахстан
от 10 ноября 2025 года
№ 569/НҚ

Профессиональный стандарт: "Тренер по спортивному программированию"

      Сноска. Приказ дополнен стандартом в соответствии с приказом Заместителя Премьер-Министра – Министра искусственного интеллекта и цифрового развития РК от 20.04.2026 № 209/НҚ (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Глава 1. Общие положения

      1. Область применения профессионального стандарта: Профессиональный стандарт "Тренер по спортивному программированию" разработан в соответствии со статьей 5 Закона Республики Казахстан "О профессиональных квалификациях", устанавливает требования к формированию образовательных программ, в том числе обучения персонала, признания профессиональной квалификации работников и выпускников организаций образования и решения задач планирования и организации соревнований, разработке задач и подготовки участников соревнований по спортивному программированию.

      2. В настоящем профессиональном стандарте применяются следующие термины и определения:

      1) Контест – соревнование, где участники решают задачи по программированию на время.

      2) Алгоритмы и структуры данных – фундаментальные концепции информатики, описывающие способы обработки, хранения и организации данных для эффективного решения задач.

      3) Визуализация – процесс представления алгоритма или данных в графической форме для облегчения их восприятия и анализа.

      4) Онлайн-сервисы – цифровые платформы, предоставляющие пользователям доступ к различным функциям и инфрмационным материалам через интернет.

      5) Нотации – формализованные системы обозначений, используемые для записи и представления алгоритмов и структур данных в упрощҰнной и понятной форме.

      6) Теоретические конструкции – абстрактные модели или понятия, созданные для объяснения, анализа или предсказания явлений в рамках логической теории.

      7) Соревновательная платформа – онлайн-среда, где пользователи могут участвовать в соревнованиях по спортивному программированию.

      8) Тестирование – процесс проверки и оценки параметров и правильности работы программы (решения участника), с целью присвоения баллов во время контеста.

      9) Программный код – набор инструкций, написанных на языке программирования, который управляет поведением программного устройства.

      10) Среда разработки программ – программное обеспечение, обеспечивающее инструменты для написания, редактирования, отладки и запуска кода.

      3. В настоящем профессиональном стандарте применяются следующие сокращения:

      1) НРК – Национальная рамка квалификаций;

      2) ОКЭД – Общий классификатор видов экономической деятельности;

      3) ОРК – Отраслевая рамка квалификации.

Глава 2. Паспорт профессионального стандарта

      4. Название профессионального стандарта: Тренер по спортивному программированию.

      5. Код профессионального стандарта: J065.

      6. Указание секции, раздела, группы, класса и подкласса согласно ОКЭД:

      J Информация и связь.

      62 Компьютерное программирование, консультационные и другие сопутствующие услуги.

      62.0 Компьютерное программирование, консультационные и другие сопутствующие услуги.

      62.02 Консультационные услуги в области информационных технологий.

      62.02.0 Консультационные услуги в области компьютерных технологий.

      7. Краткое описание профессионального стандарта: трудовая деятельность тренера по спортивному программированию направлена на решение задач планирования и организации соревнований, разработке задач спортивного программирования, а также подготовки к участию в соревнованиях по спортивному программированию. Настоящий профессиональный стандарт направлен на определение и признание профессиональной квалификации работников, определение их компетенций и навыков.

      8. Перечень карточек профессий:

      1) Тренер по спортивному программированию - 6 уровень ОРК.

Глава 3. Карточки профессий

9. Карточка профессии "Тренер по спортивному программированию":

Код группы:

2512-3

Код наименования занятия:

-

Наименование профессии:

Тренер по спортивному программированию

Уровень квалификации по ОРК:

6

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:


Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
высшее образование (бакалавриат, специалитет, ординатура)

Специальность:
Информационно-коммуникационные технологии

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

Опыт в сфере программирования не менее 12 месяцев

Связь с неформальным и информальным образованием:

курсовая подготовка, сертификация

Другие возможные наименования профессии:


Основная цель деятельности:

Организация соревнований по спортивному программированию и подготовка к участию в них.

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Разработка учебно-тренировочных программ по спортивному программированию
2. Подготовка к участию в соревнованиях по спортивному программированию
3. Анализ выступлений соревнующихся

Дополнительные трудовые функции:

1. Организация и проведение олимпиад

Трудовая функция 1:
Разработка учебно-тренировочных программ по спортивному программированию



Навык 1:
Составление плана подготовки к олимпиадам

Умения:
1. Формировать тематически план занятий
2. Подбирать задачи для закрепления теоретических знаний
3. Составлять траекторию развития навыков соревнующихся

Знания:
1. Алгоритмов и структур данных
2. Основ освоения знаний
3. Задач для тренировочных контестов

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Формирование команды для участия в олимпиадах

Умения:
1. Определять индивидуальные способности соревнующегося
2. Прививать навыки командной работы
3. Управлять внутренней динамикой команды

Знания:
1. Основных психологических тип соревнующихся
2. Командных ролей соревнующихся
3. Методов формирования команд

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 2:
Подготовка к участию в соревнованиях по спортивному программированию



Навык 1:
Проведение тренировочного контеста

Умения:
1. Создавать контест на соревновательной платформе
2. Регистрировать участников
3. Проводить контест на соревновательной платформе

Знания:
1. Формата проведения соревнований по спортивному программированию
2. Системы тестирования решений
3. Системы управления участниками на соревновательной платформе

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Проведение тренировочных занятий

Умения:
1. Объяснять сложные алгоритмы
2. Использовать визуализации алгоритмов;
3. Использовать тренировочные онлайн-сервисы
4. Соблюдать технику безопасности, в том числе нормы информационной безопасности

Знания:
1. Продвинутых алгоритмов
2. Нотаций описания алгоритмов
3. Онлайн-сервисов подготовки к олимпиадам
4. Техники безопасности, требования информационной безопасности

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 3:
Разбор задач и алгоритмов

Умения:
1. Объяснять сложные теоретические конструкции
2. Приводить аналогию алгоритмов с реальной жизнью
3. Приводить аналогию структур данных с реальной жизнью

Знания:

1. Продвинутых алгоритмов
2. Визуальных инструментов
3. Примеров применения алгоритмов в реальной жизни

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 3:
Анализ выступлений соревнующихся



Навык 1:
Анализ поведенческих ошибок соревнующихся

Умения:
1. Распознавать ошибки в командной работе
2. Вырабатывать стратегию командной работы
3. Вырабатывать тактику командной работы с учетом индивидуальных способностей соревнующихся

Знания:
1. Психологии командной работы
2. Принципов построения стратегии командной работы
3. Принципов построения тактики командной работы

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Анализ технических ошибок соревнующихся

Умения:
1. Читать программный код
2. Выявлять синтактических ошибок в программном коде
3. Выявлять логических ошибок в программном коде

Знания:
1. Языков программирования
2. Сред разработки программ
3. Техники написания кода

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Дополнительная трудовая функция 1:
Организация и проведение олимпиад



Навык 1:
Организация соревнования

Умения:
1. Разрабатывать регламент соревнования
2. Разрабатывать бюджет соревнования
3. Управлять командой
4. Соблюдать технику безопасности, в том числе нормы информационной безопасности

Знания:
1. Формата проведения соревнований по спортивному программированию
2. Межличностных коммуникаций
3. Финансового планирования
4. Техники безопасности, требования информационной безопасности

Возможность признания навыка:

Рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:

Ответственность
Стрессоустойчивость
Терпеливость
Дисциплинированность

Список технических регламентов и национальных стандартов:


Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

6

Разработчик программного обеспечения

6

Разработчик приложений

Глава 4. Технические данные профессионального стандарта

      10. Наименование государственного органа:

      Министерство искусственного интеллекта и цифрового развития Республики Казахстан.

      11. Организации (предприятия) участвующие в разработке:

      Комитет цифровых активов и прорывных технологий Министерства искусственного интеллекта и цифрового развития РК

      Руководитель проекта:

      Байгазина А.

      E-mail: a.baigazina@mdai.gov.kz

      Номер телефона: +7 (717) 264 94 55

      Исполнители:

      Байгазина А., +7 (717) 264 94 55, a.baigazina@mdai.gov.kz.

      12. Отраслевой совет по профессиональным квалификациям: 11.06.2025 г.

      13. Национальный орган по профессиональным квалификациям: 15.10.2025 г.

      14. Национальная палата предпринимателей Республики Казахстан "Атамекен": -

      15. Номер версии и год выпуска: версия 1, 2025 г.

      16. Дата ориентировочного пересмотра: 11.01.2028 г.

  Приложение 14 к приказу
Заместителя Премьер-
Министра –Министра
искусственного интеллекта
и цифрового развития
Республики Казахстан
от 10 ноября 2025 года
№ 569/НҚ

Профессиональный стандарт: "Облачные технологии"

      Сноска. Приказ дополнен стандартом в соответствии с приказом Заместителя Премьер-Министра – Министра искусственного интеллекта и цифрового развития РК от 20.04.2026 № 209/НҚ (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Глава 1. Общие положения

      1. Область применения профессионального стандарта: Профессиональный стандарт "Облачные технологии" разработан в соответствии со статьей 5 Закона Республики Казахстан "О профессиональных квалификациях", устанавливает требования к формированию образовательных программ, в том числе обучения персонала на предприятиях, признания профессиональной квалификации работников и выпускников организаций образования и решений широкого круга задач в области управления персоналом в организациях и на предприятиях.

      2. В настоящем профессиональном стандарте применяются следующие термины и определения:

      1) Информационная система (ИС) – организационно-упорядоченная совокупность информационно-коммуникационных технологий, обслуживающего персонала и технической документации, реализующих определенные технологические действия посредством информационного взаимодействия и предназначенных для решения конкретных функциональных задач.

      2) Информационная технология (ИТ, IT) – это процесс, использующий совокупность средств и методов сбора, обработки и передачи данных для получения информации нового качества о состоянии объекта, процесса или явления. Информационные технологии (ИТ, от англ. Information technology, IT) — это класс областей деятельности, относящихся к технологиям управления и обработкой огромного потока информации с применением вычислительной техники.

      3) Сопровождение ИС – обеспечение использования введенной в промышленную эксплуатацию ИС в соответствии с ее назначением, включающее мероприятия по проведению корректировки, модификации и устранению дефектов программного обеспечения, без проведения модернизации и реализации дополнительных функциональных требований и при условии сохранения ее целостности.

      4) Архитектура информационной системы – концепция, определяющая модель, структуру, выполняемые функции и взаимосвязь компонентов информационной системы.

      5) База данных (БД) – совокупность данных, организованных согласно концептуальной структуре, описывающей характеристики этих данных, а также взаимосвязей между их объектами.

      6) Программное обеспечение (ПО) – совокупность программ, программных кодов, а также программных продуктов с технической документацией, необходимой для их эксплуатации.

      7) Программный интерфейс – система унифицированных связей, предназначенных для обмена информацией между компонентами вычислительной системы, задающих набор необходимых процедур, их параметров и способов обращения.

      8) Программный продукт – самостоятельная программа или часть программного обеспечения, являющаяся товаром, которая независимо от ее разработчиков может использоваться в предусмотренных целях в соответствии с системными требованиями, установленными технической документацией.

      9) Дата-центр (от англ. data center), или центр (хранения и) обработки данных (ЦОД/ЦХОД) – это здание (или его часть) для которого применены комплексные решения по хранению, обработке и распространению информационных данных с IT-инфраструктурой, позволяющей обеспечивать свои функции, удовлетворяющие определҰнным критериям.

      10) Облачные вычисления (англ. cloud computing) – модель обеспечения удобного сетевого доступа по требованию к некоторому общему фонду конфигурируемых вычислительных ресурсов (например, сетям передачи данных, серверам, устройствам хранения данных, приложениям и сервисам – как вместе, так и по отдельности), которые могут быть оперативно предоставлены и освобождены с минимальными эксплуатационными затратами или обращениями к провайдеру.

      11) NAT (от англ. Network Address Translation – "преобразование сетевых адресов") – это механизм в сетях TCP/IP, позволяющий преобразовывать IP-адреса транзитных пакетов.

      12) VPN (англ. Virtual Private Network "виртуальная частная сеть") – обобщенное название технологий, позволяющих обеспечить одно или несколько сетевых соединений (логическую сеть) поверх другой сети (например, Интернет).

      13) Сеть хранения данных (СХД)) (англ. Storage Area Network) (SAN) – представляет собой архитектурное решение для подключения внешних устройств хранения данных, таких как дисковые массивы, ленточные библиотеки, оптические накопители к серверам таким образом, чтобы операционная система распознала подключҰнные ресурсы, как локальные.

      3. В настоящем профессиональном стандарте применяются следующие сокращения:

      1) ИТ – информационные технологии;

      2) ЦОД – центр обработки данных;

      3) ОС – операционная система;

      4) ПО – программное обеспечение.

Глава 2. Паспорт профессионального стандарта

      4. Название профессионального стандарта: Облачные технологии.

      5. Код профессионального стандарта: J072.

      6. Указание секции, раздела, группы, класса и подкласса согласно ОКЭД:

      J Информация и связь.

      62 Компьютерное программирование, консультационные и другие сопутствующие услуги.

      62.0 Компьютерное программирование, консультационные и другие сопутствующие услуги.

      62.01 Деятельность в области компьютерного программирования.

      62.01.1 Разработка программного обеспечения.

      7. Краткое описание профессионального стандарта: Профессиональный стандарт определяет совокупность знаний, умений и навыков, необходимых для выполнения трудовых функций, связанных с разработкой, развертыванием, миграцией, эксплуатацией и оптимизацией решений и услуг в облачных средах.

      8. Перечень карточек профессий:

      1) Разработчик облачных технологий - 5 уровень ОРК;

      2) Разработчик облачных технологий - 7 уровень ОРК;

      3) Специалист по облачным вычислениям - 7 уровень ОРК;

      4) Архитектор облачных технологий - 7 уровень ОРК;

      5) Администратор облачных технологий - 7 уровень ОРК;

      6) Специалист по облачным вычислениям - 6 уровень ОРК;

      7) Администратор облачных технологий - 5 уровень ОРК;

      8) Администратор облачных технологий - 6 уровень ОРК;

      9) Архитектор облачных технологий - 6 уровень ОРК;

      10) Разработчик облачных технологий - 6 уровень ОРК;

      11) Архитектор облачных технологий - 5 уровень ОРК.

Глава 3. Карточки профессий

9. Карточка профессии "Разработчик облачных технологий":

Код группы:

2529-0

Код наименования занятия:

-

Наименование профессии:

Разработчик облачных технологий

Уровень квалификации по ОРК:

5

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:


Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
послесреднее образование (прикладной бакалавриат)

Специальность:
Программное обеспечение (по видам)

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

Без опыта

Связь с неформальным и информальным образованием:

Курсовая подготовка, сертификация

Другие возможные наименования профессии:

2529-0-001 - Специалист по облачным вычислениям

Основная цель деятельности:

Создание, модификация, интеграция и поддержка отдельных сервисов и модулей облачных платформ путем написания, тестирования и отладки кода в соответствии с техническим заданием и архитектурными требованиями под руководством старших специалистов

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Управление работами и разработка программного обеспечения облачных систем
2. Проектирование и сопровождение облачных систем

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1:
Управление работами и разработка программного обеспечения облачных систем



Навык 1:
Кодирование программного обеспечения облачных систем

Умения:
1. Реализовывать функции облачных систем: написание кода выполнения программ, межсетевое взаимодействие, защита программ и разграничение прав доступа в многопользовательских системах
2. Реализовывать различные стандарты и протоколы передачи данных
3. Реализовывать методы хранения, шифрования и обработки данных
4. Создавать инсталляционные пакеты для установки программного обеспечения
5. Использовать средства создания, отладки, оптимизации кода модулей программного обеспечения для различных языков программирования
6. Применять стандарты оформления кода программного обеспечения
7. Использовать средства версионного хранения кода и документов
8. Читать проектную документацию на разработку облачных систем
9. Интегрировать готовые облачные сервисы в разрабатываемые приложения
10. Писать модульные и интеграционные тесты для создаваемого кода

Знания:
1. Устройство и функционирование современных облачных систем и их базовых сервисов
2. Сетевые протоколы и модели взаимодействия в распределенных системах
3. Современные стандарты и протоколы передачи данных и веб-коммуникации
4. Основы современных операционных систем, используемых в облачных средах
5. Методы хранения, шифрования и обработки данных в облачных хранилищах и базах данных
6. Основы современных систем управления базами данных, включая реляционные и нереляционные
7. Теория баз данных и принципы проектирования структур данных
8. Основы программирования и алгоритмизации
9. Современные объектно-ориентированные и скриптовые языки программирования, популярные в облачной разработке
10. Системы управления версиями и практики совместной разработки
11. Основы контейнеризации и практики сборки приложений
12. Принципы работы и применения сервис-ориентированной и микросервисной архитектур

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 2:
Проектирование и сопровождение облачных систем



Навык 1:
Эксплуатация облачных систем

Умения:
1. Применять средства разработки тестовых наборов, сценариев и тестового кода
2. Использовать средства автоматизации процессов тестирования и непрерывной интеграции
3. Проводить различные виды тестирования: функционального, производительности, нагрузочного, безопасности, совместимости
4. Участвовать в развертывании и обновлении сервисов в облачных средах по утвержденным процедурам
5. Мониторить базовые метрики работоспособности разработанных сервисов
6. Участвовать в анализе и устранении инцидентов, связанных с работой разработанных модулей
7. Вести техническую документацию по разработанным компонентам

Знания:
1. Принципы и методы обеспечения качества программного обеспечения
2. Методики тестирования программного обеспечения и виды тестовых артефактов
3. Основы процессов непрерывной интеграции и доставки
4. Принципы логирования, мониторинга и оповещения в облачных приложениях
5. Базовые подходы к обеспечению безопасности разрабатываемых приложений
6. Жизненный цикл программного обеспечения и практики его сопровождения

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:

Ответственность
Структурное мышление
Усидчивость и внимательность
Креативный подход
Способность к самообучению
Навыки делового общения

Список технических регламентов и национальных стандартов:


Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

5

Архитектор облачных технологий

6

Разработчик облачных технологий

10. Карточка профессии "Разработчик облачных технологий":

Код группы:

2529-0

Код наименования занятия:

-

Наименование профессии:

Разработчик облачных технологий

Уровень квалификации по ОРК:

7

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:


Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
послевузовское образование (магистратура, резидентура)

Специальность:
Информационно-коммуникационные технологии

Квалификация:
-

Уровень образования:
высшее образование (бакалавриат, специалитет, ординатура)

Специальность:
Информационно-коммуникационные технологии

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

Не менее 5 лет в области разработки программного обеспечения, включая не менее 3 лет в роли технического лидера, архитектора или ведущего разработчика в проектах по созданию высоконагруженных облачных платформ, распределенных систем или критически важных облачных сервисов.

Связь с неформальным и информальным образованием:

Курсовая подготовка, сертификация

Другие возможные наименования профессии:

2529-0-001 - Специалист по облачным вычислениям

Основная цель деятельности:

Проектирование отдельных модулей облачной платформы, написание кода для отельных модулей, реагирование на проблемы с сервисом и их устранение.

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Управление работами и разработка программного обеспечения облачных систем
2. Проектирование и сопровождение облачных систем

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1:
Управление работами и разработка программного обеспечения облачных систем



Навык 1:
Кодирование программного обеспечения облачных систем

Умения:
1. Разрабатывать архитектуру ПО для облачных систем
2. Владеть методами процессов разработки программного обеспечения и качества продукта
3. Проводить сбор и анализ информации
4. Применять инструментальные средства для составления отчетности по результатам работ
5. Определять и формализовывать техническое видение, принципы и стандарты разработки для всей организации или направления
6. Проводить технический due diligence при оценке новых проектов, технологий или приобретений
7. Разрабатывать и внедрять механизмы для обеспечения долгосрочной эволюции и поддерживаемости архитектуры

Знания:
1. Основы архитектуры, устройства и функционирования вычислительных систем
2. Современные методологии разработки программного обеспечения
3. Системы коллективной разработки программного обеспечения
4. Стандарты на разработку автоматизированных систем
5. Методы управления ресурсами проектов в области информационных технологий
6. Проектная документация в области информационных технологий
7. Специальная литература по управлению проектами в области информационных технологий

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Анализ и оптимизация кода на уровне компонентов облачных систем

Умения:
1. Проводить комплексную оценку характеристик и взаимодействия модулей программного обеспечения в масштабах всей облачной платформы
2. Проводить глубокий анализ и прогнозирование времени выполнения, потребления ресурсов и узких мест в сложных распределенных системах
3. Проводить стратегический выбор методов и приоритетов оптимизации, балансируя между производительностью, надежностью, стоимостью и скоростью разработки
4. Инициировать и руководить проектами по фундаментальному перепроектированию критических компонентов для преодоления архитектурных ограничений
5. Разрабатывать метрики, методологии и инструменты для выявления проблем производительности и эффективности на ранних стадиях
6. Проводить экспертизу и давать заключения по вопросам масштабируемости и производительности предлагаемых архитектурных решений

Знания:
1. Все уровни оптимизации облачных систем: от аппаратного обеспечения и гипервизоров до уровня бизнес-логики приложений
2. Передовая архитектура современных облачных систем, включая бессерверные вычисления, service mesh, базы данных нового поколения
3. Принципы организации сложного межпроцессного, межсервисного взаимодействия и управления состоянием в глобально распределенных системах
4. Методики и математические модели для оценки характеристик, SLA и SLO модулей и систем в целом
5. Методики оценки и прогнозирования времени выполнения, планирования ресурсов и моделирования нагрузки
6. Экономические аспекты оптимизации и их связь с техническими решениями

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 2:
Проектирование и сопровождение облачных систем



Навык 1:
Разработка технической документации по созданию и сопровождению облачных систем

Умения:
1. Проводить экспертизу и утверждать проектную документацию на разработку ПО облачных систем
2. Моделировать и оптимизировать действия и процессы эксплуатационного персонала для повышения эффективности и снижения рисков
3. Применять и выбирать инструментальные средства для управления знаниями, создания эталонной документации и обеспечения compliance
4. Определять стратегию и стандарты развертывания, обновления и отката компонентов облачных систем
5. Управлять работами и внедрять проектные технологии и практики в масштабах организации или нескольких команд
6. Осуществлять конечный контроль и валидацию критической технической документации
7. Осуществлять синтез и стратегический анализ информации для принятия решений о развитии технологического стека и компетенций

Знания:
1. Передовые методологии и фреймворки проектирования облачных систем и управления архитектурой предприятия
2. Международные, национальные и отраслевые стандарты, нормативные материалы по проектированию, информационной безопасности и эксплуатации информационных систем
3. Технологии и практики проектирования, обеспечивающие безопасность, соответствие требованиям и управление рисками
4. Современные стандарты, протоколы и тенденции в области информационного взаимодействия облачных систем и экосистем

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:

Ответственность
Структурное мышление
Усидчивость и внимательность
Креативный подход
Способность к самообучению
Навыки делового общения

Список технических регламентов и национальных стандартов:


Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

5

Разработчик облачных технологий

6

Разработчик облачных технологий

11. Карточка профессии "Специалист по облачным вычислениям":

Код группы:

2529-0

Код наименования занятия:

2529-0-001

Наименование профессии:

Специалист по облачным вычислениям

Уровень квалификации по ОРК:

7

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:


Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
послевузовское образование (магистратура, резидентура)

Специальность:
Информационно-коммуникационные технологии

Квалификация:
-

Уровень образования:
высшее образование (бакалавриат, специалитет, ординатура)

Специальность:
Информационно-коммуникационные технологии

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

Не менее 5 лет области проектирования и внедрения сложных интеграционных решений, включая не менее 3 лет на руководящих или архитектурных позициях, с подтвержденным успехом в реализации крупномасштабных проектов облачной трансформации и создания гибридных ИТ-ландшафтов

Связь с неформальным и информальным образованием:

Курсовая подготовка, сертификация

Другие возможные наименования профессии:


Основная цель деятельности:

Стратегическое управление и архитектурное руководство процессами создания и эволюции комплексной экосистемы интеграции, обеспечивающей бесшовное, безопасное и эффективное взаимодействие облачных и локальных информационных систем для поддержки ключевых бизнес-процессов и цифровой трансформации организации

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Техническая поддержка процессов создания (модификации) и сопровождения интеграционных решений для облачных сервисов
2. Выполнение работ по созданию (модификации) и сопровождению интеграционных решений для облачных сервисов

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1:
Техническая поддержка процессов создания (модификации) и сопровождения интеграционных решений для облачных сервисов



Навык 1:
Проведение испытаний интеграционного решения и его сопровождение

Умения:
1. Проводить стратегический анализ полученных характеристик интеграционного решения на соответствие бизнес-целям и техническому видению
2. Интерпретировать данные комплексных испытаний и пилотных внедрений для принятия решений о готовности к промышленной эксплуатации
3. Готовить итоговую отчетность и рекомендации для руководства на основе результатов испытаний в соответствии с программой и методикой
4. Выбирать и инициировать изменения в стратегии действий, контролировать и оценивать эффективность процессов на организационном уровне
5. Разрабатывать и утверждать стандарты, шаблоны и требования к контрольным примерам и процедурам тестирования
6. Разрабатывать стратегии и методологии генерации тестовых данных, обеспечивающих покрытие критических бизнес-сценариев и edge-кейсов
7. Руководить подготовкой, верификацией и управлением жизненным циклом эталонных наборов данных для тестирования
8. Определять и утверждать ключевые объекты, цели и критерии успеха для программ испытаний
9. Определять и согласовывать объем, условия, ресурсы и порядок проведения масштабных испытаний
10. Определять и обеспечивать необходимое материально-техническое и метрологическое обеспечение для испытаний
11. Разрабатывать, утверждать и совершенствовать корпоративные программы и методики испытаний на основе стратегических требований

Знания:
1. Передовые правила, алгоритмы и технологии построения систем обеспечения качества, включая автоматизацию тестирования и CI/CD
2. Современные стандарты, фреймворки и методологии тестирования и оценки качества
3. Внутренние нормативные документы и внешние регуляторные требования, регламентирующие процессы управления качеством, изменениями и инцидентами
4. Технические и бизнес-аспекты соглашений об уровне обслуживания и методы их мониторинга
5. Методы проектирования и управления артефактами тестирования в масштабах предприятия
6. Принципы построения Data Governance и управления тестовыми данными с учетом безопасности и конфиденциальности

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Ввод в эксплуатацию интеграционного решения

Умения:
1. Руководить проведением приемо-сдаточных испытаний и принимать решения о готовности решения к эксплуатации
2. Разрабатывать и утверждать корпоративные регламенты, политики и стандарты эксплуатации
3. Оценивать стратегические объемы работ, бюджеты и сроки для программ внедрения
4. Осуществлять стратегические коммуникации и управлять ожиданиями ключевых заинтересованных сторон (стейкхолдеров)
5. Готовить и согласовывать итоговые регламентные документы и акты о завершении проекта ввода в эксплуатацию

Знания:
1. Углубленные знания программ и методик испытаний, адаптированных под классы критичности систем
2. Международные и национальные стандарты, руководящие документы по разработке документации для автоматизированных систем и управления проектами
3. Методологии управления проектами и управления портфелями проектов
4. Принципы управления изменениями в организации и коммуникационные стратегии

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 2:
Выполнение работ по созданию (модификации) и сопровождению интеграционных решений для облачных сервисов



Навык 1:
Создание интеграционного решения в соответствии с техническим заданием

Умения:
1. Применять методы принятия управленческих решений
2. Применять нормативно-технические документы (стандарты и регламенты) в части разработки требований на создание (модификацию) и сопровождение интеграционных решений
3. Применять методы и средства анализа функциональных требований к интеграционному решению
4. Применять методы и средства разработки технических спецификаций для интеграционного решения

Знания:
1. Методы оценки объемов и сроков выполнения работ
2. Методы принятия управленческих решений
3. Основные принципы и методы управления персоналом
4. Методы и средства анализа функциональных требований к интеграционному решению
5. Методы и средства разработки технических спецификаций для интеграционного решения

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Конфигурирование интеграционного решения на базе интеграционной платформы в соответствии с техническим заданием

Умения:
1. Проводить аудит и стратегическую оценку соответствия развернутого интеграционного решения текущим и будущим требованиям бизнеса
2. Анализировать, структурировать и приоритизировать стратегические требования заказчика к интеграционной экосистеме
3. Вырабатывать и предлагать варианты стратегической реализации требований, включая оценку рисков и стоимости владения
4. Принимать ключевые архитектурные решения по выбору платформ, паттернов и технологий интеграции

Знания:
1. Продвинутые методы формального анализа, моделирования и управления требованиями
2. Типовые и инновационные интеграционные решения, платформы и их эволюционные пути
3. Технологии эффективной межличностной и групповой коммуникации, ведения переговоров, управления конфликтами в условиях высоких ставок
4. Стандарты и лучшие практики деловой переписки, подготовки презентаций и отчетов для руководства

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:

Ответственность
Аналитическое мышление
Критическое мышление
Организованность

Список технических регламентов и национальных стандартов:


Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

6

Специалист по облачным вычислениям

7

Администратор облачных технологий

12. Карточка профессии "Архитектор облачных технологий":

Код группы:

2529-0

Код наименования занятия:

-

Наименование профессии:

Архитектор облачных технологий

Уровень квалификации по ОРК:

7

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:


Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
послевузовское образование (магистратура, резидентура)

Специальность:
Информационно-коммуникационные технологии

Квалификация:
-

Уровень образования:
высшее образование (бакалавриат, специалитет, ординатура)

Специальность:
Информационно-коммуникационные технологии

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

Не менее 5 лет в области проектирования ИТ-архитектур, включая не менее 3 лет в роли ведущего архитектора или руководителя архитектурного подразделения. Доказанный опыт разработки и реализации стратегий цифровой трансформации, создания облачных платформ предприятия

Связь с неформальным и информальным образованием:

Курсовая подготовка, сертификация

Другие возможные наименования профессии:

2529-0-001 - Специалист по облачным вычислениям

Основная цель деятельности:

Формирование и реализация единой архитектурной стратегии предприятия на основе облачных моделей, обеспечивающей достижение стратегических бизнес-целей, технологическую эволюцию, управление ИТ-ландшафтом и создание устойчивых конкурентных преимуществ за счет инноваций, оптимизации затрат и повышения гибкости ИТ

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Разработка облачной архитектуры
2. Разработка облачной стратегии и координация в процессе адаптации
3. Проектирование моделей обслуживания облачных сервисов

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1:
Разработка облачной архитектуры



Навык 1:
Проектирование облачный решений с учетом бизнес-требований организации

Умения:
1. Координировать формирование и приоритизацию портфеля требований к ИТ-архитектуре на уровне всего предприятия
2. Владеть и внедрять современные методологии и инструменты анализа, проектирования и управления архитектурой предприятия
3. Проводить стратегическую оценку осуществимости, стоимости и рисков реализации бизнес-требований с архитектурной точки зрения
4. Управлять командой архитекторов и инженеров, формировать архитектурную культуру в организации
5. Разрабатывать и поддерживать ключевые архитектурные артефакты предприятия: принципы, стандарты, целевая архитектура
6. Проводить глубокий анализ бизнес-стратегии, операционной модели и драйверов стоимости для их трансляции в архитектурные решения

Знания:
1. Продвинутые методы и средства сбора, анализа и управления требованиями на уровне предприятия
2. Методы и технологии разработки формализованных требований, спецификаций и архитектурных моделей
3. Принципы управления персоналом, построения команд, развития лидерских качеств и архитектурных компетенций
4. Современные языки и фреймворки спецификаций, моделирования и описания архитектуры

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Разработка ИТ-решения на основе облачных вычислений

Умения:
1. Формулировать и формализовывать стратегические требования к облачным платформам и экосистемам предприятия
2. Разрабатывать целостную, целераняющуюся и адаптивную архитектуру системы облачных вычислений предприятия
3. Определять и управлять объемом архитектурных решений, необходимых для баланса между инновациями, стабильностью и скоростью реализации
4. Применять и адаптировать специализированные методологии и фреймворки для построения и управления архитектурой предприятия

Знания:
1. Передовые методы и средства разработки стратегических требований, дорожных карт и бизнес-кейсов
2. Архитектурные стили, тактики, шаблоны и принципы построения современных гибридных и мультиоблачных платформ
3. Фреймворки управления архитектурой предприятия и цифровой трансформации

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 2:
Разработка облачной стратегии и координация в процессе адаптации



Навык 1:
Контроль сопровождения облачных решений

Умения:
1. Проводить экспертизу сложных архитектурных моделей, описанных с помощью специализированных языков, на соответствие стратегии
2. Эффективно взаимодействовать с топ-менеджментом, владельцами бизнеса и ключевыми заинтересованными сторонами для согласования архитектурных решений
3. Принимать окончательные решения по архитектурным вопросам, несущие высокую степень ответственности за бизнес-результаты
4. Управлять архитектурным советом предприятия и процессами согласования исключений

Знания:
1. Международные стандарты качества, зрелости процессов и лучшие практики в области облачных технологий и архитектуры
2. Стратегические подходы и фреймворки обеспечения информационной безопасности и управления рисками
3. Принципы управления качеством продукта, портфелем ИТ-услуг и измерения ценности ИТ для бизнеса
4. Основы психологии лидерства, управления конфликтами и проведения переговоров на высшем уровне

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 3:
Проектирование моделей обслуживания облачных сервисов



Навык 1:
Проектирование модели обслуживания инфраструктура как услуга

Умения:
1. Определять стратегию и стандарты проектирования ключевых элементов облачной инфраструктуры предприятия
2. Формировать технологическую политику в области виртуализации, контейнеризации и управления инфраструктурой как кодом
3. Утверждать стандарты и принципы настройки виртуальных серверов, систем хранения, сетей и платформенных сервисов
4. Разрабатывать и внедрять комплексную стратегию и архитектуру безопасности облачной инфраструктуры
5. Производить стратегические расчеты производительности, емкости и экономической эффективности облачных инфраструктур
6. Определять стратегию использования и размещения центров обработки данных в гибридной облачной модели
7. Утверждать архитектурные принципы и стратегию развития сетевой инфраструктуры для облачных сервисов

Знания:
1. Типовые и инновационные элементы облачных инфраструктур, включая гиперконвергентные системы и бессерверные вычисления
2. Стратегические направления развития средств виртуализации, автоматизации и оркестрации
3. Современные подходы, фреймворки и стандарты построения систем защиты информации в распределенных облачных средах
4. Методики стратегического планирования производительности, моделирования нагрузки и управления спросом на инфраструктуру

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:

Ответственность
Дисциплинированность
Аналитическое мышление
Инициативность
ОрганизованностЬ
Внимательность
Исполнительность
Высокая обучаемость

Список технических регламентов и национальных стандартов:


Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

6

Архитектор облачных технологий

5

Архитектор облачных технологий

13. Карточка профессии "Администратор облачных технологий":

Код группы:

2529-0

Код наименования занятия:

-

Наименование профессии:

Администратор облачных технологий

Уровень квалификации по ОРК:

7

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:


Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
послевузовское образование (магистратура, резидентура)

Специальность:
Информационно-коммуникационные технологии

Квалификация:
-

Уровень образования:
высшее образование (бакалавриат, специалитет, ординатура)

Специальность:
Информационно-коммуникационные технологии

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

Не менее 5 лет лет в области администрирования и проектирования ИТ-инфраструктур, включая не менее 3 лет на руководящих позициях с ответственностью за эксплуатацию, развитие и бюджет крупномасштабных облачных или гибридных сред.

Связь с неформальным и информальным образованием:

Курсовая подготовка, сертификация

Другие возможные наименования профессии:

2529-0-001 - Специалист по облачным вычислениям

Основная цель деятельности:

Стратегическое управление, развитие и обеспечение бесперебойной работы всей облачной и гибридной инфраструктуры предприятия в соответствии с бизнес-целями, включая формирование технической политики, управление бюджетом, построение эффективных процессов эксплуатации и обеспечение соответствия требованиям информационной безопасности и отраслевым стандартам.

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Планирование и управление ресурсами облака
2. Обслуживание облачной инфраструктуры

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1:
Планирование и управление ресурсами облака



Навык 1:
Настройка конфигурации облачной инфраструктуры

Умения:
1. Осуществлять стратегическое построение и эволюцию модели предоставления облачных услуг в масштабах предприятия
2. Проводить оценку и прогнозирование вычислительной мощности, емкости хранилищ и сетевых ресурсов облака на долгосрочную перспективу
3. Анализировать сложные корреляции и причинно-следственные связи между различными параметрами инфраструктуры при изменениях производительности и нагрузки
4. Принимать управленческие и архитектурные решения в условиях высокой неопределенности, избыточности или недостаточности информации
5. Осуществлять стратегическое планирование работы распределенных центров обработки данных и глобальной сетевой инфраструктуры, включая вопросы гео-распределения и аварийного восстановления

Знания:
1. Продвинутые методы оценки, моделирования и прогнозирования вычислительных мощностей облака с учетом бизнес-циклов
2. Бизнес-модели и операционные модели предоставления облачных услуг, включая финансовые аспекты и модели ценообразования
3. Основы технического нормирования, планирования ресурсов и управления спросом в ИТ
4. Международные стандарты по проектированию центров обработки данных и обеспечению их эксплуатационной устойчивости
5. Теория принятия решений, системный анализ и методы работы со сложными данными в условиях неопределенности

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Администрирование ресурсов облака

Умения:
1. Анализировать сводные данные и формировать отчеты для руководства о состоянии, использовании и развертывании облачных ресурсов
2. Проводить экспертизу и анализ требований проектной документации на предмет соответствия возможностям инфраструктуры и архитектурным стандартам
3. Управлять работами и проектами по администрированию облачных ресурсов, распределяя задачи и контролируя их исполнение
4. Оценивать стратегические риски, сложности и влияние планируемых изменений в облачных ресурсах на бизнес-сервисы
5. Фиксировать, анализировать системные сбои и инициировать проекты по устранению корневых причин для повышения надежности

Знания:
1. Стандарты и лучшие практики формирования проектной документации в области ИТ и инфраструктуры
2. Методы управления рисками, оценки сложности и методологии управления изменениями в высокодоступных средах
3. Типичные системные сбои, их классификация, методы расследования (root cause analysis) и превентивные меры
4. Методологии управления проектами и портфелями ИТ-проектов
5. Принципы построения и управления системами мониторинга, событийного управления и аналитики

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 2:
Обслуживание облачной инфраструктуры



Навык 1:
Сопровождение существующих компонентов сервиса

Умения:
1. Инициировать и руководить программами по оптимизации работы облачных сервисов для повышения эффективности и снижения затрат
2. Управлять процессами изменений и конфигурациями на уровне управления услугами
3. Осуществлять регулярный аудит и контроль компонентов облачных сервисов на соответствие стандартам безопасности, производительности и архитектуры
4. Выполнять анализ трендов использования облачных ресурсов для прогнозирования спроса и планирования бюджета
5. Планировать стратегические мероприятия, направленные на повышение эффективности, надежности и безопасности облачных сервисов
6. Организовывать и контролировать обучение администраторов и пользователей, формирование компетенций

Знания:
1. Международные и корпоративные нормативно-технические документы, стандарты и регламенты в области облачных технологий и управления ИТ-услугами
2. Методы проведения комплексного аудита инфраструктуры, оценки зрелости процессов и соответствия требованиям
3. Принципы и практики управления ИТ-услугами, управления знаниями и построения центров компетенций
4. Методы финансового управления ИТ и оптимизации затрат

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Прогнозирование и оценка текущих требований к облачным сервисам

Умения:
1. Выявлять конкурентные преимущества и особенности новых технологий и облачных продуктов, оценивать возможности их интеграции в ИТ-ландшафт предприятия
2. Рассчитывать и интерпретировать ключевые показатели эффективности использования и функционирования аппаратных и программных средств для стратегического планирования
3. Принимать стратегические решения на основе анализа рынка и технологий в условиях неопределенности и неполных данных

Знания:
1. Принципы организации, проектирования и управления современными облачными сервисами и платформами
2. Принципы функционирования, развертывания и обеспечения отказоустойчивости облачных сервисов в глобальном масштабе
3. Продуктовая линейка, стратегии развития и экосистемы мировых и отечественных поставщиков облачных технологий
4. Текущее состояние, тренды и перспективы развития облачных технологий, нормативного регулирования и рынка
5. Основные теории и концепции стратегического планирования, управления бизнес-архитектурой и ценностью ИТ
6. Основные теории и концепции в области инноваций, инновационного менеджмента и управления технологиями

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:

Ответственность
Умение работать в команде
Аналитическое мышление
Критический анализ
Организованность
Обучаемость

Список технических регламентов и национальных стандартов:


Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

6

Администратор облачных технологий

5

Администратор облачных технологий

14. Карточка профессии "Специалист по облачным вычислениям":

Код группы:

2529-0

Код наименования занятия:

2529-0-001

Наименование профессии:

Специалист по облачным вычислениям

Уровень квалификации по ОРК:

6

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:


Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
высшее образование (бакалавриат, специалитет, ординатура)

Специальность:
Информационно-коммуникационные технологии

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

Не менее 3 лет практического опыта в областях, связанных с разработкой, администрированием или внедрением облачных и интеграционных решений.

Связь с неформальным и информальным образованием:

Курсовая подготовка, сертификация

Другие возможные наименования профессии:


Основная цель деятельности:

Интеграция конфигурируемых и масштабируемых облачных сервисов в инфраструктурных средах с локальными сегментами информационных систем для реализации информационных потребностей организаций

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Техническая поддержка процессов создания (модификации) и сопровождения интеграционных решений для облачных сервисов
2. Выполнение работ по созданию (модификации) и сопровождению интеграционных решений для облачных сервисов

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1:
Техническая поддержка процессов создания (модификации) и сопровождения интеграционных решений для облачных сервисов



Навык 1:
Проведение испытаний интеграционного решения и его сопровождение

Умения:
1. Использовать методы и средства выполнения тестовых процедур
2. Документировать результаты тестирования интеграционного решения
3. Использовать методы и средства проведения испытаний интеграционного решения в соответствии с программой и методикой испытаний
4. Работать с принятой системой учета и обработки запросов
5. Применять автоматизированные и полуавтоматизированные методы и средства контроля состояния работы интеграционного решения
6. Выполнять регламентные процедуры восстановления работоспособности интеграционного решения
7. Анализировать логи и метрики для выявления причин нештатных ситуаций
8. Проводить регрессионное тестирование при внесении изменений в интеграционные потоки

Знания:
1. Методы тестирования и документирования результатов тестирования.
2. Принципы и технологию функционирования выбранной интеграционной платформы облачных сервисов
3. Внутренние нормативные документы, регламентирующие порядок документирования результатов тестирования
4. Типовые ошибки, возникающие при работе интеграционного решения и его компонент, и признаки их проявления
5. Методы устранения типовых ошибок, возникающих при работе интеграционного решения
6. Требования к структуре и форматам хранения тестовых наборов данных
7. Государственные стандарты по испытанию автоматизированных систем
8. Методологии управления инцидентами и проблемами в ИТ-службах

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Ввод в эксплуатацию интеграционного решения

Умения:
1. Применять методы и средства управления запросами на изменения, выявления дефектов и проблем, причин их возникновения
2. Применять методы и средства проверки работоспособности интеграционного решения
3. Создавать инженерную документацию
4. Проводить оценку работоспособности интеграционного решения
5. Документировать произведенные действия, выявленные проблемы и способы их устранения
6. Проводить обучение пользователей и операторов работе с интеграционным решением
7. Организовывать поэтапный ввод решения в эксплуатацию с мониторингом ключевых показателей
8. Выполнять настройку систем мониторинга и оповещения для интеграционного решения

Знания:
1. Типовые ошибки, возникающие при развертывании и настройке интеграционного решения и его компонент, и признаки их проявления
2. Внутренние нормативные документы, регламентирующие порядок документирования результатов приемо-сдаточных испытаний
3. Стандарты на автоматизированные системы, стандарты на процессы создания и эксплуатации автоматизированных систем
4. Методологии управления изменениями и выпуском решений в продуктивную среду
5. Принципы построения отказоустойчивых и масштабируемых интеграционных решений
6. Подходы к обеспечению безопасности данных при интеграции разнородных систем

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 2:
Выполнение работ по созданию (модификации) и сопровождению интеграционных решений для облачных сервисов



Навык 1:
Создание интеграционного решения в соответствии с техническим заданием

Умения:
1. Выполнять процедуры развертывания и настройки интеграционных платформ облачных сервисов
2. Выполнять процедуры сборки программных модулей, сервисов и компонент интеграционного решения в соответствии с техническим заданием
3. Выполнять тестирование интеграционных платформ облачных сервисов
4. Проектировать и реализовывать интеграционные потоки и сценарии обмена данными
5. Настраивать адаптеры и коннекторы для взаимодействия с различными источниками и приемниками данных
6. Оптимизировать производительность интеграционных процессов и трансформаций данных
7. Реализовывать обработку ошибок и механизмы повторных попыток в интеграционных потоках

Знания:
1. Методы и средства сборки и интеграции программных модулей, сервисов и компонент
2. Технологии выполнения работ в организации
3. Методы тестирования интеграционных платформ облачных сервисов
4. Архитектурные паттерны и шаблоны проектирования интеграционных решений
5. Принципы организации обмена сообщениями и событийно-ориентированной архитектуры
6. Современные подходы к обеспечению надежности и отказоустойчивости в распределенных системах

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Конфигурирование интеграционного решения на базе интеграционной платформы в соответствии с техническим заданием

Умения:
1. Выполнять процедуры развертывания и настройки выбранной интеграционной платформы
2. Производить настройки параметров выбранной интеграционной платформы
3. Конфигурировать операционные системы
4. Применять методы задания базовых параметров и параметров защиты от несанкционированного доступа к операционным системам
5. Настраивать и обслуживать систему резервирования, восстановления и обеспечения целостности интеграционного решения
6. Конфигурировать механизмы балансировки нагрузки и кластеризации для обеспечения высокой доступности
7. Настраивать мониторинг и оповещение для всех компонентов интеграционного решения
8. Реализовывать механизмы обеспечения безопасности передачи и обработки данных

Знания:
1. Принципы и технологии функционирования выбранной интеграционной платформы облачных сервисов
2. Современные стандарты информационного взаимодействия систем
3. Программные средства и платформы инфраструктуры информационных технологий предприятий
4. Методы обеспечения отказоустойчивости, масштабируемости и производительности интеграционных решений
5. Принципы организации систем мониторинга, логирования и аудита в распределенных системах
6. Нормативные требования к защите информации и организации безопасного обмена данными

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:

Ответственность
Аналитическое мышление
Критический анализ
Организованность

Список технических регламентов и национальных стандартов:


Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

6

Администратор облачных технологий

7

Специалист по облачным вычислениям

15. Карточка профессии "Администратор облачных технологий":

Код группы:

2529-0

Код наименования занятия:

-

Наименование профессии:

Администратор облачных технологий

Уровень квалификации по ОРК:

5

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:


Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
послесреднее образование (прикладной бакалавриат)

Специальность:
Программное обеспечение (по видам)

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

Без опыта

Связь с неформальным и информальным образованием:

Курсовая подготовка, сертификация

Другие возможные наименования профессии:


Основная цель деятельности:

Обеспечение штатной работы, стабильности и доступности облачных сервисов и инфраструктуры за счет оперативного администрирования, мониторинга и управления ресурсами в соответствии с утвержденными стандартами и регламентами

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Планирование и управление ресурсами облака
2. Обслуживание облачной инфраструктуры

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1:
Планирование и управление ресурсами облака



Навык 1:
Настройка конфигурации облачной инфраструктуры

Умения:
1. Конфигурировать средства виртуализации облака
2. Использовать технологии виртуализации для повышения вычислительных мощностей физического сервера
3. Определять базовые параметры работы облачной структуры в условиях штатной эксплуатации
4. Пользоваться нормативно-технической документацией в области облачных технологий.
5. Настраивать виртуальные серверы в соответствии с техническим заданием
6. Конфигурировать базовые параметры операционных систем виртуальных серверов
7. Использовать действующие стандарты при администрировании устройств и программного обеспечения в области облачных вычислений
8. Настраивать базовые параметры серверного оборудования и систем хранения данных для облачных сервисов
9. Использовать базовые шаблоны инфраструктуры как код для повторяющихся задач развертывания

Знания:
1. Современные инструменты виртуализации серверов и систем хранения
2. Основные принципы работы виртуальных сред, модели их развертывания и управления жизненным циклом
3. Актуальные технологические стеки платформ виртуализации
4. Основы работы систем оркестрации и управления виртуальной инфраструктурой
5. Базовые принципы построения отказоустойчивых и масштабируемых облачных сред

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Администрирование ресурсов облака

Умения:
1. Диагностировать штатный и нештатный режимы работы облачных сервисов и их компонентов
2. Применять отраслевые стандарты и внутренние регламенты при настройке параметров администрируемых облачных сервисов
3. Фиксировать и документировать внештатные ситуации в системах учҰта инцидентов
4. Вести и актуализировать техническую документацию по архитектуре и конфигурациям
5. Использовать программные и технические средства для сбора, обработки и первичного анализа данных о работе систем
6. Настраивать базовые правила резервного копирования и восстановления данных
7. Управлять квотами и лимитами потребления облачных ресурсов пользователями

Знания:
1. Типовые ошибки и сбои серверных операционных систем и компонентов облачной инфраструктуры, методы их диагностики и устранения
2. Современная техническая терминология, описывающая состояния и метрики облачных систем
3. Международные и национальные стандарты в области облачных технологий, включая модели соглашений об уровне услуг и управления данными
4. Основы эксплуатации систем мониторинга и сбора логов
5. Базовые принципы управления доступом и безопасностью в облачной среде

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 2:
Обслуживание облачной инфраструктуры



Навык 1:
Сопровождение существующих компонентов сервиса

Умения:
1. Выполнять мониторинг профиля использования вычислительных, сетевых и дисковых ресурсов облака с помощью встроенных и внешних инструментов
2. Производить обновление компонентов облачных сервисов
3. Выполнять документирование работы облачных сервисов
4. Конфигурировать клиентские виртуальные ЦОД
5. Конфигурировать внешние сети
6. Восстанавливать работоспособность сервисов после сбоев по заранее утвержденным инструкциям

Знания:
1. Эталонная модель взаимодействия открытых систем и стек протоколов передачи данных
2. Принципы и технологии организации сетей, включая преобразование сетевых адресов, создание защищенных каналов связи, работу межсетевых экранов
3. Теория построения сетей хранения данных, функциональность соответствующего оборудования и программного обеспечения
4. Методологии и практики обслуживания ИТ-инфраструктуры
5. Основы обеспечения отказоустойчивости и балансировки нагрузки в облачных средах

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:

Ответственность
Умение работать в команде
Аналитическое мышление
Критический анализ
Организованность
Обучаемость

Список технических регламентов и национальных стандартов:


Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

6

Специалист по облачным вычислениям

16. Карточка профессии "Администратор облачных технологий":

Код группы:

2529-0

Код наименования занятия:

-

Наименование профессии:

Администратор облачных технологий

Уровень квалификации по ОРК:

6

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:


Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
высшее образование (бакалавриат, специалитет, ординатура)

Специальность:
Информационно-коммуникационные технологии

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

Не менее 3 лет в области администрирования облачных или гибридных инфраструктур

Связь с неформальным и информальным образованием:

Курсовая подготовка, серртификация

Другие возможные наименования профессии:

2529-0-001 - Специалист по облачным вычислениям

Основная цель деятельности:

Планирование и управление ресурсами, поддержание штатного режима работы, диагностика облачных сервисов

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Планирование и управление ресурсами облака
2. Обслуживание облачной инфраструктуры

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1:
Планирование и управление ресурсами облака



Навык 1:
Настройка конфигурации облачной инфраструктуры

Умения:
1. Осуществлять балансировку ресурсов центрального процессора с емкостью памяти и дискового хранилища облачной инфраструктуры
2. Определять потребности в ресурсах (вычислительные, емкость хранилищ данных, объем траффика и т.п.).
3. Использовать современные методы контроля производительности облачных вычислений.
4. Применять штатные программно-аппаратные средства для контроля производительности облачной инфраструктуры.
5. Осуществлять разворачивание рабочих станций
6. Предоставлять ресурсы облачных сервисов
7. Проектировать и внедрять схемы автоматического масштабирования ресурсов
8. Проводить аудит конфигураций на соответствие стандартам безопасности и лучшим практикам

Знания:
1. Алгоритмы планирования задач управления облачными ресурсами
2. Регламенты проведения профилактических работ
3. Базовые знания и навыки установки, развҰртывания и настройки основных служб ОС
4. Методы расчета потребностей в ресурсах облака
5. Программно-аппаратные средства для контроля производительности облачной инфраструктуры
6. Принципы работы систем управления конфигурациями и инфраструктурой

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Администрирование ресурсов облака

Умения:
1. Производить мониторинг администрируемой облачной инфраструктуры
2. Проводить испытания, вводимых в эксплуатацию аппаратных, программно-аппаратных и программных средств облачной инфраструктуры
3. Конфигурировать серверные облачные инфраструктуры с учетом стандартов безопасности
4. Применять средства диагностики и тестирования облачных ресурсов
5. Управлять жизненным циклом компонентов инфраструктуры: обновление, миграция, вывод из эксплуатации
6. Разрабатывать и внедрять автоматизированные сценарии для управления ресурсами и реагирования на события
7. Проводить расследование и анализ причин сложных инцидентов

Знания:
1. Общие принципы функционирования аппаратных, программных и программно-аппаратных средств облачной инфраструктуры
2. Архитектура аппаратных, программных и программно-аппаратных средств облачной инфраструктуры
3. Инструкции по установке администрируемого программного обеспечения.
4. Инструкции по эксплуатации администрируемого программного обеспечения
5. Методология управления инцидентами, проблемами и изменениями в ИТ-службах

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 2:
Обслуживание облачной инфраструктуры



Навык 1:
Сопровождение существующих компонентов сервиса

Умения:
1. Устранять неисправности функционирования администрируемых облачных сервисов.
2. Управлять доступом к облачным сервисам
3. Поддерживать актуальность эксплуатационной документации
4. Выявлять потенциальные проблемы и узкие места в работе инфраструктуры
5. Разрабатывать и совершенствовать планы аварийного восстановления и обеспечения непрерывности бизнеса
6. Проводить ретроспективный анализ инцидентов и внедрять корректирующие действия для предотвращения их повторения
7. Координировать работы по техническому обслуживанию с другими подразделениями и поставщиками услуг

Знания:
1. Практические знания и опыт администрирования виртуальных инфраструктур
2. Модели доступа пользователей к облачным сервисам
3. Основы безопасности функционирования облачных сервисов
4. Подходы к построению отказоустойчивых и геораспределенных архитектур
5. Принципы управления ИТ-услугами и соглашениями об уровне услуг

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:

Ответственность
Умение работать в команде
Аналитическое мышление
Критический анализ
Организованность
Обучаемость

Список технических регламентов и национальных стандартов:


Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

5

Администратор облачных технологий

7

Администратор облачных технологий

17. Карточка профессии "Архитектор облачных технологий":

Код группы:

2529-0

Код наименования занятия:

-

Наименование профессии:

Архитектор облачных технологий

Уровень квалификации по ОРК:

6

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:


Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
высшее образование (бакалавриат, специалитет, ординатура)

Специальность:
Информационно-коммуникационные технологии

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

Не менее 3 лет в области проектирования, внедрения и сопровождения облачных инфраструктур, включая руководство проектами или участие в качестве ключевого технического эксперта в сложных проектах миграции и разработки облачных платформ

Связь с неформальным и информальным образованием:

Курсовая подготовка, сертификация

Другие возможные наименования профессии:

2529-0-001 - Специалист по облачным вычислениям

Основная цель деятельности:

Проектирование и разработка ИТ-решений на основе модели облачных вычислений, использующих облачные ресурсы хранения и обработки данных

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Разработка облачной среды
2. Разработка облачной стратегии и координация в процессе адаптации
3. Проектирование моделей обслуживания облачных сервисов

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1:
Разработка облачной среды



Навык 1:
Проектирование облачный решений с учетом бизнес-требований организации

Умения:
1. Работать с документацией и технической литературой
2. Разрабатывать документы в соответствии с требованиями стандартов
3. Разрабатывать проектную документацию с использованием графических языков спецификаций
4. Разрабатывать технологическую документацию
5. Производить анализ технического проекта облачных вычисления
6. Проводить интервью с заказчиками и стейкхолдерами для выявления и формализации бизнес-требований
7. Транслировать бизнес-требования в технические спецификации и критерии приемки
8. Разрабатывать прототипы и проводить proof-of-concept для валидации архитектурных гипотез

Знания:
1. Архитектуры систем облачных вычислений
2. Стандарты оформления технических документов
3. Методы проектирования и анализа архитектуры систем облачных вычислений
4. Бизнес-требования организации
5. Методологии управления проектами и жизненным циклом ИТ-решений
6. Правовые и регуляторные аспекты, влияющие на проектирование облачных решений

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 2:
Разработка облачной стратегии и координация в процессе адаптации



Навык 1:
Контроль реализации облачной архитектуры

Умения:
1. Использовать методы и технологии разработки формализованных требований и спецификаций для контроля заказанной функциональности и качества продукта
2. Оценивать соответствие архитектуре облачных вычислений
3. Читать проектную документацию, разработанную с использованием графических языков спецификаций
4. Координировать взаимодействие между командами разработки, эксплуатации, безопасности и бизнес-заказчиками
5. Проводить архитектурные обзоры и аудиты проектов на различных стадиях жизненного цикла
6. Разрабатывать и внедрять метрики и ключевые показатели для оценки эффективности архитектурных решений
7. Управлять техническими долгами и рисками, связанными с архитектурными решениями

Знания:
1. Методология разработки облачных сервисов.
2. Методы и технологии использования средств разработки для получения облачных решений с заданной функциональностью и степенью качества.
3. Основные принципы процесса разработки облачных решений.
4. Принципы архитектурного дизайна систем облачных вычислений.
5. Методы анализа архитектуры облачных вычислений
6. Проектная документация системы облачных вычислений

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 3:
Проектирование моделей обслуживания облачных сервисов



Навык 1:
Проектирование модели обслуживания платформа как услуга

Умения:
1. Проектировать отдельные элементы информационно-технологических платформ (операционных систем, систем управления базами данных и т.п.)
2. Планировать использование облачных сервисов в рамках одной облачной платформы
3. Проектировать системы защиты облачных платформ
4. Работать со средствами виртуализации облачных ресурсов
5. Проектировать архитектуру облачных платформ
6. Производить расчет и прогнозирование производительности, масштабируемости и надежности облачных платформ
7. Разрабатывать модели стоимости владения и экономического обоснования для предлагаемых архитектурных решений
8. Проектировать процессы управления и эксплуатации облачных сервисов, включая мониторинг и аварийное восстановление

Знания:
1. Типы, характеристики и особенности современных информационно-технологических платформ и сервисов
2. Методики и фреймворки проектирования облачных платформ и распределенных систем
3. Методики расчета и моделирования производительности, емкости и надежности облачных платформ
4. Средства и технологии виртуализации, контейнеризации и оркестрации облачных ресурсов
5. Принципы, стандарты и технологии построения систем защиты информации в облачных средах
6. Международные и национальные стандарты в области облачных технологий, управления услугами и безопасности
7. Подходы к проектированию для обеспечения непрерывности бизнеса и аварийного восстановления

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:

Ответственность
Дисциплинированность
Аналитическое мышление
Инициативность
Организованность
Внимательность
Исполнительность
Высокая обучаемость

Список технических регламентов и национальных стандартов:


Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

5

Архитектор облачных технологий

7

Архитектор облачных технологий

18. Карточка профессии "Разработчик облачных технологий":

Код группы:

2529-0

Код наименования занятия:

-

Наименование профессии:

Разработчик облачных технологий

Уровень квалификации по ОРК:

6

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:


Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
высшее образование (бакалавриат, специалитет, ординатура)

Специальность:
-

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

Не менее 3 лет в области разработки программного обеспечения, включая участие в проектах по созданию или интеграции облачных сервисов, микросервисов или распределенных систем

Связь с неформальным и информальным образованием:

Курсовая подготовка, сертификация

Другие возможные наименования профессии:

2529-0-001 - Специалист по облачным вычислениям

Основная цель деятельности:

Самостоятельная разработка, оптимизация и сопровождение ключевых модулей и сервисов облачных платформ, включая проектирование архитектуры компонентов, реализацию бизнес-логики и обеспечение их высокой доступности, производительности и безопасности в продуктивной среде.

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Управление работами и разработка программного обеспечения облачных систем
2. Проектирование и сопровождение облачных систем

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1:
Управление работами и разработка программного обеспечения облачных систем



Навык 1:
Кодирование программного обеспечения облачных систем

Умения:
1. Использовать инструментальные средства анализа и отладки программного обеспечения
2. Использовать средства создания и сопровождения документации для программного обеспечения
3. Применять новые методы и технологии в области облачных систем
4. Применять инструментальные средства для составления сопроводительной документации по результатам кодирования программного обеспечения облачных систем
5. Применять технологии и инструменты для проведения комплексного обследования предприятия заказчика
6. Проектировать и реализовывать API для взаимодействия компонентов облачной платформы
7. Интегрировать облачные сервисы различных поставщиков и сторонние системы в единые решения
8. Реализовывать механизмы обеспечения отказоустойчивости, балансировки нагрузки и кэширования

Знания:
1. Объектно-ориентированный анализ;
2. Программы и программные компоненты облачных систем;
3. Технологии и инструменты для проведения комплексного обследования предприятия
4. Современные языки программирования и фреймворки, востребованные в облачной разработке
5. Принципы и практики тестирования программного обеспечения в распределенных системах
6. Основы контейнеризации, оркестрации и управления конфигурациями
7. Методологии разработки программного обеспечения и управления проектами

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Анализ и оптимизация кода на уровне компонентов облачных систем

Умения:
1. Проводить оптимизацию облачных систем на уровне дизайна, исходных кодов, этапа компиляции, сборки и исполнения программного обеспечения;
2. Проводить оптимизацию программного кода с использованием специализированных программных средств
3. Анализировать и устранять узкие места производительности в распределенных системах
4. Проводить рефакторинг кода для улучшения его читаемости, поддерживаемости и производительности
5. Разрабатывать и применять эффективные структуры данных и алгоритмы для решения специфических задач облачных платформ
6. Оптимизировать взаимодействие с базами данных, кэшами и внешними сервисами
7. Проводить анализ потребления ресурсов и оптимизировать затраты на выполнение кода в облачной среде

Знания:
1. Основные принципы и методы оптимизации программного обеспечения;
2. Методы автоматической и ручной оптимизации;
3. Алгоритмы и структуры данных, области их применения;
4. Основные языки программирования;
5. Шаблоны проектирования программного обеспечения облачных систем;
6. Принципы объектно-ориентированного дизайна и программирования;
7. Состав и принципы работы операционных систем;
8. Принципы построения компьютерных сетей;
9. Компьютерные сети и телекоммуникации;
10. Приемы и методы шифрования данных;

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 2:
Проектирование и сопровождение облачных систем



Навык 1:
Эксплуатация облачных систем

Умения:
1. Проводить различные виды тестирования: функционального, производительности, нагрузочного, безопасности, совместимости;
2. Разрабатывать сценарии тестирования по заданным методам и видам тестирования;
3. Использовать инструментальные средств анализа и отладки программного обеспечения;
4. Использовать средств создания, отладки, оптимизации кода для различных языков программирования
5. Настраивать и использовать системы непрерывной интеграции и доставки для облачных сервисов
6. Участвовать в развертывании, обновлении и откате версий сервисов в облачных средах
7. Проводить анализ и устранение инцидентов, связанных с работой разработанных компонентов, включая анализ логов и метрик
8. Разрабатывать и поддерживать скрипты и инструменты для автоматизации операционных задач

Знания:
1. Технологии управления проектами в области информационных технологий
2. Методика разработки тестовых сценариев и тестового кода
3. Методы и технологии генерации тестов по формальным описаниям
4. Принципы и практики обеспечения качества программного обеспечения на всех этапах жизненного цикла
5. Подходы к построению отказоустойчивых и легко сопровождаемых систем
6. Основы мониторинга, алертинга и сбора логов в распределенных системах
7. Принципы обеспечения безопасности на уровне приложения и данных

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:

Ответственность
Структурное мышление
Усидчивость и внимательность
Креативный подход
Способность к самообучению
Навыки делового общения

Список технических регламентов и национальных стандартов:


Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

5

Разработчик облачных технологий

7

Разработчик облачных технологий

19. Карточка профессии "Архитектор облачных технологий":

Код группы:

2529-0

Код наименования занятия:

-

Наименование профессии:

Архитектор облачных технологий

Уровень квалификации по ОРК:

5

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:


Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
послесреднее образование (прикладной бакалавриат)

Специальность:
Программное обеспечение (по видам)

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

Без опыта

Связь с неформальным и информальным образованием:

Курсовая подготовка, сертификация

Другие возможные наименования профессии:

2529-0-001 - Специалист по облачным вычислениям

Основная цель деятельности:

Проектирование и разработка ИТ-решений на основе модели облачных вычислений, использующих облачные ресурсы хранения и обработки данных, под руководством опытных специалистов с фокусом на изучение и применение готовых архитектурных паттернов.

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Разработка облачной среды

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1:
Разработка облачной среды



Навык 1:
Проектирование облачный решений с учетом бизнес-требований организации

Умения:
1. Моделировать системы на базе готовой архитектуры облачных вычислений
2. Владеть методами анализа архитектуры облачных вычислений
3. Использовать методы и технологии верификации формальных спецификаций

Знания:
1. Методы и технологии верификации формальных спецификаций
2. Принципы переоценки и редизайна компонент проекта в соответствии с изменяемыми требованиями
3. Основные методы и средства эффективного анализа и проектирования

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Реализация базовых сценариев безопасности и соответствия требованиям в облачной среде

Умения:
1. Настраивать базовые политики управления доступом на основе принципа наименьших привилегий
2. Конфигурировать основные механизмы защиты данных
3. Внедрять базовый мониторинг безопасности с помощью встроенных инструментов облачных провайдеров

Знания:
1. Модель разделенной ответственности
2. Основы соответствия отраслевым стандартам
3. Принципы нулевого доверия в контексте облачных архитектур

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:

Ответственность
Сотрудничество и взаимодействие
Умение работать в команде

Список технических регламентов и национальных стандартов:


Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

6

Архитектор облачных технологий

Глава 4. Технические данные профессионального стандарта

      20. Наименование государственного органа: Министерство искусственного интеллекта и цифрового развития Республики Казахстан.

      21. Организации (предприятия) участвующие в разработке: Комитет цифровых активов и прорывных технологий Министерства искусственного интеллекта и цифрового развития РК.

      Руководитель проекта:

      Байгазина А.

      E-mail: a.baigazina@mdai.gov.kz

      Номер телефона: +7 (717) 264 94 55

      Исполнители:

      Байгазина А., +7 (717) 264 94 55, a.baigazina@mdai.gov.kz.

      22. Отраслевой совет по профессиональным квалификациям:

      23. Национальный орган по профессиональным квалификациям: 12.12.2025 г.

      24. Национальная палата предпринимателей Республики Казахстан "Атамекен": -

      25. Номер версии и год выпуска: версия 3, 2025 г.

      26. Дата ориентировочного пересмотра: 30.12.2028 г.

  Приложение 15 к приказу
Заместителя Премьер-
Министра –Министра
искусственного интеллекта
и цифрового развития
Республики Казахстан
от 10 ноября 2025 года
№ 569/НҚ

Профессиональный стандарт: "Системное и сетевое администрирование"

      Сноска. Приказ дополнен стандартом в соответствии с приказом Заместителя Премьер-Министра – Министра искусственного интеллекта и цифрового развития РК от 20.04.2026 № 209/НҚ (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Глава 1. Общие положения

      1. Область применения профессионального стандарта: Профессиональный стандарт "Системное и сетевое администрирование" разработан в соответствии со статьей 5 Закона Республики Казахстан "О профессиональных квалификациях", устанавливает требования к формированию образовательных программ, в том числе обучения персонала на предприятиях, признания профессиональной квалификации работников и выпускников организаций образования и решений широкого круга задач в области управления персоналом в организациях и на предприятиях. На основании настоящего профессионального стандарта организации могут разрабатывать для внутреннего применения корпоративные профессиональные стандарты на работников с уточнением уровня профессионального образования, перечня трудовых функций, знаний, умений и навыков с учетом особенностей организации производства, труда и управления, их ответственности.

      2. В настоящем профессиональном стандарте применяются следующие термины и определения:

      1) уровень квалификации – совокупность требований к уровню подготовки и компетенции работника, дифференцируемой по параметрам сложности, нестандартности трудовых действий, ответственности и самостоятельности.

      2) профессиональная группа – совокупность профессиональных подгрупп, имеющая общую интеграционную основу (аналогичные или близкие назначение, объекты, технологии, в том числе средства труда) и предполагающая схожий набор трудовых функций и компетенций для их выполнения.

      3) профессиональная подгруппа – совокупность профессий, сформированная целостным набором трудовых функций и необходимых для их выполнения компетенций.

      4) система контроля и управления доступам – система контроля и управления доступом – совокупность программно-аппаратных технических средств безопасности, имеющих целью ограничение и регистрацию входа-выхода объектов (людей, транспорта) на заданной территории через "точки прохода": двери, ворота, КПП и др.

      5) кластер – объединение нескольких однородных элементов, которое может рассматриваться как самостоятельная единица, обладающая определенными свойствами.

      6) брандмауэр – брандмауэр – программный или аппаратный комплекс, который проверяет данные, входящие через Интернет или сеть, и в зависимости от параметров брандмауэра блокирует или разрешает их передачу на компьютер.

      7) контроллер домена – сервер, контролирующий область компьютерной сети (домен).

      8) квалификация – степень готовности работника к качественному выполнению конкретных трудовых функций.

      9) национальная рамка квалификаций – структурированное описание квалификационных уровней, признаваемых на рынке труда.

      10) национальная система квалификаций – совокупность механизмов правового и институционального регулирования спроса и предложений на квалификации специалистов со стороны рынка труда.

      11) отраслевая рамка квалификаций – структурированное описание квалификационных уровней, признаваемых в отрасли.

      12) профессиональный стандарт – стандарт, определяющий в конкретной области профессиональной деятельности требования к уровню квалификации и компетентности, содержанию, качеству и условиям труда.

      13) профессия – основной род занятий трудовой деятельности человека, требующий определенных знаний, умений и практических навыков, приобретенных в результате специальной подготовки и подтверждаемых соответствующими документами об образовании.

      14) трудовая функция – набор взаимосвязанных действий, направленных на решение одной или нескольких задач процесса труда.

      15) кластер – объединение нескольких однородных элементов, которое может рассматриваться как самостоятельная единица, обладающая определенными свойствами.

      3. В настоящем профессиональном стандарте применяются следующие сокращения:

      1) ОРК – отраслевая рамка квалификации;

      2) ПС – профессиональный стандарт;

      3) КС – квалификационный справочник должностей руководителей, специалистов и других служащих;

      4) ПО – программное обеспечение;

      5) БД – база данных;

      6) ОС – операционная система;

      7) ЛВС – локальные вычислительные сети;

      8) ИБ – информационная безопасность;

      9) ИС – информационные системы;

      10) СКУД – система контроля и управления доступом;

      11) Wi-Fi – стандарт на оборудование для широкополосной радиосвязи, предназначенной для организации локальных беспроводных сетей;

      12) СКС – структурированная кабельная система;

      13) АТС – автоматическая телефонная станция;

      14) IP-система – операционная система для работы с цифровыми камерами, видео процессорами, аудио процессорами, сетевыми картами для их подключения к локальной сети.

Глава 2. Паспорт профессионального стандарта

      4. Название профессионального стандарта: Системное и сетевое администрирование.

      5. Код профессионального стандарта: J069.

      6. Указание секции, раздела, группы, класса и подкласса согласно ОКЭД:

      J Информация и связь.

      62 Компьютерное программирование, консультационные и другие сопутствующие услуги.

      62.0 Компьютерное программирование, консультационные и другие сопутствующие услуги.

      62.03 Деятельность по управлению компьютерным оборудованием.

      62.03.2 Деятельность по управлению информационно-коммуникационным оборудованием.

      Краткое описание профессионального стандарта: Обеспечение стабильной, безопасной и эффективной работы информационной инфраструктуры организации, включающей серверные и клиентские системы, сетевое оборудование, системы хранения данных и сопутствующее программное обеспечение.

      Перечень карточек профессий:

      1) Системный инженер - 6 уровень ОРК;

      2) Сетевой администратор - 6 уровень ОРК;

      3) Системный инженер - 7 уровень ОРК;

      4) Сетевой администратор - 5 уровень ОРК;

      7) Сетевой администратор - 4 уровень ОРК.

Глава 3. Карточки профессий

9. Карточка профессии "Системный инженер":

Код группы:

2511-1

Код наименования занятия:

2511-1-004

Наименование профессии:

Системный инженер

Уровень квалификации по ОРК:

6

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:


Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
высшее образование (бакалавриат, специалитет, ординатура)

Специальность:
Информационно-коммуникационные технологии

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

Не менее 5 лет в области внедрения, настройки и сопровождения сложного серверного программного обеспечения, системного администрирования или технической поддержки корпоративных информационных систем

Связь с неформальным и информальным образованием:

Курсовая подготовка, сертификация

Другие возможные наименования профессии:

2511-1-003 - Системный архитектор
2511-3-001 - Архитектор программного обеспечения

Основная цель деятельности:

Контролировать и обеспечивать работоспособность системного и программного обеспечения

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Установка, настройка, внедрение системного и прикладного программного обеспечения, необходимого для функционирования и развертывание серверной части информационной системы у заказчика
2. Контроль работы информационной системы и устранение ошибок в их работе

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1:
Установка, настройка, внедрение системного и прикладного программного обеспечения, необходимого для функционирования и развертывание серверной части информационной системы у заказчика



Навык 1:
Установка, настройка, внедрение системного и прикладного программного обеспечения

Умения:
1. Выполнять работу по подготовке программ к отладке и проводить отладку
2. Осуществлять запуск отлаженных программ и ввод исходных данных, определяемых условиями поставленных задач
3. Владеть методами установки, настройки, внедрения системного и прикладного программного обеспечения
4. Разрабатывать планы и сценарии установки и настройки сложного программного обеспечения
5. Проводить интеграцию различных программных компонентов и систем между собой
6. Диагностировать и разрешать конфликты зависимостей и совместимости программного обеспечения

Знания:
1. Компьютерные настройки, применяемые операционные системы и программные приложения
2. Виды технических носителей информации, правила их хранения и эксплуатации
3. Действующие стандарты средств обработки и передачи информации
4. Основные принципы структурного программирования, виды программного обеспечения, технико-эксплуатационные характеристики, конструктивные особенности, методы разработки алгоритмов и программ
5. Принципы работы систем виртуализации и контейнеризации
6. Основы сетевых технологий и протоколов, необходимые для настройки взаимодействия компонентов

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Развертывание серверной части информационной системы у заказчика

Умения:
1. Развертывать серверную часть информационной системы у заказчика
2. Осуществлять настройку системного и сетевого программного обеспечения, оборудования, необходимого для работы ИС
3. Проектировать архитектуру развертывания с учетом требований к отказоустойчивости, производительности и безопасности
4. Автоматизировать процессы развертывания с использованием специализированных инструментов
5. Проводить приемо-сдаточные испытания развернутой системы
6. Обучать персонал заказчика основам работы с развернутой системой

Знания:
1. Типы разработки архитектур ПО
2. Методы классификации и кодирования информации, формализованные языки программирования, действующие стандарты, системы счислений, шифров и кодов
3. Методологии и лучшие практики развертывания и миграции информационных систем
4. Принципы построения отказоустойчивых кластерных и распределенных конфигураций
5. Основы систем хранения данных и организации резервного копирования

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 3:
Обновление программного обеспечения

Умения:
1. Определять возможность использования и осуществлять адаптацию готовых программных продуктов
2. Проводить корректировку разработанной программы на основе анализа выходных данных
3. Владеть методами обновления программного обеспечения
4. Определять возможность использования и осуществлять адаптацию готовых программных продуктов
5. Планировать и проводить обновления и патчинг программного обеспечения с минимальным временем простоя
6. Разрабатывать и тестировать планы отката при неудачном обновлении
7. Оценивать влияние обновлений на совместимость и производительность всей системы

Знания:
1. Основные принципы процесса проектирования и разработки программного обеспечения
2. Базовые настройки серверных операционных систем
3. Принципы работы и детальная настройка протокола TCP/IP
4. Принципы системного и сетевого взаимодействия
5. Модели жизненного цикла программного обеспечения и политики управления обновлениями
6. Методы тестирования обновлений в изолированных средах

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 2:
Контроль работы информационной системы и устранение ошибок в их работе



Навык 1:
Контроль и проведение анализа затрат

Умения:
1. Работать с файловым сервером
2. Проводить систематический контроль аппаратных и программных средств
3. Вести учет затрат на аппаратные и программные средства
4. Анализировать эффективность использования вычислительных ресурсов и лицензий ПО
5. Составлять обоснования и ТЭО для приобретения нового оборудования и программного обеспечения
6. Оптимизировать затраты на ИТ-инфраструктуру за счет консолидации, виртуализации и выбора оптимальных моделей лицензирования
7. Составлять бюджеты и отчеты по затратам на сопровождение и развитие информационной системы

Знания:
1. Современные программные и аппаратные средства
2. Методы поиска программных и аппаратные средств
3. Современные методы и принципы работы программных и аппаратные средств
4. Модели ценообразования и лицензирования ПО и облачных сервисов
5. Основы финансового учета и управления ИТ-бюджетом
6. Методы расчета общей стоимости владения и возврата на инвестиции

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Устранение ошибок в работе информационной системы

Умения:
1. Разрабатывать и внедрять системы автоматической проверки правильности программ, типовые и стандартные программные средства
2. Составлять технологию обработки информации по системным и/или иным ошибкам
3. Проводить контрольные проверки работоспособности и эффективности информационной системы
4. Изучать причины технических отказов и сбоев в информационной системе
5. Устранять ошибки в работе информационной системы
6. Проводить глубокий анализ логов, метрик и трассировок для диагностики сложных проблем
7. Проектировать и внедрять системы мониторинга и оповещения для проактивного выявления проблем
8. Выполнять реинжиниринг проблемных участков системы для устранения корневых причин сбоев

Знания:
1. Типовые и стандартные программные средства
2. Основы технологии обработки информации
3. Стандарты качества процессов разработки, методы устранения и предупреждения несоответствий
4. Методологии поиска и устранения неисправностей в распределенных системах
5. Инструменты и технологии для анализа производительности и поиска узких мест
6. Принципы построения логгирования и сбора метрик в промышленных системах

Возможность признания навыка:

-

Требования к личностным компетенциям:

Ответственность
Системное мышление
Устные коммуникативные навыки
Организованность
Настойчивость
Управление персоналом
Организаторские навыки
Умение работать в команде
Ведение деловой переписки

Список технических регламентов и национальных стандартов:


Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

6

Системный администратор

10. Карточка профессии "Сетевой администратор":

Код группы:

2522-0

Код наименования занятия:

2522-0-005

Наименование профессии:

Сетевой администратор

Уровень квалификации по ОРК:

6

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:


Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
высшее образование (бакалавриат, специалитет, ординатура)

Специальность:
Информационно-коммуникационные технологии

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

Не менее 5 лет в области внедрения, настройки и сопровождения сложного серверного программного обеспечения, системного администрирования или технической поддержки корпоративных информационных систем

Связь с неформальным и информальным образованием:

Курсовая подготовка, сертификация

Другие возможные наименования профессии:


Основная цель деятельности:

Архитектурное проектирование, стратегическое развитие и обеспечение высокой доступности, производительности и безопасности всей корпоративной сетевой инфраструктуры организации в соответствии с бизнес-целями и требованиями

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Проектирование монтаж и обслуживание ЛВС организации
2. Обеспечение работоспособности структурированных кабельных систем и корпоративных сетей организации
3. Установка, конфигурирование и поддержка сетевого оборудования организации
4. Обеспечение сетевой безопасности организации

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1:
Проектирование монтаж и обслуживание ЛВС организации



Навык 1:
Архитектурное проектирование и развитие сетевой инфраструктуры

Умения:
1. Определение требований и задач к локальной вычислительной сети на стратегическом уровне
2. Разработка и оптимизация сетевой топологии организации с учетом перспектив роста
3. Развитие возможностей корпоративных сетей организации для поддержки новых бизнес-сервисов
4. Разработка технического задания на проектирование и монтаж ЛВС
5. Составление комплексного проекта построения и развития ЛВС
6. Формирование отчетной документации по результатам проведенных работ
7. Проведение аудита и оценки существующей сетевой архитектуры
8. Разработка дорожной карты развития сетевой инфраструктуры

Знания:
1. Методы оценки и контроля производительности локальных вычислительных сетей
2. Сетевая топология, способы соединения сетевых устройств и принципы построения отказоустойчивых архитектур
3. Основы менеджмента и управления ИТ-проектами
4. Структура организации, ключевые бизнес-процессы и их требования к инфраструктуре
5. Принципы стратегического планирования развития информационных систем
6. Методы управления ресурсами и оптимизации затрат на ИТ-инфраструктуру
7. Современные тенденции и технологии в области сетевой инфраструктуры

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 2:
Обеспечение работоспособности структурированных кабельных систем и корпоративных сетей организации



Навык 1:
Управление и оптимизация работы корпоративных сетей

Умения:
1. Мониторинг и анализ работы корпоративных сетей организации с использованием специализированных систем
2. Разработка предложений по совершенствованию и развитию инфраструктуры корпоративных сетей организации
3. Выбор и конфигурирование сетевых протоколов для различных сегментов и сервисов
4. Настройка и оптимизация таблиц маршрутизации в сложных сетевых средах
5. Управление доступом к разделяемым сетевым ресурсам и сетевым сервисам
6. Планирование и проведение работ по модернизации и расширению сетевой инфраструктуры
7. Разработка и внедрение политик качества обслуживания

Знания:
1. Принципы организации, функционирования и диагностики локальных вычислительных сетей и структурированных кабельных систем
2. Параметры настроек ЛВС, СКС, рабочих станций, серверов организации и их взаимовлияние
3. Методологии управления сетевыми сервисами и обеспечения их доступности
4. Современные подходы к построению гибридных и программно-определяемых сетей

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 3:
Установка, конфигурирование и поддержка сетевого оборудования организации



Навык 1:
Стратегическое управление сетевым оборудованием

Умения:
1. Определение стратегических требований к сетевому оборудованию и программному обеспечению к нему
2. Контроль работоспособности и эффективности использования сетевого оборудования организации
3. Ведение и актуализация эксплуатационной документации по установке, конфигурированию и поддержке сетевого оборудования организации
4. Составление комплексных планов проведения профилактических работ и обновления сетевого оборудования организации
5. Управление жизненным циклом сетевого оборудования и планирование его замены
6. Проведение технико-экономического сравнения решений различных вендоров

Знания:
1. Методы и средства восстановления работоспособности сетевого оборудования в сложных случаях
2. Эксплуатационная документация сетевого оборудования организации и стандарты ее ведения
3. Сетевые периферийные устройства, их типы, технические характеристики и области применения
4. Принципы построения систем резервирования и отказоустойчивости сетевого оборудования
5. Рыночные предложения ведущих производителей сетевого оборудования

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 4:
Обеспечение сетевой безопасности организации



Навык 1:
Разработка и внедрение политик сетевой безопасности

Умения:
1. Анализ сбоев и инцидентов в работе сетей и выявление корневых причин их возникновения
2. Определение требований к безопасности корпоративных сетей организации на основе анализа рисков
3. Разработка и актуализация политики информационной безопасности организации
4. Осуществление мониторинга и управления сетевыми устройствами безопасности
5. Анализ протоколов системных и сетевых событий для выявления угроз и аномалий
6. Контроль обеспечения целостности и доступности систем резервного копирования данных организации
7. Формирование комплексной отчетной документации по результатам проведенных работ в области безопасности
8. Организация и проведение аудитов безопасности сетевой инфраструктуры

Знания:
1. Средства и методы обеспечения информационной безопасности в сетевой инфраструктуре
2. Параметры и механизмы безопасности баз данных и приложений
3. Основы безопасности функционирования информационных систем и нормативные требования
4. Типовые модели политики информационной безопасности и границы их применимости
5. Стандарты и фреймворки в области информационной безопасности
6. Принципы построения систем обнаружения и предотвращения вторжений, анализа угроз

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:

Ответственность
Умение работать в команде
Дисциплинированность
Аналитическое мышление
Инициативность
Организованность
Внимательность
Исполнительность
Планирование
Принятие решения
Ориентация на результат
Стремление к повышению профессионального уровня

Список технических регламентов и национальных стандартов:


Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

5

Сетевой администратор

11. Карточка профессии "Системный инженер":

Код группы:

2511-1

Код наименования занятия:

2511-1-004

Наименование профессии:

Системный инженер

Уровень квалификации по ОРК:

7

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:


Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
послевузовское образование (магистратура, резидентура)

Специальность:
Информационно-коммуникационные технологии

Квалификация:
-

Уровень образования:
высшее образование (бакалавриат, специалитет, ординатура)

Специальность:
Информационно-коммуникационные технологии

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

Не менее 5 лет в области проектирования, внедрения и управления корпоративными информационными системами и инфраструктурой включая не менее 3 лет на руководящих позициях с ответственностью за стратегию, бюджет и команды

Связь с неформальным и информальным образованием:

Курсовая подготовка, сертификация

Другие возможные наименования профессии:

2511-1-003 - Системный архитектор
2511-3-001 - Архитектор программного обеспечения

Основная цель деятельности:

Стратегическое руководство, архитектурное проектирование и обеспечение эффективного управления жизненным циклом всей корпоративной информационной инфраструктуры и программного обеспечения для достижения бизнес-целей организации, оптимизации затрат и создания технологических конкурентных преимуществ

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Установка, настройка, внедрение системного и прикладного программного обеспечения, необходимого для функционирования и развертывание серверной части информационной системы у заказчика
2. Управление обслуживанием оборудования и контроль использования аппаратных, программных средств, анализ затрат

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1:
Установка, настройка, внедрение системного и прикладного программного обеспечения, необходимого для функционирования и развертывание серверной части информационной системы у заказчика



Навык 1:
Стратегическое управление портфелем программного обеспечения и его жизненным циклом

Умения:
1. Управлять процессами формирования и согласования бюджета на приобретение программного обеспечения
2. Руководить стратегией установки, развертывания и сопровождения корпоративного программного обеспечения
3. Определять и внедрять стандарты, политики и методологии управления программными активами
4. Оценивать общую стоимость владения и возврат на инвестиции для портфеля программных решений
5. Принимать стратегические решения по выбору моделей лицензирования и взаимодействию с вендорами
6. Обеспечивать соответствие использования ПО лицензионным соглашениям и нормативным требованиям

Знания:
1. Руководящие и нормативные материалы, регламентирующие использование, установку и приобретение программного обеспечения на корпоративном уровне
2. Классификация, характеристики и рыночные предложения различных видов программного обеспечения
3. Технико-эксплуатационные характеристики, конструктивные особенности, назначение и режимы работы вычислительных систем, правила их технической эксплуатации
4. Технологии автоматической обработки информации и принципы построения корпоративных информационных систем
5. Действующие стандарты, системы классификации, шифрования и кодирования информации
6. Принципы функционирования, интеграции и управления жизненным циклом сложного программного обеспечения

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Архитектурное развитие и управление знаниями в области программного обеспечения

Умения:
1. Определять стратегическую целесообразность использования готовых программных продуктов и разработки собственных решений
2. Руководить программами обучения и развития компетенций персонала в области работы с корпоративным программным обеспечением
3. Управлять архитектурой серверных сред, систем хранения данных и баз данных на уровне предприятия
4. Утверждать и контролировать ведение необходимой архитектурной и эксплуатационной документации
5. Инициировать и курировать проекты по модернизации и замене устаревшего программного обеспечения
6. Формировать и управлять корпоративным хранилищем знаний и лучших практик в области ПО

Знания:
1. Современные версии, тенденции развития и конкурентные характеристики основных классов программного обеспечения
2. Технические характеристики, программные интерфейсы и принципы интеграции корпоративных программных систем
3. Основные принципы и методы обучения, развития персонала и управления компетенциями в ИТ-сфере
4. Фреймворки и стандарты архитектуры предприятия и управления ИТ-услугами
5. Методологии управления проектами и программами в области ИТ

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 2:
Управление обслуживанием оборудования и контроль использования аппаратных, программных средств, анализ затрат



Навык 1:
Стратегический мониторинг и управление инфраструктурными активами

Умения:
1. Определять и внедрять стратегии мониторинга и управления современными системами для обслуживания ИТ-оборудования
2. Руководить процессами обслуживания оборудования и управления его жизненным циклом
3. Контролировать эффективность использования аппаратных ресурсов и инициировать проекты по их оптимизации
4. Разрабатывать и утверждать стратегии оптимизации использования программного обеспечения для технических средств
5. Формировать политики и стандарты в области управления ИТ-активами (ITAM)
6. Обеспечивать соответствие инфраструктуры требованиям безопасности, отказоустойчивости и экологии

Знания:
1. Методы и принципы анализа больших объемов информации для принятия стратегических решений
2. Принципы проектирования, установки, интеграции и вывода из эксплуатации сложного оборудования и ПО
3. Вопросы совместимости, взаимозависимости и оптимальных конфигураций программных и аппаратных средств
4. Современные подходы к построению гибридных инфраструктур, облачных моделей и аутсорсинга
5. Принципы устойчивого развития и "зеленых" ИТ

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Стратегический контроль затрат и финансовая оптимизация ИТ

Умения:
1. Управлять архитектурой и стратегией систем хранения и обработки данных предприятия
2. Проводить системный стратегический контроль использования и эффективности аппаратных и программных средств
3. Вести стратегический учет затрат и формировать бюджеты на аппаратные и программные средства
4. Разрабатывать и внедрять модели финансирования ИТ
5.Проводить регулярный бенчмаркинг затрат и эффективности ИТ-инфраструктуры
6. Готовить обоснования для крупных инвестиций в ИТ-инфраструктуру и технологии

Знания:
1. Современные программные и аппаратные средства, их экономические модели и тренды развития
2. Методы поиска, оценки и выбора оптимальных программных и аппаратных решений
3. Современные методы и принципы работы, управления и оптимизации программных и аппаратных комплексов
4. Основы финансового управления, бюджетирования и управления стоимостью ИТ-услуг
5. Нормативно-правовая база в области закупок и управления госрасходами

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:

Ответственность
Системное мышление
Устные коммуникативные навыки
Организованность
Настойчивость
Управление персоналом
Организаторские навыки
Умение работать в команде
Ведение деловой переписки

Список технических регламентов и национальных стандартов:


Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

6

Системный инженер

12. Карточка профессии "Сетевой администратор":

Код группы:

2522-0

Код наименования занятия:

2522-0-005

Наименование профессии:

Сетевой администратор

Уровень квалификации по ОРК:

5

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:


Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
послесреднее образование (прикладной бакалавриат)

Специальность:
Программное обеспечение (по видам)

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

Не менее 2 лет на позициях технической поддержки сетей, младшего сетевого администратора или системного администратора

Связь с неформальным и информальным образованием:

Курсовая подготовка, сертификация

Другие возможные наименования профессии:


Основная цель деятельности:

Самостоятельное проектирование монтаж настройка и поддержка работоспособности корпоративной сетевой инфраструктуры обеспечение ее безопасности и эффективности для удовлетворения бизнес-потребностей организации

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Проектирование, монтаж и обслуживание ЛВС организации
2. Обеспечение работоспособности структурированных кабельных систем и корпоративных сетей организации
3. Установка, конфигурирование и поддержка сетевого оборудования организации
4. Обеспечение сетевой безопасности организации

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1:
Проектирование, монтаж и обслуживание ЛВС организации



Навык 1:
Проектирование и построение локальных вычислительных сетей

Умения:
1. Проектирование и монтаж кабельных трасс, спусков и каналов
2. Проектирование и монтаж кабельной системы (прокладка и маркировка)
3. Установка сетевого оборудования и коммутация узлов корпоративных сетей
4. Тестирование кабельной системы организации
5. Подключение локальной сети к Интернету
6. Оптимизация производительности корпоративных сетей
7. Развитие возможностей ЛВС
8. Ведение документации корпоративных сетей, составление инструкций по работе с сетевым ПО для пользователей любого уровня
9. Выявление ошибок пользователей и сетевого ПО

Знания:
1. Различные типы корпоративных сетей, принципы их организации и функциональности
2. Сетевые протоколы
3. Монтаж локальных сетей
4. Проектирование, монтаж и настройка ЛВС, СКС
5. Расчет затрат на проектирование и монтаж ЛВС
6. Технологии ЛВС

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 2:
Обеспечение работоспособности структурированных кабельных систем и корпоративных сетей организации



Навык 1:
Эксплуатация и диагностика сетевой инфраструктуры

Умения:
1. Настройка и контроль активного сетевого оборудования
2. Проведение диагностики кабельной сети организации с использованием специализированного оборудования
3. Тестирование и исполнение планов восстановления кабельных систем и сетей организации после инцидентов ИБ и форс-мажорных ситуаций
4. Мониторинг загрузки и состояния сетевых каналов
5. Выявление и устранение узких мест в сетевой инфраструктуре
6. Планирование и проведение плановых работ по обслуживанию СКС

Знания:
1. Принципы организации функционирования и диагностики ЛВС и структурированных кабельных систем
2. Параметры настроек ЛВС, СКС рабочих станций серверов организации
3. Системы хранения и передачи данных
4. Методы и инструменты для мониторинга и анализа сетевого трафика
5. Принципы построения отказоустойчивых сетевых решений

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 3:
Установка, конфигурирование и поддержка сетевого оборудования организации



Навык 1:
Управление сетевым оборудованием и его жизненным циклом

Умения:
1. Подбор и комплектация сетевого оборудования и ПО к нему
2. Настройка профилей в сетевом оборудовании
3. Обеспечение непрерывности бизнеса при сбоях, отказах и авариях сетевого оборудования
4. Проведение работ по техническому послегарантийному обслуживанию сетевого оборудования
5. Обновление микропрограммного обеспечения и конфигураций сетевых устройств
6. Управление запасами и учет сетевого оборудования

Знания:
1. Сетевое оборудование и периферийные устройства, параметры настроек и условия их эксплуатации
2. Диагностика сетевого оборудования
3. Способы и приемы ремонта сетевого оборудования
4. Правила демонтажа периферийных устройств и сетевого оборудования
5. Модели жизненного цикла ИТ-оборудования и принципы управления активами

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 4:
Обеспечение сетевой безопасности организации



Навык 1:
Реализация и поддержка мер сетевой безопасности

Умения:
1. Настройка средств безопасности беспроводных сетей организации
2. Настройка виртуальной части сетей
3. Осуществление мониторинга сетевых устройств безопасности
4. Организация контроля использования сетевых ресурсов
5. Организация доступа к локальной и глобальной сетям
6. Обеспечение сетевой безопасности (защита от несанкционированного доступа к информации, просмотра или изменения системных файлов и данных)
7. Обеспечение безопасности межсетевого взаимодействия

Знания:
1.Основные угрозы информационной безопасности в сетевой инфраструктуре
2.Средства и возможности обеспечения информационной безопасности на сетевом уровне
3. Системы резервного копирования и восстановления данных
4. Принципы информационной безопасности и политики безопасности организации
5. Основы криптографии и VPN-технологий
6. Регуляторные требования к защите информации в сетях

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:

Ответственность
Умение работать в команде
Дисциплинированность
Инициативность
Организованность
Внимательность
Исполнительность
Гибкость мышления
Ориентация на результат

Список технических регламентов и национальных стандартов:


Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

4

Сетевой администратор

6

Сетевой администратор

15. Карточка профессии "Сетевой администратор":

Код группы:

2522-0

Код наименования занятия:

2522-0-005

Наименование профессии:

Сетевой администратор

Уровень квалификации по ОРК:

4

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:


Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
ТиПО (специалист среднего звена)

Специальность:
Вычислительная техника и информационные сети (по видам)

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

без опыта

Связь с неформальным и информальным образованием:

Курсовая подготовка

Другие возможные наименования профессии:


Основная цель деятельности:

Выполнение технических задач по монтажу, базовой настройке и поддержанию работоспособности локальных сетей и сетевого оборудования организации под руководством опытных специалистов, в соответствии с утвержденными инструкциями и регламентами.

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Монтаж и обслуживание ЛВС организации
2. Установка, конфигурирование и поддержка сетевого оборудования организации

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1:
Монтаж и обслуживание ЛВС организации



Навык 1:
Выполнение физического монтажа и базового обслуживания элементов кабельной и беспроводной сети

Умения:
1. Прокладка кабелей передачи данных (медных и оптических), монтаж розеток, патч-панелей и оконечных устройств на рабочих местах в соответствии со схемами
2. Участие в распределении и организации трафика в мультисервисных корпоративных сетях под руководством
3. Протоколирование событий и выполненных работ, возникающих в процессе эксплуатации и обслуживания сетей, в установленных системах учета
4. Участие в развертывании и базовой настройке беспроводных сетей (Wi-Fi) для обеспечения покрытия, включая установку точек доступа

Знания:
1. Принципы построения и основные компоненты мультисервисных сетей передачи данных
2. Базовое аппаратное и программное обеспечение сетей, типы сетевых устройств и их назначение
3. Основы скриптовых языков программирования для автоматизации простых задач
4. Основные серверные и пользовательские настройки оборудования организации
5. Основы сетевых технологий, базовые сетевые сервисы и протоколы
6. Назначение и основные функции серверных операционных систем

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 2:
Установка, конфигурирование и поддержка сетевого оборудования организации



Навык 1:
Техническое обслуживание и базовая настройка сетевой инфраструктуры

Умения:
1. Проведение первичной диагностики сетевого оборудования (коммутаторов, маршрутизаторов, точек доступа) и его составных частей в соответствии с технической документацией
2. Установка и базовая настройка сетевых устройств для организации локальных сетей с простой маршрутизацией и коммутацией по шаблонам
3. Установка на серверах базового сетевого программного обеспечения с предварительной конфигурацией системы по инструкции
4. Реализация и проверка базовых соединений с удаленными объектами в глобальной сети под руководством
5. Выполнение базовых правил и настроек для обеспечения информационной безопасности сетевого оборудования организации

Знания:
1. Основы информационных систем и архитектуры сетевого оборудования ведущих производителей
2. Назначение и принципы работы прикладного и системного программного обеспечения для управления сетями
3. Технико-эксплуатационные характеристики, конструктивные особенности, назначения и режимы работы типового сетевого оборудования, правила его технической эксплуатации
4. Порядок обслуживания и осуществление простого ремонта различных компонентов сетевого оборудования
5. Особенности установки и подключения периферийных сетевых устройств
6. Правила безопасного демонтажа и замены периферийных устройств и компонентов.
7. Основы построения и планирования беспроводных сетей Wi-Fi.
8. Устройство и стандарты структурированных кабельных систем
9. Базовые принципы и представление об информационной безопасности в контексте сетевой инфраструктуры

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:

Ответственность
Умение работать в команде
Дисциплинированность
Инициативность
Организованность
Внимательность
Исполнительность
Ориентация на результат

Список технических регламентов и национальных стандартов:


Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

5

Сетевой администратор

Глава 4. Технические данные профессионального стандарта

      16. Наименование государственного органа:

      Министерство искусственного интеллекта и цифрового развития Республики Казахстан.

      17. Организации (предприятия) участвующие в разработке: Комитет цифровых активов и прорывных технологий Министерства искусственного интеллекта и цифрового развития РК.

      Руководитель проекта:

      Байгазина А.

      E-mail: a.baigazina@mdai.gov.kz

      Номер телефона: +7 (717) 264 94 55

      Исполнители:

      Байгазина А., +7 (717) 264 94 55, a.baigazina@mdai.gov.kz.

      18. Отраслевой совет по профессиональным квалификациям: 05.12.2025 г.

      19. Национальный орган по профессиональным квалификациям: 08.12.2025 г.

      20. Национальная палата предпринимателей Республики Казахстан "Атамекен": -

      21. Номер версии и год выпуска: версия 3, 2025 г.

      22. Дата ориентировочного пересмотра: 05.12.2028 г.

  Приложение 16 к приказу
Заместителя Премьер-
Министра –Министра
искусственного интеллекта
и цифрового развития
Республики Казахстан
от 10 ноября 2025 года
№ 569/НҚ

Профессиональный стандарт: "Разработка систем обработки и хранения больших данных"

      Сноска. Приказ дополнен стандартом в соответствии с приказом Заместителя Премьер-Министра – Министра искусственного интеллекта и цифрового развития РК от 20.04.2026 № 209/НҚ (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Глава 1. Общие положения

      1. Область применения профессионального стандарта: Профессиональный стандарт "Разработка систем обработки и хранения больших данных" разработан в соответствии со статьей 5 Закона Республики Казахстан "О профессиональных квалификациях", устанавливает требования к формированию образовательных программ, в том числе обучения персонала на предприятиях, признания профессиональной квалификации работников и выпускников организаций образования и решений широкого круга задач в области управления персоналом в организациях и на предприятиях.

      2. В настоящем профессиональном стандарте применяются следующие термины и определения:

      1) База данных (БД) – совокупность данных, организованных согласно концептуальной структуре, описывающей характеристики этих данных, а также взаимосвязей между их объектами.

      2) Глубокое обучение (англ. Deep learning) – совокупность методов машинного обучения (с учителем, с частичным привлечением учителя, без учителя, с подкреплением), основанных на обучении представлениям (англ. feature/representation learning), а не специализированным алгоритмам под конкретные задачи.

      3) Искусственные нейронные сети (нейронные сети) – математическая модель, а также еҰ программное или аппаратное воплощение, построенная по принципу организации и функционирования биологических нейронных сетей — сетей нервных клеток живого организма.

      4) Машинное обучение (Machine Learning) – обширный подраздел искусственного интеллекта, изучающий методы построения алгоритмов, способных обучаться.

      5) Хранилище данных (ХД) – предметно-ориентированная информационная база данных, специально разработанная и предназначенная для подготовки отчҰтов и бизнес-анализа с целью поддержки принятия решений в организации.

      6) Компьютерная лингвистика (математическая или вычислительная лингви́стика, англ. computational linguistics) – научное направление в области математического и компьютерного моделирования интеллектуальных процессов у человека и животных при создании систем искусственного интеллекта, которое ставит своей целью использование математических моделей для описания естественных языков.

      7) Компьютерное зрение – технология создания машин, которые могут производить обнаружение, отслеживание и классификацию объектов.

      8) Информационная система (ИС) – организационно-упорядоченная совокупность информационно-коммуникационных технологий, обслуживающего персонала и технической документации, реализующих определенные технологические действия посредством информационного взаимодействия и предназначенных для решения конкретных функциональных задач.

      9) Информационная технология (ИТ, IT) – это процесс, использующий совокупность средств и методов сбора, обработки и передачи данных для получения информации нового качества о состоянии объекта, процесса или явления. Информационные технологии (ИТ, от англ. Information Technology, IT) - это класс областей деятельности, относящихся к технологиям управления и обработкой огромного потока информации с применением вычислительной техники.

      10) Сопровождение ИС – обеспечение использования введенной в промышленную эксплуатацию ИС в соответствии с ее назначением, включающее мероприятия по проведению корректировки, модификации и устранению дефектов программного обеспечения, без проведения модернизации и реализации дополнительных функциональных требований и при условии сохранения ее целостности.

      3. В настоящем профессиональном стандарте применяются следующие сокращения:

      1) NLP (Natural Language Processing) – обработка естественного языка;

      2) ИКТ – Информационно-коммуникационные технологии;

      3) СУБД – Система управления базами данных.

Глава 2. Паспорт профессионального стандарта

      4. Название профессионального стандарта: Разработка систем обработки и хранения больших данных.

      5. Код профессионального стандарта: J070.

      6. Указание секции, раздела, группы, класса и подкласса согласно ОКЭД:

      J Информация и связь.

      62 Компьютерное программирование, консультационные и другие сопутствующие услуги.

      62.0 Компьютерное программирование, консультационные и другие сопутствующие услуги.

      62.01 Деятельность в области компьютерного программирования.

      62.01.1 Разработка программного обеспечения.

      7. Краткое описание профессионального стандарта: в данном профессиональном стандарте приведены описания функций специалистов по управлению данными и специалисты NPL. Специалисты данных находят и интерпретируют богатые источники данных, управляют большими объемами данных, объединяют источники данных, обеспечивают согласованность наборов данных и создают визуализации, помогающие в понимании данных. Они строят математические модели, используя данные, представляют их. Специалисты NPL работают в области компьютерных наук, а точнее в области обработки естественного языка. Они нацелены на то, чтобы сократить разрыв в переводе между точными переводами, выполняемыми человеком, для машинных переводчиков они анализируют тексты, сравнивают и отображают переводы и улучшают лингвистику переводов с помощью программирования и кода.

      8. Перечень карточек профессий:

      1) Специалист по BI - системам - 6 уровень ОРК;

      2) Специалист по BI - системам - 7 уровень ОРК;

      3) Инженер по компьютерной лингвистике (NLP) - 7 уровень ОРК;

      4) Специалист по машинному обучению - 7 уровень ОРК;

      7) Специалист по нейронным сетям - 7 уровень ОРК;

      8) Специалист по машинному обучению - 6 уровень ОРК;

      9) Программист компьютерного зрения - 7 уровень ОРК;

      10) Инженер по компьютерной лингвистике (NLP) - 6 уровень ОРК;

      11) Специалист по Data Mining - 6 уровень ОРК;

      12) Программист компьютерного зрения - 6 уровень ОРК;

      13) Специалист по Data Mining - 7 уровень ОРК;

      14) Специалист по нейронным сетям - 6 уровень ОРК.

Глава 3. Карточки профессий

9. Карточка профессии "Специалист по BI - системам":

Код группы:

8213-2

Код наименования занятия:

-

Наименование профессии:

Специалист по BI - системам

Уровень квалификации по ОРК:

6

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:


Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
высшее образование (бакалавриат, специалитет, ординатура)

Специальность:
Информационно-коммуникационные технологии

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

Опыт работы в области BI или анализа данных от 1 года или завершенные стажировки/портфолио проектов

Связь с неформальным и информальным образованием:

Курсовая подготовка, сертификация

Другие возможные наименования профессии:


Основная цель деятельности:

Разработка, реализация и техническая поддержка компонентов BI-системы под руководством старшего специалиста/архитектора

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Разработка и поддержка ETL/ELT-процессов
2. Создание и сопровождение отчетов и дашбордов
3. Техническое обслуживание и мониторинг компонентов BI-системы

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1:
Разработка и поддержка ETL/ELT-процессов



Навык 1:
Реализация процессов обработки данных

Умения:
1. Разрабатывать скрипты извлечения, преобразования и загрузки данных
2. Оптимизировать запросы SQL для работы с большими объемами данных
3. Настраивать автоматизированные пайплайны обработки данных

Знания:
1. SQL
2. Инструменты ETL/ELT (Apache Airflow, dbt, SSIS)
3. Принципы работы с облачными хранилищами данных

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Администрирование и оптимизация хранилищ данных

Умения:
1. Создавать и поддерживать объекты базы данных (таблицы, представления, индексы, секции) в соответствии с техническим заданием
2. Планировать и выполнять регулярные загрузки данных, контролировать их качество и целостность
3. Выявлять и устранять "узкие места" производительности с помощью мониторинга и профайлинга запросов
4. Настраивать базовые политики безопасности и управления доступом (ролевая модель)

Знания:
1. Архитектура и принципы работы систем хранения данных
2. Методы индексации, партиционирования и шардирования для оптимизации
3. Основы обеспечения целостности данных (ACID, транзакции) и согласованности в распределенных системах

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 2:
Создание и сопровождение отчетов и дашбордов



Навык 1:
Разработка визуализаций и отчетов

Умения:
1. Создавать интерактивные дашборды и отчеты в BI-инструментах на основе готовых моделей данных и требований
2. Применять базовые практики визуализации данных для наглядности
3. Писать вычисления на DAX (для Power BI) или аналогичных языках для создания метрик
4. Адаптировать дизайн отчетов под требования бизнес-пользователей

Знания:
1. Функциональных возможностей основных BI-инструментов
2. Основ синтаксиса DAX, MDX или LOD-выражений
3. Принципов пользовательского опыта (UX) для отчетности
4. Методы проверки точности и согласованности данных в отчетах

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Обслуживание и поддержка пользователей

Умения:
1. Исправлять ошибки и вносить изменения в существующие отчеты по запросам пользователей
2. Настраивать базовые правила безопасности на уровне строк
3. Публиковать и обновлять отчеты на серверах
4. Консультировать пользователей по работе с отчетами и дашбордами

Знания:
1. Процессов разработки и жизненного цикла отчетов
2. Основ управления доступом в BI-инструментах
3. Методы сбора и обработки обратной связи от пользователей
4. Принципы документирования изменений и доработок

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 3:
Техническое обслуживание и мониторинг компонентов BI-системы



Навык 1:
Мониторинг и решение операционных проблем

Умения:
1. Мониторить успешное выполнение ETL-пайплайнов и реагировать на сбои
2. Выявлять и устранять "узкие места" в производительности запросов и отчетов
3. Вести техническую документацию по реализованным процессам
4. Анализировать логи и метрики для диагностики проблем

Знания:
1. Инструментов мониторинга и логирования
2. Методов оптимизации SQL-запросов и моделей данных
3. Принципы документирования технических процессов
4. Процедуры резервного копирования и восстановления данных

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:

Гибкость мышления
Аккуратность
Логическое мышление
Креативность
Внимательность
Исполнительность
Ориентация на результат
Организованность

Список технических регламентов и национальных стандартов:


Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

7

Специалист по BI - системам

6

Специалист по Data Mining

10. Карточка профессии "Специалист по BI - системам":

Код группы:

2529-0

Код наименования занятия:

-

Наименование профессии:

Специалист по BI - системам

Уровень квалификации по ОРК:

7

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:


Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
послевузовское образование (магистратура, резидентура)

Специальность:
Информационно-коммуникационные технологии

Квалификация:
-

Уровень образования:
высшее образование (бакалавриат, специалитет, ординатура)

Специальность:
Информационно-коммуникационные технологии

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

Опыт работы в области BI, анализа данных или разработки ПО от 3 лет.

Связь с неформальным и информальным образованием:

Курсовая подготовка, профессиональная сертификация

Другие возможные наименования профессии:


Основная цель деятельности:

Проектирование, разработка и поддержка решений для бизнес-аналитики

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Проектирование, разработка и поддержка ETL/ELT-процессов и хранилищ данных
2. Разработка интерактивных дашбордов и отчетов
3. Управление данными и обеспечение их качества

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1:
Проектирование, разработка и поддержка ETL/ELT-процессов и хранилищ данных



Навык 1:
Проектирование архитектуры данных

Умения:
1. Выбирать и обосновывать архитектуру хранения данных
2. Проектировать схемы данных
3. Определять стратегию обработки данных
4. Соблюдать правила информационной безопасности

Знания:
1. Методологий построения хранилищ и озер данных
2. Принципов работы колоночных и строковых СУБД.
3. Основ облачных платформ

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Разработка и поддержка процессов обработки данных

Умения:
1. Разрабатывать скрипты и пайплайны для извлечения, преобразования и загрузки данных с использованием инструментов
2. Реализовывать инкрементальную загрузку данных
3. Администрировать и мониторить работу хранилища данных

Знания:
1. Языков SQL и Python/PySpark для обработки данных
2. Принципов идемпотентности и оркестрации пайплайнов.
3. Основ обеспечения отказоустойчивости и производительности ETL-процессов.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 2:
Разработка интерактивных дашбордов и отчетов



Навык 1:
Визуализация данных и проектирование дашбордов

Умения:
1. Проектировать и разрабатывать интерактивные дашборды в BI-инструментах
2. Применять лучшие практики визуализации данных для эффективной коммуникации
3. Настраивать модели данных в рамках BI-инструментов

Знания:
1. Принципов восприятия информации и дизайна (UI/UX для аналитики)
2. Основ бизнес-метрик и их взаимосвязей в конкретной предметной области
3. Языка DAX и/или MDX для создания расчетов

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Автоматизация отчетности и внедрение самообслуживаемой аналитики

Умения:
1. Настраивать автоматическую рассылку отчетов и оповещений
2. Организовывать публикацию и развертывание отчетов на серверах
3. Создавать семантические модели для самообслуживаемой аналитики бизнес-пользователями

Знания:
1. Принципов безопасности и управления доступом к данным
2. Методологии внедрения Self-Service BI в организации
3. Методологии проектирования семантических слоев данных

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 3:
Управление данными и обеспечение их качества



Навык 1:
Мониторинг и обеспечение качества данных

Умения:
1. Реализовывать процедуры валидации, очистки и стандартизации данных
2. Выявлять и исправлять аномалии и несоответствия в данных
3. Вести глоссарий данных и метаданных
4. Документировать пайплайны данных, модели и определения метрик
5. Использовать инструменты для управления метаданными

Знания:
1. Концепций Data Governance и Data Quality
2. Метрик для измерения качества данных (полнота, уникальность, точность, своевременность)
3. Роли метаданных в обеспечении доверия к данным и воспроизводимости анализа

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:

Аккуратность
Логическое мышление
Исполнительность
Гибкость мышления
Ориентация на результат
Организованность
Креативность
Внимательность
Самостоятельность в принятии решения

Список технических регламентов и национальных стандартов:


Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

6

Специалист по BI - системам

7

Специалист по Data Mining

11. Карточка профессии " Инженер по компьютерной лингвистике (NLP)":

Код группы:

2529-0

Код наименования занятия:

-

Наименование профессии:

Инженер по компьютерной лингвистике (NLP)

Уровень квалификации по ОРК:

7

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:


Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
послевузовское образование (магистратура, резидентура)

Специальность:
Информационно-коммуникационные технологии

Квалификация:
-

Уровень образования:
высшее образование (бакалавриат, специалитет, ординатура)

Специальность:
Информационно-коммуникационные технологии

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

Опыт работы в области Data Science / NLP / Машинного обучения от 5 лет.

Связь с неформальным и информальным образованием:

Курсовая подготовка, сетртификация

Другие возможные наименования профессии:


Основная цель деятельности:

Проектирование, разработка, обучение и внедрение моделей и систем

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Обработка текстовой информации посредством вычислительных средств и технологии
2. Сбор, обработка и управление лингвистическими данными
3. Обучение, тонкая настройка и оценка производительности NLP-моделей
4. Промышленное внедрение и мониторинг NLP-систем

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1:
Обработка текстовой информации посредством вычислительных средств и технологии



Навык 1:
Разработка и оптимизация моделей

Умения:
1. Реализовывать и модифицировать модели с использованием фреймворков
2. Применять методы оптимизации моделей для ускорения инференса
3. Разрабатывать методы для решения специфических задач
4. Соблюдать правила информационной безопасности

Знания:
1. Современных методов и подходов в NLP
2. Языка программирования Python и NLP-библиотек
3. Правила информационной безопасности и защиты персональных данных

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Исследование, проектирование и разработка архитектуры NLP-моделей и пайплайнов

Умения:
1. Выбирать и адаптировать архитектуры моделейпод конкретную бизнес-задачу
2. Проектировать сквозные пайплайны обработки текста
3. Принимать решения о использовании готовых API разработки собственных моделей

Знания:
1. Архитектур нейронных сетей для NLP
2. Принципов работы и областей применения предобученных языковых моделей
3. Плюсов и минусов облачных решений для NLP

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 2:
Сбор, обработка и управление лингвистическими данными



Навык 1:
Инженерия лингвистических данных

Умения:
1. Разрабатывать и применять сложные пайплайны для сбора, разметки, очистки и аугментации текстовых данных
2. Использовать методы активного обучения и слабо-контролируемого обучения для эффективной разметки
3. Управлять корпусами текстов и их версионированием

Знания:
1. Методов аугментации текстовых данных
2. Принципов лингвистики для конкретного языка
3. Методы активного обучения и слабо-контролируемого обучения

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 3:
Обучение, тонкая настройка и оценка производительности NLP-моделей



Навык 1:
Обучение и тонкая настройка моделей

Умения:
1. Проводить тонкую настройку больших языковых моделей на доменных данных
2. Настраивать гиперпараметры обучения и применять методы регуляризации для борьбы с переобучением
3. Использовать методы эффективной настройки для работы с огромными моделями

Знания:
1. Теории и практики обучения глубоких нейронных сетей
2. Метрик оценки качества NLP-моделей
3. Инструменты и фреймворки для работы с крупномасштабными моделями

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 4:
Промышленное внедрение и мониторинг NLP-систем



Навык 1:
Развертывание и мониторинг

Умения:
1. Разворачивать NLP-модели в продакшн-среде с использованием инструментов MLOps
2. Организовывать мониторинг дрейфа данных и концептуального дрейфа моделей
3. Создавать масштабируемые API для обслуживания моделей

Знания:
1. Принципов MLOps и DevOps
2. Основ работы с облачными платформами
3. Подходы к документированию и версионированию API моделей машинного обучения

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:

Ответственность
Аналитическое мышление
Логическое мышление
Исполнительность
Ориентированность на результат
Организованность
Креативность
самостоятельность в принятии решения

Список технических регламентов и национальных стандартов:


Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

7

Специалист по DataMining

7

Специалист по нейронным сетям

6

Инженер по компьютерной лингвистике (NLP)

12. Карточка профессии "Специалист по машинному обучению":

Код группы:

2529-0

Код наименования занятия:

-

Наименование профессии:

Специалист по машинному обучению

Уровень квалификации по ОРК:

7

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:


Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
послевузовское образование (магистратура, резидентура)

Специальность:
Информационно-коммуникационные технологии

Квалификация:
-

Уровень образования:
высшее образование (бакалавриат, специалитет, ординатура)

Специальность:
Информационно-коммуникационные технологии

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

Опыт работы в области машинного обучения не менее 5 лет.

Связь с неформальным и информальным образованием:

Курсовая подготовка, сертификация

Другие возможные наименования профессии:


Основная цель деятельности:

Разработка алгоритмов для реализации методов машинного обучения

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Проектирование и реализация систем с применением машинного обучения

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1:
Проектирование и реализация систем с применением машинного обучения



Навык 1:
Построение модели систем машинного обучения

Умения:
1. Определять алгоритмы для создания модели: наивная байесовская классификация, дерево принятия решений, метод наименьших квадратов, метод опорных векторов (SVM) и другие
2. Подготовить обработанные данные для создания модели обучения
3. Проводить оценку качества данных и подготовить аналитический отчет по результатам работы

Знания:
1. Алгоритмы, применяемые в машинном обучении.
2. Современные системы с реализованной технологией машинного обучения
3. Дискретная математика, статистический анализ данных, теория вероятностей

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Применение разработанных технологии для машинного обучения и разработка программных средств для анализа данных

Умения:
1. Производить обработку и подготовку данных для машинного обучения
2. Выбирать алгоритмы для обработки данных путем машинного обучения
3. Выбирать язык программирования для реализации программы
4. Соблюдать правила информационной безопасности

Знания:
1. Алгоритмов машинного обучения для обработки данных
2. Языков программирования для анализа данных и обработки данных
3. Математической логики, математической статистики и дискретной математики

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 3:
Построение модели стратегической оценки, управление данными в искусственном интеллекте

Умения:
1. Определять алгоритмы для классификации данных
2. Разрабатывать программу принятия решения
3. Применять виды машинного обучения при анализе данных
4. Производить множество расчетов и сравнений с данными
5. Применять обучение по прецедентам, или индуктивное обучение, основанное на выявлении эмпирических закономерностей в данных и дедуктивное обучение
6. Переносить базу знаний экспертов в базу данных

Знания:
1. Алгоритмов обработки больших данных
2. Кластеризации и классификации данных
3. Методов искусственного интеллекта
4. Математической статистики, численных методов, методов оптимизации, теории вероятностей, теории графов, техники работы с данными в цифровой форме

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:

Ответственность
Аналитическое мышление
Логическое мышление
Исполнительность
Математическое мышление
Ориентированность на результат
Организованность
Креативность
Самостоятельность в решении проблем

Список технических регламентов и национальных стандартов:


Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

6

Специалист по машинному обучению

7

Специалист по DataMining

6

Специалист по нейронным сетям

7

Специалист по нейронным сетям

15. Карточка профессии "Специалист по нейронным сетям":

Код группы:

2529-0

Код наименования занятия:

-

Наименование профессии:

Специалист по нейронным сетям

Уровень квалификации по ОРК:

7

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:


Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
послевузовское образование (магистратура, резидентура)

Специальность:
Информационно-коммуникационные технологии

Квалификация:
-

Уровень образования:
высшее образование (бакалавриат, специалитет, ординатура)

Специальность:
Информационно-коммуникационные технологии

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

Опыт работы в области нейронных сетей/машинного обучения от 3 лет

Связь с неформальным и информальным образованием:

Курсовая подготовка, сертификация

Другие возможные наименования профессии:


Основная цель деятельности:

Разработка алгоритмов решения сложных задач на основе нейросетей

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Исследование, проектирование и разработка архитектур нейронных сетей
2. Обучение, тонкая настройка и оптимизация больших и сложных моделей
3. Промышленное внедрение и развертывание систем на основе нейронных сетей

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1:
Исследование, проектирование и разработка архитектур нейронных сетей



Навык 1:
Проектирование нейросетевых решений

Умения:
1. Анализировать научную литературу и выбирать, адаптировать или создавать новые архитектуры нейронных сетей
2. Проектировать и реализовывать сложные составные архитектуры
3. Принимать стратегические решения об использовании предобученных моделей или обучении с нуля

Знания:
1. Математических основ глубокого обучения
2. Современных архитектур и их областей применения
3. Плюсов и минусов различных подходов с точки зрения точности, скорости и вычислительной эффективности

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Реализация моделей

Умения:
1. Эффективно реализовывать и модифицировать модели с использованием фреймворков
2. Использовать библиотеки высокого уровня для ускорения разработки
3. Создавать собственные слои, функции потерь и метрики

Знания:
1. Языка программирования Python и его экосистемы
2. Принципов объектно-ориентированного
3. Функционального программирования применительно к построению моделей

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 2:
Обучение, тонкая настройка и оптимизация больших и сложных моделей



Навык 1:
Обучение и оптимизация моделей

Умения:
1. Планировать и проводить эксперименты по тонкой настройке больших предобученных моделей на доменных данных.
2. Применять продвинутые методы обучения
3. Диагностировать и решать проблемы в процессе обучения с помощью соответствующих техник
4. Применять методы сжатия и ускорения моделей
5. Использовать фреймворки для конвертации моделей в эффективные форматы
6. Профилировать и выявлять "узкие места" в производительности моделей

Знания:
1. Теории оптимизации в глубоком обучении
2. Методов ускорения и стабилизации обучения
3. Методов оптимизации нейронных сетей для продакшн-среды
4. Аппаратных особенностей (CPU, GPU, TPU), влияющих на производительность

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 3:
Промышленное внедрение и развертывание систем на основе нейронных сетей



Навык 1:
Развертывание и мониторинг DL-систем

Умения:
1. Разрабатывать и развертывать масштабируемые сервисы для обслуживания (serving) нейронных сетей с использованием инструментов MLOps
2. Организовывать пайплайны для непрерывного ретреннинга и переобучения моделей
3. Настраивать мониторинг производительности, дрейфа данных и концептуального дрейфа в реальном времени

Знания:
1. Принципов MLOps/LLMOps применительно к тяжелым нейросетевым моделям.
2. Основ работы с облачными платформами

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:

Ответственность
Аналитическое мышление
Логическое мышление
Ориентированность на результат
Организованность
Креативность
Самостоятельность в принятии решения
Исполнительность
Математическое мышление

Список технических регламентов и национальных стандартов:


Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

6

Специалист по DataMining

7

Специалист по DataMining

7

Специалист по машинному обучению

7

Инженер NLP (специалист по компьютерной лингвистике)

7

Программист компьютерного зрения

16. Карточка профессии "Специалист по машинному обучению":

Код группы:

2529-0

Код наименования занятия:

-

Наименование профессии:

Специалист по машинному обучению

Уровень квалификации по ОРК:

6

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:


Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
высшее образование (бакалавриат, специалитет, ординатура)

Специальность:
Информационно-коммуникационные технологии

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

Опыт работы в области машинного обучения не менее 1 года.

Связь с неформальным и информальным образованием:

Курсовая подготовка, сертификация

Другие возможные наименования профессии:


Основная цель деятельности:

Разработка алгоритмов для реализации методов машинного обучения

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Проектирование и реализация систем с применением машинного обучения

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1:
Проектирование и реализация систем с применением машинного обучения



Навык 1:
Построение модели систем машинного обучения

Умения:
1. Определять задачи реализации программ машинного обучения
2. Понимать алгоритмы для решения задач по машинному обучению
3. Определять типы данных
4. Устанавливать причинно-следственную связь между данными

Знания:
1. Алгоритмы, применяемые в машинном обучении
2. Методы и виды машинного обучения
3. Основы статистического анализа и причинного вывода
4. Принципы оценки качества и валидации моделей

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Применение разработанных технологии для машинного обучения и разработка программных средств для анализа данных

Умения:
1. Применять методы машинного обучения при использовании систем для решения задач по анализу данных
2. Определять и классифицировать данные
3. Определять взаимосвязь между данными для решения задач по их обработке

Знания:
1. Современные приложения для проведения классификации данных
2. Методы и виды машинного обучения
3. Теория графов и методы сетевого анализа для работы со связанными данными

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 3:
Построение модели стратегической оценки, управление данными в искусственном интеллекте

Умения:
1. Определять алгоритмы для классификации данных
2. Разрабатывать программу принятия решения
3. Применять виды машинного обучения при анализе данных
4. Производить множество расчетов и сравнений с данными
5. Применять обучение по прецедентам, или индуктивное обучение, основанное на выявлении эмпирических закономерностей в данных и дедуктивное обучение
6. Переносить базу знаний экспертов в базу данных

Знания:
1. Алгоритмы обработки больших данных
2. Кластеризация и классификация данных
3. Методы искусственного интеллекта
4. Математическая статистика, численные методы, методы оптимизации, теории вероятностей, теории графов, техника работы с данными в цифровой форме

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:

Ответственность
Аналитическое мышление
Логическое мышление
Самостоятельность в принятии решения
Исполнительность
Математическое мышление
Ориентированность на результат
Организованность
Креативность

Список технических регламентов и национальных стандартов:


Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

6

Специалист по DataMining

7

Специалист по машинному обучению

6

Специалист по нейронным сетям

6

Программист компьютерного зрения

17. Карточка профессии "Программист компьютерного зрения":

Код группы:

2529-0

Код наименования занятия:

-

Наименование профессии:

Программист компьютерного зрения

Уровень квалификации по ОРК:

7

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:


Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
послевузовское образование (магистратура, резидентура)

Специальность:
Информационно-коммуникационные технологии

Квалификация:
-

Уровень образования:
высшее образование (бакалавриат, специалитет, ординатура)

Специальность:
-

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

Опыт работы в области программирования, машинного обучения от 3 лет.

Связь с неформальным и информальным образованием:

Курсовая подготовка, сертификация

Другие возможные наименования профессии:


Основная цель деятельности:

Создание программных средств для компьютерного зрения

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Подготовка данных и разработка программ для обработки видео и графических изображений
2. Управление приложением и оборудованием для компьютерного зрения

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1:
Подготовка данных и разработка программ для обработки видео и графических изображений



Навык 1:
Выборка графических данных

Умения:
1. Анализировать область применения системы для компьютерного зрения
2. Проводить исследования и разработать алгоритмы в областях: технического зрения, 3D-реконструкции по изображениям, анализа сцен и распознавания, обработки изображений
3. Применять анализ изображений и алгоритмы анализа плотного движения.

Знания:
1. Устройств для компьютерного зрения.
2. Программного обеспечения для компьютерного зрения.
3. Алгоритмов для разработки приложений для компьютерного зрения.
4. Методов анализа изображений и алгоритмов анализа плотного движения (Алгоритмы Хорна - Шанка, Лукаса – Канаде, ВВPW, вычисления оптического потока).

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Разработка программ для компьютерного зрения

Умения:
1. Проектировать архитектуру системы компьютерного зрения
2. Создавать прототип ПО для компьютерного зрения
3. Производить трехмерную реконструкцию изображений

Знания:
1. Современных программных приложений.
2. Средств моделирования ПО.
3. Методов и принципов проектирования ПО.
4. Основ стереоскопического зрения и фотометрического метода анализа стереоизображений.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 2:
Управление приложением и оборудованием для компьютерного зрения



Навык 1:
Сопровождение ПО и устройств для компьютерного зрения

Умения:
1. Определять место установки камер видеорегистрации данных
2. Обеспечивать работоспособность программы и системы компьютерного зрения, проводить мониторинг системы
3. Обнаруживать ошибки и вносить изменения, производить замену ПО для компьютерного зрения

Знания:
1. Основ работы IoT систем
2. Устройств для компьютерного зрения
3. Методики и принципов работы устройств компьютерного зрения

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:

Ответственность
Аналитическое мышление
Логическое мышление
Исполнительность
Гибкость мышления
Ориентированность на результат
Организованность
Креативность
Самостоятельность в принятии решения

Список технических регламентов и национальных стандартов:


Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

7

Специалист по Data Mining

6

Программист компьютерного зрения

6

Специалист по нейронным сетям

6

Специалист по машинному обучению

6

Инженер по компьютерной лингвистике (NLP)

18. Карточка профессии "Инженер по компьютерной лингвистике (NLP)":

Код группы:

2529-0

Код наименования занятия:

-

Наименование профессии:

Инженер по компьютерной лингвистике (NLP)

Уровень квалификации по ОРК:

6

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:


Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
высшее образование (бакалавриат, специалитет, ординатура)

Специальность:
Информационно-коммуникационные технологии

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

Опыт работы в области компьютерной лингвистики от 1 года или наличие подтвержденного портфолио проектов

Связь с неформальным и информальным образованием:

Курсовая подготовка, сертификация

Другие возможные наименования профессии:


Основная цель деятельности:

Разработка алгоритмов обработки текстовой информации

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Обработка текстовой информации посредством вычислительных средств и технологии

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1:
Обработка текстовой информации посредством вычислительных средств и технологии



Навык 1:
Подготовка словарей для обработки данных

Умения:
1. Проводить выборку требуемых слов/основ для составления словаря – базы данных
2. Создавать базу данных слова для обработки языка, проверять слова на правильность использования
3. Применять орфографические, синтаксические, грамматические правила естественного языка.

Знания:
1. Языки программирования R, Java, C#/C++, Scala и другие
2. Математика, теория вероятностей, статистика
3. Сфера применимости, понимание плюсов и минусов различных семейств алгоритмов машинного обучения

Возможность признания навыка:

не рекомендуется

Навык 2:
Разработка оптимальных алгоритмов для работы с текстовыми данным

Умения:
1. Разрабатывать программу для составления словаря
2. Определять пригодность данных для применения в системах обработки текстовых данных естественного языка
3. Использовать алгоритмы для автоматической обработки текста

Знания:
1. Методы семантического, синтаксического, морфологического анализа текстовых данных
2. Методы автоматической обработки данных естественного языка

Возможность признания навыка:

не рекомендуется

Навык 3:
Разработка программ для обработки текстовой информации

Умения:
1. Использовать языки программирования для разработки приложений для обработки текстовой информации
2. Определять алгоритмы обработки данных естественного языка (словарей-переводчиков, поисковиков и т.д)
3. Проводить контекстно-зависимый анализ текста.
4. Применять объекты чтения корпуса HTML, из базы данных
5. Соблюдать правила информационной безопасности

Знания:
1. Языки программирования
2. Алгоритмы для обработки текстовой информации.
3. Методы контекстно-зависимого анализа

Возможность признания навыка:

не рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:

Ответственность
Аналитическое мышление
Логическое мышление
Исполнительность
Математическое мышление
Ориентированность на результат
Организованность
Креативность
Самостоятельность в принятии решения

Список технических регламентов и национальных стандартов:


Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

6

Специалист по DataMining

6

Специалистпо нейронным сетям

6

Специалист по машинному обучению

6

Программист компьютерного зрения

19. Карточка профессии "Специалист по Data Mining":

Код группы:

2529-0

Код наименования занятия:

-

Наименование профессии:

Специалист по Data Mining

Уровень квалификации по ОРК:

6

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:


Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
высшее образование (бакалавриат, специалитет, ординатура)

Специальность:
Информационно-коммуникационные технологии

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

Опыт работы в области анализа данных / машинного обучения от 1 года

Связь с неформальным и информальным образованием:

Курсовая подготовка, сертификация

Другие возможные наименования профессии:


Основная цель деятельности:

Реализация, оптимизация и поддержка компонентов решений для анализа данных и машинного обучения под руководством старшего специалиста для решения конкретных бизнес-задач

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Подготовка данных и выполнение анализа под руководством
2. Разработка и обучение базовых моделей машинного обучения
3. Реализация и поддержка скриптов и пайплайнов обработки данных

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1:
Подготовка данных и выполнение анализа под руководством



Навык 1:
Обработка и разведочный анализ данных

Умения:
1. Выполнять очистку данных по заданным методика
2. Проводить базовый разведочный анализ с использованием библиотек Pandas, NumPy, Seaborn
3. Строить SQL-запросы средней сложности для извлечения и агрегации данных

Знания:
1. Принципов очистки и предобработки данных.
2. Основ математической статистики
3. SQL и основ работы с СУБД

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 2:
Разработка и обучение базовых моделей машинного обучения



Навык 1:
Применение готовых решений

Умения:
1. Использовать готовые предобученные модели для решения типовых задач
2. Применять библиотеки для кластерного анализа (K-Means, DBSCAN) и анализа ассоциаций
3. Декомпозировать сложную задачу на типовые подзадачи для применения готовых решений

Знания:
1. Назначения и областей применения различных классов моделей
2. Основ работы с API и готовыми ML-сервисами
3. Типовых архитектур и шаблонов ML-решений

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Реализация и валидация моделей

Умения:
1. Создавать простые и производные признаки на основе сырых данных по техническому заданию
2. Применять методы кодирования категориальных переменных
3. Обучать и валидировать классические модели машинного обучения
4. Проводить кросс-валидацию и подбирать гиперпараметры по сетке
5. Интерпретировать основные метрики качества

Знания:
1. Принципов работы основных алгоритмов ML, их сильных и слабых сторон
2. Методов валидации и оценки моделей
3. Влияния разных методов кодирования и масштабирования на модели

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 3:
Реализация и поддержка скриптов и пайплайнов обработки данных



Навык 1:
Разработка и оптимизация кода

Умения:
1. Писать хорошо структурированный, документированный код на Python в соответствии с корпоративными стандартами.
2. Создавать воспроизводимые скрипты и Jupyter-ноутбуки для всего цикла анализа.
3. Работать с системами контроля версий

Знания:
1. Языка Python и его экосистемы для Data Science
2. Принципов чистого кода и основ инженерии программного обеспечения

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:

Ответственность
Аналитическое мышление
Логическое мышление
Ответственность
Аналитическое мышление
Логическое мышление
Исполнительность
Математическое мышление
Ориентированность на результат
Организованность
Креативность
Самостоятельность в решении проблем

Список технических регламентов и национальных стандартов:


Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

6

Специалист по нейронным сетям

6

Специалист по машинному обучению

7

Специалист по Data Mining

6

Программист компьютерного зрения

20. Карточка профессии "Программист компьютерного зрения":

Код группы:

2519-9

Код наименования занятия:

-

Наименование профессии:

Программист компьютерного зрения

Уровень квалификации по ОРК:

6

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:


Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
высшее образование (бакалавриат, специалитет, ординатура)

Специальность:
Информационно-коммуникационные технологии

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

Опыт работы в области программирования компьютерного зрения / машинного обучения от 1 года

Связь с неформальным и информальным образованием:

Курсовая подготовка

Другие возможные наименования профессии:


Основная цель деятельности:

Создание программных средств для компьютерного зрения под руководством старшего специалиста

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Подготовка данных и разработка программ для обработки видео и графических изображений
2. Управление приложением и оборудованием для компьютерного зрения

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1:
Подготовка данных и разработка программ для обработки видео и графических изображений



Навык 1:
Выборка графических данных

Умения:
1. Проводить анализ видео и изображения
2. Применять готовую библиотеку TensorFlow для анализа изображения
3. Проводить кластеризацию графических данных.
4. Определять методы и алгоритмы для обнаружения и отслеживания признаков.
5. Выбирать оптимальные алгоритмы обнаружения объектов для ПО

Знания:
1. Теорию и технологию создания искусственных систем
2. Виды компьютерной графики, программные средства для создания графических объектов
3. Алгоритмы прослеживания признаков, виды признаков.
4. Методы обнаружения объектов

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Разработка программ для компьютерного зрения

Умения:
1. Создавать искусственные системы для обработки графических и видео данных
2. Проводить анализ графических и видео данных
3. Проводить сегментацию изображения
4. Применять метод динамического программирования для сопоставления стереоизображения

Знания:
1. Актуальные программные средства и оборудования в области компьютерного зрения и требования к ним
2. Методы и алгоритмы сегментации изображения
3. Метод динамического программирования для сопоставления стереоизображения

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 2:
Управление приложением и оборудованием для компьютерного зрения



Навык 1:
Сопровождение ПО и устройств для компьютерного зрения

Умения:
1. Настраивать, конфигурировать ПО для машинного зрения
2. Производить обновление и пополнение данных
3. Производить инсталляцию программы
4. Производить установку устройств для машинного зрения

Знания:
1. Датчики для компьютерного зрения
2. Программное обеспечения для компьютерного зрения

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:

Ответственность
Аналитическое мышление
Логическое мышление
Ориентированность на результат
Организованность
Креативность
Самостоятельность в принятии решения
Исполнительность
Математическое мышление
Гибкость мышления

Список технических регламентов и национальных стандартов:


Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

7

Программист компьютерного зрения

6

Специалист по нейронным сетям

6

Специалист по машинному обучению

6

Инженер по компьютерной лингвистике (NLP)

21. Карточка профессии "Специалист по Data Mining":

Код группы:

2529-0

Код наименования занятия:

-

Наименование профессии:

Специалист по Data Mining

Уровень квалификации по ОРК:

7

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:


Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
послевузовское образование (магистратура, резидентура)

Специальность:
Информационно-коммуникационные технологии

Квалификация:
-

Уровень образования:
высшее образование (бакалавриат, специалитет, ординатура)

Специальность:
Информационно-коммуникационные технологии

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

Опыт работы в области анализа данных/машинного обучения от 3 лет

Связь с неформальным и информальным образованием:

Курсовая подготовка, сертификация

Другие возможные наименования профессии:


Основная цель деятельности:

Проектирование и внедрение решений для обнаружения скрытых закономерностей, построения прогнозных моделей и извлечения интеллектуальных инсайтов из больших объемов структурированных и неструктурированных данных для поддержки стратегических бизнес-решений

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Управление полным циклом проектов Data Mining
2. Разработка и оптимизация сложных прогнозных моделей и алгоритмов
3. Проектирование и управление инфраструктурой для анализа данных

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1:
Управление полным циклом проектов Data Mining



Навык 1:
Исследование данных и формулировка гипотез

Умения:
1. Проводить углубленный разведочный анализ и формулировать проверяемые бизнес-гипотезы
2. Определять и приоритизировать задачи Data Mining для достижения бизнес-целей
3. Оценивать потенциал и зрелость данных для решения поставленных задач

Знания:
1. Методологии CRISP-DM, KDD, TDSP
2. Статистических методов проверки гипотез
3. Основ бизнес-домена, в котором решается задача

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Извлечение и преобразование признаков

Умения:
1. Разрабатывать и создавать сложные признаки на основе сырых данных
2. Применять методы отбора признаков для повышения эффективности моделей
3. Автоматизировать пайплайны обработки и преобразования данных

Знания:
1. Передовых методов преобразования признаков
2. Алгоритмов отбора признаков

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 2:
Разработка и оптимизация сложных прогнозных моделей и алгоритмов



Навык 1:
Интерпретация моделей

Умения:
1. Интерпретировать результаты работы сложных моделей
2. Формализовать и визуализировать найденные закономерности для передачи бизнес-пользователям
3. Валидировать и оспаривать выводы моделей с точки зрения предметной области

Знания:
1. Методов объяснимого искусственного интеллекта
2. Принципов визуализации данных для презентации инсайтов
3. Принципы бизнес-аналитики

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Построение и валидация моделей

Умения:
1. Применять и настраивать широкий спектр алгоритмов: от классических до нейросетевых архитектур
2. Строить и оптимизировать ансамбли моделей для достижения максимального качества
3. Разрабатывать собственные метрики качества, адекватные бизнес-задаче, и проводить кросс-валидацию
4. Соблюдать правила информационной безопасности

Знания:
1. Математических основ алгоритмов ML
2. Методов оптимизации гиперпараметров (Optuna, Hyperopt)
3. Метрик оценки качества моделей и методов валидации
4. Правила информационной безопасности

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 3:
Проектирование и управление инфраструктурой для анализа данных



Навык 1:
Внедрение и мониторинг моделей

Умения:
1. Организовывать процесс промышленного внедрения моделей
2. Проектировать и настраивать системы мониторинга дрейфа данных и концептуального дрейфа
3. Упаковывать модели в контейнеры и работать с оркестраторами

Знания:
1. Принципов MLOps и DataOps
2. Инструментов для управления ML-жизненным циклом

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:

Ответственность
Аналитическое мышление
Логическое мышление
Исполнительность
Математическое мышление
Ориентированность на результат
Организованность
Креативность
Самостоятельность в решении проблем

Список технических регламентов и национальных стандартов:


Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

7

Специалист по нейронным сетям

7

Специалист по машинному обучению

7

Инженер по компьютерной лингвистике (NLP)

6

Специалист по Data Mining

22. Карточка профессии "Специалист по нейронным сетям":

Код группы:

2529-0

Код наименования занятия:

-

Наименование профессии:

Специалист по нейронным сетям

Уровень квалификации по ОРК:

6

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:


Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
высшее образование (бакалавриат, специалитет, ординатура)

Специальность:
Информационно-коммуникационные технологии

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

Опыт работы в области машинного обучения/глубокого обучения от 1 года или наличие подтвержденного портфолио проектов

Связь с неформальным и информальным образованием:

Курсовая подготовка, сертификация

Другие возможные наименования профессии:


Основная цель деятельности:

Реализация, обучение и внедрение нейросетевых моделей для решения практических задач под руководством старших специалистов

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Подготовка и обработка данных для обучения нейронных сетей
2. Реализация и обучение нейросетевых моделей по готовым архитектурам
3. Разработка и отладка кода для нейросетевых решений

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1:
Подготовка и обработка данных для обучения нейронных сетей



Навык 1:
Предобработка данных для глубокого обучения

Умения:
1. Реализовывать пайплайны предобработки данных для конкретных типов нейросетей (
2. Применять техники аугментации данных для изображений, текстов и других модальностей
3. Создавать эффективные загрузчики данных для работы с большими объемами данных

Знания:
1. Особенностей предобработки данных для различных архитектур нейросетей
2. Методов аугментации данных и их влияния на качество моделей
3. Принципов работы с памятью при обработке больших датасетов

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Работа с датасетами и их версионирование

Умения:
1. Работать с публичными датасетами и создавать собственные размеченные наборы данных
2. Использовать инструменты версионирования данных и разметки
3. Проводить базовый анализ качества и сбалансированности данных

Знания:
1. Структуры популярных датасетов в различных доменах
2. Методов оценки качества разметки данных
3. Принципов работы с системами версионирования данных

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 2:
Реализация и обучение нейросетевых моделей по готовым архитектурам



Навык 1:
Реализация и обучение моделей

Умения:
1. Реализовывать и дообучать готовые архитектуры нейросетей из популярных библиотек
2. Проводить трансферное обучение и дообуение предобученных моделей под конкретные задачи
3. Настраивать гиперпараметры обучения по заданным методикам

Знания:
1. Популярных архитектур нейросетей и их областей применения
2. Методов и стратегий обучения нейросетей
3. Основных гиперпараметров и их влияния на процесс обучения

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Валидация и оценка моделей

Умения:
1. Рассчитывать специализированные метрики качества для различных задач
2. Проводить кросс-валидацию и анализ ошибок моделей
3. Визуализировать результаты работы моделей и метрики обучения

Знания:
1. Специализированных метрик оценки для задач компьютерного зрения, NLP и других областей
2. Методов визуализации работы нейросетей
3. Принципов анализа и интерпретации ошибок моделей

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 3:
Разработка и отладка кода для нейросетевых решений



Навык 1:
Разработка и оптимизация кода

Умения:
1. Писать эффективный код на Python с использованием фреймворков глубокого обучения
2. Оптимизировать код для работы с GPU
3. Отлаживать и профилировать код нейросетевых моделей

Знания:
1. Языка Python и фреймворков глубокого обучения
2. Основ работы с GPU и методов оптимизации вычислений
3. Инструментов отладки и профилирования кода

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:

Ответственность
Аналитическое мышление
Логическое мышление
Исполнительность
математическое мышление
Ориентированность на результат
Организованность
Креативность
Самостоятельность в принятии решения

Список технических регламентов и национальных стандартов:


Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

6

Специалист по DataMining

7

Специалист по нейронным сетям

6

Специалист по машинному обучению

6

Программист компьютерного зрения

Глава 4. Технические данные профессионального стандарта

      23. Наименование государственного органа:

      Министерство искусственного интеллекта и цифрового развития Республики Казахстан.

      24. Организации (предприятия) участвующие в разработке: Комитет цифровых активов и прорывных технологий Министерства искусственного интеллекта и цифрового развития РК.

      Руководитель проекта:

      Байгазина А.

      E-mail: a.baigazina@mdai.gov.kz

      Номер телефона: +7 (717) 264 94 55

      Исполнители:

      Байгазина А., +7 (717) 264 94 55, a.baigazina@mdai.gov.kz.

      25. Отраслевой совет по профессиональным квалификациям: 14.11.2025 г.

      26. Национальный орган по профессиональным квалификациям: 08.12.2025 г.

      27. Национальная палата предпринимателей Республики Казахстан "Атамекен": -

      28. Номер версии и год выпуска: версия 3, 2025 г.

      29. Дата ориентировочного пересмотра: 30.12.2028 г.

  Приложение 17 к приказу
Заместителя Премьер-
Министра –Министра
искусственного интеллекта
и цифрового развития
Республики Казахстан
от 10 ноября 2025 года
№ 569/НҚ

Профессиональный стандарт: "Инфраструктура компьютерных систем"

      Сноска. Приказ дополнен стандартом в соответствии с приказом Заместителя Премьер-Министра – Министра искусственного интеллекта и цифрового развития РК от 20.04.2026 № 209/НҚ (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Глава 1. Общие положения

      1. Область применения профессионального стандарта: Профессиональный стандарт "Инфраструктура компьютерных систем разработан в соответствии со статьей 5 Закона Республики Казахстан "О профессиональных квалификациях", устанавливает требования к формированию образовательных программ, в том числе обучения персонала на предприятиях, признания профессиональной квалификации работников и выпускников организаций образования и решений широкого круга задач в области управления персоналом в организациях и на предприятиях.

      2. В настоящем профессиональном стандарте применяются следующие термины и определения:

      1) Информационная система (ИС) – организационно-упорядоченная совокупность информационно-коммуникационных технологий, обслуживающего персонала и технической документации, реализующих определенные технологические действия посредством информационного взаимодействия и предназначенных для решения конкретных функциональных задач.

      2) Информационная технология (ИТ, IT) – это процесс, использующий совокупность средств и методов сбора, обработки и передачи данных для получения информации нового качества о состоянии объекта, процесса или явления. Информационные технологии (ИТ, от англ. Information technology, IT) — это класс областей деятельности, относящихся к технологиям управления и обработкой огромного потока информации с применением вычислительной техники.

      3) Искусственный интеллект (ИИ; англ. artificial intelligence, AI) – свойство интеллектуальных систем выполнять творческие функции, которые традиционно считаются прерогативой человека; наука и технология создания интеллектуальных машин, особенно интеллектуальных компьютерных программ.

      4) IT-инфраструктура – это комплексная структура, объединяющая все информационные технологии и ресурсы, используемые конкретной организацией либо компанией. Информационно-технологическая инфраструктура включает все компьютеры, установленное ПО, системы связи, информационные центры, сети и базы данных.

      5) Дата-центр (от англ. data center), или центр (хранения и) обработки данных (ЦОД/ЦХОД) – это здание (или его часть) для которого применены комплексные решения по хранению, обработке и распространению информационных данных с IT-инфраструктурой, позволяющей обеспечивать свои функции, удовлетворяющие определҰнным критериям.

      6) Сопровождение ИС – обеспечение использования введенной в промышленную эксплуатацию ИС в соответствии с ее назначением, включающее мероприятия по проведению корректировки, модификации и устранению дефектов программного обеспечения, без проведения модернизации и реализации дополнительных функциональных требований и при условии сохранения ее целостности.

      7) Архитектура информационной системы – концепция, определяющая модель, структуру, выполняемые функции и взаимосвязь компонентов информационной системы.

      8) База данных (БД) – совокупность данных, организованных согласно концептуальной структуре, описывающей характеристики этих данных, а также взаимосвязей между их объектами.

      9) Программное обеспечение – совокупность программ, программных кодов, а также программных продуктов с технической документацией, необходимой для их эксплуатации

      10) Программный интерфейс – система унифицированных связей, предназначенных для обмена информацией между компонентами вычислительной системы, задающих набор необходимых процедур, их параметров и способов обращения.

      11) Программный продукт – самостоятельная программа или часть программного обеспечения, являющаяся товаром, которая независимо от ее разработчиков может использоваться в предусмотренных целях в соответствии с системными требованиями, установленными технической документацией.

      12) Редизайн – модификация графической и/или структурно-функциональной составляющих уже существующего сайта или программного продукта

      13) Графический интерфейс пользователя – (Graphical User Interface - GUI) - определенная программа предоставляющая возможность использовать элементы пользовательского интерфейса в виде графических объектов.

      14) Графический дизайн – визуальная коммуникация с помощью различных средств - иллюстраций, типографии, анимации, цифровых медиа

      15) Интерактивный дизайн – представление человеко-машинного взаимодействия.

      16) Ориентированный на пользователя дизайн (User Centered Design) – предусматривает сочетание эргономических, эстетических, художественных требований к системе

      17) Пользовательский интерфейс (ПИ) – элементы интерфейса системы, которые используются пользователем во время работы в системе (меню, кнопки, диалоговые окна) в виде объектов, в котором учитывается цветовая гамма, размер, стиль и другие графические возможности.

      18) Системы автоматизации разработки программ (CASE – средства) – набор инструментов и методов программной инженерии для проектирования программного обеспечения, который помогает обеспечить высокое качество программ, отсутствие ошибок и простоту в обслуживании программных продуктов.

      3. В настоящем профессиональном стандарте применяются следующие сокращения:

      1) ИТ – Информационные технологии;

      2) ПО – Программное обеспечение;

      3) АСУ – автоматизированные системы управления;

      4) UI – user interface;

      5) TCP/IP – –Transmission Control Protocol/Internet Protocol;

      6) VR – виртуальная реальность;

      7) ООП – Объектно-ориентированное программирование;

      8) КС – компьютерные системы.

Глава 2. Паспорт профессионального стандарта

      4. Название профессионального стандарта: Инфраструктура компьютерных систем.

      5. Код профессионального стандарта: J071.

      6. Указание секции, раздела, группы, класса и подкласса согласно ОКЭД:

      J Информация и связь.

      63 Деятельность в области информационного обслуживания.

      63.9 Прочая деятельность в области информационного обслуживания.

      63.99 Прочая деятельность в области информационного обслуживания, не включенная в другие группировки.

      63.99.1 Прочие виды деятельности, связанные с предоставлением компьютеризированных услуг телефонной связи.

      7. Краткое описание профессионального стандарта: Управление информационными ресурсами, организация эксплуатации, модернизация автоматизированных систем, создание архитектуры инфраструктуры компьютерных систем, контроль и сопровождение, обеспечение функционирования программных и аппаратных средств, средств информационного взаимодействия предприятия.

      8. Перечень карточек профессий:

      1) Архитектор ИТ-инфраструктуры - 7 уровень ОРК;

      2) Инженер инфраструктуры информационных технологий - 6 уровень ОРК;

      3) Инженер инфраструктуры информационных технологий - 7 уровень ОРК;

      4) Архитектор ИТ-инфраструктуры - 6 уровень ОРК.

Глава 3. Карточки профессий

9. Карточка профессии "Архитектор ИТ-инфраструктуры":

Код группы:

2521-2

Код наименования занятия:

2521-2-001

Наименование профессии:

Архитектор ИТ-инфраструктуры

Уровень квалификации по ОРК:

7

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:


Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
послевузовское образование (магистратура, резидентура)

Специальность:
Информационно-коммуникационные технологии

Квалификация:
-

Уровень образования:
высшее образование (бакалавриат, специалитет, ординатура)

Специальность:
Информационно-коммуникационные технологии

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

Не менее 3 лет в опыта работы на инженерных или администраторских должностях в области ИТ-инфраструктуры

Связь с неформальным и информальным образованием:

Курсовая подготовка

Другие возможные наименования профессии:


Основная цель деятельности:

Разработка топологии и возможности подключения сетей ИТ, таких как аппаратные средства, инфраструктура, средства связи и компоненты аппаратных средств

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Управление проектом ИТ-инфраструктуры организации
2. Развитие ИТ-инфраструктуры организации

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1:
Управление проектом ИТ-инфраструктуры организации



Навык 1:
Реализация проекта ИТ-инфраструктуры

Умения:
1. Управлять процессами проектирования и разработки ИТ-инфраструктуры
2. Оценивать и контролировать качество процессов проектирования и разработки ИТ-инфраструктуры
3. Контролировать и оптимизировать процесс проектирования и разработки инфраструктуры ИТ

Знания:
1. Стандарты и методики проектирования и разработки ИТ-инфраструктуры
2. Стандарты и методики проектирования и разработки процессов ИТ

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 2:
Развитие ИТ-инфраструктуры организации



Навык 1:
Формирование стратегии безопасности ИТ-инфраструктуры организации

Умения:
1. Формулировать задачи информационной безопасности организации
2. Анализировать бизнес-процессы организации с позиции информационной безопасности
3. Анализировать отечественные и зарубежные разработки по обеспечению информационной безопасности организации
4. Анализировать отчетную информацию по системным и сетевым событиям
5. Руководить разработкой модели политики информационной безопасности
6. Утверждать политику ограничения пользователей по правам доступа и степени использования ресурсов
7. Утверждать стандарты настройки системы безопасности
8. Оценивать ресурсные затраты, необходимые для обеспечения приемлемого уровня информационной защищенности организации
9. Формулировать задачи информационной безопасности

Знания:
1. Отечественные стандарты в области информационной безопасности
2. Отечественные системы сертификации
3. Международные стандарты в области информационной безопасности
4. Системы сертификации на соответствие международным стандартам
5. Соотношение отечественных и международных систем сертификации
6. Правила аттестации и сертификации в области информационной безопасности
7. Базовые концепции и модели информационной безопасности
8. Нормативно-правовые документы по обеспечению информационной безопасности организации
9. Объекты и субъекты информационной безопасности
10. Задачи информационной безопасности
11. Технические средства обеспечения информационной безопасности
12. Типовые модели политик информационной безопасности и границы их применимости

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Формирование стратегии развития ИТ-инфраструктуры организации

Умения:
1. Осуществлять долгосрочное планирование развития ИТ-инфраструктуры организации
2. Разрабатывать целевые показатели развития информационных технологий в организации на долгосрочную перспективу
3. Анализировать существующие планы развития и предлагаемые проекты в аспекте их соответствия информационным потребностям, стратегии развития бизнеса и организации управления
4. Организовывать разработку проектных решений по модернизации инфраструктуры
5. Разрабатывать планы развития и программно-технического перевооружения
6. Разрабатывать регламенты модернизации и модификации программно-технических средств

Знания:
1. Идентификация существующих информационных систем и бизнес-процессов
2. Бизнес-процессы организации
3. Технологии эксплуатации информационных систем
4. Методы бизнес-планирования
5. Бизнес-стратегия организации
6. Бизнес-процессы организации
7. Принципы разработки стратегии развития информационных систем
8. Принципы построения и совершенствования систем управления организацией
9. Принципы организации инфраструктуры информационных технологий организации
10. Теория организационных систем
11. Теория системного анализа

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:

Ответственность
Стратегическое мышление
Дисциплинированность
Аналитическое мышление
Инициативность
Организованность
Внимательность
Исполнительность
Управление проектами

Список технических регламентов и национальных стандартов:


Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

6

Инженер инфраструктуры информационных технологий

7

Инженер инфраструктуры информационных технологий

11. Карточка профессии "Инженер инфраструктуры информационных технологий":

Код группы:

2523-0

Код наименования занятия:

2523-0-007

Наименование профессии:

Инженер инфраструктуры информационных технологий

Уровень квалификации по ОРК:

6

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:


Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
высшее образование (бакалавриат, специалитет, ординатура)

Специальность:
Информационно-коммуникационные технологии

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

Без требований к опыту при наличии формального образования, не менее 1 года опыта работы на смежных должностях при наличии неформального образования

Связь с неформальным и информальным образованием:

Курсовая подготовка

Другие возможные наименования профессии:

2522-0-006 - Системный администратор

Основная цель деятельности:

Производить контроль работоспособности компьютерного оборудования, программного обеспечения их взаимодействие.

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Создание взаимосвязи между объектами предприятия для организации функционирования системы
2. Контроль и модернизация компонентов инфраструктуры ИТ

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1:
Создание взаимосвязи между объектами предприятия для организации функционирования системы



Навык 1:
Обеспечение работоспособности и безопасности взаимосвязанных компонентов ИТ инфраструктуры

Умения:
1. Разработать архитектуру инфраструктуры ИТ предприятия.
2. Проводить оценку и мониторинг работоспособности компонентов инфраструктуры путем отслеживания ошибок через специализированные программные средства.
3. Решать инциденты, связанные с отказом и сбоем в системах ИТ инфраструктуры

Знания:
1. Поэтапный процесс архитектурного проектирования
2. Основы и виды тестирования информационной системы
3. Международные и республиканские стандарты по организации ИТ инфраструктуре

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Документирование ИТ инфраструктуры

Умения:
1. Разрабатывать рекомендации по организации функционирования компонентов ИТ инфраструктуры.
2. Разрабатывать нормативно-правовые документы по сопровождению ИТ инфраструктуры.
3. Разрабатывать техническую документацию на базовые сервисы и системы в корпоративной сети, контролировать наличие документация на прикладные автоматизированные системы, документация на внесистемные технические и программные средства.

Знания:
1. Знание современных программных приложений
2. Конфликтные требования пользователей
3. Процесс инженерии ИС
4. Методологию жизненного цикла ИС
5. Международные и республиканские стандарты по организации ИТ инфраструктуре

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 2:
Контроль и модернизация компонентов инфраструктуры ИТ



Навык 1:
Планирование обновления компонентов инфраструктуры

Умения:
1. Проводить идентификацию и регистрацию возможных проблем из-за деталей реализации компонентов программных средств.
2. Координировать процесс сборки компьютерного и телекоммуникационного оборудования и создания, обновления, установки программных средств.
3. Проводить диагностику компьютерного и телекоммуникационного оборудования при помощи специализированных устройств контроля и диагностики.
4. Разрабатывать ИТ-стратегию, стандарты организации в области ИТ, с описанием процессов ИТ-подразделения.

Знания:
1. Средства для мониторинга системы и оборудования.
2. Знание отраслевых законов, правил, требований, стандартов и других нормативных правовых актов по вопросам информатизации

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Проведение контроля взаимодействия компьютерных систем в ИТ инфраструктуре

Умения:
1. Разработать план модернизации программного продукта.
2. Определять модули программного продукты, которые требуют совершенствования функционала относительно расширения деятельности предприятия.
3. Адаптировать ПО под новые аппаратные платформы и технологии ИТ инфраструктуры.
4. Применять принципы работы и передовой опыт информационных технологий, сопровождения информационных систем.

Знания:
1. Знание современных технологий в программировании
2. Управляющих и регулирующих механизмов ИТ инфраструктуры
3. Изменения ИКТ инфраструктуры предприятия
4. Понимание принципов работы и применение передового опыта ИТ технологий и сопровождения ИТ инфраструктуры

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:

Ответственность
Стратегическое мышление
Гибкость мышления
Аналитическое мышление
Логическое мышление
Исполнительность
Ориентация на результат
Организованность
Креативность
Решение проблем

Список технических регламентов и национальных стандартов:


Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

6

Архитектор ИТ-инфраструктуры

7

Архитектор ИТ-инфраструктуры

12. Карточка профессии "Инженер инфраструктуры информационных технологий":

Код группы:

2523-0

Код наименования занятия:

2523-0-007

Наименование профессии:

Инженер инфраструктуры информационных технологий

Уровень квалификации по ОРК:

7

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:


Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
послевузовское образование (магистратура, резидентура)

Специальность:
Информационно-коммуникационные технологии

Квалификация:
-

Уровень образования:
высшее образование (бакалавриат, специалитет, ординатура)

Специальность:
Информационно-коммуникационные технологии

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

Не менее 3 лет в опыта работы на инженерных или администраторских должностях в области ИТ-инфраструктуры

Связь с неформальным и информальным образованием:

Курсовая подготовка

Другие возможные наименования профессии:

2522-0-006 - Системный администратор

Основная цель деятельности:

Производить контроль работоспособности компьютерного оборудования, программного обеспечения их взаимодействие.

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Создание взаимосвязи между объектами предприятия для организации функционирования системы
2. Контроль и модернизация компонентов инфраструктуры ИТ

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1:
Создание взаимосвязи между объектами предприятия для организации функционирования системы



Навык 1:
Обеспечение работоспособности и безопасности взаимосвязанных компонентов ИТ инфраструктуры

Умения:
1. Проводить анализ ИТ инфраструктуры на предприятии для обеспечения оптимальной конфигурации и производительности сетей
2. Производить выбор программных и аппаратных решений, адекватное управление всеми системами компании.
3. Отслеживать несанкционированный доступ к компонентам ИТ инфраструктуры.
4. Обеспечивать безопасность базы данных, безопасную передачу данных посредством постоянного мониторинга действий систем и обнаружения несанкционированных данных и сбоев в системе ИТ инфраструктуры

Знания:
1. Практику проведения конфигурирования компьютерных систем.
2. Технологию и методы проведения анализа систем и принципы проведения оценки.
3. Архитектуру взаимодействия КС на предприятии.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Документирование ИТ инфраструктуры

Умения:
1. Разработать план и проводить процедуру инвентаризации компонентов ИТ инфраструктуры.
2. Составлять отчет по анализу проведенной инвентаризации компонентов ИТ инфраструктуры.
3. Разрабатывать инструкции по техническому обслуживанию КС

Знания:
1. Знание современных программных приложений
2. Идентификаторы для инвентаризации ИТ оборудования
3. Характеристики оборудования и ПО

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 2:
Контроль и модернизация компонентов инфраструктуры ИТ



Навык 1:
Планирование обновления компонентов инфраструктуры

Умения:
1. Проводить мониторинг работы пользователей в системе, для определения обновления программных средств системы.
2. Проводить мониторинг устройств ИТ инфраструктуры для утилизации и замены на новые.
3. Обосновывать модернизируемые участки ИТ инфраструктуры
4. Применять методы и способы взаимодействия программного средства со окружением.

Знания:
1. Требования к характеристике оборудования и ПО
2. Методы и способы взаимодействия программного средства со окружением.
3. Современные тенденции в развитии ИТ
4. Знание отраслевых законов, правил, требований, стандартов и других нормативных правовых актов по вопросам

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Проведение контроля взаимодействия компьютерных систем в ИТ инфраструктуре

Умения:
1. Разработать план проведения контроля
2. Следить за работой взаимодействия ИТ инфраструктуры предприятия, посредством специальных программ и утилит.
3. Определять уровень зрелости ИТ-инфраструктуры в организации
4. Производить расчет по расходам на ИТ-персонал, оборудование, программное обеспечение и сервисы, предоставляемые сторонними организациями.

Знания:
1. Принципы и методы ведения делового письма
2. Принципы проведения контрольных мероприятий
3. Виды и характеристики ПО и устройств.
4. Системы для интеграции и оптимизации производительности ИС
5. Уровни зрелости ИТ-инфраструктуры в организации
6. Типы затрат, связанные с использованием ИТ

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:

Ответственность
Стратегическое мышление
Гибкость мышления
Аналитическое мышление
Логическое мышление
Ответственность
Стратегическое мышление
Гибкость мышления
Аналитическое мышление
Логическое мышление
Исполнительность
Ориентация на результат
Организованность
Креативность
Решение проблем

Список технических регламентов и национальных стандартов:


Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

6

Архитектор ИТ-инфраструктуры

7

Архитектор ИТ-инфраструктуры

13. Карточка профессии "Архитектор ИТ-инфраструктуры":

Код группы:

2521-2

Код наименования занятия:

2521-2-001

Наименование профессии:

Архитектор ИТ-инфраструктуры

Уровень квалификации по ОРК:

6

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:


Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
высшее образование (бакалавриат, специалитет, ординатура)

Специальность:
Информационно-коммуникационные технологии

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

Без требований к опыту при наличии формального образования, не менее 1 года опыта работы на смежных должностях при наличии неформального образования

Связь с неформальным и информальным образованием:

Курсовая подготовка

Другие возможные наименования профессии:


Основная цель деятельности:

Разработка топологии и возможности подключения сетей ИКТ, таких как аппаратные средства, инфраструктура, средства связи и компоненты аппаратных средств

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Проектирование ИТ-инфраструктуры и ее внедрение
2. Управление проектом ИТ-инфраструктуры организации

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1:
Проектирование ИТ-инфраструктуры и ее внедрение



Навык 1:
Проведение технического аудита ИТ-инфраструктуры и разработка технического задания

Умения:
1. Формировать разделы технического задания на проектирование ИТ-инфраструктуры организации
2. Формировать разделы технического задания на проектирование ЦОД
3. Проводить ИТ-аудит организации с целью выявить слабые места и сконцентрировать ресурсы для их устранения
4. Проводить согласование по результатам ИТ-аудита и техническому заданию

Знания:
1. Теория организационных систем
2. Теория системного анализа
3. Обязанности и особенности работы системных аналитиков, программистов и других специалистов
4. Принципы и информационные системы объемно-календарного планирования
5. Классификация архитектуры информационных технологий
6. Структура, состав, задачи и значение ИТ-инфраструктуры организации
7. Основные процессы ИТ-инфраструктуры
8. Методология построения и управления ИТ-инфраструктурой организации
9. Классификация и характеристики аппаратных и программных средств
10. Методы и системы управления ИТ-инфраструктурой организации
11. Методы организации технического обслуживания и эксплуатации информационных систем
12. Стандарты организации по оформлению документации
13. Государственные стандарты по оформлению технической документации
14. Стандарты СТ РК ANSI/TIA-942-A-2016, Tier Standard: Operational Sustainability

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Разработка проекта ИТ-инфраструктуры

Умения:
1. Анализировать бизнес-требования
2. Определять объҰм предполагаемых работ
3. Рассчитывать объҰм необходимых ресурсов, времени и бюджета
4. Подготавливать коммерческие предложения и документацию, определяющую условия проведения работ, поставки материалов, оборудования и программного обеспечения, программно-технической поддержки
5. Проектировать ЦОД
6. Определять политики в области разработки сетей ИКТ

Знания:
1. Теория организационных систем
2. Теория системного анализа
3. Обязанности и особенности работы системных аналитиков, программистов и других специалистов
4. Принципы и информационные системы объемно-календарного планирования
5. Классификация архитектуры информационных технологий
6. Структура, состав, задачи и значение ИТ-инфраструктуры организации
7. Основные процессы ИТ-инфраструктуры
8. Методология построения и управления ИТ-инфраструктурой организации
9. Классификация и характеристики аппаратных и программных средств
10. Методы и системы управления ИТ-инфраструктурой организации
11. Порядок и правила оформления конкурсной документации, технических заданий, договоров
12. Стандарты СТ РК ANSI/TIA-942-A-2016, Tier Standard: Operational Sustainability

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 2:
Управление проектом ИТ-инфраструктуры организации



Навык 1:
Реализация проекта ИТ-инфраструктуры

Умения:
1. Формировать сетевую инфраструктуру
2. Создавать инженерные системы и СКС (Структурированная кабельная система)
3. Осуществлять поставку оборудования и программного обеспечения
4. Осуществлять внедрение систем виртуализации серверов.
5. Осуществлять развертывание файловых серверов
6. Осуществлять внедрение серверов печати
7. Осуществлять внедрение систем управления базами данных (СУБД)
8. Осуществлять внедрение серверов управления и защиты Интернет трафика.
9. Осуществлять внедрение почтовых серверов.
10. Осуществлять внедрение объединенных коммуникаций.
11. Осуществлять внедрение серверов резервного копирования.
12. Осуществлять внедрение серверов антивирусной защиты.
13. Устанавливать клиентские рабочие места
14. Устанавливать периферийную технику
15. Осуществлять построение центров обработки данных

Знания:
1. Принципы работы сетевых технологий и оборудования
2. Теория организационных систем
3. Теория системного анализа
4. Обязанности и особенности работы системных аналитиков, программистов и других специалистов
5. Принципы и информационные системы объемно-календарного планирования
6. Классификация архитектуры информационных технологий
7. Структура, состав, задачи и значение ИТ-инфраструктуры организации
8. Основные процессы ИТ-инфраструктуры
9. Методология построения и управления ИТ-инфраструктурой организации
10. Классификация и характеристики аппаратных и программных средств
11. Методы и системы управления ИТ-инфраструктурой организации

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Разработка исполнительной документации ИТ-инфраструктуры

Умения:
1. Разрабатывать общее описание ИС
2. Разрабатывать списки используемого оборудования и ПО
3. Разрабатывать схемы размещения оборудования (стойки, шкафы, сервера, коммутационное оборудование, подключение электропитания, оборудованию даны уникальные имена и номера)
4. Разрабатывать логическую схему размещения сервисов (размещение и взаимозависимости сервисов, использование служб ОС)
5. Разрабатывать описания сервисов (каждый сервис может иметь свой набор документов, отражающих специфику, в большинстве своем, общими являются "Описание сервиса" и "Организация резервного копирования данных сервиса")
6. Разрабатывать приложения к документации (списки "Список учетных записей администраторов серверов и сервисов", "Список учетных записей пользователей, ПК и групп безопасности", "Рекомендации по техническому обслуживанию Сервисов ИС", обобщенные списки "Общий список настроек серверов"

Знания:
1. Теория организационных систем
2. Теория системного анализа
3. Обязанности и особенности работы системных аналитиков, программистов и других специалистов
4. Принципы и информационные системы объемно-календарного планирования
5. Классификация архитектуры информационных технологий
6. Структура, состав, задачи и значение ИТ-инфраструктуры организации
7. Основные процессы ИТ-инфраструктуры
8. Методология построения и управления ИТ-инфраструктурой организации
9. Классификация и характеристики аппаратных и программных средств
10. Методы и системы управления ИТ-инфраструктурой организации
11. Методы организации технического обслуживания и эксплуатации информационных систем
12. Стандарты организации по оформлению документации

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:

Ответственность
Стратегическое мышление
Дисциплинированность
Аналитическое мышление
Инициативность
Организованность
Внимательность
Исполнительность
Управление проектами

Список технических регламентов и национальных стандартов:


Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

6

Инженер инфраструктуры информационных технологий

7

Инженер инфраструктуры информационных технологий

Глава 4. Технические данные профессионального стандарта

      14. Наименование государственного органа:

      Министерство искусственного интеллекта и цифрового развития Республики Казахстан.

      15. Организации (предприятия) участвующие в разработке: Комитет цифровых активов и прорывных технологий Министерства искусственного интеллекта и цифрового развития РК.

      Руководитель проекта:

      Байгазина А.

      E-mail: a.baigazina@mdai.gov.kz

      Номер телефона: +7 (717) 264 94 55

      Исполнители:

      Байгазина А., +7 (717) 264 94 55, a.baigazina@mdai.gov.kz.

      16. Отраслевой совет по профессиональным квалификациям: 21.11.2025 г.

      17. Национальный орган по профессиональным квалификациям: 08.12.2025 г.

      18. Национальная палата предпринимателей Республики Казахстан "Атамекен": -

      19. Номер версии и год выпуска: версия 3, 2025 г.

      20. Дата ориентировочного пересмотра: 30.12.2028 г.

  Приложение 18 к приказу
Заместителя Премьер-
Министра –Министра
искусственного интеллекта
и цифрового развития
Республики Казахстан
от 10 ноября 2025 года
№ 569/НҚ

Профессиональный стандарт: "Разработка программного обеспечения"

      Сноска. Приказ дополнен стандартом в соответствии с приказом Заместителя Премьер-Министра – Министра искусственного интеллекта и цифрового развития РК от 20.04.2026 № 209/НҚ (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Глава 1. Общие положения

      1. Область применения профессионального стандарта: Программирование, отладка, тестирование, модификация ПО, интеграция.

      2. В настоящем профессиональном стандарте применяются следующие термины и определения:

      1) Квалификация – степень готовности работника к качественному выполнению конкретных трудовых функций.

      2) Уровень квалификации – совокупность требований к уровню подготовки и компетенции работника, дифференцируемой по параметрам сложности, нестандартности трудовых действий, ответственности и самостоятельности.

      3) Национальная рамка квалификаций – структурированное описание квалификационных уровней, признаваемых на рынке труда.

      4) Национальная система квалификаций – совокупность механизмов правового и институционального регулирования спроса и предложений на квалификации специалистов со стороны рынка труда.

      5) Отраслевая рамка квалификаций – структурированное описание квалификационных уровней, признаваемых в отрасли.

      6) Профессиональная группа – совокупность профессиональных подгрупп, имеющая общую интеграционную основу (аналогичные или близкие назначение, объекты, технологии, в том числе средства труда) и предполагающая схожий набор трудовых функций и компетенций для их выполнения.

      7) Профессиональная подгруппа – совокупность профессий, сформированная целостным набором трудовых функций и необходимых для их выполнения компетенций.

      8) Профессиональный стандарт – стандарт, определяющий в конкретной области профессиональной деятельности требования к уровню квалификации и компетентности, содержанию, качеству и условиям труда.

      9) Профессия – основной род занятий трудовой деятельности человека, требующий определенных знаний, умений и практических навыков, приобретенных в результате специальной подготовки и подтверждаемых соответствующими документами об образовании.

      10) Трудовая функция – набор взаимосвязанных действий, направленных на решение одной или нескольких задач процесса труда.

      11) Рефакторинг – это процесс изменения программного обеспечения с целью улучшения его внутренних структур.

      3. В настоящем профессиональном стандарте применяются следующие сокращения:

      1) ПО – программное обеспечение;

      2) ОС – операционная система;

      3) ИС – информационная система;

      4) ИБ – информационная безопасность;

      5) БД – база данных;

      6) СУБД – система управления базами данных;

      7) ЭЦП – электронная цифровая подпись;

      8) ORM-системы (англ. object-relational mapping) – технология программирования, которая связывает базы данных с концепциями объектно- ориентированных языков программирования, создавая "виртуальную объектную базу данных";

      9) SQL (англ. structured query language) – язык структурированных запросов;

      10) API (англ. application programming interface) – интерфейс прикладного программирования.

Глава 2. Паспорт профессионального стандарта

      4. Название профессионального стандарта: Разработка программного обеспечения.

      5. Код профессионального стандарта: J073.

      6. Указание секции, раздела, группы, класса и подкласса согласно ОКЭД:

      J Информация и связь.

      62 Компьютерное программирование, консультационные и другие сопутствующие услуги.

      62.0 Компьютерное программирование, консультационные и другие сопутствующие услуги.

      62.01 Деятельность в области компьютерного программирования.

      62.01.1 Разработка программного обеспечения.

      J Информация и связь.

      62 Компьютерное программирование, консультационные и другие сопутствующие услуги.

      62.0 Компьютерное программирование, консультационные и другие сопутствующие услуги.

      62.03 Деятельность по управлению компьютерным оборудованием.

      62.03.2 Деятельность по управлению информационно-коммуникационным оборудованием.

      J Информация и связь.

      63 Деятельность в области информационного обслуживания.

      63.9 Прочая деятельность в области информационного обслуживания.

      63.99 Прочая деятельность в области информационного обслуживания, не включенная в другие группировки.

      63.99.9 Прочие виды деятельности в области информационного обслуживания.

      7. Краткое описание профессионального стандарта: Профессиональный стандарт "Разработка программного обеспечения" разработан в соответствии со статьей 5 Закона Республики Казахстан "О профессиональных квалификациях", устанавливает требования к формированию образовательных программ, в том числе обучения персонала на предприятиях, признания профессиональной квалификации работников и выпускников организаций образования и решений широкого круга задач в области управления персоналом в организациях и на предприятиях. На основании настоящего профессионального стандарта организации могут разрабатывать для внутреннего применения корпоративные профессиональные стандарты на работников с уточнением уровня профессионального образования, перечня трудовых функций, знаний, умений и навыков с учетом особенностей организации производства, труда и управления, их ответственности.

      8. Перечень карточек профессий:

      1) Проектировщик программного обеспечения - 7 уровень ОРК;

      2) Программист приложений - 6 уровень ОРК;

      3) Web-разработчик - 5 уровень ОРК;

      4) Проектировщик программного обеспечения - 5 уровень ОРК;

      5) Разработчик мобильных приложений - 6 уровень ОРК;

      6) Программист приложений - 5 уровень ОРК;

      7) Web-разработчик - 6 уровень ОРК;

      8) Разработчик приложений (Разработчик real-time приложений) - 5 уровень ОРК;

      9) Проектировщик программного обеспечения - 6 уровень ОРК;

      10) Разработчик приложений (Разработчик real-time приложений) - 6 уровень ОРК;

      11) Разработчик мобильных приложений - 5 уровень ОРК.

Глава 3. Карточки профессий

9. Карточка профессии "Проектировщик программного обеспечения":

Код группы:

2512-1

Код наименования занятия:

2512-1-006

Наименование профессии:

Проектировщик программного обеспечения

Уровень квалификации по ОРК:

7

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:


Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
послевузовское образование (магистратура, резидентура)

Специальность:
Информационно-коммуникационные технологии

Квалификация:
-

Уровень образования:
высшее образование (бакалавриат, специалитет, ординатура)

Специальность:
Информационно-коммуникационные технологии

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

Не менее 5 лет в разработке ПО, включая 2 года на архитектурных ролях.

Связь с неформальным и информальным образованием:

Курсовое обучение

Другие возможные наименования профессии:

2512-1-007 - Разработчик программного обеспечения

Основная цель деятельности:

Определение стратегических направлений и стандартов проектирования программного обеспечения в масштабе организации (портфеля проектов) для обеспечения долгосрочной эффективности и технологического развития.

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Формирование и продвижение единой архитектурной стратегии и видения для всех продуктов и сервисов организации.
2. Разработка, утверждение и внедрение корпоративных стандартов, принципов и методологий проектирования программного обеспечения.
3. Организация стратегического развития и контроля архитектуры информационных систем компании для обеспечения их соответствия бизнес-целям и технологической современности.

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1:
Формирование и продвижение единой архитектурной стратегии и видения для всех продуктов и сервисов организации.



Навык 1:
Стратегическое планирование и разработка архитектурной стратегии.

Умения:
1. Анализировать долгосрочные бизнес-цели организации и транслировать их в технологические требования и ограничения.
2. Разрабатывать и формализовать архитектурное видение, принципы и стандарты.
3. Разрабатывать и наглядно представлять поэтапный план модернизации и развития всех IT-систем компании.

Знания:
1. Методов стратегического анализа и планирования.
2. Основных архитектурных метамоделей, фреймворков и методологий.
3. Принципов бизнес-архитектуры и методов еҰ согласования с ИТ-архитектурой.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Коммуникация и продвижение архитектурного видения.

Умения:
1. Продавать архитектурную стратегию ключевым стейкхолдерам для получения одобрения и финансирования.
2. Организовывать и проводить архитектурные комитеты для коллективного обсуждения, утверждения и контроля соблюдения стратегии.
3. Разрешать конфликты интересов между различными проектами и бизнес-единицами для обеспечения следования единому архитектурному видению.

Знания:
1. Техник эффективной презентации и визуализации сложных архитектурных концепций для разной аудитории.
2. Основ управления изменениями и методов преодоления сопротивления при внедрении новых стандартов и стратегий.
3. Принципов работы архитектурного комитета, организации и модерации стратегических сессий и воркшопов.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 2:
Разработка, утверждение и внедрение корпоративных стандартов, принципов и методологий проектирования программного обеспечения.



Навык 1:
Разработка и актуализация корпоративных стандартов и принципов проектирования.

Умения:
1. Анализировать существующий IT-ландшафт, лучшие отраслевые практики и выявлять потребности разработчиков для формирования требований к стандартам.
2. Формализовать и документировать архитектурные принципы, шаблоны проектирования, гайдлайны кодирования и критерии качества кода в виде общедоступных регламентов.
3. Организовывать экспертные обсуждения и процедуру согласования разработанных стандартов с ключевыми техническими специалистами и архитектурным комитетом.

Знания:
1. Современных парадигм, методологий разработки и их влияния на процесс проектирования.
2. Основных архитектурных стилей, шаблонов проектирования и антипаттернов.
3. Принципов документирования технических решений и работы с системами управления знаниями.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Внедрение стандартов и обеспечение их принятия в разработке.

Умения:
1. Планировать и управлять процессом внедрения новых стандартов: коммуницировать изменения, проводить обучающие мероприятия и воркшопы для разработчиков.
2. Интегрировать стандарты в инструментарий разработки: настраивать статический анализ кода, шаблоны репозиториев и процессы CI/CD для автоматической проверки соблюдения правил.
3. Мониторить соблюдение установленных стандартов, проводить аудиты кода и архитектурные обзоры.
4. Анализировать метрики для оценки эффективности их внедрения.

Знания:
1. Методов управления изменениями и преодоления сопротивления в коллективе.
2. Инструментов автоматизации проверки кода и платформ непрерывной интеграции/доставки.
3. Метрик качества кода и архитектуры и методов их отслеживания.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 3:
Организация стратегического развития и контроля архитектуры информационных систем компании для обеспечения их соответствия бизнес-целям и технологической современности.



Навык 1:
Контроль соответствия архитектурным стандартам и аудит проектов.

Умения:
1. Проводить регулярные архитектурные аудиты проектов на соответствие корпоративным стандартам.
2. Формулировать рекомендации по устранению выявленных отклонений и контролировать их выполнение.
3. Организовывать и вести архитектурные комитеты для обсуждения результатов аудитов и принятия решений.

Знания:
1. Методологии проведения архитектурных обзоров и аудитов.
2. Принципов построения и содержания корпоративных стандартов и гайдлайнов.
3. Практики ведения документации и формирования отчетности по результатам проверок.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Организация работ по модернизации и усовершенствованию устаревших программных систем.

Умения:
1. Выявлять самые рискованные устаревшие системы.
2. Планировать их модернизацию в рамках выделенных ресурсов.
3. Руководить командами, которые выполняют работы по обновлению.

Знания:
1. Методов оценки технического долга и его влияния на бизнес-процессы.
2. Стратегии аккуратного обновления старых систем без сбоев.
3. Методов управления ИТ-проектами и расчҰта окупаемости затрат на технологические решения.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 3:
Исследование и внедрение перспективных технологий

Умения:
1. Анализировать технологические тренды и оценивать их применимость для решения бизнес-задач.
2. Проводить пилотные внедрения новых технологий и оценивать их результаты.
3. Разрабатывать планы миграции на новые технологии с учетом управления рисками.

Знания:
1. Современного рынка ИТ-технологий и их экостем.
2. Методов оценки технологических рисков и их влияния на архитектуру.
3. Практики составления бизнес-кейсов и обоснования инвестиций в новые технологии.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:

Ответственность
Понимание бизнеса
Стратегическое мышление
Стрессоустойчивость
Умение быстро принимать решения

Список технических регламентов и национальных стандартов:


Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

6

Проектировщик программного обеспечения

5

Проектировщик программного обеспечения

10. Карточка профессии "Программист приложений":

Код группы:

2519-9

Код наименования занятия:

2519-9-002

Наименование профессии:

Программист приложений

Уровень квалификации по ОРК:

6

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:


Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
высшее образование (бакалавриат, специалитет, ординатура)

Специальность:
Информационно-коммуникационные технологии

Квалификация:
-

Уровень образования:
послесреднее образование (прикладной бакалавриат)

Специальность:
Программное обеспечение (по видам)

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

На базе ТиПО не менее 5 лет работы в отрасли, с высшим образованием - без опыта.

Связь с неформальным и информальным образованием:

Курсовая подготовка

Другие возможные наименования профессии:


Основная цель деятельности:

Разработка архитектурно-технических решений систем искусственного интеллекта и их программная реализация

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Проектирование и разработка систем искусственного интеллекта
2. Внедрение, развертывание и мониторинг ML-моделей (MLOps)

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1:
Проектирование и разработка систем искусственного интеллекта



Навык 1:
Работа с данными и проектирование признаков

Умения:
1. Организовывать сбор, хранение и обработку больших объемов данных
2. Проектировать и реализовывать ETL/ELT-процессы для подготовки данных к обучению
3. Создавать новые признаки (feature engineering) для улучшения предсказательной способности моделей

Знания:
1. SQL и NoSQL (MongoDB, Redis) системы управления базами данных
2. Принципы работы с распределенными системами обработки данных
3. Методы обработки естественного языка (NLP) или компьютерного зрения (CV) в зависимости от специализации

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Анализ предметной области и проектирование архитектуры ИИ-системы

Умения:
1. Выявлять основные понятия предметной области и их характеристики
2. Определять терминологию и отношения между понятиями
3. Определять структуру входной и выходной информации
4. Определять стратегию принятия решений
5. Проводить структурирование знаний (разрабатывать неформальные описания знаний о предметной области в виде графа, таблицы, диаграммы или текста, которое отражает основные концепции и взаимосвязи между понятиями предметной области)
6. Переносить существующие данные
7. Выбирать и обосновывать тип решаемой задачи (классификация, регрессия, кластеризация, генерация) и подходящие ML/DL-модели
8. Проектировать архитектуру ML-пайплайна: от сбора данных до обучения, развертывания и мониторинга модели
9. Проектировать схемы взаимодействия ИИ-моделей с другими компонентами системы (веб-сервисы, базы данных, пользовательские интерфейсы)

Знания:
1. Современные проблемы искусственного интеллекта и проектирования прикладных интеллектуальных систем
2. Основные инструментальные средства искусственного интеллекта
3. Моделирование нечетких множеств, нечеткая логика
4. Архитектурные паттерны для MLOps (Machine Learning Operations)
5. Принципы работы и области применения различных нейронных сетей
6. Метрики оценки качества моделей

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 3:
Разработка и оптимизация алгоритмов машинного обучения

Умения:
1. Реализовывать, обучать и валидировать модели машинного обучения с использованием фреймворков
2. Применять техники предобработки и feature engineering для улучшения качества данных
3. Проводить аугментацию данных для увеличения размера и разнообразия обучающей выборки
4. Оптимизировать модели для повышения их производительности и эффективности

Знания:
1. Глубокое понимание математических основ ML: линейная алгебра, теория вероятностей, математическая статистика, методы оптимизации
2. Алгоритмы ML: от линейной регрессии и деревьев решений до ансамблевых методов и глубокого обучения
3. Принципы работы с библиотеками Scikit-learn, Pandas, NumPy

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 2:
Внедрение, развертывание и мониторинг ML-моделей (MLOps)



Навык 1:
Мониторинг, обслуживание и автоматизация пайплайнов

Умения:
1. Организовывать мониторинг работы моделей в production
2. Автоматизировать процессы переобучения моделей
3. Настраивать и поддерживать CI/CD пайплайны для ML-проектов

Знания:
1. Принципы работы инструментов мониторинга и MLOps-платформ
2. Методы обеспечения воспроизводимости экспериментов

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Развертывание моделей

Умения:
1. Упаковывать модели и окружение в Docker-контейнеры.
2. Развертывать модели как микросервисы с использованием оркестраторов Kubernetes
3. Интегрировать ИИ-сервисы с существующей IT-инфраструктурой

Знания:
1. Основы DevOps/MLOps: CI/CD, контейнеризация, оркестрация
2. Облачные платформы (AWS, Google Cloud, Azure) и их ML-сервисы
3. Системы управления версиями не только кода, но и данных и моделей

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:

Ответственность
Системное мышление
Гибкость мышления
Дисциплинированность
Концентрация и управление вниманием
Способность к обучению и самообучению
Инициативность

Список технических регламентов и национальных стандартов:


Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

6

Разработчик программного обеспечения

6

Разработчик мобильных приложений

6

Разработчик приложений (Разработчик real-time приложений)

6

Web-разработчик

11. Карточка профессии "Web-разработчик":

Код группы:

2512-2

Код наименования занятия:

2512-2-001

Наименование профессии:

Web-разработчик

Уровень квалификации по ОРК:

5

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:


Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
послесреднее образование (прикладной бакалавриат)

Специальность:
Программное обеспечение (по видам)

Квалификация:
-

Уровень образования:
ТиПО (специалист среднего звена)

Специальность:
Программное обеспечение (по видам)

Квалификация:
-

Уровень образования:
ТиПО (рабочие профессии)

Специальность:
Программное обеспечение (по видам)

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

Без опыта

Связь с неформальным и информальным образованием:

Курсовая подготовка

Другие возможные наименования профессии:


Основная цель деятельности:

Реализация компонентов и модулей веб-приложений под руководством по готовым техническим заданиям.

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Разработка компонентов веб-приложений
2. Тестирование и отладка

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1:
Разработка компонентов веб-приложений



Навык 1:
Разработка серверной логики и работа с данными

Умения:
1. Создавать простые RESTful API endpoints на выбранном серверном языке
2. Выполнять базовые операции CRUD с базой данных (SQL или NoSQL) через ORM или нативными запросами
3. Валидировать и санитизировать пользовательский ввод на стороне сервера
4. Писать базовые скрипты для автоматизации рутинных задач

Знания:
1. Основы клиент-серверной архитектуры и протокола HTTP (методы, статусы, заголовки)
2. Базовый синтаксис SQL для работы с реляционными БД (SELECT, INSERT, UPDATE, DELETE, JOIN)
3. Принципы работы с системой контроля версий Git

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Верстка пользовательских интерфейсов

Умения:
1. Создавать адаптивные и кросс-браузерные макеты на основе готовых дизайн-макетов (Figma, Adobe XD) с использованием HTML5 и CSS3
2. Использовать CSS-препроцессоры и методологии для организации стилей
3. Интегрировать готовые UI-библиотеки и компоненты (Bootstrap, Material UI, Ant Design) в проект
4. Реализовывать базовую анимацию и плавные переходы для улучшения пользовательского опыта
5. Проверять и обеспечивать базовую доступность верстки (семантические теги, alt-атрибуты, контрастность)

Знания:
1. Семантическая верстка и основы доступности
2. Принципы адаптивного и отзывчивого дизайна
3. Базовые принципы UI/UX

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 3:
Реализация базовой клиентской логики

Умения:
1. Реализовывать интерактивность на стандартном JavaScript
2. Использовать современные инструменты сборки для управления зависимостями
3. Работать с системой контроля версий Git на базовом уровне
4. Выполнять простые HTTP-запросы к API (fetch, axios) для получения и отображения данных
5. Использовать консоль разработчика (DevTools) для отладки кода и анализа сетевой активности

Знания:
1. Основы JavaScript (синтаксис, типы данных, функции, DOM API)
2. Базовые принципы работы браузера (рендеринг, события)
3. Основы командной строки

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 2:
Тестирование и отладка



Навык 1:
Обеспечение качества на уровне модулей

Умения:
1. Писать модульные (unit) тесты для функций и компонентов с использованием фреймворков
2. Тестировать верстку на различных устройствах и в разных браузерах
3. Использовать инструменты разработчика в браузере (DevTools) для отладки HTML, CSS и JavaScript
4. Локализовывать и исправлять ошибки по инструкции, используя логи и сообщения об ошибках
5. Использовать валидаторы (HTML Validator, Lighthouse) для проверки качества кода

Знания:
1. Основы тестирования программного обеспечения
2. Принципы модульного тестирования
3. Возможности браузерных DevTools (Elements, Console, Network)

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:

Ответственность
Умение работать в команде
Аналитическое мышление
Критическое мышление

Список технических регламентов и национальных стандартов:


Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

5

Разработчик программного обеспечения

5

Разработчик мобильных приложений

5

разработчик приложений (Разработчик real-time приложений)

5

Программист приложений

6

Web-разработчик

12. Карточка профессии "Проектировщик программного обеспечения":

Код группы:

2512-1

Код наименования занятия:

2512-1-006

Наименование профессии:

Проектировщик программного обеспечения

Уровень квалификации по ОРК:

5

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:


Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
послесреднее образование (прикладной бакалавриат)

Специальность:
Программное обеспечение (по видам)

Квалификация:
-

Уровень образования:
ТиПО (специалист среднего звена)

Специальность:
Программное обеспечение (по видам)

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

От 1 года в разработке программного обеспечения или стажировка в данной области.

Связь с неформальным и информальным образованием:

Курсовая подготовка

Другие возможные наименования профессии:

2512-1-007 - Разработчик программного обеспечения

Основная цель деятельности:

Реализация и документирование проектных решений в рамках поставленной задачи.

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Проектирование компонентов системы по заданным спецификациям
2. Поддержка и развитие существующих решений

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1:
Проектирование компонентов системы по заданным спецификациям



Навык 1:
Реализация типовых проектных решений

Умения:
1. Выполнять задачи по проектированию отдельных модулей и компонентов на основе готовых спецификаций.
2. Использовать типовые шаблоны проектирования под руководством старших коллег.
3. Участвовать в разработке технической документации на проектируемые компоненты.

Знания:
1. Основных шаблонов проектирования.
2. Принципов модульности и компонентного подхода.
3. Основ документирования кода и проектных решений.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Участие в код-ревью

Умения:
1. Представлять свои проектные решения на код-ревью.
2. Вносить правки по замечаниям старших разработчиков.
3. Анализировать код коллег на соответствие стандартам под руководством наставника.

Знания:
1. Правил проведения код-ревью.
2. Стандартов кодирования и оформления кода.
3. Типовых ошибок проектирования и их устранение.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 3:
Работа с инструментами проектирования

Умения:
1. Использовать системы контроля версий для управления изменениями.
2. Применять инструменты визуализации (например, диаграммы UML) для описания компонентов.
3. Осваивать средства автоматизации сборки и развертывания.

Знания:
1. Базовых возможностей системы контроля версий.
2. Основы UML для описания структуры и взаимодействия компонентов.
3. Принципов работы CI/CD на уровне пользователя.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 2:
Поддержка и развитие существующих решений



Навык 1:
Анализ и исправление ошибок

Умения:
1. Выявлять и устранять типовые ошибки в проектных решениях под руководством наставника.
2. Участвовать в анализе причин возникновения дефектов.
3. Вносить изменения в код для исправления ошибок без нарушения существующей функциональности.

Знания:
1. Методов отладки и поиска ошибок в коде.
2. Принципов обеспечения обратной совместимости.
3. Базовых практик тестирования своих изменений.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Рефакторинг кода под руководством

Умения:
1. Выполнять локальный рефакторинг кода в рамках отдельных модулей по указанию старших коллег.
2. Улучшать читаемость и поддерживаемость кода без изменения его поведения.
3. Следовать правилам рефакторинга, принятым в команде.

Знания:
1. Основных приемов рефакторинга (извлечение методов, переименование, упрощение).
2. Понятия "технического долга" и методов его локального устранения.
3. Принципов написания чистого и поддерживаемого кода.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 3:
Интеграция готовых компонентов

Умения:
1. Настраивать взаимодействие между отдельными компонентами системы по готовым спецификациям.
2. Использовать готовые библиотеки и API в проектных решениях.
3. Тестировать интеграцию компонентов на соответствие требованиям.

Знания:
1. Основ интеграции программных компонентов.
2. Принципов работы с внешними API и библиотеками.
3. Базовых методов интеграционного тестирования.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:

Адаптивность
Ответственность
Сотрудничество и взаимодействие
Мотивированность
Способность к обучению и самообучению
Тайм-менеджмент

Список технических регламентов и национальных стандартов:


Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

7

Проектировщик программного обеспечения

6

Проектировщик программного обеспечения

13. Карточка профессии "Разработчик мобильных приложений":

Код группы:

2512-2

Код наименования занятия:

2512-2-003

Наименование профессии:

Разработчик мобильных приложений

Уровень квалификации по ОРК:

6

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:


Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
высшее образование (бакалавриат, специалитет, ординатура)

Специальность:
Информационно-коммуникационные технологии

Квалификация:
-

Уровень образования:
послесреднее образование (прикладной бакалавриат)

Специальность:
Программное обеспечение (по видам)

Квалификация:
-

Уровень образования:
ТиПО (специалист среднего звена)

Специальность:
Программное обеспечение (по видам)

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

На базе ТиПО не менее 3 лет работы в отрасли, с высшим образованием - без опыта.

Связь с неформальным и информальным образованием:

Курсовая подготовка

Другие возможные наименования профессии:


Основная цель деятельности:

Проектирование, разработка и публикация мобильных приложений, руководство командой, принятие архитектурных решений

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Проектирование и разработка мобильных приложений
2. Руководство и менторство
3. Публикация и поддержка продукта

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1:
Проектирование и разработка мобильных приложений



Навык 1:
Проектирование архитектуры приложения

Умения:
1. Выбирать и применять архитектурные паттерны для нового проекта
2. Проектировать структуру модулей и компонентов проекта для обеспечения масштабируемости и тестируемости
3. Формализовывать техническое задание и критерии приемки на основе бизнес-требований
4. Проводить аудит и рефакторинг legacy-кода для улучшения архитектуры существующих проектов
5. Документировать архитектурные решения и принципы взаимодействия модулей

Знания:
1. Паттерны проектирования и архитектурные принципы
2. Современные фреймворки и их возможности
3. Методологии проектирования и документирования архитектурных решений
4. Принципы тестируемости архитектуры (внедрение зависимостей, инверсия управления)
5. Подходы к обеспечению безопасности данных на уровне архитектуры (шифрование, безопасное хранение)

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Реализация сложной бизнес-логики и интеграция

Умения:
1. Оптимизировать производительность приложения (отрисовка UI, потребление памяти, время запуска)
2. Организовывать управление состоянием приложения (State Management) с помощью современных подходов и библиотек
3. Настраивать и поддерживать pipelines непрерывной интеграции и доставки
4. Реализовывать сложные пользовательские жесты и анимации, тесно интегрированные с бизнес-логикой
5. Разрабатывать и подключать нативные модули для кросс-платформенных проектов

Знания:
1. Принципы многопоточности и асинхронного программирования
2. Продвинутые библиотеки для работы с сетью, кэшированием и данными
3. Инструменты и практики CI/CD
4. Принципы работы с бинарными данными, сериализацией и десериализацией сложных форматов
5. Методы отладки сетевых запросов и анализа производительности с помощью инструментов

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 2:
Руководство и менторство



Навык 1:
Организация работы команды

Умения:
1. Декомпозировать крупные задачи на более мелкие и распределять их между членами команды
2. Проводить код-ревью, давать конструктивную обратную связь и обеспечивать соблюдение стандартов кода
3. Выполнять роль наставника для junior-разработчиков, помогать в решении сложных задач
4. Координировать взаимодействие между командой разработки, дизайнерами и тестировщиками
5. Оценивать технические риски и предлагать пути их минимизации

Знания:
1. Принципы Agile/Scrum и методологии гибкой разработки
2. Практики проведения эффективного код-ревью
3. Методы оценки трудозатрат и планирования задач
4. Техники фасилитации и проведения технических собеседований

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 3:
Публикация и поддержка продукта



Навык 1:
Публикация в магазинах приложений

Умения:
1. Готовить приложение к публикации: генерировать подписи, настраивать сертификаты, создавать иконки и скриншоты
2. Публиковать приложения и управлять их жизненным циклом в AppStore Connect и Google Play Console
3. Анализировать метрики после публикации (количество установок, рейтинги, отзывы) и планировать доработки
4. Настраивать A/B-тестирование функциональности и интерфейсов через магазины приложений

Знания:
1. Полные требования и гайдлайны AppStore и Google Play
2. Основы ASO (App Store Optimization) для повышения видимости приложения
3. Принципы настройки систем сбора аналитики

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:

Ответственность
Понимание бизнеса
Системное мышление
Умение работать в команде
Управление изменениями
Наставничество (менторинг, коучинг)

Список технических регламентов и национальных стандартов:


Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

6

Разработчик программного обеспечения

6

Разработчик мобильных приложений

6

Разработчик приложений (Разработчик real-time приложений)

6

Программист приложений

6

Web-разработчик

14. Карточка профессии "Программист приложений":

Код группы:

2519-9

Код наименования занятия:

2519-9-002

Наименование профессии:

Программист приложений

Уровень квалификации по ОРК:

5

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:



Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
послесреднее образование (прикладной бакалавриат)

Специальность:
Программное обеспечение (по видам)

Квалификация:
-

Уровень образования:
ТиПО (специалист среднего звена)

Специальность:
Программное обеспечение (по видам)

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

Без опыта

Связь с неформальным и информальным образованием:

Курсовая подготовка

Другие возможные наименования профессии:

2512-2-001 - Web-разработчик

Основная цель деятельности:

Реализация отдельных модулей и компонентов систем искусственного интеллекта по готовым техническим спецификациям

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Разработка и отладка программных модулей
2. Выполнение задач по проектированию и документированию
3. Тестирование и обеспечение качества

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1:
Разработка и отладка программных модулей



Навык 1:
Написание и отладка кода

Умения:
1. Писать код на современных языках программирования (Python, Java, JavaScript, C#) под руководством наставника
2. Работать с системой контроля версий Git (создавать коммиты, ветки, пулл-реквесты)
3. Использовать среды разработки (IDE) - PyCharm, VSCode, IntelliJ IDEA
4. Отлаживать код с использованием встроенных отладчиков и логирования
5. Писать простые модульные тесты (unit tests) для проверки своего кода

Знания:
1. Синтаксис и основы одного из современных языков программирования
2. Базовые алгоритмы и структуры данных
3. Основы реляционных (SQL) баз данных и умение писать простые запросы
4. Основы объектно-ориентированного программирования
5. Принципы чистого и поддерживаемого кода

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Работа в команде и с инструментами

Умения:
1. Работать с задачами в трекере (Jira, YouTrack)
2. Участвовать в код-ревью: представлять свой код и анализировать код коллег по заданным критериям
3. Следовать принятым в команде стандартам кодирования и стилю

Знания:
1. Базовые принципы методологий разработки (Agile, Scrum)
2. Основы работы с командной строкой (Terminal, Bash, PowerShell)
3. Назначение и основы использования CI/CD

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 2:
Выполнение задач по проектированию и документированию



Навык 1:
Чтение и создание технической документации

Умения:
1. Читать и понимать технические задания и архитектурные диаграммы.
2. Составлять документацию к написанному коду (docstrings, комментарии).
3. Вносить правки в существующую документацию по указанию старших разработчиков.

Знания:
1. Основы написания технической документации.
2. Принципы работы с Wiki-системами (Confluence).
3. Базовые нотации для описания процессов (UML, BPMN) на уровне чтения.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 3:
Тестирование и обеспечение качества



Навык 1:
Проведение тестирования

Умения:
1. Писать и запускать модульные тесты (unit tests) под руководством
2. Выполнять ручное тестирование своих модулей по чек-листам
3. Использовать системы управления тестированием (TestRail, Qase)
4. Локализовывать и описывать обнаруженные ошибки в баг-трекере

Знания:
1. Основы тестирования ПО: виды, уровни, методы
2. Принципы составления тест-кейсов и чек-листов
3. Жизненный цикл ошибки

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:

Ответственность
Системное мышление
Гибкость мышления
Концентрация и управление вниманием
Способность к обучению и самообучению
Тайм-менеджмент
Инициативность

Список технических регламентов и национальных стандартов:


Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

5

Разработчик программного обеспечения

5

Разработчик мобильных приложений

5

Разработчик приложений (Разработчик real-time приложений)

5

Web-разработчик

6

Программист приложений

15. Карточка профессии "Web-разработчик":

Код группы:

2512-2

Код наименования занятия:

2512-2-001

Наименование профессии:

Web-разработчик

Уровень квалификации по ОРК:

6

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:


Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
высшее образование (бакалавриат, специалитет, ординатура)

Специальность:
Информационно-коммуникационные технологии

Квалификация:
-

Уровень образования:
послесреднее образование (прикладной бакалавриат)

Специальность:
Программное обеспечение (по видам)

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

На базе ТиПО не менее 3 лет работы в отрасли, с высшим образованием - без опыта

Связь с неформальным и информальным образованием:

Курсовая подготовка

Другие возможные наименования профессии:


Основная цель деятельности:

Проектирование, разработка и развертывание полноценных веб-приложений, принятие архитектурных решений, руководство командой

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Проектирование и разработка веб-приложений
2. Руководство и менторство

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1:
Проектирование и разработка веб-приложений



Навык 1:
Внедрение и настройка процессов разработки (DevOps)

Умения:
1. Настраивать автоматизированные процессы тестирования, сборки и деплоя приложений
2. Работать с контейнеризацией (Docker) и оркестрацией
3. Настраивать мониторинг и логирование приложения
4. Автоматизировать процессы развертывания (деплоя) на тестовом и рабочем окружениях

Знания:
1. Принципы DevOps и практики CI/CD
2. Основы работы с облачными платформами (AWS, Google Cloud, Azure)
3. Методы обеспечения безопасности инфраструктуры

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Проектирование архитектуры фронтенда

Умения:
1. Выбирать и настраивать фреймворки для разработки
2. Организовывать управление состоянием приложения
3. Настраивать инструменты сборки (Webpack, Vite, Rollup) для проекта
4. Оптимизировать производительность фронтенда (загрузка, рендеринг, бандлы)

Знания:
1. Паттерны проектирования и принципы построения SPA/PWA
2. Жизненный цикл компонентов и методы оптимизации рендеринга
3. Принципы безопасной разработки (XSS, CSRF, CORS)

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 3:
Проектирование серверной архитектуры и API

Умения:
1. Проектировать и реализовывать RESTful API или GraphQL-схемы
2. Реализовывать аутентификацию и авторизацию (JWT, OAuth, сессии)
3. Работать с кэшированием на разных уровнях (Redis, Memcached, CDN)
4. Настраивать и использовать ORM/ODM для работы с базами данных

Знания:
1. Принципы построения масштабируемых и отказоустойчивых систем
2. Паттерны проектирования Backend-приложений
3. Принципы тестирования

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 2:
Руководство и менторство



Навык 1:
Организация работы команды

Умения:
1. Декомпозировать задачи и распределять их между разработчиками
2. Проводить код-ревью, обеспечивая качество кода и передачу знаний
3. Участвовать в планировании спринтов и оценке задач
4. Обучать и менторить junior-разработчиков

Знания:
1. Методологии гибкой разработки (Agile, Scrum, Kanban)
2. Принципы проведения эффективного код-ревью
3. Техники оценки сложности задач

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:

Самостоятельность и ответственность
Аналитическое мышление
Наставничество (менторинг, коучинг)
Критическое мышление

Список технических регламентов и национальных стандартов:


Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

6

Разработчик программного обеспечения

6

Разработчик мобильных приложений

6

Разработчик приложений (Разработчик real-time приложений)

6

Программист приложений

5

Web-разработчик

16. Карточка профессии "Разработчик приложений (Разработчик real-time приложений)":

Код группы:

2512-2

Код наименования занятия:

2512-2-004

Наименование профессии:

Разработчик приложений (Разработчик real-time приложений)

Уровень квалификации по ОРК:

5

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:


Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
послесреднее образование (прикладной бакалавриат)

Специальность:
Программное обеспечение (по видам)

Квалификация:
-

Уровень образования:
ТиПО (специалист среднего звена)

Специальность:
Программное обеспечение (по видам)

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

Без опыта

Связь с неформальным и информальным образованием:

Курсовая подготовка

Другие возможные наименования профессии:

2519-9-002 - Программист приложений

Основная цель деятельности:

Создание приложения реального времени

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Проектирование и разработка приложения реального времени
2. Верификация, тестирование, ввод в эксплуатацию приложения реального времени

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1:
Проектирование и разработка приложения реального времени



Навык 1:
Создание приложения реального времени

Умения:
1. Выбирать язык программирования и учитывать их возможности для разработки real-time (реальное время) приложения
2. Учитывать факторы, влияющие на общую производительность приложения
3. Выбирать и использовать соответствующее ядро реального времени
4. Применять правильно в коде асинхронные, синхронные и изохронные события
5. Писать код с использованием современных стандартов и практик безопасного программирования
6. Работать с системами контроля версий в рамках рабочего процесса команды.
7. Использовать статические анализаторы кода для проверки своего кода.

Знания:
1. Операционных систем реального времени
2. Программных пакетов реального времени
3. Понятия детерминированности
4. Встроенных поддержек спецификации реального времени
5. Основы современных ОСРВ и Linux с преемптивным патчем
6. Принципы работы периферийных устройств, прерываний, таймеров
7. Базовые принципы кибербезопасности встроенных систем

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Компиляция приложений реального времени

Умения:
1. Организовывать быстрый доступ к данным
2. Использовать системы автоматизированной сборки и инструментарий компилятора для кросс-платформенной разработки
3. Использовать популярные библиотеки
4. Интегрировать сторонние библиотеки в проект с помощью менеджеров пакетов
5. Создавать детерминированный сборщик мусора в реальном времени с задержкой выгрузки по расписанию в несколько мкс
6. Использовать детерминированный язык программирования байт-кода в реальном времени для полной аппаратной абстракции

Знания:
1. Поведения детерминированных систем
2. Понятии детерменизма, времени итерации цикла (период цикла), джиттер, встраиваемой системы
3. Понятии систем жҰсткого реального времени (англ.hard real-time) и систем мягкого реального времени
4. Основы работы кросс-компиляторов и линковщиков
5. Принципы использования инструментов непрерывной интеграции (CI) для автоматической сборки

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 2:
Верификация, тестирование, ввод в эксплуатацию приложения реального времени



Навык 1:
Отладка программного кода приложения

Умения:
1. Использовать тестируемые программные средства
2. Определять проблемные участки приложения
3. Писать и запускать модульные тесты для проверки корректности отдельных компонентов
4. Анализировать дампы памяти и трассировки стека
5. Методики поиска и воспроизведения ошибок гонки и дедлоков

Знания:
1. Программных средств для тестирования приложения
2. Современных технологий автоматизации и их применения в реальном времени
3. Операционных систем реального времени

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:

Ответственность
Гибкость мышления
Творчество и креативность
Логическое мышление

Список технических регламентов и национальных стандартов:


Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

5

Разработчик программного обеспечения

6

Разработчик программного обеспечения

6

Разработчик приложений (Разработчик real-time приложений)

17. Карточка профессии "Проектировщик программного обеспечения":

Код группы:

2512-1

Код наименования занятия:

2512-1-006

Наименование профессии:

Проектировщик программного обеспечения

Уровень квалификации по ОРК:

6

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:


Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
высшее образование (бакалавриат, специалитет, ординатура)

Специальность:
Информационно-коммуникационные технологии

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

Не менее 3 лет в разработке программного обеспечения.

Связь с неформальным и информальным образованием:

Курсовая подготовка

Другие возможные наименования профессии:

2512-1-007 - Разработчик программного обеспечения

Основная цель деятельности:

Проектирование архитектуры программных решений и управление процессом проектирования для достижения бизнес-целей проекта.

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Проектирование архитектуры программных решений.
2. Координация разработки и взаимодействие с командами.
3. Развитие компетенций команды.

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1:
Проектирование архитектуры программных решений.



Навык 1:
Оптимизация и рефакторинг архитектуры.

Умения:
1. Проводить аудит существующих решений на соответствие требованиям.
2. Разрабатывать предложения по оптимизации производительности и масштабируемости.
3. Разрабатывать план модернизации кода, обеспечивающий непрерывную работу системы на всех этапах изменений.

Знания:
1. Метрик оценки производительности систем.
2. Подходов к рефакторингу.
3. Инструментов мониторинга.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Разработка высокоуровневой архитектуры.

Умения:
1. Анализировать бизнес-требования и трансформировать их в архитектурные решения.
2. Выбирать паттерны проектирования и технологии, соответствующие задачам проекта.
3. Документировать архитектурные решения с использованием нотаций.

Знания:
1. Методологии проектирования.
2. Паттернов проектирования.
3. Принципов документирования архитектуры.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 3:
Обеспечение нефункциональных требований.

Умения:
1. Проектировать отказоустойчивые и масштабируемые решения.
2. Внедрять практики безопасности на уровне архитектуры.
3. Контролировать соблюдение требований к производительности.

Знания:
1. Принципов проектирования надежных систем.
2. Основ информационной безопасности.
3. Практик обеспечения производительности.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 2:
Координация разработки и взаимодействие с командами.



Навык 1:
Управление техническими задачами.

Умения:
1. Декомпозировать архитектурные решения на задачи для разработчиков.
2. Проводить код-ревью и архитектурные обсуждения.
3. Координировать взаимодействие между frontend/backend-командами.

Знания:
1. Методов декомпозиции задач.
2. Практик проведения код-ревью.
3. Принципов кросс-функционального взаимодействия.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Решение технических конфликтов.

Умения:
1. Выявлять и разрешать противоречия в технических решениях.
2. Находить компромиссы между бизнес-требованиями и техническими ограничениями.
3. Эскалировать сложные вопросы к архитекторам более высокой квалификации.

Знания:
1. Техник разрешения конфликтов.
2. Принципов управления рисками.
3. Методов приоритизации задач.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 3:
Внедрение инструментов разработки

Умения:
1. Настраивать CI/CD-пайплайны для автоматизации проверок.
2. Внедрять инструменты статического анализа кода.
3. Организовывать процессы тестирования архитектурных решений.
4. Соблюдать и внедрять нормы информационной безопасности.

Знания:
1. Инструментов CI/CD.
2. Систем статического анализа.
3. Методов тестирования архитектуры.
4. Правил информационной безопасности.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 3:
Развитие компетенций команды.



Навык 1:
Участие в архитектурном комитете.

Умения:
1. Готовить предложения для архитектурного комитета.
2. Участвовать в обсуждении стандартов и практик.
3. Внедрять решения комитета в проекты.

Знания:
1. Принципов работы архитектурного комитета.
2. Процедур принятия решений.
3. Практики внедрения стандартов.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Анализ и внедрение новых технологий.

Умения:
1. Исследовать новые технологии и инструменты.
2. Проводить пилотные внедрения технологий.
3. Оценивать риски и преимущества новых решений.

Знания:
1. Методов исследования технологий.
2. Подходов к пилотному внедрению.
3. Критериев оценки технологических решений.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:

Самостоятельность и ответственность
Умение работать в команде
Управление изменениями
Проектное мышление

Список технических регламентов и национальных стандартов:


Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

7

Проектировщик программного обеспечения

6

Проектировщик программного обеспечения

18. Карточка профессии "Разработчик приложений (Разработчик real-time приложений)":

Код группы:

2512-2

Код наименования занятия:

2512-2-004

Наименование профессии:

Разработчик приложений (Разработчик real-time приложений)

Уровень квалификации по ОРК:

6

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:


Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
высшее образование (бакалавриат, специалитет, ординатура)

Специальность:
Информационно-коммуникационные технологии

Квалификация:
-

Уровень образования:
послесреднее образование (прикладной бакалавриат)

Специальность:
Программное обеспечение (по видам)

Квалификация:
-

Уровень образования:
ТиПО (специалист среднего звена)

Специальность:
Программное обеспечение (по видам)

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

На базе ТиПО не менее 5 лет работы в отрасли, с высшим образованием - без опыта.

Связь с неформальным и информальным образованием:

Курсовая подготовка

Другие возможные наименования профессии:

2519-9-002 - Программист приложений

Основная цель деятельности:

Создание приложения реального времени

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Проектирование и разработка приложения реального времени
2. Верификация, тестирование, ввод в эксплуатацию приложения реального времени

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1:
Проектирование и разработка приложения реального времени



Навык 1:
Компиляция и интеграция систем реального времени

Умения:
1. Минимизировать число возможных задержек
2. Устанавливать связь с библиотекой реального времени, операционной системой и аппаратным обеспечением реального времени
3. Интегрировать со средства разработки приложения с системы реального времени
4. Проводить генерацию дополнительной информации, состоящую из описаний символов программы (переменные, функции, типы) и псевдо-символов, позволяющих отладчику определять адреса строки сходного текста, адреса секций, и т.д.
5. Разрабатывать и поддерживать скрипты для сложных процессов сборки
6. Настраивать инструменты статического и динамического анализа кода в CI-пайплайне.
7. Оптимизировать процесс сборки для уменьшения времени и обеспечения воспроизводимости

Знания:
1. Понятии многозадачности, многопроцессорности и многопоточности
2. Недостатков многопоточности
3. Особенностей разработки и компиляции в системах реального времени
4 Глубокое понимание работы инструментальной цепочки и этапов сборки

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Проектирование и архитектура систем реального времени

Умения:
1. Описывать проблему разработки приложения реального времени
2. Разрабатывать план выполнения разработки приложения
3. Распределить части разработку приложения между разработчиками
4. Обсуждать требования к приложению и выбор язык программирования и программного пакета для реального времени для разработки надежного, детерминированного приложения.
5. Обозначать главные задачи и подзадачи при разработке приложений реального времени
6. Создавать прототип или модель программы с бекэнд и фронтэнд описанием
7. Проводить анализ и формализацию нефункциональных требований
8. Выбирать и обосновывать выбор ОСРВ, микроконтроллера/процессора и периферии под задачи проекта
9. Проектировать и документировать архитектуру системы с использованием диаграмм
10. Организовывать и проводить код-ревью.

Знания:
1. Моделей разработки жизненного цикла ПО
2. Систем реального времени на основе открытых стандартов и открытого программного обеспечения
3. Основ информационной безопасности
4. Паттернов проектирования для встроенных систем и систем реального времени
5. Принципов оценки и управления техническим долгом
6. Английского языка на уровне чтения технической документации и стандартов

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 2:
Верификация, тестирование, ввод в эксплуатацию приложения реального времени



Навык 1:
Стратегия тестирования и валидации

Умения:
1. Производить сбор данных и анализ данных с помощью средств мониторинга
2. Работать в режиме командной строки
3. Применять профилирование системы, прослеживать работу процессора с конкретной задачей
4. Разрабатывать стратегию тестирования (модульное, интеграционное, нагрузочное, HIL-тестирование)
5. Анализировать покрытие кода тестами (code coverage) и эффективность тестов
6. Организовывать проведение тестирования на соответствие стандартам безопасности

Знания:
1. Методов, требований планирования выполнения задач в системах реального времени
2. Классификации планировщиков реального времени по распределению работ между составляющими периодов разработки и исполнения
3. Программных средств мониторинга для систем реального времени
4. Методы и инструменты тестирования производительности и определения временных характеристик
5. Стандарты функциональной безопасности и их влияние на процесс тестирования

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Комплексная отладка и решение системных проблем

Умения:
1. Организовывать предварительные действия отладчика
2. Контролировать прерывание выполнения задачи и получение информации, продолжение/изменение выполнения задачи.
3. Проводить тестирования программно-аппаратное обеспечение системы реального времени
4. Выявлять не корректное поведение системы с интегрированным приложением
5. Применять средства активной отладки
6. Проводить анализ системных сбоев и находить корневые причины
7. Координировать работу с инженерами-схемотехниками для диагностики проблем на стыке hardware/software

Знания:
1. Методов отладки позволяющие выявлять и устранять ошибки в программном обеспечении, ошибки планирования, синхронизации и связи, логические ошибки, связанные с асинхронностью, ошибки, связанные изменениями задач.
2. Особенностей отладки в системах реального времени
3. Способов представления данных
4. Режима командной строки и команды представления данных
5. Принципы работы аппаратных средств отладки
6. Передовые методики отладки сложных временных проблем и проблем синхронизации

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:

Ответственность
Самостоятельность и ответственность
Гибкость мышления
Творчество и креативность
Логическое мышление

Список технических регламентов и национальных стандартов:


Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

6

Программист приложений

5

Проектировщик программного обеспечения

19. Карточка профессии "Разработчик мобильных приложений":

Код группы:

2512-2

Код наименования занятия:

2512-2-003

Наименование профессии:

Разработчик мобильных приложений

Уровень квалификации по ОРК:

5

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:


Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
послесреднее образование (прикладной бакалавриат)

Специальность:
Программное обеспечение (по видам)

Квалификация:
-

Уровень образования:
ТиПО (специалист среднего звена)

Специальность:
Программное обеспечение (по видам)

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

Без опыта

Связь с неформальным и информальным образованием:


Другие возможные наименования профессии:

2512-2-003 - Разработчик мобильных приложений

Основная цель деятельности:

Разрабатывать и поддерживать мобильные приложения

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Разработка компонентов мобильных приложений
2. Тестирование и отладка

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1:
Разработка компонентов мобильных приложений



Навык 1:
Верстка пользовательских интерфейсов

Умения:
1. Создавать экраны приложения по готовым макетам из Figma с использованием стандартных компонентов UI
2. Адаптировать верстку под различные размеры экранов мобильных устройств и ориентации
3. Реализовывать статическую анимацию интерфейсов (например, плавные переходы, простые трансформации)
4. Интегрировать готовые UI-библиотеки и компоненты дизайн-систем в проект
5. Настраивать базовую accessibility (доступность) для элементов интерфейса (лейблы, контрастность)

Знания:
1. Основы нативных фреймворков или кросс-платформенных
2. Принципы адаптивной и отзывчивой верстки
3. Основы доступности (accessibility) для мобильных интерфейсов
4. Принципы работы с инструментами дизайнеров (Figma, Zeplin) для экспорта ресурсов
5. Основы системы контроля версий Git (клонирование репозитория, создание веток, коммиты)

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Реализация базовой бизнес-логики

Умения:
1. Реализовывать навигацию между экранами приложения с использованием стандартных навигационных компонентов
2. Выполнять простые сетевые запросы к REST API для получения и отправки данных
3. Работать с локальной базой данных для сохранения и извлечения простых данных

Знания:
1. Базовый синтаксис и основные конструкции языка программирования
2. Основы объектно-ориентированного программирования
3. Принципы клиент-серверного взаимодействия

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 2:
Тестирование и отладка



Навык 1:
Обеспечение качества на уровне компонентов и модулей

Умения:
1. Писать модульные (unit) тесты для отдельных функций и классов
2. Исправлять ошибки (баги) по инструкции и описанию от старшего разработчика
3. Тестировать сборки приложения на основных устройствах и эмуляторах на соответствие макетам
4. Локализовать и воспроизводить ошибки, описанные в баг-трекинговой системе
5. Использовать логирование для отслеживания выполнения кода и выявления проблем

Знания:
1. Принципы модульного тестирования
2. Инструменты отладки, встроенные в IDE (дебаггер, логирование)
3. Базовые приемы работы с системой контроля версий Git
4. Основы работы с баг-трекинговыми системами (Jira, YouTrack)
5. Типовые сценарии тестирования мобильных приложений (установка, запуск, основные пользовательские сценарии)

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:

Творчество и креативность
Структурированное решение проблем
Клиентоориентированность
Многозадачность

Список технических регламентов и национальных стандартов:


Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

5

Разработчик программного обеспечения

6

Разработчик мобильных приложений

5

Разработчик приложений (Разработчик real-time приложений)

5

Программист приложений

5

Web-разработчик

Глава 4. Технические данные профессионального стандарта

      20. Наименование государственного органа: Министерство искусственного интеллекта и цифрового развития Республики Казахстан.

      21. Организации (предприятия) участвующие в разработке: Комитет цифровых активов и прорывных технологий Министерства искусственного интеллекта и цифрового развития РК.

      Руководитель проекта:

      Байгазина А.

      E-mail: a.baigazina@mdai.gov.kz

      Номер телефона: +7 (717) 264 94 55

      Исполнители:

      Байгазина А., +7 (717) 264 94 55, a.baigazina@mdai.gov.kz.

      22. Отраслевой совет по профессиональным квалификациям: 12.09.2025 г.

      23. Национальный орган по профессиональным квалификациям: 12.12.2025 г.

      24. Национальная палата предпринимателей Республики Казахстан "Атамекен": -

      25. Номер версии и год выпуска: версия 3, 2025 г.

      26. Дата ориентировочного пересмотра: 05.12.2028 г.

  Приложение 19 к приказу
Заместителя Премьер-
Министра –Министра
искусственного интеллекта
и цифрового развития
Республики Казахстан
от 10 ноября 2025 года
№ 569/НҚ

Профессиональный стандарт: "Администрирование серверов"

      Сноска. Приказ дополнен стандартом в соответствии с приказом Заместителя Премьер-Министра – Министра искусственного интеллекта и цифрового развития РК от 20.04.2026 № 209/НҚ (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Глава 1. Общие положения

      1. Область применения профессионального стандарта: На основании настоящего профессионального стандарта организации могут разрабатывать для внутреннего применения корпоративные профессиональные стандарты на работников с уточнением уровня профессионального образования, перечня трудовых функций, знаний, умений и навыков с учетом особенностей организации производства, труда и управления, их ответственности.

      2. В настоящем профессиональном стандарте применяются следующие термины и определения:

      1) Информационная система (ИС) – организационно-упорядоченная совокупность информационно-коммуникационных технологий, обслуживающего персонала и технической документации, реализующих определенные технологические действия посредством информационного взаимодействия и предназначенных для решения конкретных функциональных задач.

      2) Информационная технология (ИТ, IT) – это процесс, использующий совокупность средств и методов сбора, обработки и передачи данных для получения информации нового качества о состоянии объекта, процесса или явления. Информационные технологии (ИТ, от англ. information technology, IT) — это класс областей деятельности, относящихся к технологиям управления и обработкой огромного потока информации с применением вычислительной техники.

      3) Сопровождение ИС – обеспечение использования введенной в промышленную эксплуатацию ИС в соответствии с ее назначением, включающее мероприятия по проведению корректировки, модификации и устранению дефектов программного обеспечения, без проведения модернизации и реализации дополнительных функциональных требований и при условии сохранения ее целостности.

      4) Архитектура информационной системы – концепция, определяющая модель, структуру, выполняемые функции и взаимосвязь компонентов информационной системы.

      5) База данных – совокупность данных, организованных согласно концептуальной структуре, описывающей характеристики этих данных, а также взаимосвязей между их объектами.

      6) Редизайн – модификация графической и/или структурно-функциональной составляющих уже существующего сайта или программного продукта.

      3. В настоящем профессиональном стандарте применяются следующие сокращения:

      1) TCP/IP – Transmission Control Protocol/Internet Protocol;

      2) HTTP – HyperText Transfer Protocol (протокол передачи гипертекста);

      3) OSI – Open Systems Interconnection (взаимодействие открытых систем);

      4) ИБ – Информационная безопасность;

      5) ИТ (IT) – Информационные технологии;

      6) ИС – Информационные системы;

      7) ПО – Программное обеспечение;

      8) БД – Базы данных;

      9) СУБД – система управления базами данных;

      10) СКУД – система контроля и управления доступом;

      11) ЛВС – локальная вычислительная сеть;

      12) СКС – структурированная кабельная система;

Глава 2. Паспорт профессионального стандарта

      4. Название профессионального стандарта: Администрирование серверов.

      5. Код профессионального стандарта: J074.

      6. Указание секции, раздела, группы, класса и подкласса согласно ОКЭД:

      J Информация и связь.

      62 Компьютерное программирование, консультационные и другие сопутствующие услуги.

      62.0 Компьютерное программирование, консультационные и другие сопутствующие услуги.

      62.03 Деятельность по управлению компьютерным оборудованием.

      62.03.2 Деятельность по управлению информационно-коммуникационным оборудованием.

      7. Краткое описание профессионального стандарта: Профессиональный стандарт разработан в соответствии со статьей 5 Закона Республики Казахстан "О профессиональных квалификациях", устанавливает требования к формированию образовательных программ, в том числе обучения персонала на предприятиях, признания профессиональной квалификации работников и выпускников организаций образования и решений широкого круга задач в области управления персоналом в организациях и на предприятиях.

      8. Перечень карточек профессий:

      1) Администратор локальных вычислительных сетей - 4 уровень ОРК;

      8) Администратор информационных систем - 5 уровень ОРК;

      9) Администратор серверов - 6 уровень ОРК;

      10) Администратор информационных систем - 7 уровень ОРК;

      11) Администратор информационных систем - 6 уровень ОРК;

      12) Администратор серверов - 5 уровень ОРК.

Глава 3. Карточки профессий

9. Карточка профессии "Администратор локальных вычислительных сетей":

Код группы:

2522

Код наименования занятия:

2522-0-002

Наименование профессии:

Администратор локальных вычислительных сетей

Уровень квалификации по ОРК:

4

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:


Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
ТиПО (специалист среднего звена)

Специальность:
Вычислительная техника и информационные сети (по видам)

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

Без опыта

Связь с неформальным и информальным образованием:

Курсовая подготовка

Другие возможные наименования профессии:


Основная цель деятельности:

Обеспечение бесперебойной, безопасной и эффективной работы локальной вычислительной сети (ЛВС) и еҰ интеграции с облачными и гибридными сервисами.

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Администрирование процесса установки, настройки и мониторинга сетевых устройств и систем
2. Администрирование процессов конфигурирования, защиты и оптимизации сетевой инфраструктуры
3. Поддержка и интеграция облачных и гибридных сетевых решений

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1:
Администрирование процесса установки, настройки и мониторинга сетевых устройств и систем



Навык 1:
Установка и базовое конфигурирование активных сетевых устройств

Умения:
1. Настраивать сетевые устройства под управлением современных ОС
2. Применять методы автоматизированной настройки устройств с использованием скриптов для массового развертывания
3. Работать с системами мониторинга для отслеживания состояния сети

Знания:
1. Принципов функционирования сетевых аппаратных средств
2. Архитектур сетевых аппаратных средств
3. Инструкции по установке администрируемых сетевых устройств

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Настройка и управление сетевыми сервисами

Умения:
1. Развертывать и настраивать основные сетевые службы: DHCP, DNS, NTP, QoS
2. Настраивать базовую маршрутизацию
3. Использовать системы управления сетевыми конфигурациями

Знания:
1. Принципов работы IPv6 и методов миграции с IPv4
2. Основ отказоустойчивости сетей
3. Методов анализа трафика

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 2:
Администрирование процессов конфигурирования, защиты и оптимизации сетевой инфраструктуры



Навык 1:
Обеспечение сетевой безопасности и контроля доступа

Умения:
1. Настраивать базовые политики безопасности на сетевых устройствах
2. Настраивать VPN-туннели для удаленного доступа и соединения сетей
3. Работать с системами аутентификации

Знания:
1. Основ кибербезопасности (кибератаки, модели угроз)
2. Принципов сегментации сети (микросетевой периметр)
3. Требований регуляторов в области защиты данных

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Оптимизация производительности и диагностика неисправностей сети

Умения:
1. Проводить диагностику сетевых проблем с использованием современных инструментов
2. Анализировать логи и метрики для выявления узких мест в сети
3. Настраивать приоритизацию трафика для критичных приложений

Знания:
1. Методов анализа производительности сети (пакетные потери, задержки, джиттер)
2. Принципов работы Wi-Fi сетей, методов оптимизации беспроводного покрытия
3. Основ энергоэффективности сетевого оборудования

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 3:
Поддержка и интеграция облачных и гибридных сетевых решений



Навык 1:
Автоматизация сетевых операций и использование DevOps-инструментов

Умения:
1. Использовать системы контроля версий для хранения сетевых конфигураций
2. Применять инструменты инфраструктуры как код для развертывания сетевых ресурсов
3. Взаимодействовать с API сетевых устройств и облачных платформ для автоматизации задач

Знания:
1. Основ DevOps и NetDevOps-практик
2. Языков программирования для автоматизации и их применения в сетевых задачах
3. Принципов CI/CD (Continuous Integration/Continuous Deployment) применительно к сетевой инфраструктуре

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Базовое администрирование облачных сетевых сервисов

Умения:
1. Настраивать виртуальные сети (VPC) в публичных облаках
2. Управлять облачными VPN, межсетевыми экранами и балансировщиками нагрузки
3. Интегрировать локальную сеть с облачными сервисами

Знания:
1. Основ облачных моделей и сетевых сервисов в облаках
2. Принципов гибридных сетей и мультиоблачных сред
3. Основ контейнеризации и оркестрации в контексте сетевого взаимодействия

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:

Ответственность
Умение работать в команде
Дисциплинированность
Инициативность

Список технических регламентов и национальных стандартов:


Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

5

Администратор информационных систем

16. Карточка профессии "Администратор информационных систем":

Код группы:

2523-0

Код наименования занятия:

2523-0-002

Наименование профессии:

Администратор информационных систем

Уровень квалификации по ОРК:

5

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:


Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
послесреднее образование (прикладной бакалавриат)

Специальность:
Вычислительная техника и информационные сети (по видам)

Квалификация:
-

Уровень образования:
послесреднее образование (прикладной бакалавриат)

Специальность:
Программное обеспечение (по видам)

Квалификация:
-

Уровень образования:
ТиПО (специалист среднего звена)

Специальность:
Вычислительная техника и информационные сети (по видам)

Квалификация:
-

Уровень образования:
ТиПО (специалист среднего звена)

Специальность:
Программное обеспечение (по видам)

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

Без опыта

Связь с неформальным и информальным образованием:

Курсовая подготовка

Другие возможные наименования профессии:


Основная цель деятельности:

Обеспечение жизненного цикла информационных систем (ИС) — от участия в развертывании и интеграции до технического сопровождения, мониторинга и поддержки пользователей с целью автоматизации бизнес-процессов организации

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Техническая поддержка процессов создания (модификации) ИС
2. Техническая поддержка сопровождения ИС, автоматизирующих задачи организационного управления и бизнес-процессы

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1:
Техническая поддержка процессов создания (модификации) ИС



Навык 1:
Развертывание рабочих мест ИС у заказчика

Умения:
1. Обеспечивать авторизацией новые рабочие места
2. Сопровождать работу пользователей ИС
3. Обеспечивать функционирование модулей относительно пользователя
4. Использовать средства удаленного развертывания ПО и контейнеризации для изоляции сред

Знания:
1. Основ системного администрирования
2. Основ коммуникационного оборудования
3. Основ современных операционных систем
4. Принципов построения Zero Trust и сегментации сети для доступа к ИС

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Сбор данных для выявления требований к типовой ИС

Умения:
1. Проводить анкетирование
2. Проводить интервьюирование
3. Собирать исходную документацию

Знания:
1. Методов системного анализа
2. Основ современных систем управления базами данных
3. Устройств и функционирования современных ИС
4. Современных стандартов информационных взаимодействия систем
5. Отраслевых нормативно технических документаций

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 3:
Разработка прототипов ИС

Умения:
1. Создавать алгоритм работы программы
2. Определять подпрограммы и модули
3. Создавать прототип

Знания:
1. Языков программирования и работ с базами данных
2. Инструментов и методов модульного тестирования
3. Основ современных операционных систем
4. Устройств и функционирования современных ИС
5. Систем хранения и анализа баз данных

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 4:
Написание кода на языках программирования

Умения:
1. Писать код на языке программирования
2. Тестировать результаты собственной работы
3. Верифицировать программу
4. Работать с системами контроля версий

Знания:
1. Основ современных систем управления базами данных
2. Современных структурных языков программирования
3. Современных методик тестирования разрабатываемых ИС: инструментов и методов модульного тестирования
4. Технологии программирования

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 5:
Тестирование ИС

Умения:
1. Производить тестирование программы
2. Определять и исправлять ошибки
3. Работать в тестируемой программе

Знания:
1. Основ современных систем управления базами данных
2. Современных структурных языков программирования
3. Современных методик тестирования разрабатываемых ИС: инструментов и методов модульного тестирования
4. Программных средств тестирования

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 6:
Техническое обеспечение процесса обучения пользователей ИС

Умения:
1. Устанавливать программное обеспечение
2. Обеспечить презентацию техническими средствами
3. Создавать базу знаний и инструкции для пользователей

Знания:
1. Технологии подготовки и проведения презентаций
2. Устройств и функционирования современных ИС
3. Основ информационной безопасности

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 2:
Техническая поддержка сопровождения ИС, автоматизирующих задачи организационного управления и бизнес-процессы



Навык 1:
Интеграция ИС с существующими ИС

Умения:
1. Анализировать входные данные
2. Программировать код программы, отдельные модули
3. Верифицировать и тестировать
4. Интегрировать модули ИС в существующие ИС

Знания:
1. Формата обмена данными
2. Интерфейса обмена данными
3. Современных стандартов информационного взаимодействия систем
4. Современных структурных языков программирования

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Установка и настройка системного и прикладного ПО, необходимого для функционирования ИС

Умения:
1. Устанавливать ОС и ПО, конфигурировать их
2. Устанавливать СУБД
3. Работать с сервисными утилитами
4. Развертывать ИС в облачных средах

Знания:
1. Основ системного администрирования
2. Основ коммуникационного оборудования
3. Основ современных операционных систем

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 3:
Инженерно-техническая поддержка заключения договоров на выполняемые работы, связанные с ИС

Умения:
1. Анализировать входные и выходные данные
2. Осуществлять коммуникации (с заказчиками, разработчиками, вендорами)
3. Разрабатывать инструкции по использованию ИС

Знания:
1. Возможностей ИС
2. Моделей коммуникаций
3. Основ современных операционных систем
4. Основ современных систем управления базами данных
5. Отраслевых нормативных технических документаций

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:

Ответственность
Системное мышление
Сотрудничество и взаимодействие
Дисциплинированность

Список технических регламентов и национальных стандартов:


Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

6

Администратор информационных систем

4

Администратор локальных вычислительных сетей

17. Карточка профессии "Администратор серверов":

Код группы:

2522-0

Код наименования занятия:

2522-0-003

Наименование профессии:

Администратор серверов

Уровень квалификации по ОРК:

6

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалфикации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:


Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
высшее образование (бакалавриат, специалитет, ординатура)

Специальность:
Информационно-коммуникационные технологии

Квалификация:
-

Уровень образования:
послесреднее образование (прикладной бакалавриат)

Специальность:
Вычислительная техника и информационные сети (по видам)

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

Не менее 2 лет в области администрирования серверной инфраструктуры

Связь с неформальным и информальным образованием:

Курсовая подготовка

Другие возможные наименования профессии:


Основная цель деятельности:

Проектирование, построение и обеспечение бесперебойной, масштабируемой, безопасной и экономически эффективной серверной инфраструктуры организации, соответствующей стратегическим бизнес-целям и требованиям цифровой трансформации

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Проектирование, развертывание и комплексная настройка серверной инфраструктуры
2. Управление эксплуатацией, мониторингом и безопасностью серверного парка
3. Оптимизация производительности, надежности и затрат инфраструктуры
4. Автоматизация процессов и внедрение DevOps-практик в эксплуатацию

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1:
Проектирование, развертывание и комплексная настройка серверной инфраструктуры



Навык 1:
Разработка и реализация архитектурных решений средней сложности

Умения:
1. Проектировать отказоустойчивые и сбалансированные серверные решения на основе требований бизнеса (кластеры высокой доступности, балансировка нагрузки)
2. Выбирать и обосновывать оборудование и ПО для проектов модернизации
3. Составлять технические задания и проектную документацию для развертывания новых систем

Знания:
1. Архитектурных паттернов для построения отказоустойчивых систем
2. Современных стандартов и технологий в области серверного оборудования и систем хранения
3. Основ методологии проектирования ИТ-систем

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Управление процессами развертывания и миграции

Умения:
1. Руководить процессом развертывания новых серверных мощностей и миграции сервисов
2. Внедрять и настраивать системы виртуализации и контейнеризации
3. Организовывать поэтапный ввод систем в эксплуатацию, включая нагрузочное тестирование

Знания:
1. Принципов и инструментов миграции физических серверов в виртуальную среду
2. Особенностей развертывания и настройки платформ виртуализации и оркестрации контейнеров.
3. Основ управления ИТ-проектами

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 2:
Управление эксплуатацией, мониторингом и безопасностью серверного парка



Навык 1:
Построение и поддержка систем мониторинга и управления инцидентами

Умения:
1. Развертывать и настраивать комплексные системы мониторинга и алертинга
2. Анализировать метрики и логи для предупреждения сбоев и расследования инцидентов
3. Организовывать процесс управления инцидентами (Incident Management) и взаимодействие со смежными командами

Знания:
1. Методов и инструментов сбора, анализа и визуализации телеметрии
2. Основ управления ИТ-сервисами
3. Принципов построения централизованного логирования

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Обеспечение комплексной безопасности инфраструктуры

Умения:
1. Разрабатывать и внедрять политики безопасности для серверных ОС и гипервизоров
2. Настраивать и сопровождать системы резервного копирования и аварийного восстановления
3. Проводить регулярный аудит безопасности инфраструктуры и устранять уязвимости

Знания:
1. Глубоких принципов информационной безопасности
2. Технологий и решений для резервного копирования и восстановления данных
3. Требований стандартов и регуляторов в области ИБ

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 3:
Оптимизация производительности, надежности и затрат инфраструктуры



Навык 1:
Анализ и оптимизация производительности систем

Умения:
1. Проводить глубокий анализ производительности (профилирование ОС, СУБД, приложений) и выявление узких мест
2. Настраивать системы кэширования, балансировки нагрузки и оптимизировать работу СХД
3. Планировать мощности на основе анализа трендов нагрузки

Знания:
1. Методов оптимизации производительности на уровне ОС, гипервизора, СУБД и веб-серверов
2. Принципов работы современных систем хранения и сетей передачи данных
3. Методов статистического анализа данных для прогнозирования нагрузки

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Управление затратами и оптимизация ресурсов

Умения:
1. Анализировать использование ресурсов в облачных средах (AWS, Azure, GCP) и локальной инфраструктуре для оптимизации затрат
2. Внедрять практики автоматического масштабирования и управления жизненным циклом ресурсов
3. Готовить отчеты по использованию и стоимости ИТ-ресурсов для руководства

Знания:
1. Моделей ценообразования основных облачных провайдеров и методов снижения затрат
2. Принципов FinOps и управления стоимостью облачных сервисов
3. Методов расчета TCO для ИТ-решений

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 4:
Автоматизация процессов и внедрение DevOps-практик в эксплуатацию



Навык 1:
Разработка и внедрение решений для автоматизации

Умения:
1. Разрабатывать скрипты и программы для автоматизации развертывания, настройки и управления инфраструктурой
2. Внедрять и поддерживать системы управления конфигурациями и инфраструктурой как код
3. Создавать и поддерживать пайплайны CI/CD для инфраструктурных компонентов

Знания:
1. Языков программирования и скриптовых языков, применяемых в автоматизации
2. Основ DevOps-культуры и практик

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Руководство командой и развитие процессов

Умения:
1. Координировать работу младших администраторов, распределять задачи, проводить код-ревью скриптов и конфигураций.
2. Разрабатывать и совершенствовать внутренние регламенты, инструкции и стандарты работы.
3. Оценивать и внедрять новые инструменты и технологии для повышения эффективности команды

Знания:
1. Основ управления командой, постановки задач и контроля их выполнения.
2. Принципов документирования процессов и знаний
3. Методов оценки и внедрения новых технологий в операционную деятельность

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:

Самостоятельность и ответственность
Умение работать в команде
Дисциплинированность
Аналитическое мышление
Инициативность

Список технических регламентов и национальных стандартов:


Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

7

Администратор серверов

5

Администратор серверов

18. Карточка профессии "Администратор информационных систем":

Код группы:

2523-0

Код наименования занятия:

2523-0-002

Наименование профессии:

Администратор информационных систем

Уровень квалификации по ОРК:

7

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:


Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
послевузовское образование (магистратура, резидентура)

Специальность:
Информационно-коммуникационные технологии

Квалификация:
-

Уровень образования:
высшее образование (бакалавриат, специалитет, ординатура)

Специальность:
Информационно-коммуникационные технологии

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

Не менее 5 лет в области управления проектами по разработке, внедрению или модернизации информационных систем, опыт руководства командой

Связь с неформальным и информальным образованием:

Курсовая подготовка

Другие возможные наименования профессии:


Основная цель деятельности:

Разработка стратегического плана модификации и управление комплексом работ по проектированию, внедрению и сопровождению информационных систем для достижения стратегических бизнес-целей организации

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Управление работами по сопровождению и проектированию модификации ИС
2. Управление эффективностью работы персонала в проекте

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1:
Управление работами по сопровождению и проектированию модификации ИС



Навык 1:
Документирование и оптимизация бизнес-процессов организации

Умения:
1. Разрабатывать регламентные документы
2. Анализировать исходную документацию
3. Разработать техническую документацию
4. Проводить анализ существующих бизнес-процессов
5. Формулировать предложения по цифровой трансформации процессов

Знания:
1. Методов выявления требований
2. Технологии подготовки и проведения презентаций
3. Методологии проектирования ИС
4. Фреймворков бизнес-анализа и реинжиниринга процессов
5. Принципов цифровизации и автоматизации бизнес-операций

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Управление документацией и качеством в проектах

Умения:
1. Разрабатывать регламентную и проектную документацию
2. Контролировать выполнение поручений
3. Планировать работы в проектах
4. Подготовить технические документы для разработки ИС
5. Внедрять и поддерживать системы управления качеством и конфигурациями

Знания:
1. Юридических основ взаимоотношений между контрагентами
2. Отраслевых нормативных технических документаций
3. Основ управления качеством
4. Основ конфигурационного управления
5. Методологии ведения документооборота в организациях
6. Правил деловой переписки

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 3:
Управление организационными изменениями и коммуникациями

Умения:
1. Разрабатывать регламентную документацию
2. Проводить рабочие и формальные согласования
3. Осуществлять коммуникации
4. Проводить переговоры
5. Разрабатывать и реализовывать стратегию организационных изменений
6. Управлять ожиданиями стейкхолдеров на всех уровнях организации

Знания:
1. Основ управления проектами
2. Основ общего управления организацией
3. Основ управления взаимоотношениями между клиентом и разработчиком
4. Методологии ведения документооборота в организациях
5. Правил деловой переписки
6. Методологий управления изменениями ADKAR, Kotter
7. Принципов стратегической коммуникации и управления репутацией

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 4:
Стратегическое планирование и управление ресурсами проекта

Умения:
1. Планировать работы и управлять событиями по выработке требований
2. Организовывать обсуждение выработанных требований
3. Распределять работы и выделять ресурсы
4. Контролировать исполнение
5. Проводить переговоры
6. Разрабатывать дорожные карты и стратегические планы развития ИС
7. Управлять бюджетом проекта и экономическим обоснованием инвестиций

Знания:
1. Методов выработки требований
2. Характеристик ресурсов
3. Правил деловой переписки
4. Правил делопроизводства
5. Методов управления портфелем проектов и стратегического планирования
6. Финансового моделирования и расчета

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 5:
Разработка и верификация архитектуры корпоративных ИС

Умения:
1. Проектировать архитектуру ИС
2. Проверять (верифицировать) архитектуру ИС
3. Разрабатывать целевую архитектуру предприятия в соответствии с EA-фреймворками
4. Оценивать технологические риски и соответствие архитектуры бизнес-стратегии

Знания:
1. Инструментов и методов проектирования архитектуры ИС
2. Инструментов и методов верификации архитектуры ИС
3. Систем хранения и анализа баз данных
4. Глубоких методов программирования
5. Принципов облачной и гибридной архитектуры, микросервисных паттернов

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 6:
Экспертиза прототипирования и технологических решений

Умения:
1. Тестировать результаты прототипирования
2. Проводить переговоры
3. Оценивать технологический стек и платформенные решения

Знания:
1. Современных стандартов информационного взаимодействия систем
2. Основ теории систем и системного анализа
3. Основ информационной безопасности
4. Рынка технологических решений и платформ
5.Методов оценки технологической зрелости и жизненного цикла продуктов

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 2:
Управление эффективностью работы персонала в проекте



Навык 1:
Стратегическое управление командой и талантами

Умения:
1. Управлять персоналом в проекте
2. Распределять полномочия между персоналом
3. Определять сроки решения задач
4. Разрабатывать стратегию развития команды и карьерные траектории
5. Проводить оценку эффективности и мотивацию высокопроизводительных команд

Знания:
1. Методов оценки эффективности работы персонала в проекте
2. Основных этапов проведения организационных изменений
3. Основ менеджмента проектов
4. Методов управления производительностью и agile-трансформации
5. Принципов построения организационной культуры и лидерства

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Оптимизация процессов развертывания и эксплуатации

Умения:
1.Устанавливать программное обеспечение
2. Проверять параметры соединения
3. Производить работы с ПО для сервера
4. Разрабатывать стратегию развертывания и эксплуатации в масштабе предприятия
5. Внедрять практики SRE и DevOps на уровне организации

Знания:
1. Основ системного администрирования
2. Основ администрирования СУБД
3. Инструментов администрирования ИС, серверов и БД
4. Методов управления надежностью и инцидентами в распределенных системах

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 3:
Управление интеграционной стратегией и экосистемой

Умения:
1. Разрабатывать технологии обмена данными
2. Разрабатывать код на языках программирования
3. Тестировать результаты собственной работы
4. Интегрировать модули ИС в существующую ИС
5. Разрабатывать стратегию интеграции и управления API-экосистемой
6. Управлять партнерскими интеграциями и сторонними сервисами

Знания:
1. Инструментов и методов интеграции ИС
2. Форматов обмена данными
3. Интерфейсов обмена данными
4. Основ современных систем управления базами данных

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 4:
Управление циклом принятия и успеха внедрения

Умения:
1. Проводить презентации
2. Проводить переговоры
3. Разрабатывать стратегию внедрения и адаптации ИС
4. Измерять и управлять бизнес-ценностью внедренных решений
5. Проводить пост-имплементационный анализ и извлекать уроки

Знания:
1. Возможностей ИС
2. Инструментов и методов проведения приемо-сдаточных испытаний (валидации) ИС
3. Технологии подготовки и проведения презентаций
4. Методов измерения удовлетворенности пользователей и adoption rate
5. Фреймворков оценки зрелости использования и возврата на инвестиции

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 5:
Управление жизненным циклом и стратегическими партнерствами

Умения:
1. Закрывать запрос заказчика в соответствии с регламентами
2. Готовить и согласовать документацию по завершению ИС
3. Согласовывать документацию по обслуживанию и администрированию ИС
4. Управлять полным жизненным циклом продуктов и сервисов ИС
5. Выстраивать стратегические партнерства с вендорами и интеграторами

Знания:
1.Юридических основ взаимоотношений между контрагентами
2. Возможностей ИС
3. Инструментов и методов коммуникаций
4. Методов управления поставщиками и вендорским менеджментом
5. Основ стратегического партнерства и совместных предприятий

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:

Понимание бизнеса
Самостоятельность и ответственность
Системное мышление
Стратегическое мышление
Аналитическое мышление

Список технических регламентов и национальных стандартов:


Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

6

Администратор информационных систем

5

Администратор информационных систем

19. Карточка профессии "Администратор информационных систем":

Код группы:

2523-0

Код наименования занятия:

2523-0-002

Наименование профессии:

Администратор информационных систем

Уровень квалификации по ОРК:

6

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:


Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
высшее образование (бакалавриат, специалитет, ординатура)

Специальность:
Информационно-коммуникационные технологии

Квалификация:
-

Уровень образования:
послесреднее образование (прикладной бакалавриат)

Специальность:
Вычислительная техника и информационные сети (по видам)

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

Не менее 3 лет в области разработки, внедрения или сопровождения информационных систем, опыт участия в проектах полного цикла

Связь с неформальным и информальным образованием:

Курсовая подготовка

Другие возможные наименования профессии:


Основная цель деятельности:

Осуществление полного цикла работ по проектированию, модификации, интеграции и сопровождению информационных систем, направленных на автоматизацию бизнес-процессов и организационного управления, с учетом требований заказчика и современных технологических трендов

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Проектирование, разработка и модификация ИС
2. Внедрение, интеграция и сопровождение ИС (включая обучение и поддержку)

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1:
Проектирование, разработка и модификация ИС



Навык 1:
Определение первоначальных требований заказчика к ИС и возможности их реализации в типовой ИС на этапе предконтрактных работ

Умения:
1. Организовывать презентацию и проводить переговоры
2. Определять цели, задачи и требования заказчика
3. Выделять основные требования
4. Уточнять взаимодействие между требованиями и структурой организации
5. Проводить предварительный анализ технической реализуемости требований с использованием облачных сервисов и API

Знания:
1. Методов выявления требований
2. Технологии подготовки и проведения презентаций
3. Методологии проектирования ИС
4. Современных облачных и SaaS-решений, доступных на рынке

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Управление ожиданиями, согласование и утверждение требований к ИС заказчика

Умения:
1. Согласовывать выработанные требования
2. Разрабатывать модель ИС
3. Проводить корректирующие действия над разработанной моделью
4. Формализовать нефункциональные требования (NFR): производительность, безопасность, масштабируемость

Знания:
1. Методологии проектирования
2. Основ управления изменениями
3. Функциональных особенностей современных ИС
4. Современных стандартов информационного взаимодействия систем

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 3:
Разработка прототипов ИС

Умения:
1. Разрабатывать модули ИС на определенном языке программирования
2. Находить паттерные взаимодействия
3. Производить верификацию и тестирование модулей программы

Знания:
1. Языков программирования и работ с базами данных
2. Инструментов и методов модульного тестирования
3. Инструментов и методов прототипирования пользовательского интерфейса

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 4:
Разработка кода на языках программирования и тестирование ИС

Умения:
1. Разрабатывать код модулей на языках программирования
2. Тестировать результаты кодирования
3. Исправлять ошибки, выявленные при верификации и тестировании
4. Применять практики CI/CD (непрерывной интеграции и поставки) для автоматизации сборки и тестирования

Знания:
1. Современных систем управления базами данных
2. Программирования на языках высокого уровня и современных языков разработки веб-приложений
3. Инструментов тестирования
4. Основ DevOps и инструментов CI/CD

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 5:
Создание пользовательской документации к модифицированным элементам ИС

Умения:
1. Разрабатывать пользовательскую документацию
2. Разрабатывать инструкции по работе с приложением и по функционированию модулей приложений
3. Создавать технической документации к разработанной ИС
4. Использовать системы управления документацией и генераторы документации из кода

Знания:
1. Инструментов и методов разработки пользовательской документации
2. Правил разработки технической документации
3. Современных стандартов информационного взаимодействия систем

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 2:
Внедрение, интеграция и сопровождение ИС (включая обучение и поддержку)



Навык 1:
Обучение пользователей ИС

Умения:
1. Устанавливать программное обеспечение
2. Проводить презентации по обучению пользователей
3. Разрабатывать инструкции для пользователей по работе с ИС

Знания:
1. Возможностей ИС
2. Основных принципов обучения
3. Современных стандартов информационного взаимодействия систем
4. Архитектур и функциональных возможностей ИС

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Развертывание серверной части ИС у заказчика

Умения:
1. Устанавливать программное обеспечение
2. Проверять параметры соединения
3. Производить работы с ПО для сервера

Знания:
1.Основ системного администрирования
2. Основ администрирования СУБД
3. Инструментов администрирования ИС, серверов и БД
4. Организовывать деплой в облачных средах и настраивать CI/CD-пайплайны

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 3:
Интеграция ИС с существующими ИС заказчика

Умения:
1. Разрабатывать технологии обмена данными
2. Разрабатывать код на языках программирования
3. Тестировать результаты собственной работы
4. Интегрировать модули ИС в существующую ИС

Знания:
1. Инструментов и методов интеграции ИС
2. Форматов обмена данными
3. Интерфейсов обмена данными
4. Основ современных систем управления базами данных

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 4:
Проведение приемо-сдаточных испытаний (валидации) ИС

Умения:
1. Проводить презентации
2. Проводить переговоры
3. Разрабатывать и согласовывать план приемочных испытаний

Знания:
1. Возможностей ИС
2. Инструментов и методов проведения приемо-сдаточных испытаний (валидации) ИС
3. Технологии подготовки и проведения презентаций

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 5:
Подготовка документов к заключительной работе ИС

Умения:
1. Закрывать запрос заказчика в соответствии с регламентами организации заключения договоров сопровождения ИС
2. Готовить и согласовать документацию по завершению ИС
3. Согласовывать документацию по обслуживанию и администрированию ИС

Знания:
1. Юридических основ взаимоотношений между контрагентами
2. Возможностей ИС
3. Инструментов и методов коммуникаций

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:

Понимание бизнеса
Самостоятельность и ответственность
Стратегическое мышление
Умение быстро принимать решения
Умение работать в команде

Список технических регламентов и национальных стандартов:


Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

5

Администратор информационных систем

7

Администратор информационных систем

20. Карточка профессии "Администратор серверов":

Код группы:

2522-0

Код наименования занятия:

2522-0-003

Наименование профессии:

Администратор серверов

Уровень квалификации по ОРК:

5

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:


Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
послесреднее образование (прикладной бакалавриат)

Специальность:
Вычислительная техника и информационные сети (по видам)

Квалификация:
-

Уровень образования:
ТиПО (специалист среднего звена)

Специальность:
Вычислительная техника и информационные сети (по видам)

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

Без опыта

Связь с неформальным и информальным образованием:

Курсовая подготовка

Другие возможные наименования профессии:


Основная цель деятельности:

Обеспечение бесперебойной, безопасной и эффективной работы серверной инфраструктуры организации, включая физические, виртуальные и облачные серверы, системы хранения данных и резервного копирования

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Проектирование, монтаж и обслуживание ЛВС организации
2. Комплектация, монтаж, настройка и обслуживание серверного оборудования организации
3. Монтаж, настройка и обслуживание систем видеонаблюдения, СКУД организации
4. Обеспечение системной безопасности организации

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1:
Проектирование, монтаж и обслуживание ЛВС организации



Навык 1:
Проектирование и монтаж ЛВС организации

Умения:
1. Проектировать топологию локальной сети организации с учетом принципов сегментации и отказоустойчивости
2. Составлять план приобретения сетевого оборудования
3. Организовать установку и монтаж сетевого оборудования по спроектированной топологии
4. Соединять к глобальной сети и обслуживать компьютерную сеть и ПО сети
5. Настраивать базовые протоколы динамической маршрутизации (OSPF) и политики QoS

Знания:
1. Протоколов передачи всех видов информации
2. Основ проектирования, монтажа настройки ЛВС, СКС
3. Основ технологии ЛВС
4. Основ SDN и сетевой виртуализации
5. Принципов построения безопасных сетей

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Обслуживание ЛВС организации

Умения:
1. Обслуживать компьютерные сети и ПО на рабочих станциях для обеспечения работы пользователей ЛВС
2. Исправлять и устранять программные неисправности периферийных устройств
3. Проверять работоспособность каждого элемента и ЛВС в целом
4. Подбирать варианты построения ЛВС
5. Вести эксплуатационную документацию
6. Консультировать сотрудников по работе с сетью организации
7. Использовать системы мониторинга сети и анализа трафика

Знания:
1. Протоколов передачи всех видов информации
2. Основ проектирования, монтажа настройки ЛВС, СКС
3. Новых сетевых технологий
4. Топологии и архитектур сетей

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 2:
Комплектация, монтаж,настройка и обслуживание серверного оборудования организации



Навык 1:
Комплектация и монтаж серверного оборудования организации

Умения:
1. Подбирать и комплектовать серверное оборудование и ПО к нему.
2. Устанавливать серверы и дополнительное оборудование в серверном помещении
3. Тестировать и исполнять планы восстановления серверных оборудований после инцидентов ИБ и форс-мажорных ситуаций.
4. Настраивать аппаратные RAID-массивы и управлять системами хранения

Знания:
1. Серверных ПО
2. Систем резервного копирования
3. Принципов работ серверного ПО

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Настройка и обслуживание серверного оборудования организации

Умения:
1. Настраивать серверы (файловые, БД, почтовые, терминальные, доступ в интернет, веб-серверов и др.).
2. Контролировать работоспособность серверов организации.
3. Обслуживать серверные и клиентские ОС.
4. Развертывать системы виртуализации, миграция существующих физических серверов в виртуальную инфраструктуру.
5. Развертывать систему резервного копирования виртуальных серверов.
6. Автоматизировать задачи администрирования серверного оборудования
7. Настраивать профили и политику безопасности серверного ПО.
8. Управлять контейнеризованными приложениями и оркестраторами на базовом уровне

Знания:
1. Серверных ПО
2. Систем резервного копирования
3. Принципов работы кластерных систем высокой доступности
4. Основ DevOps-практик (CI/CD, инфраструктура как код)
5. Принципов работы систем хранения данных

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 3:
Монтаж, настройка и обслуживание систем видеонаблюдения, СКУД организации



Навык 1:
Монтаж и настройка систем видеонаблюдения, СКУД организации

Умения:
1. Устанавливать и настраивать систему видеонаблюдения, СКУД
2. Производить монтаж оборудования и настройка ПО для систем видеонаблюдения, СКУД
3. Диагностировать неисправности текущего состояния систем видеонаблюдения, СКУД
4. Интегрировать системы видеонаблюдения и СКУД с другими ИТ-системами организации

Знания:
1. Методов монтажа оборудования и настройки ПО систем видеонаблюдения, СКУД
2. Средств и методов диагностики неисправностей компьютерного, серверного оборудования и периферийных устройств, ПО, систем видеонаблюдения, СКУД
3. Основы БД

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Обслуживание систем видеонаблюдения, СКУД организации

Умения:
1. Проводить работы по техническому послегарантийному обслуживанию систем видеонаблюдения, СКУД
2. Диагностировать неисправностей и текущего состояния систем видеонаблюдения, СКУД
3. Создавать и сопровождать БД пользователей систем видеонаблюдения, СКУД

Знания:
1. Методов монтажа оборудования и настройки ПО систем видеонаблюдения, СКУД
2. Средств и методов диагностики неисправностей компьютерного, серверного оборудования и периферийных устройств, ПО, систем видеонаблюдения, СКУД
3. Основ БД

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 4:
Обеспечение системной безопасности организации



Навык 1:
Мониторинг системной безопасности организации

Умения:
1. Устанавливать ПО для мониторинга ИБ
2. Производить мониторинг прав доступа пользователей ИС организации
3. Администрировать почтовые ящики пользователей и создание новых
4. Проводить систематическую проверку компьютерной сети на ИБ
5. Анализировать логи и события безопасности для выявления инцидентов

Знания:
1. Угроз информационной безопасности
2. Средств и возможностей обеспечения информационной безопасности
3. Систем резервного копирования и восстановления данных
4. Основ нормативных требований
5. Принципов построения систем обнаружения вторжений

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Обеспечение системной безопасности организации

Умения:
1. Создавать процедуру резервного копирования и восстановления данных
2. Выполнять процедуру восстановления данных после сбоя в работе компьютерного, серверного оборудования и периферийных устройств и ИС организации
3. Настраивать параметры безопасности
4. Внедрять и управлять системами многофакторной аутентификации
5. Проводить пентесты на базовом уровне и устранять выявленные уязвимости

Знания:
1. Угроз информационной безопасности
2. Средств и возможностей обеспечения информационной безопасности
3. Мониторинга корпоративных сетей организации
4. Выбора и конфигурирования сетевых протоколов
5. Систем резервного копирования и восстановления данных

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:

Ответственность
Системное мышление
Умение работать в команде

Список технических регламентов и национальных стандартов:


Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

6

Администратор серверов

7

Администратор серверов

Глава 4. Технические данные профессионального стандарта

      21. Наименование государственного органа:

      Министерство искусственного интеллекта и цифрового развития Республики Казахстан

      22. Организации (предприятия) участвующие в разработке:

      Комитет цифровых активов и прорывных технологий Министерства искусственного интеллекта и цифрового развития РК

      Руководитель проекта:

      Байгазина А.

      E-mail: a.baigazina@mdai.gov.kz

      Номер телефона: +7 (717) 264 94 55

      Исполнители:

      Байгазина А., +7 (717) 264 94 55, a.baigazina@mdai.gov.kz.

      23. Отраслевой совет по профессиональным квалификациям: 17.12.2025 г.

      24. Национальный орган по профессиональным квалификациям: 23.12.2025 г.

      24. Национальная палата предпринимателей Республики Казахстан "Атамекен": -

      25. Номер версии и год выпуска: версия 3, 2025 г.

      26. Дата ориентировочного пересмотра: 05.12.2028 г.

  Приложение 20 к приказу
Заместителя Премьер-
Министра –Министра
искусственного интеллекта
и цифрового развития
Республики Казахстан
от 10 ноября 2025 года
№ 569/НҚ

Профессиональный стандарт: "Обслуживание и программное сопровождение роботов"

      Сноска. Приказ дополнен стандартом в соответствии с приказом Заместителя Премьер-Министра – Министра искусственного интеллекта и цифрового развития РК от 20.04.2026 № 209/НҚ (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Глава 1. Общие положения

      1. Область применения профессионального стандарта: Профессиональный стандарт "Обслуживание и программное сопровождение роботов" разработан в соответствии со статьей 5 Закона Республики Казахстан "О профессиональных квалификациях", устанавливает требования к формированию образовательных программ, в том числе обучения персонала на предприятиях, признания профессиональной квалификации работников и выпускников организаций образования и решений широкого круга задач в области управления персоналом в организациях и на предприятиях.

      2. В настоящем профессиональном стандарте применяются следующие термины и определения:

      1) Программное обеспечение – совокупность программ, программных кодов, а также программных продуктов с технической документацией, необходимой для их эксплуатации.

      2) Программируемый логический контроллер – (ПЛК; англ. Programmable Logic Controller) - специальная разновидность электронной вычислительной машины. Чаще всего ПЛК используют для автоматизации технологических процессов.

      3. В настоящем профессиональном стандарте применяются следующие сокращения:

      1) ПЛК – программируемый логический контроллер;

      2) ЕТКС – единый тарифно-квалификационный справочник.

Глава 2. Паспорт профессионального стандарта

      4. Название профессионального стандарта: Обслуживание и программное сопровождение роботов.

      5. Код профессионального стандарта: J075.

      6. Указание секции, раздела, группы, класса и подкласса согласно ОКЭД:

      J Информация и связь.

      62 Компьютерное программирование, консультационные и другие сопутствующие услуги.

      62.0 Компьютерное программирование, консультационные и другие сопутствующие услуги.

      62.01 Деятельность в области компьютерного программирования.

      62.01.1 Разработка программного обеспечения.

      7. Краткое описание профессионального стандарта: Обслуживание и программное сопровождение роботов включает обеспечение ввода в действие промышленных роботов, технический контроль за их работой, выполнение программного обеспечения и основное техническое обслуживание их функционирования.

      8. Перечень карточек профессий:

      1) Техник по робототехнике - 4 уровень ОРК;

      2) Техник-оператор по обслуживанию промышленных роботов - 3 уровень ОРК;

      3) Техник-программист по обслуживанию промышленных роботов - 5 уровень ОРК;

      4) Техник по робототехнике - 5 уровень ОРК;

      5) Техник-программист по обслуживанию промышленных роботов - 4 уровень ОРК;

      6) Техник-оператор по обслуживанию промышленных роботов - 4 уровень ОРК.

Глава 3. Карточки профессий

9. Карточка профессии "Техник по робототехнике":

Код группы:

3122-2

Код наименования занятия:

3122-2-004

Наименование профессии:

Техник по робототехнике

Уровень квалификации по ОРК:

4

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:


Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
ТиПО (специалист среднего звена)

Специальность:
Мехатроника (по отраслям)

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

Опыт работы по профессиям, связанным с монтажом, наладкой или обслуживанием электротехнического, пневмогидравлического или автоматизированного оборудования не менее 1 года

Связь с неформальным и информальным образованием:

Курсовая подготовка, сертификация

Другие возможные наименования профессии:


Основная цель деятельности:

Осуществление монтажа, ввода в эксплуатацию, наладки, диагностики и ремонта робототехнических систем и их периферийного оборудования в соответствии с технической документацией и стандартами безопасности

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Монтаж, электрическая обвязка и пусконаладка робототехнических систем
2. Диагностика, регулировка и ремонт компонентов робототехнических систем

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1:
Монтаж, электрическая обвязка и пусконаладка робототехнических систем



Навык 1:
Механический монтаж и сборка

Умения:
1. Выполнять механический монтаж промышленного робота на фундаментную плиту или раму с соблюдением требований по выверке и юстировке
2. Устанавливать и подключать периферийное оборудование
3. Монтировать охранные ограждения, защитные световые завесы, аварийные выключатели
4. Производить монтаж и прокладку пневмогидравлических магистралей и кабельных трасс
5. Выполнять подключение силовых и сигнальных кабелей к клеммникам шкафа управления согласно электрическим схемам

Знания:
1. Основы технической механики и монтажных работ
2. Чтение и понимание монтажных, сборочных и электрических схем
3. Стандарты безопасного монтажа промышленного оборудования
4. Типы и характеристики крепежных элементов, требования к моменту затяжки

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Электрическая наладка и базовое программирование

Умения:
1. Настраивать связь между контроллером робота и периферийными устройствами через дискретные и аналоговые входы/выходы
2. Подключать и конфигурировать основные типы датчиков (индуктивные, емкостные, оптические)
3. Выполнять процедуру референсирования (домашнюю позицию) осей робота
4. Проводить калибровку инструмента и рабочего объекта
5. Загружать и запускать типовые управляющие программы, выполнять их пошаговую отладку
6. Настраивать базовые параметры сервоприводов

Знания:
1. Основы электротехники и промышленной автоматизации
2. Принципы работы программируемых логических контроллеров и их взаимодействие с роботами
3. Основы программирования роботов на языках производителя
4. Основы промышленных сетей

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 2:
Диагностика, регулировка и ремонт компонентов робототехнических систем



Навык 1:
Испытание и поиск неисправностей

Умения:
1. Проводить комплексное тестирование системы после монтажа на соответствие техническому заданию
2. Снимать и интерпретировать показания контрольно-измерительных приборов для диагностики
3. Выявлять дефекты в электрических цепях, пневмолиниях и механических передачах
4. Выполнять регулировку и юстировку кинематических пар для обеспечения точности позиционирования
5. Локализовать неисправный модуль (привод, блок питания, контроллер ввода-вывода) методом исключения
6. Производить замену неисправных электронных плат, серводвигателей, энкодеров, редукторов

Знания:
1. Принципы работы сервоприводов, редукторов, тормозных систем
2. Методики поиска неисправностей в электронных и механических системах
3. Структуру иерархии ошибок контроллера робота, основные коды аварий
4. Техническую и сервисную документацию на оборудование

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:

Ответственность
Гибкость мышления
Логическое мышление
исполнительность
ориентация на результат
организованность
креативность

Список технических регламентов и национальных стандартов:


Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

5

Техник по робототехнике

10. Карточка профессии "Техник-оператор по обслуживанию промышленных роботов":

Код группы:

3122-2

Код наименования занятия:

3122-2-006

Наименование профессии:

Техник-оператор по обслуживанию промышленных роботов

Уровень квалификации по ОРК:

3

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:


Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
ТиПО (рабочие профессии)

Специальность:
Мехатроника (по отраслям)

Квалификация:

Требования к опыту работы:

Без опыта

Связь с неформальным и информальным образованием:

Курсовая подготовка, сертификация

Другие возможные наименования профессии:


Основная цель деятельности:

Выполнение стандартных операций по мониторингу, пуску, останову и базовому визуальному контролю работы промышленных роботизированных ячеек и комплексов под руководством согласно производственным инструкциям.

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Периодический контроль работы промышленных роботов
2. Базовое техническое обслуживание

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1:
Периодический контроль работы промышленных роботов



Навык 1:
Проверка работоспособности роботизированного оборудования

Умения:
1. Проводить визуальный контроль работы роботов, сенсоров и конвейеров на соответствие нормальному циклу
2. Сверять показания сигнальных индикаторов (световых, звуковых) на панелях управления с эталонными состояниями
3. Выполнять процедуры пуска и останова робота в штатных режимах по инструкции
4. Проверять отсутствие механических препятствий в рабочей зоне робота

Знания:
1. Основные компоненты роботизированной ячейки: манипулятор, контроллер, охранные устройства
2. Цветовую и звуковую сигнализацию аварийных и предупреждающих состояний оборудования
3. Базовые правила промышленной безопасности при работе рядом с роботами
4. Технологическую последовательность операций, выполняемых роботом

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 2:
Базовое техническое обслуживание



Навык 1:
Эксплуатация и поддержание чистоты роботизированных систем

Умения:
1. Осуществлять чистку внешних поверхностей робота, сенсоров и рабочей зоны от пыли, стружки и технологических жидкостей
2. Проверять и сообщать о видимых повреждениях кабелей, шлангов и механических частей
3. Выполнять замену расходных материалов по простому регламенту
4. Вести базовый журнал эксплуатации (учет наработки, простые записи о событиях)

Знания:
1. Допустимые типы чистящих средств и материалов для ухода за оборудованием
2. Признаки износа быстроизнашивающихся компонентов
3. Требования охраны труда при уборке промышленных зон
4. Процедуру информирования старшего персонала о выявленных отклонениях

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:

Ответственность
Гибкость мышления
Логическое мышление
Исполнительность
Ориентация на результат
Креативность

Список технических регламентов и национальных стандартов:


Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

4

Техник-оператор по обслуживанию промышленных роботов

11. Карточка профессии "Техник-программист по обслуживанию промышленных роботов":

Код группы:

3122-2

Код наименования занятия:

3122-2-009

Наименование профессии:

Техник-программист по обслуживанию промышленных роботов

Уровень квалификации по ОРК:

5

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:


Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
послесреднее образование (прикладной бакалавриат)

Специальность:
Мехатроника (по отраслям)

Квалификация:
-

Уровень образования:
ТиПО (специалист среднего звена)

Специальность:
Мехатроника (по отраслям)

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

Опыт работы в должности "Техник по робототехнике" или "Техник-программист по обслуживанию промышленных роботов" (уровень 4) не менее 3-х лет.

Связь с неформальным и информальным образованием:

Курсовая подготовка, сертификация

Другие возможные наименования профессии:


Основная цель деятельности:

Проектирование, разработка и внедрение программного обеспечения для робототехнических комплексов, организация их модернизации и технического сопровождения.

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Проектирование архитектуры и разработка комплексного ПО для роботизированных систем
2. Организация и выполнение работ по интеграции, оптимизации и модернизации ПО

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1:
Проектирование архитектуры и разработка комплексного ПО для роботизированных систем



Навык 1:
Проектирование программной логики и интеграция

Умения:
1. Проектировать общую архитектуру программного обеспечения роботизированной ячейки, включая взаимодействие робота и внешних систем
2. Разрабатывать сложные, структурированные программы с использованием модульного и объектно-ориентированного подхода на языках производителей роботов
3. Создавать и сопровождать библиотеки типовых функций, подпрограмм и технологических модулей
4. Настраивать и программировать обмен данными между роботом, системой управления и уровнем планирования через промышленные шины и OPC-серверы
5. Разрабатывать программы для систем технического зрения и интегрировать их в общий цикл управления

Знания:
1. Принципы проектирования программных архитектур для систем автоматизации
2. Продвинутые парадигмы программирования, применяемые в промышленности
3. Протоколы и стандарты промышленной коммуникации
4. Основы работы и программирования систем машинного зрения

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Моделирование и оффлайн-программирование

Умения:
1. Создавать и использовать цифровые двойники роботизированных ячеек в симуляторах для верификации программ и оптимизации процессов
2. Разрабатывать, отлаживать и адаптировать управляющие программы в среде оффлайн-программирования, исключая простои производственного оборудования
3. Проводить анализ достижимости, времени цикла и выявление коллизий на виртуальной модели перед внедрением
4. Генерировать постпроцессоры для корректного преобразования программ из симулятора в код конкретного контроллера робота

Знания:
1. Методологии и инструменты оффлайн-программирования и симуляции
2. Принципы создания и работы с цифровыми двойниками производственных систем

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 2:
Организация и выполнение работ по интеграции, оптимизации и модернизации ПО



Навык 1:
Внедрение, оптимизация и диагностика

Умения:
1. Руководить процессом ввода в эксплуатацию новых программных комплексов: планировать этапы, распределять задачи, проводить комплексные испытания
2. Проводить глубокий анализ журналов ошибок и данных телеметрии для диагностики сложных, неочевидных сбоев в работе системы
3. Оптимизировать существующие программы для максимального повышения производительности, надежности и энергоэффективности
4. Планировать и выполнять миграцию программного обеспечения при модернизации оборудования или смене версий системного ПО
5. Разрабатывать и внедрять концепции кибербезопасности для промышленных систем управления

Знания:
1. Методы анализа и оптимизации производственных показателей
2. Передовые методики диагностики и отладки распределенных автоматизированных систем
3. Основные принципы и стандарты промышленной кибербезопасности

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Управление разработкой и документацией

Умения:
1. Организовывать процесс управления версиями программного кода с использованием специализированных систем
2. Разрабатывать полный комплект программно-технической документации: технические задания, описания алгоритмов, руководства пользователя и программиста
3. Осуществлять контроль качества кода, написанного специалистами уровня 4, проводить код-ревью
4. Обучать и консультировать младших специалистов по вопросам программирования и отладки

Знания:
1. Принципы управления жизненным циклом программного обеспечения в промышленности
2. Стандарты оформления промышленной программной документации
3. Методы менторства и передачи знаний

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:

Ответственность
Гибкость мышления
Логическое мышление
Исполнительность
Ориентация на результат
Организованность
Креативность

Список технических регламентов и национальных стандартов:


Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

4

Техник-программист по обслуживанию промышленных роботов

12. Карточка профессии "Техник по робототехнике":

Код группы:

3122-2

Код наименования занятия:

3122-2-004

Наименование профессии:

Техник по робототехнике

Уровень квалификации по ОРК:

5

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:


Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
послесреднее образование (прикладной бакалавриат)

Специальность:
Мехатроника (по отраслям)

Квалификация:
-

Уровень образования:
ТиПО (специалист среднего звена)

Специальность:
Мехатроника (по отраслям)

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

Опыт работы в должности "Техник по робототехнике" или "Техник-программист по обслуживанию промышленных роботов" (уровень 4) не менее 3-х лет.

Связь с неформальным и информальным образованием:

Курсовая подготовка, сертификация

Другие возможные наименования профессии:


Основная цель деятельности:

Создание, установка, тестирование и обслуживание роботизированного оборудования или связанные с ним автоматизированные производственные системы

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Проектирование и конструирование изделий роботизированного оборудования
2. Разработка ПО и проведение тестирования опытных изделий робототехники

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1:
Проектирование и конструирование изделий роботизированного оборудования



Навык 1:
Разработка схемотехнического решения и проведение расчетов роботизированного оборудования

Умения:
1. Разработка электрических схем изделий робототехники
2. Выполнение расчетов электрических цепей аналоговых и цифровых электронных узлов изделий робототехники
3. Построение кинематических схем узлов изделий робототехники
4. Разработка схемотехнической документации изделий робототехники
5. Расчет режимов работы электрических схем изделий робототехники
6. Выбор элементной базы для разработки электрических схем изделий робототехники
7. Расчет надежности разрабатываемых изделий робототехники

Знания:
1. Принципы работы и условия эксплуатации проектируемых конструкций
2. Методики кинематических и прочностных расчетов систем
3. Специализированные программные продукты для проведения кинематических и прочностных расчетов
4. Основы схемотехники изделий робототехники
5. Современная элементная база изделий робототехники
6. Современные отечественные и зарубежные пакеты программ для решения схемотехнических задач
7. Методы выполнения технических расчетов
8. Методики расчета монтажных и принципиальных схем

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Разработка рабочей проектно-конструкторской и эксплуатационной документации изделий роботизированного оборудования

Умения:
1. Проектировать робототехнические системы изделий робототехники с использованием систем автоматизированного проектирования
2. Использовать методики развития творческих способностей обучающихся средствами проектно-исследовательской и конструкторской деятельности в области робототехники
3. Применять современные технологии изготовления изделий робототехники
4. Использовать математические модели при разработке конструкторской документации на изделия робототехники
5. Учитывать влияние технологических особенностей изготовления на технические характеристики деталей робототехники
6. Разрабатывать конструкцию изделия в соответствии с требованиями стандартов организации, национальных стандартов и технических регламентов, требованиями заказчика

Знания:
1. Правила, требования и нормы единой системы конструкторской документации
2. Физические и механические характеристики конструкционных материалов
3. Прочностные свойства материалов
4. Перечни нормализованных элементов узлов и деталей
5. Типовые конструкции и конструктивные решения изделий робототехники
6. Принципы работы проектируемых конструкций изделий робототехники
7. Условия эксплуатации проектируемых конструкций изделий робототехники
8. Методики расчета на прочность
9. Особенности проектирования конструкций из композиционных материалов

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 2:
Разработка ПО и проведение тестирования опытных изделий робототехники



Навык 1:
Проведение испытаний опытных образцов изделий робототехники

Умения:
1. Конструкторское сопровождение изготовления опытных образцов изделий робототехники
2. Разработка документации по результатам испытаний опытных образцов изделий робототехники
3. Внесение корректировки в конструкторскую документацию изделий робототехники по результатам испытаний
4. Разработка предложений по ликвидации технических отклонений от требований конструкторской документации изделий робототехники

Знания:
1. Основные положения технического задания на изделия робототехники
2. Технология опытного производства и характеристики технологического оборудования
3. Методика проведения измерений в опытном производстве
4. Методы сборки опытных образцов систем по принципиальным схемам
5. Основы методики проведения измерений при экспериментальных работах
6. Технические характеристики оборудования, используемого для испытаний
7. Программы и методики проведения испытаний опытных образцов изделий робототехники
8. Условия эксплуатации проектируемых изделий робототехники

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Разработка программного обеспечения для управления роботизированными системами

Умения:
1. Формализация и алгоритмизация задач автоматизации управления изделиями робототехники
2. Написание программного кода для изделий робототехники с использованием языков программирования, определения и манипулирования данными
3. Проверка и отладка программного кода для изделий робототехники
4. Проверка работоспособности и рефакторинг кода программного обеспечения для изделия робототехники

Знания:
1. Методология разработки программного обеспечения микропроцессорных систем
2. Интерфейс сенсорных устройств и датчиков изделий робототехники
3. Синтаксис и стандартные библиотеки языка ассемблер и кросс-программных средств проектирования программного обеспечения микропроцессорных систем
4. Среды визуального программирования изделий робототехники
5. Инструментарий для создания и актуализации исходных текстов программ
6. Методы повышения читаемости программного кода
7. Системы кодировки символов, форматы хранения исходных текстов программ
8. Нормативные документы, определяющие требования к оформлению программного кода
9. Методы и приемы отладки программного кода

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:

Ответственность
Гибкость мышления
Логическое мышление
Исполнительность
Ориентация на результат
Организованность
Креативность

Список технических регламентов и национальных стандартов:


Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

4

Техник по робототехнике

13. Карточка профессии "Техник-программист по обслуживанию промышленных роботов":

Код группы:

3122-2

Код наименования занятия:

3122-2-009

Наименование профессии:

Техник-программист по обслуживанию промышленных роботов

Уровень квалификации по ОРК:

4

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:


Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
ТиПО (специалист среднего звена)

Специальность:
Мехатроника (по отраслям)

Квалификация:

Требования к опыту работы:

Опыт работы в области наладки, программирования или обслуживания автоматизированного оборудования / систем управления не менее 1 года или успешное прохождение производственной практики по соответствующему профилю с подтвержденными навыками программирования.

Связь с неформальным и информальным образованием:

Курсовая подготовка, сертификация

Другие возможные наименования профессии:


Основная цель деятельности:

Программирование, отладка и техническая поддержка программного обеспечения промышленных роботов для обеспечения их эффективной и безотказной работы

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Программирование и настройка программного обеспечения роботизированных систем
2. Диагностика и восстановление работоспособности программно-логических компонентов системы

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1:
Программирование и настройка программного обеспечения роботизированных систем



Навык 1:
Разработка и внедрение управляющих программ

Умения:
1. Создавать и редактировать программы движения и логики промышленного робота с использованием подвесного пульта на языке производителя
2. Настраивать и калибровать инструмент и систему координат рабочего объекта
3. Программировать взаимодействие робота с внешними устройствами через дискретные и аналоговые сигналы ввода-вывода
4. Конфигурировать и программировать базовые функции программируемого логического контроллера, интегрированного в ячейку, для управления конвейерами, задвижками и т.д.
5. Использовать оффлайн-симуляторы для предварительной проверки траекторий и выявления коллизий
6. Оптимизировать траектории движения для минимизации времени цикла при сохранении точности и безопасности

Знания:
1. Основы структурного программирования (циклы, условия, подпрограммы, переменные)
2. Системы координат в робототехнике и методы их настройки
3. Принципы работы и программирования промышленных сетей для связи робота с программируемым логическим контролером и датчиками
4. Структуру и синтаксис языка программирования конкретного бренда роботов

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Интеграция и настройка периферийного оборудования

Умения:
1. Настраивать связь робота с системами технического зрения для распознавания деталей и коррекции положения
2. Конфигурировать и подключать сенсорные системы (силовой контроль, тактильные датчики)
3. Программировать логику работы захватных устройств (пневматических, вакуумных, электрических)
4. Настраивать параметры сварки (ток, напряжение, скорость) для роботов-сварщиков через соответствующие интерфейсы
5. Тестировать и отлаживать взаимодействие всех программных модулей ячейки в автоматическом режиме

Знания:
1. Основы работы систем машинного зрения в промышленности
2. Принципы работы различных типов захватных устройств и датчиков обратной связи
3. Интерфейсы связи робота со сварочным источником и другим технологическим оборудованием

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 2:
Диагностика и восстановление работоспособности программно-логических компонентов системы



Навык 1:
Поиск и устранение программных ошибок

Умения:
1. Считывать, анализировать и интерпретировать коды ошибок контроллера робота и программно-логических компонентов
2. Использовать функции пошаговой отладки программы для локализации ошибок в логике
3. Проводить диагностику проблем в обмене данными по промышленной сети с помощью специализированного ПО
4. Восстанавливать утраченные или поврежденные программы из архивных резервных копий
5. Выполнять обновление системного и прикладного программного обеспечения контроллеров

Знания:
1. Иерархию и классификацию ошибок в системах управления роботами
2. Методы отладки программного кода
3. Процедуры резервного копирования, восстановления и обновления ПО промышленного оборудования

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Анализ и документирование работы системы

Умения:
1. Вести журнал изменений и версий программного обеспечения
2. Составлять краткие инструкции и комментарии к созданным или модифицированным программам
3. Анализировать данные циклограмм и логов для выявления аномалий в работе
4. Готовить отчеты по результатам наладки, диагностики и внесенных изменений

Знания:
1. Принципы ведения технической документации и управления версиями
2. Основы анализа данных для технической диагностики

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:

Ответственность
Гибкость мышления
Логическое мышление
Исполнительность
Ориентация на результат
Организованность
Креативность

Список технических регламентов и национальных стандартов:


Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

5

Техник-программист по обслуживанию промышленных роботов

14. Карточка профессии "Техник-оператор по обслуживанию промышленных роботов":

Код группы:

3122-2

Код наименования занятия:

3122-2-006

Наименование профессии:

Техник-оператор по обслуживанию промышленных роботов

Уровень квалификации по ОРК:

4

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:


Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
ТиПО (специалист среднего звена)

Специальность:
Мехатроника (по отраслям)

Квалификация:

Требования к опыту работы:

Опыт работы на производстве в области эксплуатации или обслуживания технологического оборудования от 1 года или опыт работы в должности "Техник-оператор по обслуживанию промышленных роботов" 3 уровня

Связь с неформальным и информальным образованием:

Курсовая подготовка, сертификация

Другие возможные наименования профессии:


Основная цель деятельности:

Обеспечение стабильной и безопасной работы промышленных роботизированных комплексов путем их переналадки, проведения планово-предупредительного технического обслуживания и оперативного устранения типовых неисправностей в рамках регламентов.

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Переналадка и адаптация роботизированных комплексов на новый продукт
2. Диагностика и ремонт промышленных роботов

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1:
Переналадка и адаптация роботизированных комплексов на новый продукт



Навык 1:
Перенастройка оборудования и программы

Умения:
1. Изучать технологическую карту и инструкции по переналадке на новое изделие
2. Выполнять механическую замену и юстировку захватных устройств (губок), инструмента и технологической оснастки
3. Загружать в контроллер робота новую управляющую программу или выбирать еҰ из библиотеки, проверять актуальность версии
4. Проводить "сухой" прогон (отработку) программы без изделия для проверки траекторий и отсутствия коллизий
5. Вносить корректировки в программу с помощью teach pendant (подвесного пульта) для точечной подстройки точек захвата и позиционирования
6. Проверять и настраивать правильность срабатывания периферийных датчиков (наличия детали, положения зажима) после переналадки
7. Проверять точность позиционирования манипулятора после смены инструмента с помощью эталонных мер или калибровочных приспособлений
8. Документировать изменения, вносимые при переналадке

Знания:
1. Основы технологии операций, выполняемых роботом
2. Устройство и принципы работы захватных, сборочных и сварочных инструментов
3. Порядок безопасной замены инструмента и оснастки, процедуры блокировки энергии
4. Основы чтения и интерпретации управляющих программ на языке производителя робота
5. Принципы работы и методы настройки дискретных и аналоговых датчиков

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 2:
Диагностика и ремонт промышленных роботов



Навык 1:
Выполнение регламентных работ технического обслуживания

Умения:
1. Проводить визуальный и инструментальный осмотр механических частей на наличие люфтов, подтеков масла, посторонних шумов
2. Контролировать и выполнять дозаправку масел и смазок в узлы трения согласно картам смазки
3. Проверять момент затяжки критических крепежных соединений динамометрическим ключом
4. Заменять батарею резервного питания контроллера робота для сохранения данных позиций и программ
5. Проверять состояние и натяжение силовых и сигнальных кабелей, кабелей-переносок
6. Выполнять очистку систем вентиляции и фильтров контроллеров и шкафов управления
7. Заменять стандартные быстроизнашивающиеся компоненты
8. Вносить записи в журналы технического обслуживания и электронные системы учета, формировать заявки на дефекты

Знания:
1. Периодичность и регламенты проведения технического осмотра для конкретных моделей роботов
2. Марки и типы применяемых смазочных материалов и рабочих жидкостей
3. Основные узлы робота, требующие контроля: редукторы, двигатели, тормоза, пневмоцилиндры
4. Требования охраны труда и электробезопасности при выполнении технического осмотра

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Диагностика и устранение типовых неисправностей

Умения:
1. Диагностировать причины погрешности позиционирования рабочих органов промышленных роботов
2. Диагностировать причин сбоев механизма роботов
3. Проверять работоспособность захватных устройств промышленных роботов
4. Выполнять базовую диагностику электроцепей (прозвонку) при помощи мультиметра под руководством
5. Считывать и интерпретировать основные коды ошибок с дисплея контроллера
6. Выполнять сброс ошибок и перезапуск системы после устранения причины

Знания:
1. Типовые неисправности роботизированных комплексов и алгоритмы их поиска
2. Основные коды аварийных остановов и методы их устранения
3. Устройство и принцип работы пневматических, гидравлических и вакуумных систем захвата
4. Правила безопасной работы с инструментом и приборами при диагностике

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:

Ответственность
Гибкость мышления
Логическое мышление
Исполнительность
Ориентация на результат
Организованность
Креативность

Список технических регламентов и национальных стандартов:


Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

3

Техник-оператор по обслуживанию промышленных роботов

Глава 4. Технические данные профессионального стандарта

      15. Наименование государственного органа:

      Министерство искусственного интеллекта и цифрового развития Республики Казахстан.

      16. Организации (предприятия) участвующие в разработке: Комитет цифровых активов и прорывных технологий Министерства искусственного интеллекта и цифрового развития РК.

      Руководитель проекта:

      Байгазина А.

      E-mail: a.baigazina@mdai.gov.kz

      Номер телефона: +7 (717) 264 94 55

      Исполнители:

      Байгазина А., +7 (717) 264 94 55, a.baigazina@mdai.gov.kz.

      17. Отраслевой совет по профессиональным квалификациям:

      18. Национальный орган по профессиональным квалификациям: 23.12.2025 г.

      19. Национальная палата предпринимателей Республики Казахстан "Атамекен": -

      20. Номер версии и год выпуска: версия 2, 2025 г.

      21. Дата ориентировочного пересмотра: 30.12.2028 г.

  Приложение 21 к приказу
Заместителя Премьер-
Министра –Министра
искусственного интеллекта
и цифрового развития
Республики Казахстан
от 10 ноября 2025 года
№ 569/НҚ

Профессиональный стандарт: "Поддержка пользователей ИТ"

      Сноска. Приказ дополнен стандартом в соответствии с приказом Заместителя Премьер-Министра – Министра искусственного интеллекта и цифрового развития РК от 20.04.2026 № 209/НҚ (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Глава 1. Общие положения

      1. Область применения профессионального стандарта: Профессиональный стандарт "Поддержка пользователей ИТ" разработан в соответствии со статьей 5 Закона Республики Казахстан "О профессиональных квалификациях", устанавливает требования к формированию образовательных программ, в том числе обучения персонала на предприятиях, признания профессиональной квалификации работников и выпускников организаций образования и решений широкого круга задач в области управления персоналом в организациях и на предприятиях.

      2. В настоящем профессиональном стандарте применяются следующие термины и определения:

      1) Сопровождение ИС – обеспечение использования введенной в промышленную эксплуатацию ИС в соответствии с ее назначением, включающее мероприятия по проведению корректировки, модификации и устранению дефектов программного обеспечения, без проведения модернизации и реализации дополнительных функциональных требований и при условии сохранения ее целостности.

      2) Инфокоммуникационная система – это совокупность, включающая сущности информационной и телекоммуникационной систем. Информационная система включает в себя информацию и пользователя. Телекоммуникационная система обеспечивает перенос информации от источника к потребителю. Таким образом, инфокоммуникационную систему образует совокупность сети телекоммуникаций (телекоммуникационной подсистемы), прикладной подсистемы (средств хранения и обработки информации, прикладных процессов), а также подсистемы источников и потребителей информации (пользовательские подсистемы).

      3) Архитектура информационной системы – концепция, определяющая модель, структуру, выполняемые функции и взаимосвязь компонентов информационной системы.

      4) База данных (БД) – совокупность данных, организованных согласно концептуальной структуре, описывающей характеристики этих данных, а также взаимосвязей между их объектами.

      5) Программное обеспечение – совокупность программ, программных кодов, а также программных продуктов с технической документацией, необходимой для их эксплуатации.

      6) Программный интерфейс – система унифицированных связей, предназначенных для обмена информацией между компонентами вычислительной системы, задающих набор необходимых процедур, их параметров и способов обращения.

      7) Программный продукт – самостоятельная программа или часть программного обеспечения, являющаяся товаром, которая независимо от ее разработчиков может использоваться в предусмотренных целях в соответствии с системными требованиями, установленными технической документацией.

      3. В настоящем профессиональном стандарте применяются следующие сокращения:

      1) СУБД – (англ. Database Management System, сокр. DBMS) – совокупность программных и лингвистических средств общего или специального назначения, обеспечивающих управление созданием и использованием баз данных.

      2) ИКТ – Информационно-коммуникационные технологии.

      3) CRM-система (Customer Relationship Management или Управление отношениями с клиентами) – это прикладное программное обеспечение для организаций, предназначенное для автоматизации стратегий взаимодействия с заказчиками (клиентами), в частности, для повышения уровня продаж, оптимизации маркетинга и улучшения обслуживания клиентов путем сохранения информации о клиентах и истории взаимоотношений с ними, установления и улучшения бизнес-процессов и последующего анализа результатов.

      4) ПО – Программное обеспечение.

Глава 2. Паспорт профессионального стандарта

      4. Название профессионального стандарта: Поддержка пользователей ИТ.

      5. Код профессионального стандарта: J076.

      6. Указание секции, раздела, группы, класса и подкласса согласно ОКЭД:

      J Информация и связь.

      62 Компьютерное программирование, консультационные и другие сопутствующие услуги.

      62.0 Компьютерное программирование, консультационные и другие сопутствующие услуги.

      62.02 Консультационные услуги в области информационных технологий.

      62.02.0 Консультационные услуги в области компьютерных технологий.

      7. Краткое описание профессионального стандарта: Обеспечение поддержки пользователей для решения проблем с компьютерными программами, оборудованием и периферийными устройствами.

      8. Перечень карточек профессий:

      1) Аналитик службы поддержки - 5 уровень ОРК;

      2) Консультант по поддержке пользователя ИКТ - 4 уровень ОРК;

      3) Консультант по поддержке пользователя ИКТ - 5 уровень ОРК;

      4) Оператор Call-центра по поддержке пользователей ИКТ - 4 уровень ОРК;

      5) Оператор Call-центра по поддержке пользователей ИКТ - 5 уровень ОРК;

      6) Техник службы технической поддержки пользователей ИКТ - 4 уровень ОРК.

Глава 3. Карточки профессий

9. Карточка профессии "Аналитик службы поддержки":

Код группы:

3512-1

Код наименования занятия:

3512-1-001

Наименование профессии:

Аналитик службы поддержки

Уровень квалификации по ОРК:

5

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:


Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
послесреднее образование (прикладной бакалавриат)

Специальность:
Вычислительная техника и информационные сети (по видам)

Квалификация:
-

Уровень образования:
ТиПО (специалист среднего звена)

Специальность:
Вычислительная техника и информационные сети (по видам)

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

Не менее 2 лет опыта по профилю

Связь с неформальным и информальным образованием:

Курсовая подготовка

Другие возможные наименования профессии:


Основная цель деятельности:

Обеспечение технической поддержки по вопросам сопровождаемого продукта инфокоммуникационных систем

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Обработка инцидентов, связанных с основным функционалом поддерживаемого продукта инфокоммуникационных систем
2. Диагностика и контроль проблем инфокоммуникационных систем
3. Опытная проверка поддерживаемого продукта инфокоммуникационных систем

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1:
Обработка инцидентов, связанных с основным функционалом поддерживаемого продукта инфокоммуникационных систем



Навык 1:
Поиск и отработка решений, удовлетворяющих клиента и соответствующих функционалу и возможностям продукта

Умения:
1. Проводить диагностику инфокоммуникационных систем и/или их составляющих.
2. Настраивать технологические компоненты поддерживаемых инфокоммуникационных систем.
3. Настраивать операционные системы, используемые для работы поддерживаемых инфокоммуникационных систем и/или их составляющих.
4. Выявлять причины повторяющихся проблемных ситуаций по поддерживаемым инфокоммуникационным системам и/или их составляющим
5. Настраивать абонентские оконечные устройства клиентов, необходимые для работы поддерживаемых инфокоммуникационных систем
6. Составлять краткое техническое описание решений проблемных ситуаций инфокоммуникационных систем
7. Обрабатывать информацию с использованием современных технических средств

Знания:
1. Технические характеристики поддерживаемых инфокоммуникационных систем и/или их составляющих.
2. Основы системного анализа
3. Этика и психология общения с клиентом при оказании услуг по технической поддержке

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Ведение сервисных записей о выявленных проблемах и отчетной документации

Умения:
1. Использовать программные и технические средства сбора и обработки данных.
2. Применять нормативно-техническую документацию в области обработки информации по
3. Применять текстовые редакторы для создания текстовых документов
4. Заполнять форму отчета
5. Составлять тексты для неподготовленной аудитории

Знания:
1.Инфокоммуникационные технологии в части поддерживаемых инфокоммуникационных систем и/или их составляющих.
2. Основы делопроизводства
3. Регламенты взаимодействия сотрудников структурного подразделения технической поддержки с другими структурными подразделениями организации

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 2:
Диагностика и контроль проблем инфокоммуникационных систем



Навык 1:
Диагностика проблем, полученных от клиентов, связанных как с работой сопровождаемого продукта, так и смежных подсистем

Умения:
1. Осуществлять контроль над проблемами, возникающими при эксплуатации поддерживаемого продукта инфокоммуникационных систем
2. Настраивать инфокоммуникационные системы, связанные с поддерживаемым продуктом
3. Проводить анализ проблем, связанных со смежными подсистемами
4. Работать с программным обеспечением, используемым при обработке информации, поступающей в отдел технической поддержки
5. Предоставлять рекомендации пользователям о выявленных проблемах сопровождаемого продукта

Знания:
1. Требования охраны труда при работе с поддерживаемыми инфокоммуникационными системами и/или их составляющими
2. Инструкции по настройке сопровождаемого продукта инфокоммуникационных систем
3. Типовые проблемы, возникающие при интеграции сопровождаемого продукта со смежными подсистемами

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 3:
Опытная проверка поддерживаемого продукта инфокоммуникационных систем



Навык 1:
Тестирование и воспроизведение ситуаций, описанных клиентами, на тестовой инфраструктуре/удаленно/на площадке клиента

Умения:
1. Разрабатывать тест-планы для тестирования инфокоммуникационных систем
2. Выбирать и комбинировать техники тестирования инфокоммуникационных систем.
3. Работать с инструментами подготовки тестовых данных
4. Устанавливать требования к результатам тестирования
5. Проводить анализ результатов тестирования инфокоммуникационных систем
6. Разрабатывать рекомендации для решения проблем поддерживаемого продукта инфокоммуникационных систем

Знания:
1. Структура и содержание руководств пользователя и руководств по техническому обслуживанию / конфигурированию, предоставленных разработчиками поддерживаемых инфокоммуникационных систем и/или их составляющих.
2. Техники тестирования инфокоммуникационных систем

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:


Список технических регламентов и национальных стандартов:


Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

5

Оператор Call-центра по поддержке пользователей ИКТ

5

Консультант по поддержке пользователя ИКТ

10. Карточка профессии "Консультант по поддержке пользователя ИКТ":

Код группы:

3512-1

Код наименования занятия:

3512-1-002

Наименование профессии:

Консультант по поддержке пользователя ИКТ

Уровень квалификации по ОРК:

4

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:


Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
ТиПО (специалист среднего звена)

Специальность:
Вычислительная техника и информационные сети (по видам)

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

Без опыта, стажировка на рабочем месте

Связь с неформальным и информальным образованием:

Курсовая подготовка

Другие возможные наименования профессии:


Основная цель деятельности:

Обеспечение работоспособности инфокоммуникационных систем и/или их составляющих с заданной степенью качества

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Выполнение работ по обеспечению функционирования инфокоммуникационных систем и/или их составляющих
2. Консультационно-техническая поддержка клиентов по вопросам технического обслуживания и обеспечения работоспособности инфокоммуникационных систем и/или их составляющих
3. Решение, возникших проблем при установке и эксплуатации аппаратного, программного и программно-аппаратного обеспечения инфокоммуникационных систем и/или их составляющих

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1:
Выполнение работ по обеспечению функционирования инфокоммуникационных систем и/или их составляющих



Навык 1:
Информационно-справочная поддержка клиентов по вопросам эксплуатации технологических компонент инфокоммуникационных систем

Умения:
1. Резюмировать полученную от клиента информацию
2. Использовать инструкции по эксплуатации технологических компонент инфокоммуникационных систем
3. Работать с автоматизированными системами обработки информации
4. Обеспечивать актуальность предоставляемых информационных данных

Знания:
1. Законодательство республики Казахстан в области работы с персональными данными
2. Инструкции по вопросам эксплуатации технологических компонент инфокоммуникационных систем
3. Основные технологические компоненты поддерживаемых инфокоммуникационных систем

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Инструктирование клиентов в решении типовых вопросов по эксплуатации технологических компонент инфокоммуникационных систем

Умения:
1. Осуществлять презентации новых программно-технических средств по поддерживаемым инфокоммуникационным системам
2. Решать типовые вопросы по эксплуатации технологических компонент инфокоммуникационных систем
3. Работать с автоматизированными системами учета и обслуживания пользователей

Знания:
1. Типовые проблемы при эксплуатации технологических компонент инфокоммуникационных систем и пути их решения
2. Основы делового общения
3. Основные компоненты поддерживаемых инфокоммуникационных систем

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 2:
Консультационно-техническая поддержка клиентов по вопросам технического обслуживания и обеспечения работоспособности инфокоммуникационных систем и/или их составляющих



Навык 1:
Консультирование клиентов по срокам и работам технического обслуживания инфокоммуникационных систем и/или их составляющих

Умения:
1. Анализировать поступающие заявки клиентов
2. Разъяснять обстоятельства возникшей проблемы на основании информации, полученной из заявки клиента
3. Использовать автоматизированные средства управления взаимодействиями с клиентами при обработке информации о ходе согласования и уточнения состава и сроков работ

Знания:
1. Регламенты взаимодействия подразделений организации-поставщика
2. Виды технического обслуживания инфокоммуникационных систем и/или их составляющих
3. Сроки отдельных видов технического обслуживания инфокоммуникационных систем и/или их составляющих

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 3:
Решение, возникших проблем при установке и эксплуатации аппаратного, программного и программно-аппаратного обеспечения инфокоммуникационных систем и/или их составляющих



Навык 1:
Устранение проблемных ситуаций, возникших у клиента при первичном конфигурировании аппаратного, программного и программно-аппаратного обеспечения инфокоммуникационных систем и/или их составляющих

Умения:
1. Настраивать специализированные операционные системы, используемые в поддерживаемом оборудовании.
2. Настраивать прикладное программное обеспечение, используемое в поддерживаемом оборудовании
3. Настраивать поддерживаемые абонентские оконечные устройства клиентов
4. Обрабатывать информацию о ходе устранения проблемных ситуаций, возникших у клиента при первичном конфигурировании инфокоммуникационной системы/или ее составляющих, с использованием автоматизированных средств управления взаимодействиями с клиентами

Знания:
1. Инструкции по конфигурированию поддерживаемых инфокоммуникационных систем и/или их составляющих.
2. Операционные системы, используемые в поддерживаемых инфокоммуникационных систем и/или их составляющих.
3. Языки программирования, используемые в поддерживаемых инфокоммуникационных систем и/или их составляющих.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:

Ответственность
Вежливость
Устные коммуникативные навыки
Способность к обучению и самообучению

Список технических регламентов и национальных стандартов:


Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

5

Аналитик службы поддержки

5

Консультант по поддержке пользователя ИКТ

11. Карточка профессии "Консультант по поддержке пользователя ИКТ":

Код группы:

3512-1

Код наименования занятия:

3512-1-002

Наименование профессии:

Консультант по поддержке пользователя ИКТ

Уровень квалификации по ОРК:

5

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:


Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
послесреднее образование (прикладной бакалавриат)

Специальность:
Вычислительная техника и информационные сети (по видам)

Квалификация:
-

Уровень образования:
ТиПО (специалист среднего звена)

Специальность:
Вычислительная техника и информационные сети (по видам)

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

Не менее 1 года по профилю

Связь с неформальным и информальным образованием:

Курсовая подготовка

Другие возможные наименования профессии:


Основная цель деятельности:

Обеспечение работоспособности инфокоммуникационных систем и/или их составляющих с заданной степенью качества

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Выполнение работ по обеспечению функционирования инфокоммуникационных систем и/или их составляющих
2. Консультационно-техническая поддержка клиентов по вопросам технического обслуживания и обеспечения работоспособности инфокоммуникационных систем и/или их составляющих
3. Решение, возникших проблем при установке и эксплуатации аппаратного, программного и программно-аппаратного обеспечения инфокоммуникационных систем и/или их составляющих

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1:
Выполнение работ по обеспечению функционирования инфокоммуникационных систем и/или их составляющих



Навык 1:
Информационно-справочная поддержка клиентов по вопросам эксплуатации технологических компонент инфокоммуникационных систем

Умения:
1. Резюмировать полученную от клиента информацию
2. Использовать инструкции по эксплуатации технологических компонент инфокоммуникационных систем
3. Работать с автоматизированными системами обработки информации
4. Обеспечивать актуальность предоставляемых информационных данных

Знания:
1. Законодательство республики Казахстан в области работы с персональными данными
2. Инструкции по вопросам эксплуатации технологических компонент инфокоммуникационных систем
3. Основные технологические компоненты поддерживаемых инфокоммуникационных систем

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Инструктирование клиентов в решении типовых вопросов по эксплуатации технологических компонент инфокоммуникационных систем

Умения:
1. Осуществлять презентации новых программно-технических средств по поддерживаемым инфокоммуникационным системам
2. Решать типовые вопросы по эксплуатации технологических компонент инфокоммуникационных систем
3. Работать с автоматизированными системами учета и обслуживания пользователей

Знания:
1. Типовые проблемы при эксплуатации технологических компонент инфокоммуникационных систем и пути их решения
2. Основы делового общения
3. Основные компоненты поддерживаемых инфокоммуникационных систем

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 2:
Консультационно-техническая поддержка клиентов по вопросам технического обслуживания и обеспечения работоспособности инфокоммуникационных систем и/или их составляющих



Навык 1:
Консультирование клиентов по срокам и работам технического обслуживания инфокоммуникационных систем и/или их составляющих

Умения:
1. Анализировать поступающие заявки клиентов
2. Разъяснять обстоятельства возникшей проблемы на основании информации, полученной из заявки клиента
3. Использовать автоматизированные средства управления взаимодействиями с клиентами при обработке информации о ходе согласования и уточнения состава и сроков работ

Знания:
1. Регламенты взаимодействия подразделений организации-поставщика
2. Виды технического обслуживания инфокоммуникационных систем и/или их составляющих
3. Сроки отдельных видов технического обслуживания инфокоммуникационных систем и/или их составляющих

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 3:
Решение, возникших проблем при установке и эксплуатации аппаратного, программного и программно-аппаратного обеспечения инфокоммуникационных систем и/или их составляющих



Навык 1:
Устранение проблемных ситуаций, возникших у клиента при первичном конфигурировании аппаратного, программного и программно-аппаратного обеспечения инфокоммуникационных систем и/или их составляющих

Умения:
1. Настраивать специализированные операционные системы, используемые в поддерживаемом оборудовании.
2. Настраивать прикладное программное обеспечение, используемое в поддерживаемом оборудовании
3. Настраивать поддерживаемые абонентские оконечные устройства клиентов
4. Обрабатывать информацию о ходе устранения проблемных ситуаций, возникших у клиента при первичном конфигурировании инфокоммуникационной системы/или ее составляющих, с использованием автоматизированных средств управления взаимодействиями с клиентами

Знания:
1. Инструкции по конфигурированию поддерживаемых инфокоммуникационных систем и/или их составляющих.
2. Операционные системы, используемые в поддерживаемых инфокоммуникационных систем и/или их составляющих.
3. Языки программирования, используемые в поддерживаемых инфокоммуникационных систем и/или их составляющих.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:

Ответственность
Терпеливость
Вежливость
Устные коммуникативные навыки

Список технических регламентов и национальных стандартов:


Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

4

Консультант по поддержке пользователя ИКТ

5

Аналитик службы поддержки

12. Карточка профессии "Оператор Call-центра по поддержке пользователей ИКТ":

Код группы:

3512-1

Код наименования занятия:

3512-1-003

Наименование профессии:

Оператор Call-центра по поддержке пользователей ИКТ

Уровень квалификации по ОРК:

4

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:


Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
ТиПО (специалист среднего звена)

Специальность:
Вычислительная техника и информационные сети (по видам)

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

Без опыта, стажировка на рабочем месте

Связь с неформальным и информальным образованием:

Курсовая подготовка

Другие возможные наименования профессии:


Основная цель деятельности:

Осуществление консультационных и справочных услуг в области инфокоммуникационных систем и/или их составляющих

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Работа с первичными обращениями клиентов по вопросам эксплуатации инфокоммуникационных систем и/или их составляющих
2. Контроль качества обработки обращений клиентов

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1:
Работа с первичными обращениями клиентов по вопросам эксплуатации инфокоммуникационных систем и/или их составляющих



Навык 1:
Информационно-справочная поддержка клиентов

Умения:
1. Выявлять потребность клиента в получении информации с помощью разных типов вопросов
2. Сглаживать конфликтные и сложные ситуации межличностного взаимодействия с клиентами организации
3. Представлять продукты и услуги организации, демонстрируя их технические характеристики и преимущества
4. Отвечать на вопросы и возражения клиентов при выборе ими продукта или услуги организации
5. Использовать основные программные приложения и информационно-коммуникационную сеть "Интернет" для выполнения рабочих задач
6. Выявлять и формировать потребности клиентов в продуктах и услугах организации
7. Формировать базу данных, наполняя ее новыми телефонами и другими контактными данными с указанием фамилии, имени, отчества человека или названиями компаний
8. Совершать звонки по уже существующей базе с целью сообщения новой информации о компании, ее акциях, скидках, изменении условий сотрудничества и т.д.
9. Совершать звонки с целью проведения опросов о качестве услуг или товаров, предоставляемых компанией
10. Сохранять и систематизировать полученную информацию в общей базе
11. Определять возможные дополнительные запросы при обращении клиента за технической поддержкой

Знания:
1. Правила деловой переписки и письменного этикета
2. Основные положения законодательных и нормативных правовых актов, регулирующие предмет деятельности организации, осуществляющей дистанционное информационно-справочное обслуживание
3. Инструкции, процедуры и сценарии обработки контактов

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Обработка обращений клиентов по вопросам эксплуатации инфокоммуникационных систем и/или их составляющих

Умения:
1. Осуществлять прием входящих звонков и обращений
2. Выяснять из беседы с клиентом и понимать причины возникших аварийных ситуаций на поддерживаемых инфокоммуникационных системах и/или их составляющих
3. Применять установленные правила делового общения при консультировании клиентов
4. Отвечать на запросы клиентов в установленные регламентами сроки
5. Координировать решение проблем клиентов со специалистами соответствующих технических подразделений организации (специалистами второго уровня технической поддержки)
6. Работать с программами приема, обработки и регистрации обращений клиентов
7. Координировать и согласовывать свою работу с коллегами при обработке обращения клиента
8. Определять причины возникновения технических проблем и устранять их в требуемые сроки
9. Использовать техники активного слушания и ведения диалога
10. Формировать письменные ответы на запросы клиентов

Знания:
1. Алгоритмы решения конфликтных ситуаций с клиентами
2. Правила делового общения и речевого этикета
3. Законодательство республики Казахстана о персональных данных и в области информационной безопасности
4. Специализированное программное обеспечение, используемое в работе по удаленному информационно-справочному обслуживанию клиентов
5. Требования, предъявляемые к обработке обращений за технической поддержкой
6. Стандарты и методические документы организации в сфере обработки обращений клиентов за технической поддержкой
7. Методы устранения технических неполадок и сбоев

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 3:
Инструктирование клиентов в решении типовых проблем, возникших при эксплуатации инфокоммуникационных систем и/или их составляющих

Умения:
1. Анализировать и решать типовые запросы клиентов
2. Объяснять клиентам пути решения возникшей проблемы
3. Координировать решение типовых проблем, с которыми обратился клиент, со специалистами соответствующих технических подразделений организации (специалистами второго уровня технической поддержки)
4. Работать с информационными системами и базами данных клиентов и поддерживаемого оборудования и программного обеспечения

Знания:
1. Основные технические характеристики и архитектура поддерживаемых инфокоммуникационных и/или их составляющих
2. Типовые решения и ответы на наиболее часто задаваемые вопросы по поддерживаемым инфокоммуникационным системам и/или их составляющим
3. Организационная структура организации
4. Основы психологии

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 2:
Контроль качества обработки обращений клиентов



Навык 1:
Осуществление мониторинга обработки обращений клиентов

Умения:
1. Использовать специализированное программное обеспечение для осуществления выборки записей обращений клиентов и мониторинга
2. Выявлять цель (цели) клиента при осуществлении обращения
3. Определять необходимые действия оператора Call-центра по поддержке пользователей ИТ для удовлетворения целей обращения клиента
4. Определять параметры, по которым должна быть проведена оценка действий оператора Call-центра по поддержке пользователей ИТ в рамках обработки обращения
5. Определять требования локальных нормативных актов и внешних регуляторов, которые должны применяться для оценки действий оператора Call-центра по поддержке пользователей ИТ в рамках обращения

Знания:
1. Методы осуществления выборки обращений для мониторинга
2. Информация о продуктах и услугах организации в области ИТ
3. Требования национальных и международных стандартов в сфере управления Call-центрами по поддержке пользователей ИТ
4. Основные положения законодательных и нормативных правовых актов Республики Казахстан в сфере защиты прав потребителей

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:

Ответственность
Вежливость
Доброжелательность
Устные коммуникативные навыки
Способность к обучению и самообучению

Список технических регламентов и национальных стандартов:


Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

5

Оператор Call-центра по поддержке пользователей ИКТ

13. Карточка профессии "Оператор Call-центра по поддержке пользователей ИКТ":

Код группы:

3512-1

Код наименования занятия:

3512-1-003

Наименование профессии:

Оператор Call-центра по поддержке пользователей ИКТ

Уровень квалификации по ОРК:

5

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:


Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
послесреднее образование (прикладной бакалавриат)

Специальность:
Вычислительная техника и информационные сети (по видам)

Квалификация:
-

Уровень образования:
ТиПО (специалист среднего звена)

Специальность:
Вычислительная техника и информационные сети (по видам)

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

Не менее 1 года по профилю

Связь с неформальным и информальным образованием:

Курсовая подготовка

Другие возможные наименования профессии:


Основная цель деятельности:

Осуществление консультационных и справочных услуг в области инфокоммуникационных систем и/или их составляющих

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Комплексное администрирование и мониторинг клиентских обращений в системе технической поддержки
2. Контроль качества обработки обращений клиентов

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1:
Комплексное администрирование и мониторинг клиентских обращений в системе технической поддержки



Навык 1:
Инструктирование клиентов в решении типовых проблем, возникших при эксплуатации инфокоммуникационных систем и/или их составляющих

Умения:
1. Анализировать и решать типовые запросы клиентов
2. Объяснять клиентам пути решения возникшей проблемы
3. Координировать решение типовых проблем, с которыми обратился клиент, со специалистами соответствующих технических подразделений организации (специалистами второго уровня технической поддержки)
4. Работать с информационными системами и базами данных клиентов и поддерживаемого оборудования и программного обеспечения

Знания:
1. Основные технические характеристики и архитектура поддерживаемых инфокоммуникационных и/или их составляющих
2. Типовые решения и ответы на наиболее часто задаваемые вопросы по поддерживаемым инфокоммуникационным системам и/или их составляющим
3. Организационная структура организации
4. Основы психологии

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Работа с первичными обращениями клиентов по вопросам эксплуатации инфокоммуникационных систем и/или их составляющих

Умения:
1. Регистрировать обращения клиентов и корректировать их статус
2. Отслеживать своевременность и качество выполнения задач по обращениям клиента
3. Корректировать свои действия в соответствии с условиями ситуации
4. Пользоваться инструментами мониторинга своевременности и качества выполнения задач по обращению клиента за технической поддержкой
5. Вносить информацию об обращении клиента за технической поддержкой и статусе выполнения запроса в базу данных в определенном организацией порядке
6. Использовать специализированные программные приложения и информационно-коммуникационную сеть "Интернет" для выполнения рабочих задач
7. Вносить информацию в программы и базы данных организации
8. Вести документацию и подготавливать отчетность по обработанным обращениям с предложением продуктов и услуг организации клиентам

Знания:
1. Стандарты оформления документов в организации
2. Требования, предъявляемые к обработке контактов с клиентами
3. Основы работа с базами данных
4. Нормативная документация по оформлению отчетов

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 3:
Информационно-справочная поддержка клиентов

Умения:
1. Выявлять потребность клиента в получении информации с помощью разных типов вопросов
2. Сглаживать конфликтные и сложные ситуации межличностного взаимодействия с клиентами организации
3. Представлять продукты и услуги организации, демонстрируя их технические характеристики и преимущества
4. Отвечать на вопросы и возражения клиентов при выборе ими продукта или услуги организации
5. Использовать основные программные приложения и информационно-коммуникационную сеть "Интернет" для выполнения рабочих задач
6. Выявлять и формировать потребности клиентов в продуктах и услугах организации
7. Формировать базу данных, наполняя ее новыми телефонами и другими контактными данными с указанием фамилии, имени, отчества человека или названиями компаний
8. Совершать звонки по уже существующей базе с целью сообщения новой информации о компании, ее акциях, скидках, изменении условий сотрудничества и т.д.
9. Совершать звонки с целью проведения опросов о качестве услуг или товаров, предоставляемых компанией
10. Сохранять и систематизировать полученную информацию в общей базе
11. Определять возможные дополнительные запросы при обращении клиента за технической поддержкой

Знания:
1. Правила деловой переписки и письменного этикета
2. Основные положения законодательных и нормативных правовых актов, регулирующие предмет деятельности организации, осуществляющей дистанционное информационно-справочное обслуживание
3. Инструкции, процедуры и сценарии обработки контактов

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 4:
Обработка обращений клиентов по вопросам эксплуатации инфокоммуникационных систем и/или их составляющих

Умения:
1. Осуществлять прием входящих звонков и обращений
2. Выяснять из беседы с клиентом и понимать причины возникших аварийных ситуаций на поддерживаемых инфокоммуникационных системах и/или их составляющих
3. Применять установленные правила делового общения при консультировании клиентов
4. Отвечать на запросы клиентов в установленные регламентами сроки
5. Координировать решение проблем клиентов со специалистами соответствующих технических подразделений организации (специалистами второго уровня технической поддержки)
6. Работать с программами приема, обработки и регистрации обращений клиентов
7. Координировать и согласовывать свою работу с коллегами при обработке обращения клиента
8. Определять причины возникновения технических проблем и устранять их в требуемые сроки
9. Использовать техники активного слушания и ведения диалога
10. Формировать письменные ответы на запросы клиентов

Знания:
1. Алгоритмы решения конфликтных ситуаций с клиентами
2. Правила делового общения и речевого этикета
3. Законодательство республики Казахстана о персональных данных и в области информационной безопасности
4. Специализированное программное обеспечение, используемое в работе по удаленному информационно-справочному обслуживанию клиентов
5. Требования, предъявляемые к обработке обращений за технической поддержкой
6. Стандарты и методические документы организации в сфере обработки обращений клиентов за технической поддержкой
7. Методы устранения технических неполадок и сбоев

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 2:
Контроль качества обработки обращений клиентов



Навык 1:
Осуществление мониторинга обработки обращений клиентов

Умения:
1. Использовать специализированное программное обеспечение для осуществления выборки записей обращений клиентов и мониторинга
2. Выявлять цель (цели) клиента при осуществлении обращения
3. Определять необходимые действия оператора Call-центра по поддержке пользователей ИТ для удовлетворения целей обращения клиента
4. Определять параметры, по которым должна быть проведена оценка действий оператора Call-центра по поддержке пользователей ИТ в рамках обработки обращения
5. Определять требования локальных нормативных актов и внешних регуляторов, которые должны применяться для оценки действий оператора Call-центра по поддержке пользователей ИТ в рамках обращения

Знания:
1. Методы осуществления выборки обращений для мониторинга
2. Информация о продуктах и услугах организации в области ИТ
3. Требования национальных и международных стандартов в сфере управления Call-центрами по поддержке пользователей ИТ
4. Основные положения законодательных и нормативных правовых актов Республики Казахстан в сфере защиты прав потребителей

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:

Ответственность
Доброжелательность
Устные коммуникативные навыки
Способность к обучению и самообучению

Список технических регламентов и национальных стандартов:


Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

4

Оператор Call-центра по поддержке пользователей ИКТ

14. Карточка профессии "Техник службы технической поддержки пользователей ИКТ":

Код группы:

3512-1

Код наименования занятия:

3512-1-006

Наименование профессии:

Техник службы технической поддержки пользователей ИКТ

Уровень квалификации по ОРК:

4

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:


Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
ТиПО (специалист среднего звена)

Специальность:
Вычислительная техника и информационные сети (по видам)

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

Без опыта, стажировка на рабочем месте

Связь с неформальным и информальным образованием:

Курсовая подготовка

Другие возможные наименования профессии:


Основная цель деятельности:

Техническая поддержка клиентов при установке и эксплуатации инфокоммуникационных систем и/или их составляющих

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Технические работы по обслуживанию инфокоммуникационной системы
2. Обслуживание информационно-коммуникационных систем

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1:
Технические работы по обслуживанию инфокоммуникационной системы



Навык 1:
Обеспечение поддержки технических и программных средств инфокоммуникационных систем

Умения:
1. Использовать современные методы контроля производительности инфокоммуникационных систем
2. Применять программно-аппаратные средства для диагностики отказов и ошибок сетевых устройств
3. Применять штатные и внешние программно-аппаратные средства для контроля производительности сетевой инфраструктуры инфокоммуникационной системы

Знания:
1. Инструкции по установке поддерживаемого программного обеспечения
2. Инструкции по эксплуатации поддерживаемого программного обеспечения
3. Регламенты проведения профилактических работ на поддерживаемой инфокоммуникационной системе
4. Средства глубокого анализа инфокоммуникационной системы
5. Метрики производительности поддерживаемой инфокоммуникационной системы

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Выполнение работ по выявлению и устранению инцидентов в инфокоммуникационных системах

Умения:
1. Идентифицировать инциденты, возникающие при установке программного обеспечения, и принимать решение по изменению процедуры установки
2. Оценивать степень критичности инцидентов при работе прикладного программного обеспечения
3. Устранять возникающие инциденты
4. Локализовать отказ и инициировать корректирующие действия
5. Производить мониторинг поддерживаемой инфокоммуникационной системы
6. Пользоваться контрольно-измерительными приборами и аппаратурой

Знания:
1. Лицензионные требования по настройке и эксплуатации устанавливаемого программного обеспечения
2. Основы архитектуры, устройства и функционирования вычислительных систем
3. Принципы организации, состав и схемы работы операционных систем
4. Стандарты информационного взаимодействия систем
5. Инструкции по установке поддерживаемых сетевых устройств
6. Инструкции по эксплуатации поддерживаемых сетевых устройств
7. Требования охраны труда при работе с аппаратными, программно-аппаратными и программными средствами информационно-коммуникационной системы

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 2:
Обслуживание информационно-коммуникационных систем



Навык 1:
Обслуживание информационных систем

Умения:
1. Использовать средства обработки информации
2. Предоставлять актуальные данные по вопросам ИТ
3. Обслуживать базы знаний информационно-справочной системы
4. Настраивать правила для автоответов на стандартные вопросы в автоматизированных системах учета заявок пользователей и их последующей обработки

Знания:
1. Автоматизированные системы учета заявок пользователей и их последующей обработки (Help Desk)
2. Средства обработки информации
3. Принципы функционирования и обслуживания баз знаний
4. Типовые вопросы в части поддерживаемых инфокоммуникационных систем и/или их составляющих

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Инструктирование клиентов в решении типовых вопросов эксплуатации на аппаратном, программном, и программно-аппаратном обеспечении

Умения:
1. Использовать соответствующие руководства по эксплуатации аппаратного, программного и программно-аппаратного обеспечения
2. Выполнять типовую настройку и регулировку аппаратного, программного и программно-аппаратного обеспечения
3. Осуществлять документирование о выполненных запросах клиентов

Знания:
1. Структура и содержание руководств пользователя, предоставленных разработчиками поддерживаемых инфокоммуникационных систем и/или их составляющих
2. Инструкции по эксплуатации и настройке аппаратного и программного обеспечения поддерживаемых инфокоммуникационных систем

Возможность признания навыка:

-

Требования к личностным компетенциям:

Ответственность
Способность к обучению и самообучению
Клиентоориентированность

Список технических регламентов и национальных стандартов:


Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

4

Консультант по поддержке пользователя ИТ

Глава 4. Технические данные профессионального стандарта

      15. Наименование государственного органа:

      Министерство искусственного интеллекта и цифрового развития Республики Казахстан.

      16. Организации (предприятия) участвующие в разработке: Комитет цифровых активов и прорывных технологий Министерства искусственного интеллекта и цифрового развития РК.

      Руководитель проекта:

      Байгазина А.

      E-mail: a.baigazina@mdai.gov.kz

      Номер телефона: +7 (717) 264 94 55

      Исполнители:

      Байгазина А., +7 (717) 264 94 55, a.baigazina@mdai.gov.kz.

      17. Отраслевой совет по профессиональным квалификациям:

      18. Национальный орган по профессиональным квалификациям: 30.12.2025 г.

      19. Национальная палата предпринимателей Республики Казахстан "Атамекен": -

      20. Номер версии и год выпуска: версия 2, 2025 г.

      21. Дата ориентировочного пересмотра: 02.12.2028 г.

  Приложение 22 к приказу
Заместителя Премьер-
Министра –Министра
искусственного интеллекта
и цифрового развития
Республики Казахстан
от 10 ноября 2025 года
№ 569/НҚ

Профессиональный стандарт: "Разработка анимационных фильмов, видеоигр и интерактивных 3D-приложений"

      Сноска. Приказ дополнен стандартом в соответствии с приказом Заместителя Премьер-Министра – Министра искусственного интеллекта и цифрового развития РК от 20.04.2026 № 209/НҚ (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Глава 1. Общие положения

      1. Область применения профессионального стандарта: Профессиональный стандарт "Разработка анимационных фильмов, видеоигр и интерактивных 3D-приложений" разработан в соответствии со статьей 5 Закона Республики Казахстан "О профессиональных квалификациях", устанавливает требования к формированию образовательных программ, в том числе обучения персонала на предприятиях, признания профессиональной квалификации работников и выпускников организаций образования и решений широкого круга задач в области управления персоналом в организациях и на предприятиях.

      2. В настоящем профессиональном стандарте применяются следующие термины и определения:

      1) Архитектура информационной системы – концепция, определяющая модель, структуру, выполняемые функции и взаимосвязь компонентов информационной системы.

      2) Редизайн – модификация графической и/или структурно-функциональной составляющих уже существующего сайта или программного продукта.

      3) Риггинг (rigging) – создание и размещение внутри трҰхмерной модели рига (Rig - оснастка) виртуального "скелета" - набора "костей" или "суставов" (bones, joints), установления иерархической зависимости между ними и значений возможных трансформаций для каждой из этих частей.

      4) Ориентированный на пользователя дизайн (User Centered Design) – предусматривает сочетание эргономических, эстетических, художественных требований к системе.

      5) Пользовательский интерфейс – элементы интерфейса системы, которые используются пользователем во время работы в системе (меню, кнопки, диалоговые окна) в виде объектов, в котором учитывается цветовая гамма, размер, стиль и другие графические возможности.

      6) Мультимедиа – контент, или содержание, которое одновременно передаҰтся в разных формах: звук, анимированная компьютерная графика, видеоряд.

      7) Мокап (mock-up) – специальным образом подготовленный файл, в котором можно свой дизайн размещать на реальных предметах, чтобы показать как картинка будет выглядеть в реальной жизни.

      8) Игровой движок – центральная часть компьютерной программы, выполняющая основные функции этой программы.

      9) Системы автоматизации разработки программ (CASE – средства) – набор инструментов и методов программной инженерии для проектирования программного обеспечения, который помогает обеспечить высокое качество программ, отсутствие ошибок и простоту в обслуживании программных продуктов.

      10) Варфрейм – образ дизайна низкой точности (экзоскелет). Он должен четко показывать: контент, структуру информации и описание, и базовую визуализацию взаимодействия между интерфейсом и пользователем.

      11) Сеттинг (setting "помещение, установка, обстановка") – среда, в которой происходит действие: место, время и условия действия.

      12) Computer Generated Imagery (CGI, "изображения, сгенерированные компьютером") – неподвижные и движущиеся изображения, сгенерированные при помощи трҰхмерной компьютерной графики.

      3. В настоящем профессиональном стандарте применяются следующие сокращения:

      1) Motion Capture – захват движения;

      2) UI – user interface;

      3) ИТ – Информационные технологии;

      4) ИС – Информационные системы;

      5) ПО – Программное обеспечение;

      6) ПИ – Пользовательский интерфейс.

Глава 2. Паспорт профессионального стандарта

      4. Название профессионального стандарта: Разработка анимационных фильмов, видеоигр и интерактивных 3D-приложений.

      5. Код профессионального стандарта: J077.

      6. Указание секции, раздела, группы, класса и подкласса согласно ОКЭД:

      J Информация и связь.

      58 Издательская деятельность.

      58.2 Издание программного обеспечения.

      58.29 Издание прочего программного обеспечения.

      58.29.0 Издание прочего программного обеспечения.

      7. Краткое описание профессионального стандарта: Профессиональный стандарт описывает деятельность специалистов по разработке компьютерных игр, программированию кода отдельных модулей компьютерной игры, подготовке составляющих компьютерной игры (движков, мультимедиа элементов, персонажей, видео сюжетов), созданию, монтажу и наладке потока аудио, видео данных, работе со сложными трехмерными изображениями с применением мультимедиа объектов.

      8. Перечень карточек профессий:

      1) Разработчик мультимедиа - 5 уровень ОРК;

      2) Разработчик-мультипликатор - 5 уровень ОРК;

      3) IT-дизайнер (3D моделирование – 3D Дженералист) - 6 уровень ОРК;

      4) Разработчик-мультипликатор - 6 уровень ОРК;

      5) Разработчик компьютерных игр - 7 уровень ОРК;

      6) IT-дизайнер (3D моделирование – 3D Дженералист) - 7 уровень ОРК;

      7) Разработчик мультимедиа - 6 уровень ОРК;

      8) Разработчик компьютерных игр - 6 уровень ОРК;

      9) Специалист по разработке компьютерных игр - 5 уровень ОРК.

Глава 3. Карточки профессий

9. Карточка профессии "Разработчик мультимедиа":

Код группы:

2512-3

Код наименования занятия:

2512-3-002

Наименование профессии:

Разработчик мультимедиа

Уровень квалификации по ОРК:

5

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:


Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
послесреднее образование (прикладной бакалавриат)

Специальность:
Графический и мультимедийный дизайн

Квалификация:
-

Уровень образования:
послесреднее образование (прикладной бакалавриат)

Специальность:
Программное обеспечение (по видам)

Квалификация:
-

Уровень образования:
ТиПО (специалист среднего звена)

Специальность:
Графический и мультимедийный дизайн

Квалификация:
-

Уровень образования:
ТиПО (специалист среднего звена)

Специальность:
Программное обеспечение (по видам)

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

Без опыта или при наличии образования ТиПО (специалист среднего звена) - портфолио с учебными проектами

Связь с неформальным и информальным образованием:

Курсовая подготовка

Другие возможные наименования профессии:


Основная цель деятельности:

Создание и техническая реализация отдельных компонентов мультимедийного контента для веб-сайтов, приложений, игр и презентаций по готовым техническим заданиям и под руководством

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Разработка и техническая реализация мультимедийных компонентов
2. Обработка и подготовка аудиовизуального контента

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1:
Разработка и техническая реализация мультимедийных компонентов



Навык 1:
Подготовка и создание графических и анимационных элементов

Умения:
1. Создавать 2D графику и простые анимации по предоставленным референсам и шаблонам
2. Подготавливать и оптимизировать графические и видеофайлы для использования в цифровых продуктах
3. Работать с базовыми инструментами растровой и векторной графики
4. Применять готовые эффекты и переходы в анимации и видео

Знания:
1. Основ композиции, цветоведения и типографики
2. Форматов и особенностей графических файлов
3. Базовых функций программ для создания 2D графики и анимации

Возможность признания навыка:

не рекомендуется

Навык 2:
Интеграция мультимедиа в цифровые продукты

Умения:
1. Размещать и настраивать медиаконтент на веб-страницах с помощью HTML и CSS
2. Использовать простые скрипты для добавления базовой интерактивности
3. Подключать и настраивать готовые медиаплееры и библиотеки
4. Проверять корректность отображения и работы контента на разных устройствах

Знания:
1. Основ HTML5 и CSS3
2. Принципов адаптивной и кроссбраузерной верстки
3. Основ JavaScript для работы с DOM

Возможность признания навыка:

не рекомендуется

Трудовая функция 2:
Обработка и подготовка аудиовизуального контента



Навык 1:
Монтаж и постобработка видео и аудио

Умения:
1. Выполнять линейный монтаж видео по раскадровке
2. Накладывать звуковую дорожку, простые титры и субтитры
3. Проводить базовую цветокоррекцию и применять стандартные видеофильтры
4. Конвертировать медиафайлы в требуемые форматы

Знания:
1. Основных этапов видеомонтажа
2. Распространенных видео и аудиоформатов
3. Интерфейса и базового функционала программ для монтажа

Возможность признания навыка:

не рекомендуется

Навык 2:
Создание и обработка звуковых эффектов

Умения:
1. Записывать и обрабатывать звук с использованием базовых эффектов
2. Подбирать и редактировать готовые звуковые библиотеки
3. Синхронизировать звук с видеорядом
4. Обеспечивать необходимое качество звука для финального продукта

Знания:
1. Основ цифровой звукозаписи
2. Форматов аудиофайлов
3. Принципов работы с аудиоредакторами

Возможность признания навыка:

не рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:

Самостоятельность и ответственность
Дисциплинированность
Аккуратность
Творчество и креативность

Список технических регламентов и национальных стандартов:


Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

6

Разработчик мультимедиа

7

Разработчик мультимедиа

10. Карточка профессии "Разработчик-мультипликатор":

Код группы:

2512-3

Код наименования занятия:

2512-3-003

Наименование профессии:

Разработчик-мультипликатор

Уровень квалификации по ОРК:

5

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:


Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
послесреднее образование (прикладной бакалавриат)

Специальность:
Графический и мультимедийный дизайн

Квалификация:
-

Уровень образования:
ТиПО (специалист среднего звена)

Специальность:
Графический и мультимедийный дизайн

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

Без опыта или при наличии образования ТиПО (специалист среднего звена) - портфолио с учебными проектами

Связь с неформальным и информальным образованием:

Курсовая подготовка

Другие возможные наименования профессии:


Основная цель деятельности:

Создание базовой анимации персонажей и объектов по готовым моделям и раскадровкам в составе команды под руководством

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Подготовка и создание анимации по техническому заданию
2. Создание и подготовка аниматиков и промежуточных материалов
3. Рендеринг и подготовка финальных материалов

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1:
Подготовка и создание анимации по техническому заданию



Навык 1:
Работа с анимационными сценами

Умения:
1. Создавать простую анимацию объектов и персонажей по предоставленным референсам
2. Работать с ключевыми кадрами и промежуточными фазами анимации
3. Настраивать базовые параметры движения в программном обеспечении для анимации
4. Следовать утвержденному стилю и техническому заданию на анимацию

Знания:
1. Основных принципов анимации
2. Интерфейса и базового функционала программ для 2D или 3D анимации
3. Процесса создания анимации от раскадровки до рендера

Возможность признания навыка:

не рекомендуется

Трудовая функция 2:
Создание и подготовка аниматиков и промежуточных материалов



Навык 1:
Подготовка анимационных материалов

Умения:
1. Создавать простые аниматики по готовым раскадровкам
2. Подготавливать и оптимизировать графические ресурсы для анимации
3. Работать со слоями и временной шкалой в анимационных программах
4. Синхронизировать базовое движение с аудиодорожкой

Знания:
1. Форматов графических файлов и их особенностей
2. Основ композиции и временного планирования в анимации
3. Принципов работы со звуком в анимационных проектах

Возможность признания навыка:

не рекомендуется

Трудовая функция 3:
Рендеринг и подготовка финальных материалов



Навык 1:
Визуализация и подготовка анимации к передаче

Умения:
1. Выполнять рендеринг анимационных сцен с базовыми настройками
2. Проверять качество и целостность анимированных последовательностей
3. Конвертировать анимацию в требуемые форматы для передачи на следующий этап
4. Создавать превью и демонстрационные материалы для проверки

Знания:
1. Основных параметров рендеринга
2. Форматов видеофайлов для анимации
3. Процедур контроля качества на этапе рендеринга

Возможность признания навыка:

не рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:

Ответственность
Сотрудничество и взаимодействие
Творчество и креативность

Список технических регламентов и национальных стандартов:


Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

6

Разработчик-мультипликатор

7

Разработчик-мультипликатор

11. Карточка профессии " IT-дизайнер (3D моделирование – 3D Дженералист)":

Код группы:

2511-1

Код наименования занятия:

-

Наименование профессии:

IT-дизайнер (3D моделирование – 3D Дженералист)

Уровень квалификации по ОРК:

6

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:


Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
высшее образование (бакалавриат, специалитет, ординатура)

Специальность:
Информационно-коммуникационные технологии

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

Опыт работы в области 3D-графики, визуализации или геймдеве не менее 2 лет

Связь с неформальным и информальным образованием:

Курсовая подготовка

Другие возможные наименования профессии:


Основная цель деятельности:

Создание полного цикла 3D-контента от моделирования и текстурирования до базовой анимации и рендеринга для игр, рекламы, визуализации и медиапродуктов

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Создание 3D-моделей и окружения
2. Риггинг, анимация и финализация

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1:
Создание 3D-моделей и окружения



Навык 1:
Моделирование и текстурирование объектов

Умения:
1. Создавать 3D-модели техники, архитектуры и органики с использованием полигонального моделирования и скульптинга
2. Разрабатывать высокодетализированные текстуры с использованием PBR-материалов
3. Оптимизировать геометрию и текстуры моделей для реального времени или рендера
4. Работать с ретопологией и запеканием карт нормалей и карт смещения

Знания:
1. Принципов топологии и работы с UV-развертками
2. PBR-пайплайна и создания материалов
3. Основ композиции, формы и анатомии

Возможность признания навыка:

не рекомендуется

Навык 2:
Создание 3D-сцен и окружения

Умения:
1. Создавать полноценные 3D-сцены и окружения по референсам и концептам
2. Настраивать освещение и камеры для визуализации
3. Работать с системами частиц и простыми симуляциями
4. Готовить сцены к финальному рендеру

Знания:
1. Принципов работы с освещением и камерой
2. Особенностей разных движков рендеринга
3. Методов организации больших сцен

Возможность признания навыка:

не рекомендуется

Трудовая функция 2:
Риггинг, анимация и финализация



Навык 1:
Риггинг и сетап для анимации

Умения:
1. Создавать риги для статичных и анимированных объектов
2. Настраивать системы инверсной кинематики для персонажей
3. Подготавливать модели для экспорта в игровые движки
4. Работать с блендшейпами и контроллерами

Знания:
1. Основ анатомии и механики движения
2. Принципов работы с костями и весами
3. Требований игровых движков к 3D-контенту

Возможность признания навыка:

не рекомендуется

Навык 2:
Анимация и рендеринг

Умения:
1. Создавать базовую анимацию персонажей и объектов
2. Настраивать параметры рендеринга для финального качества
3. Компоузить и выполнять постобработку рендеров
4. Готовить ассеты для передачи в продакшн

Знания:
1. Основных принципов анимации
2. Настроек рендер-движков
3. Основ компоузинга и постобработки

Возможность признания навыка:

не рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:

Самостоятельность и ответственность
Тайм-менеджмент
Творчество и креативность

Список технических регламентов и национальных стандартов:


Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

6

Разработчик компьютерных игр

7

IT-дизайнер (3D моделирование – 3D Дженералист)

12. Карточка профессии "Разработчик-мультипликатор":

Код группы:

2512-3

Код наименования занятия:

2512-3-003

Наименование профессии:

Разработчик-мультипликатор

Уровень квалификации по ОРК:

6

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:


Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
высшее образование (бакалавриат, специалитет, ординатура)

Специальность:
Искусство

Квалификация:
-

Уровень образования:
высшее образование (бакалавриат, специалитет, ординатура)

Специальность:
Информационно-коммуникационные технологии

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

Опыт работы в области анимации или компьютерной графики не менее 2 лет

Связь с неформальным и информальным образованием:

Курсовая подготовка

Другие возможные наименования профессии:


Основная цель деятельности:

Создание профессиональной анимации персонажей и объектов для игр, кино, рекламы и медиапроектов, включая полный цикл от планирования до финальной интеграции

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Проектирование и подготовка анимационного производства
2. Создание профессиональной анимации
3. Финальная обработка и контроль качества

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1:
Проектирование и подготовка анимационного производства



Навык 1:
Подготовка технической документации и планирование

Умения:
1. Разрабатывать план анимационных работ и рассчитывать временные затраты
2. Создавать технические задания на анимацию персонажей и объектов
3. Готовить референсы и мудборды для анимационных сцен
4. Оценивать сложность анимационных задач и предлагать оптимальные решения

Знания:
1. Принципов планирования анимационного производства
2. Технических требований к анимации для разных форматов
3. Процессов постановки анимационных задач

Возможность признания навыка:

не рекомендуется

Навык 2:
Разработка концепций и предвизуализация

Умения:
1. Создавать раскадровки и аниматики для сложных сцен
2. Разрабатывать ключевые позы и движения персонажей
3. Тестировать анимационные концепции до начала основного производства
4. Адаптировать анимационные решения под требования проекта

Знания:
1. Основ драматургии и сторителлинга в анимации
2. Принципов работы с временной шкалой и планирования движения
3. Требований разных платформ к анимационному контенту

Возможность признания навыка:

не рекомендуется

Трудовая функция 2:
Создание профессиональной анимации



Навык 1:
Анимация персонажей и объектов

Умения:
1. Создавать сложную персонажную анимацию с учетом анатомии и физики
2. Работать с системами риггинга и контролями для персонажей
3. Разрабатывать выразительную мимику и жестикуляцию
4. Создавать анимацию взаимодействия между персонажами и окружением

Знания:
1. Принципов классической анимации и законов движения
2. Особенностей работы с разными типами ригов
3. Основ актерского мастерства и пантомимы

Возможность признания навыка:

не рекомендуется

Навык 2:
Полировка и интеграция анимации

Умения:
1. Проводить полировку анимации, добавляя детали и улучшая плавность
2. Синхронизировать анимацию с аудиодорожкой и диалогами
3. Интегрировать анимацию в игровые движки или системы композитинга
4. Проводить ревью и корректировку анимации по фидбеку

Знания:
1. Методов полировки и доводки анимации
2. Особенностей интеграции анимации в разные движки
3. Процессов обратной связи и итеративной разработки

Возможность признания навыка:

не рекомендуется

Трудовая функция 3:
Финальная обработка и контроль качества



Навык 1:
Рендеринг и подготовка финальных материалов

Умения:
1. Настраивать параметры рендеринга для получения качественного результата
2. Готовить анимационные последовательности к финальному рендеру
3. Экспортировать анимацию в требуемые форматы
4. Создавать демонстрационные материалы и шоурилы

Знания:
1. Настроек рендер-движков и их оптимизации
2. Форматов экспорта анимации для разных целей
3. Требований к финальным материалам для клиента

Возможность признания навыка:

не рекомендуется

Навык 2:
Контроль качества и техническая поддержка

Умения:
1. Проверять анимацию на соответствие техническим требованиям
2. Оптимизировать анимацию для реального времени при необходимости
3. Решать технические проблемы, возникающие при рендеринге и экспорте
4. Документировать процессы и создавать инструкции для коллег

Знания:
1. Критериев качества анимации в индустрии
2. Методов оптимизации анимационных ресурсов
3. Принципов технической документации в производстве

Возможность признания навыка:

не рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:

Адаптивность
Самостоятельность и ответственность
Умение работать в команде
Творчество и креативность

Список технических регламентов и национальных стандартов:


Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

5

Разработчик-мультипликатор

7

Разработчик-мультипликатор

13. Карточка профессии "Разработчик компьютерных игр":

Код группы:

2512-3

Код наименования занятия:

2512-3-001

Наименование профессии:

Разработчик компьютерных игр

Уровень квалификации по ОРК:

7

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:


Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
послевузовское образование (магистратура, резидентура)

Специальность:
Информационно-коммуникационные технологии

Квалификация:
-

Уровень образования:
высшее образование (бакалавриат, специалитет, ординатура)

Специальность:
Инженерные, обрабатывающие и строительные отрасли

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

Опыт руководства проектами в игровой индустрии не менее 3 лет, включая опыт управления командой и полного цикла разработки игр

Связь с неформальным и информальным образованием:

Курсовая подготовка

Другие возможные наименования профессии:


Основная цель деятельности:

Техническое руководство и архитектурное проектирование игровых проектов, разработка стратегий технологического развития, обеспечение качества и производительности на всех этапах производства

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Техническое руководство и архитектурное проектирование
2. Разработка стратегии и инновационных решений

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1:
Техническое руководство и архитектурное проектирование



Навык 1:
Проектирование и управление технической архитектурой проекта

Умения:
1. Разрабатывать и документировать архитектурные решения для игровых проектов
2. Принимать стратегические решения по выбору технологий и инструментов
3. Управлять техническим долгом и планировать рефакторинг систем
4. Обеспечивать масштабируемость и поддерживаемость кодовой базы

Знания:
1. Паттернов проектирования и архитектурных стилей в игровой разработке
2. Методов оценки и управления техническими рисками
3. Принципов проектирования распределенных и высоконагруженных систем

Возможность признания навыка:

не рекомендуется

Навык 2:
Управление командой и техническими процессами

Умения:
1. Руководить командой разработчиков, распределять задачи и контролировать качество
2. Разрабатывать и внедрять стандарты кодирования и процессы code review
3. Оптимизировать рабочие процессы разработки и интеграции
4. Управлять техническими ресурсами и бюджетом проекта

Знания:
1. Методологий управления разработкой и жизненным циклом ПО
2. Принципов технического лидерства и менторства
3. Методов оценки производительности и планирования ресурсов

Возможность признания навыка:

не рекомендуется

Трудовая функция 2:
Разработка стратегии и инновационных решений



Навык 1:
Исследование и внедрение новых технологий

Умения:
1. Проводить исследования и оценивать перспективные технологии для игровой индустрии
2. Разрабатывать и внедрять инновационные технические решения
3. Создавать прототипы и проводить экспериментальные разработки
4. Анализировать технологические тренды и прогнозировать их влияние на проекты

Знания:
1. Последних достижений в области компьютерной графики, AI и игровых технологий
2. Методологий проведения исследований и разработок
3. Принципов коммерциализации технологических решений

Возможность признания навыка:

не рекомендуется

Навык 2:
Оптимизация и обеспечение качества на системном уровне

Умения:
1. Разрабатывать стратегии оптимизации производительности для различных платформ
2. Создавать системы мониторинга и диагностики в реальном времени
3. Внедрять продвинутые практики тестирования и обеспечения качества
4. Решать комплексные технические проблемы и кризисные ситуации

Знания:
1. Методов профилирования и оптимизации высоконагруженных систем
2. Принципов построения систем мониторинга и аналитики
3. Подходов к обеспечению отказоустойчивости и безопасности

Возможность признания навыка:

не рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:

Ответственность
Понимание бизнеса
Системное мышление
Стратегическое мышление
Лидерство

Список технических регламентов и национальных стандартов:


Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

6

Разработчик компьютерных игр

7

IT-дизайнер (3D моделирование – 3D Дженералист)

14. Карточка профессии " IT-дизайнер (3D моделирование – 3D Дженералист)":

Код группы:

2511-1

Код наименования занятия:

-

Наименование профессии:

IT-дизайнер (3D моделирование – 3D Дженералист)

Уровень квалификации по ОРК:

7

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:


Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
послевузовское образование (магистратура, резидентура)

Специальность:
Информационно-коммуникационные технологии

Квалификация:
-

Уровень образования:
высшее образование (бакалавриат, специалитет, ординатура)

Специальность:
Информационно-коммуникационные технологии

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

Опыт руководства проектами в области 3D-графики или VFX не менее 3 лет, наличие портфолио с завершенными сложными проектами

Связь с неформальным и информальным образованием:

Курсовая подготовка

Другие возможные наименования профессии:


Основная цель деятельности:

Техническое и творческое руководство производством комплексного 3D-контента, разработка пайплайнов и методологий, обеспечение высочайшего качества и инновационности визуальных решений для проектов любого масштаба

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Техническое руководство и архитектура 3D-производства
2. Разработка инновационных визуальных решений

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1:
Техническое руководство и архитектура 3D-производства



Навык 1:
Разработка и оптимизация производственных пайплайнов

Умения:
1. Проектировать и внедрять эффективные пайплайны для 3D-производства
2. Разрабатывать стандарты качества и технические спецификации для проектов
3. Оптимизировать рабочие процессы для интеграции с игровыми движками и системами рендеринга
4. Создавать инструменты и скрипты для автоматизации рутинных задач

Знания:
1. Архитектуры современных 3D-пайплайнов в индустрии
2. Принципов разработки инструментов для автоматизации
3. Особенностей интеграции 3D-контента в различные движки и платформы

Возможность признания навыка:

не рекомендуется

Навык 2:
Техническое руководство и контроль качества

Умения:
1. Руководить командой 3D-художников, распределять задачи и контролировать сроки
2. Проводить технические ревью и обеспечивать соответствие контента стандартам
3. Решать комплексные технические проблемы производства
4. Разрабатывать стратегии оптимизации ресурсов и производительности

Знания:
1. Методов управления творческими командами
2. Принципов технического контроля качества в 3D-производстве
3. Методов оценки и планирования ресурсов проекта

Возможность признания навыка:

не рекомендуется

Трудовая функция 2:
Разработка инновационных визуальных решений



Навык 1:
Исследование и внедрение новых технологий

Умения:
1. Исследовать и внедрять новые технологии в области компьютерной графики
2. Разрабатывать инновационные методы создания контента
3. Адаптировать передовые техники из смежных областей
4. Проводить эксперименты и прототипирование новых визуальных решений

Знания:
1. Последних тенденций и технологий в компьютерной графике
2. Методологий проведения исследований и разработок в творческих отраслях
3. Основ машинного обучения и генеративного дизайна

Возможность признания навыка:

не рекомендуется

Навык 2:
Создание эталонного контента и арт-дирекшн

Умения:
1. Создавать эталонные работы, задающие качество для проекта
2. Разрабатывать и поддерживать визуальный стиль проектов
3. Консультировать по вопросам художественного и технического направления
4. Проводить ревью и давать экспертные рекомендации по улучшению контента

Знания:
1. Принципов арт-дирекшена и визуального развития проектов
2. Методов создания и поддержания стилистической целостности
3. Техник критического анализа визуального контента

Возможность признания навыка:

не рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:

Аккуратность
Поиск и анализ информации
Проектное мышление
Тайм-менеджмент
Творчество и креативность
Критическое мышление

Список технических регламентов и национальных стандартов:


Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

7

Разработчик компьютерных игр

6

IT-дизайнер (3D моделирование – 3D Дженералист)

15. Карточка профессии "Разработчик мультимедиа":

Код группы:

2512-3

Код наименования занятия:

2512-3-002

Наименование профессии:

Разработчик мультимедиа

Уровень квалификации по ОРК:

6

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:


Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
высшее образование (бакалавриат, специалитет, ординатура)

Специальность:
Информационно-коммуникационные технологии

Квалификация:
-

Уровень образования:
высшее образование (бакалавриат, специалитет, ординатура)

Специальность:
Искусство

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

Опыт работы в области разработки мультимедиа, графики или веб-разработки не менее 2 лет

Связь с неформальным и информальным образованием:

Курсовая подготовка

Другие возможные наименования профессии:


Основная цель деятельности:

Проектирование и разработка комплексных интерактивных мультимедийных решений, включающих графику, анимацию, видео и программирование, для цифровых продуктов и платформ

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Проектирование и разработка интерактивных мультимедийных систем
2. Создание комплексной графики и анимации

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1:
Проектирование и разработка интерактивных мультимедийных систем



Навык 1:
Проектирование и архитектура мультимедийных решений

Умения:
1. Проектировать архитектуру сложных мультимедийных приложений и инсталляций
2. Разрабатывать технические задания и спецификации для мультимедийных проектов
3. Выбирать и комбинировать технологии для реализации интерактивных решений
4. Оптимизировать производительность мультимедийных систем

Знания:
1. Методологий проектирования UX/UI для мультимедиа
2. Принципов работы современных мультимедийных фреймворков
3. Особенностей интеграции различных медиаформатов

Возможность признания навыка:

не рекомендуется

Навык 2:
Программирование и интеграция мультимедиа

Умения:
1. Разрабатывать интерактивные сценарии на современных языках программирования
2. Интегрировать системы компьютерного зрения и дополненной реальности
3. Создавать адаптивные мультимедийные решения для различных устройств
4. Реализовывать нетривиальные пользовательские взаимодействия

Знания:
1. Языков программирования для интерактивных медиа
2. API и SDK для работы с мультимедийным контентом
3. Принципов кросс-платформенной разработки

Возможность признания навыка:

не рекомендуется

Трудовая функция 2:
Создание комплексной графики и анимации



Навык 1:
Производство сложной графики и визуальных эффектов

Умения:
1. Создавать комплексные 2D/3D композиции и визуальные эффекты
2. Разрабатывать системы частиц и симуляции для динамических сцен
3. Выполнять продвинутую цветокоррекцию и композитинг
4. Создавать стилизованную и реалистичную графику

Знания:
1. Принципов композиции и визуального повествования
2. Технологий создания и обработки VFX
3. Основ кинематографии и режиссуры
4. Нормативно- правовых актов, регулирующих авторское право

Возможность признания навыка:

не рекомендуется

Навык 2:
Разработка анимации и моушн-дизайна

Умения:
1. Создавать сложные анимации персонажей и интерфейсов
2. Разрабатывать системы риггинга для персонажной анимации
3. Синхронизировать анимацию со звуком и взаимодействием
4. Оптимизировать анимационные ресурсы для реального времени

Знания:
1. Принципов анимации и тайминга
2. Техник риггинга и скиннинга
3. Особенностей экспорта анимации в различные форматы

Возможность признания навыка:

не рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:

Самостоятельность и ответственность
Умение работать в команде
Дисциплинированность
Творчество и креативность

Список технических регламентов и национальных стандартов:


Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

5

Разработчик мультимедиа

7

Разработчик мультимедиа

16. Карточка профессии "Разработчик компьютерных игр":

Код группы:

2512-3

Код наименования занятия:

2512-3-001

Наименование профессии:

Разработчик компьютерных игр

Уровень квалификации по ОРК:

6

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:


Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
высшее образование (бакалавриат, специалитет, ординатура)

Специальность:
Информационно-коммуникационные технологии

Квалификация:
-

Уровень образования:
послесреднее образование (прикладной бакалавриат)

Специальность:
Программное обеспечение (по видам)

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

Опыт работы в области разработки игр или смежных IT-областях не менее 1 года

Связь с неформальным и информальным образованием:

Курсовая подготовка

Другие возможные наименования профессии:


Основная цель деятельности:

Разработка и оптимизация ключевых игровых систем и механик, участие в проектировании архитектуры игрового проекта, обеспечение технического качества кода

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Проектирование и реализация игровых систем
2. Интеграция и обеспечение качества игрового контента

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1:
Проектирование и реализация игровых систем



Навык 1:
Разработка и оптимизация игровых механик

Умения:
1. Реализовывать сложные игровые механики с учетом производительности
2. Интегрировать системы искусственного интеллекта для NPC
3. Настраивать физику и коллизии для игровых объектов
4. Профилировать и оптимизировать код для целевых платформ

Знания:
1. Математических основ игровой физики и 3D-графики
2. Методов оптимизации производительности в реальном времени
3. Особенностей разработки под различные платформы

Возможность признания навыка:

не рекомендуется

Навык 2:
Проектирование архитектуры игровых модулей

Умения:
1. Проектировать и документировать архитектуру отдельных игровых систем
2. Разрабатывать схемы взаимодействия между игровыми объектами и компонентами
3. Выбирать оптимальные алгоритмы и структуры данных для реализации игровой логики
4. Применять принципы модульности и повторного использования кода

Знания:
1. Паттернов проектирования в игровой разработке
2. Принципов объектно-ориентированного и компонентно-ориентированного программирования
3. Особенностей архитектуры игровых движков

Возможность признания навыка:

не рекомендуется

Трудовая функция 2:
Интеграция и обеспечение качества игрового контента



Навык 1:
Интеграция мультимедийного контента и программирование

Умения:
1. Программировать интерактивные элементы интерфейса
2. Интегрировать системы анимации персонажей и объектов
3. Реализовывать системы управления звуком и музыкой
4. Настраивать графические эффекты и постобработку

Знания:
1. API графических и аудио-подсистем игровых движков
2. Принципов работы с анимационными контроллерами
3. Методов программирования шейдеров

Возможность признания навыка:

не рекомендуется

Навык 2:
Тестирование и техническое сопровождение разработки

Умения:
1. Разрабатывать и выполнять модульные и интеграционные тесты
2. Использовать системы контроля версий для командной работы
3. Проводить рефакторинг кода для улучшения его качества
4. Создавать техническую документацию по реализованным системам

Знания:
1. Методик тестирования игрового ПО
2. Инструментов автоматизации сборки и тестирования
3. Принципов совместной разработки в команде

Возможность признания навыка:

не рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:

Адаптивность
Ответственность
Гибкость мышления
Дисциплинированность
Творчество и креативность

Список технических регламентов и национальных стандартов:


Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

7

Разработчик компьютерных игр

6

IT-дизайнер (3D моделирование – 3D Дженералист)

17. Карточка профессии "Специалист по разработке компьютерных игр":

Код группы:

2512-3

Код наименования занятия:

2512-3-004

Наименование профессии:

Специалист по разработке компьютерных игр

Уровень квалификации по ОРК:

5

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:


Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
послесреднее образование (прикладной бакалавриат)

Специальность:
Программное обеспечение (по видам)

Квалификация:
-

Уровень образования:
ТиПО (специалист среднего звена)

Специальность:
Программное обеспечение (по видам)

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

Без опыта или при наличии образования ТиПО (специалист среднего звена) - портфолио с учебными проектами

Связь с неформальным и информальным образованием:

Курсовая подготовка

Другие возможные наименования профессии:

2512-3-001 - Разработчик компьютерных игр

Основная цель деятельности:

Разработка и реализация функциональных модулей, игровых механик и прототипов компьютерных игр в составе команды под руководством старшего специалиста с использованием современных игровых движков и технологий

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Проведение аналитики и мониторинга рынка компьютерных игр
2. Разработка и ввод в эксплуатацию компьютерных игр

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1:
Проведение аналитики и мониторинга рынка компьютерных игр



Навык 1:
Изучение рынка компьютерных игр и планирование разработки

Умения:
1. Проводить анализ целевой аудитории и трендов игровой индустрии с использованием открытых данных
2. Анализировать геймдизайн и монетизационные модели существующих игр-аналогов
3. Использовать результаты анализа для формирования технического задания (ТЗ) на игровую механику или модуль
4. Оценивать трудоемкость реализации базовых игровых функций

Знания:
1. Методов сравнительного анализа
2. Основных платформ распространения игр (PC, мобильные, консоли) и их специфики
3. Базовых принципов геймдизайна и игровых циклов
4. Основ игровых движков и их типовых возможностей

Возможность признания навыка:

не рекомендуется

Навык 2:
Проектирование игрового опыта

Умения:
1. Создавать концепт-документы и схемы игровых механик
2. Проектировать баланс базовых игровых параметров
3. Составлять нарративные схемы и диалоговые деревья для нелинейного сюжета
4. Адаптировать игровые механики под целевую платформу

Знания:
1. Основ теории геймдизайна и типологии игроков
2. Принципов создания игровых циклов и баланса
3. Особенностей пользовательского интерфейса (UI) и пользовательского опыта (UX) в играх

Возможность признания навыка:

не рекомендуется

Трудовая функция 2:
Разработка и ввод в эксплуатацию компьютерных игр



Навык 1:
Реализация игровых механик и создание прототипов

Умения:
1. Программировать базовые игровые механики на языках C# или C++
2. Интегрировать готовые ассеты в игровой движок
3. Создавать интерактивные прототипы для проверки геймплейных гипотез
4. Настраивать физику и базовые визуальные эффекты в движке

Знания:
1. Языков программирования, используемых в игровых движках
2. Принципов объектно-ориентированного программирования и работы с игровыми объектами
3. Основ работы с системами контроля версий

Возможность признания навыка:

не рекомендуется

Навык 2:
Контроль качества и тестирование игрового продукта

Умения:
1. Проводить модульное и функциональное тестирование реализованных механик
2. Использовать инструменты отладки и профилирования для поиска ошибок
3. Вносить исправления по результатам тестирования
4. Создавать и вести техническую документацию по разработанному коду
5. Участвовать в итеративных процессах сборки и демонстрации альфа-версий

Знания:
1. Видов тестирования игр
2. Основных паттернов возникновения и классификации багов
3. Принципов оптимизации производительности в игровых движках

Возможность признания навыка:

не рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:

Адаптивность
Ответственность
Гибкость мышления
Умение работать в команде

Список технических регламентов и национальных стандартов:


Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

6

Разработчик компьютерных игр

7

Разработчик компьютерных игр

Глава 4. Технические данные профессионального стандарта

      18. Наименование государственного органа:

      Министерство искусственного интеллекта и цифрового развития Республики Казахстан.

      19. Организации (предприятия) участвующие в разработке: Организации (предприятия) участвующие в разработке: Комитет цифровых активов и прорывных технологий Министерства искусственного интеллекта и цифрового развития РК.

      Руководитель проекта:

      Байгазина А.

      E-mail: a.baigazina@mdai.gov.kz

      Номер телефона: +7 (717) 264 94 55

      Исполнители:

      Байгазина А., +7 (717) 264 94 55, a.baigazina@mdai.gov.kz.

      20. Отраслевой совет по профессиональным квалификациям: 23.12.2025 г.

      21. Национальный орган по профессиональным квалификациям: 06.01.2026 г.

      22. Национальная палата предпринимателей Республики Казахстан "Атамекен": -

      23. Номер версии и год выпуска: версия 2, 2025 г.

      24. Дата ориентировочного пересмотра: 02.12.2028 г.


Ақпараттық технологиялар саласындағы кәсіптік стандарттарды бекіту туралы

Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің орынбасары – Жасанды интеллект және цифрлық даму министрінің 2025 жылғы 10 қарашадағы № 569/НҚ бұйрығы.

      "Кәсіптік біліктілік туралы" Қазақстан Республикасының Заңының 5-бабы 5-тармағына және Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2025 жылғы 9 қазандағы № 846 қаулысымен бекітілген Қазақстан Республикасының Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігі туралы ереженің 15-тармағы 73) тармақшасына сәйкес, БҰЙЫРАМЫН:

      1. Бекітілсін:

      1) осы бұйрықтың 1-қосымшасына сәйкес "Бағдарламалық жасақтама сәулетшілері" кәсіби стандарты;

      2) осы бұйрықтың 2-қосымшасына сәйкес "Ақпараттық ресурстарды құру және басқару" кәсіби стандарты;

      3) осы бұйрықтың 3-қосымшасына сәйкес "Графикалық және мультимедиялық дизайнды әзірлеу" кәсіби стандарты;

      4) осы бұйрықтың 4-қосымшасына сәйкес "Бағдарламалық жасақтаманы тестілеу" кәсіби стандарты;

      5) осы бұйрықтың 5-қосымшасына сәйкес "Деректер базасын басқару" кәсіби стандарты;

      6) осы бұйрықтың 6-қосымшасына сәйкес "Операциялық жүйелерді басқару" кәсіби стандарты;

      7) осы бұйрықтың 7-қосымшасына сәйкес "Техникалық құжаттаманы әзірлеу" кәсіби стандарты;

      8) осы бұйрықтың 8-қосымшасына сәйкес "Web әкімшілендіру және сүйемелдеу" кәсіби стандарты.

      9) осы бұйрыққа 1-қосымшаға сәйкес "Жасанды интеллект қолданбаларын әзірлеу" кәсіптік стандарты;

      10) осы бұйрыққа 2-қосымшаға сәйкес "IoT жүйелерін әзірлеу" кәсіптік стандарты;

      11) осы бұйрықтың 3-қосымшаға сәйкес "Параллельді және таратылған бағдарламаларды әзірлеу" кәсіптік стандарты;

      12) осы бұйрықтың 4-қосымшаға сәйкес "Бағдарламалық қамтамасыз етуді сүйемелдеу" кәсіптік стандарты;

      13) осы бұйрықтың 5-қосымшаға сәйкес "Спорттық бағдарламалау жаттықтырушысы" кәсіптік стандарты;

      14) осы бұйрықтың 6-қосымшаға сәйкес "Бұлттық технологиялар" кәсіптік стандарты;

      15) осы бұйрықтың 7-қосымшаға сәйкес "Жүйелік және желілік әкімшілендіру" кәсіптік стандарты;

      16) осы бұйрықтың 8-қосымшаға сәйкес "Үлкен деректерді өңдеу және сақтау жүйелерін әзірлеу" кәсіптік стандарты;

      17) осы бұйрықтың 9-қосымшаға сәйкес "Компьютерлік жүйелердің инфрақұрылымы" кәсіптік стандарты;

      18) осы бұйрықтың 10-қосымшаға сәйкес "Бағдарламалық қамтамасыз етуді әзірлеу" кәсіптік стандарты;

      19) осы бұйрықтың 11-қосымшаға сәйкес "Серверлерді әкімшілендіру" кәсіптік стандарты;

      20) осы бұйрықтың 12-қосымшаға сәйкес "Роботтарды қызмет көрсету және бағдарламалық сүйемелдеу" кәсіптік стандарты;

      21) осы бұйрықтың 13-қосымшаға сәйкес "АТ пайдаланушыларын қолдау" кәсіптік стандарты;

      22) осы бұйрықтың 14-қосымшаға сәйкес "Анимациялық фильмдер, бейнеойындар және интерактивті 3D-қосымшаларды әзірлеу" кәсіптік стандарты.

      Ескерту. 1-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Премьер-Министрінің орынбасары – Жасанды интеллект және цифрлық даму министрінің 20.04.2026 № 209/НҚ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін он күнтізбелік күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.

      2. Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен Қазақстан Республикасының Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігінің Жасанды интеллект және деректерді басқару комитеті:

      1) осы бұйрықты қол қойылғаннан күнінен бастап бес жұмыс күні ішінде мемлекеттік және орыс тілдерінде Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінің "Қазақстан Республикасының Заңнама және құқықтық ақпарат институты" шаруашылық жүргізу құқығындағы республикалық мемлекеттік кәсіпорнына ресми жариялау және Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерінің Эталондық бақылау банкіне енгізу үшін жолдауды;

      2) осы бұйрықты ресми жарияланғаннан кейін Қазақстан Республикасының Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігінің интернет-ресурсында орналастыруды қамтамасыз етсін.

      3. Осы бұйрықтың орындалуын бақылау жетекшілік ететін Қазақстан Республикасының Жасанды интеллект және цифрлық даму бірінші вице-министріне жүктелсін.

      4. Осы бұйрық алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін он күнтізбелік күн өткен соң қолданысқа енгізіледі.

      Қазақстан Республикасы
Премьер-Министрінің орынбасары –
Жасанды интеллект және цифрлық даму министрі
Ж. Мәдиев

      "КЕЛІСІЛГЕН"

      Қазақстан Республикасының

      Еңбек және халықты әлеуметтік

      қорғау министрлігі

  Қазақстан Республикасы
Премьер-Министрінің
орынбасары – Жасанды
интеллект және цифрлық
даму министрінің бұйрығына
1-қосымша

Кәсіптік стандарт "Бағдарламалық жасақтама сәулетшілері"

1-тарау. Жалпы ережелер

      1. Кәсіптік стандарттың қолдану аясы: жүйелерді бағалау және талдау, жүйелік шешімдерді әзірлеу, АТ-стратегияларын, АЖ тұжырымдамалары мен архитектурасын әзірлеу, бизнес-процестерге инновацияларды енгізу, кәсіпорынның АТ стратегиясы, максималды пайдасы бар АТ және АЖ-ға инвестициялар пайдалану тұрғысынан оңтайлы жүйелерді таңдау және енгізу кезінде кеңес беру.

      2. Осы кәсіптік стандартта мынадай терминдер, анықтамалар мен қысқартулар қолданылады:

      1) ақпараттық жүйе (АЖ) – ақпараттық өзара іс-қимыл арқылы белгілі бір технологиялық әрекеттерді жүзеге асыратын және нақты функционалдық міндеттерді шешуге арналған ақпараттық-коммуникациялық технологиялардың, қызмет көрсететін персоналдың және техникалық құжаттаманың ұйымдастырылып ретке келтірілген жиынтығы.

      2) ақпараттық технологиялар (АТ, IT) – объектінің, процестің немесе құбылыстың жай-күйі туралы жаңа сапалы ақпарат алу үшін деректерді жинау, өңдеу және беру құралдары мен әдістерінің жиынтығын пайдаланатын процесс.

      3) ақпараттық технологиялар (АҚ, ағылшын тілінен Information Technology, IT) – есептеу техниканы пайдалана отырып, ақпараттың ауқымды ағынын басқару және өңдеу технологияларымен байланысты қызмет салаларының класы.

      4) АЖ сүйемелдеу – өнеркәсіптік пайдалануға енгізілген АЖ-ны оған жаңғыртуды жүргізбестен және қосымша функционалдық талаптарды іске асырмастан және оның тұтастығы сақталған жағдайда, бағдарламалық қамтылымға түзету, түрлендіру жүргізу және оның ақауларын жою жөніндегі іс-шараларды қамтитын, мақсатына сәйкес пайдалануды қамтамасыз ету.

      5) ақпараттық жүйенің архитектурасы – ақпараттық жүйе құрамдастарының моделін, құрылымын, орындалатын функцияларын және өзара байланысын айқындайтын тұжырымдама.

      6) деректер базасы – осы деректердің сипаттамаларын, сондай-ақ олардың объектілері арасындағы өзара байланыстарды сипаттайтын тұжырымдамалық құрылымға сәйкес ұйымдастырылған мәліметтер жиынтығы.

      7) редизайн – бұрыннан бар сайттың немесе бағдарламалық өнімнің графикалық және/немесе құрылымдық-функционалдық компоненттерін модификациялау.

      8) пайдаланушының графикалық интерфейсі (graphical user interface - GUI) – пайдаланушы интерфейсінің элементтерін графикалық нысандар түрінде пайдалануға мүмкіндік беретін белгілі бір бағдарлама.

      9) пайдаланушыға бағытталған дизайн (UserCenteredDesign) – жүйеге эргономикалық, эстетикалық, көркемдік талаптардың үйлесімін көздейді.

      10) пайдаланушы интерфейсі – пайдаланушы жүйеде жұмыс істеген кезде (мәзір, түймелер, диалогтық терезелер) түс гаммасы, өлшемі, стилі және басқа графикалық мүмкіндіктері ескерілетін нысандар ретінде пайдаланатын жүйе интерфейсінің элементтері.

      11) білім берудің халықаралық стандарттық жіктелімі (БХСЖ) – білім беру жүйесінде халықаралық деңгейде салыстыратын статистикалық деректерді жітеуге және ұсынуға арналған құжат.

      12) бағдарламаларды әзірлеуді автоматтандыру жүйелері (case– құралдар) – бағдарламалардың жоғары сапасын, қателердің болмауын және бағдарламалық өнімдерге қызмет көрсетудің қарапайымдылығын қамтамасыз етуге көмектесетін бағдарламалық қамтылымды жобалауға арналған бағдарламалық инженерия құралдары мен әдістерінің жиынтығы.

      3. Осы кәсіптік стандартта мынадай қысқартулар қолданылады

      1) UI – user interface (пайдаланушы интерфейсі);

      2) GUI – Graphical user interface (графикалық пайдаланушы интерфейсі);

      3) TCP/IP – Transmission control Protocol/Internet Protocol ( тасымалдауды басқару хаттамасы / Интернет-хаттама);

      4) KPI – Key performance Indicator (Тиімділіктің негізгі көрсеткіштері);

      5) MVP – minimum viable product (минималды өміршең өнім);

      6) HSV – Hue, Saturation, Value (түс реңі, қанықтылық, түс мәні);

      7) CASE – computer-aided software engineering (компьютерлік бағдарламалық қамтылымды жобалау);

      8) АКТ – ақпараттық-коммуникациялық технологиялар;

      9) АТ (IT) – ақпараттық технологиялар;

      10) АЖ – Ақпараттық жүйелер;

      11) БҚ – бағдарламалық қамтылым;

      12) ПИ – пайдаланушы интерфейсі;

      13) СБШ – салалық біліктілік шеңбері;

      14) КС – кәсіптік стандарт;

      15) БТБА немесе БА – жұмыстардың және жұмысшы кәсіптерінің Бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығы немесе басшылар, мамандар және басқа да қызметшілер лауазымдарының біліктілік анықтамалығы;

      16) ЭҚЖЖ – экономикалық қызмет түрлерінің жалпы жіктеуіші;

      17) ДБ – деректер базасы;

      18) БХСЖ – білім берудің халықаралық стандарттық жіктелімі.

2-тарау. Кәсіптік стандарттың паспорты

      4. Кәсіптік стандарттың атауы: Бағдарламалық жасақтама сәулетшілері.

      5. Кәсіптік стандарттың коды: J62011053.

      6. ЭҚЖЖ секциясын, бөлімін, тобын, сыныбын және кіші сыныбын көрсету:

      J Ақпарат және байланыс.

      62 Компьютерлік бағдарламалау, консультациялық және басқа ілеспе көрсетілетін қызметтер.

      62.0 Компьютерлік бағдарламалау, консультациялық және басқа ілеспе көрсетілетін қызметтер.

      62.01 Компьютерлік бағдарламалау саласындағы қызмет.

      62.01.1 Бағдарламалық қамтылымды әзірлеу.

      7. Кәсіптік стандарттың қысқаша сипаттамасы: "Бағдарламалық жасақтама сәулетшілері" кәсіптік стандарты "Кәсіптік біліктілік туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 5-бабына сәйкес әзірленді, білім беру бағдарламаларын қалыптастыруға, оның ішінде кәсіпорындарда персоналды оқытуға, білім беру ұйымдары қызметкерлері мен түлектерінің кәсіптік біліктілігін тануға және ұйымдар мен кәсіпорындарда персоналды басқару саласындағы кең ауқымды міндеттердің шешімдеріне қойылатын талаптарды белгілейді.

      8. Кәсіптер карточкаларының тізбесі:

      1) IT-дизайнер - 5 СБШ-нің деңгейі;

      2) IT-дизайнер - 6 СБШ-нің деңгейі;

      3) Жүйелік сәулетші - 6 СБШ-нің деңгейі;

      4) Жүйелік сәулетші - 5 СБШ-нің деңгейі;

      5) Бағдарламалық жасақтама сәулетшісі - 6 СБШ-нің деңгейі;

      6) Бағдарламалық жасақтама сәулетшісі - 7 СБШ-нің деңгейі;

      7) IT-дизайнер - 4 СБШ-нің деңгейі;

      8) Жүйелік сәулетші - 7 СБШ-нің деңгейі.

3-тарау. Кәсіптер карточкалары

9. Кәсіптің карточкасы "IT-дизайнер":

Топтың коды:

2511-1

Қызмет атауының коды:

2511-1-005

Кәсіптің атауы:

IT-дизайнер

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

5

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

-
-

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
орта білімнен кейінгі (қолданбалы бакалавриат)

Мамандық:
Есептеу техникасы және ақпараттық желілер (түрлері бойынша)

Біліктілік:

Білім деңгейі:
ТжКБ (орта деңгейдегі маман)

Мамандық:
Есептеу техникасы және ақпараттық желілер (түрлері бойынша)

Біліктілік:

Білім деңгейі:
негізгі орта білім

Мамандық:
-

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Бейінді білімі бар болса кемінде 1 жыл, бейінді білімі болмаса бейіні бойынша кемінде 2 жыл

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

жоқ

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:


Қызметтің негізгі мақсаты:

Дизайнды әзірлеудің әртүрлі әдістері мен принциптерін қолдана отырып, өнімнің жалпы дизайнын жасау

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. БҚ прототиптері бар пайдаланушы сынақтарын өткізу
2. Өнімнің дизайнын әзірлеу

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
БҚ прототиптері бар пайдаланушы сынақтарын өткізу



Дағды 1:
Бағдарламалық қамтылымды әзірлеуді ұйымдастыру

Машықтар:
1. Пайдаланушы талаптарын талдау.
2. Тапсырмалар мен жұмыс құжаттары нәтижелерінің архивін ұйымдастыру және ретке келтіру, сақтау.
3. Авторлық құқықты сақтау.

Білімдер:
1. Бағдарламалық қамтылымды жобалау мен әзірлеуді құжаттау тәртібі.
2. Әлеуметтік факторлар, физикалық және психологиялық эргономика принциптері.
3. Авторлық құқық.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

ұсынылмайды

Дағды 2:
Графикалық макеттерді әзірлеу

Машықтар:
1. Бағдарламалық қамтылымды ыңғайлы, функционалды және эстетикалық тартымды интерфейсінің графикалық макеттерін жасау.
2. Түс гаммасын, бағдарламалық қамтылымда пайдаланушы интерфейсінің элементтерін құру ережелерін анықтау.
3. Жаңашыл графикалық пакеттермен жұмыс жасау.

Білімдер:
1. Пайдаланушы интерфейстерін жобалауға арналған заманауи бағдарламалық қосымшалар
2. Пайдаланушы интерфейсіне қойылатын талаптар.
3. түстану, типография.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Өнімнің дизайнын әзірлеу



Дағды 1:
Бағдарламалық қамтылымның дизайнын жасауға арналған тапсырманы талдау және қою

Машықтар:
1. Қосымша логикасын жасау.
2. Тұжырымдамалық модель жасау.
3. Салыстырмалы талдау жүргізу.

Білімдер:
1. Модельдеу тұжырымдамалары.
2. Тәуекел ұсыну.
3. Ақпараттық қауіпсіздік негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

ұсынылмайды

Дағды 2:
Өніммен өзара іс-қимылда пайдаланушы сценарийін жобалау

Машықтар:
1. Интерфейс дизайнының негізгі компоненттерімен жұмыс.
2. Интерактивті дизайнды жобалау.
3. Тапсырыс берушінің қажеттілігін және мақсатты аудиторияны анықтау.

Білімдер:
1. Digital - дизайндағы заманауи үрдістер.
2. Жобалау және дизайн бойынша аспаптық құралдарды, орналасу негіздерін түсіну.
3. Ақпараттық қауіпсіздік негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жауапкершілік;
Нәтижеге бағдарлау;
Орындаушылық;
Логикалық ойлау;
Ойлаудың икемділігі;
Ұйымдастырушылық.

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:


СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

4

IT - дизайнер

6

IT - дизайнер

6

Жүйелік сәулетші

6

Бағдарламалық жасақтама сәулетшісі

10. Кәсіптің карточкасы "IT-дизайнер":

Топтың коды:

2511-1

Қызмет атауының коды:

2511-1-005

Кәсіптің атауы:

IT-дизайнер

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

6

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Бейіні бойынша кемінде 2 жыл

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

жоқ

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:


Қызметтің негізгі мақсаты:

Дизайнды әзірлеудің әртүрлі әдістері мен принциптерін қолдана отырып, өнімнің жалпы дизайнын жасау

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Жобаланған ДБ моделін зерттеу және талдау және ДБ дизайнын жоспарлау.
2. ДБ дизайнын жүзеге асыру.

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Жобаланған зерттеу және талдау ДБ және модельдері ДБ дизайнын жоспарлау



Дағды 1:
Прототиптеу, GUI бағдарламалық қамтылымның сапасын талдау

Машықтар:
1. Пайдалану принциптерін қолдану.
2. Жылдам прототиптеу құралдарын қолдану.
3. Талаптардың басымдықтарын анықтау.

Білімдер:
1. Веб-ресурстардың дизайны мен ыңғайлылығының жаңашыл тенденциялары.
2. Арнайы әдебиеттер.
3. Ақпараттық қауіпсіздік негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

ұсынылмайды

Дағды 2:
Жобалық құжаттаманы және тапсырыс берушінің БҚ-ға қойылатын талаптарын зерделеу

Машықтар:
1. Дизайн бойынша ұсыныстарды енгізу.
2. БҚ дизайны үшін техникалық құжаттаманы әзірлеу.
3. БҚ дизайнның тұжырымдамалық және логикалық модельдерін әзірлеу.

Білімдер:
1. Интерфейс дизайны саласындағы Якоб Нильсен (JakobNielsen) және Рольф Молич (RolfMolich) эвристикалық қағидалары.
2. Интерфейсті құру принциптері (Алтын қатынас, Миллер әмияны).
3. Дизайндағы заманауи тенденциялар.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Деректер базасының дизайнын жүзеге асыру



Дағды 1:
БҚ дизайнің моделін әзірлеу

Машықтар:
1. Итерация, метрика, конверсия, иірім, KPI, Roadmap, MVP әдістерін қолдану.
2. Түс үйлесімін, икемділікті қолдану.
3. БҚ объектілерін орналастыру.
4. Ыңғайлылықты жақсарту бойынша ұсыныстар әзірлеу.

Білімдер:
1. HSB жүйесі.
2. Бірлік және контраст принциптері.
3. Түстер шекарасын көбейту тәсілдері.
4. Графиканы оңтайландыру ережелері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

ұсынылмайды

Дағды 2:
Тұтас өнімді жасау

Машықтар:
1. Стратегияларды құру және дизайнды юзабилити-тестілеу жүргізу.
2. Пайдаланушы қателерін жіктеу.
3. Үшінші тарап есептерін зерттеу және талдау.
4. БҚ пайдаланудың ыңғайлылығы мен тиімділігін арттыру үшін ұсынымдар кешені түрінде есептік құжаттама жасау.

Білімдер:
1. Инженерлік және көркем графика негіздері.
2. Дизайн элементтерін және юзабилити талаптарын техникалық іске асыру әдістемесі.
3. Сәулет дизайны бағдарламалық қамтамасыз ету.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жүйелік ойлау;
Аналитикалық ойлау;
Сыни талдау;
Нәтижеге бағдарлану;
Ұйымдастырушылық;
Құзыреттілік шеңберінде өз бетінше шешім қабылдау;
Командада жұмыс істей білу.

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:


СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ деңгейі:

Кәсіптің атауы:

4

IT - дизайнер

5

Жүйелік сәулетші

6

Жүйелік сәулетші

7

Бағдарламалық жасақтама сәулетшісі

6

Бағдарламалық жасақтама сәулетшісі

11. Кәсіптің карточкасы "Жүйелік сәулетші":

Топтың коды:

2511-1

Қызмет атауының коды:

2511-1-003

Кәсіптің атауы:

Жүйелік сәулетші

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

6

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Ақпараттық қауіпсіздік

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Кем дегенде 2 жыл

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

жоқ

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:


Қызметтің негізгі мақсаты:

Әзірленген тұжырымдама негізінде жүйенің архитектурасын жасау

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Сипаттамалар бойынша бағдарламалық бұйым жүйесін іске асыру тұжырымдамасын әзірлеу.
2. Жүйенің архитектурасын әзірлеу.

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Ерекшеліктер бойынша бағдарламалық бұйым жүйесін іске асыру тұжырымдамасын әзірлеу



Дағды 1:
Әзірленетін құрамдас бөлікке қойылатын талаптарды жинау мен талдауды үйлестіру

Машықтар:
1. Талдау және жобалау әдістері мен құралдарын қолдану.
2. Бағдарламалық қамтылымға қойылатын талаптарды әзірлеу.
3. Ресми ерекшеліктердің тексеру әдістері мен технологияларын қолдану.

Білімдер:
1. Талаптар мен ерекшеліктерді әзірлеу әдістері мен құралдары.
2. Талаптарды жинау әдістері мен құралдары.
3. Компоненттің талаптарын талдау әдістері.
4. Жүйелік талдау мен жобалаудың негізгі әдістері мен құралдары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

ұсынылмайды

Дағды 2:
Орындылығын бағалау және оларды орындау өлшемшарттарын әзірлеу, тұжырымдаманы әзірлеу

Машықтар:
1. Талаптардың орындылығын бағалауды жүргізу.
2. Бағдарламалық қамтылымға қойылатын талаптарды әзірлеу.
3. Әзірленетін құрамдас бөліктердің орындалу өлшемшарттарын әзірлеу.
4. Тұжырымдаманы дамытудың интеграцияланған орталарын меңгеру.
5. Объектіге бағытталған дизайн мен жүйелік талдау әдістерін меңгеру және қолдану.

Білімдер:
1. Өнімнің тапсырыс берілген функционалдығы мен сапасын бақылау үшін орындалатын кодты құру үшін формальды талаптар мен сипаттамаларды әзірлеу әдістері мен технологиялары.
2. Жүйелердің архитектурасын жобалау және талдау әдістері.
3. Ерекшеліктердің және модельдеудің тілі.
4. Объектіге бағытталған жобалау және жүйелік талдау әдістері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Жүйенің архитектурасын әзірлеу



Дағды 1:
Үлкен жобалардың ішкі жүйелері деңгейінде архитектураны, талаптарды және ерекшеліктерді әзірлеу

Машықтар:
1. Бағдарламалық қамтылымның әртүрлі типтерінің талаптарын әзірлеу.
2. Бағдарламалық қамтылым архитектурасын талдау әдістерін меңгеру.
3. Жүйенің архитектурасын сипаттау, жүйенің ең оңтайлы құрылымын анықтау.
4. Бағдарламалық қамтылымның барабар, толық және дәйекті архитектурасын құру үшін қажетті және жеткілікті ақпараттың құрамы мен көлемін анықтау.
5. Бағдарламалық жүйелер архитектурасын құру үшін мамандандырылған әдістемелерді қолдану.

Білімдер:
1. Архитектуралық стильдер, тактика және шаблондар.
2. Жүйелердің архитектурасын жобалау және талдау әдістері.
3. Бағдарламалық қамтылымның архитектуралық дизайн принциптері.
4. Өзгеретін талаптарға сәйкес жоба құрамдас бөліктерін қайта бағалау және қайта жобалау принциптері.
5. Сипаттама және модельдеу тілдері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

ұсынылмайды

Дағды 2:
Жоба архитектурасының дұрыстығы мен оңтайлылығын қамтамасыз ету

Машықтар:
1. Архитектураларға салыстырмалы талдау жүргізу.
2. Рәсімделген әзірлеу әдістері мен технологияларын пайдалану өнімнің тапсырыс берілген функционалдығы мен сапасын бақылауға арналған талаптар мен сипаттамалар.
3. Жобалаудың тиімді әдістерін қолдану.

Білімдер:
1. Архитектуралық стильдер, тактика және шаблондар.
2. Объектіге бағытталған дизайн және талдау.
3. Жобалаудың заманауи әдістемелері.
4. Бағдарламалық қамтылым архитектурасын талдау әдістері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жүйелік ойлау;
Аналитикалық ойлау;
Ойлаудың икемділігі;
Сыни талдау;
Нәтижеге бағдарлау;
Ұйымдастырушылық;
Командада жұмыс істей білу;
Қарым-қатынас дағдылары және іскерлік хат алмасуды жүргізу.

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:


СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ деңгейі:

Кәсіптің атауы:

6

IT - дизайнер

7

Жүйелік сәулетші

12. Кәсіптің карточкасы "Жүйелік сәулетші":

Топтың коды:

2511-1

Қызмет атауының коды:

2511-1-003

Кәсіптің атауы:

Жүйелік сәулетші

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

5

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
орта білімнен кейінгі (қолданбалы бакалавриат)

Мамандық:
Есептеу техникасы және ақпараттық желілер (түрі бойынша)

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
ТжКБ (орта деңгейдегі маман)

Мамандық:
Есептеу техникасы және ақпараттық желілер (түрі бойынша)

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Бейіндік білім болған жағдайда тәжірибесі жоқ

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

жоқ

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:


Қызметтің негізгі мақсаты:

Әзірленген тұжырымдама негізінде жүйенің архитектурасын құруға қатысу

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Бағдарламалық өнім жүйесін спецификациялар бойынша іске асыру тұжырымдамасын әзірлеу.
2. Жүйенің архитектурасын әзірлеуге қатысу.

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Сипаттамалар бойынша бағдарламалық бұйым жүйесін іске асыру тұжырымдамасын әзірлеу



Дағды 1:
Әзірленетін құрамдас бөлікке қойылатын талаптарды жинау мен талдауды үйлестіру

Машықтар:
1. Талдау және жобалау әдістері мен құралдарын қолдану.
2. Бағдарламалық қамтылымға қойылатын талаптарды әзірлеу.
3. Ресми ерекшеліктерды тексеру әдістері мен технологияларын қолдану.

Білімдер:
1. Талаптар мен ерекшеліктерды әзірлеу әдістері мен құралдары.
2. Талаптарды жинау әдістері мен құралдары.
3. Құрамдас бөлік талаптарын талдау әдістері.
4. Жүйелік талдау мен жобалаудың негізгі әдістері мен құралдары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

ұсынылмайды

Дағды 2:
Орындылығын бағалау және оларды орындау өлшемшарттарын әзірлеу, тұжырымдаманы әзірлеу

Машықтар:
1. Талаптардың орындылығын бағалауды жүргізу.
2. Бағдарламалық қамтылымға қойылатын талаптарды әзірлеу.
3. Әзірленетін құрамдас бөліктің орындалу өлшемшарттарын әзірлеу.
4. Тұжырымдаманы дамытудың интеграцияланған орталарын меңгеру.
5. Объектіге бағытталған дизайн мен жүйелік талдау әдістерін меңгеру және қолдану.

Білімдер:
1. Өнімнің тапсырыс берілген функционалдығы мен сапасын бақылау үшін орындалатын кодты құру үшін формальды талаптар мен ерекшеліктерды әзірлеу әдістері мен технологиялары.
2. Жүйелердің архитектурасын жобалау және талдау әдістері.
3. Сипаттама және модельдеу тілдері.
4. Объектіге бағытталған дизайн және жүйелік талдау әдістері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Жүйенің архитектурасын әзірлеуге қатысу



Дағды 1:
Үлкен жобалардың ішкі жүйелері деңгейінде архитектураны, талаптар мен ерекшеліктерді әзірлеуге қатысу

Машықтар:
1. Бағдарламалық қамтылымның әртүрлі типтерінің талаптарын әзірлеу.
2. Бағдарламалық қамтылым архитектурасын талдау әдістерін меңгеру.
3. Бағдарламалық қамтылымынң барабар, толық және дәйекті архитектурасын құру үшін қажетті және жеткілікті ақпараттың құрамы мен көлемін анықтау.
4. Бағдарламалық жүйелер архитектурасын құру үшін мамандандырылған әдістемелерді қолдану.

Білімдер:
1. Архитектуралық стильдер, тактика және шаблондар.
2. Жүйелердің архитектурасын жобалау және талдау әдістері.
3. Бағдарламалық қамтылымның архитектуралық дизайн принциптері.
4. Сипаттама және модельдеу тілдері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

ұсынылмайды

Дағды 2:
Жоба архитектурасының дұрыстығы мен оңтайлылығын қамтамасыз ету

Машықтар:
1. Архитектураларға салыстырмалы талдау жүргізуге қатысу.
2. Тапсырыс берілген өнімнің функционалдылығы пен сапасын бақылау үшін формальды талаптар мен сипаттамаларды әзірлеу әдістері мен технологияларын қолдану.
3. Жобалаудың тиімді әдістерін қолдану.

Білімдер:
1. Архитектуралық стильдер, тактика және шаблондар.
2. Объектіге бағытталған дизайн және талдау.
3. Жобалаудың заманауи әдістемелері.
4. Бағдарламалық қамтылым архитектурасын талдау әдістері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жүйелік ойлау;
Аналитикалық ойлау;
Нәтижеге бағдарлау;
Ұйымдастырушылық;
Командада жұмыс істей білу;

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:


СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ деңгейі:

Кәсіптің атауы:

4

IT - дизайнер

5

IT - дизайнер

6

IT - дизайнер

6

Жүйелік сәулетші

13. Кәсіптің карточкасы "Бағдарламалық жасақтама сәулетшісі":

Топтың коды:

2511-3

Қызмет атауының коды:

2511-3-001

Кәсіптің атауы:

Бағдарламалық жасақтама сәулетшісі

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

6

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

бейіні бойынша кемінде 2 жыл

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

жоқ

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:


Қызметтің негізгі мақсаты:

Бағдарламалық қамтылым архитектурасын әзірлеу

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Бағдарламалық құрал архитектурасының нұсқаларын жасау.
2. БҚ-ға қойылатын талаптарды бағалау және бағдарламалық құрал архитектурасының нұсқасын таңдау.
3. Бағдарламалық құралдардың архитектурасын құжаттау және бағдарламалық құралдарды іске асыру.

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Бағдарламалық құрал архитектурасының нұсқаларын жасау



Дағды 1:
Әр компоненттер үшін мүмкін болатын типтер мен орналастыру архитектураларының тізбесін анықтау

Машықтар:
1. Архитектуралық шаблондар/парадигмаларды анықтау.
2. Техникалық ішкі жүйелерге/қабаттарға/құрамдас бөліктерге/ модульдерге бөлу.
3. Құрамдас бөліктер типтерінің тізбеін талдау және бағалау.
4. Бағдарламалық қамтылым компоненттерінің мүмкін қабаттарының тізбесін анықтау.
5. Әр қабат немесе құрамдас бөлік үшін мүмкін болатын жобалау шаблондарының (стильдерінің) тізбеін анықтау.
6. Олардың әрқайсысы үшін тілдік парадигманы анықтау.
7. Орындау құралдарын таңдау.
8. Әрбір құрамдас бөілк қолданылатын пайдалану, физикалық сипаттамалар мен қоршаған орта жағдайларын қоса алғанда, функционалдық сипаттамалар мен мүмкіндіктерді анықтау.

Білімдер:
1. Архитектуралық құрамдас бөлік типтері.
2. Бағдарламалық қамтылымды әзірлеу, талдау және жобалау әдістері.
3. Құрамдас бөлік типтерінің технологиялық және техникалық-пайдалану сипаттамалары.
4. Архитектуралық стильдер, орналастыру схемалары.
5. Құрамдас бөліктерді орналастыру архитектурасының технологиялық және техникалық-пайдалану сипаттамалары.
6. Бағдарламалық қамтылым компоненттерінің қабаттары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

ұсынылмайды

Дағды 2:
Компоненттердің өзара әрекеттесуінің негізгі техникалық сценарийлерін әзірлеу

Машықтар:
1. Құрамдас бөліктердің өзара әрекеттесу хаттамаларының тізбесін, мүмкін болатын авторизацияның, аутентификацияның, сеансты қолдаудың, деректерге қол жеткізу технологияларының тетігін анықтау.
2. Мүмкін болатын кэштеу схемаларының тізбесін анықтау.
3. Әрбір құрамдас бөліктің және жалпы бағдарламалық құралдың кірісі мен шығысын анықтау.
4. Әрбір құрамдас бөліктің және жалпы бағдарламалық құралдың деректер құрылымын анықтау.
5. Параллельді өңдеу мәселелерін қоса алғанда, бағдарламалық қамтылымда пайдалану мүмкіндігі үшін деректерді өңдеу технологияларын сипаттау, деректерді сақтау және беру форматтарын анықтау.
6. Ішкі жүйелерді іске асыру үшін техникалық құралдар мен шаблондарды таңдау.
7. Құрамдас бөліктердің алгоритмдерін, соның ішінде әдістер мен схемаларды сипаттау.
8. Құрамдас бөліктердің өзара әрекеттесу хаттамаларын сипаттау және бағалау.

Білімдер:
1. Құрамдас бөліктердің өзара әрекеттесу хаттамалары.
2. Аутентификация механизмдері, сеансты қолдау.
3. Кэштеу схемалары.
4. Құрамдас бөілктер мен бағдарламалық құралдардың кіріс-шығыс деректері.
5. Құрамдас бөліктердің өзара әрекеттесу хаттамаларының технологиялық және техникалық-пайдалану сипаттамалары.
6. Бағдарламалық қамтылымды әзірлеу, талдау және жобалау әдістері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Бағдарламалық қамтылымға қойылатын талаптарды бағалау және бағдарламалық құрал архитектурасының нұсқасын таңдау



Дағды 1:
Бағдарламалық құралға қойылатын талаптарды бағалау

Машықтар:
1. Әрбір құрамдас бөліктің сапалық сипаттамаларын анықтау, құрамдас бөліктерді орналастыру архитектурасының типтерін таңдау.
2. Авторизация тетігі мен кэштеу схемаларын бағалау және таңдау.
3. Кодты жазу мәнерін және деректерге қол жеткізу технологиясын бағалау және таңдау.

Білімдер:
1. Бағдарламалық өнімге қойылатын талаптар.
2. Құрамдас бөліктердің және бағдарламалық блоктардың типтері.
3. Құрамдас бөліктердің сипаттамалары.
4. Құрамдас бөліктердің типтері.
5. БҚ өмірлік цикл процестеріне бағытталған физикалық сипаттамалар.
6. Бағдарламалық қамтылымды қолданудың функционалдық сипаттамалары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

ұсынылмайды

Еңбек функциясы 3:
Бағдарламалық құралдардың архитектурасын құжаттау және бағдарламалық құралдарды іске асыру



Дағды 1:
Бағдарламалық құралдардың архитектурасын құжаттау

Машықтар:
1. Бағдарламалық құралдың архитектурасын құжаттау.
2. Құжаттамадағы өзгерістерді қолдау.
3. Регламенттеуші құжаттарға өзгерістер, ескертулер, түзетулер енгізу.

Білімдер:
1. Құжаттаманы жазуға қойылатын талаптар.
2. Техникалық стандарттар.
3. Ақпараттық қауіпсіздік негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

ұсынылмайды

Дағды 2:
Реализация программных средств

Машықтар:
1. Код сапасын талдау (тәуелділікті талдау, статикалық кодты талдау).
2. Жасалып жатқан бағдарламалық құралдар мен оның құрамдас бөліктерін сынау.
3. Құрылатын бағдарламалық құралға техникалық және басқарушылық тексеру жүргізу.

Білімдер:
1. Бағдарламалық құралдарға қойылатын талаптар.
2. Кодқа тәуелділік типтері.
3. Құрамдас бөліктердің типтері.
4. Бағдармалық қамтылымды әзірлеу, талдау және жобалау әдістері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жүйелік ойлау;
Аналитикалық ойлау;
Оқиғалардың даму нұсқаларын бірнеше қадам алға есептей білу;
Құзыреттілік шеңберінде дербес шешімдер қабылдау;
Командада жұмыс істей білу.

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:


СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ деңгейі:

Кәсіптің атауы:

6

IT - дизайнер

6

Жүйелік сәулетші

7

Жүйелік сәулетші

7

Бағдарламалық жасақтама сәулетшісі

14. Кәсіптің карточкасы "Бағдарламалық жасақтама сәулетшісі":

Топтың коды:

2511-3

Қызмет атауының коды:

2511-3-001

Кәсіптің атауы:

Бағдарламалық жасақтама сәулетшісі

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

7

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
жоғары оқу орнынан кейінгі білім (магистратура, резидентура)

Мамандық:
Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Бейіні бойынша кемінде 3 жыл

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

жоқ

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:


Қызметтің негізгі мақсаты:

БҚ архитектурасының дамуын басқару және бақылау

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Бағдарламалық қамтылым архитектурасын және негізгі сценарийлерді құру мүмкіндіктерін талдау.
2. Бағдарламалық құралды өзара әрекеттесу және модернизациялау әдістері мен тәсілдерін басқару.
3. Бағдарламалық құрал архитектурасының нұсқасын таңдауды және бағдарламалық құралдарды іске асыруды және қолдауды бақылау.

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Бағдарламалық қамтылым архитектурасын және негізгі сценарийлерді құру мүмкіндіктерін талдау



Дағды 1:
Жоба архитектурасын құру мүмкіндігін бағалау және негізгі сценарийлерді анықтау

Машықтар:
1. Бағдарламалық қамтылым жобасының архитектурасын құру мүмкіндіктерін бағалау.
2. Бағдарламалық құрал жобасының архитектурасының экономикалық моделін жасау.
3. Бағдарламалық қамтылым жобасының архитектурасының талаптарын анықтау.
4. Сапа атрибуттары мәніне архитектураны талдау және бағалау.
5. БҚ архитектурасын жобалау.
6. Бағдарламалық құрал архитектурасының мақсатын анықтау.
7. Бағдарламалық құрал архитектурасының негізгі сценарийлерін анықтау.
8. Тәуекелдерді бағалау.

Білімдер:
1. Бағдарламалық қамтылым архитектурасының модельдері.
2. Бағдарламалық қамтылымды әзірлеу, талдау және жобалау әдістері.
3. Бағдарламалық құрал архитектурасының талаптары.
4. Ақпараттық қауіпсіздік негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Бағдарламалық құралдың өзара әрекеттесу және модернизациялау әдістері мен тәсілдерін басқару



Дағды 1:
Адами-машиналық өзара әрекеттесу әдістері мен тәсілдерін басқару

Машықтар:
1. Бағдарламалық құрал архитектурасының нұсқаларын тапсырыс берушімен келісу.
2. Архитектура құрамдас бөліктерінің ықтимал нұсқаларын, соның ішінде нұсқалардың сипаттамасын және таңдалған нұсқаның техникалық-экономикалық негіздемесін зерттеу.
3. Таңдау модельдер жүктемені теңестіру мәселелерін қоса алғанда, құрамдас бөліктердің қажетті өнімділік деңгейін қамтамасыз ету.
4. Құрамдас бөліктердің өзара әрекеттесу хаттамаларын таңдау.
5. Бағдарламалық қамтылымды, бастапқы кодты басқару жүйелерін қоса алғанда, әзірлеу технологиясы мен құралдарын таңдау.

Білімдер:
1. Матрицалар мен желілердің әдістері.
2. Архитектура құрамдас бөліктерінің нұсқаларының техникалық-экономикалық негіздемелері.
3. Компоненттердің қажетті өнімділік деңгейін қамтамасыз ету модельдері.
4. Жүктемені теңестіру әдістері.
5. Компоненттердің өзара әрекеттесу хаттамалары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Адами- машиналық өзара іс-қимылды жаңғырту

Машықтар:
1. Бағдарламалық өнімді, пайдаланушы интерфейсін жаңарту жоспарларын жасау.
2. Бағдарламалық өнімнің ортасын өзгерту.
3. Ақпараттық қауіпсіздік негіздері.

Білімдер:
1. БҚ өмірлік цикл процестеріне бағытталған физикалық сипаттамалар (жобаны басқару, талаптарды басқару, конфигурация мен өзгерістерді басқару, бағдарламалық қамтылымды талдау және жобалау).
2. Бағдарламалық қамтылымды қолданудың функционалдық сипаттамалары.
3. Бағдарламалық қамтылым сапасының негізгі тұжырымдамалары мен атрибуттары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 3:
Бағдарламалық құрал архитектурасының нұсқасын таңдауды және бағдарламалық құралдарды іске асыруды және сүйемелдеуді бақылау



Дағды 1:
Бағдарламалық қамтылымның архитектуралық нұсқасын таңдауды бақылау

Машықтар:
1. Бағдарламалық қамтылымның архитектуралық нұсқасын бағалауды және таңдауды бақылау.
2. Әр компоненттің сапалық сипаттамаларының анықтамаларын үйлестіру.
3. Әр компоненттің орналасу түрі мен архитектурасын бағалау мен таңдауды үйлестіру.
4. Бағдарламалық қамтылым компоненттерінің қабаттарын, әр қабат немесе компонент үшін дизайн үлгілерін (стильдерін) бағалауды және таңдауды бақылау.
5. Бағдарламалық қамтылым архитектурасының нұсқасын таңдау процесін үйлестіру.

Білімдер:
1. Бағдарламалық өнімге қойылатын талаптар.
2. Компоненттер мен бағдарламалық блоктардың түрлері.
3. Компоненттердің сипаттамасы.
4. Компоненттердің түрлері.
5. Өмірлік цикл процестеріне бағытталған физикалық сипаттамалар.
6. Бағдарламалық қамтылымды қолданудың функционалдық сипаттамалары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Бағдарламалық құралдардың іске асырылуын және сүйемелденуін бақылау

Машықтар:
1. Бағдарламалық құралдардың іске асырылуын және сүйемелденуін бақылау.
2. Бағдарламалық қамтылым компоненттерін іске асырудың егжей-тегжейіне байланысты мүмкін мәселелерді анықтау және тіркеу.
3. Компоненттерден бағдарламалық құралды құру және құрастыру процесін үйлестіру.
4. Бағдарламалық құралдарды сүйемелдеу кезеңінде ықтимал мәселелерді, оларды шешу жолдарын анықтау.
5. Компоненттерді қайта пайдалану шешімдерін әзірлеу.

Білімдер:
1. Бағдарламалық құралдарға қойылатын талаптар.
2. Код тәуелділіктерінің типтері.
3. Компоненттердің типтері.
4. Бағдарламалық қамтылымды әзірлеу, талдау және жобалау әдістері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жүйелік ойлау;
Аналитикалық ойлау;
Стресске төзімділік және жауапкершілік
Командада жұмыс істей білу;
Қарым-қатынас дағдылары және іскерлік хат алмасу.

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:


СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ деңгейі:

Кәсіптің атауы:

6

IT - дизайнер

6

Жүйелік сәулетші

7

Жүйелік сәулетші

7

Бағдарламалық жасақтама сәулетшісі

15. Кәсіптің карточкасы "IT-дизайнер":

Топтың коды:

2511-1

Қызмет атауының коды:

2511-1-005

Кәсіптің атауы:

IT-дизайнер

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

4

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

-
-

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
ТжКБ (орта деңгейдегі маман)

Мамандық:
Есептеу техникасы және ақпараттық желілер (түрлері бойынша)

Біліктілік:

Білім деңгейі:
негізгі орта білім

Мамандық:
-

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Бейінді білімі бар болса, тәжірибессіз, бейінді білімі болмаса салада кемінде 1 жыл (не жұмыс портфолиосының болуы)

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

жоқ

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:


Қызметтің негізгі мақсаты:

Дизайнды әзірлеудің әртүрлі әдістері мен принциптерін қолдана отырып, өнімнің жалпы дизайнын әзірлеу

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Пайдаланушы интерфейсінің дизайны үшін макетті дайындау
2. Пайдаланушы интерфейсінің дизайнын әзірлеу

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Пайдаланушы интерфейсінің дизайны үшін орналасуды дайындау



Дағды 1:
Жоба дизайнын әзірлеу міндеттерін талдау

Машықтар:
1. Бағдарламалық қамтылымның пайдаланушы интерфейсі үшін қажетті дизайнды анықтау.
2. Дизайнның соңғы тенденцияларын түсіну.
3. Өзара әрекеттесу үлгілерін, пайдаланушы тапсырмаларының ағындарын және UI-сипаттамаларын анықтау.
4. Сценарийлерді әзірлеу, барлық кезеңдерде пайдаланушы тәжірибесін, өзара әрекеттесу үлгілерін және әр экранның дизайнын қарастыру.

Білімдер:
1. Бағдарламалық қамтылым дизайнын жасауға арналған ең жаңа графикалық бағдарламалық қамтылым.
2. Пайдаланушы интерфейсіне қойылатын талаптар, UI дизайнын жобалау әдістері.
3. Ақпараттық қауіпсіздік негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

ұсынылмайды

Дағды 2:
Өнімдегі ауысулардың қисындылығы мен дәйектілігін қамтамасыз ету

Машықтар:
1. Бағдарламалық қамтылымның ыңғайлы, функционалды және эстетикалық тартымды интерфейсінің графикалық макеттерін жасау.
2. Nbording әзірлеу-бұл жаңа пайдаланушыға арналған процесс.
3. Соңғы жаңа графикалық пакеттермен жұмыс жасау.

Білімдер:
1. Пайдаланушы интерфейстерін жобалауға арналған заманауи бағдарламалық қосымшалар.
2. Пайдаланушы интерфейсіне қойылатын талаптар.
3. Ақпараттық қауіпсіздік негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Пайдаланушы интерфейсінің дизайнын жасау



Дағды 1:
Бағдарламалық қамтылымның функционалдығына қатысты пайдаланушы интерфейсінің дизайн стратегиясын анықтау

Машықтар:
1. ПИ негізгі элементтерін анықтау.
2. БҚ қойылатын талаптарға қатысты юзабилити стилін айқындау.
3. БҚ-да ПИ-ге қойылатын талаптарды ескеру.

Білімдер:
1. БҚ дизайнын құжаттау және сүйемелдеу.
2. Юзабилити әдістерінің әлеуметтік факторлары, физикалық және психологиялық эргономика принциптері.
3. Ақпараттық қауіпсіздік негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

ұсынылмайды

Дағды 2:
Пайдаланушы интерфейсінің макеттерін әзірлеу

Машықтар:
1. Пайдаланушы интерфейсі дизайнының негізгі компоненттерімен жұмыс жасау.
2. Әрбір бағдарламалық құрал функциясында дизайнды визуалды сәйкестендіруді іске қосыңыз.
3. Қажет болған жағдайда фреймдерді, макеттерді және техникалық ерекшеліктерді әзірлеу және қолдау.

Білімдер:
1.Digital – дизайнда заманауи үрдістер.
2.2. Аспаптық жобалау және дизайн құралдары, орналасу негіздері.
3.3. Ақпараттық қауіпсіздік негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жауапкершілік;
нәтижеге бағдарлану;
орындаушылық;
логикалық ойлау;
ойлаудың икемділігі;
ұйымдастырушылық.

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:


СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ деңгейі:

Кәсіптің атауы:

5

IT - дизайнер

6

IT - дизайнер

6

Жүйелік сәулетші

7

Бағдарламалық жасақтама сәулетшісі

16. Кәсіптің карточкасы "Жүйелік сәулетші":

Топтың коды:

2511-1

Қызмет атауының коды:

2511-1-003

Кәсіптің атауы:

Жүйелік сәулетші

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

7

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
жоғары оқу орнынан кейінгі білім (магистратура, резидентура)

Мамандық:
Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Бейіні бойынша кемінде 3 жыл

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

жоқ

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:


Қызметтің негізгі мақсаты:

Жүйе архитектурасының дамуын басқару

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Ерекшеліктер бойынша бағдарламалық бұйым жүйесін іске асыру тұжырымдамасын әзірлеу.
2. Жүйенің архитектурасын дамытуды басқару.
3. Жүйені іске асыруда архитектуралық шешімдердің орындалуын бақылау, жобаны іске асыру процесін талдау және жетілдіру.

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Ерекшеліктер бойынша бағдарламалық бұйым жүйесін іске асыру тұжырымдамасын әзірлеу



Дағды 1:
Ерекшеліктер бойынша бағдарламалық бұйымдарды іске асыру тұжырымдамасын әзірлеуге қатысу және бақылау

Машықтар:
1. Интеграцияланған даму орталарына ие болу.
2. Бағдарламалық қамтылымға қойылатын талаптарды әзірлеу.
3. Талаптардың ерекшеліктері бойынша тест сценарийлерін әзірлеу.
4. Құзыреттілік шеңберінде шешімдер қабылдау.
5. Әзірлеушілер тобын басқару.

Білімдер:
1. Өнімнің тапсырыс берілген функционалдығы мен сапасын бақылау үшін формальды талаптар мен ерекшеліктерді әзірлеу әдістері мен технологиялары.
2. Жүйелер архитектурасын жобалау және талдау әдістері.
3. Объектіге бағытталған жобалау және талдау әдістері.
4. Тиімді талдаудың негізгі әдістері мен құралдары және жобалау.
5. Заманауи CASE жүйелерінің ерекшеліктерінің және модельдеу тілдері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Жоба архитектурасының дұрыстығы мен оңтайлылығының өлшемшарттарын бақылау

Машықтар:
1. Бағдарламалық қамтылым архитектурасын талдау әдістерін меңгеру.
2. Бағдарламалық кодтың компьютерлік жүйенің архитектурасына сәйкестігін бағалау.
3. Ресми ерекшеліктерді тексеру әдістері мен технологияларды қолдану.

Білімдер:
1. Өнімнің тапсырыс берілген функционалдығы мен сапасын бақылау үшін орындалатын кодты құру үшін формальды талаптар мен ерекшеліктерді әзірлеу әдістері мен технологиялары.
2. Жүйелер архитектурасын жобалау және талдау әдістері.
3. Ерекшелік және модельдеу тілдері.
4. Объектіге бағытталған дизайн және жүйелік талдау әдістері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Жүйенің архитектурасын дамытуды басқару



Дағды 1:
Жүйенің архитектурасын дамытуды үйлестіру

Машықтар:
1. Бағдарламалық қамтылым архитектурасын талдау әдістерін меңгеру.
2. Жүйенің архитектурасын сипаттау.
3. Бағдарламалық қамтылымның барабар, толық және дәйекті архитектурасын құру үшін қажетті және жеткілікті ақпараттың құрамы мен көлемін айқындау.
4. Бағдарламалық жүйелер архитектурасын құру үшін мамандандырылған әдістемелерді қолдану.
5. Құзыреттілік шеңберінде шешімдер қабылдау.
6. Персоналды басқару.

Білімдер:
1. Жүйелердің архитектурасын жобалау және талдау әдістері.
2. Өзгеретін талаптарға сәйкес жоба компонентін қайта бағалау және редизайн принциптері.
3. Психология және конфликтология негіздері.
4. Персоналды басқару негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Жобалау және техникалық құжаттаманы бақылау

Машықтар:
1. Арнайы ресімделген тілдер мен белгілердің көмегімен сипатталған модельдерді оқып, түсіну.
2. Графикалық ерекшелік тілдерін қолдана отырып жасалған жобалық құжаттаманы оқу.
3. Ерекшеліктердің графикалық тілдерін пайдалана отырып әзірленген жобалық құжаттамаға өзгерістер енгізу.

Білімдер:
1. . Бағдарламалық қамтылымды әзірлеу әдістемесі.
2. АТ саласындағы жобалау және техникалық құжаттаманы ресімдеуге қойылатын талаптар.
3. Бағдарламалық қамтылымның архитектуралық дизайн принциптері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 3:
Жүйені іске асыруда архитектуралық шешімдердің орындалуын бақылау, жобаны іске асыру процесін талдау және жетілдіру



Дағды 1:
Жүйені іске асыруда архитектуралық шешімдердің орындалуын бақылау

Машықтар:
1. БҚ архитектурасын талдау әдістерін меңгеру.
2. БҚ талдау және жобалау әдістері мен құралдарын меңгеру.
4. Тапсырыс берілген функционалдылық пен өнімнің сапасын бақылау үшін формальды талаптар мен ерекшеліктерді әзірлеу әдістері мен технологияларын қолдану.
5. Сараптама жүргізуді ұйымдастыру.
6. Бағдарламалық кодтың компьютерлік жүйенің архитектурасына сәйкестігін бағалау.
7. Жүйелік қателерді анықтау және оларды жою әдістерін меңгеру.

Білімдер:
1. Бағдарламалық қамтылымды әзірлеу әдістемесі.
2. Берілген функционалдығы мен сапа дәрежесі бар кодты алу үшін әзірлеу құралдарын пайдалану әдістері мен технологиялары
3. Тиімді дамудың негізгі әдістері мен құралдары.
4. Бағдарламалық қамтылымды әзірлеу процесінің негізгі принциптері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Жобаны іске асыру процесін талдау және жетілдіру

Машықтар:
1. Талдау және жобалау әдістері мен құралдарын меңгеру.
2. Негізгі жобалық шешімдерді сипаттау.
3. Бағдарламалық қамтылымның барабар, толық және дәйекті архитектурасын құру үшін қажетті және жеткілікті ақпараттың құрамы мен көлемін айқындау.
4. Жұмыстың орындалуын жоспарлау.
5. Жобаны басқару құралдарын қолдану.

Білімдер:
1. Өнімнің сапасын басқарудың, жобаларды бағалаудың негізгі принциптері.
2. Бағдарламалық қамтылымды әзірлеу процесінің негізгі принциптері.
3. Бағдарламалық қамтылым саласындағы сапа стандарттары.
4. Әзірлеу процесінің сапа стандарттары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Нәтижеге бағдарлау;
Ұйымдастырушылық;
Құзыреттілік шеңберінде дербес шешімдер қабылдау;
Командада жұмыс істей білу;
Жүйелік және аналитикалық ойлау.

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:


СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ деңгейі:

Кәсіптің атауы:

4

IT - дизайнер

5

Жүйелік сәулетші

6

Жүйелік сәулетші

4-тарау. Кәсіптік стандарттың техникалық деректері

      17. Мемлекеттік органның атауы:

      Қазақстан Республикасының Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігі

      18. Әзірлеуге қатысатын ұйымдар (кәсіпорындар):

      Қазақстан Республикасы Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігінің Жасанды интеллект және деректерді басқару комитеті

      Жоба жетекшісі:

      Байгазина А.

      E-mail: a.baigazina@mdai.gov.kz

      Телефон нөмірі: +7 (717) 264 94 55

      Орындаушылар:

      Байгазина А., +7 (717) 264 94 55, a.baigazina@mdai.gov.kz.

      19. Кәсіптік біліктілік жөніндегі салалық кеңес:

      20. Кәсіптік біліктілік жөніндегі ұлттық орган: 27.12.2024 ж.

      21. "Атамекен" Қазақстан Республикасының Ұлттық кәсіпкерлер палатасы: -

      22. Нұсқа нөмірі және шығарылған жылы: Нұсқа 3, 2024 ж.

      23. Болжамды қайта қарау күні: 30.12.2027 ж.

  Қазақстан Республикасы
Премьер-Министрінің
орынбасары – Жасанды
интеллект және цифрлық
даму министрінің бұйрығына
2-қосымша

Кәсіптік стандарт "Ақпараттық ресурстарды құру және басқару"

1-тарау. Жалпы ережелер

      1. Кәсіптік стандарттың қолдану аясы: "Ақпараттық ресурстарды құру және басқару" кәсіптік стандарты "Кәсіптік біліктілік туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 5-бабына сәйкес әзірленді, білім беру бағдарламаларын қалыптастыруға, оның ішінде кәсіпорындарда персоналды оқытуға, білім беру ұйымдары қызметкерлері мен түлектерінің кәсіптік біліктілігін тануға және ұйымдардағы және кәсіпорындардағы персоналды басқару саласындағы кең ауқымды міндеттердің шешімдеріне қойылатын талаптарды белгілейді.

      2. Осы кәсіптік стандартта мынадай терминдер мен анықтамалар қолданылады:

      1) метадеректер – пайдаланылатын деректер туралы субканалдық ақпарат;

      2) копирайтинг – жарнамалық және презентациялық мәтіндер жазу жөніндегі кәсіби қызмет;

      3) рерайтинг – бастапқы мәтіндік материалдарды одан әрі пайдалану мақсатында өңдеу.

      3. Осы кәсіптік стандартта мынадай қысқартулар қолданылады:

      1) СБШ – Салалық біліктілік шеңбері;

      2) КС – кәсіптік стандарт;

      3) БА – басшылар, мамандар және басқа да қызметшілер лауазымдарының біліктілік анықтамалығы;

      4) АT – Ақпараттық технологиялар;

      5) БҚ – бағдарламалық қамтылым;

      6) АЖ – ақпараттық жүйе;

      7) АҚ – ақпараттық қауіпсіздік;

      8) ДБ – деректер базасы;

      9) АР – ақпараттық ресурстар;

      10) ОЖ – операциялық жүйе;

      11) HTML – интернеттегі құжаттарды белгілеудің стандартты тілі.

2-тарау. Кәсіптік стандарттың паспорты

      4. Кәсіптік стандарттың атауы: Ақпараттық ресурстарды құру және басқару.

      5. Кәсіптік стандарттың коды: J63999054.

      6. ЭҚЖЖ секциясын, бөлімін, тобын, сыныбын және кіші сыныбын көрсету:

      J Ақпарат және байланыс.

      63 Ақпараттық қызмет көрсету саласындағы қызмет.

      63.9 Ақпараттық қызмет көрсету саласындағы өзге қызмет.

      63.99 Басқа топтамаларға енгізілмеген, ақпараттық қызмет саласындағы өзге қызмет.

      63.99.9 Ақпараттық қызмет көрсету саласындағы қызметтің өзге түрлері.

      7. Кәсіптік стандарттың қысқаша сипаттамасы: Кәсіптік стандарт мамандардың веб-контент құру, ұйымдардың бизнес-процестерін ақпараттық қолдау жөніндегі қызметін сипаттайды.

      8. Кәсіптер карточкаларының тізбесі:

      1) Ақпараттық ресурстарды құру және басқару жөніндегі маман (контент - менеджер) - СБШ-нің 4-деңгейі;

      2) Ақпараттық ресурстарды құру және басқару жөніндегі маман (контент-менеджер) - СБШ-нің 5-деңгейі;

      3) Ақпараттық ресурстарды құру және басқару жөніндегі маман (контент-менеджер) - СБШ-нің 6-деңгейі.

3-тарау. Кәсіптер карточкалары

9. Кәсіптің карточкасы "Ақпараттық ресурстарды құру және басқару жөніндегі маман (контент - менеджер)":

Топтың коды:

2529-0

Қызмет атауының коды:

2529-0-003

Кәсіптің атауы:

Ақпараттық ресурстарды құру және басқару жөніндегі маман (контент - менеджер)

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

4

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

Ақпараттық ресурстарды құру және басқару жөніндегі маман (контент-менеджер)
6

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
ТжКБ (орта деңгейдегі маман)

Мамандық:
Бағдарламалық қамтамасыз ету (түрлері бойынша)

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
негізгі орта білім

Мамандық:
-

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Бейінді білімі бар болса, тәжірибесіз, бейінді білімі болмаса, салада кемінде 6 ай (не жұмыс портфолиосының болуы)

Формалды емес және информалды біліммен байланыс:

курстық дайындық

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:


Қызметтің негізгі мақсаты:

Ақпараттық ресурстарды құру және басқару.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Мәтіндік деректерді енгізу және өңдеу, ұйымның интернет-ресурстарының мазмұнын құру және өңдеу.
2. Графикалық ақпаратты сканерлеу және өңдеу.
3. Ұйымның интернет-ресурстарында ақпаратты орналастыру.
4. Ұйымның ақпараттық ДБ жүргізу.

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Мәтіндік
терді енгізу және өңдеу, ұйымның интернет-ресурстарының контентін құру және өңдеу



Дағды 1:
Контентті өңдеу

Машықтар:
1. Мәтіндік құжаттарды теру және өңдеу.
2. Құжаттарды белгілеу және пішімдеу.
3. Құжаттарды сақтау, көшіру және резервтеу.
4. Құжаттарды ресімдеуге қойылатын құрылымның, нысандардың және талаптардың өзгеруіне байланысты деректерді түрлендіру.
5. Компьютерлік техникамен және енгізу және шығару құралдарымен жұмыс істеу.
6. Мәтіндік редакторлармен жұмыс және көптеген құжаттармен, стильдермен, кестелермен, тізімдермен, тақырыптармен және басқа пішімдеу элементтерімен жұмыс істеу дағдылары.

Білімдер:
1. Ақпаратты жинау, беру және өңдеудің техникалық құралдары
2. Есептеу техникасы құралдарының техникалық-пайдалану сипаттамалары мен техникалық пайдалану қағидалары.
3. Қазақ, орыс және шет тілдерінің бірінің стилистикасы мен грамматикасы.
4. Құжаттаудың үлгілік қағидалары.
5. Түзету түзетулерінің негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Графикалық ақпаратты сканерлеу және өңдеу



Дағды 1:
Контентті өңдеу

Машықтар:
1. Жабдықтар мен бағдарламалық қамтылымды теңшеу.
2. Құжаттарды сканерлеу, суреттері бар файлдарды сақтау, көшіру және резервтеу.
3. Мамандандырылған бағдарламалық қамтылыммен жұмыс істеу.
4. Графикалық редакторлармен жұмыс істеу және растрлық және векторлық кескіндерді өңдеу.

Білімдер:
1. Сканерлердің әртүрлі типтерінің негізгі сипаттамалары, жұмыс принциптері және мүмкіндіктері.
2. Компьютерлік графика негіздері, компьютерде графикалық ақпаратты ұсыну және өңдеу әдісі.
3. Сипаттамалар және жалпы графикалық файлдардың форматтары.
4. Интернет-ресурстарға орналастыру кезінде суреттердің сипаттамаларына қойылатын талаптар.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 3:
Ұйымның интернет-ресурстарында ақпаратты орналастыру



Дағды 1:
Контентті жариялау

Машықтар:
1. Контентті басқару жүйесі арқылы ақпараттық материалдарды орналастыру және жаңарту.
2. Веб-парақшалардың кескінндерін пішімдеу және теңшеу.
3. Контентті басқару жүйесіндегі ақпараттық блоктар/парақшалар арасындағы ішкі байланыстарды орнату.
4. Қарау және жүктеу үшін кіру құқықтарын және веб-парақшалардың, ІР басқа сипаттамаларын орнату.
5. Материалдарды интернетте қолдануға бейімдеу.
6. Интернеттегі интернет-ресурстарды ілгерілетуге және танымал етуге ықпал ету.
7. Интернет-ресурстарды толтыру және ақпараттық материалдармен жаңартуларды қолдау.

Білімдер:
1. Веб-парақшаның құрылымы, кодталуы және белгілеу тілдері туралы жалпы түсініктер.
2. Операциялық жүйенің жұмыс принциптері мен функционалдығы.
3. Интернет - ресурстарда қолданылатын статикалық және динамикалық веб-парақшаларды, негізгі веб - технологияларды көрсетудің жалпы принциптері.
4. Интернет-ресурстардағы ақпаратқа қол жеткізу құқықтарының аражігін ажыратудың жалпы принциптері.
5. Ақпараттық қауіпсіздік туралы.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 4:
Ұйымның ақпараттық ДБ жүргізу



Дағды 1:
ДБ әкімшілендіру

Машықтар:
1. ДБ-дағы ақпаратты жаңарту (өзектендіру).
2. Электрондық кестелермен, көптеген мәтіндік құжаттармен жұмыс істеу әдістерін меңгеру.
3. Ақпараттық ДБ-мен жұмыс істеу әдістерін меңгеру.

Білімдер:
1. Ақпараттық ДБ-ны ұйымдастыру принциптері;
2. ДБ-ға сұрау салу тілдері;
3. Ақпараттық қауіпсіздік негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Ұйымдастырушылық;
Бастамашылдық;
Зейінділік;
Жауапкершілік;
Тәртіптілік;
Орындаушылық;
Нәтижеге бағдарлану.

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:


СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

5

Ақпараттық ресурстарды құру және басқару жөніндегі маман (контент-менеджер).

10. Кәсіптің карточкасы "Ақпараттық ресурстарды құру және басқару жөніндегі маман (контент-менеджер)":

Топтың коды:

2529-0

Қызмет атауының коды:

2529-0-003

Кәсіптің атауы:

Ақпараттық ресурстарды құру және басқару жөніндегі маман (контент-менеджер).

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

5

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
орта білімнен кейінгі (қолданбалы бакалавриат)

Мамандық:
Бағдарламалық қамтылым (түрлері бойынша)

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
ТжКБ (орта деңгейдегі маман)

Мамандық:
Бағдарламалық қамтылым (түрлері бойынша)

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
негізгі орта білім

Мамандық:
-

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Бейінді білім бар болса кемінде 1 жыл, бейінді білім болмаса бейіні бойынша кемінде 2 жыл

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

курстық дайындық

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:


Қызметтің негізгі мақсаты:

Ақпараттық ресурстарды құру және басқару.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Ұйымның интернет-ресурстарында ақпаратты орналастыру, редакциялау және өзектендіру.
2. Интернет-ресурс контентін құру.
3. Ақпараттық материалдарды жазу және ұйымның интернет-ресурстарының толтырылуын бақылау.
4. Интернет-ресурстарда, форумдарда және әлеуметтік желілерде талқылауларды модерациялау.

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Ұйымның интернет-ресурстарында ақпаратты орналастыру, редакциялау және өзектендіру



Дағды 1:
Ұйымның интернет-ресурстарында ақпаратты басқару

Машықтар:
1. Интернет-ресурстарда авторлармен тексерілген және келісілген ақпаратты орналастыру, қажет болған жағдайда түзетулер енгізу және дәлсіздіктерді жою.
2. Веб-шеберлермен бірлесіп ұйымның интернет-ресурстарында орналастырылатын ақпаратты ресімдеуге қатысу.
3. Интернет-ресурстардың метадеректерін (атрибуттарын) басқару.
4. Ұйымның интернет-ресурстарына кіріп қарауларды талдау.
5. Материалдарды редакциялау және түзету және олардың құрылымын, соның ішінде дизайн мен сәндеуді орындау.

Білімдер:
1. Веб - парақшалардың құрылымы, кодталуы және белгілеу тілдері.
2. Статикалық және динамикалық веб-парақшаларда, интернет-ресурстарда қолданылатын негізгі веб - технологияларды көрсетудің жалпы принциптері.
3. Интернет-ресурстарда ұсыну үшін АР әртүрлі типтеріне қойылатын талаптар.
4. Метадеректердің жіктелімі.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Интернет-ресурстары контентін құру



Дағды 1:
Ұйымның интернет-ресурстары тақырыбы бойынша ақпарат іздеу

Машықтар:
1. Жаңалықтар агрегаторларымен, электрондық жазылымдармен, әлеуметтік желілермен, форумдармен жұмыс істеу.
2. АР (мемлекеттік органдардың интернет-ресурстары) әлеуетті өнім берушілерінің жұмысын қадағалау .
3. Берілген тақырып бойынша халықаралық интернет-ресурстарға мониторинг жүргізу.

Білімдер:
1. Интернеттен ақпарат іздеудің әртүрлі әдістері.
2. Іздеу жүйелерінің принциптері мен механизмдері, танымал іздеу қызметтерінің функционалдығы
3. Қазақстан Республикасының зияткерлік меншік саласындағы заңнамасы.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 3:
Ақпараттық материалдарды жазу және ұйымның интернет-ресурстарының толтырылуын бақылау



Дағды 1:
Контентті толтыру

Машықтар:
1. Берілген тақырып бойынша мақалалар, шолулар және басқа мәтіндер жазу.
2. Мәтіндерді рефераттау, аннотациялау және модификация жүргізу.
3. Ұйымның интернет-ресурстарына кірушілердің қажеттіліктері мен сұраныстарын талдау.
4. Ұйымның интернет-ресурстарында орналастыру үшін ақпарат беру мәселелері бойынша мемлекеттік органдармен өзара іс-қимыл жасау.

Білімдер:
1. Копирайтинг және рерайтинг принциптері.
2. Іздеу жүйесін оңтайландыру
3. Ақпараттық қауіпсіздік негіздері.
4. Жасалатын контент тілі грамматикасының принциптері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 4:
Интернет-ресурстарда, форумдарда және әлеуметтік желілерде талқылауларды модерациялау



Дағды 1:
Контентті модерациялау

Машықтар:
1. Ұйымның интернет-ресурсына келіп түскен өтініштер, мәселелер және / немесе шағымдар бойынша ДБ және есептер жүргізу.
2. Пайдаланушылардың хабарламалары мен пікірлерін модерациялау.
3. Әлеуметтік желілерде бірнеше қауымдастықтарды басқару.
4. Қауымдастық мүшелерімен пікірталастарды басқару.

Білімдер:
1. Спам және қажетсіз контент түрлері, олармен күресудің әдістері мен құралдары.
2. Арнайы терминология және веб-этикет.
3. Ақпараттық қауіпсіздік негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Ұйымшылдық;
Бастамашылық;
Зейінділік;
Жауапкершілік;
Тәртіптілік;
Орындаушылық;
Ойлау икемділігі;
Нәтижеге бағдарлану;
Жоғары оқу қабілеті;
Іскерлік қарым-қатынас дағдылары;
Шығармашылық.

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:


СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

4

Ақпараттық ресурстарды құру және басқару жөніндегі маман (контент-менеджер).

6

Ақпараттық ресурстарды құру және басқару жөніндегі маман (контент-менеджер).

11. Кәсіптің карточкасы "Ақпараттық ресурстарды құру және басқару жөніндегі маман (контент-менеджер)":

Топтың коды:

2529-0

Қызмет атауының коды:

2529-0-003

Кәсіптің атауы:

Ақпараттық ресурстарды құру және басқару жөніндегі маман (контент-менеджер).

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

6

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
орта білімнен кейінгі (қолданбалы бакалавриат)

Мамандық:
Бағдарламалық қамтылым (түрлері бойынша)

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
ТжКБ (орта деңгейдегі маман)

Мамандық:
Бағдарламалық қамтылым (түрлері бойынша)

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Жоғары білімі бар болса кемінде 2 жыл, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білімі бар болса кемінде 3 жыл.

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

курстық дайындық.

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:


Қызметтің негізгі мақсаты:

Ақпараттық ресурстарды құру және басқару.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Интернет-ресурстардың мазмұнын мониторингілеу.
2. Ұйымның ақпараттық ресурстарын басқару.
3. Ұйымның интернет-ресурстарын жаңғырту және ілгерілету процестерін қолдау.

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Интернет-ресурстардың мазмұнын мониторингілеу



Дағды 1:
Интернет-ресурстардың мазмұнын бақылау

Машықтар:
1. Ұйымның интернет-ресурстарында зияткерлік меншік құқықтарының бұзылуын бақылау.
2. Дербес деректердің орналастырылуын бақылау.
3. Мүмкіндігі шектеулі жандар үшін интернет-ресурстардың қолжетімділігіне қойылатын талаптардың сақталуын бақылау.
4. Жарияланатын материалдарды ресімдеуде авторларға көмек көрсету.
5. Жұмыс нәтижелері бойынша есепті құжаттаманы қалыптастыру.

Білімдер:
1. Бұқаралық ақпарат құралдарын реттейтін заңнамалар, материалдарды Интернетте орналастыру, дербес деректерді және зияткерлік меншікті қорғау.
2. АТ саласындағы стандарттар.
3. Нормативтік және заңнамалық құжаттармен жұмыс істеуге арналған мамандандырылған БҚ.
4. Танымал әлеуметтік желілердің функционалдық ерекшеліктері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Ұйымның ақпараттық ресурстарын басқару



Дағды 1:
Ұйымның ақпараттық ресурстарын жоспарлау және мониторингілеу

Машықтар:
1. Ұйымның интернет-ресурстарын толтыру бойынша жұмыстарды жоспарлау.
2. Ұйымның интернет-ресурстарында жаңа немесе қажетті ақпараттың пайда болуын бақылау.
3. Ұқсас тақырыптары, тұжырымдамасы және мазмұны бар басқа интернет-ресурстарды талдау.
4. АР басқару жөніндегі жұмыстарды құжаттау.
5. Жұмыс нәтижелері бойынша есепті құжаттаманы қалыптастыру.

Білімдер:
1. Жобаларды басқару негіздері.
2. Контентті құру және редакциялау мәселелерін шешудің мазмұны мен әдістері.
3. Менеджмент негіздері.
4. Ақпараттық қауіпсіздік әдістері мен принциптері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 3:
Ұйымның интернет-ресурстарын жаңғырту және ілгерілету процестерін қолдау



Дағды 1:
Интернет-ресурстарды ілгерілету

Машықтар:
1. Интернет-ресурстарды жобалау процестерін қолдау және пайдаланушылардың талаптарын, бизнес талаптарын, ұйымның қолданыстағы құрылымы мен интернет-ресурстарының мазмұнын талдау.
2. Ұйымның интернет-ресурстарының функционалдығын әзірлеу және тестілеу процестерін қолдау.
3. Ұйымның интернет-ресурстарының құрылымы мен қызметтеріне қойылатын талаптарды тұжырымдау.
4. Бизнес-процестерді модельдеу
5. Ұйымның интернет-ресурстарының функционалдығын тексеру.

Білімдер:
1. Интернет-ресурстарды дамытудың негізгі процестері мен әдістері.
2. Іздеу жүйесін оңтайландырудың негізгі түсініктері мен әдістері.
3. Бизнес-процестердің моделдері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Ұйымшылдық;
Бастамашылық;
Зейінділік;
Жауапкершілік;
Тәртіптілік;
Орындаушылық;
Аналитикалық ойлау;
Нәтижеге бағдарлану;
Шығармашылық;
Командада жұмыс істеу.

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:


СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

4

Ақпараттық ресурстарды құру және басқару жөніндегі маман (контент-менеджер).

5

Ақпараттық ресурстарды құру және басқару жөніндегі маман (контент-менеджер).

4-тарау. Кәсіптік стандарттың техникалық деректері

      12. Мемлекеттік органның атауы:

      Қазақстан Республикасының Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігі.

      13. Әзірлеуге қатысатын ұйымдар (кәсіпорындар):

      Қазақстан Республикасының Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігі Жасанды интеллект және деректерді басқару комитеті

      Жоба жетекшісі:

      Байгазина А.

      E-mail: a.baigazina@mdai.gov.kz

      Телефон нөмірі: +7 (717) 264 94 55

      Орындаушы:

      Байгазина А., +7 (717) 264 94 55, a.baigazina@mdai.gov.kz.

      14. Кәсіптік біліктілік жөніндегі салалық кеңес:

      15. Кәсіптік біліктілік жөніндегі ұлттық орган: 27.12.2024 ж.

      16. "Атамекен" Қазақстан Республикасының Ұлттық кәсіпкерлер палатасы: -

      17. Нұсқа нөмірі және шығарылған жылы: Нұсқа 3, 2024 ж.

      18. Болжамды қайта қарау күні: 05.12.2027 ж.

  Қазақстан Республикасы
Премьер-Министрінің
орынбасары – Жасанды
интеллект және цифрлық
даму министрінің бұйрығына
3-қосымша

Кәсіптік стандарт "Графикалық және мультимедиялық дизайнды әзірлеу"

1-тарау. Жалпы ережелер

      1. Кәсіптік стандарттың қолдану аясы: "Графикалық және мультимедиялық дизайнды әзірлеу" кәсіптік стандарты "Кәсіптік біліктілік туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 5-бабына сәйкес әзірленді, білім беру бағдарламаларын қалыптастыруға, оның ішінде кәсіпорындарда персоналды оқытуға, білім беру ұйымдары қызметкерлері мен түлектерінің кәсіптік біліктілігін тануға және ұйымдардағы және кәсіпорындардағы персоналды басқару саласындағы кең ауқымды міндеттердің шешімдеріне қойылатын талаптарды белгілейді.

      2. Осы кәсіптік стандартта мынадай терминдер және анықтамалар қолданылады:

      1) ақпараттық жүйе (АЖ) – ақпараттық өзара іс-қимыл арқылы белгілі бір технологиялық әрекеттерді жүзеге асыратын және нақты функционалдық міндеттерді шешуге арналған ақпараттық-коммуникациялық технологиялардың, қызмет көрсететін персоналдың және техникалық құжаттаманың ұйымдастырылып ретке келтірілген жиынтығы.

      2) ақпараттық жүйенің архитектурасы – ақпараттық жүйе құрамдастарының моделін, құрылымын, орындалатын функцияларын және өзара байланысын айқындайтын тұжырымдама.

      3) АЖ техникалық қызмет көрсету – өнеркәсіптік пайдалануға берілген АЖ-ны оның мақсатына сәйкес, қосымша функционалдық талаптарды жаңартуды және іске асыруды жүргізбей және оның тұтастығын сақтау шартымен бағдарламалық қамтылымды түзетуді, түрлендіруді және ақауларды жоюды жүргізу бойынша іс-шараларды қамтитын жұмысқа қабілеттілікті қамтамасыз ету.

      4) графикалық дизайн – әртүрлі құралдар – иллюстрациялар, типография, анимация, цифрлық ақпарат құралдары арқылы көрнекі байланыс.

      5) пайдаланушының графикалық интерфейсі (Graphical User Interface - GUI) – пайдаланушы интерфейсінің элементтерін графикалық объектілер түрінде пайдалануға мүмкіндік беретін белгілі бір бағдарлама.

      6) деректер базасы (ДБ) – осы деректердің сипаттамаларын, сондай-ақ олардың объектілері арасындағы өзара байланыстарды сипаттайтын тұжырымдамалық құрылымға сәйкес ұйымдастырылған деректер жиынтығы.

      7) дизайн – қолданыстағы веб-сайттың немесе бағдарламалық өнімнің графикалық және/немесе құрылымдық-функционалдық модификациясы.

      8) интерактивті дизайн – адам-машиналық өзара іс-қимылдың көрінісі.

      9) пайдаланушыға бағытталған дизайн (User Centered Design) – жүйеге эргономикалық, эстетикалық, көркемдік талаптардың үйлесімін көздейді.

      10) пайдаланушы интерфейсі (ПИ) – жүйеде жұмыс істеу кезінде (мәзірлер, түймелер, диалогтық терезелер) түс гаммасы, өлшемі, стилі және басқа да графикалық мүмкіндіктері ескерілетін пайдаланушы пайдаланатын жүйе интерфейсінің элементтері.

      11) бағдарламаларды әзірлеуді автоматтандыру жүйелері (CASE – құралдар) - бағдарламалардың жоғары сапасын, қателердің болмауын және бағдарламалық өнімдерге қызмет көрсетудің қарапайымдылығын қамтамасыз етуге көмектесетін бағдарламалық қамтылымды жобалауға арналған бағдарламалық инженерия құралдары мен әдістерінің жиынтығы.

      3. Осы кәсіптік стандартта мынадай қысқартулар қолданылады

      1) ОББ – Объектіге бағытталған бағдарламалау;

      2) TCP/IP – Трансмиссияны Басқару Протоколы/Интернет Протоколы;

      3) VR – виртуалды шындық;

      4) UI – пайдаланушы интерфейсі.

2-тарау. Кәсіптік стандарттың паспорты

      4. Кәсіптік стандарттың атауы: Графикалық және мультимедиялық дизайнды әзірлеу.

      5. Кәсіптік стандарттың коды: J058.

      6. ЭҚЖЖ секциясын, бөлімін, тобын, сыныбын және кіші сыныбын көрсету:

      J Ақпарат және байланыс.

      62 Компьютерлік бағдарламалау, консультациялық және басқа ілеспе көрсетілетін қызметтер.

      62.0 Компьютерлік бағдарламалау, консультациялық және басқа ілеспе көрсетілетін қызметтер.

      62.01 Компьютерлік бағдарламалау саласындағы қызмет.

      62.01.1 Бағдарламалық қамтылымды әзірлеу.

      7. Кәсіптік стандарттың қысқаша сипаттамасы: Кәсіптік стандарт компьютерлік ойындарда, фильмдерде, музыкалық бейнелерде, бейне роликтерде, БАҚ және жарнамаларда қолдануға арналған графикалық объектілерді, арнайы эффектілерді, анимацияларды, аудио сүйемелдеуді немесе басқа визуалды кескіндерді жасау бойынша мамандардың қызметін сипаттайды. Дизайн тұжырымдамаларын, күрделі графика мен анимацияларды, аудио және бейне файлдарды жобаға, екі өлшемді және үш өлшемді кескіндерге функционалды, эстетикалық және шығармашылық талаптарды қанағаттандыру үшін ұсыну үшін эскиздер, диаграммалар, иллюстрациялар мен макеттер жасау.

      8. Кәсіптер карточкаларының тізімі:

      1) Графикалық дизайнер - 5 СБШ-нің деңгейі

      2) Графикалық дизайнер - 6 СБШ-нің деңгейі

      3) Мультимедиялық дизайнер - 5 СБШ-нің деңгейі

      4) Интерактивтік дизайнер - 5 СБШ-нің деңгейі

      5) Графикалық интерфейсті түптеу жөніндегі маман - 5 СБШ-нің деңгейі

      6) Графикалық интерфейсті түптеу жөніндегі маманы - 6 СБШ-нің деңгейі

3-тарау. Кәсіптер карточкалары

9. Кәсіптің карточкасы "Графикалық дизайнер":

Топтың коды:

2166-1

Қызмет атауының коды:

2166-1-002

Кәсіптің атауы:

Графикалық жұмыс дизайнері

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

5

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
орта білімнен кейінгі (қолданбалы бакалавриат)

Мамандық:
Графикалық және мультимедиялық дизайн

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
ТжКБ (орта деңгейдегі маман)

Мамандық:
Графикалық және мультимедиялық дизайн

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
ТжКБ (жұмысшы кәсіптер)

Мамандық:
Графикалық және мультимедиялық дизайн

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
негізгі орта білім

Мамандық:
-

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

формалды білімі бар болса тәжірибесіз; негізгі орта білім беру кезінде, жұмыс портфолиосының болуы

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

курстық дайындық

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:


Қызметтің негізгі мақсаты:

Графикалық ақпарат объектілерінің дизайнын жасау.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Жоба дизайнын жобалау.
2. Көрнекі ақпарат объектілерін әзірлеу және орналастыру.
3. Көрнекі ақпарат объектілерін әзірлеу жөніндегі қызметті басқару.

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Жоба дизайнын жобалау



Дағды 1:
Дизайн тұжырымдамаларын ұсыну үшін эскиздерді, диаграммаларды, иллюстрациялар мен макеттерді дайындау

Машықтар:
1. Жобаның міндеттерін анықтау және тұжырымдау.
2. Эскиздерді дайындауға арналған жобалық тапсырманы түсіну.
3. Жоба дизайны үшін эскиздер, диаграммалар, иллюстрациялар, макеттер жасау үшін тиісті компьютерлік бағдарламаларды таңдау.
4. Графиканың әртүрлі түрлерімен жұмыс істеу әдістерін қолдану.

Білімдер:
1. Көркемдік-графикалық жұмыстарды орындау әдістері.
2. Көркемдік жобалау және техникалық модельдеу негіздері.
3. Компьютерлік дизайн дизайнында қолданылатын заманауи бағдарламалар және олардың мүмкіндіктері.
4. Дизайн саласындағы халықаралық және республикалық стандарттары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Жобаға қойылатын функционалдық, эстетикалық және шығармашылық талаптарды қанағаттандыру үшін Графиктер мен анимациялар әзірлеу

Машықтар:
1. Мәтіндермен, қаріптермен, сүзгілермен, эффектілермен, маскалармен және қабаттармен жұмыс жасау.
2. Техниканың әртүрлі түрлерін меңгеру; веб пен иллюстрацияларды қолмен жылдам салу, эскиз жасау дағдылау.
3. Компьютерлік бағдарламаларды қолдана отырып веб және полиграфия үшін векторлық иллюстрациялар жасау.

Білімдер:
1. Академиялық сурет, графика техникасы, компьютерлік графика негіздері.
2. Типографиктер, түстерді бөлу, түстерді түзету.
3. Репродуктивті жабдықтың сипаттамаларына сәйкес кескіндерді көркемдік ретуштеу.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Көрнекі ақпарат объектілерін әзірлеу және орналастыру



Дағды 1:
Екі өлшемді және үш өлшемді кескіндерді жасау

Машықтар:
1. Қозғалыстағы объектілерді бейнелеу немесе компьютерлік анимацияны немесе модельдеу бағдарламаларын қолдана отырып процесті суреттеу.
2. Көп өлшемді кескіндерді салу техникасын қолдану.
3. Көпөлшемді кескіндерді әзірлеу үшін компьютерлік бағдарламаның барлық мүмкіндіктерін қолдану.

Білімдер:
1. Компьютерлік анимация әдістері, дизайнды жобалауы.
2. Көп өлшемді кескіндерді салу әдісі.
3. Дәл графикалық сызбалар мен модельдер жасау құралдары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Дизайн-жобаны көркемдік-техникалық өңдеу

Машықтар:
1. Тапсырыс берушінің талаптары бойынша графикалық объектінің барлық бөлшектерін беттеу.
2. Мазмұны мен сипатына байланысты жобаның композициясын жасау.
3. Жобаның прототипін жасау үшін графикалық жүйелерді пайдалану.

Білімдер:
1. Дизайнда қолданылатын заманауи компьютерлік бағдарламалық қамтылым.
2. Компьютерлік графика, 3D жарықтандыру, 3D модельдеуі
3. Композиция теориясы, түстану және колористика, типография, фотография, мультфипликация.
4. Көркемдік жобалау және техникалық модельдеу.
5. Мультимедиялық ақпаратты өндіру және тарату әдістері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 3:
Көрнекі ақпарат объектілерін әзірлеу жөніндегі қызметті басқару



Дағды 1:
Әзірленген көрнекі ақпарат объектілерінің сапасына бағалау жүргізу

Машықтар:
1. Жобаны іске асырудағы тәуекелдерді анықтау және жою.
2. Жобадағы дизайндық жұмыстардың сапасын бағалау.
3. Жобаланатын көрнекі ақпарат объектісінің дайындалу сапасын тексеруді құжаттау.
4. Көрнекі ақпарат, сәйкестендіру және коммуникация объектілерінің сапасына қойылатын талаптарды қамтитын нормативтік құжаттармен жұмыс істеу.

Білімдер:
1. Тәуекелдерді бағалау және тәуекелдерді басқару әдістері.
2. Дизайн-жобалардың сапасын бағалауды орындаудың технологиялық процестерін білуі.
3. Көрнекі ақпарат объектілерін жобалаудың үлгілік кезеңдері мен мерзімдерін орындау реттілігі.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Көрнекі ақпарат объектілерін өндірісте дайындау жөніндегі жұмыстардың орындалуына бақылау жүргізу

Машықтар:
1. Жобалық шешімдерді келісу, өндіріс үшін таңдалған дизайнды егжей-тегжейлі қарау және құжаттау.
2. Жобаланатын көрнекі ақпарат объектісінің ойнату сапасын бақылау құралдарын таңдау.
3. Жобаланатын көрнекі ақпарат объектісінің дайындалу сапасын тексеру нәтижелері бойынша қорытынды жасау.

Білімдер:
1. Көрнекі ақпараттың сапасын бақылау бойынша тексерудің заманауи құралдары, аспаптары мен әдістері.
2. Ғылыми-техникалық мәтінді ресімдеу және жазу ережелері және іскерлік хат негіздері.
3. Еңбекті қорғау нормалары мен өрт қауіпсіздігі қағидалары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жауапкершілік
Ойлау икемділігі;
Тәртіптілік;
Ұқыптылық;
Логикалық ойлау;
Креативті;
Оқу қабілеттілігі;
Зейінділік;
Өз бетінше шешім қабылдай білу;

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:


СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

5-6

Мультимедиялық дизайнер

5-6

Интерактивті дизайнер

10. Кәсіптің карточкасы "Графикалық дизайнер":

Топтың коды:

2166-1

Қызмет атауының коды:

2166-1

Кәсіптің атауы:

Графикалық дизайнер

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

6

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Өнер

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
орта білімнен кейінгі (қолданбалы бакалавриат)

Мамандық:
Графикалық және мультимедиялық дизайн

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
ТжКБ (орта деңгейдегі маман)

Мамандық:
Графикалық және мультимедиялық дизайн

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
негізгі орта білім

Мамандық:
-

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Бейін бойынша кемінде 1 жыл

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

курстық дайындық

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:


Қызметтің негізгі мақсаты:

Графикалық ақпарат объектілерінің дизайнын жасау

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Жоба дизайнын жобалау.
2. Көрнекі ақпарат объектілерін әзірлеу және орналастыру.
3. Көрнекі ақпарат объектілерін әзірлеу жөніндегі қызметті басқару.

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Жоба дизайнын жобалау



Дағды 1:
Дизайн тұжырымдамаларын ұсыну үшін эскиздерді, диаграммаларды, иллюстрациялар мен макеттерді дайындау

Машықтар:
1. Жобаның талаптарын айқындау бойынша тапсырыс берушімен келіссөздер ұйымдастыру.
2. Жобалық тапсырманы, орындалу жоспарын (орындалу мерзімдерін) жасау және басшымен жобалық тапсырманы, дизайн тұжырымдамасын келісу.
3. Өндіріс үшін таңдалған дизайнды егжей-тегжейлі қарау және құжаттау.
4. Түсті көрсету, нысан кескіндерін визуализациялауды параметрлерін бағалау.
5.Жобаның эскизін дайындау туралы есеп жасау.
6.Таныстырылым өткізу және қабылданған дизайн шешімдерінің дұрыстығын негіздеу.
7. Графикалық объектілерді әзірлеу бойынша күрделі міндеттерді шешу үшін компьютерде жұмыс істеу техникасын меңгеру.

Білімдер:
1.Көрнекі ақпарат объектілерін құруға арналған жобалық тапсырмалардың үлгілік нысандары.
2.2. Әр түрлі күрделіліктегі көрнекі ақпарат объектілерін жобалаудың негізгі кезеңдері.
3.Авторлық құқық.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Жобаның функционалдық, эстетикалық және шығармашылық талаптарын қанағаттандыру үшін графика мен анимацияны әзірлеу

Машықтар:
1. Әзірленген графикалық объектілерге талдау жүргізу және тапсырыс берушінің талабына сәйкессіздіктерді анықтау.
2. Жоба дизайнын жасау кезінде моушн-графика техникасын қолдау.
3. Мәтін, аудио және бейнені үйлесімді түрде қосу.
4. Компьютерлік бағдарламалардың көмегімен күрделі графикалық модельдер жасау.

Білімдер:
1. Көрнекі ақпарат объектілерін түпнұсқаға сәйкестігін дизайнерлік тексеру әдістемесі.
2. Көркемдік жобалау мен техникалық модельдеудің теориялық негізі, жарнамалық технологиялардың негіздері.
3. Баспа және орау өндірісіне арналған материалтану.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Көрнекі ақпарат объектілерін әзірлеу және беттеу



Дағды 1:
Екі өлшемді және үш өлшемді кескіндерді жасау

Машықтар:
1. Компьютерлік бағдарламалардың көмегімен көпөлшемді объектінің дизайн-макетін жасау.
2. Көп өлшемді кескіндерді жобалау мәселелерінің дизайн шешімдерін табу.
3. Өлшемді төмендетудің сызықтық әдістерін, сызықтық емес карталарды, көп өлшемді масштабтауды және кеңістікті толтыратын қисықтарды қолдану.

Білімдер:
1. Кино және ойын индустриясындағы 3D модельдерін құру мен визуализациялаудың негізгі кезеңдері.
2. Модельдеу әдістері
3. Композитингке арналған кәсіптік бағдарламалары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Дизайн жобасын көркемдік-техникалық әзірлеу

Машықтар:
1. Жобаланған объектінің композициялық әдістері мен стилистикалық ерекшеліктерін анықтау.
2. Функционалдылық, эстетика жаңалық элементі дизайн талаптарын анықтау.
3. Дайын өнімнің авторлық құқығын алу үшін құжаттаманы әзірлеу.

Білімдер:
1. Жарнамалық технологиялардың, полиграфия, орау, кино және теледидар саласындағы өндірістің технологиялық процестерінің негіздері.
2. Заманауи жобалық дизайн шығармашылығының негізгі түрлері.
3. Дизайн, кескіндеме, сурет және перспектива, композиция негіздері,техникалық сурет, компьютерлік дизайн, құрастыру және ыдыс дизайн, полиграфия негіздері.
4. Жобаны сүйемелдеу және авторлық құқық алу жөніндегі нормативтік-құқықтық актілері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 3:
Көрнекі ақпарат объектілерін әзірлеу бойынша қызметті басқару



Дағды 1:
Әзірленген көрнекі ақпарат объектілерінің сапасына бағалау жүргізу

Машықтар:
1. Көрнекі ақпарат объектілері мен жүйелерінің дайындалуына мониторинг жүргізу.
2. Дизайн-жобаларларды орындау бойынша қажетті түзету шараларын анықтау және қолдану.
3. Көрнекі ақпарат объектілерінің сапасын бағалауды жүргізу үшін құралдар мен әдістерді таңдау және қолдану.

Білімдер:
1. Жоба дизайнының сапасына мониторинг жүргізу және бағалау әдістері мен құралдары.
2. Жоба дизайнының сапасын бағалауды жүргізу жөніндегі нұсқаулығы.
3. Сапаны бағалау жөніндегі халықаралық және республикалық стандарттары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Көрнекі ақпарат объектілерін өндірісте дайындау жөніндегі жұмыстардың орындалуына бақылау жүргізу

Машықтар:
1. Көрнекі ақпарат объектілерінің дизайн-макетінің сәйкестігін бақылау рәсімдері мен әдістерін әзірлеу.
2. Көрнекі ақпаратты өнімін дайындауға және пайдалануға беруге арналған шарттардың орындалуын бақылау.
3. Дизайн-жобасының орындалған жұмысына авторлық құқықты іске асыру және алу үшін қажетті құжаттарды ресімдеу.
4. Дизайн-жобасын тапсырыс берушіге таныстыру.

Білімдер:
1. Графикалық ақпарат объектілерінің сапасы саласындағы нормативтік құжаттары.
2. Шарттар жасау, авторлық құқық алу жөніндегі нормативтік-құқықтық актілер және т. б.
3. Көрнекі ақпарат объектілері мен жүйелерінің макеттерін жобалау бойынша жұмыстардың орындалуын мониторингілеу әдістері.
4. Таныстырылымды әзірлеу технологиялары.
5. Еңбекті қорғау нормалары мен өрт қауіпсіздігі қағидалары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жауапкершілік;
Ойлау икемділігі;
Тәртіптілік;
Ұқыптылық;
Логикалық ойлау;
Шығармашылық;
Зейінділік;
Өз бетінше шешім қабылдай білу;

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:


СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

5-6

Мультимедиялық дизайнер

5-6

Интерактивті дизайнер

11. Кәсіптің карточкасы "Мультимедиялық дизайнер":

Топтың коды:

2166-2

Қызмет атауының коды:

2166-2-002

Кәсіптің атауы:

Мультимедиялық дизайнер

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

5

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
орта білімнен кейінгі (қолданбалы бакалавриат)

Мамандық:
Графикалық және мультимедиялық дизайн

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
ТжКБ (орта деңгейдегі маман)

Мамандық:
Графикалық және мультимедиялық дизайн

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
ТжКБ (жұмысшы кәсіптер)

Мамандық:
Графикалық және мультимедиялық дизайн

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
негізгі орта білім

Мамандық:
-

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Формалды білім бар болса, тәжірибесіз; негізгі орта білім беру кезінде, жұмыс портфолиосының болуы

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

курстық дайындық

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:


Қызметтің негізгі мақсаты:

Жобаның мультимедиялық дизайнын жасау

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Мультимедиялық элементтері бар жоба құрылымын әзірлеу.
2. Мультимедиялық жоба үшін аудио және бейне контент әзірлеу.

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Мультимедиялық элементтері бар жоба құрылымын әзірлеу



Дағды 1:
Мультимедиялық элементтермен жоба құрылымын жасау

Машықтар:
1. Құрылымды құру үшін UML диаграммаларын қолдану.
2. Ақпарат ағынын және объектілердің өзара іс-қимылын айқындау.
3. Көрнекі ақпарат объектісінің әрбір мультимедиялық элементі дизайнының эскизін салу.
4. Берілетін субъектілердің дизайн тұжырымдамасын айқындау.

Білімдер:
1. Бірыңғай модельдеу тілімен және диаграмма құрау құралдарымен жұмыс істеу техникасы.
2. Кешенді дизайнерлік зерттеулерді жүргізу әдістері.
3. Ақпараттық қауіпсіздік негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Әзірленген құрылымды құжаттау

Машықтар:
1. Ақпараттың мультимедиялық элементтері бар жобаның техникалық тапсырмасын әзірлеу.
2. Әрбір әзірленетін мультимедиялық элементті, оның визуалды ақпарат объектісінің басқа элементтерімен өзара іс-қимылын сипаттау.
3. Жоба дизайнын ұсыну бойынша презентациялар әзірлеу.

Білімдер:
1. Көрнекі ақпарат объектілерінің мультимедиялық элементтерін әзірлеу жөніндегі нормативтік құжаттар мен стандарттары.
2. Жобаның өмірлік циклі.
3. Жобаны бизнес-процестерге бөлуі.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Мультимедиялық жоба үшін аудио және бейне мазмұнын әзірлеу



Дағды 1:
Мультимедиялық эскиз дизайнын дайындау

Машықтар:
1. Талап етілген аудио, бейне, графикалық ақпаратты табу және таңдау және оларды жобаға біріктіру.
2. Жоба контентінде мультимедианы дұрыс қолдана білу.
3. Мультимедиялық элементтерді қолдана отырып, CD презентацияларын, өнім каталогтарын, фотогалереялар мен портфолиоларды әзірлеу.
4. Мультимедианы әзірлеу үшін компьютерлік бағдарламалардың мүмкіндіктерін қолдау, бағдарламалық өнімге графика, анимация арналған кітапханаларды біріктіру.

Білімдер:
1. Графика, компьютерлік және көркем графика техникасының негіздері.
2. Композиция, түстану және колористика, типографиктер, фотографиктер, мультипликация теориялары.
3. Көркемдік жобалау және техникалық модельдеу негіздері.
4. Жарнамалық технологияның негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Медиа файлдарға немесе басқа визуалды кескіндерге арнайы эффектілерді жасау, қосу және құрастыру

Машықтар:
1. Медиа файлдарды жасау, өңдеу үшін дайын арнайы эффектілердің жеткілікті саны бар кітапханалармен бағдарламалық құралдарды табу және пайдалану.
2. Қарапайым аудио және бейне файл өңдеулерін жасау.
3. Бейне фрагменттер арасындағы сүзгілер мен ауысу әсерлерін салу.
4. Файлдарды кесу-біріктіру, әртүрлі форматтарға түрлендіру.

Білімдер:
1. Дыбыспен және анимациямен жұмыс істеуге арналған бағдарламалық өнімдер, құралдар, құралдары.
2. Арнайы эффектілердің интеграцияланған кітапханалары және оларды құруға арналған құрылымдары.
3. Ақпараттық қауіпсіздік негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 3:
Мультимедиялық жобаны жаңғырту

Машықтар:
1. Арнайы эффектілерді қосу – жою, түсін, стилін және басқа бөліктерін өзгерту арқылы мультимедиялық элементтердің функционалдығын кеңейту, өзгертулер мен түзетулер енгізу.
2. Жобаның құрылымын, оның негізгі компоненттері-байланыстыру, шарықтау шегі және ажыратуды түсіну, мультимедиялық құжат (элемент) ішіндегі гипермәтіндік байланыстарды, пайдаланушы сценарийлерін (мультимедианы қолданудың барлық салаларында) ойластыру.
3. Құқықтық нормаларды сақтау.

Білімдер:
1. Графика, компьютерлік және көркем графика техникасының негіздері.
2. Мультимедиялық құрылғылар мен бағдарламалық қамтылымның заманауи сипаттамалары.
3. Жобаның мультимедиялық элементтерін жаңғыртуға арналған заманауи бағдарламалық құралдар.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жауапкершілік;
Ойлау икемділігі;
Тәртіптілік;
Логикалық ойлау;
Орындаушылық;
Креативтілік;
Эстетикалық сезім;
Нәтижеге жетуге бағдарлану;
Аналитикалық қабілет;
Өзіне сын көзбен қараушылық;
Берілген тапсырмаларды орындау әдістерін іздеуге шығармашылық көзқарас;

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:


СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

5-6

Графикалық жұмыс дизайнері

5-6

Интерактивті дизайнер

5-6

Графикалық интерфейсті беттеу жөніндегі маман

12. Кәсіптің карточкасы "Интерактивтік дизайнер":

Топтың коды:

2166-3

Қызмет атауының коды:

2166-3-002

Кәсіптің атауы:

Интерактивтік дизайнер

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

5

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
орта білімнен кейінгі (қолданбалы бакалавриат)

Мамандық:
Графикалық және мультимедиялық дизайн

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
ТжКБ (орта деңгейдегі маман)

Мамандық:
Графикалық және мультимедиялық дизайн

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
ТжКБ (жұмысшы кәсіптер)

Мамандық:
Графикалық және мультимедиялық дизайн

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
негізгі орта білім

Мамандық:
-

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Формалды білім бар болса, тәжірибесіз; негізгі орта білім беру кезінде, жұмыс портфолиосының болуы

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

курстық дайындық

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:

2166-1-001 - Web-сайт дизайнері

Қызметтің негізгі мақсаты:

Интерактивті пайдаланушы интерфейсінің дизайнын әзірлеу.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Веб-қосымшалар үшін интерактивті дизайнды жобалау және әзірлеу.
2. Веб-бағдарламалауда интерактивті мультимедиялық элементтерді қолдану.

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Веб-қосымшалар үшін интерактивті дизайнды жобалау және әзірлеу



Дағды 1:
Жобада интерактивті дизайн әзірлеу

Машықтар:
1. Компьютерлік анимация немесе модельдеу бағдарламаларын пайдалана отырып, қозғалыстағы объектілерді бейнелейтін немесе иллюстрациялайтын кез келген процесті екі өлшемді және үш өлшемді кескіндерді жасау.
2. Интерактивтілік принциптерін кейіннен қолдану үшін негізгі графикалық объектілерді таңдау және құру.
3. Пайдаланушының өзара іс-қимылын қажет ететін графикалық элементтерді іздеу және табу.
4. Прогрессивті жақсарту тәсілдерін қолдану.

Білімдер:
1. Анимацияны құрудың негізгі құралдары.
2. Анимация, анимация түрлерін жасау технологиясы.
3. Істен шығуға төзімділік" өлшемшарты бойынша интерактивті әсерлерді құру нәтижесінде юзабилити мүмкіндігін төмендету ықтималдығын айтарлықтай төмендететін прогрессивті жақсарту тәсілдері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Контент, графика, көрнекі, дыбыстық әсерлерді біріктіру

Машықтар:
1. Интерактивті басқару элементтерін пайдаланушы оны пайдалану ыңғайлылығын ескере отырып және оны қолданудың маңыздылығы мен жиілігіне қарай орналастыру.
2. Интерактивті басқару элементінің өлшемін, пішінін, түсін айқындау.
3. Дизайн нұсқаулығында көрсетілген функционалдық, эстетикалық және шығармашылық талаптарға сәйкес күрделі графика мен анимацияларды әзірлеу.

Білімдер:
1. Адамның қабылдау, есте сақтау және өңдеуге байланысты психофизикалық сипаттамаларының негіздері: түсті, дыбысты, уақытты қабылдау ерекшеліктері.
2. Екі өлшемді және үш өлшемді графикамен жұмыс істеу әдістері мен технологиялары.
3. Ақпараттық қауіпсіздік негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Веб-бағдарламалауда интерактивті мультимедиялық элементтерді қолдану



Дағды 1:
Интерактивті басқару элементтеріне анимация қосу

Машықтар:
1. Интерактивті элементке қозғалыс, аудио және бейне әсерлерді енгізу.
2. Интерактивті басқару элементінің түсін таңдау және түзету.
3. Анимациямен интерактивті элементтерді бағдарламалау.
4. Интерактивті басқару элементтерінің дизайн стилін анықтау.
5. Дизайн макеттерін визуализациялау үшін виртуалды шындық бағдарламаларын пайдалану.

Білімдер:
1. Бағдарламалауда үш өлшемді графиканы қолдану технологиялары мен әдістері.
2. 2-3 өлшемді интерактивті элементтердің элементтерін жасауға арналған компьютерлік графикалық құралдар мен аспаптар.
3. Виртуалды және толықтырылған шындық бағдарламаларының жұмыс принциптері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Интерактивті дизайнды құжаттау

Машықтар:
1. Объектінің дизайн макетін ұсыну бойынша презентация жасау.
2. Жариялану, жеткізу немесе көрсету үшін функционалдық және эстетикалық материалдар мен медиаға қатысты ұсыныстарды таңдау, сипаттау.
3. Жобаның дизайнын және оның интерактивтілігін көрсету үшін презентациялар жасау.
4. Жасау технологиясының сипаттамасымен жобада интерактивті элементтерді пайдалану (интерактивті элементтерді бағдарламалау немесе дайын интерактивті элементтерді пайдалану) туралы есеп жасау.

Білімдер:
1. Пайдаланушы интерфейстерінің түрлері және оларды әзірлеу кезеңдері.
2. VR әзірлемесін және VR бағдарламаларын қолдану негіздері.
3. Диалогтарды жіктеу әдістері және оларды әзірлеудің жалпы принциптері.
4. Бағдарламалау тілдері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жауапкершілік;
Ұқыптылық;
Ойлау икемділігі;
Логикалық ойлау;
Орындаушылық;
Нәтижеге бағдарлану;
Эстетикалық сезім.

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:


СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

5-6

Графикалық жұмыс дизайнері

5

Мультимедиялық дизайнер

5-6

Графикалық интерфейсті беттеу жөніндегі маман

13. Кәсіптің карточкасы "Графикалық интерфейсті беттеу жөніндегі маман":

Топтың коды:

2512-2

Қызмет атауының коды:

2512-2-005

Кәсіптің атауы:

Графикалық интерфейсті беттеу жөніндегі маман

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

5

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
орта білімнен кейінгі (қолданбалы бакалавриат)

Мамандық:
Графикалық және мультимедиялық дизайн

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
ТжКБ (орта деңгейдегі маман)

Мамандық:
Графикалық және мультимедиялық дизайн

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
ТжКБ (жұмысшы кәсіптер)

Мамандық:
Графикалық және мультимедиялық дизайн

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
негізгі орта білім

Мамандық:
-

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Формалды білімі бар болса, тәжірибесіз; негізгі орта білім беру кезінде жұмыс портфолиосының болуы

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

курстық дайындық

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:


Қызметтің негізгі мақсаты:

Графикалық интерфейсті жобалау және әзірлеу

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Графикалық интерфейстің жеке элементтерінің беттеу.
2. Пайдаланушының графикалық интерфейсті жобалау, дизайн және эвристикалық бағалау.

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Графикалық интерфейстің жеке элементтерін беттеу



Дағды 1:
Графикалық интерфейс элементтерінің визуалды дизайнын жасау

Машықтар:
1. Әр түрлі экран ажыратымдылықтары үшін интерфейс графикасын оңтайландыру.
2. Растрлық кескіндерді дайындау бағдарламаларында графикалық құжаттарды жасау.
3. Векторлық кескіндерді дайындау бағдарламаларында графикалық құжаттарды жасау.
4. Анимациялық тізбектер мен сюжеттік тақтаны салу.
5. Әзірленіп жатқан басқару элементінің мақсатына барынша дәл сәйкес келетін графикалық метафораларды таңдау.
6. Берілген стильдің шекарасында жұмыс істеу.
7. Белгілеу тілдерін қолдану.
8. Дизайн эскиздерін салу.
9. Ерекше қажеттіліктері бар пайдаланушылар үшін жүйенің қолжетімділігін тексеру.
10. Талаптар тұжырымдамасын визуалды дизайнға аудару.
11. Пайдаланушыға бағытталған дизайн әдістемелерін қолдану.

Білімдер:
1. Перспектива, колористика, композиция, хиароскуро және көлемді бейнелеу қағидалары.
2. Мақсатты операциялық жүйелер мен платформалардың пиктограммалар мен басқару элементтеріне қойылатын талаптары.
3. Анимацияның жалпы принциптері.
4. Мәтінді типографиялық теру және беттеу қағидалары.
5. Белгілеу тілдері.
6. World Wide Web Consortium стандарттары.
7. Бағдарламалық қамтылымның пайдаланушы интерфейсін жобалау шаблондары.
8. Бағдарламалық қамтылымның өзара іс-қимылын жобалау.
9. Веб-бағдарламалау.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Графикалық интерфейске қосу үшін графикалық материалдарды дайындау

Машықтар:
1. Растрлық кескіндерді дайындау бағдарламаларында графикалық материалдарды дайындау.
2. Векторлық кескіндерді дайындау бағдарламаларында графикалық материалдарды дайындау.
3. Графикалық материалдарды дайындауда авторлық құқық туралы білімді қолдану.

Білімдер:
1. Белгілеу тілдерін қолдана отырып, беттеу негіздері.
2. Стильдерді сипаттау тілдерін қолдана отырып беттеу негіздері.
3. Сценарий тілдерін қолдана отырып бағдарламалау негіздері.
4. Интерфейс графикасына қойылатын техникалық талаптар.
5. Графикалық материалдарды дайындау техникалары мен әдістері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 3:
Дизайн макеттерін дайындау және веб-ресурсты беттеу

Машықтар:
1. Ақпараттық мазмұнды өңдеудің арнайы жабдықтарымен жұмыс істеу.
2. Арнайы қолданбалы бағдарламалық қамтылыммен жұмыс жасау.
3. Белгілеу тілдерін меңгеру.
4. Қолданбалы беттеу пакеттерімен жұмыс жасау.
5. Түпнұсқа макеттерді дайындауды жүзеге асыру.
6. Графикалық редакторда жұмыс істеу.
7. Растрлық және векторлық кескіндерді өңдеу.
8. Үш өлшемді графикалық пакеттерде модельдеу.
9. Графикалық пакеттерде анимациялар жасау.
10. Ақпараттық мазмұнның жеке элементтерін жобалау.
11. Ақпаратты аналитикалық өңдеуді жүзеге асыру.
12. Мультимедиялық құралдармен жұмыс жасау.
13. Бейіндік салалардың сөздіктерін қалыптастыру және қолдау.
14. Аспаптық өңдеуді қолдау орталарын пайдалану.

Білімдер:
1. Ақпаратты жинаудың, өңдеудің, сақтаудың техникалық құралдары
2. Арнайы графикалық пакеттер.
3. Көрнекі бейнелеу принциптері
4. Растрлық және векторлық кескіндерді өңдеу әдістері.
5. Ақпараттық мазмұнды жобалау мен өңдеудің арнайы бағдарламалық қамтылымы.
6. Бағдарламалау тілдері
7. Бағдарламалық өнімдерді тестілеу әдістері.
8. Құжат айналым негіздері
9. Эргономика негіздері.
10. Пайдаланушы интерфейстеріне арналған стандарттар мен ұсыныстар.
11. Сценарий тілдері
12. Ақпарат көздерімен жұмыс істеудің компьютерлік технологиялары
13. Жоғары деңгей тілінде бағдарламалау негіздері.
14. Деректерді ұсынудың және басқарудың компьютерлік технологиялары.
15. Ақпараттық қауіпсіздік негіздері.
16. Компьютерлік терминология.
17. Желілік технологиялар негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 4:
Web-ресурстың ақпараттық мазмұнын визуализациялаудың графикалық бөлігін орындау

Машықтар:
1. Белгілеу тілдерін меңгеру
2. Қолданбалы беттеу пакеттерімен жұмыс істеу.
3. Растрлық және векторлық кескіндерді өңдеу.
4. Графикалық пакеттермен жұмыс істеу.
5. Үш өлшемді графикалық пакеттерде модельдеу.
6. Графикалық пакеттерде анимациялар жасау.
7. Мультимедиялық құралдармен жұмыс істеу.
8. Аспаптық өңдеуді қолдау орталарын пайдалану.
9. Сурет салу техникасын меңгеру.

Білімдер:
1. Мәтіндік деректер форматтарына арналған стандарттар.
2. Арнайы графикалық пакеттер.
3. Көрнекі бейнелеу принциптері.
4. Растрлық және векторлық кескіндерді өңдеу әдістері.
5. Ақпараттық мазмұнды жобалауға және өңдеуге арналған арнайы бағдарламалық қамтылым.
6. Веб-ресурстарды құру принциптері.
7. Ақпараттық мазмұнды жобалау мен өңдеудің технологиялық стандарттары.
8. Пайдаланушы интерфейстеріне арналған стандарттар мен ұсыныстар.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Графикалық интерфейсті жобалау, дизайн және эвристикалық бағалау



Дағды 1:
Пайдаланушының графикалық интерфейсінің визуалды стилін құру

Машықтар:
1. Растрлық кескіндерді дайындау бағдарламаларында графикалық құжаттарды жасау.
2. Векторлық кескіндерді дайындау бағдарламаларында графикалық құжаттарды жасау.
3. Пайдаланушының графикалық интерфейстерін эскиздеу.
4. Пайдаланушының графикалық интерфейстерінің дизайнын жасау.
5. Дизайнды тапсырыс берушімен келісу.
6. Ашық көздерден тиісті кәсіби ақпаратты алу және оны талдау.
7. Мәтінді беттеу.
8. Пайдаланушының графикалық интерфейс стилі бойынша нұсқаулықты әзірлеу және жобалау.
9. Беттеу бағдарламаларымен жұмыс істеу.
10. Белгілеу тілдерін және стильдер сипаттамасын қолдану.

Білімдер:
1. Графикалық дизайн тенденциялары.
2. Интерфейс графикасына қойылатын техникалық талаптар.
3. Адам - жүйе өзара іс-қимылының эргономикасына қойылатын талаптарды реттейтін стандарттары.
4. Маркетинг негіздері.
5. Психология негіздері.
6. Түс теориясы.
7. Мәтінді типографиялық теру қағидалары.
8. Мақсатты платформалар мен операциялық жүйелерге арналған басқару элементтерінің номенклатурасы.
9. Құжат айналымының негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Графикалық интерфейс деректерін визуализациялау

Машықтар:
1. Графикалық интерфейсті беттеуді орындау.
2. Кестелік деректерді түзету бағдарламаларымен жұмыс істеу.
3. Статистикалық деректерді талдау бағдарламаларымен жұмыс істеу.
4. Әр түрлі экран ажыратымдылықтары үшін интерфейс графикасын оңтайландыру.

Білімдер:
1. Статистикалық ақпаратты ұсыну әдістері.
2. Деректерді алгоритмдік визуализациялау технологиялары.
3. Индикация жүйелерін құру бөлігіндегі эргономика негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 3:
Графикалық интерфейсті тұжырымдама бойынша немесе интерфейстің жобаланып қойған бөлігінің үлгісі бойынша құру

Машықтар:
1. Пайдаланушының графикалық интерфейстің интерактивті прототиптерін жасау.
2. Пайдаланушының графикалық интерфейсіне жобалық құжаттаманы әзірлеу және рәсімдеу.
3. Пайдаланушының графикалық интерфейстерін эскиздеу.
4. Пайдаланушының графикалық интерфейсін прототиптеу бағдарламаларымен жұмыс істеу.

Білімдер:
1. Адам - жүйе өзара іс-қимылы эргономикасына қойылатын талаптарды реттейтін стандарттар.
2. Тиісті платформалар мен операциялық жүйелерді жобалау бойынша талаптар мен нұсқаулығы.
3. Белгілеу тілдерін қолдана отырып, беттеу негіздері.
4. Стильдер сипаттамасы тілдерін қолдана отырып беттеу негіздері.
5. Сценарий тілдерін қолдана отырып бағдарламалау негіздері
6. Интерфейс мәтіндерін жазу қағидалары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Тәртіптілік;
Бастамашылық;
Зейінділік;
Жауапкершілік;
Орындаушылық;
Нәтижеге бағдарлану;
Жоғары оқу қабылеті;
Іскерлік қарым-қатынас дағдылары;
Командада жұмыс істеу.

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:


СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

5

Графикалық интерфейс архитектурасын әзірлеу жөніндегі маман

6

Графикалық интерфейс архитектурасын әзірлеу жөніндегі маман

6

Графикалық интерфейсті беттеу жөніндегі маман

14. Кәсіптің карточкасы "Графикалық интерфейсті беттеу жөніндегі маман":

Топтың коды:

2512-2

Қызмет атауының коды:

2512-2-005

Кәсіптің атауы:

Графикалық интерфейсті беттеу жөніндегі маман

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

6

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Өнер

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
орта білімнен кейінгі (қолданбалы бакалавриат)

Мамандық:
Графикалық және мультимедиялық дизайн

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
ТжКБ (орта деңгейдегі маман)

Мамандық:
Графикалық және мультимедиялық дизайн

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
ТжКБ (жұмысшы кәсіптер)

Мамандық:
Графикалық және мультимедиялық дизайн

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
негізгі орта білім

Мамандық:
-

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Бейін бойынша кемінде 1 жыл

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

курстық дайындық

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:


Қызметтің негізгі мақсаты:

Графикалық интерфейсті жобалау және дамыту

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Пайдаланушының графикалық интерфейсін жобалау, дизайн және эвристикалық бағалау.

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Пайдаланушының графикалық интерфейсін жобалау, дизайн және эвристикалық бағалау



Дағды 1:
Графикалық интерфейстер құрылымын жобалау бойынша жобалау құжаттамасын әзірлеу

Машықтар:
1. Ақпаратты өңдеу (мәтіндік, графикалық, бейне, аудио).
2. Нейрондық желілерді қолдану және деректерді оқыту.
3. Интерфейсті сараптамалық бағалауды жүргізу.
4. Интерфейстің күтілетін жылдамдығын есептеу.
5. Бағдарламалық қамтылым интерфейсін пайдалану сценарийлерін бағалау.
6. Пайдаланушы тәжірибесін талдау құралдарын қолдану.
7. Пайдаланушылардың интерфейспен өзара іс-қимылын жинау және талдау жүйелерін қолдану.
8. Пайдаланушы тәжірибесі туралы деректерді ашық көздерден алу.
9. Есепті құжаттаманы әзірлеу.

Білімдер:
1. Интерфейстің эргономикалық қасиеттерін бағалау жүйелері.
2. Адам – жүйе өзара іс-қимылының эргономикасына қойылатын талаптарды реттейтін стандарттар.
3. Бағдарламалық қамтылымды әзірлеу әдістері.
4. Өнімге қойылатын пайдаланушы талаптарын сипаттау әдістері.
5. Интерфейсті сараптамалық бағалау әдістері.
6. Интерфейстердің қолжетімділігін қамтамасыз ету тәсілдері.
7. Мүмкіндігі шектеулі пайдаланушылар үшін интерфейстердің қолжетімділігін қамтамасыз ету ерекшеліктері.
8. Статистикалық деректерді талдау әдістері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Пайдаланушының графикалық интерфейстері бөлігінде бағдарламалық құралдарды пайдалану кезінде пайдаланушының қажеттіліктерін анықтау

Машықтар:
1. Пайдаланушының интерфейстермен өзара іс-қимылы туралы тиісті кәсіби ақпаратты ашық көздерден алу және оны талдау.
2. Пайдаланушылармен сұхбат жүргізу.
3. Пайдаланушының графикалық интерфейстермен өзара іс-қимылы туралы алынған ақпаратты талдау.
4. Маркетингтік кейіпкерлерді (мақсатты аудиторияны көрсететін кейіпкерлер) және пайдаланушылардың өніммен өзара іс-қимылының егжей-тегжейлі жолдарын жасау.

Білімдер:
1. Ақпарат жинау әдістері.
2. Қызметті талдау әдістері.
3. Маркетингтік кейіпкерлер мен тұтынушылардың жолдарын құрастыру техникасы.
4. Бағдарламалық өнімдер мен аппараттық құралдарды пайдалану кезіндегі адамдардың мінез-құлық үлгісі.
5. Адам – жүйе өзара іс-қимылының эргономикасына қойылатын талаптарды реттейтін стандарттар.
6. Маркетинг негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 3:
Бағдарламалық өнімнің графикалық интерфейсімен пайдаланушының өзара әрекеттесу стильдерін жобалау

Машықтар:
1. Пайдаланушы тәжірибесін басқару тетіктерін әзірлеу.
2. Интерфейсті жобалауда психикалық модельдерді қолдану.
3. Біркелкі интерфейс шешімдерін жасау.

Білімдер:
1. Пайдаланушы тәжірибесіне әсер ететін факторлар.
2. Бағдарламалық қамтылымды, өнімдер мен аппараттық құралдарды пайдалану кезінде адамдардың мінез-құлық үлгілері.
3. Графикалық интерфейстерді жобалаудың жалпы тәжірибелері.
4. Адам - жүйе өзара әрекеттесуінің эргономикасына қойылатын талаптарды реттейтін стандарттар.
5. Әр түрлі өндірушілердің бағдарламалық өнімдерінің интерфейсін реттейтін стандарттар.
6. Психология негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 4:
Интерфейс прототипін әзірлеу және тестілеу

Машықтар:
1. Интерфейстерді прототиптеудің аспаптық орталарында жұмыс істеу.
2. Графикалық және/немесе пайдаланушы интерфейсін тестілеу нысандары мен әдістерін айқындау.
3. Прототиптік интерфейстерді тестілеу процесін ұйымдастыру.
4. Интерфейсті тестілеу нәтижелерін құжаттау.

Білімдер:
1. Пайдаланушы тәжірибесін тестілеу объектілері.
2. Пайдаланушы тәжірибесін тестілеудің түрлері мен типтері.
3. Бағдарламалық өнімдерді пайдалану кезіндегі адамдардың мінез-құлық үлгісі.
4. Интерфейсті жобалаудың жалпы тәжірибелері.
5. Адам - жүйе өзара әрекеттесуінің эргономикасына қойылатын талаптарды реттейтін стандарттар.
6. Әр түрлі өндірушілердің бағдарламалық өнімдерінің интерфейсін реттейтін стандарттары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Тәртіптілік;
Бастамашылық;
Жауапкершілік;
Ұйымшылдық.

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:


СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

5-6

Графикалық жұмыс дизайнері

5

Мультимедиялық дизайнер

5

Графикалық интерфейсті беттеу жөніндегі маманы

4-тарау. Кәсіптік стандарттың техникалық деректері

      15. Мемлекеттік органның атауы:

      Қазақстан Республикасының Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігі.

      16. Әзірлеуге қатысатын ұйымдар (кәсіпорындар):

      Қазақстан Республикасының Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігі Жасанды интеллект және деректерді басқару комитеті

      Жоба жетекшісі:

      Байгазина А.

      E-mail: a.baigazina@mdai.gov.kz

      Телефон нөмірі: +7 (717) 264 94 55

      Орындаушы:

      Байгазина А., +7 (717) 264 94 55, a.baigazina@mdai.gov.kz.

      17. Кәсіптік біліктілік жөніндегі салалық кеңес: 692/НҚ , 07.11.2024 ж.

      18. Кәсіптік біліктілік жөніндегі ұлттық орган: 02.06.2025 ж.

      19. "Атамекен" Қазақстан Республикасының Ұлттық кәсіпкерлер палатасы: -

      20. Нұсқа нөмірі және шығарылған жылы: Нұсқа 2, 2025 ж.

      21. Болжамды қайта қарау күні: 01.01.2028 ж.

  Қазақстан Республикасы
Премьер-Министрінің
орынбасары – Жасанды
интеллект және цифрлық
даму министрінің бұйрығына
4-қосымша

Кәсіптік стандарт "Бағдарламалық жасақтаманы тестілеу"

1-тарау. Жалпы ережелер

      1. Кәсіптік стандарттың қолдану аясы: "Бағдарламалық жасақтаманы тестілеу" кәсіптік стандарты "Кәсіптік біліктілік туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 5-бабына сәйкес әзірленді, білім беру бағдарламаларын қалыптастыруға, оның ішінде кәсіпорындарда персоналды оқытуға, білім беру ұйымдары қызметкерлері мен түлектерінің кәсіптік біліктілігін тануға және ұйымдардағы және кәсіпорындардағы персоналды басқару саласындағы кең ауқымды міндеттердің шешімдеріне қойылатын талаптарды белгілейді.

      2. Осы кәсіптік стандартта мынадай терминдер мен анықтамалар қолданылады:

      1) ақпараттық жүйенің архитектурасы – ақпараттық жүйе компоненттерінің моделін, құрылымын, орындалатын функцияларын және өзара байланысын айқындайтын тұжырымдама.

      2) АЖ сүйемелдеу – қосымша функционалдық талаптарды жаңғыртуды және іске асыруды жүргізбей және оның тұтастығы сақталған жағдайда, бағдарламалық қамтамасыз етуді түзетуді, модификациялауды және ақауларды жоюды жүргізу жөніндегі іс-шараларды қамтитын, өнеркәсіптік пайдалануға енгізілген АЖ-ны оның мақсатына сәйкес пайдалануды қамтамасыз ету.

      3) пайдаланушының графикалық интерфейсі (Graphical User Interface - GUI) – пайдаланушы интерфейсінің элементтерін графикалық объектілер түрінде пайдалануға мүмкіндік беретін белгілі бір бағдарлама.

      4) пайдаланушыға бағытталған дизайн (User Centered Design) – жүйеге қойылатын эргономикалық, эстетикалық, көркемдік талаптардың үйлесімін көздейді.

      5) пайдаланушы интерфейсі (ПИ) – жүйеде жұмыс істеу кезінде (мәзірлер, түймелер, диалогтық терезелер) түс гаммасы, өлшемі, стилі және басқа да графикалық мүмкіндіктері ескерілетін объектілер түрінде пайдаланушы пайдаланатын жүйе интерфейсінің элементтері.

      6) прототиптеу – пайдаланушы мен интерфейс арасындағы бағдарламалық қамтылымның соңғы өзара іс-қимылын модельдеу.

      7) жылдам прототиптеу (ЖП) – тапсырыс берушіге таныстыру немесе іске асыру мүмкіндігін тексеру үшін жылдам "макеттеу", тәжірибелі үлгілерді немесе жұмыс істеп тұрған жүйе моделін жылдам жасау технологиясы.

      8) "Аддитивті" технологиялар (АТ, Fabber-Technology) – материалды негізге қосу арқылы бұйымдар мен прототиптерді өндірудің технологиялық әдістерінің тобы.

      3. Осы кәсіптік стандартта мынадай қысқартулар қолданылады

      1) QA – Quality Assurance (сапа кепілдігі);

      2) ASE (computer-aided software engineering) – бағдарламалық қамтылымды жобалауға арналған бағдарламалық қамтылым құралдары мен әдістерінің жиынтығы;

      3) АКТ – ақпараттық-коммуникациялық технологиялар;

      4) БҚ – бағдарламалық қамтылым;

      5) SADT (Structured Analysis And Design Technique) – құрылымдық талдау және жобалау әдісі;

      6) DFD (Data Flow Diagrams) – деректер ағынының диаграммалары;

      7) ERD (Entity-Relationship Diagrams) – субъектінің қатынас диаграммалары;

      8) RUP (Rational Unified Process) – Rational Software компаниясы жасаған бағдарламалық қамтылым әзірлеу әдістемесі;

      9) UML – бірыңғай модельдеу тілі;

      10) PDCA – Plan-Do-Check-Act" — жоспарлау-әрекет-тексеру-түзету-сапаны басқаруда қолданылатын қайталанатын шешім әдісі;

      11) CAPA – Computer Aided Problem Analysis - мәселені компьютерлік талдау.

2-тарау. Кәсіптік стандарттың паспорты

      4. Кәсіптік стандарттың атауы: Бағдарламалық қамтылымды тестілеу.

      5. Кәсіптік стандарттың коды: J057.

      6. ЭҚЖЖ секциясын, бөлімін, тобын, сыныбын және кіші сыныбын көрсету:

      J Ақпарат және байланыс.

      62 Компьютерлік бағдарламалау, консультациялық және басқа ілеспе көрсетілетін қызметтер.

      62.0 Компьютерлік бағдарламалау, консультациялық және басқа ілеспе көрсетілетін қызметтер.

      62.01 Компьютерлік бағдарламалау саласындағы қызмет.

      62.01.1 Бағдарламалық қамтылымды әзірлеу.

      7. Кәсіптік стандарттың қысқаша сипаттамасы: Бағдарламалық жасақтаманы тестілеу" кәсіптік стандарты "Кәсіптік біліктілік туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 5-бабына сәйкес әзірленді және дизайнды, бағдарламалық қамтылымды дайындау мен әзірлеу, бағдарлама жасау, бағдарлама кодын жазу, ақпараттық технологиялар саласында ғылыми зерттеулер жүргізу, ғылыми еңбектер жариялау үшін маман құзыреті қамтылған.

      8. Кәсіптер карточкаларының тізімі:

      1) Қосымшаларды тестілеу маманы - 4 СБШ-нің деңгейі.

      2) QA – Инженер - 6 СБШ-нің деңгейі.

      3) QA – Инженер - 7 СБШ-нің деңгейі.

      4) Қосымшаларды тестілеу маманы - 5 СБШ-нің деңгейі.

3-тарау. Кәсіптер карточкалары

9. Кәсіптің карточкасы "Қосымшаларды тестілеу жөніндегі маман":

Топтың коды:

2512-2

Қызмет атауының коды:

2512-2-007

Кәсіптің атауы:

Қосымшаларды тестілеу жөніндегі маман

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

4

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
ТжКБ (орта деңгейдегі маман)

Мамандық:
Бағдарламалық қамтылым (түрлері бойынша)

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
ТжКБ (жұмысшы кәсіптер)

Мамандық:
Бағдарламалық қамтылым (түрлері бойынша)

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
негізгі орта білім

Мамандық:
-

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Бейінді техникалық және кәсіптік білімі бар болса, тәжірибесіз, бейінді білім болмаса, БҚ әзірлеу саласында жұмыс тәжірибесі кемінде 1 жыл.

Формалды емес және информалды біліммен байланыс:

Сертификаттармен және/немесе портфолиомен расталған формалды емес және / немесе информалды білім.

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:


Қызметтің негізгі мақсаты:

Тестілеу кезінде анықталған қателерді тестілеу мен тексеру.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Тест рәсімдерін орындау.

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Тест рәсімдерін орындау



Дағды 1:
Тест сценарийлерін дайындау және тест орталарын теңшеу

Машықтар:
1. Ұсынылған жұмыс тапсырмасының алгоритмін зерделеу мен түсіну, тестен өтетін қосымшамен танысу.
2. Жұмыс тапсырмасының алгоритмін іс-қимыл жетіспеушілігіне немес артық болуына талдау.
3. Жұмыс тапсырмасына сәйкес тест деректерін дайындау.
4. Тест платформаларын дайындау (операциялық жүйені, қосымша бағдарламалық қамтылымды және қажеттілік бойынша басқасын орнату).

Білімдер:
1. БҚ сынақтан өткізу мен тестілеу мәселелері бойынша нормативтік, әдістемелік материалдар.
2. Негізгі операциялық жүйелер мен қосымшаларда жұмыс істеу негіздері.
3. Алгоритмдер мен автоматтар теориясының негіздері.
4. Дискреттік математика негіздері.
5. Бағдарламалау қағидаттарын.
6. Тестілеу терминологиясы.
7. Бағдарламалау тілдері.
8. Тестілеудің базалық техникалары, тестілеудің негізгі режимдері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды.

Дағды 2:
Тестілеу процесін орындау

Машықтар:
1. Тестілеу деректерде тестілеу рәсімдерін орындау.
2. Тестілеуден алынған нәтижелерге талдау жүргізу.
3. Тестілеуді бастау үшін бастапқы түзу жай-күйдің болуына барлық құрал-сайман компоненттері мен тестілеуден өтетін қосымшаларды тексеру.
4. Ауытқусыз алгоритмді орындау қабілеттілігі.
5. Жұмыс тапсырмасын орындау бойынша есеп жасау.
6. Дайын тестілерді іске қосу деңгейінде автоматтандырылған тестілеу үшін (қажет болғанда) арнайы бағдарламалық қамтылымды пайдалану.

Білімдер:
1. БҚ сынақтан өткізу мен тестілеу мәселелері бойынша нормативтік, әдістемелік материалдар.
2. Тестілеу үлгілері.
3. Қосымшаларды тестілеудің өмірлік циклы.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды.

Дағды 3:
Тестілеу нәтижелерін талдау және өңдеу

Машықтар:
1. Қосымшаларды тестілеу алгоритмдерін ауытқусыз орындау.
2. Нақты және күтілетін нәтижелерді салыстыру.
3. Ақауды нақтылау және сипаттау.
4. Тестілеу қателерінің өнімділігі.

Білімдер:
1. Ақауларды бақылау жүйесі.
2. Ақаулардың өмірлік циклі.
3. Сынақтан өткізу және тестілеу мәселелері бойынша нормативтік, әдістемелік материалдар.
4. Негізгі БҚ және қосымшаларда жұмыс істеу негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды.

Дағды 4:
Қосымшаларды тестілеу қателерін тіркеу

Машықтар:
1. Қателерді қадағалау жүйесінде қателерді белгілеу.
2. Мәтіндерді басқару жүйесіне нәтижелерді енгізу.
3. Ақаулар пайда болған жағдайлардың сипаттамасын қоса алғанда, ақаулықтарды бақылау жүйесіне (деректер базасына) ақаулар туралы ақпарат енгізу.
4. Ақауларды бақылау жүйесіне қосымшаны жақсарту туралы ақпаратты енгізу.
5. Міндеттерді жоспарлау жүйесіне орындалған жұмыс тапсырмасы туралы есепті қосу.
6. Қосымшаларды тестілеу нәтижелері бойынша есептік құжаттаманы қалыптастыру.

Білімдер:
1. Тестілеу құралдары мен оның функционалдық мүмкіндіктері.
2. Бағдарламалау тілдері.
3. Қате түрлері.
4. Есептік құжаттаманы ресімдеу қағидалары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды.

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Бейімділік;
Тәртіптілік;
Бастамашылық;
Жауапкершілік.

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:


СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

5

Қосымшаларды тестілеу жөніндегі маман

6-7

QA-инженер

10. Кәсіптің карточкасы "QA – Инженер":

Топтың коды:

2512-2

Қызмет атауының коды:

-

Кәсіптің атауы:

QA – Инженер

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

6

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура).

Мамандық:
Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар.

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
орта білімнен кейінгі (қолданбалы бакалавриат).

Мамандық:
Бағдарламалық қамтылым (түрлері бойынша).

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
ТжКБ (орта деңгейдегі маман).

Мамандық:
Бағдарламалық қамтылым (түрлері бойынша).

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

БҚ әзірлеу саласында кемінде 6 ай жұмыс тәжірибесі.

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Сертификаттармен және/немесе портфолиомен расталған бейіндік формалды емес және / немесе информалды білім.

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:

2512-1-002 – Инженер-бағдарламашы.

Қызметтің негізгі мақсаты:

Бағдарламалық өнімнің сапасын анықтауға тексеру жүргізу.

Еңбек функцияларының сипаттамасы.

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Ұйымның ішкі және сыртқы стандарттары мен мәдениетіне сәйкес сапаны басқару жүйесін қолдану.
2. Сапа стандарттарына сәйкес сыртқы сертификаттауды қолдау және сапа саласында нәтижелерді болжау үшін статистиканы қадағалау.

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Ұйымның ішкі және сыртқы стандарттары мен мәдениетіне сәйкес сапаны басқару жүйесін қолдану



Дағды 1:
Өнімді әзірлеудің әр кезеңінде сапа өлшемшарттарын сақтау бойынша іс-шараларды ұйымдастыру және басқару

Машықтар:
1. Сапаны тексеру бойынша іс-шаралар жоспарын әзірлеу.
2. Өнімнің сапасын анықтау үшін қолданыстағы әдістемелерді қолдану.
3. Сапа стандарттарынан, өнімнің немесе процестің ерекшеліктен ауытқуларды, сапа өлшемшарттарын қалыптастыруды әзірлеудің әр кезеңінде бағдарламалық өнімнің күтілетін нәтижесін анықтау.
4. Сапа стандарттарының сәйкестігіне сапаны бақылау бойынша өлшеу нәтижелерінің аудитін ұйымдастыру.

Білімдер:
1. PDCA, CAPA, non-conformity management және т. б. әдістемелері.
2. Өнімнің орындалу сапасына тексеру жүргізу үшін қолданылатын құралдар мен орталар.
3. Халықаралық және республикалық сапа стандарттары.
4. Бағдарламалық қамтылым сапасының модельдері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды.

Дағды 2:
Жобаның сапасын бақылау және қадағалау

Машықтар:
1. Өнімнің сапасына сәйкессіздіктер анықталған бойынша БҚ-ға түзету енгізу.
2. Бағдарламалық қамтылымды орналастыру процесін оңтайландыру.
3. БҚ анықталған сәйкессіздіктер бойынша жазба, құжаттама жүргізу.
4. Сапа стандарттарына сәйкессіздікті анықтау бойынша БҚ тестілеу жөніндегі маманмен бірлескен жұмыс жүргізу.
5. Бағдарламалық өнім аудитін жүргізу кезінде құпиялылықты сақтау.
6. Ақпараттық қауіпсіздікке және авторлық құқыққа қойылатын талаптарды сақтау.

Білімдер:
1. Өнімнің сапасын басқару бойынша ұйымының заманауи бағдарламалық қосымшаларын білу.
2. Бағдарламалық тестілеу.
3. Бағдарламалық қамтылым әзірлеу процестерін оңтайландыру әдістері.
4. Ақпараттық қауіпсіздік қағидалары және авторлық құқық туралы заңдар.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды.

Еңбек функциясы 2:
Сапа стандарттарына сәйкес сыртқы сертификаттауды қолдау және сапасының нәтижелерін болжау үшін статистиканы қадағалау



Дағды 1:
БҚ сапа және сенімділік көрсеткіштеріне сәйкестігін айқындау

Машықтар:
1. БҚ функционалдық жарамдылығын тексеру және анықтау.
2. Өнімділік пен үйлесімділік деңгейін тексеру және анықтау.
3. Пайдаланудың ыңғайлылығын (юзабилити), деректердің қорғалу дәрежесін және сенімділігін, бағдарламалық қамтылымның сапалылығын (ұтқырлығын) айқындау.
4. Жұмыс істеу циклінің барлық кезеңдерінде жобаны әзірлеушінің техникалық сүйемелдеу сапасын айқындау.

Білімдер:
1. Юзабилити әзірлеудің принциптері.
2. Ақпаратты қорғау және кодтау әдістері.
3. Өнімнің сапасын басқарудың заманауи бағдарламалық қосымшалары.
4. Тестілеу бағдарламалары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды.

Дағды 2:
Өнімнің сапасын қамтамасыз ету процесін құжаттауды басқару

Машықтар:
1. Сапа стандарттарын (СМЖ) сақтау және аудит жүргізу бойынша тренингтер өткізу.
2. Өнімнің сапасы бойынша жүргізілген аудитті бағалаудың сандық деңгейіне талдау жүргізу.
3. СМЖ бойынша мамандарға кеңес беру.

Білімдер:
1. Бағдарламалық қамтылымның сапасын қамтамасыз ету әдістемесі, құралдары және процестері.
2. Презентацияны ұсыну әдістері.
3. Іскерлік қарым-қатынастың принциптері мен әдістері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды.

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жауапкершілік;
Ойлау икемділігі;
Тәртіптілік;
Ұқыптылық;
Шығармашылық және креативтілік;
Логикалық ойлау.

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:


СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

7

QA – Инженер

4-5

Қосымшаларды тестілеу жөніндегі маман

11. Кәсіптің карточкасы "QA – Инженер":

Топтың коды:

2512-2

Қызмет атауының коды:

-

Кәсіптің атауы:

QA – Инженер

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

7

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
жоғары оқу орнынан кейінгі білім (магистратура, резидентура).

Мамандық:
Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар.

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура).

Мамандық:
Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар.

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
орта білімнен кейінгі (қолданбалы бакалавриат).

Мамандық:
Бағдарламалық қамтылым (түрлері бойынша).

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
ТжКБ (орта деңгейдегі маман).

Мамандық:
Бағдарламалық қамтлым (түрлері бойынша).

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

БҚ әзірлеу саласында кемінде 1 жыл жұмыс тәжірибесі.

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Сертификаттармен және/немесе портфолиомен расталған формалды және / немесе информалды білім.

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:

2512-1-002 - Инженер-программист.

Қызметтің негізгі мақсаты:

Бағдарламалық өнімнің сапасын анықтауға тексеру жүргізу.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Ұйым деңгейінде сапаны қамтамасыз ету стратегиясын әзірлеу және енгізу.
2. Сапа стандарттарына сәйкес сыртқы сертификаттауды сақтау және сапа нәтижелерін болжау үшін статистиканы қадағалау.

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Ұйым деңгейінде сапаны қамтамасыз ету стратегиясын әзірлеу және енгізу



Дағды 1:
Сапаны қамтамасыз ету стратегиясын әзірлеу

Машықтар:
1. Ұйымдағы сапаны қамтамасыз етудің ағымдағы процестерін талдау және қиындықтарды анықтау.
2. Бизнес мақсаттары мен технологиялық трендтерді ескере отырып, сапаны қамтамасыз етудің ұзақ мерзімді стратегиясын әзірлеу.
3. Процестер мен өнімдердің сапасын бағалау үшін негізгі тиімділік көрсеткіштерін (KPI) айқындау.
4. Өнімнің жұмыс істеу циклінің барлық кезеңдерінде сапаны жақсартуға бағытталған саясаттар мен процедураларды әзірлеу және енгізу.

Білімдер:
1. Сапаны басқару әдістемелері.
2. Agile және DevOps орталарында сапаны басқарудың заманауи тәсілдері.
3. Халықаралық сапа стандарттары.
4. Бизнесті талдау және жобаларды басқару негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды.

Дағды 2:
Сапаны қамтамасыз ету процестеріндегі өзгерістерді басқару

Машықтар:
1. Ағымдағы процестерге аудит жүргізу және жақсарту бағыттарын анықтау.
2. Тестілеу және сапаны қамтамасыз ету процестеріне өзгерістер әзірлеу және енгізу.
3. Командаларды жаңа стандарттар мен процедураларды сақтауға үйрету және ынталандыру.
4. Енгізілген өзгерістердің тиімділігін бағалау және қажет болған жағдайда стратегияны түзету.

Білімдер:
1. Өзгерістерді басқару әдістемелері.
2. Ұйымдық даму және персоналды басқару принциптері.
3. Процестердің тиімділігін бағалау және оларды оңтайландыру әдістері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды.

Дағды 3:
Сапа саласындағы тәуекелдерді басқару

Машықтар:
1. Өнімнің немесе процестің сапасына байланысты ықтимал тәуекелдерді сәйкестендіру.
2. Тәуекелдерді азайту жоспарларын әзірлеу және енгізу.
3. Тәуекелдерді үнемі бақылау және бағалау.
4. Тәуекелдердің алдын алу немесе жою үшін команданың әрекеттерін үйлестіру.

Білімдер:
1. Тәуекелдерді басқару әдістемелері (мысалы, Risk Management Framework).
2. Деректерді талдау және болжау негіздері.
3. Белгісіздік жағдайында жобаларды басқару принциптері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды.

Еңбек функциясы 2:
Сапа стандарттарына сәйкес сыртқы сертификаттауды сақтау және сапа саласындағы нәтижелерді болжау үшін статистиканы қадағалау



Дағды 1:
БҚ сапа және сенімділік көрсеткіштеріне сәйкестігін айқындау

Машықтар:
1. Сапа менеджменті жүйесін әзірлеу процесінің өнім сапасына қойылатын талаптарға сәйкестігін әзірлеу және енгізу.
2. Өнімнің сапасын анықтау бойынша іс-шараларды өткізудің жаңа әдістерін әзірлеу.
3. Өнімнің сапасын анықтау үшін орындалған процестерді бағалау өлшемшарттарын құру.
4. Ақпараттық қауіпсіздікке және авторлық құқыққа қойылатын талаптарды сақтау.

Білімдер:
1. Жұмыс істеу циклдары және бағдарламалық қамтылымды әзірлеу процесінің модельдері.
2. БҚ ерекшелітері.
3. БҚ әзірлеу әдістері мен принциптері.
4. БҚ әзірлеу процестерін оңтайландыру әдістері.
5. Ақпараттық қауіпсіздік қағидалары.
6. Авторлық құқық туралы заңдар.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды.

Дағды 2:
Өнімнің сапасын қамтамасыз ету процесін құжаттауды басқару

Машықтар:
1. Өнімнің сапасының осы әзірлеу кезеңінің талаптарына сәйкестігін тексеру бойынша аяқталған процестерді құжаттау.
2. Жүргізілген талдау бойынша сапалы баг-репорттар жасау.
3. Әрбір процесті жобаның анықталған сәйкессіздіктері туралы есеппен сүйемелдеу.

Білімдер:
1. Тестілеу түрлерінің жіктемесі.
2. БҚ тестілеу бойынша халықаралық сапа стандарттары.
3. БҚ әзірлеу әдістемесі.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды.

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жауапкершілік;
Ойлау икемділігі;
Тәртіптілік;
Ұқыптылық;
Шығармашылық және креативтілік;
Логикалық ойлау.

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:


СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

6

QA – Инженер.

4-5

Қосымшаларды тестілеу жөніндегі маман

12. Кәсіптің карточкасы "Қосымшаларды тестілеу жөніндегі маман":

Топтың коды:

2512-2

Қызмет атауының коды:

2512-2-007

Кәсіптің атауы:

Қосымшаларды тестілеу жөніндегі маман

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

5

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
орта білімнен кейінгі (қолданбалы бакалавриат).

Мамандық:
Бағдарламалық қамтылым (түрлері бойынша).

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
ТжКБ (орта деңгейдегі маман).

Мамандық:
Бағдарламалық қамтылым (түрлері бойынша).

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

қосымшаларды тестілеу саласында жұмыс тәжірибесі кемінде 6 ай, не БҚ әзірлеу саласында жұмыс тәжірибесі кемінде 1 жыл.

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Сертификаттармен және/немесе портфолиомен расталған бейіндік формалды және / немесе информалды білім.

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:


Қызметтің негізгі мақсаты:

Тест сценарийлерін жасау, тестілеу рәсімдерін орындау.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Тест сценарийлерін құру және қосымшаларды автоматтандырылған тестілеу үшін тестілерді әзірлеу.

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Тест сценарийлерін құру және қосымшаларды автоматтандырылған тестілеуге арналған тесттерді әзірлеу



Дағды 1:
Тестілеу сценарийлерін жасау

Машықтар:
1. Күтілетін нәтижелерді көрсете отырып, тестілеу қадамдарын нақты және анық сипаттау.
2. Жеке қосымшалар модульдеріне тест сценарийлерін жасау.
3. Тест сценарийлерін орындау үшін қажетті кіріс және шығыс сипаттамаларын анықтау.

Білімдер:
1. Бағдарламалық қамтылымды әзірлеудің жұмыс істеу циклі.
2. Қосымшаларды тестілеу әдістері.
3. Қосымшаларды тиімді тестілеуді қамтамасыз ететін кіріс және шығыс деректер мәндерін таңдау әдістері.
4. Қосымшаларды тестілеу процесін сұрыптау әдістері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды.

Дағды 2:
Тесттерді әзірлеу

Машықтар:
1. Автоматтандырылған тесттерді жаңартып отыру.
2. Автоматтандырылған тест нәтижелерін іске қосу және талдау.
3. Қосымша тестілеуді автоматтандыру үшін бағдарламалар жасау.
4. Қосымшаларды тестілеу нәтижелерін талдау.
5. Қосымшаларды тестілеу нәтижелері бойынша есептік құжаттаманы қалыптастыру.

Білімдер:
1. Тестілеу түрлері мен типтерінің жіктелімі.
2. Жобалау технигі және тест комбинаторикасы.
3. Қосымшаларды автоматтандырылған тестілеу жүйелері.
4. Бағдарламалау тілдері.
5. Қосымшаларды тестілеу процестері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды.

Дағды 3:
Тест процедурасына дайындық

Машықтар:
1. Тестілеу өткізілетін қосымшаны зерделеу және танысу.
2. Әрекеттердің жеткіліксіздігі немесе артықтығына жұмыс тапсырмасының алгоритмін талдау.
3. Тест деректерін жұмыс тапсырмасына сәйкес дайындау.
4. Тест платформаларын дайындау (қажет болған жағдайда операциялық жүйені, қосымша бағдарламалық қамтылымды және басқаларын орнату).
5. Тест деректерін дайындау құралдарымен жұмыс істеу.

Білімдер:
1. Қосымшаларды сынақтан өткізу және тестілеу мәселелері бойынша нормативтік, әдістемелік материалдар.
2. Негізгі операциялық жүйелер мен қосымшалардағы жұмыс негіздері.
3. Алгоритмдер мен автоматтар теориясының негіздері.
4. Дискретті математика негіздері.
5. Бағдарламалау принциптері.
6. Тестілеу терминологиясы.
7. Тестілеу техникасы, тестілеудің негізгі режимдері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды.

Дағды 4:
Тестілеу процесін орындау

Машықтар:
1. Тест деректерін тексеру рәсімдерін орындау.
2. Қосымшаларды тестілеуде алынған нәтижелерге талдау жүргізу.
3. Тестілеуді бастау үшін дұрыс бастапқы күйіне түзетуге құрал-саймандар мен тестілеу жүргізілетін қосымшаның барлық компоненттерін тексеру.
4. Жұмыс алгоритмін ауытқусыз орындау.
5. Тест орындау құралымен жұмыс жасау.
6. Жұмыс тапсырмасының орындалуы туралы есеп жасау.
7. Дайын тесттерді іске қосу деңгейінде қосымшаларды автоматтандырылған тестілеу үшін (қажет болған жағдайда) арнайы бағдарламалық қамтылымды пайдалану.

Білімдер:
1. Алгоритмдер мен автоматтар теориясының негіздері.
2. Бағдарламалау принциптері.
3. Бағдарламалау тілдері.
4. Тестілеу әдістері, негізгі тестілеу режимдері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды.

Дағды 5:
Қосымшаларды тестілеу нәтижелерін тексеру

Машықтар:
1. Қосымшаларды тестілеу алгоритмдерін ауытқусыз орындау.
2. Нақты және күтілетін нәтижелерді салыстыру.
3. Ақауды нақтылау және сипаттау.
4. Қосымшаларды тестілеу қателерінің өнімділігі.

Білімдер:
1. Қосымшаларды тестілеудің күтілетін және нақты нәтижелерін талдау.
2. Қосымшаларды тестілеу қателері өнімділігінің рәсімдері.
3. Қателерді бақылау жүйесіндегі тұрақты қателер.
4. Тесттерді басқару жүйесіне нәтижелерді енгізу рәсімдері.
5. Ақауларды бақылау жүйесіне ақау туралы ақпаратты енгізу қағидасы.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды.

Дағды 6:
Қосымшаларды тестілеу қателерін тіркеу

Машықтар:
1. Қателерді қадағалау жүйесіндегі қателерді белгілеу.
2. Тесттерді басқару жүйесіне нәтижелер енгізу.
3. Ақауларды бақылау жүйесіне (деректер базасына), оның ішінде ақау туындаған жағдайлардың сипаттамасын қоса алғанда ақау туралы ақпаратты енгізу.
4. Қосымшаны жақсарту туралы, егер мұндай ақпарат пайда болса, ақпаратты ақауларды бақылау жүйесіне енгізу.
5. Тапсырмаларды жоспарлау жүйесіне орындалған жұмыс тапсырмасы туралы есепке қосу.
6. Қосымшаларды тестілеу нәтижелері бойынша есепті құжаттаманы қалыптастыру.

Білімдер:
1. Қосымшаларды тестілеуді орындау құралдары
2. Жобалау технигі және тест комбинаторикасы.
3. Ақаулардың типтері, олардың жіктелімі және туындау статистикасы.
4. Қосымшаларды тестілеудің түрлері мен әдістері.
5. Әзірленетін қосымшаны қолдану ортасы.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды.

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Бейімділік;
Ұқыптылық;
Аналитикалық ойлау;
Жауапкершілік.

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:


СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

4

Қосымшаларды тестілеу жөніндегі маманы

6-7

QA-инженер

4-тарау. Кәсіптік стандарттың техникалық деректері

      13. Мемлекеттік органның атауы:

      Қазақстан Республикасының Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігі.

      14. Әзірлеуге қатысатын ұйымдар (кәсіпорындар):

      Қазақстан Республикасының Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігі Жасанды интеллект және деректерді басқару комитеті

      Жоба жетекшісі:

      Байгазина А.

      E-mail: a.baigazina@mdai.gov.kz

      Телефон нөмірі: +7 (717) 264 94 55

      Орындаушы:

      Байгазина А., +7 (717) 264 94 55, a.baigazina@mdai.gov.kz.

      15. Кәсіптік біліктілік жөніндегі салалық кеңес:

      16. Кәсіптік біліктілік жөніндегі ұлттық орган: 02.06.2025 ж.

      17. "Атамекен" Қазақстан Республикасының Ұлттық кәсіпкерлер палатасы: -

      18. Нұсқа нөмірі және шығарылған жылы: Нұсқа 2, 2025 ж.

      19. Болжамды қайта қарау күні: 01.01.2028 ж.

  Қазақстан Республикасы
Премьер-Министрінің
орынбасары – Жасанды
интеллект және цифрлық
даму министрінің бұйрығына
5-қосымша

Кәсіптік стандарт "Деректер базасын басқару"

1-тарау. Жалпы ережелер

      1. Кәсіптік стандарттың қолдану аясы: Кәсіптік стандарттың қолдану аясы: "Деректер базасын басқару" кәсіптік стандарты "Кәсіптік біліктілік туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 5-бабына сәйкес әзірленді, білім беру бағдарламаларын қалыптастыруға, оның ішінде кәсіпорындарда персоналды оқытуға, білім беру ұйымдары қызметкерлері мен түлектерінің кәсіптік біліктілігін тануға және ұйымдардағы және кәсіпорындардағы персоналды басқару саласындағы кең ауқымды міндеттердің шешімдеріне қойылатын талаптарды белгілейді. Осы кәсіптік стандарт негізінде ұйымдар өндірісті, еңбек пен басқаруды ұйымдастырудың ерекшеліктерін, олардың жауапкершілігін ескере отырып, кәсіптік білім беру деңгейін, еңбек функцияларының, білімдері мен дағдыларының тізбесін нақтылай отырып, қызметкерлерге арналған Корпоративтік кәсіптік стандартты ішкі қолдану үшін әзірлей алады.

      2. Осы кәсіптік стандартта мынадай терминдер мен анықтамалар қолданылады:

      1) Деректер базасы – осы деректердің сипаттамаларын, сондай-ақ олардың объектілері арасындағы өзара байланыстарды сипаттайтын тұжырымдамалық құрылымға сәйкес ұйымдастырылған мәліметтер жиынтығы.

      2) Бэкапы – деректердің резервтік көшірмелері.

      3. Осы кәсіптік стандартта мынадай қысқартулар қолданылады

      1) АТ – ақпараттық технологиялар

      2) БҚ – бағдарламалық қамтылым

      3) АЖ – ақпараттық жүйе

      4) ДББЖ – деректер базасын басқару жүйесі.

2-тарау. Кәсіптік стандарттың паспорты

      4. Кәсіптік стандарттың атауы: Деректер базасын басқару.

      5. Кәсіптік стандарттың коды: J061.

      6. ЭҚЖЖ секциясын, бөлімін, тобын, сыныбын және кіші сыныбын көрсету:

      J Ақпарат және байланыс.

      63 Ақпараттық қызмет көрсету саласындағы қызмет.

      63.1 Деректерді өңдеу, қосымшаларды (қолданбалы бағдармаларды) орналастыру және осымен байланысты қызметтер; веб-порталдардың қызметі.

      63.11 Деректерді өңдеу, қосымшаларды (қолданбалы бағдарламаларды) орналастыру және осымен байланысты қызметтер.

      63.11.2 Ақпараттық жүйелер мен деректер базасын сүйемелдеумен ақпараттық-методологиялық қамтамасыз ету.

      7. Кәсіптік стандарттың қысқаша сипаттамасы: Кәсіби стандарт деректер базасын басқару жүйелерін орнату, конфигурациялау, жұмыс істеуін бақылау, ақпараттық қауіпсіздікті қамтамасыз ету, кәсіпорынның деректер базасының резервтік көшірмесін жасауды басқару, деректер базасы серверінің ақауларға төзімділігін қамтамасыз ету бөлігінде кәсіпорын қызметінің саласын дамыту бойынша мамандарға қойылатын талаптарды анықтайды.

      8. Кәсіптер карточкаларының тізімі:

      1) Деректер базасын әкімшілендіру жөніндегі маман (деректер базасы әкімшісі) - 5 СБШ-нің деңгейі;

      2) Деректер базасын әкімшілендіру жөніндегі маман (деректер қоры әкімшісі) - 6 СБШ-нің деңгейі;

      3) Үлкен деректермен жұмыс жөніндегі маман - 7 СБШ-нің деңгейі;

      4) Деректер базасын басқару жүйесі жөніндегі маман - 6 СБШ-нің деңгейі;

      5) Деректер базасын сүйемелдеу жөніндегі инженер - 6 СБШ-нің деңгейі;

      6) Деректер базасын басқару жүйесі жөніндегі маман - 5 СБШ-нің деңгейі;

      7) Үлкен деректермен жұмыс жөніндегі маман - 6 СБШ-нің деңгейі;

      8) Деректер базасының аналитигі - 5 СБШ-нің деңгейі;

      9) Деректер базасының аналитигі - 6 СБШ-нің деңгейі.

3-тарау. Кәсіптер карточкалары

9. Кәсіптің карточкасы "Деректер базасын әкімшілендіру жөніндегі маман (деректер базасы әкімшісі)":

Топтың коды:

2521-1

Қызмет атауының коды:

2521-1-002

Кәсіптің атауы:

Деректер базасын әкімшілендіру жөніндегі маман (деректер базасы әкімшісі)

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

5

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
орта білімнен кейінгі (қолданбалы бакалавриат)

Мамандық:
Есептеу техникасы және ақпараттық желілер (түрлері бойынша)

Біліктілік:

Білім деңгейі:
ТжКБ (орта деңгейдегі маман)

Мамандық:
Есептеу техникасы және ақпараттық желілер (түрлері бойынша)

Біліктілік:

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

жұмыс тәжірибесі талап етілмейді

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

курс дайындық

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:


Қызметтің негізгі мақсаты:

Бағдарламалық жүйелердің тұрақты жұмысын және ақпараттың сақталуын қамтамасыз ету мақсатында деректер базасын бастапқы орнату, сүйемелдеу және резервті көшіру жұмыстарын жоғары деңгейдегі маманның басшылығымен орындау

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Бағдарламалық қамтылымды орнату және баптау.
2. ДБ жұмыс істеуін қамтамасыз ету.
3. ДБ резервті көшіруді басқару және мониторинг жүргізу.
4. ДББЖ өнімділігін талдау және баптау.

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Бағдарламалық қамтылымды орнату және баптау



Дағды 1:
Бағдарламалық қамтылымның параметрлерін конфигурациялау

Машықтар:
1. Деректер базасының бағдарламалық қамтылымның конфигурациялық файлдарын ашу және түзету.
2. Қосылу параметрлерін, оның ішінде порттарды, IP-мекенжайларды, логиндерді және қол жеткізу протоколдарын баптау.
3. Өнімділік параметрлерін өзгерту.
4. Қауіпсіздік параметрлерін баптау.
5. Конфигурация өзгерістерін жүйенің тұрақтылығы мен деректердің сақталуына барынша аз қауіп төндіре отырып қолдану.

Білімдер:
1. Негізгі конфигурациялық параметрлерді тағайындау.
2. Конфигурациялық файлдардың құрылымы мен форматы.
3. Әртүрлі операциялық жүйелердегі конфигурацияның айырмашылықтары.
4. Конфигурациялау кезіндегі қауіпсіздік негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Бағдарламалық қамтылымдыорнату

Машықтар:
1. ОЖ-ні алдын ала орнату конфигурациясын өткізу.
2. Жүйелік БҚ орнату.
3. БҚ орнату және баптау кезінде қателер туындаған жағдайда шара қолдану.
4. БҚ орнату және баптау жөніндегі техникалық құжаттаманы пайдалану.
5. Қауіпсіздік пен еңбек қорғау қағидаларын сақтау.

Білімдер:
1. Қолданылатын аппараттық-бағдарламалық кешендердің құрамы.
2. Орнатылатын бағдарламалық қамтылымның құрамы.
3. Ақпараттық қауіпсіздіктің негіздері.
4. Қауіпсіз орнату қағидалары (дереккөздерді тексеру, әкімші құқықтары, зиянды бағдарламалық қамтылымнан қорғау).

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
ДБ жұмыс істеуін қамтамасыз ету



Дағды 1:
Деректер базасын басқару

Машықтар:
1. БҚ жұмысының тиімділігін бақылау.
2. Қолданушылар мен қолжетімділік құқықтарын басқару.
3. ДБ пайдалану мониторингін жүргізу.
4. ДБ бойынша эксплуатациялық құжаттаманы жүргізу.
5. ДБ жұмысы кезінде төтенше жағдайлар туындағанда шара қолдану.
6. ДБ-ға сұраулар орындау.

Білімдер:
1. Аппараттық-бағдарламалық кешендердің негіздері.
2. ДБ жұмыс істеуін мониторингтекдің негізі құралдары мен әдістері.
3. ДБ жұмысының типтік қателері.
4. ДБ сұрау салу тілдерінің негіздері
5. Резервті көшіру және қалпына келтіру тетігі.
6. Қауіпсіздік пен қолжетімділікті бақылау әдістері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 3:
ДБ резервті көшіруді басқару және мониторинг жүргізу



Дағды 1:
Дерек базасы бэкаптарын бақылау және басқару

Машықтар:
1. Деректер базасының резервті көшірмелерін тұрақты жасауын жоспарлау және баптау.
2. ДБ-ның резервті көшіру және қалпына келтіру рәсімдерінің орындалуын бақылау.
3. ДБ-ның резервті көшіру және қалпына келтіру регламенттерін сақтау.
4. Қажет болған жағдайда резервті көшірмелерден деректерді қалпына келтіру.
5. Бэкаптау және қалпына келтіру рәсімдерін құжаттау.

Білімдер:
1. Резервті көшіру түрлері және олардың ерекшеліктері.
2. Әртүрлі ДБ-да бэкаптар жасау және қалпына келтіру құралдары мен командалары.
3. Бэкап жасау кезіндегі тәуекелдер мен қателер.
4. Резервті көшірмелердің жүйелігі мен сақталуының маңызы.
5. Резервті көшірмелермен жұмыс істеу кезінде қауіпсіздік саясаты.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 4:
ДББЖ өнімділігін талдау және күйге келтіру



Дағды 1:
Деректер базасын қауіп-қатерлерден қорғау

Машықтар:
1. ДББЖ жұмысына мониторинг жүргізу.
2. Статистикалық ақпарат жинауды жүзеге асыру.
3. Логиндер мен өнімділік туралы есептерді талдау.
4. Өнімділіктің төмендеу себептері мен тар шектелген орындарды айқындау.
5. Жады, кэштеу және параллельді өңдеу параметрлерін баптау.
6. Жұмыс жылдамдығын арттыру үшін индекстер мен сұрауларды оңтайландыру.

Білімдер:
1. Негізгі өнімділік метрикалары.
2. Танымал ДББЖ-ның архитектурасы мен ішкі тетігі.
3. Индекстеу және сұрауларды оңтайландыру әдістері.
4. ОЖ мен жабдық конфигурациясының ДББЖ жұмысына әсері.
5. Өнімділікті бақылау және талдау құралдары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Зейінділік;
Жауапкершілік:
Тәртіптілік;
Орындаушылық;
Нәтижеге бағдарлану;
Командада жұмыс істеу.

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:


СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

6

Деректер базасының әкімшісі (Деректер базасын басқару жөніндегі маман)

5

Дерек базасы аналитигі

10. Кәсіптің карточкасы "Деректер базасын әкімшілендіру жөніндегі маман (деректер базасы әкімшісі)":

Топтың коды:

2521-1

Қызмет атауының коды:

2521-1-002

Кәсіптің атауы:

Деректер базасын әкімшілендіру жөніндегі маман (деректер базасы әкімшісі)

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

6

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Бейіні бойынша кемінде 3 жыл тәжірибе.

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

курстық даярлық

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:


Қызметтің негізгі мақсаты:

Корпоративтік ақпараттық ресурстардың кепілді қолжетімділігін, сақталуын, қауіпсіздігін және өнімділігін қамтамасыз ету мақсатында деректер базасын басқару жүйесінің (ДББЖ) кешенді әкімшілдігін және оңтайландырылуын қамтамасыз ету, ақпараттық қауіпсіздік талаптарына және ұйым стандарттарына сәйкес дербес шешім қабылдау, процестерді жоспарлау және бақылау

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Бағдарламалық қамтылымды орнату және баптау.
2. ДБ жұмыс істеуін қамтамасыз ету.
3. Деректер базасының резервтік көшірмесін бақылау және басқару.
4. Деректер базасының ақпараттық қауіпсіздігін қамтамасыз ету.
5. Деректер базасын басқару жүйесінің өнімділігін талдау және баптау.
6. Деректер базасын басқару жүйесінің үздіксіз жұмысын қамтамасыз ету.
7. Деректер базасын дамыту басқаруы.

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Бағдарламалық қамтылымды орнату және баптау



Дағды 1:
Бағдарламалық қамтылымның параметрлерін баптау

Машықтар:
1. Жүйенің архитектурасын, өнімділік, қауіпсіздік және сенімділік талаптарын ескере отырып, ДББЖ серверлік және клиенттік бағдарламалық қамтылымның параметрлерін конфигурациялау.
2. Конфигурациялық файлдарды өңдеу және оңтайландыру.
3. Желілік параметрлерді баптау.
4. Ресурстарды басқару параметрлерін түзету.
5. Қызметтердің қолжетімділігін бұзбай конфигурация өзгерістерін қолдану және тестілеу, оның ішінде параметрлерді шұғыл қайта жүктеу және ДББЖ қызметтерін қауіпсіз қайта іске қосу.

Білімдер:
1. Деректер базасын басқару жүйелерінің архитектурасы мен жұмыс істеу принциптері.
2. Түрлі ДББЖ конфигурациялық файлдарының мақсаты мен құрылымы.
3. Жүйе өнімділігіне параметр өзгерістерінің әсерін бағалау үшін диагностика және мониторинг құралдары.
4. ДББЖ-ні қауіпсіз баптау бойынша стандарттар мен ұсыныстар.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Бағдарламалық қамтылымды инсталляциялау

Машықтар:
1. ДБ-ны болашақта пайдалану перспективаларын ескере отырып, аппараттық-бағдарламалық кешенге қойылатын талаптарды бағалау және әзірлеу.
2. ДБ орнатуға арналған аппараттық-бағдарламалық кешенді жобалау.
3. Бағдарламалық қамтылымды орнату және баптау үшін ең тиімді ДББЖ-ны таңдау.
4. ДБ-ны болашақта пайдалану перспективаларын ескере отырып, оның құрылымдарын жобалау.
5. Аппараттық-бағдарламалық кешенді тиімді баптау.
6. Бағдарламалық қамтылымдыорнату және баптауға арналған техникалық құжаттаманы пайдалану.
7. Қауіпсіздік және еңбекті қорғау қағидаларын сақтау.

Білімдер:
1. Аппараттық-бағдарламалық кешендердің техникалық сипаттамалары.
2. Әртүрлі ДББЖ ерекшеліктері.
3. ДББЖ-ға қойылатын талаптар.
4. Жүйелік және қолданбалы бағдарламалық қамтылымға қойылатын талаптар.
5. Аппараттық-бағдарламалық кешендердің ресурстарын басқару тетігі.
6. ДБ қолданатын ақпараттық жүйелер архитектуралары.
7. ДБ жобалау.
8. Ақпараттық қауіпсіздік әдістері мен принциптері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Деректер базасының жұмыс істеуін қамтамасыз ету



Дағды 1:
Деректер базасын әкімшілендіру

Машықтар:
1. ДББЖ жұмысында туындайтын күрделі штаттан тыс жағдайлар мен инциденттерді талдау және шешу шараларын қабылдау.
2. ДБ-ны пайдалану барысында алынған жұмыс туралы ақпаратты талдау.
3. ДБ әкімшілендіру бойынша жұмыстарды үйлестіру.
4. ДБ жұмыс істеуіне қатысты нормативтік-техникалық құжаттаманы әзірлеу.
5. ДБ пайдалану нәтижелері негізінде аппараттық-бағдарламалық кешенді жаңғырту қажеттілігін талдау.
6. ДБ жұмысындағы істен шығу тәуекелдерін болжау және бағалау.

Білімдер:
1. Пайдаланылатын аппараттық-бағдарламалық кешендердің құрамы және оның компоненттерінің техникалық сипаттамалары.
2. ДБ-ды әкімшілеуге арналған бағдарламалық қамтылымның құрамы мен функционалдық мүмкіндіктері.
3. ДБ жұмыс істеуін мониторингтеу әдістері.
4. Ақпаратты талдау әдістері.
5. Тәуекелдерді басқару негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 3:
Деректер базасының резервті көшірмесін бақылау және басқару



Дағды 1:
Деректер базасының бэкаптарын бақылау және басқару

Машықтар:
1. ДБ резервті көшіруіне арналған нормативтік-техникалық құжаттаманы әзірлеу.
2. ДБ резервті көшіру жұмыстарын ұйымдастыру және бақылау.
3. ДБ резервті көшіруге қатысты реттеуші құжаттардың орындалуын бақылау.

Білімдер:
1. Әртүрлі ДБ резервті көшіру жүйелерінде қолданылатын аппараттық-бағдарламалық кешендер және оның компоненттерінің техникалық сипаттамаларын білу.
2. ДБ резервті көшіру және қалпына келтіру рәсімдерін орындауға арналған заманауи жүйелік және қолданбалы бағдарламалық қамтылым.
3. ДБ резервтік көшіру рәсімдерін құру әдістерін білу.
4. ДБ резервтік көшірмелерін сақтау үшін аппараттық-бағдарламалық кешендердің ерекшеліктері мен айырмашылықтарын білу.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 4:
Деректер базасының ақпараттық қауіпсіздігін қамтамасыз ету



Дағды 1:
Деректер базасын қауіптерден қорғау

Машықтар:
1. ДБ қауіпсіздігіне ықтимал қауіптерді талдау.
2. ДБ ақпараттық қауіпсіздігін қамтамасыз етуге арналған нормативтік-техникалық құжаттаманы әзірлеу.
3. ДБ-ға қолжетімділікті бақылау құралдары мен әдістерін қолдану.
4. Кәсіпорынның ақпараттық қауіпсіздік саясатын сақтау.

Білімдер:
1. Әртүрлі деректер базасын басқару жүйелерінің (ДББЖ) жұмысын мониторингілеу және статистикалық ақпарат жинау үшін қолданылатын құралдар.
2. ДБ басқарудың әртүрлі жүйелері.
3. ДБ пайдаланушыларының есептік жазбаларын басқару құралдары мен әдістері.
4. Қолданбалы бағдарламалық қамтылымды пайдалану кезінде ДБ қауіпсіздігін қамтамасыз етудің әртүрлі әдістері.
5. ДБ-ға қол жеткізуді бақылау құралдары мен әдістері.
6. Ақпараттық қауіпсіздік әдістері мен принциптері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 5:
Деректер базасын басқару жүйесінің өнімділігін талдау және баптау



Дағды 1:
Деректер базасын басқару жүйесінің өнімділігін басқару

Машықтар:
1. ДБ өнімділігін бағалау үшін статистикалық ақпаратты талдау.
2. Сұранымдарды орындау кезіндегі жүктемені бағалау үшін қолжетімді басқару құралдары мен әдістерін қолдану.
3. ДБ жұмысының тиімділігін талдау және бағалау.
4.ДББЖ өнімділігін арттыру мақсатында аппараттық-бағдарламалық кешенді дамытудың перспективалық жоспарын әзірлеу.

Білімдер:
1. ДБ жұмысы туралы статистикалық ақпаратты мониторингілеу, жинау және талдау құралдары.
2. ДБ өнімділігін талдау және бағалаудың әртүрлі әдістері мен құралдары.
3. Пайдаланылатын аппараттық-бағдарламалық кешендердің құрамы және оның компоненттерінің техникалық сипаттамалары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 6:
Деректер базасын басқару жүйесінің үздіксіз жұмысын қамтамасыз ету



Дағды 1:
Деректер базасын басқару жүйесінің үздіксіз жұмысын қолдау

Машықтар:
1. ДБ серверлерінің кластерлік архитектурасын құру және әкімшілендіру.
2. Ақпараттық жүйенің максималды қолжетімділігін қамтамасыз ету үшін ДББЖ мен ДБ серверлерінің жай-күйін тексеру және алдын алу шараларын жүргізу.
3. ДББЖ жұмысындағы ақауларды талдау, себептерін анықтау және оларды жою.
4. ДББЖ жұмысымен байланысты төтенше жағдайларда, сондай-ақ ДБ қалпына келтіру кезінде әрекет ету регламенттерін әзірлеу.

Білімдер:
1. Пайдаланылатын бағдарламалық қамтылым мен аппараттық-бағдарламалық кешендердің құрамы.
2. ДББЖ мен ДБ жұмысының тиімді қалпына келтіру әдістері.
3. Қолданыстағы ДБ көшірмелеуін баптау әдістері және ДБ репликация әдістері.
4. Пайдаланылатын бағдарламалық қамтылымды жаңарту құралдары мен механизмдері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 7:
Деректер базасын дамыту басқаруы



Дағды 1:
Деректер базасының эволюциясын жоспарлау және басқару

Машықтар:
1. Аппараттық-бағдарламалық кешен нарығын талдау.
2. Ұйымдағы ДББЖ қолдануды дамыту стратегиясын әзірлеу.
3. ДБ әкімшілендіру саласындағы озық тәжірибені зерттеу.
4. Бағдарламалық қамтылымды жаңарту және/немесе деректерді миграциялау шараларын жоспарлау.
5. Жаңартуларды тестілеу ортасында алдын ала сынақтан өткізгеннен кейін ДББЖ нұсқасын жаңартуды жүзеге асыру.

Білімдер:
1. ДБ басқару жүйелерін пайдалану бойынша әлемдік тәжірибе.
2. Ұйымның деректер базасын және деректерді басқару жүйесін дамыту стратегиясы.
3 Қолданыстағы бағдарламалық қамтылымды жаңарту құралдары мен механизмдері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Сындарлы талдау;
Нәтижеге бағдарлану;
Командамен жұмыс істеу;
Ұйымшылдық;
Бастамашыл;
Зейінділік;
Жауапкершілік
Тәртіптілік;
Орындаушылық;
Аналитикалық ойлау;
Жоспарлау;
Шешім қабылдау.

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:


СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

5

Деректер базасын әкімшілендіру жөніндегі маман (деректер базасы әкімшісі)

6

Деректер базасын сүйемелдеу жөніндегі инженер

6

Деректер базасы аналитигі

11. Кәсіптің карточкасы "Үлкен деректермен жұмыс жөніндегі маман":

Топтың коды:

2521-1

Қызмет атауының коды:

2521-1-003

Кәсіптің атауы:

Үлкен деректермен жұмыс жөніндегі маман

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

7

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
жоғары оқу орнынан кейінгі білім (магистратура, резидентура)

Мамандық:
Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Бейіні бойынша кемінде 3 жыл

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

жоқ

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:


Қызметтің негізгі мақсаты:

Деректер негізінде стратегиялық шешімдерді әзірлеу және енгізу, соның ішінде ауқымдауға болатын сақтау жүйелерін, өңдеу үдерістерін және болжау әдістерін құру.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Деректерді жинау.
2. Үлкен деректер негізінде өнімдер, қызметтер және шешімдерді әзірлеуді басқару.

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Деректерді жинау



Дағды 1:
Ішкі үдерістер мен операциялық қызметтің тиімділігін талдау

Машықтар:
1 Зерттеулер мен талдау жүргізу.
2 Қызметті алгоритмдеу.
3 ОЖ мен аппараттық бөлік арасындағы өзара іс-қимыл процесін талдау.

Білімдер:
1. Орнатылған ДБ-мен жұмыс істеудің ерекшеліктері.
2. Мәліметтер базасының құрылымдары.
3. Ақпараттық қауіпсіздік негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Күрделі жүйелердің мінез-құлқын модельдеу

Машықтар:
1 Зерттеу және талдау жүргізу.
2 Математикалық модельдерді әзірлеу.
3 Жүйенің күйлерін болжау.

Білімдер:
1 Көп өлшемді талдау мен сызықтық алгебра әдістері.
2 Деректерді талдаудың математикалық және статистикалық әдістері.
3 Ақпараттық қауіпсіздік негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 3:
Әртүрлі тәуекелдерді талдау

Машықтар:
1 Жүйенің ықтимал қауіптері мен осал тұстарын анықтау.
2 Тәуекелдерді басқару әдістері мен құралдарын қолдану.
3 Тәуекелдерді талдау, тәуекел себептерін зерттеу.

Білімдер:
1 Тәуекелдерді басқару әдістері мен құралдары.
2 Тәуекелдерді басқару үдерістерін сипаттайтын нормативтік-техникалық құжаттар (стандарттар мен регламенттер).
3 Ақпараттық қауіпсіздік негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 4:
Болжамдар мен деректер презентациясын қамтитын мерзімдік есептерді құрастыру

Машықтар:
1. Болжау деректері негізінде аналитикалық есептер жасау.
2. Талдау нәтижелерін түсінікті форматтарда көрнекілеу (графиктер, диаграммалар, дашбордтар).
3. Күрделі деректерді әртүрлі аудиторияға арналған презентацияға бейімдеу.

Білімдер:
1. Болжау аналитикасының әдістері (трендтер, регрессиялық талдау).
2. Деректерді тиімді көрнекілеу принциптері.
3. Әртүрлі мақсатты топтардың ақпаратты қабылдау ерекшеліктері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Үлкен деректер негізінде өнімдер, қызметтер және шешімдерді әзірлеуді басқару



Дағды 1:
Үлкен деректер аналитикасына негізделген сервистерді әзірлеу

Машықтар:
1. Үлкен деректерді өңдеу үшін сервистер архитектурасын жобалау.
2. Талдау және машинамен оқыту алгоритмдерін жүзеге асыру.
3. Аналитикалық модульдерді дайын IT-шешімдерге интеграциялау.

Білімдер:
1. Деректерді таратылған өңдеу әдістері (Hadoop, Spark).
2. Машинамен оқыту алгоритмдерінің жұмыс істеу принциптері.
3. Микросервистік архитектураларды әзірлеудің заманауи тәсілдері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Үлкен деректерді пайдаланудың жаңа әдістері мен технологияларын әзірлеу және енгізу

Машықтар:
1. Үлкен деректермен жұмыс істеуге арналған жаңа және жетілдірілген әдістерді, модельдерді, алгоритмдерді, технологияларды және құралдарды жетілдіру және әзірлеу.
2. Үлкен деректермен жұмыс істеуге арналған жетілдірілген немесе жаңа әдістерді, модельдерді, алгоритмдерді, технологияларды және құралдарды енгізу мен пайдалану бойынша сынақтар жүргізу.
3. Үлкен деректермен жұмыс істеуге арналған жетілдірілген немесе жаңа әдістерді, модельдерді, алгоритмдерді, технологияларды және құралдарды енгізу мен пайдалану бойынша ұсыныстар әзірлеу.

Білімдер:
1. Үлкен деректермен жұмыс істеу әдістері мен принциптері.
2. Үлкен деректермен жұмыс істеуге арналған заманауи дистрибутивтер.
3. Машинамен оқыту негіздері және когнитивті есептеулер.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 3:
Әртүрлі технологияларға негізделген аналитикалық деректер қоймаларын әзірлеу

Машықтар:
1.Бағдарламалық қамтылымды әзірлеуде деректер қоймаларын қолдану.
2. Үлгілік және ағындық өңдеу тәсілдерін қолданып, үлкен көлемдегі деректерге аналитикалық сұрауларды нақты уақыт режимінде орындау мүмкіндігін қамтамасыз ету.
3. "Шикі деректерді" жинау технологияларын қолдану.

Білімдер:
1. Ақпараттық деректер қорларын ұйымдастыру принциптері.
2. Деректердің массивті параллельді өңдеуі.
3. Көлденең масштабталу ұғымы.
4. Құрылымдалмаған деректерді жіктеу ұғымы.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 4:
Деректерді визуализациялау

Машықтар:
1. Ақпаратты инфографика түрінде ұсыну.
2. Графиктер мен диаграммаларды даярлау техникалық құралдарына ие болу.
3. Түрлі деректер массивтерінің айқын визуализацияларын жасау, бірнеше арнайы сервистерде жұмыс істеп, деректерді оларға даярлау.
4. Гетерогенді дереккөздерден алынған үлкен көлемдегі деректердің көріністерін агрегаттау және әзірлеу.

Білімдер:
1. Стандартты кәсіби құралдар: статистикалық деректерді өңдеу үшін бағдарламалау тілдері және деректер базасымен жұмыс істеуге арналған сұрау тілдері.
2. Көрнекі ойлаудың негізгі принциптері.
3. Деректердің графикалық көрінісін құжаттарға интеграциялаудың жалпы принциптері мен стандарттары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Ұйымшылдық;
Бастамашылық;
Зейінділік;
Жауапкершілік;
Тәртіптілік;
Орындаушылық;
Ойлау икемділігі;
Нәтижеге бағдарлану;
Жоғары оқуға қабілеттілігі;
Командада жұмыс істеу қабілеті.

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:


СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

6

Деректер базасын басқару жүйесінің маманы

6

Деректер базасын сүйемелдеу жөніндегі инженер

12. Кәсіптің карточкасы "Деректер базасын басқару жүйесінің маманы":

Топтың коды:

2521-1

Қызмет атауының коды:

2521-1-004

Кәсіптің атауы:

Деректер базасын басқару жүйесінің маманы

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

6

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
ТжКБ (орта деңгейдегі маман)

Мамандық:
Есептеу техникасы және ақпараттық желілер (түрлері бойынша)

Біліктілік:

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Техникалық және кәсіби білім негізінде бейін бойынша жұмыс тәжірибесі кемінде 3 жыл, жоғары бейінді білімі бар болса, бейіні бойынша жұмыс тәжірибесі кемінде 1 жыл.

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

жоқ

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:

2521-1-002 – Деректер базасын әкімшілендіру жөніндегі маман (деректер базасы әкімшісі)

Қызметтің негізгі мақсаты:

Деректер базасын басқару жүйесінің үздіксіз және тиімді жұмысын қамтамасыз ету

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. ДББЖ-ның өнімділігі мен үздіксіз жұмысын бақылау және басқару.
2. Деректер базасын басқару жүйесін дамыту.
3. ДБ жұмысын мониторингілеу және қызметін оңтайландыру.

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
ДББЖ -ның өнімділігі мен үздіксіз жұмысын бақылау және басқару



Дағды 1:
ДББЖ өнімділігін талдау және баптау

Машықтар:
1 ДБ өнімділігін бағалау үшін статистикалық ақпаратты талдау.
2 ДБ-ға сұрауларды орындау кезінде жүктемені бағалау үшін қолжетімді ДБ басқару құралдары мен әдістер спектрін пайдалану.
3 ДБ жұмысының тиімділігін талдау және бағалау.
4 ДББЖ өнімділігін арттыру мақсатында аппараттық-жұмыс кешенінің даму перспективасын әзірлеу.

Білімдер:
1 ДБ жұмысы туралы статистикалық ақпаратты бақылау, жинау және талдаудың заманауи құралдары
2 ДБ өнімділігін талдау және бағалаудың әртүрлі әдістері мен құралдары
3 Қолданылатын аппараттық-жұмыс кешендерінің құрамы және оның компоненттерінің техникалық сипаттамалары

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
ДББЖ -ның үздіксіз жұмысын қамтамасыз ету

Машықтар:
1 ДБ серверлерінің кластерлік архитектурасын құру және басқару.
2 АЖ-ның максималды қолжетімділігін қамтамасыз ету мақсатында ДББЖ мен ДБ серверлерінің күйін тексеру және алдын алу шараларын жүзеге асыру.
3 ДББЖ жұмысындағы ақауларды талдау және кейіннен оларды жоя отырып, себептерін анықтау.
4 ДББЖ жұмысына байланысты төтенше жағдайларда , сондай-ақ ДБ қалпына келтіру кезінде әрекет ету регламенттерін әзірлеу.

Білімдер:
1. Қолданылатын бағдарламалық қамтылым мен аппараттық-бағдарламалық кешендердің құрамы.
2. ДББЖ мен ДБ жұмысының тиімді қалпына келтіру әдістері
3. Қолданыстағы ДБ көшірмелеуін баптау әдістері және ДБ репликация әдістері.
4. Қолданылатын бағдарламалық қамтылымды жаңарту құралдары мен механизмдері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Деректер базасын басқару жүйесін дамыту



Дағды 1:
Деректер базасын дамытуды басқару

Машықтар:
1 Аппараттық-бағдарламалық кешеннің нарығын талдау.
2 Ұйымдағы ДББЖ қолдану стратегияларын әзірлеу
3 ДБ әкімшілігіндегі озық тәжірибені зерттеу.
4 Бағдарламалық қамтылымды жаңарту және/немесе деректерді көшіру шараларын жоспарлау.
5 Тестілеу ортасында жаңартуларды алдын ала тексеруден кейін ДББЖ нұсқасын жаңарту жұмыстарын жүргізу.

Білімдер:
1 Деректер базасын басқару жүйелерін қолданудағы әлемдік тәжірибе.
2 Ұйымның ДБ және ДБ басқару жүйесін дамыту стратегиялары.
3 Қолданылып жатқан бағдарламалық қамтылымды жаңарту құралдары мен механизмдері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Деректер базасымен жұмыс істеудің жаңа технологияларын зерделеу, меңгеру және әкімшілік тәжірибеге енгізу

Машықтар:
1 Нарықта пайда болатын деректер базасы саласындағы жаңа ақпараттық технологияларды бақылау.
2 Деректер базасымен жұмыс істеудің жаңа технологияларын меңгеру және әкімшілік тәжірибеге енгізу.
3 Деректер базасы саласындағы жаңа ақпараттық технологияларды игеру.
4 Жаңа ақпараттық технологияларды енгізу мүмкіндіктерін талдау.
5 Деректер базасын басқару және дамыту тапсырмаларын орындау үшін қажетті ақпаратты іздеу.

Білімдер:
1 Деректер базасы саласындағы заманауи және перспективті технологиялар.
2 Ақпараттық қауіпсіздік негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 3:
Деректер базасын дамытуды басқару бойынша регламенттерді әзірлеу және бақылау

Машықтар:
1. Деректер базасы деңгейінде ақпаратты өңдеудің жүйелік мәселелерін талдап, деректер базасын болашақта дамыту жөнінде ұсыныстар дайындау.
2. Деректер базасы бағдарламалық қамтылымның нұсқаларын жаңартудың негізгі кезеңдерін талдау.
3. Деректер базасы нұсқаларын жаңарту бойынша стандартты процестерді әзірлеу және сипаттау.
4. Деректер базасы нұсқаларын жаңарту бойынша реттеуші құжаттарды дайындау
5. Бизнес-процестерді әзірлеу және сипаттау.
6. Деректер базасы бағдарламалық қамтылымның нұсқаларын жаңарту бойынша регламенттерді әзірлеу.
7. Деректер базасын жаңа платформаларға және жаңа бағдарламалық қамтылымның нұсқаларына көшіру бойынша регламенттерді әзірлеу.
8. Деректер базасымен жұмыс істеудің жаңа технологияларын зерттеу, үйрену және әкімшілендіру тәжірибесіне енгізу.
9. Деректер базасы нұсқаларының жаңартылуын бақылау.
10.Деректер базасын жаңа платформаларға және жаңа бағдарламалық қамтылымның нұсқаларына көшіруді бақылау.

Білімдер:
1. Деректер базасы саласындағы ақпараттық технологиялардың дамуының негізгі тенденциялары.
2. Ұйымда орнатылған деректер базаларының аппараттық және бағдарламалық қамтылымның жұмыс принциптері, технологиялары мен мүмкіндіктері.
3. Бизнес-процестер мен жұмыс алгоритмдерін құру негіздері.
4. Реттеуші құжаттарды дайындауға қойылатын талаптар.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 3:
Деректер базасы жүйесінің жұмысын мониторингілеу және қызметін оңтайландыру



Дағды 1:
Деректер базасы жұмысының мониторингі, деректер базасы жұмысы туралы статистикалық ақпарат жинау

Машықтар:
1. Деректер базасының жұмысын, оның ішінде түрлі автоматтандырылған құралдармен бақылау.
2. Деректер базасының жұмысын бақылаудың негізгі статистикалық көрсеткіштерін таңдау.
3. Алынған статистикалық деректерді талдап, деректер базасының тиімділігі туралы қорытындылар жасау.
4. Деректер базасының күйін бақылау үшін автоматтандырылған құралдарды қолдану.
5. Статистикалық деректерді өңдеу, статистикалық есептеулер әдістерін қолдану.
6. Деректер базасын басқару бойынша кәсіби тапсырмаларды орындау үшін қажетті ақпаратты іздеу.

Білімдер:
1. ДББЖ жұмысын бағалау үшін негізгі өлшемшарттар (көрсеткіштер).
2. Статистикадағы негізгі ұғымдар.
3. Сынақ нәтижелерін статистикалық зерттеу әдістері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Деректер базасының тиімділігін және деректер базасына сұрауларды орындауды оңтайландыру

Машықтар:
1. Деректер базасының тиімділігін оңтайландыру мүмкіндіктерін басқару тәсілдерін талдау.
2. Деректер базасының тиімділігін оңтайландыру үшін өлшемшарттарды таңдау.
3. Деректер базасының тиімділігін оңтайландыру әдістерін қолдану және алынған нәтижелерді бақылау.
4. Деректер базасына сұрауларды статистикалық талдау жүргізу, оларды әртүрлі белгілері бойынша жіктеу.
5. Деректер базасына сұрауларды орындауды оңтайландыру өлшемшарттарын таңдау.
6. Статистикалық тұрғыдан маңызды деректер базасына сұрауларды орындауды оңтайландыру.
7. Сұрауларды орындауды оңтайландыру үшін деректер базасының бағдарламалау тілдері мен жүйелерін қолдану.

Білімдер:
1. Деректер базасының модельдері мен деректер құрылымдары, деректер базасының физикалық модельдері.
2. Орнатылған деректер базасындағы деректер құрылымдарын және деректерді басқарудың ерекшеліктері.
3. Деректер базасының бағдарламалау тілдері мен жүйелері.
4. Статистикалық талдаудың негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Сыни талдау;
Ұйымшылдық;
Зейінділік;
Жауаптылық;
Орындаушылық;
Ойлау икемділігі;
Жоғары оқу қабілеті;
Аналитикалық ойлау;
Нәтижеге бағдарлану;

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:


СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

6

Деректер базасы әкімшісі (Деректер базасын басқару жөніндегі маман)

6

Деректер базасын сүйемелдеу жөніндегі инженер

6

Деректер базасын басқару жүйесі маманы

6

Деректер базасы аналитигі

14. Кәсіптің карточкасы "Деректер базасын сүйемелдеу жөніндегі инженер":

Топтың коды:

2521-1

Қызмет атауының коды:

2521-1-001

Кәсіптің атауы:

Деректер базасын сүйемелдеу жөніндегі инженер

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

6

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Бейіні бойынша кемінде 3 жыл

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Жоқ

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:


Қызметтің негізгі мақсаты:

Деректер базасын басқару жүйелерінің тұрақты жұмыс істеуін, уақтылы жаңартылуын, бақылауын және техникалық қолдауын қамтамасыз ету.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. ДБ-ны сүйемелдеу бойынша регламенттік жұмыстарды жүргізу.
2. Сүйемелдеу кезінде деректер базасының жұмыс істеу қабілетін қамтамасыз ету.

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
ДБ-ны сүйемелдеу бойынша регламенттік жұмыстарды жүргізу



Дағды 1:
Деректер базасының резервті көшірмесі

Машықтар:
1. Резервті көшіру рәсімдерін іске қосу.
2. Резервті көшіру рәсімдерін бақылау.
3. Резервтік көшіру рәсімдерінің аяқталуын қадағалау.
4. Деректерді резервтеу бойынша регламенттік рәсімдерді орындау.
5. Деректер базасының резервті көшірмесін жасау әрекеттерін түзету.
6. Деректерді архивтеу және көшіру.

Білімдер:
1 ДБ резервті көшірмелерін жасау бойынша практикалық тапсырмаларды шешудің жалпы негіздері.
2 Орнатылған ДБ-мен жұмыс істеуге арналған арнайы білім.
3 Ақпараттық қауіпсіздікті қамтамасыз ету әдістері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Деректер базасын қалпына келтіру

Машықтар:
1. Деректер базасын қалпына келтіру рәсімдерін іске қосу.
2. Деректер базасын қалпына келтіру рәсімдерін бақылау.
3. Деректер базасын қалпына келтіру рәсімінің аяқталуын қадағалау.
4. Деректерді қалпына келтіру және қалпына келтірілген деректердің дұрыстығын тексеру бойынша регламенттік рәсімдерді орындау.
5. Деректер базасын қалпына келтіру бойынша әрекеттерді дұрыстығын тексергеннен кейін түзету.
6. Деректер базасы транзакцияларымен басқару және іске қосу.

Білімдер:
1. Деректер базасын қалпына келтіру бойынша практикалық міндеттерді шешудің жалпы негіздері.
2. Қалпына келтірілген деректердің дұрыстығын тексеру әдістері мен тәсілдері.
3. Орнатылған деректер базасымен жұмыс істеу бойынша арнайы білімдер.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 3:
Деректердің сақталуын және тұтастығын, тиімділігін және функционалдылығын қамтамасыз ету

Машықтар:
1. Деректер базасы транзакцияларын басқару және іске қосу.
2. Деректер базасы құралдары мен қосымшаларымен жұмыс істеу.
3. Деректер базасының техникалық сүйемелдеуін қамтамасыз ету және жаңарту.
4. Деректер базасы жұмысына реттеу жүргізу (деректер базасын дефрагментациялау және т.б.).
5. Деректер базасын ұйым қажеттіліктеріне бейімдеу.

Білімдер:
1. Деректер базасыдың тұтастығын қамтамасыз ету әдістері.
2. Деректер базасы басқару жүйелері.
3. Деректер базасыдың абстракция деңгейлері.
4. Деректер базасыдың абстракция қабаттары.
5. Рұқсат етілмеген қолжетімділіктен қорғау әдістері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Сүйемелдеу кезінде ДБ жұмыс істеу қабілетін қамтамасыз ету.



Дағды 1:
ДБ жұмысы процесін сүйемелдеу кезінде туындайтын оқиғалар мониторингі

Машықтар:
1. ДБ жұмысын бақылау.
2. ДБ-ның қалыпты режимін ДБ-ның қалыптан тыс жұмыс режимінен ажырату.
3.Сүйемелдеу процесінде деректер базасының жұмыс істеуі кезінде қалыптан тыс жағдайлар туындаған кезде шаралар қабылдау.
4. Бағдарламалық қамтылымды орнату және баптау жөніндегі техникалық құжаттаманы пайдалану.
5. Деректер базасының қалыптан тыс жұмыс режиміндегі ауытқуларды талдау және оларды жою бойынша техникалық құжаттама мен регламентті пайдалану.

Білімдер:
1. Деректер базасының мониторингі үшін заманауи бағдарламалар мен утилиталар.
2. ДБ жұмысы кезінде туындайтын типтік қателіктер мен БД жұмысы кезінде олардың туындау белгілері.
3. Деректер базасыдың күйі мен ДБ жұмысы кезінде қателіктерді көрсететін техникалық терминология.
4. Орнатылған деректер базасымен жұмыс істеу бойынша арнайы білімдер.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Деректер базасын пайдалану барысында өтінімдерді қабылдау және пайдаланушыларға кеңес беру

Машықтар:
1. Пайдаланушыларға өтінімдер бойынша (пошта, телефон, ауызша қабылданған) техникалық қолдау көрсету.
2. Пайдаланушылардан өтініштерді қабылдап, олардың туындау себептерін талдап, қателер мен ақауларды анықталған регламенттер бойынша жою.
3. Деректер базасын жаңарту және қызмет көрсету бойынша регламенттік жұмыстарды жүргізу.
4. Пайдаланушыларға деректер базасы ресурстарын пайдалану қағидалары мен тәртібі туралы нұсқаулық жүргізу.
5. Пайдаланушылардың корпоративтік стандарттарға және ақпараттық қауіпсіздік саласындағы талаптарға сәйкестігін бақылау.

Білімдер:
1. Ақаулар мен қателіктерді жою жөніндегі рәсімдер.
2. Қабылданған регламент талаптары.
3. ДБ жұмысында туындайтын типтік қателіктер және олардың ДБ жұмысында көріну белгілері.
4. ДБ күйін және ДБ жұмысындағы қателіктерді сипаттайтын техникалық терминологиялар.
5. Іскерлік этиканың негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды.

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Сыни талдау;
Тәртіптілік;
Жауапкершілік;
Орындалушылық;
Ұйымшылдық;
Іскерлік қарым-қатынас дағдылары.

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:


СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

6

Деректер базасын әкімшілендіру жөніндегі маман (деректер базасы әкімшісі)

6

Үлкен деректермен жұмыс істеу маманы

7

Үлкен деректермен жұмыс істеу маманы

6

Деректер базасы аналитигі

14. Кәсіптің карточкасы "Деректер базасын басқару жүйесі жөніндегі маман":

Топтың коды:

2521-1

Қызмет атауының коды:

2521-1-004

Кәсіптің атауы:

Деректер базасын басқару жүйесі жөніндегі маман

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

5

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
орта білімнен кейінгі (қолданбалы бакалавриат)

Мамандық:
Есептеу техникасы және ақпараттық желілер (түрлері бойынша)

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
ТжКБ (орта деңгейдегі маман)

Мамандық:
Есептеу техникасы және ақпараттық желілер (түрлері бойынша)

Біліктілік:

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Жұмыс тәжірибесі талап етілмейді.

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Жоқ

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:

2521-1-002 - Деректер базасын әкімшілендіру жөніндегі маман (деректер базасы әкімшісі)

Қызметтің негізгі мақсаты:

Деректер базасын басқару жүйесінің өнімділігі мен үздіксіз жұмыс істеуін қамтамасыз ету

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Деректер базасын басқару жүйесінің өнімділігі мен үздіксіз жұмысын қамтамасыз ету
2. Деректер базасы басқару жүйесін қалыптастыру және дамыту

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
ДББЖ өнімділігі мен үздіксіз жұмысын қамтамасыз ету



Дағды 1:
ДББЖ өнімділігін талдау және баптау

Машықтар:
1 ДББЖ жұмысының мониторингін жүргізу және статистикалық ақпарат жинау.
2 Жиналған статистикалық деректер негізінде ДБ мен сервер жабдығының өнімділігін талдау және бағалау.
3 ДББЖ -ны одан әрі оңтайландыру үшін ДББЖ өнімділігіне әсер ететін ең ресурс сыйымдылығы жоғары сұрауларды анықтау.
4 ДББЖ жай-күйі мен қызметі туралы есеп құжаттамасын жасау.

Білімдер:
1. Деректер базасының жұмысын бақылау, статистикалық ақпарат жинау және талдау құралдары.
2. Деректер базасының өнімділігін бағалау әдістері.
3. Қолданылатын аппараттық-бағдарламалық кешендердің құрамы мен оның компоненттерінің техникалық сипаттамалары.
4. Деректер базасына сұраныс жасау тілдері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
ДББЖ -ның үздіксіз жұмысын қамтамасыз ету

Машықтар:
1. Қалыптан тыс жағдайлар туындаған кезде ДББЖ жұмыс қабілеттілігін және ДБ бүтіндігін қалпына келтіру.
2 Резервті көшірмелерден ДБ қалпына келтіру.
3 ДБ көшірмелеуді баптау және мониторинг жасау.
4 Ақпараттық қауіпсіздік қағидаларын қолдану.

Білімдер:
1 Қолданылатын БҚ құрамы.
2 ДББЖ мен ДБ жұмыс қабілеттілігін қалпына келтіру әдістері.
3 Қолданыстағы ДБ көшірмелеуін баптау әдістері және ДБ репликация әдістері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Деректер базасын басқару жүйесін қалыптастыру және дамыту



Дағды 1:
Деректер базасының дамуын басқару

Машықтар:
1 Аппараттық-жұмыс кешені нарығын зерттеу.
2 Деректерді жаңарту немесе көшіру үшін ұйымның және аппараттық-бағдарламалық кешенінің нормативтік-техникалық құжаттамаларын пайдалану.
3 Деректер базасының құрылымын өзгерту жоспарын жасау және жүзеге асыру.

Білімдер:
1 Қолданылып жатқан бағдарламалық қамтылым құрамы.
2 Қолданылатын бағдарламалық қамтылымды жаңарту құралдары мен тетігі.
3 ДБ бағдарламалық қамтылым нұсқаларын жаңарту және ДБ-ны жаңа платформаларға көшіру регламенттері.
4 Аппараттық-бағдарламалық кешендердің ағымдағы жай-күйі туралы ақпарат алу үшін интернет-ресурстар.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Деректер базасын жаңғыртуды басқаруға арналған нормативтік құжаттарды әзірлеуге қатысу

Машықтар:
1. Ақпаратты өңдеудің жүйелік мәселелерін ДБ деңгейінде талдау және ДБ перспективалық дамыту бойынша ұсыныстар әзірлеу.
2. Деректер базасының бағдарламалық қамтылым нұсқаларын жаңартуға арналған реттеуші құжаттарды әзірлеу.
3. Деректер базасын жаңа платформалар мен бағдарламалық қамтылымның жаңа нұсқаларына көшіруге арналған реттеуші құжаттарды әзірлеу.

Білімдер:
1. Деректер базасы саласындағы ақпараттық технологиялардың негізгі даму үрдістері
2. Ұйымда орнатылған деректер базасына арналған аппараттық және бағдарламалық қамтылымдардың жұмыс принциптері, технологиялары және мүмкіндіктері
3. Бизнес-процестер мен жұмыс алгоритмдерін құрудың негіздері
4. Реттеуші құжаттарды әзірлеуге қойылатын талаптар

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Зейінділік;
Жауапкершілік;
Тәртіптілік;
Орындаушылық;
Жоғары оқу қабілеті;
Аналитикалық ойлау қабілеті.

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:


СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

5

Деректер базасының әкімшісі (Деректер базасын басқару жөніндегі маман)

5

Деректер базасының әкімшісі (Деректер базасын басқару маманы)

6

Деректер базасын сүйемелдеу жөніндегі инженер

15. Кәсіптің карточкасы "Үлкен деректермен жұмыс істеу маманы":

Топтың коды:

2521-1

Қызмет атауының коды:

2521-1-003

Кәсіптің атауы:

Үлкен деректермен жұмыс істеу маманы

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

6

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Математика және статистика

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Бейіні бойынша кемінде 1 жыл

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Жоқ

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:


Қызметтің негізгі мақсаты:

Деректер қоймаларындағы үлкен деректерді басқару және талдау

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Деректерді жинау.
2. Тұтынушы мінез-құлқын талдау және болжау.

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Деректерді жинау



Дағды 1:
Әртүрлі көздерден алынған деректердің толықтығы мен өзара байланыстылығын қамтамасыз ету

Машықтар:
1. ДБ күйін бақылаудың автоматтандырылған құралдарын қолдану.
2 Деректерді біріктіру және интеграциялау.
3 Көптеген деректер арасынан қажетті деректерді алу.

Білімдер:
1 Үлкен деректерді талдаудың аналитикалық құралдары.
2 Статистикалық құралдар.
3 Терең талдау техникасы.
4 Кеңейтілген аналитика.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Ағымдағы процестерді оңтайландыру үшін шешімдерді әзірлеу

Машықтар:
1 Бизнес-процестерді әзірлеу және сипаттау.
2 ДБ-да болып жатқан әрекеттердің ықтималдығын есептеу.
3 Өнімділік метрикаларын талдау және процестердегі тар орындарды анықтау.
4 Бизнес-процестерді болжау және оңтайландыру үшін машиналық оқыту әдістерін қолдану.
5 Тесттер әзірлеу және олардың процестер тиімділігіне әсерін бағалау.
6 Уақыт шығындарын азайту үшін деректерді жинау мен өңдеуді автоматтандыру.
7 Негізгі көрсеткіштерді бақылау үшін дашбордтар құру және интерпретациялау.

Білімдер:
1 Бизнес-процестер мен жұмыс алгоритмдерін құру принциптері.
2 Ықтималдық теориясының негіздері.
3 Ақпараттық қауіпсіздік негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 3:
Деректерді жинау процесін құру

Машықтар:
1 Міндеттерді анықтау.
2 ДБ күйін бақылаудың автоматтандырылған құралдарын қолдану.
3 Деректерді релеванттылық және басқа белгілер бойынша сұрыптау.
4 Білім базаларын құру.

Білімдер:
1 Деректер базасын құру негіздері.
2 Саланың ерекшеліктері.
3 Статистиканың негізгі ұғымдары.
4 Деректерді кластерлеу ұғымы.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Тұтынушы мінез-құлқын талдау және болжау



Дағды 1:
Тұтынушылардың мінез-құлқын талдау және болжау

Машықтар:
1. Деректер базасының жұмысын бақылау, бағалау және түзету әдісін таңдау.
2. Қауіп-қатер ықтималдығын есептеу.
3. Тұтынушы мінез-құлқын болжау тапсырмасын шешуді әзірлеу.

Білімдер:
1. Деректерді статистикалық және математикалық талдау әдістері, математикалық модельдерді құру туралы терең білім.
2. Деректерге санат беру және кеңейту.
3. Ақпараттық қауіпсіздіктің негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Клиенттік базаны және статистикалық көрсеткіштерді сегменттеу

Машықтар:
1 Жадтағы деректерді таратуды басқару жүйелерін баптау.
2 Клиенттік база бойынша статистикалық есеп құру.
3 Клиенттерді сегменттеу үшін кластерлеу әдістерін қолдану.
4 Мінез-құлықтық және демографиялық деректер негізінде клиенттік сегменттердің профильдерін құру және талдау.
5 Сегменттік талдау негізінде маркетингтік науқандардың тиімділігін бағалау.

Білімдер:
1 Мәліметтердің модельдері мен құрылымдары, ДБ физикалық модельдері.
2 Жадтағы деректерді тарату басқарудың заманауи әдістері мен құралдары.
3 Ақпараттық қауіпсіздік негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 3:
Ішкі үдерістер мен операциялық қызметтің тиімділігін талдау

Машықтар:
1 ДБ жұмысына бақылау, бағалау және түзету әдісін таңдау.
2 DMP-жүйелер аясында веб-логиндерді өңдеу және ұсыныс жүйелерін құру.
3 Үдерістер тиімділігін бағалау үшін метрикалар әзірлеу.
4 Логтарды жинау мен өңдеуді автоматтандыру.

Білімдер:
1 Бизнес-процестерді және жұмыс алгоритмдерін құру принциптері.
2 Машиналық оқытудың негіздері.
3 Ақпараттық қауіпсіздік негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Тәртіптілік;
Орындаушылық;
Ойлау икемділігі;
Нәтижеге бағдарлану;
Жоғары оқуға қабілеттілік;
Командада жұмыс істей білу қабілеті;
Ұйымшылдық;
Бастамашылдық;
Зейінділік;
Жауапкершілік.

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:


СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

6

Деректер базасының әкімшісі (Деректер базасын басқару маманы)

6

Деректер базасын сүйемелдеу жөніндегі инженер

6

Деректер базасын басқару жүйесі маманы

6

Деректер базасы аналитигі

16. Кәсіптің карточкасы "Дерекқор талдаушылары":

Топтың коды:

2521-3-001

Қызмет атауының коды:

2521-3-001

Кәсіптің атауы:

Дерекқор талдаушылары

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

5

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

-
-

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
орта білімнен кейінгі (қолданбалы бакалавриат)

Мамандық:
Есептеу техникасы және ақпараттық желілер (түрлері бойынша)

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
ТжКБ (орта деңгейдегі маман)

Мамандық:
Есептеу техникасы және ақпараттық желілер (түрлері бойынша)

Біліктілік:

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Жұмыс тәжірибесіне талаптар қойылмайды

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

жоқ

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:


Қызметтің негізгі мақсаты:

Компанияның операциялық қызметін қолдау үшін деректерді ұйымдастыру, талдау және көрнекілеу.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Деректер базасылармен жұмыс.
2. Деректер массивтерімен жұмыс, деректер сапасын талдау.
3. Аналитикалық есептер мен презентацияларды құрастыру.

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Деректер базасымен жұмыс



Дағды 1:
Деректерді импорттау/экспорттауды жүзеге асыру

Машықтар:
1. Импорттау/экспорттау құралдарын пайдалану.
2. Бағдарламалық қамтылымды пайдаланушыларының сұрауларын өңдеу процесін басқару.
3. Бағдарламалық қамтылымды пайдаланушыларының өтініштерін талдау.
4. Үлкен көлемдегі деректер операцияларының өнімділігін оңтайландыру.

Білімдер:
1. Деректер базасы, деректер базасыны сұрау салу тілдері.
2. Бағдарламалаудың негіздері, бағдарламалау тілдері.
3. Ақпараттық қауіпсіздіктің негіздері.
4. Үлкен көлемдегі деректермен жұмыс істеудің оңтайлы әдістері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

ұсынылмайды

Дағды 2:
SQL-сұрауларды пайдалана отырып есептер мен іріктемелерді дайындау

Машықтар:
1. Деректер базасына сұраулар жасау.
2. Деректер базасы объектілері арасында байланыс орнату.
3. Нәтижелерді есептерге құрылымдау.

Білімдер:
1. SQL синтаксисі
2. Деректер базасын жобалаудың негіздері
3. Деректерді көрнекілеу принциптері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Деректер массивтерімен жұмыс, деректер сапасын талдау



Дағды 1:
Деректер массивтерін өңдеу

Машықтар:
1. Сұраныстар, есептер, кестелік сілтемелер жасау.
2. Файлдар, кестелер және басқа деректер сияқты тиімді және ұйымдастырушылық құрылымдарды әзірлеу, енгізу және қолдау.
3. Деректерді сүзгілеу және сұрыптау жүргізу.

Білімдер:
1. Деректер базасы, деректер базасына сұраныс тілдері.
2. Бағдарламалаудың негіздері, бағдарламалау тілдері.
3. Деректер базасын ұсыну түрлері.
4. Деректер базасын жобалау кезеңдері.
5. Деректерді сақтау форматтары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

ұсынылмайды

Дағды 2:
Деректер сапасын талдау

Машықтар:
1. Кіші аналитикалық топтарды басқару.
2. Әртүрлі көздерден, оның ішінде нақты уақыт режимінде деректерді алу, түрлендіру, сақтау және өңдеу үшін құралдарды пайдалану.
3. Деректерді валидациялау жүргізу.

Білімдер:
1. Деректер базасы теориясы.
2. Деректер базасы сақтау және талдау жүйелері.
3. Жүйелік талдау әдістері.
4. Деректер сапасының өлшемшарттары.
5. Талдау құралдары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 3:
Аналитикалық есептер мен презентацияларды құрастыру



Дағды 1:
Аналитикалық есептер мен презентациялар дайындау

Машықтар:
1 Техникалық құжаттамаға талаптарды қалыптастыру.
2 Техникалық құжатта ақпараттық-іздестіру аппаратын жасау.
3 Аналитикалық есептер мен презентациялар қалыптастыру.
4 Деректер талдау құралдарын пайдалану.

Білімдер:
1 Техникалық құжаттама форматтары.
2 Техникалық құжаттаманы әзірлеу және рәсімдеу стандарттары.
3 Деректерді талдау саласы.
4 Құрылымды және құрылымсыз деректерді талдау.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Зейінділік;
Жауапкершілік;
Тәртіптілік;
Орындаушылық;
Нәтижеге бағдарлану;
Жоғары оқу қабілеті;
Командада жұмыс істеу қабілеті.

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:


СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

5

Деректер базасын әкімшілендіру жөніндегі маман (деректер базасы әкімшісі)

5

Деректер базасын басқару жүйесі маманы

6

Дерекқор талдаушылары

17. Кәсіптің карточкасы "Дерекқор талдаушылары":

Топтың коды:

2521-3-001

Қызмет атауының коды:

2521-3-001

Кәсіптің атауы:

Дерекқор талдаушылары

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

6

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

-
-

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Бейіні бойынша кемінде 3 жыл.

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

жоқ

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:


Қызметтің негізгі мақсаты:

Деректерді терең талдау, болжау және стратегиялық басқару үшін аналитикалық модельдер әзірлеу

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Деректердің логикалық құрылымын модельдеу.
2. Логикалық құрылымды анықтау және деректердің физикалық жүзеге асырылуы.

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Деректердің логикалық құрылымын модельдеу



Дағды 1:
Деректердің құрамын, құрылымын және дерек көздерін анықтау

Машықтар:
1 .Деректерге қойылатын талаптарды қалыптастыру.
2. Деректер арасындағы байланыстардың басымдылығын анықтау.
3. Мәліметтер банкі негізгі компоненттерін тағайындау.
4. Деректерді сақтау үшін белгіленген сенімділік деңгейін қамтамасыз ету.

Білімдер:
1. Мәтіндік және кестелік деректердің кең таралған форматтарының стандарттары.
2. ДБ жұмысының негізгі өлшемшарттары (көрсеткіштері).
3. Орнатылған ДБ-мен жұмыс істеуге арналған білімнің өзіндік ерекшеліктері.
4. Нормализация және деректердің артықтығы.
5. Деректер банкі ұғымы.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Деректер базасының құрылымын жобалау

Машықтар:
1. Өз аумағында деректер дизайнын тағайындауды қолдау үшін деректер сөздігін және оның мазмұнын басқару.
2. Белгілі бір тапсырмаға қатысты физикалық деректерді жобалаудың барлық нәтижелеріне қауіпсіз жазылымды қамтамасыз ету.
3. Еңбек қауіпсіздігі техникасы мен қағидаларын сақтау.

Білімдер:
1. Деректер базасы жобалау кезеңдері.
2. Бастапқы және екінші кілттер.
3. Объектілер арасындағы қатынастар түрлері.
4. Деректер базасының құрылым түрлері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Логикалық құрылымды анықтау және деректердің физикалық жүзеге асырылуы



Дағды 1:
Мәліметтер базасының құрылымын жоспарлау және құру

Машықтар:
1 Ақпаратты сақтау және өңдеу жүйелерімен жұмыс істеу.
2 Деректердің логикалық және физикалық құрылымдары арасындағы байланыстарды анықтау.
3 Деректерді физикалық ұйымдастыруды жүргізу.

Білімдер:
1 Мәтіндік және кестелік деректердің кең таралған форматтарының стандарттары.
2 ДБ жұмысының негізгі өлшемшарттары (көрсеткіштері).
3 Орнатылған ДБ-мен жұмыс істеудің ерекшеліктері.
4 ДБ теориясының негізгі ұғымдары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Деректерді есеп үшін деректер базасынан сұраулар арқылы қалыптастыру

Машықтар:
1. Ақпарат сақтау және өңдеу жүйелерімен жұмыс істеу.
2. Сақталатын деректердегі қайшылықтарды жою.
3. Сұрауларды қалыптастыруды оңтайландыру.
4. Деректерді стандарттау мүмкіндіктерін қамтамасыз ету (деректер алмасуды, бақылауды және қалпына келтіруді жеңілдету).
5. Серверлердегі процестер мен рәсімдерді талдау.

Білімдер:
1. Ең кең тараған мәтіндік және кестелік деректер. форматтарының стандарттары
2. ДБ жұмысының негізгі өлшемшарттары (көрсеткіштері).
3. Орнатылған деректер базасымен жұмыс істеудің нақты ерекшеліктері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 3:
Аналитикалық есепті дайындау

Машықтар:
1. Ақпарат сақтау және өңдеу жүйелерімен жұмыс істеу.
2. Деректер базасы аналитикасының заманауи құралдарымен жұмыс істеу.
3. Атқарылған жұмыстардың нәтижелері бойынша есептік құжаттаманы дайындау.
4. Іскерлік хат алмасуды жүргізу.

Білімдер:
1. Деректер базасы аналитикасының заманауи құралдары.
2. Бағдарламалаудың негіздері, бағдарламалау тілдері.
3. Техникалық және есептік құжаттаманы қалыптастыру және жүргізу принциптері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Ұйымшылдық;
Бастамашылық;
Зейінділік;
Жауапкершілік;
Тәртіптілік;
Нәтижеге бағдарлану;
Жоғары оқуға қабілеттілік;
Командада жұмыс істей білу.

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:


СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

6

Деректер базасын әкімшілендіру жөніндегі маман (деректер базасы әкімшісі)

6

Деректер базасын сүйемелдеу жөніндегі инженер

5

Деректер базасы аналитигі

4-тарау. Кәсіптік стандарттың техникалық деректері

      18. Мемлекеттік органның атауы:

      Қазақстан Республикасының Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігі министрлігі.

      19. Әзірлеуге қатысатын ұйымдар (кәсіпорындар):

      Қазақстан Республикасының Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігі Жасанды интеллект және деректерді басқару комитеті

      Жоба жетекшісі:

      Байгазина А.

      E-mail: a.baigazina@mdai.gov.kz

      Телефон нөмірі: +7 (717) 264 94 55

      Орындаушы:

      Байгазина А., +7 (717) 264 94 55, a.baigazina@mdai.gov.kz.

      20. Кәсіптік біліктілік жөніндегі салалық кеңес: 16.06.2025 ж.

      21. Кәсіптік біліктілік жөніндегі ұлттық орган: 28.07.2025 ж.

      22. "Атамекен" Қазақстан Республикасының Ұлттық кәсіпкерлер палатасы: -

      23. Нұсқа нөмірі және шығарылған жылы: Нұсқа 3, 2025 ж.

      24. Болжамды қайта қарау күні: 01.05.2028 ж.

  Қазақстан Республикасы
Премьер-Министрінің
орынбасары – Жасанды
интеллект және цифрлық
даму министрінің бұйрығына
6-қосымша

Кәсіптік стандарт "Операциялық жүйелерді басқару"

1-тарау. Жалпы ережелер

      1. Кәсіптік стандарттың қолдану аясы: "Операциялық жүйелерді басқару" кәсіптік стандарты "Кәсіптік біліктілік туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 5-бабына сәйкес әзірленді, білім беру бағдарламаларын қалыптастыруға, оның ішінде кәсіпорындарда персоналды оқытуға, білім беру ұйымдары қызметкерлері мен түлектерінің кәсіптік біліктілігін тануға және ұйымдардағы және кәсіпорындардағы персоналды басқару саласындағы кең ауқымды міндеттердің шешімдеріне қойылатын талаптарды белгілейді.

      2. Осы кәсіптік стандартта мынадай терминдер мен анықтамалар қолданылады:

      1) ақпараттық жүйе (АЖ) – ақпараттық өзара іс-қимыл арқылы белгілі бір технологиялық әрекеттерді жүзеге асыратын және нақты функционалдық міндеттерді шешуге арналған ақпараттық-коммуникациялық технологиялардың, қызмет көрсететін персоналдың және техникалық құжаттаманың ұйымдастырылып ретке келтірілген жиынтығы.

      2) АЖ сүйемелдеу – қосымша функционалдық талаптарды жаңғыртуды және іске асыруды жүргізбей және оның тұтастығы сақталған жағдайда, бағдарламалық қамтамасыз етуді түзетуді, модификациялауды және ақауларды жоюды жүргізу жөніндегі іс-шараларды қамтитын, өнеркәсіптік пайдалануға енгізілген АЖ-ны оның мақсатына сәйкес пайдалануды қамтамасыз ету.

      3) ақпараттық жүйенің архитектурасы – ақпараттық жүйе архитектурасы – ақпараттық жүйенің компоненттерінің моделін, құрылымын, орындалатын функцияларын және өзара байланысын айқындайтын тұжырымдама.

      4) деректер базасы (ДБ) – осы деректердің сипаттамаларын, сондай-ақ олардың объектілері арасындағы өзара байланыстарды сипаттайтын тұжырымдамалық құрылымға сәйкес ұйымдастырылған деректер жиынтығы.

      5) редизайн – бұрыннан бар сайттың немесе бағдарламалық өнімнің графикалық және/немесе құрылымдық-функционалдық компоненттерін модификациялау.

      6) пайдаланушының графикалық интерфейсі (Graphical User Interface - GUI) – пайдаланушы интерфейсінің элементтерін графикалық объектілер түрінде пайдалануға мүмкіндік беретін белгілі бір бағдарлама.

      7) графикалық дизайн – әртүрлі құралдар – иллюстрациялар, типография, анимация, цифрлық ақпарат құралдары арқылы көрнекі байланыс.

      8) интерактивті дизайн – адам-машиналық өзара іс-қимылдың көрінісі.

      9) пайдаланушыға бағдарланған дизайн (User Centered Design) – жүйеге қойылатын эргономикалық, эстетикалық, көркемдік талаптардың үйлесімін көздейді.

      10) пайдаланушы интерфейсі (ПИ) – жүйеде жұмыс істеу кезінде (мәзір, түймелер, диалогтық терезелер) түс гаммасы, өлшемі, стилі және басқа да графикалық мүмкіндіктері ескерілетін объектілер түрінде пайдаланушы пайдаланатын жүйе интерфейсінің элементтері.

      11) бағдарламаларды әзірлеуді автоматтандыру жүйелері (CASE – құралдар) - бағдарламалардың жоғары сапасын, қателердің болмауын және бағдарламалық өнімдерге қызмет көрсетудің қарапайымдылығын қамтамасыз етуге көмектесетін бағдарламалық қамтылымды жобалауға арналған бағдарламалық инженерия құралдары мен әдістерінің жиынтығы.

      12) графикалық жүйелер – бұл әртүрлі сыныптардың міндеттерін шешуде көрнекі бейнелер деңгейінде пайдаланушының компьютермен байланысының техникалық, бағдарламалық, тілдік құралдары мен әдістерінің жиынтығы. Автоматты жобалау жүйелерінде екі типті жүйелер қолданылады: Жалпы және арнайы мақсаттағы жүйелер.

      3. Осы кәсіптік стандартта мынадай қысқартулар қолданылады:

      1) UI – пайдаланушы интерфейсі;

      2) TCP/IP – Transmission Control Protocol/Internet Protocol;

      3) VR – виртуалды шындық;

      4) ОББ – объектіге бағытталған бағдарламалау;

      5) АТ – Ақпараттық технологиялар;

      6) АЖ – Ақпараттық жүйелер;

      7) БҚ – бағдарламалық қамтылым;

      8) ПИ – пайдаланушы интерфейсі;

      9) ДБ – деректер базасы;

      10) КЖ – компьютерлік жүйе;

      11) ГЖ – графикалық жүйе;

      12) ОЖ – Операциялық жүйе;

      13) СБШ – салалық біліктілік шеңбері;

      14) БТБА – бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығы;

      15) ТжКББ – техникалық және кәсіптік білім беру;

      16) ЭҚЖЖ – экономикалық қызмет түрлерінің жалпы жіктеуіші.

2-тарау. Кәсіптік стандарттың паспорты

      4. Кәсіптік стандарттың атауы: Операциялық жүйелерді басқару.

      5. Кәсіптік стандарттың коды: J62012055.

      6. ЭҚЖЖ секциясын, бөлімін, тобын, сыныбын және кіші сыныбын көрсету:

      J Ақпарат және байланыс.

      62 Компьютерлік бағдарламалау, консультациялық және басқа ілеспе көрсетілетін қызметтер.

      62.0 Компьютерлік бағдарламалау, консультациялық және басқа ілеспе көрсетілетін қызметтер.

      62.01 Компьютерлік бағдарламалау саласындағы қызмет.

      62.01.2 Бағдарламалық қамтылымды сүйемелдеу.

      7. Кәсіптік стандарттың қысқаша сипаттамасы: Кәсіптік стандарт операциялық жүйелерді орнату және сүйемелдеу жөніндегі мамандардың қызметін сипаттайды.

      8. Кәсіптер карточкаларының тізімі:

      1) Операциялық жүйелер әкімшісі - 6 СБШ-нің деңгейі;

      2) Операциялық жүйелер әкімшісі - 5 СБШ-нің деңгейі.

3-тарау. Кәсіптер карточкалары

9. Кәсіптің карточкасы "Операциялық жүйелер әкімшісі":

Топтың коды:

2523-0

Қызмет атауының коды:

2523-0-004

Кәсіптің атауы:

Операциялық жүйелер әкімшісі

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

6

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
ТжКББ (орта деңгейдегі маман)

Мамандық:
Есептеу техникасы және ақпараттық желілер (түрлері бойынша)

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

кадрларды даярлаудың тиісті бағыты бойынша жоғары (немесе жоғары білімнен кейінгі) білім, жұмыс тәжірбиесі кемінде 1 жыл немесе техникалық және кәсіби, ортадан кейінгі (кәсіби-техникалық, орта кәсіби) білім тиісті мамандық (біліктілік) бойынша және мамандығы бойынша кемінде жұмыс тәжірбиесі 3 жыл .

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

жоқ

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:


Қызметтің негізгі мақсаты:

ОЖ-нің сенімді жұмыс істеуін қамтамасыз ету

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Операциялық жүйелерді орнату және техникалық қызмет көрсету.
2. Аппараттық компоненттермен өзара әрекеттесу үшін операциялық жүйенің деректерін анықтау.

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Операциялық жүйелерді орнату және техникалық қызмет көрсету



Дағды 1:
Операциялық жүйенің үздіксіз жұмысын қамтамасыз ету

Машықтар:
1. Операциялық жүйені перифериялық жабдықпен, желіге кіру мүмкіндігімен және қолданбалы бағдарламалық қамтылыммен байланысты орнатудағы қателерді тексеру.
2. ОЖ және перифериялық жабдықтың үйлесімділігін анықтау бойынша профилактикалық жұмыстарды жүргізу.
3. ОЖ жұмыс істеу кезінде пайда болған қателерді талдау және жою.
4. Жүйе қауіпсіздігін қамтамасыз ету құралдарын басқару.

Білімдер:
1. ОЖ құрылысының принциптері, операциялық жүйенің әртүрлі типтерінің архитектурасы.
2. Сенімділік, ақауларға төзімділік және үйлесімділік, қауіпсіздік және өнімділік принциптері.
3. Санкцияланбаған қолжетімділктен деректерді қорғау құралдары мен принциптері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
ОЖ жұмысын талдау және мониторингілеу

Машықтар:
1. Операциялық жүйені жоспарлауды орындау.
2. Процестерді талдау және бақылау нәтижелері бойынша есеп дайындау.
3. ОЖ-дағы процестерді, өзгерістерді, жаңартуларды құжаттау.

Білімдер:
1. ОЖ процестерін бақылауға арналған бағдарламалық құралдар.
2. Талдау және есеп беру әдістері мен принциптері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Аппараттық компоненттермен өзара іс-қимылаға арналған операциялық жүйенің деректерін анықтау



Дағды 1:
Сервистік бағдарламалар мен жабдықтарды басқару

Машықтар:
1. Операциялық жүйелердің өндірісі мен сатылуын зерделеу жоспарын әзірлеу, ДК және серверлер үшін компания талап ететін ОЖ анықтау.
2. Компания жұмысында ОЖ функционалдығын барынша пайдалану үшін ОЖ әзірлеу бойынша конференциялар мен форумдарға қатысу.
3. Модификация және өзгертулерге сұрауларды жіберу.
4. Болжамды өзгерістердің салдарына бағалау жүргізу.

Білімдер:
1. Операциялық жүйелердің жіктелімі.
2. Басқару құралдары: консольді басқаруға, тізілімді өңдеуге арналған.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
ОЖ мүмкіндіктерін пайдалану

Машықтар:
1. ОЖ функционалдығын кеңейту.
2. Басқа жүйелермен өзара іс-қимылға арналған интерфейстерді құру немесе толықтыру.
3. ОЖ функцияларын басқару үшін ОЖ-дағы консоль бұтағын, қосымша модульдерді пайдалану.
4. Пайдаланушылар мен пайдаланушы топтарын басқару.

Білімдер:
1. Жүйе тізілімінің мақсаты, параметрлері және тізілім кілттері.
2. Операциялық жүйені тестілеуге және операциялық жүйе жұмысы үшін консольді командалар.
3. Түбірлік тізілім кілттерінің мақсаты.
4. Командалық жолда жұмыс істеуге арналған командалар.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Ойлау икемділігі;
Тәртіптілік;
Ұқыптылық;
Логикалық ойлау.

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:


СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

5

Операциялық жүйелер әкімшісі

10. Кәсіптің карточкасы "Операциялық жүйелер әкімшісі":

Топтың коды:

2523-0

Қызмет атауының коды:

2523-0-004

Кәсіптің атауы:

Операциялық жүйелер әкімшісі

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

5

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
орта білімнен кейінгі (қолданбалы бакалавриат)

Мамандық:
Есептеу техникасы және ақпараттық желілер (түрлері бойынша)

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
ТжКБ (орта деңгейдегі маман)

Мамандық:
Есептеу техникасы және ақпараттық желілер (түрлері бойынша)

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Тәжірибесіз

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Жоқ

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:


Қызметтің негізгі мақсаты:

ОЖ сенімді жұмысын қамтамасыз ету

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Операциялық жүйелерді орнату және сүйемелдеу.
2. Аппараттық компоненттермен өзара әрекеттесу үшін операциялық жүйенің деректерін анықтау.

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Операциялық жүйелерді орнату және сүйемелдеу



Дағды 1:
Операциялық жүйенің үздіксіз жұмысын қамтамасыз ету

Машықтар:
1. Компьютер туралы ақпаратты жинау, конфигурацияны талдау.
2. Жаңарту / жаңа нұсқаға қайта орнату / басқасымен ауыстыру және ОЖ жұмыс қабілетін қолдау.
3. Арнайы орнату опцияларын таңдау.
4. Жаңа құрылғылар үшін драйвер нұсқаларын табу және орнату, жаңарту.

Білімдер:
1 Ресурстарды пайдалану түрлері: желілік және желілік емес.
2. ОЖ разрядтылығының мүмкіндіктері.
3. Құру әдістерінің ерекшеліктері: монолитті ядролық немесе микроядролық тәсіл.
4. ОЖ жасаған жүйелік папкалар және олардың мақсаттары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
ОЖ жұмысын талдау және мониторингілеу

Машықтар:
1. ОЖ файлдарымен орнатушы пайдаланушыны жасау.
2. Логикалық дискіні таңдау және ОЖ орнату, файлдық жүйені дайындау, компьютердің аты мен құпия сөзін енгізу.
3. Орнату аяқталғаннан кейін барлық құрылғылардың баптауын жасау және тексеру.
4. Интернет желісіне қосылуды орнату.
5. Жергілікті пайдаланушы тіркеу жазбаларын құру.

Білімдер:
1. Заманауи операциялық жүйелер.
2. Заманауи операциялық жүйені басқарудың әдістері мен принциптері.
3. ДК операциялық жүйелерінің құрылғысы және желілік хаттамалардың жұмыс істеу принциптері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Аппараттық компоненттермен өзара әрекеттесу үшін операциялық жүйенің деректерін анықтау



Дағды 1:
Сервистік бағдарламалар мен жабдықтарды басқару

Машықтар:
1. АТ-инфрақұрылымының жабдықтарына мониторинг жүргізу және басқару.
2. Пайдаланылатын ОЖ-ға қатысты бағдарламалық өнімдер мен жабдықтарды таңдау.
3. ОЖ қателері болған жағдайда деректердің резервті көшірмесін жасау және қалпына келтіру.
4. ОЖ-ның сервичтік бағдарламаларын толық пайдалану.

Білімдер:
1. Қызметтік бағдарламалардың, гаджеттердің және басқа ОЖ мүмкіндіктерінің функциялары (желілік және желілік емес).
2. ОЖ-ға арналған басқару бағдарламалық құралы.
3. ОЖ утилиталарының функционалдық мақсаттары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
ОЖ мүмкіндіктерін пайдалану

Машықтар:
1. ОЖ фреймворктерін орнату.
2. Брандмауэрді баптауын жүргізу.
3. Қолданбалы бағдарламаларды, сервистік утилиталарды, қосымша ОЖ гаджеттерін жою және орнату, монитор драйверінің түрін, экран ажыратымдылығын және түс тереңдігін өзгерту.
4. Жабдықты тестілеу және конфигурациялау, Интернет параметрлерін өзгерту және т.б..
5. ОС тізілімін оны операциялық жүйемен конфигурациялау үшін пайдалану.

Білімдер:
1. ДК-дегі бірнеше операциялық жүйенің кезеңдері мен қағидалары.
2. ОЖ архитектуралары.
3. Қазіргі операциялық жүйелер, ОЖ утилиталары және басқа ОЖ-дағы жаңа енгізілім.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Ойлау икемділігі;
Тәртіптілік;
Ұқыптылық;
Логикалық ойлау;
Үйрену қабілеті;
Ұйымшылдық;
Зейінділік;
Өз бетінше шешім қабылдау қабілеті.

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:


СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

6

Операциялық жүйелер әкімшісі

4-тарау. Кәсіптік стандарттың техникалық деректері

      11. Мемлекеттік органның атауы:

      Қазақстан Республикасының Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігі.

      12. Әзірлеуге қатысатын ұйымдар (кәсіпорындар):

      Қазақстан Республикасының Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігі Жасанды интеллект және деректерді басқару комитеті

      Жоба жетекшісі:

      Байгазина А.

      E-mail: a.baigazina@mdai.gov.kz

      Телефон нөмірі: +7 (717) 264 94 55

      Орындаушы:

      Байгазина А., +7 (717) 264 94 55, a.baigazina@mdai.gov.kz.

      13. Кәсіптік біліктілік жөніндегі салалық кеңес:

      14. Кәсіптік біліктілік жөніндегі ұлттық орган: 27.02.2025 ж.

      15. "Атамекен" Қазақстан Республикасының Ұлттық кәсіпкерлер палатасы: -

      16. Нұсқа нөмірі және шығарылған жылы: Нұсқа 1, 2024 ж.

      17. Болжамды қайта қарау күні: 30.12.2027 ж.

  Қазақстан Республикасы
Премьер-Министрінің
  орынбасары – Жасанды
интеллект және цифрлық
даму министрінің бұйрығына
7-қосымша

Кәсіптік стандарт "Техникалық құжаттаманы әзірлеу"

1-тарау. Жалпы ережелер

      1. Кәсіптік стандарттың қолдану аясы: "Техникалық құжаттаманы әзірлеу" кәсіптік стандарты "кәсіптік біліктілік туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 5-бабына сәйкес әзірленді, білім беру бағдарламаларын қалыптастыруға, оның ішінде кәсіпорындарда персоналды оқытуға, білім беру ұйымдары қызметкерлері мен түлектерінің кәсіптік біліктілігін тануға және персоналды басқару саласындағы кең ауқымды міндеттердің шешімдеріне қойылатын талаптарды белгілейді.

      2. Осы кәсіптік стандартта мынадай терминдер мен анықтамалар қолданылады:

      1) бизнес-кейстер – ұйымның алдында тұрған міндеттерді немесе мәселелер сипаттамасы.

      2) бенчмаркинг – жұмысты жақсарту мақсатында ұйымның тиімді жұмыс істеуінің қолда бар мысалдарын анықтау, түсіну және бейімдеу процесі.

      3) кейстер әдісі – нақты міндеттер-ахуалдарды шешу арқылы оқытуға негізделген белсенді мәселелік-ахуалдық талдау әдісі (кейстерді шешу).

      4) құжаттау жоспары – құжат жобасының қажетті элементтері баяндалатын құжат.

      3. Осы кәсіптік стандартта мынадай қысқартулар қолданылады:

      1) БҚ – бағдарламалық қамтылым;

      2) АҚ – ақпараттық қауіпсіздік;

      3) АТ – ақпараттық технологиялар;

      4) АЖ – ақпараттық жүйе.

2-тарау. Кәсіптік стандарттың паспорты

      4. Кәсіптік стандарттың атауы: Техникалық құжаттаманы әзірлеу.

      5. Кәсіптік стандарттың коды: J062.

      6. ЭҚЖЖ секциясын, бөлімін, тобын, сыныбын және кіші сыныбын көрсету:

      J Ақпарат және байланыс.

      62 Компьютерлік бағдарламалау, консультациялық және басқа ілеспе көрсетілетін қызметтер.

      62.0 Компьютерлік бағдарламалау, консультациялық және басқа ілеспе көрсетілетін қызметтер.

      62.01 Компьютерлік бағдарламалау саласындағы қызмет.

      62.01.1 Бағдарламалық қамтамасыз етуді әзірлеу.

      7. Кәсіптік стандарттың қысқаша сипаттамасы: Ақпараттық технологиялар саласындағы өнімдерге техникалық құжаттаманы әзірлеу

      8. Кәсіптер карточкаларының тізімі:

      1) Техникалық құжаттаманы әзірлеу жөніндегі маман (техникалық жазушы) - 6 СБШ-нің деңгейі

      2) Техникалық құжаттаманы әзірлеу жөніндегі маман (техникалық жазушы) - 7 СБШ-нің деңгейі

3-тарау. Кәсіптер карточкалары

9. Кәсіптің карточкасы "Техникалық құжаттаманы әзірлеу жөніндегі маман (техникалық жазушы)":

Топтың коды:

2529-0

Қызмет атауының коды:

2529-0-002

Кәсіптің атауы:

Техникалық құжаттаманы әзірлеу жөніндегі маман (техникалық жазушы)

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

6

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Тәжірибе талап етілмейді.

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Жоқ

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:


Қызметтің негізгі мақсаты:

АТ саласындағы өнімдерге техникалық құжаттаманы әзірлеу, ақпараттық-әдістемелік мақсаттағы техникалық құжаттарды әзірлеу

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Техникалық құжаттаманы әзірлеу үшін бастапқы материалдарды алу.
2. Құжаттау жоспарын әзірлеу.
3. Техникалық құжаттаманы әзірлеу.
4. Техникалық құжаттаманы қолайлыққа тестілеу.
5. Техникалық құжаттаманы тираждау және тарату.

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Техникалық құжаттаманы әзірлеу үшін бастапқы материалдарды алу



Дағды 1:
Бастапқы материалдарды өңдеу және талдау.

Машықтар:
1. Техникалық құжаттаманы әзірлеу үшін алынған материалдарды талдау.
2. Техникалық құжаттаманы пайдаланушылар аудиториясын зерделеу.
3. Техникалық құжаттамаға қойылатын талаптарды құру.

Білімдер:
1. Ақпарат жинаудың әдістерін (сауалнама, сұхбат жүргізу, ғаламторда іздеу).
2. Техникалық құжаттаманың үлгілерін, олардың ерекшеліктері.
3. Техникалық құжаттаманы әзірлеу мен ресімдеу стандарттары.
4. Техникалық құжаттаманың тарауларының құрылымына қойылатын жалпы талаптары.
5. Техникалық құжаттаманың пайдаланушылар интерфейсін сипаттау үшін қолданылатын терминологиясы.
6. Еңбек қызметін орындау үшін қажетті кеңсе бағдарламалары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Құжаттау жоспарын әзірлеу



Дағды 1:
Құжаттама жоспарын әзірлеуді жүзеге асыру.

Машықтар:
1. Техникалық құжаттаманы пайдаланушылар аудиториясын анықтау.
2. Техникалық құжаттаманың мазмұнын анықтау.
3. Құжаттау жоспарын әзірлеу.

Білімдер:
1. Техникалық құжаттаманы әзірлеу мен ресімдеу стандарттары.
2. Құжаттау жоспарын мазмұнының құрылымы.
3. Техникалық құжаттаманың пайдаланушылар интерфейсін сипаттау үшін қолданылатын терминологиясы.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 3:
Техникалық құжаттаманы әзірлеу



Дағды 1:
Әзірлеу және тестілеу командаларымен өзара іс-қимыл

Машықтар:
1. БҚ/жабдықтарға арналған техникалық ерекшеліктер мен талаптарды талдау.
2. Ақпарат жинау үшін әзірлеушілермен және сарапшылармен сұхбат жүргізу.
3. Agile/Scrum процесіне қатысу (тапсырмаларды бағалау, спринттер, демонстрациялар).
4. Өзгерістерді қадағалау үшін bug-трекинг құралдарын (Jira, Redmine) пайдалану.

Білімдер:
1. Жүйелік талдау және бағдарламалық БҚ жобалау негіздері.
2. Талаптарды сипаттау әдістемелері.
3. Сұхбаттасу және фасилитация әдістері.
4. Agile әдістемелерінің принциптері.
5. Scrum-ның рөлдері мен артефакттары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды.

Дағды 2:
Техникалық құжаттаманы әзірлеуді жүзеге асыру.

Машықтар:
1. Құжаттау жоспарына сәйкес техникалық құжаттаманы әзірлеу.
2. Техникалық құжаттаманы оған қойылатын талаптарға сәйкестікке тексеру.
3. Ұйымда АҚ саясатын ұстану.

Білімдер:
1. Бағдарламалық құжаттаманың бірыңғай жүйе стандарттары.
2. Техникалық құжаттама әзірлеуге арналған негізгі құралдарды, бағдарламалық өнімдерді және технологиялық платформалар.
3. БҚ мен АЖ жұмыс істеу кезеңі.
4. Жобаларды басқару негіздері.
5. БҚ үлгілеу әдіснамасы және тілдері.
6. Таңбалау тілдері.
7. Редакциялық таңбаларды.
8. Еңбек қызметін орындау үшін қажетті кеңсе бағдарламалары.
9. АҚ принциптері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 4:
Техникалық құжаттаманы қолайлыққа тестілеу



Дағды 1:
Техникалық құжаттаманы сынауды жүзеге асыру.

Машықтар:
1. Техникалық құжаттаманы қолайлыққа тексеру графигін құру.
2. Техникалық құжаттаманы қолайлыққа тестілеу.
3. Тестілеуден кейін техникалық құжаттамаға өзгерістер енгізу.

Білімдер:
1. Техникалық құжаттаманың сапасы мен тестілеуге қойылатын талаптар.
2. Тестілеу түрлері.
3. Тестілеу нәтижелерін рәсімдеу қағидалары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 5:
Техникалық құжаттаманы тираждау және тарату



Дағды 1:
Техникалық құжаттаманы тираждауды жүзеге асыру

Машықтар:
1. Негізгі электрондық құжат форматтарымен жұмыс істеу.
2. Жабдықпен жұмыс істеген кезде қауіпсіздік техникасын сақтау.
3. Құжаттаманы көп таратуға дайындау.
4. Көбейтілген материалдардың өзектілігі мен толықтығын бақылау.

Білімдер:
1. Техникалық құжаттаманың стандарттары мен форматтары.
2. Қауіпсіздік техникасы және өрт қауіпсіздігі қағидалары.
3. Тираждауды автоматтандыру құралдары.
4. Құжаттаманы таратудың құқықтық негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жауапкершілік;
Командада жұмыс істей білу;
Тәртіптілік;
Бастамашылық;
Зейінділік;
Орындаушылық;

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:


СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

7

Техникалық құжаттаманы әзірлеу жөніндегі маман (техникалық жазушы)

10. Кәсіптің карточкасы "Техникалық құжаттаманы әзірлеу жөніндегі маман (техникалық жазушы) ":

Топтың коды:

2529-0

Қызмет атауының коды:

2529-0-002

Кәсіптің атауы:

Техникалық құжаттаманы әзірлеу жөніндегі маман (техникалық жазушы)

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

7

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
жоғары оқу орнынан кейінгі білім (магистратура, резидентура)

Мамандық:
Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Бейіні бойынша кемінде 2 жыл

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Жоқ

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:


Қызметтің негізгі мақсаты:

АТ саласындағы өнімге техникалық құжаттаманы әзірлеу, ақпараттық-әдістемелік тағайындалымдағы техникалық құжаттарды әзірлеу, техникалық ақпаратты басқару

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Ұсынылған материалдың негізінде пайдаланушы құжаттарын, сондай-ақ стандартты техникалық құжаттарды әзірлеу.
2. Ақпараттық технологиялар жөніндегі маманға жолданған техникалық құжаттарды әзірлеу.

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Ұсынылған материалдың негізінде пайдаланушы құжаттарын, сондай-ақ стандартты техникалық құжаттарды әзірлеу



Дағды 1:
Компьютерлік жүйенің соңғы пайдаланушысына жіберілген пайдалану жөніндегі құжатты әзірлеу.

Машықтар:
1. Пайдалану құжатына қойылатын талаптарды жасау.
2. Алынған тапсырманы орындау үшін қажетті жұмыс сағаттарының санын бағалау.
3. Алынған тапсырманы орындаудың күнтізбелік жоспарын жасау.
4. Тұрмыстық техниканы пайдалану жөніндегі нұсқаулықты әзірлеу.
5. Қолданбалы бағдарламалық құралды орнату бойынша нұсқаулықты әзірлеу.
6. Қолданбалы бағдарламалық құралдың пайдаланушы нұсқаулығын әзірлеу.
7. Қолданбалы бағдарламалық құрал бойынша оқу құралын әзірлеу.
8. Автоматтандырылған жүйе персоналы үшін технологиялық нұсқаулықты әзірлеу.
9. Автоматтандырылған аударма үшін бейімделген мәтін жасау.
10. Сарапшылардың ескертулерін талдау және құжатқа түзетулер енгізу.
11. Құжатты әртүрлі шығыс форматтарына түрлендіру.

Білімдер:
1. "Техникалық құрал", "бағдарламалық құрал", "кешен", "жүйе" ұғымдары, осы ұғымдардың мазмұны, олардың арасындағы айырмашылықтары.
2. Пайдаланушыларға жолданған пайдалану құжаттарының негізгі түрлері, олардың ерекшеліктері.
3. Пайдалану құжаттамасына, оның ішінде пайдаланушының құжаттамасына арналған негізгі стандарттары.
4. Техникалық құжат бөлімдерінің құрылымына қойылатын жалпы талаптары.
5. Компьютерлік жүйелердің пайдаланушы интерфейсін сипаттау үшін қолданылатын терминология.
6. Пайдаланушының құжаттамасын ұсыну әдістемесі мен стилі (техникалық құралдар, бағдарламалық құралдар).
7. Құжаттың ақпараттық-анықтамалық және іздестіру аппараты.
8. Техникалық құжаттама мәтінін авторлық белгілеудің негізгі түрлері.
9. Техникалық құжаттаманы ресімдеудің негізгі стандарттары.
10. Электрондық құжаттардың негізгі форматтары және оларды пайдалану ерекшеліктері.
11. Құралдар: мәтінді теру құралдары, экран скриншоттарды, құжаттарды шығыс форматтарына түрлендіру құралдары, тест ілік стендтер.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Ұсынылған материал негізінде берілген стандартға сәйкес техникалық құжатты әзірлеу

Машықтар:
1. Сарапшылардан сұхбат алу және алынған мәліметтерді талдау.
2. Нақты жобаның ерекшеліктерін ескере отырып стандарт талаптарын қолдану.
3. Графикалық схемаларды дайындау.
4. Берілген дереккөздер негізінде құжатты құрастыру.

Білімдер:
1. Ақпараттық технологиялар индустриясының заманауи жай-күйі, негізгі тәсілдері мен үрдістері.
2. Жүйелік және бағдарламалық инженерия әдістері.
3. Стандарттарды қолданудың нормативтік-құқықтық базасы.
4. Өнеркәсіптік өнімдерді, бағдарламалық құралдарды, жүйелерді (оның ішінде автоматтандырылған) құжаттау стандарттары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 3:
Берілген стандартты форматта электрондық анықтама жасау

Машықтар:
1. Сарапшылардан сауалнама жүргізу және алынған мәліметтерді талдау.
2. Мақсатты аудитория өкілдеріне басқа бөлімдерден бөлек түсінікті анықтамалары электрондық поштаның ақпараттық және қысқаша бөлімдерін құрастыру.
3. Оқырмандар үшін пайдалы гипермәтіндік сілтемелерді гипермәтінге орналастыру.
4. Мәтінді берілген белгілеу тілінің қағидаларына сәйкес орналастыру.
5. Бағдарламаларды күйге келтіру және жүйелерді баптау.
6. Қарапайым веб-дизайн элементтерін жасау.
7. Нұсқаларды басқару жүйесін пайдалану.
8. Қателерді бақылау жүйесін қолдану.

Білімдер:
1. Қазіргі уақытта ең көп таралған электрондық анықтама форматтарының негізгі мүмкіндіктері мен техникалық сипаттамалары.
2. Электрондық анықтаманы бағдарламалық құралдар мен жүйелерге біріктіру тәсілдері.
3. Электрондық анықтаманы әзірлеудің жетекші құралдарының тізбесі, олардың негізгі функционалдық мүмкіндіктері мен техникалық сипаттамалары.
4. Электрондық анықтаманы әзірлеу құралдары.
5. Гипермәтін, оның әдістемелік және стилистикалық ерекшеліктері.
6. Құралдар: бастапқы код жиынтығын қолдайтын мәтіндік редакторлар, HTML редакторлары, XML редакторлары, берілген форматтағы электрондық анықтаманы әзірлеу құралдары, тест стенді, нұсқаны басқару және қателерді бақылау құралдары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Ақпараттық технологиялар жөніндегі маманға жолданған техникалық құжаттарды әзірлеу



Дағды 1:
Ақпараттық және математикалық модельдердің сипаттамасы

Машықтар:
1. Ғылыми-техникалық әдебиеттерді талдау, одан қойылған міндетті шешу үшін қажетті мәліметтерді алу.
2. Құбылыстардың, процестердің жалпыланған сипаттамаларын жасау, математикалық аппаратты және арнайы терминологияны пайдаланбай басқару объектілері.
3. Құбылыстарды, процестерді, басқару объектілерін сипаттау үшін математикалық аппаратты қолдану.
4. Графикалық белгілер арқылы бизнес-процестерді сипаттау.

Білімдер:
1. Техникалық ЖОО бағдарламасы көлеміндегі жоғары математика негіздері.
2. Жүйелер теориясы және жүйелік талдау негіздері.
3. Қазіргі уақытта ең көп таралған тізімдер бизнес-процестерді сипаттау әдістемелері, осы әдістемелерге негізделген негізгі принциптері.
4. Құралдар: мәтінді теру құралдары, графикалық схемаларды дайындау құралдары, бизнес-процестерді визуалды сипаттау құралдары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Ақпараттық технологиялар маманы тұрғысынан техникалық шешімдердің сипаттамасы

Машықтар:
1. Техникалық құжаттаманы талдау, одан қойылған міндетті шешу үшін қажетті мәліметтерді алу.
2. Қарапайым бағдарламалар мен тестілеу мысалдарын жасау және түзету.
3. Техникалық тапсырмалар мен талаптардың ерекшеліктерін әзірлеу
4. Жүйелік немесе бағдарламалық архитектураның сипаттамасын әзірлеу.
5. Бағдарламашы нұсқаулығын, қолданбалы бағдарламалау интерфейстері бойынша анықтамалықтарды әзірлеу.
6. Деректер жиынының құрылымының сипаттамасын әзірлеу.
7. Бағдарламалау тілі бойынша нұсқаулық әзірлеу.
8. Техникалық құралды немесе аппараттық-бағдарламалық кешенді монтаждау, іске қосу, реттеу және іске қосу жөніндегі нұсқаулықты әзірлеу.
9. Жүйелік әкімшінің нұсқаулығын әзірлеу.

Білімдер:
1. Қазіргі уақытта ең көп таралған аппараттық платформалардың тізімі, оларды қолдану аясы, негізгі техникалық сипаттамалары.
2. Қазіргі уақытта кең таралған операциялық жүйелердің тізбесі, оларды қолдану аясы, негізгі техникалық сипаттамалары.
3. Заманауи телекоммуникациялық желілердің жұмыс істеу принциптері.
4. Бағдарламалық қамтылымды жобалау кезінде қолданылатын ең кең таралған архитектуралық шешімдері әр түрлі мақсаттағы құралдар мен компьютерлік жүйелері.
5. Қазіргі уақытта жүйелік және бағдарламалық қамтылым саласындағы ең көп қолданылатын стандарттардың тізімі, осы стандарттарға енгізілген негізгі принциптері.
6. Қазіргі уақытта ең көп таралған тізбесі, бағдарламалар мен жүйелерді әзірлеу әдістемелері, осы әдістемелердің негізін қалаған негізгі принциптері.
7. Бағдарламалау тілі (жұмыс ерекшелігіне сәйкес).
8. Ақпараттық технологиялар саласындағы өнімді әзірлеушілерге арналған құжаттардың негізгі түрлері, осы құжаттардың ерекшеліктері.
9. Заманауи әзірлеуші құжаттамасында ең көп таралған материалды ұсыну әдістері.
10. Құжаттың ақпараттық-анықтамалық және ақпараттық-іздестіру аппараты.
11. Ақпараттық технологиялар саласының мамандары арасында ең жақсы деп саналатын әзірлеушілердің құжаттамасының мысалдары.
12. Құралдар: мәтінді теру құралдары, бастапқы кодты автоматтандырылған құжаттау, бастапқы код жиынтығын қолдайтын мәтіндік редакторлар, скриншоттарды дайындау құралдары, құжаттарды шығыс форматтарына түрлендіру құралдары, тестілеу стенді

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 3:
Ақпараттық технологиялар жөнәндегі мамандары үшін анықтамалық ресурс құру және жүргізу

Машықтар:
1. Ақпараттық технологиялар саласындағы өнімді әзірлеушілер тұрғысынан техникалық шешімдерді сипаттау.
2. Тираждалған веб - сайт контентін басқару жүйелерін қолдану.
3. Вики-жүйелерді құру және қолдау үшін тираждалған бағдарламалық құралдарды қолдану.
4. Хостингтік компанияларды қолдау қызметтерімен өзара әрекеттесу.
5. Веб-ресурста сындарлы кәсіби пікірталас атмосферасын сақтау.

Білімдер:
1. Ақпараттық технологиялар бойынша анықтамалық ресурстардың үздік үлгілері.
2. Қазіргі уақытта веб-қосымшаларды жобалау кезінде қолданылатын негізгі архитектуралық шешімдері.
3. Қазіргі уақытта ең көп таралған веб-сайт контентін басқару жүйелерінің тізімі, олардың негізгі функционалдығы және техникалық сипаттамалары.
4. Вики-жүйелер ұғымдары, негізгі принциптері, Вики-жүйелерінің жұмыс істеуі;
қазіргі уақытта вики жүйелерін құруға және қолдауға арналған кең таралған бағдарламалық қамтылым, олардың негізгілері, функционалдық мүмкіндіктері және техникалық сипаттамалары.
5. Ақпараттық технологиялар бойынша анықтамалық ресурсты пайдаланушылардың қажеттіліктері.
6. Хостинг қызметтері, "software as a Service" (SaaS) қызметтері және "platform as a service" (PaaS) қызметтері.
7. Құралдар: веб-сайт контентін басқару жүйелері, вики жүйелерін құруға және қолдауға арналған бағдарламалық қамтылым.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 4:
Веб-сайтта немесе бейінді бұқаралық ақпарат құралдарында орналастыру үшін өнім немесе технология туралы техникалық мақаланы дайындау

Машықтар:
1. Берілген тақырыпты презентация көлемі мен стиліне қойылатын талаптарды сақтай отырып, белгілі бір тұрғыдан ашу.
2. Бұқаралық ақпарат құралдарында автор немесе редактор ретінде жұмыс істеу.
3. Мәтінді әдеби редакциялауды жүзеге асыру.

Білімдер:
1. Техникалық мәтіндердің жанрлық ерекшеліктері мен стилистикасы.
2. Мерзімді басылымдағы редакциялық жұмыстың негіздері.
3. Мақсатты бұқаралық ақпарат құралының аудиториясының негізгі ерекшеліктері мен редакциялық саясаты.
4. Мақсатты нарықтағы жағдай туралы негізгі мәліметтері.
5. Құралдар: мәтіндік процессорлар, графикалық схемаларды дайындау құралдары, скриншоттарды дайындау құралдары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Аналитикалық ойлау, Жауапкершілік, Ұйымшылдық, Оқу қабілеті,Командада жұмыс істей білу, Жүйелі ойлау

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:


СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

6

Техникалық құжаттаманы әзірлеу жөніндегі маман (техникалық жазушы)

4-тарау. Кәсіптік стандарттың техникалық деректері

      11. Мемлекеттік органның атауы:

      Қазақстан Республикасының Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігі.

      12. Әзірлеуге қатысатын ұйымдар (кәсіпорындар):

      Қазақстан Республикасының Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігі Жасанды интеллект және деректерді басқару комитеті

      Жоба жетекшісі:

      Байгазина А.

      E-mail: a.baigazina@mdai.gov.kz

      Телефон нөмірі: +7 (717) 264 94 55

      Орындаушы:

      Байгазина А., +7 (717) 264 94 55, a.baigazina@mdai.gov.kz.

      13. Кәсіптік біліктілік жөніндегі салалық кеңес:

      14. Кәсіптік біліктілік жөніндегі ұлттық орган: 28.07.2025 ж.

      15. "Атамекен" Қазақстан Республикасының Ұлттық кәсіпкерлер палатасы: -

      16. Нұсқа нөмірі және шығарылған жылы: Нұсқа 3, 2025 ж.

      17. Болжамды қайта қарау күні: 05.12.2028 ж.

  Қазақстан Республикасы
Премьер-Министрінің
орынбасары – Жасанды
интеллект және цифрлық
даму министрінің бұйрығына
8-қосымша

Кәсіптік стандарт "Web әкімшілендіру және сүйемелдеу"

1-тарау. Жалпы ережелер

      1. 1. Кәсіптік стандарттың қолдану аясы: "Web әкімшілендіру және сүйемелдеу" кәсіптік стандарты "кәсіптік біліктілік туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 5-бабына сәйкес әзірленді, білім беру бағдарламаларын қалыптастыруға, оның ішінде кәсіпорындарда персоналды оқытуға, білім беру ұйымдары қызметкерлері мен түлектерінің кәсіптік біліктілігін тануға және персоналды басқару саласындағы кең ауқымды міндеттердің шешімдеріне қойылатын талаптарды белгілейді.

      2. Осы кәсіптік стандартта мынадай терминдер мен анықтамалар қолданылады:

      1) мазмұнды басқару жүйесі (ағылш. . Content management system, CMS жүйе, контентті басқару жүйесі) – мазмұнды, яғни контентті жасау, өңдеу және басқарудың бірлескен процесін қамтамасыз етуге және ұйымдастыруға арналған ақпараттық жүйе немесе компьютерлік бағдарлама.

      2) хост-трекер – сайттың жұмыс қабілеттілігін мониторингтеуге арналған сервис.

      3) әлеуметтік желілердегі маркетинг (ағылш. Social Media Marketing, SMM) – компаниялардың немесе брендтерді ілгерілету және басқа да бизнес-міндеттерді шешу үшін арна ретінде әлеуметтік медианы пайдалану жөніндегі іс-шаралар кешені.

      4) іздеу жүйесін оңтайландыру (ағылш. Search Engine Optimization, SEO) – желілік трафикті (ақпараттық ресурстар үшін) және әлеуетті клиенттерді (коммерциялық ресурстар үшін) ұлғайту және осы трафикті кейіннен монетизациялау (кіріс алу) мақсатында пайдаланушылардың белгілі бір сұраныстары бойынша іздеу жүйелерінің нәтижелерінде сайттың позициясын жоғарылату үшін ішкі және сыртқы оңтайландыру жөніндегі шаралар кешені.

      3. Осы кәсіптік стандартта мынадай қысқартулар қолданылады:

      1) WEB (англ. World Wide Web) –интернет желісіне қосылған түрлі компьютерлерде орналасқан өзара байланысты құжаттарға қол жеткізуді қамтамасыз ететін желілік жүйе.

      2) HTML (ағылш. HyperText Markup Language - "гипермәтіндік белгілеу тілі") – Әлемдік желідегі құжаттарды белгілеудің стандартталанған тілі

      3) Flash-элементтері – бұл сайт дизайнының анимациялық бөліктері. Сайт дизайнында Flash элементтерін пайдалану веб-жобаны жанды және есте қаларлық етуге мүмкіндік береді.

      4) FLASH технологиялары – интерактивті веб-анимация технологиялары, Macromedia компаниясымен әзірленген және ақпаратты мультимедиялық ұсыну саласындағы көптеген қуатты технологиялық шешімдерді біріктірді.

      5) DNS (ағылш. Domain Name System "домендік атаулар жүйесі") – домендер туралы ақпаратты алуға арналған компьютерлік таратылған жүйе. Көбінесе хосттың (компьютердің немесе құрылғының) атауы бойынша

      IP-мекенжайын алу, домендегі хаттамалар үшін түйіндерді қызмет ететін почта бағыттауышы туралы ақпаратты алу үшін қолданылады.

      6) ДБЖС (ағылш. Database Management System, қысқ. DBMS) – деректер базасын жасау және пайдалануды басқаруды қамтамасыз ететін, жалпы немесе арнайы мақсаттағы бағдарламалық және тілдік құралдар жиынтығы.

      7) HTTP – (ағылш. HyperText Transfer Protocol – гипермәтінді беру хаттамасы) – "HTML" форматындағы гипермәтіндік құжаттар түрінде бастапқыда деректерді берудің қолданба деңгейіндегі хаттамасы, қазір кезде ерікті деректерді беру үшін қолданылады.

      8) CMS - (ағылш. Мазмұнды басқару жүйесі-мазмұнды басқару жүйесі) – ақпараттық жүйе немесе мазмұнды құру, өңдеу және басқарудың бірлескен процесін қамтамасыз етуге және ұйымдастыруға арналған компьютерлік бағдарлама.

2-тарау. Кәсіптік стандарттың паспорты

      4. Кәсіптік стандарттың атауы: Web әкімшілендіру және сүйемелдеу.

      5. Кәсіптік стандарттың коды: J060.

      6. ЭҚЖЖ секциясын, бөлімін, тобын, сыныбын және кіші сыныбын көрсету:

      J Ақпарат және байланыс.

      63 Ақпараттық қызмет көрсету саласындағы қызмет.

      63.9 Ақпараттық қызмет көрсету саласындағы өзге қызмет.

      63.91 Ақпараттық агенттіктердің қызметі.

      63.91.0 Ақпараттық агенттіктердің қызметі.

      7. Кәсіптік стандарттың қысқаша сипаттамасы: Кәсіптік стандарт мамандарға қойылатын талаптарды сипаттайды, веб-сайтты басқаруды және сүйемелдеуді, соның ішінде сайттың ақпараттық және оның үздіксіз жұмыс істеуі, сайт ресурстарын оңтайлы пайдалану және сақтық көшірме жасау деректер.

      8. Кәсіптер карточкаларының тізімі:

      1) Веб-сайт әкімшісі - 5 СБШ-нің деңгейі;

      2) Веб-сайт әкімшісі - 4 СБШ-нің деңгейі.

3-тарау. Кәсіптер карточкалары

9. Кәсіптің карточкасы "Web-сайт әкімшісі":

Топтың коды:

3513-0

Қызмет атауының коды:

3513-0-001

Кәсіптің атауы:

Web-сайт әкімшісі

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

5

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
орта білімнен кейінгі (қолданбалы бакалавриат)

Мамандық:
Бағдарламалық қамтылым (түрлері бойынша)

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
ТжКБ (орта деңгейдегі маман)

Мамандық:
Бағдарламалық қамтылым (түрлері бойынша)

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
ТжКБ (жұмысшы кәсіптер)

Мамандық:
Бағдарламалық қамтылым(түрлері бойынша)

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Бейіні бойынша кемінде 6 ай

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

курстық дайындық

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:


Қызметтің негізгі мақсаты:

Сайттың жұмысын қолдау және желілік қауіпсіздікті қамтамасыз ету, орналастыруды басқару, мазмұнды жаңарту, модерациялау

Еңбек функцияларыныңың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Сайтты мәтіндік толтыру, ақпаратты үнемі жаңарту.
2. Сайтты техникалық қолдау.

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Сайтты мәтіндік толтыру, ақпаратты үнемі жаңарту



Дағды 1:
Бөлімдерді ақпаратпен толтыру, редакциялау және материалдарды түзету

Машықтар:
1. Бет құрылымының макетін жасау мүмкіндігі.
2. Иллюстрациялар мен белгішелерді әзірлеу.
3. Техникалық параметрлерді түзету.
4. Слайдерлер, веб-формаларды бағдарламалау.
5. Беттердің бейімделу беттеуін орындау.

Білімдер:
1. Интернет - беттердің жұмыс істеу принциптері.
2. Компьютерлік бағдарламалар жазу үшін қажетті бағдарламалау тілдерін білу.
3. HTML қолдану арқылы пішімдеу негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Сайтта орналастырылған ақпаратты, дизайнды ресімдеу дағдылары

Машықтар:
1. Көрнекі стиль мен графикалық дизайнды анықтай білу.
2. Дизайн стильдерін түсіну.
3. Көрнекі қатынас құралдарын қолдана білу.

Білімдер:
1 Сайттың ақпараттық құрылымы.
2 Пайдаланушының интерфейсімен және оның шамамен визуализациясының өзара әрекеттесу сипаттамасы.
3 Графикалық дизайндағы заманауи ережелер.
4 Дизайнға арналған құралдар, беттеу негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Сайтты техникалық қолдау



Дағды 1:
Сайтқа кірушілердің белсенділігі, пайдаланушылардың қызуғушылығы және қатысу аналитикасы

Машықтар:
1. Нысаналы аудиторияның қажеттіліктеріне сәйкес болашақ жарияланымдардың жоспарын әзірлеу.
2. Талдау жүргізуге арналған жаңа құралдарды іздеу, қосу және тестілеу.
3. Қадағалау кодтарын орнату және веб-талдау құралдарын баптау.
4. Деректерді өңдеу және есептер құруды орындау.

Білімдер:
1. Интернеттегі іздеу жүйесін оңтайландыру әдістері.
2. Сайтты аналитикалық қолдау тәсілдері.
3. Есептілікті автоматтандыруға арналған түрлі бағдарламалар.
4. Статистикалық деректерді жинау жүйелері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Интернет желісіндегі пайдаланушылар үшін веб-порталдың қолжетімділігін қадағалау.

Машықтар:
1. Веб-сайт немесе порталдың қолжетімділігін үздіксіз қадағалау, оның жұмыс істеуін нақты уақыт режимінде тексеру.
2. Пайдаланушы сұраныстарына портал қаншалықты жылдам жауап беретінін түсіну үшін сервердің жауап беру уақытын өлшеу және талдау.
3. Веб-порталдың қолжетімділігіне әсер ететін серверлердің, деректер базаларының және басқа компоненттердің күйін диагностикалау.
4. Веб-порталға қол жеткізуге тырысқан кезде туындайтын оқиғалар мен қателердің журналдарын тиімді жинау және талдау.
5. DNS мәселелері, желілік ақаулар, серверлердің жүктелуі, кодтағы қателер немесе брандмауэрлерді орнату сияқты веб-порталдың қолжетімсіздігінің себептерін талдау және анықтау.

Білімдер:
1. Веб-порталға сұраныстар желі бойынша қалай өтетінін және қолжетімділікке ненің әсер ететінін түсіну үшін HTTP/HTTPS, DNS, TCP/IP сияқты желілік хаттамалардың жұмыс істеу негіздері.
2. Веб-порталдардың қолжетімділігі мен өнімділігін бақылауға арналған танымал құралдар.
3. Масштабтау және қолжетімділікті бақылау үшін бұлттық платформалар мен қызметтердің жұмыс принциптері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 3:
Сайттың техникалық жағын ұйымдастыру және қауіпсіздікті бақылау

Машықтар:
1. Сайттың резервті көшірмесін жасау.
2. Корпоративтік пошталық жәшіктерін құру.
3. Сайтты зиянды бағдарламалардан тексеруді жүзеге асыру.

Білімдер:
1. Веб-сайттарды басқаруды ұйымдастыруға арналған CMS жүйелері.
2. Сайттың кешенді қауіпсіздігін қамтамасыз етудің негізгі принциптері, әдістері мен құралдары.
3. Ақпараттық қауіпсіздік.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Ойлау икемділігі;
Тәртіптілік;
Клиентке бағдарлану;
Логикалық ойлау;
Жауапкершілік.

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:


СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

5

Web-сайт әкімшісі

10. Кәсіптің карточкасы "Web-сайт әкімшісі":

Топтың коды:

3513-0

Қызмет атауының коды:

3513-0-001

Кәсіптің атауы:

Web-сайт әкімшісі

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

4

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
ТжКБ (орта деңгейдегі маман)

Мамандық:
Бағдарламалық қамтылым (түрлері бойынша)

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
ТжКБ (жұмысшы кәсіптер)

Мамандық:
Бағдарламалық қамтылым (түрлері бойынша)

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Тәжірибесіз

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

курстық дайындық

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:


Қызметтің негізгі мақсаты:

Сайттың жұмыс істеуін қолдау және желілік қауіпсіздікті қамтамасыз ету, контентті орналастыру, жаңарту және жаңғыртуды басқару

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Сайттың мәтіндік мазмұнын толықтыру және ақпаратты үнемі жаңарту.
2. Сайтты техникалық қолдау.

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Сайтты мәтіндік мазмұнмен толықтыру және ақпаратты үнемі жаңарту



Дағды 1:
Сайтқа орналастырылатын ақпараттың рәсімдеу дизайны

Машықтар:
1. Көрнекі стиль мен графикалық дизайнды анықтау.
2. Дизайн стильдерін түсіну.
3. Көрнекі қатынас құралдарын қолдану.

Білімдер:
1. Сайттың ақпараттық құрылымы.
2. Пайдаланушы интерфейсімен өзара әрекеттесу рәсімдері және оның шамамен визуализациясы
3. Графикалық дизайндағы соңғы ережелер.
4. Дизайн бойынша аспаптық құралдар, беттеу негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Бөлімдерді ақпаратпен толықтыру, редакциялау және материалдарды түзету

Машықтар:
1 Беттер құрылымының макетін әзірлеу.
2 Иллюстрациялар мен белгішелер жасау.
3 Техникалық параметрлерді түзету.
4 Слайдерлер мен веб-формаларды бағдарламалау.
5 Беттерді адаптивті түрде беттеуді орындау.

Білімдер:
1. Интернет - беттердің жұмыс істеу принциптері.
2. Компьютерлік бағдарламалар жазу үшін қажетті бағдарламалау тілдерін білу.
3. HTML қолдану арқылы пішімдеу негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Сайтты техникалық қолдау



Дағды 1:
Сайтқа кірушілердің белсенділігі, пайдаланушының қызығушылығын және конверсияны талдау

Машықтар:
1. Мақсатты аудиторияның қажеттіліктеріне сәйкес одан әрі жарияланымдардың жоспарларын әзірлеу.
2. Талдау жүргізу үшін іздеуді, қосуды және жаңа құралдарды тестілеуді орындау.
3. Веб-талдау құралдарын қадағалау және баптау кодтарын орнатуды жүргізу.
4. Деректерді өңдеуді және есептерді құруды орындау.

Білімдер:
1.Интернеттегі іздеу жүйесін оңтайландыру әдістері
2. Сайтты аналитикалық қолдау әдістерін білу
3. Есептілікті автоматтандырудың әртүрлі бағдарламалары
4. Статистиканы жинау жүйесі

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Сайттың техникалық жағын ұйымдастыру және қауіпсіздікті бақылау

Машықтар:
1. Сайттың резервті көшірмесін жасау.
2. Корпоративтік пошталық жәшіктерін құру.
3. Сайтты зиянды бағдарламалардан тексеруді жүзеге асыру.

Білімдер:
1. Веб-сайтты басқаруды ұйымдастыруға арналған CMS жүйелері.
2. Сайттың кешенді қауіпсіздігін қамтамасыз етудің негізгі қағидаттары, әдістері мен құралдары.
3. Клиент-сервер архитектурасын, мәліметтер базасымен жұмыс істеуді, серверлік технологияларды және веб-қосымшалардың құрылымын қоса алғанда, веб-сайттардың жұмыс істеу принциптері.
4. Серверлердің операциялық жүйелері.
5. Қауіпсіздік хаттамаларымен жұмыс істеу принциптері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 3:
Желідегі пайдаланушылар үшін веб порталдың қолжетімділігін қадағалау

Машықтар:
1. Веб-сайттың немесе порталдың қолжетімділігін үздіксіз бақылау, оның өнімділігін нақты уақыт режимінде тексеру.
2. Пайдаланушылардың сұрауларына портал қаншалықты жылдам жауап беретінін түсіну үшін сервердің жауап беру уақытын өлшеу және талдау.
3. Веб-порталдың қолжетімділігіне әсер ететін серверлердің, деректер базаларының және басқа компоненттердің күйін диагностикалау.
4. Веб-порталдың қолжетімсіздігі туралы және оқиғалары туралы хабарлау жүйесін баптау.
5.Желілік және қол жеткізу мәселелерін анықтау үшін веб-порталдың әртүрлі географиялық орналасқан орындардан тестілеуді іске қосу.
6. Веб-порталға кіруге тырысқанда пайда болатын қателерді оқиғалар журналдарын тиімді жинау және талдау.
7. Nagios, UptimeRobot, Pingdom және басқалары веб-порталдың күйі мен өнімділігі бақылау үшін Zabbix сияқты бақылау құралдарымен жұмыс істеу.

Білімдер:
1. Желілік хаттамалардың жұмыс негіздері.
2. Веб-порталдардың қолжетімділігі мен өнімділігін бақылаудың танымал құралдарын білу.
3. Веб-серверлердің жұмыс істеу принциптері.
4. Қол жетімділікті масштабтау және бақылау үшін бұлтты платформалар мен қызметтердің жұмыс принциптері.
5. Желідегі диагностика және ақаулықтарды жою әдістері.
6. Қауіпсіздік және шабуылдан қорғау негіздері.
7. Веб-порталдың қауіпсіздігін қамтамасыз ету принциптері.
8. Веб-сервер журналдарын, қосымшалар мен жүйелерді жинау және талдау әдістерін білу.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Ойлау икемділігі;
Тәртіптілік;
Клиентке бағдарлану;
Логикалық ойлау;
Жауапкершілік.

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:


СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

5

Web-сайт әкімшісі

4- тарау. Кәсіптік стандарттың техникалық деректері

      11. Мемлекеттік органның атауы:

      Қазақстан Республикасының Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігі.

      12. Әзірлеуге қатысатын ұйымдар (кәсіпорындар):

      Қазақстан Республикасының Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігі Жасанды интеллект және деректерді басқару комитеті

      Жоба жетекшісі:

      Байгазина А.

      E-mail: a.baigazina@mdai.gov.kz

      Телефон нөмірі: +7 (717) 264 94 55

      Орындаушы:

      Байгазина А., +7 (717) 264 94 55, a.baigazina@mdai.gov.kz.

      13. Кәсіптік біліктілік жөніндегі салалық кеңес:

      14. Кәсіптік біліктілік жөніндегі ұлттық орган: 28.07.2025 ж.

      15. "Атамекен" Қазақстан Республикасының Ұлттық кәсіпкерлер палатасы: -

      16. Нұсқа нөмірі және шығарылған жылы: Нұсқа 1, 2025 ж.

      17. Болжамды қайта қарау күні: 02.12.2028 ж.

  Қазақстан Республикасы
Премьер-Министрінің
орынбасары – Жасанды
интеллект және цифрлық
даму министрінің бұйрығына
2025 жылғы 10 қарашадағы
№ 569 / НҚ 9-қосымша

Кәсіптік стандарт: "Жасанды интеллект қолданбаларын әзірлеу"

      Ескерту. Бұйрық стандартпен толықтырылды - ҚР Премьер-Министрінің орынбасары – Жасанды интеллект және цифрлық даму министрінің 20.04.2026 № 209/НҚ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін он күнтізбелік күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.

1-тарау. Жалпы ережелер

      1. Кәсіптік стандарттың қолдану аясы: "Жасанды интеллект қолданбаларын әзірлеу" кәсіптік стандарты Қазақстан Республикасының "Кәсіби біліктіліктер туралы" Заңының 5-бабына сәйкес әзірленген және білім беру бағдарламаларын қалыптастыруға, соның ішінде кәсіпорындарда персоналды оқытуға, қызметкерлер мен білім беру ұйымдары түлектерінің кәсіби біліктілігін тануға, сондай-ақ ұйымдар мен кәсіпорындардағы кадрларды басқару саласындағы кең ауқымды міндеттерді шешуге қойылатын талаптарды белгілейді.

      2. Осы кәсіптік стандартта мынадай терминдер, анықтамалар мен қысқартулар қолданылады:

      1) Ақпараттық жүйе (АЖ) – ақпараттық өзара әрекеттесу арқылы белгілі бір технологиялық әрекеттерді жүзеге асыратын және нақты функционалдық міндеттерді шешуге арналған ақпараттық-коммуникациялық технологиялардың, қызмет көрсететін персоналдың және техникалық құжаттаманың ұйымдық реттелген жиынтығы.

      2) Ақпараттық технологиялар (АТ, IT) – объектінің, процестің немесе құбылыстың жай-күйі туралы жаңа сапалы ақпарат алу үшін деректерді жинау, өңдеу және беру құралдары мен әдістерінің жиынтығын пайдаланатын процесс. Ақпараттық технологиялар (IT, ағылшын тілінен. Ақпараттық технологиялар, IT) – компьютерлік технологияларды пайдалана отырып, ақпараттың үлкен ағынын басқару және өңдеу технологияларымен байланысты қызмет салаларының класы.

      3) Жасанды интеллект (ЖИ; ағылш. artificial intelligence, AI) – интеллектуалды жүйелердің дәстүрлі түрде адамның артықшылығы болып саналатын шығармашылық функцияларды орындауға арналған қасиеті; интеллектуалды машиналарды, әсіресе интеллектуалды компьютерлік бағдарламаларды жасау ғылымы мен технологиясы.

      4) АТ инфрақұрылымы – бұл белгілі бір ұйым немесе компания пайдаланатын барлық ақпараттық технологиялар мен ресурстарды біріктіретін күрделі құрылым. Ақпараттық технологиялар инфрақұрылымы барлық компьютерлерді, орнатылған бағдарламалық қамтамасыз етуді, байланыс жүйелерін, ақпараттық орталықтарды, желілерді және мәліметтер қорын қамтиды.

      5) АЖ техникалық қызмет көрсету – коммерциялық пайдалануға берілген АЖ-ны оның мақсатына сәйкес пайдалануды қамтамасыз ету, оның ішінде бағдарламалық құралдың ақауларын түзету, өзгерту және жою жөніндегі шараларды қосымша функционалдық талаптарды жаңартусыз және енгізусіз және оның тұтастығын сақтау шартымен қамтамасыз ету.

      6) Ақпараттық жүйенің архитектурасы – ақпараттық жүйенің моделін, құрылымын, орындалатын функцияларын және құрамдас бөліктері арасындағы байланысты анықтайтын ұғым.

      7) Деректер қоры (ДБ) – осы деректердің сипаттамаларын, сондай-ақ олардың объектілері арасындағы қатынастарды сипаттайтын концептуалды құрылымға сәйкес ұйымдастырылған деректер жиынтығы.

      8) Білім базасы (knowledge base) – күрделі құрылымдалған ақпараттық бірліктерді (білімді) компьютер жадында іздеуді, сақтауды, түрлендіруді және жазуды қамтамасыз ететін бағдарламалық құралдардың жиынтығы.

      9) Data Mining (ағылш. деректерді өндіру) – бұл адам қызметінің әртүрлі салаларында шешім қабылдауға қажетті білімді бұрын белгісіз, тривиальды емес, іс жүзінде пайдалы және қол жетімді түсіндірудің шикі деректерін табу процесі.

      10) Бағдарламалық қамтамасыз ету – олардың жұмыс істеуі үшін қажетті техникалық құжаттамалары бар бағдарламалардың, бағдарламалық кодтардың, сондай-ақ бағдарламалық өнімдердің жиынтығы.

      11) Бағдарламалық интерфейс – компьютерлік жүйенің құрамдас бөліктері арасында ақпарат алмасуға арналған, қажетті процедуралар жиынтығын, олардың параметрлері мен қол жеткізу әдістерін көрсететін бірыңғай байланыстар жүйесі.

      12) Бағдарламалық өнім – техникалық құжаттамада белгіленген жүйелік талаптарға сәйкес оның әзірлеушілеріне қарамастан, мақсатты мақсаттарда пайдаланылуы мүмкін тауар болып табылатын дербес бағдарлама немесе бағдарламалық құрал.

      13) Онтоинженер немесе білім инженері (ағылш. knowledge engineer; синонимдер: білім инженері, когнитолог, АИ маманы) – сараптамалық жүйені жобалайтын және жасайтын жасанды интеллект маманы. Әдетте, білім инженері сарапшы мен білім базасы арасында делдал ретінде әрекет етеді.

      14) Сараптама жүйесі (СЖ, ағылш. expert system) – проблемалық жағдайды шешуде сарапшы маманды ішінара алмастыра алатын компьютерлік жүйе.

      15) Қайта жобалау – Қолданыстағы веб-сайттың немесе бағдарламалық өнімнің графикалық және/немесе құрылымдық-функционалдық құрамдастарын өзгерту.

      16) Графикалық пайдаланушы интерфейсі (Graphical User Interface - GUI) – Пайдаланушы интерфейсінің элементтерін графикалық объектілер түрінде пайдалануға мүмкіндік беретін арнайы бағдарлама.

      17) Графикалық дизайн – Иллюстрациялар, типография, анимация және цифрлық медиа сияқты әртүрлі құралдар арқылы визуалды коммуникация.

      18) Интерактивті дизайн – Адам-машина өзара әрекеттесуінің көрінісі.

      19) Пайдаланушыға бағдарланған дизайн (User Centered Design) – Жүйеге қойылатын эргономикалық, эстетикалық және көркем талаптардың үйлесімін қарастырады.

      20) Пайдаланушы интерфейсі (ПИ) – Жүйеде жұмыс істеу барысында пайдаланушы қолданатын (мәзірлер, батырмалар, диалогтық терезелер) жүйе интерфейсінің элементтері нысандар түрінде ұсынылады, мұнда түстік гамма, өлшем, стиль және өзге де графикалық мүмкіндіктер ескеріледі.

      21) Бағдарламалық қамтамасыз етуді әзірлеуді автоматтандыру жүйелері (CASE-құралдары) – Бағдарламалық қамтамасыз етуді жобалауға арналған бағдарламалық инженерияның құралдары мен әдістерінің жиынтығы; ол бағдарламалардың жоғары сапасын, қателердің болмауын және бағдарламалық өнімдерді сүйемелдеудің қарапайымдылығын қамтамасыз етуге көмектеседі.

      3. Осы кәсіптік стандартта мынадай қысқартулар қолданылады

      1) БҚЕ – Бағдарламалық қамтамасыз ету;

      2) ББХСК – Білім берудің халықаралық стандартты классификациясы;

      3) UI – user interface;

      4) TCP/IP – Transmission Control Protocol/Internet Protocol;

      5) VR – Виртуалды шындық;

      6) ОББ – Объектіге бағытталған бағдарламалау.

2-тарау. Кәсіптік стандарттың паспорты

      4. Кәсіптік стандарттың атауы: Жасанды интеллект қолданбаларын әзірлеу.

      5. Кәсіптік стандарттың коды: J068.

      6. ЭҚЖЖ секциясын, бөлімін, тобын, сыныбын және кіші сыныбын көрсету:

      J Ақпарат және байланыс.

      61 Телекоммуникациялар.

      61.9 Телекоммуникация саласындағы өзге де қызмет.

      61.90 Телекоммуникация саласындағы өзге де қызмет.

      61.90.9 Басқа топтамаларға енгізілмеген, телекоммуникация саласындағы өзге де қызмет.

      7. Кәсіптік стандарттың қысқаша сипаттамасы: Техникада, робототехникада және информатикада жасанды интеллект әдістерін интеллектке еліктейтін бағдарламаларды әзірлеу үшін қолдану; оған ойлау модельдері, когнитивтік және білімге негізделген жүйелер, мәселелерді шешу және шешім қабылдау кіреді. Құрылымдалған білімді компьютерлік жүйелерге (білім базаларына) интеграциялау — әдетте жоғары деңгейдегі адами тәжірибені немесе жасанды интеллект әдістерін қажет ететін күрделі мәселелерді шешу үшін.

      8. Кәсіптер карточкаларының тізімі:

      1) Жасанды интеллект жөніндегі инженер - 6 СБШ-нің деңгейі;

      2) Жасанды интеллект жөніндегі инженер - 7 СБШ-нің деңгейі;

      3) Жасанды интеллект бойынша маман - 6 СБШ-нің деңгейі;

      4) Жасанды интеллект бойынша маман - 7 СБШ-нің деңгейі.

3-тарау. Кәсіптер карточкалары

9. Кәсіптің карточкасы "Жасанды интеллект жөніндегі инженер":

Топтың коды:

2519-9

Қызмет атауының коды:

2519-9-001

Кәсіптің атауы:

Жасанды интеллект жөніндегі инженер

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

6

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Бағдарламалық қамтамасыз етуді әзірлеу саласында кемінде 3 жыл жұмыс тәжірибесі.

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Курстық даярлық

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:


Қызметтің негізгі мақсаты:

Жасанды интеллект жүйелерін жобалау және құру модификациялау) бойынша жұмыстарды орындау

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Жасанды интеллект жүйелерін енгізу
2. Жасанды интеллект жүйелерін тәжірибелік пайдалану және оны енгізу
3. AI жүйелерін мониторингтеу және оңтайландыру

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Жасанды интеллект жүйелерін енгізу



Дағды 1:
Зияткерлік жүйенің жобасын әзірлеу

Машықтар:
1. Жасанды интеллект жүйелерін құруға арналған техникалық тапсырманы әзірлеу, келісу және бекіту
2. Білімді алу (яғни, білім инженері пәндік сала туралы мүмкін болатын ең толық түсініктерді және ондағы шешім қабылдау тәсілдерін алу).
3. Жасанды интеллект жүйесіне және оның бөліктеріне құжаттама жасау.
4. Аналитикалық есептерді дайындау

Білімдер:
1. Заманауи жасанды интеллект жүйелерінің құрылысы және жұмыс істеуі
2. Жасанды интеллект жүйелерін жобалаудың теориялық негіздері
3. Бұлыңғыр жиындарды модельдеу, бұлыңғыр логика

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Интеллектуалды жүйені бағдарламалық қамтамасыз ету

Машықтар:
1. Таңдалған бағдарламалау ортасын және мәліметтер базасы мен білім жүйесін басқару құралдарын пайдалану
2. Қолданыстағы техникалық және / немесе бағдарламалық архитектураның мүмкіндіктерін пайдалану

Білімдер:
1. Дәстүрлі бағдарламалау тілдері (C++, Java, Python және т. б.)
2. Символдық ақпаратты өңдеуге бағытталған арнайы бағдарламалау тілдері (LISP, SMALLTALK, РЕФАЛ)
3. Логикалық бағдарламалау тілдері (Prolog)
4. Білімді ұсыну тілдері (OPS 5, KRL, FRL)
5. Интеграцияланған бағдарламалық орта (KE, ARTS, GURU, G2)
6. Бағдарламалауға жүгінбестен қолданбалы интеллектуалды жүйелерді құруға мүмкіндік беретін интеллектуалды және сараптамалық жүйелердің қабықшалары (BUILD, EMYCIN, EXSYS Professional, сарапшы)
7. Бағдарламалық жасақтаманы әзірлеу әдістемесі

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 3:
Пәндік және проблемалық саланы талдау

Машықтар:
1. Жасанды интеллект жүйелеріне Тапсырыс берушінің талаптарын қалыптастыру
2. Проблеманы сәйкестендіруді орындау, яғни: қажетті ресурстарды (уақыт, адамдар, жабдықтар және т. б.); білім көздерін (кітаптар, бұйрықтар, ГОСТтар, сарапшылар және т. б.); ұқсас зияткерлік жүйелерді; мақсаттарды (оқыту, басқару, диагностика және т. б.); шешілетін міндеттер кластарын және т. б.
3. Құрылатын жүйенің тұжырымдамасы (құрылымы, функциялары, бағдарламалық-техникалық платформасы, режимдері)деңгейінде Тапсырыс берушінің талаптарының оңтайлы шешімдерін әзірлеу
4. Жүйе тұжырымдамасының балама нұсқаларын әзірлеу, оларды талдау және ең жақсы тұжырымдаманы таңдау
5. Ұсынылған шешімдерді бағалау және негіздеу
6. Бизнес талаптарын талдау

Білімдер:
1. Талаптарды анықтау құралдары мен әдістері
2. Іскерлік өзара әрекеттестіктегі тұлғааралық және топтық коммуникация технологиялары, конфликтология негіздері.
3. Заманауи интеллектуалды жүйелердің құрылысы және жұмыс істеуі
4. Іскерлік хат алмасу ережелері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Жасанды интеллект жүйелерін тәжірибелік пайдалану және оны енгізу



Дағды 1:
Жасанды интеллект жүйелерін енгізу және қолдау

Машықтар:
1. Автоматтандыру объектісін жасанды интеллект жүйелерін іске қосуға дайындауды жүргізу
2. Жасанды интеллект жүйесімен жұмыс істеу үшін персоналды даярлауды жүргізу
3. Жасанды интеллект жүйелерін сынау
4. Енгізілген жасанды интеллект жүйесі бойынша пайдаланушыларға кеңес беру
5. Табылған кемшіліктер мен қателерді жою
6. Білім қорын түзету және толықтыру

Білімдер:
1. Жасанды интеллекттің негізгі құралдары
2. Жасанды интеллект жүйелерін қолданудың негізгі бағыттары
3. Жасанды интеллект жүйелерін сынау әдістері
4. Мәліметтер базасымен жұмыс істеу негіздері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Жасанды интеллект жүйелерін тестілеу

Машықтар:
1. Енгізу/шығару интерфейстерінің ыңғайлылығы мен сәйкестігін тексеру
2. Басқару стратегиясының тиімділігін тексеру (іріктеу тәртібі, анық емес қорытындыны пайдалану және т. б.)
3. Сынақ мысалдарының сапасын тексеру
4. Білім қорының дұрыстығын тексеру (ережелердің толықтығы мен дәйектілігі)

Білімдер:
1. Бағдарламалық жасақтаманың жұмысын автоматты және автоматтандырылған тексеру әдістері
2. Диагностикалық деректердің негізгі түрлері және оларды ұсыну тәсілдері
3. Бақылау мысалдары мен сынақ деректер жиынтығын құру және құжаттау әдістері
4. Сынақ деректер жиынтығын құру ережелері, алгоритмдері және технологиялары
5. Сынақ деректер жиынтығының құрылымы мен сақтау форматтарына қойылатын талаптар

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 3:
AI жүйелерін мониторингтеу және оңтайландыру



Дағды 1:
Өнімділікті талдау

Машықтар:
1. Деректер мен концепт дрейфін мониторингтеу
2. Жүйенің бизнес-метрикаларын бағалау
3. A/B тестілеуді жүргізу

Білімдер:
1. Модельдердің сапасын бағалау метрикалары
2. MLOps қағидаттары
3. Мониторинг құралдары

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жауапкершілік
Аналитикалық ойлау
Сыни талдау
Ұйымдастыру
Стандартты емес мәселелерді шеше білу

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:


СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

6

Жасанды интеллект бойынша маман

7

Жасанды интеллект бойынша маман

10. Кәсіптің карточкасы "Жасанды интеллект жөніндегі инженер":

Топтың коды:

2519-9

Қызмет атауының коды:

2519-9-001

Кәсіптің атауы:

Жасанды интеллект жөніндегі инженер

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

7

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
жоғары оқу орнынан кейінгі білім (магистратура, резидентура)

Мамандық:
Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
-

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Бағдарламалық қамтамасыз етуді әзірлеу саласында кемінде 5 жыл жұмыс тәжірибесі.

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Курстық даярлық

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:


Қызметтің негізгі мақсаты:

Күрделі жасанды интеллект жүйелерін әзірлеуге және енгізуге жетекшілік ету

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Жасанды интеллект жүйелерін енгізу
2. Жасанды интеллект жүйелерін тәжірибелік пайдалану және оны енгізу
3. Жасанды интеллект жобаларын басқару
4. Ғылыми-зерттеу қызметі

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Жасанды интеллект жүйелерін енгізу



Дағды 1:
Зияткерлік жүйе жобасын әзірлеу

Машықтар:
1. Жасанды интеллект жүйелерінің архитектурасын құру принциптерін және жасанды интеллект жүйелерінің архитектурасының түрлерін қолдану
2. Жасанды интеллект жүйелерін жобалау әдістемелері мен құралдарын қолдану
3. Білім қорын жобалау әдістері мен құралдарын қолдану
4. Интерфейсті жобалау әдістері мен құралдарын қолдану
5. Ашық жүйелер үшін функционалдық стандарттау әдістемесін қолдану
6. Қосымшаларды, мәліметтер базасының құрылымын, бағдарламалық интерфейстерді жобалау процесінің бөлігі ретінде ұйымның бөлімшелерімен өзара әрекеттесу
7. Зияткерлік жүйенің архитектурасын әзірлеу процесі бойынша нормативтік-техникалық құжаттарды (стандарттар мен регламенттерді) қолдану

Білімдер:
1. Ғылыми-техникалық құжаттаманы редакциялау қағидалары
2. Жобалық және техникалық құжаттамаға қойылатын талаптарды айқындайтын нормативтік-техникалық құжаттар (стандарттар мен регламенттер)
3. Басқару шешімдерін қабылдау әдістері.
4. Персоналды басқарудың негізгі принциптері мен әдістері
5. Жасанды интеллект жүйелерінің архитектурасын құру принциптері
6. Жасанды интеллект жүйелерін жобалау әдістемелері мен құралдары
7. Білім қорын жобалау әдістері мен құралдары
8. Интерфейсті жобалау әдістері мен құралдары
9. Ашық жүйелерге арналған функционалдық стандарттау әдістемесі

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Зияткерлік жүйені бағдарламалық іске асыру

Машықтар:
1. Жоспарлардың орындалуын жоспарлау және бақылау (мониторинг) әдістері мен құралдарын қолдану
2. Нормативтік-техникалық құжаттарды (стандарттар мен регламенттерді), зияткерлік жүйелерді әзірлеу процесін басқарудың үздік әлемдік тәжірибелерін қолдану
3. Жасанды интеллект жүйелерін дамыту процесінің жоспарларын жасау
4. Жасанды интеллект жүйелерін әзірлеу жоспарының сапасын бағалау (ресурстар, мерзімдер, тәуекелдер)
5. Жасанды интеллект жүйелерін әзірлеу жоспарларының орындалуын бақылау
6. Жасанды интеллект жүйелерін дамыту жоспарын түзету

Білімдер:
1. Жоспарлардың орындалуын жоспарлау және бақылау (мониторинг) әдістері мен құралдары
2. Жасанды интеллект жүйелерін әзірлеу жоспарының сапасын бағалау әдістері (ресурстар, мерзімдер, тәуекелдер)
3. Персоналды басқарудың негізгі принциптері мен әдістері
4. Нормативтік-техникалық құжаттар (стандарттар мен регламенттер), жасанды интеллект жүйелерін әзірлеу процесін басқарудың үздік әлемдік тәжірибелері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Жасанды интеллект жүйелерін тәжірибелік пайдалану және оны енгізу



Дағды 1:Жасанды интеллект жүйелерін тестілеу

Машықтар:
1. Тестілік деректер жиынтығын дайындауды жүргізу
2. Жасанды интеллект жүйелерінің жұмысын тексеру әдістері мен құралдарын қолдану
3. Хабарламалар журналдарының, хаттамалардың деректерін түсіндіру
4. Жасанды интеллект жүйелерінің қолда бар техникалық және / немесе бағдарламалық архитектурасының мүмкіндіктерін пайдалану
5. Бағдарламалық жасақтаманы әзірлеудің ұжымдық ортасын және нұсқаны басқару жүйесін қолдану

Білімдер:
1. Жасанды интеллект жүйелерінің жұмысқа қабілеттілігін тексеруге қойылатын талаптарды айқындайтын нормативтік құжаттар
2. Жасанды интеллект жүйелерін жөндеудің негізгі принциптері
3. Диагностикалық деректердің негізгі түрлері және оларды ұсыну тәсілдері
4. Сынақ деректер жиынтығын дайындау әдістері
5. Жасанды интеллект жүйелерінің жұмысын тексеру әдістері мен құралдары

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 3:
Жасанды интеллект жобаларын басқару



Дағды 1:
Стратегиялық жоспарлау

Машықтар:
1. AI технологияларын енгізудің жол карталарын әзірлеу
2. AI жобаларының экономикалық тиімділігін бағалау
3. AI бағытының дамуы бойынша техникалық көзқарасты қалыптастыру

Білімдер:
1. Стратегиялық жоспарлау әдістері
2. Жобалар портфелін басқарудың қағидаттары
3. AI тиімділігін бағалаудың бизнес-метрикалары

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Командаға басшылық ету

Машықтар:
1. AI әзірлеушілер командаларын қалыптастыру
2. Тапсырмаларды бөлу және олардың орындалуын бақылау
3. Код-ревью және архитектуралық ревью өткізу

Білімдер:
1. IT жобаларын басқару әдістері
2. Agile/Scrum қағидаттары
3. Менторлық және коучинг практикалары

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 4:
Ғылыми-зерттеу қызметі



Дағды 1:
Жасанды интеллекттің жаңа әдістерін зерттеу

Машықтар:
1. Қазіргі заманғы ғылыми жарияланымдарды талдау
2. Нейрондық желілердің жаңа архитектураларымен эксперименттер жүргізу
3. Жаңа тәсілдерді нақты деректерде валидтеу

Білімдер:
1. AI саласындағы соңғы жетістіктер
2. Ғылыми зерттеу әдістері
3. Ғылыми негізделген әзірлеу қағидаттары

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жауапкершілік
Аналитикалық ойлау
Сыни талдау
Ұйымдастыру
Стандартты емес мәселелерді шеше білу

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:


СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

6

Жасанды интеллект бойынша маман

7

Жасанды интеллект бойынша маман

11. Кәсіптің карточкасы "Жасанды интеллект бойынша маман":

Топтың коды:

2519-9

Қызмет атауының коды:

2519-9-003

Кәсіптің атауы:

Жасанды интеллект бойынша маман

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

6

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Бағдарламалық қамтамасыз етуді әзірлеу саласында кемінде 3 жыл жұмыс тәжірибесі.

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Курстық даярлық

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:


Қызметтің негізгі мақсаты:

Жасанды интеллект жүйелерін – эксперттік жүйелерді жобалау және құру

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Эксперттік жүйелерді жобалау
2. Эксперттік жүйелерді әзірлеу үдерістерін ұйымдастыру
3. Эксперттік жүйелерді әзірлеу үдерістеріне басшылық ету

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:Эксперттік жүйелерді жобалау



Дағды 1:
Деректерден білімді шығару

Машықтар:
1. Қолданылатын ұғымдарды және олардың өзара байланыстарын анықтау.
2. Тапсырмаларды шешу әдістерін айқындау.

Білімдер:
1. Білімді алудың технологиялық әдістері.
2. Білімді алудың автоматтандырылған әдістері.
3. Білімді алудың коммуникативтік әдістері.
4. Эксперттік жүйелер архитектурасын құру қағидаттары
5. Эксперттік жүйелерді жобалаудың әдіснамалары мен құралдары
6. Білім базаларын жобалау әдістері мен құралдары
7. Білімді ұсыну және өңдеу бойынша іргелі ұғымдар мен теориялар

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Білімді құрылымдау (тұжырымдау)

Машықтар:
1. Пәндік сала бойынша білімнің бейресми сипаттамасын граф, кесте, диаграмма немесе мәтін түрінде әзірлеу, онда пәндік саланың негізгі тұжырымдамалары мен ұғымдарының өзара байланыстары бейнеленеді.
2. Пәндік саланың негізгі ұғымдарын және олардың сипаттамаларын анықтау.
3. Терминологияны және ұғымдар арасындағы қатынастарды айқындау.
4. Кіріс және шығыс ақпараттың құрылымын анықтау.
5. Шешім қабылдау стратегиясын айқындау.
6. Білімді ұсыну тілінде білім базаларын әзірлеу.
7. Эксперттік жүйеге және оның бөліктеріне құжаттама әзірлеу.

Білімдер:
1. Білімді ұсыну және өңдеудің іргелі ұғымдары мен теориялары
2. Нормативтік-анықтамалық материалдарды, бұйрықтарды, әдістемелерді, оқу құралдарын, нұсқаулықтарды және өзге де арнайы әдебиетті талдау
3. Data Mining әдістері
4. Интернеттің ғаламдық желісіндегі (Google, Yahoo, Yandex, Rambler) және жергілікті желілердегі, анықтамалық, құқықтық және кеңес беру жүйелеріндегі іздеу жүйелері
5. Интеллектуалды іздеу агенттері
6. Қазіргі заманғы эксперттік жүйелердің құрылымы мен жұмыс істеуі
7. Эксперттік жүйелердің негізгі аспаптық құралдары

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 3:
Білімді формализациялау

Машықтар:
1. Бизнес-процестердің және ақпарат ағындары құрылымының сипаттамалары мен модельдерін әзірлеу
2. Білім базаларын және тұтастай алғанда эксперттік жүйелерді әзірлеуде CASE-құралдарын пайдалану
3. UML-ді қолдана отырып, объектіге бағытталған талдау және жобалау жүргізу

Білімдер:
1. Білімді ұсынудың логикалық модельдері.
2. Білімді ұсынудың продукциялық модельдері.
3. Білімді ұсынудың фреймдік моделі.
4. Семантикалық желі моделі.
5. Объектіге бағытталған модельдер.
6. CASE-құралдары.
7. UML тілі.
8. Қазіргі заманғы деректер базаларын басқару жүйелерінің негіздері.
9. Деректер базалары теориясы.
10. Деректер базаларын сақтау және талдау жүйелері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Эксперттік жүйелерді әзірлеу үдерістерін ұйымдастыру



Дағды 1:
Эксперттік жүйелер прототиптерінің бағдарламалық модулін әзірлеу

Машықтар:
1. Эксперттік жүйелердің прототиптерін әзірлеу.
2. Эксперттік жүйелердің иерархиялық басқару жүйесін әзірлеу.
3. Мәзір құрылымдарын, экрандық пішіндерді және экрандық пішіндердегі басқару элементтерін әзірлеу.
4. Пайдаланушы интерфейстерінің графикалық дизайнын әзірлеу.

Білімдер:
1. Символдық ақпаратты өңдеуге бағытталған арнайы бағдарламалау тілдері (LISP, SMALLTALK, РЕФАЛ).
2. Логикалық бағдарламалау тілдері (Prolog).
3. Білімді ұсыну тілдері (OPS 5, KRL, FRL).
4. Бағдарламалық қамтамасыз етуді әзірлеу әдіснамалары.
5. Қазіргі заманғы эксперттік жүйелердің құрылымы мен жұмыс істеуі.
6. Іргелі ұғымдар мен теориялар.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Эксперттік жүйелер прототиптерін тестілеу

Машықтар:
1. Енгізу/шығару интерфейстерінің қолайлылығы мен сәйкестігін тестілеуді жүргізу
2. Басқару стратегиясының тиімділігін тексеру (қайталап қарап шығу тәртібі, анық емес қорытындылау және т.б.)
3. Тестілік мысалдардың сапасын тексеру
4. Білім базасының дұрыстығын тексеру (ережелердің толықтығы мен қайшылықсыздығы)

Білімдер:
1. Бағдарламалық қамтамасыз етудің жұмысқа жарамдылығын автоматты және автоматтандырылған тексеру әдістері
2. Диагностикалық деректердің негізгі түрлері және оларды ұсыну тәсілдері
3. Бақылау мысалдары мен тестілік деректер жиынтықтарын жасау және құжаттандыру әдістері
4. Тестілік деректер жиынтықтарын жасау ережелері, алгоритмдері және технологиялары
5. Тестілік деректер жиынтықтарын сақтау құрылымы мен форматтарына қойылатын талаптар
6. Қазіргі заманғы эксперттік жүйелердің құрылымы мен жұмыс істеуі
7. Эксперттік жүйелердің негізгі аспаптық құралдары

Дағдыны тану мүмкіндігі:

-

Еңбек функциясы 3:
Эксперттік жүйелерді әзірлеу үдерістеріне басшылық ету



Дағды 1:
Эксперттік жүйелердің бағдарламалық кодын әзірлеуге басшылық ету

Машықтар:
1. Тапсырмаларды формализациялау әдістері мен тәсілдерін қолдану
2. Қойылған тапсырмаларды алгоритмдеу әдістері мен тәсілдерін қолдану
3. Алгоритмдерді графикалық көрсету үшін бағдарламалық өнімдерді қолдану
4. Тиісті салаларда стандартты алгоритмдерді қолдану
5. Таңдалған бағдарламалау тілінде бағдарламалық код жазу
6. Таңдалған бағдарламалау ортасын қолдану
7. Бағдарламалық кодты ресімдеуге қойылатын талаптарды айқындайтын нормативтік құжаттарды қолдану
8. Бар техникалық және/немесе бағдарламалық архитектураның мүмкіндіктерін қолдану
9. Бағдарламалық қамтамасыз етуді ұжымдық әзірлеу ортасын және нұсқа бақылау жүйесін қолдану

Білімдер:
1. Тапсырмаларды формализациялау әдістері мен тәсілдері
2. Қойылған тапсырмаларды алгоритмдеу әдістері мен тәсілдері
3. Алгоритмдерді графикалық көрсетуге арналған бағдарламалық өнімдер
4. Стандартты алгоритмдер және оларды қолдану салалары
5. Таңдалған бағдарламалау тілі, осы тілде бағдарламалаудың ерекшеліктері
6. Функционалдық спецификацияларды формализациялау тілдері
7. Бағдарламалық қамтамасыз етуді әзірлеу әдіснамалары
8. Бағдарламалық-техникалық архитектуралардың компоненттері, қолданыстағы қолданбалар және олармен өзара әрекеттесу интерфейстері
9. Бағдарламалау технологиялары
10. Таңдалған бағдарламалау ортасының ерекшеліктері
11. Эксперттік жүйелерді жобалаудың теориялық негіздері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Эксперттік жүйелердің жұмысқа жарамдылығын тексеруге басшылық ету

Машықтар:
1. Тестілік жиынтықтар мен деректерді дайындау және олардың негізінде бағдарламалық қамтамасыз етудің жұмысқа жарамдылығын тексеру
2. Бағдарламалық қамтамасыз етудің жұмысқа жарамдылығын тексерудің әдістері мен құралдарын қолдану
3. Диагностикалық деректерді (журналдар, хаттамалар) интерпретациялау
4. Бағдарламалық кодты рефакторингтеу және оңтайландыру әдістері мен құралдарын қолдану
5. Қолда бар техникалық және/немесе бағдарламалық архитектураның мүмкіндіктерін пайдалану
6. Бағдарламалық қамтамасыз етудің алынған сипаттамаларының мәндерін талдау
7. Бағдарламалық қамтамасыз етуді ұжымдық әзірлеу ортасын және нұсқа бақылау жүйесін қолдану

Білімдер:
1. Бағдарламалық кодтың жұмысқа жарамдылығын тексеруге қойылатын талаптарды айқындайтын нормативтік құжаттар
2. Бағдарламалық кодты жөндеудің (отладка) негізгі қағидаттары
3. Диагностикалық деректердің негізгі түрлері және оларды ұсыну тәсілдері
4. Тестілік деректер жиынтықтарын дайындау әдістері
5. Бағдарламалық қамтамасыз етудің жұмысқа жарамдылығын тексеру әдістері мен құралдары
6. Бағдарламалық кодты рефакторингтеу және оңтайландыру әдістері мен құралдары
7. Бағдарламалық-техникалық архитектуралардың компоненттері, қолданыстағы қолданбалар және олармен өзара әрекеттесу интерфейстері
8. Бағдарламалау технологиялары
9. Басқарушылық шешімдерді қабылдау әдістері
10. Персоналды басқарудың негізгі қағидаттары мен әдістері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жауапкершілік
Жүйелі ойлау
Оқу және өзін-өзі оқыту қабілеті
Табандылық пен зейінділік
Шығармашылық тәсіл
Соңғы нәтижеге және клиенттердің талаптарына бағытталу
Іскерлік қарым-қатынас дағдылары
Бейстандартты тапсырмаларды шешу қабілеті

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:


СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

7

Жасанды интеллект бойынша маман

12. Кәсіптің карточкасы "Жасанды интеллект бойынша маман":

Топтың коды:

2519-9

Қызмет атауының коды:

2519-9-003

Кәсіптің атауы:

Жасанды интеллект бойынша маман

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

7

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
жоғары оқу орнынан кейінгі білім (магистратура, резидентура)

Мамандық:
Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Бағдарламалық жасақтаманы әзірлеуде кемінде 5 жыл жұмыс тәжірибесі.

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Курстық даярлық

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:


Қызметтің негізгі мақсаты:

Жасанды интеллект жүйелерін – эксперттік жүйелерді жобалау және құру

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Эксперттік жүйені әзірлеу процестерін ұйымдастыру
2. Эксперттік жүйені әзірлеу процестеріне жетекшілік ету

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Эксперттік жүйені әзірлеу процестерін ұйымдастыру



Дағды 1:
Эксперттік жүйелерді бағдарламалық қамтамасыз етуді әзірлеу процесін басқару

Машықтар:
1. Жоспардың орындалуына жоспарлау және бақылау (бақылау) әдістері мен құралдарын қолдану.
2. Бағдарламалық қамтамасыз етуді әзірлеу процесін басқару үшін нормативтік-техникалық құжаттарды (стандарттар мен ережелер) және озық халықаралық тәжірибені қолдану.
3. Бағдарламалық қамтамасыз етуді әзірлеу процесінің жоспарларын әзірлеу.
4. Бағдарламалық қамтамасыз етуді әзірлеу жоспарының сапасын бағалау (ресурстар, мерзімдер, тәуекелдер)
5. Бағдарламалық қамтамасыз етуді әзірлеу жоспарларының орындалуын бақылау
6. Бағдарламалық жасақтаманы әзірлеу жоспарын реттеңіз
7. MLOps әдістемелерін қолданыңыз
8. Модельдер үшін A/B тестілеу процестерін ұйымдастырыңыз
9. ML үлгілерінің өмірлік циклін басқарыңыз

Білімдер:
1. Жоспарлау және жоспардың орындалуын бақылау (мониторинг) әдістері мен құралдары
2. Бағдарламалық қамтамасыз етуді әзірлеу жоспарының сапасын бағалау әдістері (ресурстар, мерзімдер, тәуекелдер)
3. Персоналды басқарудың негізгі принциптері мен әдістері
4. Нормативтік-техникалық құжаттар (стандарттар мен ережелер), бағдарламалық қамтамасыз етуді әзірлеу процесін басқарудың озық халықаралық тәжірибесі
5. Эксперттік жүйені жобалаудың теориялық негіздері
6. Эксперттік жүйенің негізгі құралдары
7. MLOps және DataOps принциптері
8. Мәліметтер дрейфін және концептуалды дрейфті бақылау әдістері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Бірлескен даму ортасының инфрақұрылымын басқару

Машықтар:
1. Бағдарламалық қамтамасыз етуді әзірлеу әдістемелерін қолдану
2. Бағдарламалық жасақтаманы әзірлеу жобаларын басқару әдістемелерін қолдану
3. Жоба деректерін ұйымдастыру әдістері мен құралдарын қолдану
4. Персоналды басқарудың негізгі принциптері мен әдістерін қолдану
5. Ұжымдық даму ортасының инфрақұрылымын басқару процестерін сипаттайтын нормативтік-техникалық құжаттарды (стандарттар мен ережелерді) қолдану

Білімдер:
1. Бағдарламалық қамтамасыз етуді әзірлеу әдістемелері
2. Бағдарламалық қамтамасыз етуді әзірлеу жобаларын басқару әдістемелері
3. Жоба деректерін ұйымдастыру әдістері мен құралдары
4. Бағдарламалық жасақтаманы әзірлеуді басқарудың озық тәжірибелері
5. Персоналды басқарудың негізгі принциптері мен әдістері
6. Ұжымдық даму ортасының инфрақұрылымын басқару процестерін сипаттайтын нормативтік-техникалық құжаттар (стандарттар мен ережелер)

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 3:
Жұмыстың күрделілігін, еңбек сыйымдылығын және аяқталу мерзімдерін бағалау процестерін басқару

Машықтар:
1. Жұмыстың күрделілігін, еңбек сыйымдылығын және мерзімдерін бағалау процестерін сипаттайтын нормативтік-техникалық құжаттарды (стандарттар мен ережелерді) қолдану.
2. Жұмыстың күрделілігін, еңбек сыйымдылығын және мерзімдерін бағалау әдістері мен құралдарын қолдану.

Білімдер:
1. Жұмыстың күрделілігін, еңбек сыйымдылығын және орындау мерзімдерін бағалау процестерін сипаттайтын нормативтік-техникалық құжаттар (стандарттар мен ережелер)
2. Жұмыстың күрделілігін, еңбек сыйымдылығын және орындау мерзімдерін бағалау әдістері
3. Жұмыстың күрделілігін, еңбек сыйымдылығын және орындау мерзімдерін бағалауға арналған бағдарламалық құралдар
4. Персоналды басқарудың негізгі принциптері мен әдістері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:Эксперттік жүйені әзірлеу процестеріне жетекшілік ету



Дағды 1:
Жобалық-техникалық құжаттаманы әзірлеуді басқару

Машықтар:
1. Жобалық-техникалық құжаттамаға қойылатын талаптарды айқындайтын нормативтік-техникалық құжаттарды (стандарттар мен ережелерді) қолдану.
2. Бірлескен бағдарламалық құжаттама ортасын қолданыңыз.
3. Басқару шешімдерін қабылдау әдістерін қолдану.

Білімдер:
1. Ғылыми-техникалық құжаттаманы өңдеу ережелері
2. Жобалық-техникалық құжаттамаға қойылатын талаптарды айқындайтын нормативтік-техникалық құжаттар (стандарттар мен ережелер)
3. Бағдарлама кодының оқылуын жақсарту әдістері
4. Басқару шешімдерін қабылдау әдістері
5. Персоналды басқарудың негізгі принциптері мен әдістері
6. Эксперттік жүйелерді жобалаудың теориялық негіздері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Құрылымдық ойлау
Табандылық пен зейінділік
Шығармашылық тәсіл
Өзін-өзі оқып-үйрену қабілеті
Соңғы нәтижеге бағытталу
Бейстандартты тапсырмаларды шешу қабілеті
Іскерлік қарым-қатынас дағдылары

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:


СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

6

Жасанды интеллект жөніндегі инженер

7

Жасанды интеллект жөніндегі инженер

7

Жасанды интеллект бойынша маман

4-тарау. Кәсіптік стандарттың техникалық деректері

      13. Мемлекеттік органның атауы:

      Қазақстан Республикасының Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігі.

      14. Әзірлеуге қатысатын ұйымдар (кәсіпорындар):

      Қазақстан Республикасы Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігінің Цифрлық активтер және серпінді технологиялар комитеті

      Жоба жетекшісі:

      Байгазина А.

      E-mail: a.baigazina@mdai.gov.kz

      Телефон нөмірі: +7 (717) 264 94 55

      Орындаушылар:

      Байгазина А., +7 (717) 264 94 55, a.baigazina@mdai.gov.kz.

      15. Кәсіптік біліктілік жөніндегі салалық кеңес:

      16. Кәсіптік біліктілік жөніндегі ұлттық орган: 27.12.2024 ж.

      17. "Атамекен" Қазақстан Республикасының Ұлттық кәсіпкерлер палатасы: -

      18. Нұсқа нөмірі және шығарылған жылы: Нұсқа 3, 2024 ж.

      19. Болжамды қайта қарау күні: 30.12.2027 ж.

  Қазақстан Республикасы
Премьер-Министрінің
орынбасары – Жасанды
интеллект және цифрлық
даму министрінің бұйрығына
2025 жылғы 10 қарашадағы
№ 569 / НҚ 10-қосымша

Кәсіптік стандарт: "IoT жүйелерін әзірлеу"

      Ескерту. Бұйрық стандартпен толықтырылды - ҚР Премьер-Министрінің орынбасары – Жасанды интеллект және цифрлық даму министрінің 20.04.2026 № 209/НҚ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін он күнтізбелік күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.

1-тарау. Жалпы ережелер

      1. Кәсіптік стандарттың қолдану аясы: "IoT жүйелерін әзірлеу" кәсіптік стандарты Қазақстан Республикасының "Кәсіби біліктіліктер туралы" заңының 5-бабына сәйкес әзірленген және білім беру бағдарламаларын, соның ішінде кәсіпорындарда персоналды оқытуды қалыптастыруға, қызметкерлер мен білім беру ұйымдарының түлектерінің кәсіби біліктілігін тануға, сондай-ақ ұйымдар мен кәсіпорындардағы персоналды басқару саласындағы кең ауқымды міндеттерді шешуге қойылатын талаптарды белгілейді.

      2. Осы кәсіптік стандартта мынадай терминдер, анықтамалар мен қысқартулар қолданылады:

      1) Ақпараттық жүйе (АЖ) – ақпараттық өзара әрекеттесу арқылы белгілі бір технологиялық әрекеттерді жүзеге асыратын және нақты функционалдық міндеттерді шешуге арналған ақпараттық-коммуникациялық технологиялардың, қызмет көрсететін персоналдың және техникалық құжаттаманың ұйымдық реттелген жиынтығы.

      2) Ақпараттық технологиялар (АТ, IT) – объектінің, процестің немесе құбылыстың жай-күйі туралы жаңа сапалы ақпарат алу үшін деректерді жинау, өңдеу және беру құралдары мен әдістерінің жиынтығын пайдаланатын процесс. Ақпараттық технологиялар (IT, ағылшын тілінен. Ақпараттық технологиялар, IT) – компьютерлік технологияларды пайдалана отырып, ақпараттың үлкен ағынын басқару және өңдеу технологияларымен байланысты қызмет салаларының класы.

      3) АЖ техникалық қызмет көрсету – коммерциялық пайдалануға берілген АЖ-ны оның мақсатына сәйкес пайдалануды қамтамасыз ету, оның ішінде бағдарламалық құралдың ақауларын түзету, өзгерту және жою жөніндегі шараларды қосымша функционалдық талаптарды жаңартусыз және енгізусіз және оның тұтастығын сақтау шартымен қамтамасыз ету.

      4) Ақпараттық жүйенің архитектурасы – ақпараттық жүйенің моделін, құрылымын, орындалатын функцияларын және құрамдас бөліктері арасындағы байланысты анықтайтын ұғым.

      5) Деректер қоры (ДБ) – осы деректердің сипаттамаларын, сондай-ақ олардың объектілері арасындағы қатынастарды сипаттайтын концептуалды құрылымға сәйкес ұйымдастырылған деректер жиынтығы.

      6) Графикалық пайдаланушы интерфейсі (Graphical User Interface - GUI) – графикалық объектілер түріндегі пайдаланушы интерфейсінің элементтерін пайдалану мүмкіндігін қамтамасыз ететін нақты бағдарлама.

      7) Пайдаланушы интерфейсі (ПИ) – жүйеде жұмыс істеу кезінде пайдаланушы пайдаланатын жүйе интерфейсінің элементтері (мәзірлер, түймелер, диалогтық терезелер) түс схемасын, өлшемін, стилін және басқа графиканы ескереді. Ерекше өзгешеліктері.

      8) Бағдарламаларды әзірлеуді автоматтандыру жүйелері (CASE - құралдар) – бағдарламалық қамтамасыз етуді жобалаудың бағдарламалық құралдары мен әдістерінің жиынтығы, ол жоғары сапалы бағдарламаларды, қателердің болмауын және бағдарламалық өнімдерге техникалық қызмет көрсетудің қарапайымдылығын қамтамасыз етеді.

      9) Wi-Fi (Wireless Fidelity) – IEEE 802.11 стандарттарына негізделген құрылғылары бар сымсыз жергілікті желі технологиясы.

      3. Осы кәсіптік стандартта мынадай қысқартулар қолданылады

      1) IoT – Internet of Things;

      2) TCP/IP – Transmission Control Protocol/Internet Protocol;

      3) АКТ – Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар;

      4) БҚЕ – Бағдарламалық қамтамасыз ету;

      5) ДҚ – Деректер қоры;

      6) ОЖ – Операциялық жүйе;

      7) BAR-код (штрих код) – өнімнің бетіне қолданылатын графикалық ақпарат;

      8) RFID – объектілерді автоматты түрде анықтау тәсілі, RFID жүйелері оқырман мен транспондерден тұрады;

      9) UML – бірыңғай модельдеу тілі.

2-ші тарау. Кәсіптік стандарттың паспорты

      4. Кәсіптік стандарттың атауы: IoT жүйелерін әзірлеу.

      5. Кәсіптік стандарттың коды: J066.

      6. ЭҚЖЖ секциясын, бөлімін, тобын, сыныбын және кіші сыныбын көрсету:

      J Ақпарат және байланыс.

      62 Компьютерлік бағдарламалау, консультациялық және басқа ілеспе көрсетілетін қызметтер.

      62.0 Компьютерлік бағдарламалау, консультациялық және басқа ілеспе көрсетілетін қызметтер.

      62.01 Компьютерлік бағдарламалау саласындағы қызмет.

      62.01.1 Бағдарламалық қамтамасыз етуді әзірлеу.

      7. Кәсіптік стандарттың қысқаша сипаттамасы: Экожүйелерді, желілік қосылымдарды, протоколдарды, датчиктерді, шлюздерді, желілік және жүйелік архитектураны, бұлтты платформаларды, қауіпсіздік стандарттарын әзірлеу, жобалау және пайдалану. Орнатылған жүйелерді түсіну, IoT-қосылымдарды (5G, LTE, NB-IOT, 3GLoRA, SigFox, WiFI, Bluetooth) қолдану. IoT платформаларында (IoTArchitects) жұмыс істеу және бұлтты технологияларды пайдалану.

      8. Кәсіптер карточкаларының тізімі:

      1) Бұлтты IoT жүйелерінің инженері - 7 СБШ-нің деңгейі;

      2) Бұлтты IoT жүйелерінің инженері - 6 СБШ-нің деңгейі;

      3) IoT жүйелерінің бағдарламалық жасақтама инженері - 6 СБШ-нің деңгейі;

      4) IoT жүйелерінің бағдарламалық жасақтама инженері - 7 СБШ-нің деңгейі.

3-тарау. Кәсіптер карточкалары

9. Кәсіптің карточкасы "Бұлтты IoT жүйелерінің инженері":

Топтың коды:

2529-0

Қызмет атауының коды:

-

Кәсіптің атауы:

Бұлтты IoT жүйелерінің инженері

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

7

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
жоғары оқу орнынан кейінгі білім (магистратура, резидентура)

Мамандық:
Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

тиісті даярлау бағыты бойынша жоғары (немесе жоғары оқу орнынан кейінгі) білімі және бұлттық IoT жүйелерінің 6-деңгейдегі инженері лауазымында кемінде 2 жыл жұмыс өтілі.

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Курстық дайындық

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:


Қызметтің негізгі мақсаты:

IoT жүйесін физикалық, желілік және қолданбалы деңгейде басқару

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Физикалық деңгейде жұмыс қабілеттілігін қамтамасыз ету
2. Желілік деңгейде жұмыс қабілеттілігін қамтамасыз ету
3. Қолданбалы деңгейде жұмысқа қабілеттілікті қамтамасыз ету

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Физикалық деңгейде жұмыс қабілеттілігін қамтамасыз ету



Дағды 1:
IoT құрылғыларды басқару

Машықтар:
1. Саланың қажетті міндеттерін анықтау үшін үлкен деректерді жіктеуді, іріктеуді және өңдеуді жүргізу: сату болжамын анықтау, деректерді өңдеуді оңтайландыру, Объектіні басқару жылдамдығы мен жиілігі және т.б.
2. Бұлтты деректерді өңдеу, сақтау және тасымалдау үшін масштабталатын бағдарламалық құралдарды қолданыңыз.
3. Іске қосылған өнімдердің жұмысын бағалауды, оларды жақсарту бойынша қорытындылар қалыптастыруды жүргізу.

Білімдер:
1. Білім мен эксперименттік деректерді алудың математикалық әдістері мен есептеу алгоритмдері
2. Зерттеу, сүзу принциптері.
3. Деректерді түрлендіру және модельдеу
4. Мәліметтер базасының жұмыс негіздері, NoSQL жұмыс принциптері, MapReduce алгоритмдері, белгісіз құрылымдалған жаппай-параллельді өңдеу құралдары

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
IoT құрылғыларын талдау және мониторинг

Машықтар:
1. Клиенттердің талаптарына сәйкес өнім үлгілерін (Proof of Concept) әзірлеу;
2. Жобалардың рентабельділігін және оларды қорғауды есептеңіз;
3. Өнімдерді нарыққа шығару және оларды іске асыру жоспарын әзірлеу;
4. Анықтау бағдарламалық жасақтама және аппараттық құрал (RFP әзірлеу) IoT жүйесін дамыту үшін;
5. IoT өнімдер нарығын алдын ала шолу негізінде іске асырылатын өнімдер бойынша баға саясатын және тарифтік жоспарларды әзірлеу
6. Өнімдерді жылжыту бойынша маркетингтік жұмыс жүргізу;
7. IoT құрылғыларының сипаттамаларына мониторинг жүргізу үшін бағдарламалық құралдарды қолдану.

Білімдер:
1. B2B өнімдерінің функционалдық мақсаттары
2. Бизнес жоспарларды құру тұжырымдамасы мен принциптері
3. IT технологиялары, нарықты дамыту трендтері туралы түсініктер I;
4.Ұялы байланыс нарығының ерекшеліктері (терминология, заңнаманың ерекшеліктері, нарыққа қатысушылар);
5. Жобаларды басқарудың заманауи әдістемелері(Waterfall, Agile, Scrum, Asana) ;

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Желілік деңгейде жұмыс қабілеттілігін қамтамасыз ету



Дағды 1:
Желілік жабдықты орнату және қызмет көрсету

Машықтар:
1. Желілік жабдықтар үшін жүйенің конфигурациясын реттеңіз
2.Желілік арналардың қауіпсіздік әдістерін қолданыңыз
3. Заттар интернетінің құрылғыларын дұрыс оқшаулау арқылы зиянды өнімдерді басқа құрылғыларға беру қаупін азайту шараларын анықтау және қолдану
4. Құрылғыларға техникалық қызмет көрсетуді болжау үшін талдау жүргізу
5. Желілік жабдықтардың инфрақұрылымын жобалау

Білімдер:
1. Компьютерлер мен серверлерге, IoT құрылғыларына қолдануға болатын қауіпсіздік құралдарының кең жиынтығы.
2. Бұлтты шешімдер және машинааралық байланыс (M2M)
3. IOT құрылғылары жасайтын ақпаратпен жұмыс істеу үшін мәліметтер базасының функционалды деңгейі.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Коммуникациялық технологияларды бақылау және мониторингілеу

Машықтар:
1. Компаниялардың дамуына мониторинг жүргізу, CRM-де компаниялар бойынша материалдарды өзектендіру; және т. б.;
2. Кодтың тұтастығын тексеру (олар жасаған деректерді қоса), деректерге рұқсатсыз қол жеткізуді болдырмау, виртуалды және физикалық шабуылдарды болдырмау үшін пайдаланушылардың түпнұсқалығын тексеру құралдарын қолдану.
3. IP мекенжайларын бұғаттау, күдікті сигналдарды ұстау, пайдаланушының желідегі әрекеттерін шектеу
4. IoT құрылғылары үшін қауіпсіздік сертификаттарын әзірлеу

Білімдер:
1. IoT технологияларының жұмыс принциптері-сәйкестендіру мен өлшеудің бағдарламалық-аппараттық құралдарынан желілерді құру/деректерді беру, деректерді өңдеу, аналитикалық/предикативті деректерді қалыптастыру технологияларына дейін;
2. Әртүрлі салалардағы IoT технологияларын дамыту, әлемдік трендтер және дамыту перспективалары
3. IoT жүйелеріне арналған бағдарламалау тілдері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 3:
Қолданбалы деңгейде жұмысқа қабілеттілікті қамтамасыз ету



Дағды 1:
IOT жүйелеріне арналған бағдарламалық жасақтама конфигурациясы

Машықтар:
1. Орнату және орнату бағдарламалық жасақтама және машинааралық өзара әрекеттесу
2. Желі пайдаланушыларын тіркеу және анықтау
3. IoT жүйелері үшін мәліметтер базасын толтыру, бақылау, бақылау
5. ДБ, БҚ, ОЖ қоса алғанда, ат жүйелері мен инфрақұрылымының оңтайлы өнімділігі мен қауіпсіздігі үшін жағдайлар жасау.

Білімдер:
1. Amazon Web Services, MicrosoftAzure, thing WorxIo Tplatform, IBM ' sWatson, CiscoIoTCloudConnect, SalesforceIoTCloud, OracleIntegratedCloud, GE сияқты бағдарламалық жасақтамалардың сипаттамалары мен мүмкіндіктері.
2. Ақпараттық жүйелер жобалары үшін мәліметтер базасының архитектурасын, мәліметтер құрылымын, сөздіктерді және атау конвенцияларын жобалау;
3. IoT құрылғыларын басқаруға арналған кіріктірілген жүйелер мен қосымшаларды бағдарламалауға арналған бағдарламалау тілдері
4. Linux ОЖ туралы терең білім

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
IOT жүйелеріне арналған БЖ сүйемелдеу

Машықтар:
1. Деректерді өңдеу, сақтау және қашықтағы қоймаға беру бойынша жұмыстарды орындау
2. Қате репортажды енгізе отырып, қосымшаны қолдану деңгейінде қателерді түзету бойынша тапсырмаларды орындау.
3. Бұлтты технологияларды, Мобильді қосымшаларды қолданыңыз.
4. Абоненттер бойынша салыстыру есептерін жасау (пайдаланушылар саны, қосымшаларды жүктеу, шағымдар статистикасы және т.б.).
5.Жаңа функционалды енгізу кезінде желіні тестілеуді және жаңа микробағдарламаларда, қосымшаның жаңа нұсқаларында жұмысты тексеруді жүргізу.

Білімдер:
1. Үлкен деректерді өңдеу әдістемесі, мәліметтер құрылымы
2. Бұлтты технологияның жұмыс принциптері
3. IoT жүйелеріне арналған мәліметтер базасы мен қосымшалардың архитектурасы

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жауапкершілік
Аналитикалық ойлау
Логикалық ойлау
Жауапкершілік
Аналитикалық ойлау
Логикалық ойлау
Орындаушылық
Математикалық ойлау
Нәтижеге бағдарлану
Ұйымдастыру
Шығармашылық
Мәселелерді шешудегі Тәуелсіздік
Дәлдік

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:


СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

6

IoT жүйелерінің бағдарламалық жасақтама инженері

7

IoT жүйелерінің бағдарламалық жасақтама инженері

10. Кәсіптің карточкасы "Бұлтты IoT жүйелерінің инженері":

Топтың коды:

2529-0

Қызмет атауының коды:

-

Кәсіптің атауы:

Бұлтты IoT жүйелерінің инженері

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

6

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
орта білімнен кейінгі (қолданбалы бакалавриат)

Мамандық:
Бағдарламалық қамтамасыз ету (түрлері бойынша)

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
ТжКБ (орта деңгейдегі маман)

Мамандық:
Бағдарламалық қамтамасыз ету (түрлері бойынша)

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

жұмыс өтіліне қойылатын талаптарсыз кадрларды даярлаудың тиісті бағыты бойынша жоғары білім немесе тиісті мамандық (біліктілік) бойынша техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім және бағдарламалық қамтамасыз етуді әзірлеу саласында кемінде 3 жыл жұмыс өтілі.

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:


Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:


Қызметтің негізгі мақсаты:

IoT жүйесін физикалық, желілік және қолданбалы деңгейде басқару

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Физикалық деңгейде жұмыс қабілеттілігін қамтамасыз ету
2. Желілік деңгейде жұмыс қабілеттілігін қамтамасыз ету
3. Қолданбалы деңгейде жұмысқа қабілеттілікті қамтамасыз ету

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Физикалық деңгейде жұмыс қабілеттілігін қамтамасыз ету



Дағды 1:
IoT құрылғыларды басқару

Машықтар:
1. Берілетін деректерді тексеруге және талдауға ақпаратты беруді жүзеге асыру үшін датчиктер мен оқу құрылғыларын теңшеу және орнату.
2. Қажетті жоба үшін датчиктер мен оқу құрылғыларының сипаттамаларын таңдау және сипаттау
3. Желілік құрылғыларды және олардың сенсорлармен және оқу құрылғыларымен өзара әрекеттесуін түсіну.
4. Құрылғылардың өңдеу қуатын ескеріңіз және ақпарат ағынын реттеңіз.

Білімдер:
1. Құрылғылардың сипаттамалары және оларды салаларда қолдану.
2. IoT жүйелеріне арналған бағдарламалық құралдар
3. Машинааралық өзара әрекеттесу әдістемесі
4. Ендірілген жүйелермен жұмыс істеу технологиясы

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
IoT құрылғыларын талдау және мониторинг

Машықтар:
1. Төтенше жағдайлардың алғышарттарын анықтаңыз және құрылғылардың тиімділігін төмендетіңіз.
2. IoT құрылғыларына диагностика жүргізу.
3. Олардың жұмысының болжамдылығын арттыру үшін IoT құрылғылары жүргізетін технологиялық операцияларды бақылауды жүзеге асыру.
4. Қателерді түзету, құрылғыларды жаңарту, ауыстыру және жақсарту үшін IoT құрылғыларының жұмысын талдаңыз.
5. Байланыс орталығымен, поштамен және SMM агенттігімен өнім иесінің қарауын талап ететін шағымдар бойынша өзара әрекеттесу.

Білімдер:
1. Компоненттердің өзара әрекеттесу технологиясы, жүйе ішіндегі аутентификацияны жүзеге асыру, жүйені қауіпсіз конфигурацияда орналастыру, оқиғаларды есепке алуды жүзеге асыру.
2. Оқиғаларды анықтау және оларға жауап беру әдістері
3. Электромагниттік үйлесімділік теориясы, радио толқындарының таралу негіздері, қамту аймақтарын есептеу, сымсыз желілердегі маршруттау алгоритмдері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Желілік деңгейде жұмыс қабілеттілігін қамтамасыз ету



Дағды 1:
Желілік жабдықты орнату және қызмет көрсету

Машықтар:
1. Сенсорлар мен оқу құрылғыларын мобильді құрылғылармен, Wi-Fi, сервермен байланыстырыңыз.
2. Желілік деңгейде қателерді түзету тапсырмаларын орындаңыз
3. Ішкі корпоративтік порталдарға жүктеу үшін пост-талдау жүргізу
4. Машинааралық өзара әрекеттесуді қамтамасыз ету үшін желілік жабдықты басқару
5. Желілік жабдықтарды монтаждау және бөлшектеу.

Білімдер:
1. Машиналар арасындағы өзара әрекеттесуді орнатуға арналған желілік жабдықтар мен хаттамалар
2. IoT те қолданылатын желілік технологиялар
3. Thread (үй кеңістігін автоматтандыруда қолдануға балама) және TV white space сияқты жаңа желілер.
4. Стандартты ат байланыс протоколдары және ZigBee, Z-Wave, 6LoWPAN, Sigfox, Neal, NFC және LoRaWAN туралы

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Коммуникациялық технологияларды бақылау және мониторингілеу

Машықтар:
1. Физикалық қабатта жиналған деректерді әртүрлі құрылғыларға үздіксіз тасымалдауды қолдау.
2. Деректерді берудің желілік құрылғыларына тексеру жүргізу жоспарын әзірлеу
3. Құрылғылар арасында деректерді беру мониторингін жүргізу

Білімдер:
1. Қолданбаларды, құрылғыларды басқаратын және деректерді талдайтын арнайы платформалар.
2. Желілік жабдықтар және олардың сипаттамалары, хаттамалар

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 3:
Қолданбалы деңгейде жұмысқа қабілеттілікті қамтамасыз ету



Дағды 1:
IoT құрылғыларына арналған бағдарламалық жасақтаманы жобалау

Машықтар:
1. Бағдарламалық жасақтаманы жобалау үшін аспаптық құралдарды қолданыңыз.
2. Автоматтандырылған жобалау жүйесінің жұмысында қолданыңыз.
3. Компьютерлік техниканы қолдана отырып есептеулер жүргізу.
4. UML диаграммаларын қолдана отырып, IoT жүйелерінің модельдерін жасаңыз.

Білімдер:
1. Автоматтандырылған жобалау жүйелері (AutoCAD және т. б.)
2. Сымсыз желілерді жоспарлау және жұмыс істеу, атап айтқанда радио толқындарын тарату негіздері, қамту аймақтарын есептеу, сымсыз желілердегі маршруттау алгоритмдері туралы білім
3. Қазіргі заманғы CASE жүйелері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жауапкершілік
Аналитикалық ойлау
Логикалық ойлау
Орындаушылық
математикалық ойлау
Нәтижеге бағдарлану
Ұйымдастыру
Шығармашылық
Мәселелерді шешудегі Тәуелсіздік
Дәлдік

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:


СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

6

IoT жүйелерінің бағдарламалық жасақтама инженері

7

IoT жүйелерінің бағдарламалық жасақтама инженері

11. Кәсіптің карточкасы "IoT жүйелерінің бағдарламалық жасақтама инженері":

Топтың коды:

2529-0

Қызмет атауының коды:

-

Кәсіптің атауы:

IoT жүйелерінің бағдарламалық жасақтама инженері

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

6

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
орта білімнен кейінгі (қолданбалы бакалавриат)

Мамандық:
Бағдарламалық қамтамасыз ету (түрлері бойынша)

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
ТжКБ (орта деңгейдегі маман)

Мамандық:
Бағдарламалық қамтамасыз ету (түрлері бойынша)

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

жұмыс өтіліне қойылатын талаптарсыз кадрларды даярлаудың тиісті бағыты бойынша жоғары білім немесе тиісті мамандық (біліктілік) бойынша техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім және бағдарламалық қамтамасыз етуді әзірлеу саласында кемінде 3 жыл жұмыс өтілі.

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Курстық дайындық

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:


Қызметтің негізгі мақсаты:

IoT бағдарламалық жасақтамасын әзірлеу

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. IoT құрылғыларының өзара әрекеттесуі мен басқаруын қамтамасыз ету
2. IoT жүйесінің жұмысын бақылау рәсімін жетілдіру және жүргізу

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
IoT құрылғыларының өзара әрекеттесуі мен басқаруын қамтамасыз ету



Дағды 1:
Өзара іс-қимыл үшін бекэнд қосымшаларды бағдарламалау және құрылғыларды бағдарламалау

Машықтар:
1.Құрылғылардың IoT басқару қолданбасында қолданылатын деректер құрылымын, деректер түрлерін анықтаңыз.
2. Логикалық тұтастықты қамтамасыз ете отырып, мәліметтер базасын құру, мәліметтер базасын қалыпқа келтіру.
3. Машинааралық өзара әрекеттесу үшін сигнал беру құрылғыларына бағдарламалар жазу, IoT құрылғыларының логикалық интегралды схемалары.
4. Боттар жасаңыз.
5. Басқару және басқарылатын құрылғылар арасында бағдарламалық және техникалық байланыс орнатыңыз.

Білімдер:
1. Бағдарламалау тілдері
2. ДБ басқару жүйелері
3. Операциялық жүйелердің функционалдық ерекшеліктері
4. Алгоритмдер және Мәліметтер құрылымы
5. Микроэлектроника негіздері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
IoT жүйелеріне арналған қосымшаның алдыңғы жағын бағдарламалау

Машықтар:
1. Графикалық пайдаланушы интерфейсін әзірлеу міндеттерін анықтаңыз
2. Графикалық пайдаланушы интерфейсін бағдарламалау
3. Машинааралық өзара әрекеттесуді орнату үшін кітапханалар мен құралдарды пайдаланыңыз

Білімдер:
1. Технологий OpenStack, API REST, SOAP и другихпрограммно-определяемыхсетевыхтехнологийдляавтоматизациисистемы.
2. Языки и технологию программирования для IoT.
3. Основы алгоритмизации и структуры данных, методы и принципы разработки БД.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
IoT жүйесінің жұмысын бақылау рәсімін жетілдіру және жүргізу



Дағды 1:
IoT жүйесінде құрылғыларды басқару қосымшаларын жаңғырту

Машықтар:
1. IoT саласындағы инновацияларға мониторинг жүргізу
2. Клиенттің жаңа талаптарына сәйкес қосымшаларға өзгерістер енгізу
3. IoT құрылғыларының нұсқаларын және оларға арналған бағдарламалық жасақтаманы жаңартыңыз, бөлшектерді ауыстырыңыз

Білімдер:
1. Бағдарламалау тілдері.
2. IoT жүйелеріне арналған бағдарламалық құралдар, құрылымдар, бағдарламалау тілдерінің кітапханалары.
3. IoT жүйелерін жаңарту әдістері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Бағдарламалық кодты тексеру және IOT қосымшалары мен құрылғыларын тексеру

Машықтар:
1. Бағдарламада жоспарланған функцияларды орындауға арналған қосымшаны әзірлеудің барлық кезеңдерінің орындалу сапасын анықтаңыз
2. Қосымшаны тестілеу
3. Бағдарламаның осал тұстарын анықтаңыз
4. Әрі қарай түзету үшін табылған қатені сипаттаңыз
5. Тестілеу құралдарын қолданыңыз және алынған деректерді талдаңыз
6. Кодты қамту туралы есеп жасаңыз

Білімдер:
1. Тестілеуге арналған құралдар
2. IoT үшін құрылғыларды Сынау құралдары
3. HDL кодын құруға және тексеруге арналған бағдарламалық жасақтама
4. Тестілеу бойынша халықаралық және республикалық стандарттар

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жауапкершілік
Тәртіптілік
Логикалық ойлау
Ойлаудың икемділігі
Ұйымдастыру
Шығармашылық
Дәлдік
Қарым-қатынас
Үйренгіштік
Зейін
Шешім қабылдаудағы Тәуелсіздік

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:


СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

6

Бұлтты IoT жүйелерінің инженері

7

Бұлтты IoT жүйелерінің инженері

12. Кәсіптің карточкасы "IoT жүйелерінің бағдарламалық жасақтама инженері":

Топтың коды:

2529-0

Қызмет атауының коды:

-

Кәсіптің атауы:

IoT жүйелерінің бағдарламалық жасақтама инженері

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

7

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
жоғары оқу орнынан кейінгі білім (магистратура, резидентура)

Мамандық:
Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
-

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

тиісті даярлау бағыты бойынша жоғары (немесе жоғары оқу орнынан кейінгі) білімі және IoT жүйелерінің 6-деңгейдегі инженер-бағдарламашысы лауазымында кемінде 2 жыл жұмыс өтілі.

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Курсовая подготовка

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:


Қызметтің негізгі мақсаты:

IoT бағдарламалық жасақтамасын әзірлеу

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. IoT құрылғыларының өзара әрекеттесуі мен басқаруын қамтамасыз ету
2. IoT жүйесінің жұмысын бақылау рәсімін жетілдіру және жүргізу

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
IoT құрылғыларының өзара әрекеттесуі мен басқаруын қамтамасыз ету



Дағды 1:
IoT жүйелеріне арналған қосымшаның алдыңғы жағын бағдарламалау

Машықтар:
1. Бағдарламалық өнімге қойылатын негізгі талаптарға талдау жасаңыз
2. IOS қосымшасының архитектурасын жасаңыз
3. Пайдаланушы интерфейстерінің орналасуын сызыңыз және құрастырыңыз
4.Негізгі процестердің схемасын жасаңыз
5. ДБ архитектурасын тұжырымдамалық және физикалық деңгейде әзірлеу.
6. Клиенттердің талаптарына сәйкес IoT жүйелерінің модельдерін әзірлеу;

Білімдер:
1.Бағдарламалық жасақтаманы әзірлеу әдістемелері (Waterfall, Agile және т.б.).
2. Бағдарламаларды әзірлеудің бағдарламалық құралдары
3. Логикалық және физикалық мәліметтер базасын жобалау

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Өзара іс-қимыл үшін бекэнд қосымшаларды бағдарламалау және құрылғыларды бағдарламалау

Машықтар:
1. Деректер құрылымын, бағдарламалау технологиясын анықтаңыз, сөздіктер мен кітапханаларды біріктіріңіз.
2. Бағдарламалық жасақтаманың техникалық сипаттамасын әзірлеу.
3.Бағдарламалық жасақтама тапсырмаларын орындау кестесін жасаңыз және әзірлеушілер арасында тапсырмаларды бөліңіз.
4. Қажетті мәселелер бойынша есептерді орындау.
5. Күрделі жүйені әзірлеу бойынша жұмыс жоспарын жасаңыз.

Білімдер:
1. Бағдарламаларды әзірлеудің аспаптық құралдары
2. Жүйелерді әзірлеу жөніндегі халықаралық және республикалық стандарттар
3. Сәулет өнерінің негізгі түрлері
4. Бірыңғай UML модельдеу тілі және архитектураны сипаттау тілдері (ADLS, AADL, Wright, Acme, xADL, Wright, DAOP-ADL, сондай-ақ ByADL және басқалар).
5. Компонент, коннектор және конфигурация туралы түсініктер.
6. ДБ жобалаудың негізгі кезеңдері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Не рекомендуется

Дағды 3:
IoT жүйелерінің қауіпсіздігін қамтамасыз ету

Машықтар:
1. IoT құрылғыларына қауіпсіздік сертификаттарын жасаңыз
2. Қолданбаның осал жерлерінде күрделі шифрлау кодтарын қолданыңыз
3. ДБ-ға рұқсатсыз кіруді болдырмау үшін бағдарламаларды қолдану, пайдаланушылардың аутентификациясын пайдалану
4. Бір-бірін анықтау және байланыстыру үшін протоколдар мен интерфейстерді қолданыңыз

Білімдер:
1. Шифрлау алгоритмдері
2. IoT жүйелеріне арналған қауіпсіздік құралдары
3. Бағдарламалық қамтамасыз ету қауіпсіздігі
4. Бағдарламалау тілдері
5. Микроэлектроника негіздері
6. Қауіпсіздікті басқару жөніндегі халықаралық және республикалық стандарттар.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Не рекомендуется

Еңбек функциясы 2:
IoT жүйесінің жұмысын бақылау рәсімін жетілдіру және жүргізу



Дағды 1:
IoT жүйесінде құрылғыларды басқару қосымшаларын жаңғырту

Машықтар:
1. Қолданбамен жұмыс істеу кезінде пайдаланушының туындаған мәселелерін анықтаңыз және ескеріңіз, енгізу және сүйемелдеу кезінде қателерді түзетіңіз
2. Жаңа немесе толықтырылған техникалық тапсырмаға сәйкес функционалдылықты кеңейту және жеке тапсырмаларды шешу сипаттамаларын жақсарту
3. Сыртқы ортаның сипаттамаларына немесе қосымшаның жұмыс істеуі қажет аппараттық құралдардың конфигурациясына байланысты нақты пайдалану жағдайларына бейімделу

Білімдер:
1. Жүйені модернизациялау теориясы
2. Қателерді анықтау әдістері мен принциптері
3. Жаңғырту түрлері және оларды іске асыру.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Бағдарламалық кодты тексеру және IoT қосымшалары мен құрылғыларын тексеру

Машықтар:
1. Машинааралық өзара әрекеттесу кезінде мобильді және бұлттық шешімдерге арналған сынақ сценарийлерін әзірлеу
2. Осал жерлерді анықтау үшін жүйенің мониторингін жүргізу (желіде, қосымшаларда, құрылғыларда)
3. Тәуелсіз техникалық шешімдерді қолдана отырып, өнімді сәйкестендіруді тексеру (ұялы телефонмен BAR кодын сканерлеу, RFID арқылы код алу және т.б.).
4. Жүйенің дұрыстығын анықтау және талаптарға сәйкестік дәрежесін анықтау үшін жүйедегі құрылғылардың өзара әрекеттесуін бақылау және есеп беру

Білімдер:
1. IoT жүйесінің негізгі қауіпсіздік түсініктері
2. Компьютерлік жүйелерді теңшеу және интеграциялау.
3. Тексеруге арналған бағдарламалық құралдар

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жауапкершілік
Тәртіптілік
Логикалық ойлау
Ойлаудың икемділігі
Ұйымдастыру
Шығармашылық
Дәлдік
Қарым-қатынас
Оқу мүмкіндігі
Зейін
Шешім қабылдаудағы Тәуелсіздік

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:


СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

6

Бұлтты IoT жүйелерінің инженері

7

Бұлтты IoT жүйелерінің инженері

4-тарау. Кәсіптік стандарттың техникалық деректері

      13. Мемлекеттік органның атауы:

      Қазақстан Республикасының Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігі

      14. Әзірлеуге қатысатын ұйымдар (кәсіпорындар):

      Қазақстан Республикасы Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігінің Цифрлық активтер және серпінді технологиялар комитеті

      Жоба жетекшісі:

      Байгазина А.

      E-mail: a.baigazina@mdai.gov.kz

      Телефон нөмірі: +7 (717) 264 94 55

      Орындаушылар:

      Байгазина А., +7 (717) 264 94 55, a.baigazina@mdai.gov.kz.

      15. Кәсіптік біліктілік жөніндегі салалық кеңес:

      16. Кәсіптік біліктілік жөніндегі ұлттық орган: 27.12.2024 ж.

      17. "Атамекен" Қазақстан Республикасының Ұлттық кәсіпкерлер палатасы: -

      18. Нұсқа нөмірі және шығарылған жылы: Нұсқа 3, 2024 ж.

      19. Болжамды қайта қарау күні: 30.12.2027 ж.

  Қазақстан Республикасы
Премьер-Министрінің
орынбасары – Жасанды
интеллект және цифрлық
даму министрінің бұйрығына
2025 жылғы 10 қарашадағы
№ 569 / НҚ 11-қосымша

Кәсіптік стандарт "Параллельді және таратылған бағдарламаларды әзірлеу"

      Ескерту. Бұйрық стандартпен толықтырылды - ҚР Премьер-Министрінің орынбасары – Жасанды интеллект және цифрлық даму министрінің 20.04.2026 № 209/НҚ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін он күнтізбелік күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.

1-тарау. Жалпы ережелер

      1. Кәсіптік стандарттың қолдану аясы: "Параллельді және таратылған бағдарламаларды әзірлеу" кәсіптік стандарты "Кәсіби біліктілік туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 5-бабына сәйкес әзірленген, білім беру бағдарламаларын қалыптастыруға, оның ішінде кәсіпорындарда кадрлар даярлауға, білім беру ұйымдары қызметкерлері мен түлектерінің кәсіби біліктіліктерін тануға қойылатын талаптарды белгілейді және суперкомпьютерлік және кластерлік есептеу жүйелерінде параллельді және бөлінген бағдарламаларды әзірлеу, жөндеу және енгізу саласындағы бірқатар мәселелердің шешімдері.

      2. Осы кәсіптік стандартта мынадай терминдер, анықтамалар мен қысқартулар қолданылады:

      1) кәсіптік стандарт – формальды және (немесе) бейресми және (немесе) бейресми білім, біліктілік пен құзыреттілік деңгейін, кәсіптік қызметтің белгілі бір саласындағы жұмыстың мазмұнын, сапасы мен шарттарын ескере отырып, білімге, дағдыға, дағдыға, жұмыс тәжірибесіне қойылатын жалпы талаптарды белгілейтін жазбаша ресми құжат.

      2) параллельді бағдарлама – бұл бір мезгілде (параллель) жұмыс істейтін өзара әрекеттесетін есептеу процестерінің жиынтығы.

      3) параллельді алгоритм – бұл әр түрлі есептеуіш құрылғыларда немесе процессорларда бір уақытта орындалатын тапсырмалар немесе операциялар бірнеше бөліктерге бөлінген алгоритм.

      4) таратылған бағдарлама – бұл компьютерлік желі арқылы қосылған бірнеше компьютерде бір уақытта орындалатын өзара әрекеттесетін есептеу процестерінің жиынтығы.

      5) бөлінген алгоритм – бұл желі арқылы қосылған бірнеше тәуелсіз есептеу түйіндерінде орындалатын алгоритм, мұнда әрбір түйін жұмыстың өз бөлігін орындайды және ортақ мақсатқа жету үшін басқа түйіндермен әрекеттеседі, ал түйіндер асинхронды және орталық басқарусыз жұмыс істей алады.

      6) есептеуіш архитектурасы – есептеу жүйелерінің құрылымы мен ұйымы, оның ішінде олардың аппараттық құрамдас бөліктері және олардың өзара әрекеттесу тәсілдері, сондай-ақ есептеу тапсырмаларының тиімді орындалуын анықтайтын архитектуралық принциптер.

      7) есептеу ресурсы – Бұл есептеу тапсырмаларын орындау үшін қолданылатын есептеу жүйесінің құрамдас бөліктері (процессордың уақыты, жады, мәліметтерді сақтау және желі сыйымдылығы).

      8) суперкомпьютерлік (есептеу) жүйесі – бұл қысқа уақыт ішінде үлкен көлемдегі есептеулерді орындауға қабілетті, күрделі ғылыми, инженерлік және аналитикалық мәселелерді шешу үшін қолданылатын есептеу жүйесі.

      9) кластерлік (есептеу) жүйесі – бұл есептеулердің өнімділігін, сенімділігін және ауқымдылығын жақсарту үшін бірге жұмыс істейтін өзара байланысты компьютерлер тобы.

      10) параллельді есептеу моделі – бұл бірнеше есептеу бірліктерінде параллельді тапсырмаларды ұйымдастыру мен орындауды сипаттайтын абстракция немесе концептуалды құрылым, соның ішінде тапсырмалар қалай таратылады, есептеу бірліктерінің өзара әрекеттесуі және есептеулерді тиімді орындау үшін ресурстар қалай басқарылады.

      11) есептеу түйіні – есептеулерді орындайтын, деректерді сақтайтын және таратылған немесе параллельді есептеу жүйесінің бөлігі ретінде желідегі басқа түйіндермен байланыса алатын есептеу жүйесіндегі жалғыз құрамдас немесе құрылғы.

      12) бағдарламаның ауқымдылығы – деректер көлемі, жүктеме немесе пайдаланушылар саны ұлғайған кезде бағдарламаның тиімді жұмыс істеу мүмкіндігі, сондай-ақ өнімділікті айтарлықтай төмендетпей оның функционалдығын немесе ресурстарын кеңейту мүмкіндігі.

      13) есептеу түйіндері бойынша жүктемені теңестіру – ресурстардың біркелкі жүктелуін қамтамасыз ету, өнімділікті жақсарту және жеке түйіндердің шамадан тыс жүктелуін болдырмау үшін жүйедегі бірнеше түйіндер бойынша есептеу тапсырмаларын тарату процесі болып табылады.

      14) кедергілер – бұл бағдарламадағы кодтың (алгоритмнің) оны ең баяулататын бөлімдері.

      15) журнал жүргізу – бұл бағдарламада орын алған оқиғаларды, қателерді және әрекеттерді арнайы файлдарға (журналдарға) автоматты түрде жазу.

      16) оркестрлеу – бұл таратылған қолданбаның әртүрлі бөліктерін іске қосуды, конфигурациялауды, қосуды және масштабтауды автоматты түрде басқару.

      17) орналастыру – бұл дайын бағдарламаны пайдаланушылар пайдалана алатындай серверге орналастыру процесі.

      18) параллельді бағдарламалардың орындалу дұрыстығын тексеру – параллельді алгоритмдер мен бағдарламалардың дұрыстығын және қатесіз екендігіне көз жеткізу үшін синхрондау, ортақ ресурстарға қол жеткізуді бақылау және деректер жарысының алдын алуды қоса алғанда, бір уақытта бірнеше операциялар жағдайында олардың дұрыстығын тексеру процесі.

      19) тапсырманы параллелизациялау – Есептеу тапсырмасын әртүрлі есептеу түйіндерінде немесе процессорларда бір уақытта орындауға болатын бірнеше тәуелсіз немесе ішінара тәуелді қосалқы тапсырмаларға.

      20) гетерогенділік – ортақ тапсырманы орындау үшін бірге жұмыс істейтін процессорлардың әртүрлі типтері, есептеу құрылғылары немесе бағдарламалық қамтамасыз ету сияқты әртүрлі, жиі үйлесімсіз компоненттерден немесе элементтерден тұратын жүйенің сипаттамасы.

      21) профиль жасаушы – программалық кодтың өнімділігін талдау үшін қолданылатын құрал, ол орындау уақытын, жадты пайдалануды және басқа ресурстарды өлшеуге мүмкіндік береді, бағдарламадағы кедергілерді анықтауға, оны оңтайландыруға және өнімділікті жақсартуға көмектеседі.

      22) теңдестіру алгоритмдері – бұл жүктемені немесе тапсырмаларды оның жалпы тиімділігін арттыру мақсатында бірнеше есептеуіш ресурстарға біркелкі бөлу үшін қолданылатын әдістер.

      23) деректер жарысы – Бұл дұрыс синхрондаусыз бірнеше ағындар ортақ деректерге бір уақытта қатынасатын жағдай.

      24) тығырықтан шығу – ресурстардың қолжетімді болуын күту кезінде екі немесе одан да көп ағындар бірін-бірі блоктайтын, нәтижесінде бағдарлама ілулі болатын жағдай.

      25) микросервис құрылымы – Архитектуралық стиль, онда қолданба әрқайсысы бір нақты функцияны орындайтын тәуелсіз, шағын және автономды қызметтер жиынтығына бөлінеді.

      26) қызметтерді біріктіру – әртүрлі қолданбаларды немесе жүйе құрамдастарын деректермен алмасу және өзара функцияларды орындау үшін қосу процесі.

      27) асинхронды өзара әрекеттесу – бұл программаның орындалуын блоктаусыз операциялар немесе тапсырмалар бір-бірінен тәуелсіз орындалатын өзара әрекеттесу моделі.

      28) репликация – қол жетімділікті, ақауларға төзімділікті және жүйе өнімділігін жақсарту үшін бірнеше серверлер немесе құрылғылар арқылы деректердің көшірмелерін жасау және қолдау процесі.

      29) мaster-slave кластеры – бұл бір түйін (мастер) бірнеше бағынышты түйіндерді (құл) басқаратын бөлінген жүйелердің архитектуралық үлгісі.

      30) аctive-active кластер – бұл кластердегі барлық түйіндер сұрауларды өңдеуге және операцияларды орындауға, жүктемені өзара бөлуге белсенді қатысатын бөлінген жүйе архитектурасы.

      31) консистенциясы модельдері – Бұл әртүрлі түйіндерден деректерге қатынасу кезінде дәйекті әрекетті қамтамасыз ететін, таратылған жүйелердегі деректер жаңартуларының пайдаланушыларға қалай және қашан көрінетінін анықтайтын ережелер.

      32) виртуалды суреттер – Бұл толыққанды жұмыс ортасы ретінде виртуалды машинада іске қосуға болатын операциялық жүйенің, қолданбалардың және деректердің толық көшірмесін қамтитын файлдар.

      33) контейнерлер – Бұл қолданбалар толық виртуализацияны қажет етпей, кез келген жүйеде жылдам және бірдей жұмыс істеуге мүмкіндік беретін жеке тәуелділіктермен және параметрлермен жұмыс істейтін оқшауланған орталар.

      34) виртуалды кластерлер – ортақ деректерді өңдеуді, масштабтауды және қателерге төзімділікті қамтамасыз ететін, бір таратылған жүйе ретінде жұмыс істейтін бірнеше виртуалды машиналар немесе контейнерлер тіркесімі.

      35) құрастыру конвейерлері – әдетте үздіксіз интеграцияда және үздіксіз жеткізуде пайдаланылатын бағдарламалық құралды құрастыру, сынау, құрастыру және орналастыру үшін қадамдар тізбегін қамтитын автоматтандырылған процестер.

      36) экспорттаушылар – Бұл бақылау және талдау жүйелерімен үйлесімді пішімдерде әртүрлі жүйелерден немесе қолданбалардан көрсеткіштерді немесе деректерді жинайтын және тасымалдайтын бағдарламалық құрал құрамдастары немесе құралдары.

      37) дашборды – Бұл маңызды ақпарат пен көрсеткіштерді графиктер, диаграммалар және басқа элементтер түрінде көрсететін көрнекі бақылау тақталары.

      38) көрсеткіштер – бұл жүйенің немесе процестің өнімділігін бағалау үшін қолданылатын өлшенетін шама немесе көрсеткіш.

      39) оқиғалар – бұл жүйенің немесе процестің қалыпты жұмысын бұзатын және қалыпты жұмыс істеуін қалпына келтіру үшін араласуды қажет ететін оқиғалар.

      40) GraphQL – Бұл ашық бастапқы API интерфейстеріне арналған сұрау тілі және сервер құрылымы.

      41) WebSocket – TCP протоколынан тыс екі жақты байланысты қамтамасыз ететін клиент пен сервер арасындағы байланыс протоколы.

      3. Осы кәсіптік стандартта мынадай қысқартулар қолданылады

      1) НРК – ұлттық біліктілік шеңбері;

      2) API (Application Programming Interface) – қолданбалы бағдарламалау интерфейсі);

      3) REST (Representational State Transfer) – Ресурс күйінің көрінісі;

      4) GRPC (Google Remote Procedure Call) – Google қашықтан процедура шақыруы;

      5) HTTP (HyperText Transfer Protocol) – Гипермәтінді тасымалдау протоколы;

      6) CAP (Consistency, Availability, Partition Tolerance) – Жүйелілік, қол жетімділік, желіні бөлуге төзімділік.

2-тарау. Кәсіптік стандарттың паспорты

      4. Кәсіптік стандарттың атауы: Параллельді және таратылған бағдарламаларды әзірлеу.

      5. Кәсіптік стандарттың коды: J067.

      6. ЭҚЖЖ секциясын, бөлімін, тобын, сыныбын және кіші сыныбын көрсету:

      J Ақпарат және байланыс.

      62 Компьютерлік бағдарламалау, консультациялық және басқа ілеспе көрсетілетін қызметтер.

      62.0 Компьютерлік бағдарламалау, консультациялық және басқа ілеспе көрсетілетін қызметтер.

      62.02 Ақпараттық технологиялар саласындағы консультациялық қызметтер.

      62.02.0 Консультационные услуги в области компьютерных технологий.

      7. Кәсіптік стандарттың қысқаша сипаттамасы: параллельді және бөлінген бағдарламаларды әзірлеу бойынша жұмыс қызметі суперкомпьютерлік және кластерлік есептеу жүйелеріне арналған бағдарламалық қамтамасыз етуді әзірлеудің бір түрі болып табылады. Бұл сала параллельді алгоритмдерді құру мен талдауды, параллельді бағдарламалауды, жүзеге асыруды, бөлінген және параллельді бағдарламалардың жұмысын журналға түсіруді және талдауды үйретуді талап етеді.

      8. Кәсіптер карточкаларының тізбесі:

      1) Параллельді бағдарламалар әзірлеуші - 6 СБШ-нің деңгейі.

3-тарау. Кәсіптер карточкалары

9. Кәсіптің карточкасы "Параллельді бағдарламалар әзірлеуші":

Топтың коды:

2512-1

Қызмет атауының коды:

-

Кәсіптің атауы:

Параллельді бағдарламалар әзірлеуші

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

6

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Бағдарламалауда кемінде 12 ай тәжірибесі

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Жоқ

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:

2519-9-002 - Қосымшалар бағдарламашы
2512-2-004 - Қосымшалар әзірлеушісі

Қызметтің негізгі мақсаты:

Есептеу архитектурасының және қолданылатын технологиялардың ерекшеліктерін ескере отырып, суперкомпьютерлік жүйелердің есептеу ресурстарын тиімді пайдаланатын компьютерлік бағдарламаларды құру, жөндеу және енгізу

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Таратылған жүйелер мен қызметтердің архитектурасын жобалау
2. Ақауларға төзімділікті, жүйелілік пен сенімділікті қамтамасыз ету
3. Таратылған қолданбаларды орналастыру және ұйымдастыру
4. Бақылау, тіркеу және сервистік қолдау

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Таратылған жүйелер мен қызметтердің архитектурасын жобалау

Дағды 1:
Таратылған архитектураны жобалау

Машықтар:
1. Масштабталуын ескере отырып, микросервис құрылымын құру
2. Ұрамдас бөліктердің оқшаулануын ескере отырып таратылған архитектураны құру
3. Қызметаралық өзара әрекеттесулерді жобалау
4. Мәліметтерді қайталау механизмдерін енгізу

Білімдер:
1. Микросервис архитектурасы және API дизайн принциптері
2. Таратылған жүйелердің принциптері
3. Таратылған жүйелердің үлгілері
4. Таратылған жүйелердің хаттамалары

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылады

Дағды 2:
API және өзара әрекеттесу хаттамаларын әзірлеу

Машықтар:
1. REST, GraphQL, gRPC, WebSocket келісімшарттарын жасауы
2. API интерфейстері және өзара әрекеттесу хаттамалары
3. жобалау ресурстары мен соңғы нүктелері

Білімдер:
1. HTTP, gRPC және сериялау пішімінің спецификациялары
2. Стандарттар мен техникалық шарттары
3. API дизайн үлгілері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылады

Дағды 3:
Сервистердің интеграциясы

Машықтар:

1. Брокерлер арқылы хабар алмасуды конфигурациялау
2. Интеграциялық шешімдерді әзірлеу
3. Біріктіру ағындарын бақылау және тіркеу

Білімдер:

1. Интеграциялық заңдылықтар мен асинхронды өзара әрекеттесу принциптері
2. Қызмет көрсетудің өзара әрекеттесу әдістері
3. Архитектуралық тәсілдері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылады

Еңбек функциясы 2:
Ақауларға төзімділікті, жүйелілік пен сенімділікті қамтамасыз ету

Дағды 1:
Репликация стратегияларын жүзеге асыру

Машықтар:
1. Master slave кластерлерді конфигурациялау
2. Active active кластерлерді конфигурациялау
3. Таратылған қоймамен жұмыс істеу
4. Желі топологияларын жоспарлау

Білімдер:
1. Репликация алгоритмдері мен CAP теоремасының принциптері
2. Қақтығыстарды шешу стратегиялары
3. Таралған жүйелер теориясы
4. Синхронизация механизмдері
5. Репликация топологиялары

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылады

Дағды 2:
Ақауларды жою механизмдерін орнату

Машықтар:
1. Резервтік түйіндерге автоматты ауыстырып қосуды жобалау
2. Сәтсіздіктердің себептерін анықтау үшін логтарды талдау
3. Ақауларды жою құралдарын пайдалану
4. Сәтсіздіктерді визуализациялау

Білімдер:
1. Істен шығу механизмдері және резервтік көшіру стратегиялары
2. Төзімділікке арналған дизайн үлгілері
3. Қателерді өңдеу стратегиялары

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылады

Дағды 3:
Жүйелілік саясатын құрастыру

Машықтар:

1. Консистенциясы үлгілерін таңдау
2. Бірізділік саясатын іске асыру
3. Оқшаулау деңгейлерін конфигурациялау
4. Репликация кідірістерін өлшеу

Білімдер:

1. Бірізділік және жүйелілік алгоритмдерінің түрлері
2. Консистенциясы үлгілері
3. Таратылған жүйелердің теоремалары
4. Үйлестіру механизмдері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылады

Еңбек функциясы 3:
Таратылған қолданбаларды орналастыру және ұйымдастыру

Дағды 1:
Контейнерлеу және виртуалдандыру

Машықтар:
1. Виртуалды кескіндерді, контейнерлерді жасау
2. Виртуалды кескіндерді, контейнерлерді орналастыру
3. Docker файлын жасау және оңтайландыру
4. Кластерлерді орналастыру

Білімдер:
1. Кескін қабаттары және контейнерлеудің озық тәжірибелері
2. Контейнерлер қалай жұмыс істейді
3. Контейнерлер мен виртуалды машиналар арасындағы айырмашылықтар
4. Контейнер оркестрі
5. Желі мен жадты виртуалдандыру

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Виртуалды кластерлерді басқару

Машықтар:
1. Виртуалды кластерлерді сипаттау
2. Виртуалды кластерлерді орналастыру
3. Виртуалды кластерлерді теңшеу

Білімдер:
1. Виртуалды кластер объектілері
2. Виртуалды кластер принциптері
3. Виртуалды кластер операторлары

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылады

Дағды 3:
Құру және орналастыру құбырларын орнату

Машықтар:

1. Құрылыс құбырларын конфигурациялау
2. Орналастыру құбырларын конфигурациялау
3. Нұсқаларды басқаруды және автоматтандырылған тексерулерді жүргізу

Білімдер:

1. Үздіксіз интеграциялық тәжірибелері
2. Үздіксіз жеткізу тәжірибесі
3. Тармақталу ережелері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 4:
Бақылау, тіркеу және сервистік қолдау

Дағды 1:
Метрика жүйесін орнату

Машықтар:
1. Таратылған жүйелердің өнімділігін бағалау үшін метрикалық жүйелерді таңдаңыз
2. Экспорттаушылар мен бақылау тақталарын конфигурациялаңыз
3. Бақылау жүйелерін конфигурациялаңыз

Білімдер:
1. Өнімділік көрсеткіштері
2. Метрикалық коллектор принциптері
3. Бақылау жүйелері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылады

Дағды 2:
Орталықтандырылған лог жүргізу

Машықтар:
1. Лог жүргізу құралдарын енгізу
2. Таратылған бағдарлама лог деректерін интерпретациялау
3. Лог мазмұнын визуализациялау

Білімдер:
1. Лог пішімдері
2. Мәліметтердің үлкен көлемін сақтау әдістері
3. Лог мазмұнын визуализациялауға арналған құралдар

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылады

Дағды 3:
Оқиғаларға жауап беру

Машықтар:

1. Бөлінген жүйе инциденттерін жіктеңіз
2. Бөлінген жүйе жұмысының шекті мәндерін анықтаңыз
3. Жүйелік ескертулерге жауап беріңіз

Білімдер:

1. Оқиға кластары
2. Оқиғаларды басқару принциптері
3. Оқиғаларды басқару әдістері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

 
Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жауапкершілік
Тәртіптілік
Ұйымшыл
Зейінді
Нәтижелі
Топтық жұмыс

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:


СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ деңгейі:

Кәсіптің атауы:

5-6

Қосымшалар әзірлеуші

6-7

Бағдарламалық қамтылым архитекторы

4-тарау. Кәсіптік стандарттың техникалық деректері

      10. Мемлекеттік органның атауы:

      Қазақстан Республикасының Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігі

      11. Әзірлеуге қатысатын ұйымдар (кәсіпорындар):

      Қазақстан Республикасы Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігінің Цифрлық активтер және серпінді технологиялар комитеті

      Жоба жетекшісі:

      Байгазина А.

      E-mail: a.baigazina@mdai.gov.kz

      Телефон нөмірі: +7 (717) 264 94 55

      Орындаушылар:

      Байгазина А., +7 (717) 264 94 55, a.baigazina@mdai.gov.kz.

      12. Кәсіптік біліктілік жөніндегі салалық кеңес: 12.06.2025 г.

      13. Кәсіптік біліктілік жөніндегі ұлттық орган: 12.11.2025 г.

      14. "Атамекен" Қазақстан Республикасының Ұлттық кәсіпкерлер палатасы: -

      15. Нұсқа нөмірі және шығарылған жылы: Нұсқа 1, 2025 г.

      16. Болжамды қайта қарау күні: 06.01.2028 г.

  Қазақстан Республикасы
Премьер-Министрінің
орынбасары – Жасанды
интеллект және цифрлық
даму министрінің бұйрығына
2025 жылғы 10 қарашадағы
№ 569 / НҚ 12-қосымша

Кәсіптік стандарт "Бағдарламалық қамтамасыз етуді сүйемелдеу"

      Ескерту. Бұйрық стандартпен толықтырылды - ҚР Премьер-Министрінің орынбасары – Жасанды интеллект және цифрлық даму министрінің 20.04.2026 № 209/НҚ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін он күнтізбелік күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.

1-тарау. Жалпы ережелер

      1. Кәсіптік стандарттың қолдану аясы: Кәсіптік стандарттың қолданылу саласы: "бағдарламалық қамтамасыз етуді сүйемелдеу" кәсіптік стандарты" кәсіптік біліктілік туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 5-бабына сәйкес әзірленді, білім беру бағдарламаларын қалыптастыруға, оның ішінде кәсіпорындарда персоналды оқытуға, тануға қойылатын талаптарды белгілейді білім беру ұйымдарының қызметкерлері мен түлектерінің кәсіби біліктілігі және облыстағы міндеттердің кең ауқымының шешімдері ұйымдардағы және кәсіпорындардағы персоналды басқару.

      2. Осы кәсіптік стандартта мынадай терминдер, анықтамалар мен қысқартулар қолданылады:

      1) Ақпараттық жүйе (АЖ) – ақпараттық өзара әрекеттесу арқылы белгілі бір технологиялық әрекеттерді жүзеге асыратын және нақты функционалдық міндеттерді шешуге арналған ақпараттық-коммуникациялық технологиялардың, қызмет көрсететін персоналдың және техникалық құжаттаманың ұйымдық реттелген жиынтығы.

      2) Ақпараттық технологиялар (АТ, IT) – объектінің, процестің немесе құбылыстың жай-күйі туралы жаңа сапалы ақпарат алу үшін деректерді жинау, өңдеу және беру құралдары мен әдістерінің жиынтығын пайдаланатын процесс. Ақпараттық технологиялар (IT, ағылшын тілінен. Ақпараттық технологиялар, IT) – компьютерлік технологияларды пайдалана отырып, ақпараттың үлкен ағынын басқару және өңдеу технологияларымен байланысты қызмет салаларының класы.

      3) АЖ сүйемелдеу – қосымша функционалдық талаптарды жаңғыртуды және іске асыруды жүргізбей және оның тұтастығы сақталған жағдайда, бағдарламалық қамтамасыз етуді түзетуді, модификациялауды және ақауларды жоюды жүргізу жөніндегі іс-шараларды қамтитын, өнеркәсіптік пайдалануға енгізілген АЖ-ны оның мақсатына сәйкес пайдалануды қамтамасыз ету.

      4) Ақпараттық жүйенің архитектурасы – ақпараттық жүйенің моделін, құрылымын, орындалатын функцияларын және құрамдас бөліктері арасындағы байланысты анықтайтын ұғым.

      5) Деректер қоры (ДБ) – осы деректердің сипаттамаларын, сондай-ақ олардың объектілері арасындағы қатынастарды сипаттайтын концептуалды құрылымға сәйкес ұйымдастырылған деректер жиынтығы.

      6) Графикалық пайдаланушы интерфейсі (Graphical User Interface - GUI) – графикалық объектілер түріндегі пайдаланушы интерфейсінің элементтерін пайдалану мүмкіндігін қамтамасыз ететін нақты бағдарлама.

      7) Пайдаланушы интерфейсі (ПИ) – жүйеде жұмыс істеу кезінде пайдаланушы пайдаланатын жүйе интерфейсінің элементтері (мәзірлер, түймелер, диалогтық терезелер) түс схемасын, өлшемін, стилін және басқа графиканы ескереді. Ерекше өзгешеліктері.

      8) Бағдарламаларды әзірлеуді автоматтандыру жүйелері (CASE - құралдар) – бағдарламалық қамтамасыз етуді жобалаудың бағдарламалық құралдары мен әдістерінің жиынтығы, ол жоғары сапалы бағдарламаларды, қателердің болмауын және бағдарламалық өнімдерге техникалық қызмет көрсетудің қарапайымдылығын қамтамасыз етеді.

      3. Осы кәсіптік стандартта мынадай қысқартулар қолданылады:

      1) АКТ – Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар;

      2) UI – user interface;

      3) TCP/IP – Transmission Control Protocol/Internet Protocol;

      4) VR – Виртуалды шындық;

      5) НББ – Нысанға бағытталған бағдарламалау.

2-тарау. Кәсіптік стандарттың паспорты

      4. Кәсіптік стандарттың атауы: Бағдарламалық қамтамасыз етуді сүйемелдеу.

      5. Кәсіптік стандарттың коды: J064.

      6. ЭҚЖЖ секциясын, бөлімін, тобын, сыныбын және кіші сыныбын көрсету:

      J Ақпарат және байланыс.

      62 Компьютерлік бағдарламалау, консультациялық және басқа ілеспе көрсетілетін қызметтер.

      62.0 Компьютерлік бағдарламалау, консультациялық және басқа ілеспе көрсетілетін қызметтер.

      62.01 Компьютерлік бағдарламалау саласындағы қызмет.

      62.01.1 Бағдарламалық қамтамасыз етуді әзірлеу.

      7. Кәсіптік стандарттың қысқаша сипаттамасы: Кәсіптік стандарт мамандардың қызметін сипаттайды бағдарламалық қамтамасыз етуді баптау, конфигурациялау, мониторингілеу және жаңғырту, сәйкестікті бағалауды жүргізу және Ақпараттық технологиялар саласындағы ішкі бақылау жүйесінің және тәуекелдерді басқару жүйесінің тиімділігі.

      8. Кәсіптер карточкаларының тізбесі:

      1) Бағдарламалық қамтамасыз етуді қолдау жөніндегі маман - 6 СБШ-нің деңгейі;

      2) Бағдарламалық қамтамасыз етуді қолдау жөніндегі маман - 5 СБШ-нің деңгейі.

3-тарау. Кәсіптер карточкалары

9. Кәсіптің карточкасы "Бағдарламалық қамтамасыз етуді қолдау жөніндегі маман":

Топтың коды:

2513-0

Қызмет атауының коды:

2513-0-001

Кәсіптің атауы:

Бағдарламалық қамтамасыз етуді қолдау жөніндегі маман

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

6

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
ТжКБ (орта деңгейдегі маман)

Мамандық:
Есептеу техникасы және ақпараттық желілер (түрлері бойынша)

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Профиль бойынша кемінде 6 ай тәжірибе.

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Курстық дайындық.

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:


Қызметтің негізгі мақсаты:

БҚ пайдалануын қолдау, пайдаланушыларды қуаттау, БҚ жұмысын қамтамасыз ету үшін бағдарламалық-аппараттық кешенге техникалық қамтамасыз етуді көрсету

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. БҚ қолдауға дайындық
2. БҚ техникалық қуаттау
3. БҚ пайдаланушыларын қуаттау
4. БҚ проблемаларын және өзгерулерін талдау
5. БҚ жаңа ортаға ауыстыру, БҚ пайдаланудан шығару
6. БҚ қолдау қызметін дамытуды басқару

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
БҚ қолдауға дайындық



Дағды 1:
Бағдарламалық қамтамасыз етуді сүйемелдеу жұмыстарын жоспарлау.

Машықтар:
1. Ілеспе бағдарламалық қамтылымның талаптары мен функционалдығын зерделеу
2. Бағдарламалық қамтылым қолдайтын пәндік аймақ пен бизнес-процестерді зерделеу
3. Бағдарламалық қамтылымды сүйемелдеудің құнын бағалау
4. Бағдарламалық қамтылымды сүйемелдеу жұмыстарын жүргізу үшін стандарттарды, әдістерді, құралдарды және техникалық жабдықтарды таңдау

Білімдер:
1. АЖ жұмыс істеуі мен құрылғысы және олардың өзара әрекет ету қағидаларын.
2. Қазіргі есептеу жүйелер мен желілер архитектурасының негізгі модельдерін.
3. БҚ өмірлік кезеңін және БҚ әзірлеу әдіснамасын.
4. БҚ құжаттаудың негізгі қағидаларын және тәртібін.
5. БҚ қолдау ететін стандарттарын, әдіснамасын және әдістерін, проактивті қолдау технологияларын және әдістерін.
6. БҚ қолдау бойынша жұмыстарды орындауға арналған техникалық құралдар мен бағдарламалық жабдықтарын.
7. БҚ қолдау құнын бағалау әдістерін.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
БҚ техникалық қуаттау



Дағды 1:
Аппараттық-бағдарламалық кешен мен сүйемелденетін бағдарламалық қамтамасыз етудің жұмысындағы мәселелерді анықтау, болжау, талдау және жою.

Машықтар:
1. Аппараттық-бағдарламалық кешенді және оған ілеспе бағдарламалық қамтылымды орнатуды жоспарлау
2. Ақпараттық жүйенің аппараттық қамтамасыз ету ресурстарын орнату және басқару
3. Жүйелік және қолданбалы бағдарламалық қамтылымды орнату
4. Бағдарламалық қамтылымның жұмысын бақылау
5. Ұйымдағы ақпараттық қауіпсіздік саясатын сақтау
6. Атқарылған жұмыстардың нәтижелері бойынша есептік құжаттаманы қалыптастыру
7. Ақпараттық жүйенің пайдаланушыларға (жүйе әкімшілеріне) қолжетімділігін басқару
8. Аппараттық-бағдарламалық кешен мен оған ілеспе бағдарламалық қамтылымның резервтік көшірмесін жасау
9. Ақпараттық жүйенің аппараттық-бағдарламалық кешенін әкімшілендіру, жұмысын бақылау және талдау әдістемелері мен құралдарын таңдау
10. Аппараттық-бағдарламалық кешен мен оған ілеспе бағдарламалық қамтылымға, оларды пайдалану перспективаларына сәйкес, талаптарды бағалау және әзірлеу

Білімдер:
1. Бағдарламалық қамтылымды әкімшілендіру және жұмысын мониторингілеу, баптау әдістері
2. Деректер қорын, жүйелік және мамандандырылған бағдарламалық қамтылымды әкімшілендіру және конфигурациялау әдістері мен функционалдық мүмкіндіктері
3. Деректер қорлары және оларға сұраныс тілдері
4. Ақпараттық қауіпсіздік әдістері мен қағидаттары
5. Бағдарламалау негіздері, бағдарламалау тілдері
6. Бағдарламалық қамтылымды сүйемелдеудің стандарттары, әдістері мен құралдары
7. Ұйымды проактивті қолдау тұжырымдамасы

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 3:
БҚ пайдаланушыларын қуаттау



Дағды 1:
Бағдарламалық қамтамасыз етуді сүйемелдеу қызметтерінің сапасын жақсарту бойынша іс-шараларды іске асыру.

Машықтар:
1. БҚ пайдаланушыларының әдеттегі сұрақтары бойынша білім базасын құру.
2. БҚ қолдау бойынша қызмет көрсетудің сапасын жақсарту жөнінде іс-шараларды жүзеге асыру.
3. БҚ пайдалану мәселелері бойынша құжаттамалар мен ақпараттық материалдарды әзірлеу.
4. БҚ пайдаланушыларының сұрауларын өңдеу процестерін басқару.
5. БҚ пайдаланушыларының өтініштерін талдау.
6. БҚ жаңарту және түрлендіру бойынша БҚ айдаланушыларының ұсыныстарын талдау

Білімдер:
1. БҚ қойылатын талаптарды, БҚ функционалдығын, БҚ қолдау ететін пән аясын және бизнес-үдерістерін.
2. Пайдаланушылардың өтініштерін есепке алуды ұйымдастыру құралдары мен әдістерін.
3. Техникалық құжаттаманы әзірлеу және ресімдеу стандарттарын.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 4:
БҚ проблемаларын және өзгерулерін талдау

Дағды 1:
Сүйемелденетін бағдарламалық қамтамасыз етуге енгізілетін өзгерістерді талдау.

Машықтар:
1. БҚ жұмысында проблемаларды жаңғырту.
2. БҚ жұмысындағы проблемалардың себептерін анықтау.
3. Қолдау ететін БҚ енгізілетін өзгертулерді талдау.
4. Қолдау ететін БҚ жұмысында туындайтын проблемаларды талдау.
5. БҚ жұмысын жетілдіру бойынша ұсыныстар, регламенттер және нұсқаулықтар әзірлеу.

Білімдер:
1. БҚ қойылатын функционалдық талаптарды, БҚ функционалдығын, БҚ қолдау ететін пән аясын және бизнес-үдерістерін.
2. БҚ қолдау әдістері мен құралдарын, стандарттарын.
3. Ұйымда проактивті қолдау тұжырымдамасын.
4. АЖ бағдарламалық-аппараттық кешенінің құрамын.
5. Қолдау ететің Б жаңарту, ретке келтіру, жұмыс мониторингі, әкімшілендіру әдістерін.
6. ДБ негіздерін, ДБ сұрату тілдерін.
7. АҚ әдістерін және қағидаларын.
8. БҚ жұмысын талдау әдістері мен құралдарын.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 5:
БҚ жаңа ортаға ауыстыру, БҚ пайдаланудан шығару



Дағды 1:
Бағдарламалық қамтамасыз етуді жаңа ортаға көшіру, бағдарламалық қамтамасыз етуді пайдаланудан шығару.

Машықтар:
1. БҚ жаңа ортаға ауыстыруды модельдеу.
2. Деректерді мұрағаттау.
3. Қолдау ететін БҚ, аппараттық- бағдарламалық кешенді, жүйелік және қолданбалы БҚ орнату және ретке келтіру.
4. Көшіргеннен кейін БҚ жұмысының көрсеткіштерін тексеру және талдау.
5. БҚ ауыстырудың талаптары мен шектеулерін талдау.
6. БҚ жаңа ортаға ауыстыруды жоспарлау.
7. БҚ пайдаланудан шығаруға дайындығын тексеру.
8. БҚ пайдаланудан шығару жоспарын әзірлеу және келісу.
10. Ақпараттық қауіпсіздік стандарттарын және еңбекті қорғау ережелерін сақтау

Білімдер:
1. Аппараттық-бағдарламалық кешеннің құрамын.
2. БҚ ретке келтіру, жұмыс мониторингі, әкімшілендіру әдістерін.
3. ДБ ретке келтіру, функционалдық мүмкіндіктер және әкімшілендіру әдістерін.
4. Жүйелік және мамандандырылған БҚ ретке келтіру, әкімшілендіру әдістері мен функционалдық мүмкіндіктерін.
5. ДБ резервтік көшіру және қайта қалпына келтірудің әдістері мен құралдарын.
6. Қолдау ететін БҚ жаңарту, ретке келтіру, жұмыс мониторингілеу, әкімшілендіру әдістерін.
7. ДБ, ДБ сұрату тілдерін.
8. АҚ әдістерін және қағидаларын.
9. Бағдарламалау негіздерін, бағдарламалау тілдерін.
10. БҚ жұмысын талдаудың әдістері мен құралдарын.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 6:
БҚ қолдау қызметін дамытуды басқару



Дағды 1:
Бағдарламалық қамтамасыз етуді сүйемелдеу қызметтерін басқару.

Машықтар:
1. АКТ саласында кәсіпорын саясатын әзірлеу.
2. БҚ қолдау бойынша жаңа технологияларды зерттеу және тәжірибеге енгізу.
3. БҚ қолдау ететін регламенттерін, саясатын, ережелерін әзірлеу

Білімдер:
1. Қолдау ететін БҚ бөлігіндегі стандарттарды.
2. БҚ жұмысын талдаудың қазіргі әдістері мен құралдарын

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жауапкершілік
Тәртіптілік
Аналитикалық ойлау
Бастамашылық
Ұйымдастыру қабілеті
Мұқияттылық
Атқарушылық
Шешім қабылдау
Сынап талдау

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:


СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ деңгейі:

Кәсіптің атауы:

5

2132 Бағдарламалық әзірлеуші

10. Кәсіптің карточкасы "Бағдарламалық қамтамасыз етуді қолдау жөніндегі маман":

Топтың коды:

2513-0

Қызмет атауының коды:

2513-0-001

Кәсіптің атауы:

Бағдарламалық қамтамасыз етуді қолдау жөніндегі маман

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

5

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
орта білімнен кейінгі (қолданбалы бакалавриат)

Мамандық:
Есептеу техникасы және ақпараттық желілер (түрі бойынша)

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
ТжКБ (орта деңгейдегі маман)

Мамандық:
Есептеу техникасы және ақпараттық желілер (түрі бойынша)

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Тәжірибесіз

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Курстық дайындық.

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:


Қызметтің негізгі мақсаты:

БҚ пайдалануын қолдау, пайдаланушыларды қуаттау, БҚ жұмысын қамтамасыз ету үшін бағдарламалық-аппараттық кешенге техникалық қамтамасыз етуді көрсету

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. БҚ қолдауға дайындық
2. БҚ техникалық қуаттау
3. БҚ пайдаланушыларын қуаттау
4. БҚ проблемаларын және өзгерулерін талдау
5. БҚ жаңа ортаға ауыстыру, БҚ пайдаланудан шығару

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
БҚ қолдауға дайындық



Дағды 1:
Бағдарламалық қамтамасыз етуді сүйемелдеу бойынша жұмыстарды жоспарлау

Машықтар:
1. Қолдау ететін функционалдылығын зерттеу.
2. БҚ қуаттаудың пән аясын және бизнес- үдерістерді зерттеу.

Білімдер:
1. АЖ құрылғысы мен функционалдығы және олардың өзара әрекет ету қағидаларын.
2. Қазіргі есептеу жүйелер мен желілер архитектурасының негізгі модельдерін.
3. БҚ өмірлік кезеңін және БҚ әзірлеу әдіснамасын.
4. БҚ құжаттаудың негізгі қағидаларын және тәртібін.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
БҚ техникалық қуаттау



Дағды 1:
Аппараттық-бағдарламалық кешен мен сүйемелденетін бағдарламалық қамтамасыз етудің жұмысындағы мәселелерді анықтау, болжау, талдау және жою

Машықтар:
1. Аппараттық-бағдарламалық кешенді және оған ілеспе бағдарламалық қамтылымды орнатуды жоспарлау
2. Ақпараттық жүйенің аппараттық ресурстарын орнату және басқару
3. Жүйелік және қолданбалы бағдарламалық қамтылымды орнату
4. Бағдарламалық қамтылымның жұмысын бақылау
5. Ұйымдағы ақпараттық қауіпсіздік саясатын сақтау
6. Бағдарламалық қамтылымды тестілеу және жүйелерді істен шыққаннан кейін қалпына келтіру жоспарын орындау
7. Ақпараттық жүйенің пайдаланушыларға (жүйе әкімшілеріне) қолжетімділігін басқару
8. Аппараттық-бағдарламалық кешен мен оған ілеспе бағдарламалық қамтылымның резервтік көшірмесін жасау
9. Ақпараттық жүйенің аппараттық-бағдарламалық кешенін әкімшілендіру, жұмысын бақылау және талдау әдістемелері мен құралдарын таңдау
10. Атқарылған жұмыстардың нәтижелері бойынша есептік құжаттаманы қалыптастыру

Білімдер:
1. Аппараттық-бағдарламалық кешеннің құрамын.
2. БҚ әкімшілендіру мен ретке келтіру негіздерін.
3. ДБ, жүйелік және қолданбалы БҚ, сондай-ақ қолдау ететін БҚ әкімшілендіру және баптаудың негізгі әдістерін және функционалдық мүмкіндіктерін.
4. ДБ негіздерін, ДБ сұрату тілінің негізгі білімін.
5. АҚ қағидаларын.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 3:
БҚ пайдаланушыларын қуаттау



Дағды 1:
Бағдарламалық қамтамасыз етуді сүйемелдеу қызметтерінің сапасын жақсарту бойынша іс-шараларды іске асыру.

Машықтар:
1. БҚ пайдаланушыларының өтініштерін жинау және есепке алу.
2. БҚ пайдаланушыларының әдеттегі мәселелері бойынша білім негіздерін құру.
3. БҚ пайдалану мәселелері бойынша ақпараттық материалдар мен құжаттамаларды әзірлеу.
4. БҚ пайдаланушыларын оқытудан өткізу үшін ақпараттық материалдар мен техникалық құралдар дайындау.
5. БҚ пайдаланушыларын оқыту.
6. БҚ пайдаланушыларының сұраулары есептерінің автоматтандырылған жүйесінің құралдарымен жұмыс істей білуі.
7. БҚ пайдаланушыларынан түскен сұраулармен жұмыс істей білу.

Білімдер:
1. БҚ қойылатын функционалдық талаптарды, БҚ функционалдығын, БҚ қолдау ететін пән аясын және бизнес-үдерістерін.
2. БҚ пайдаланущыларының өтініштерін есепке алуды ұйымдастырудың құралдары мен әдістерін.
3. Техникалық құжаттаманы әзірлеу және ресімдеу стандарттарын

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 4:
БҚ проблемаларын және өзгерулерін талдау



Дағды 1:
Сүйемелденетін бағдарламалық қамтамасыз етуге енгізілетін өзгерістерді талдау.

Машықтар:
1. Бағдарламалық қамтылымдағы ақауларды қайта жаңғырту
2. Бағдарламалық қамтылымдағы ақаулардың пайда болу себептерін анықтау
3. Ілеспе бағдарламалық қамтылымның жұмысында туындайтын ақауларды талдау

Білімдер:
1. Бағдарламалық қамтылымға қойылатын талаптар, оның функционалдығы, пәндік аймақ және бағдарламалық қамтылым қолдайтын бизнес-процестер
2. Ақпараттық жүйенің аппараттық-бағдарламалық кешенінің құрамы
3. Ілеспе бағдарламалық қамтылымды әкімшілендіру, жұмысын мониторингілеу, баптау және жаңарту әдістері
4. Ақпараттық қауіпсіздік әдістері мен қағидаттары

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 5:
БҚ жаңа ортаға ауыстыру, БҚ пайдаланудан шығару



Дағды 1:
Бағдарламалық қамтамасыз етуді жаңа ортаға көшіру, бағдарламалық қамтамасыз етуді пайдаланудан шығару.

Машықтар:
1. БҚі жаңа ортаға ауыстыруды модельдеу.
2. Деректерді мұрағаттау.
3. БҚ қолдау ететін, аппараттық қамтамасыз етуді, жүйелік және қолданбалы БҚ орнату және ретке келтіру.
4. Жаңа ортаға ауыстырғаннан кейінгі БҚ жұмыс қабілетін тексеру.
5. БҚ пайдаланудан шығаруға дайындығын тексеру.
6. БҚ пайдаланудан шығару жоспарына сәйкес, БҚ пайдаланудан шығару.
7. Ақпараттық қауіпсіздік стандарттарын және еңбекті қорғау ережелерін сақтау

Білімдер:
1. Аппараттық-бағдарламалық кешеннің құрамы
2. Бағдарламалық қамтылымды әкімшілендіру және жұмысын мониторингілеу, баптау әдістері
3. Деректер қорын әкімшілендіру және баптау әдістері мен функционалдық мүмкіндіктері
4. Жүйелік және мамандандырылған бағдарламалық қамтылымды әкімшілендіру және баптау әдістері мен функционалдық мүмкіндіктері
5. Деректер қорының резервтік көшірмесін жасау және қалпына келтіру әдістері мен құралдары
6. Ілеспе бағдарламалық қамтылымды әкімшілендіру, жұмысын мониторингілеу, баптау және жаңарту әдістері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жауапкершілік
Тәртіптілік
Бастамашылық
Ұйымдастыру қабілеті
Мұқияттылық
Атқарушылық
Ойлау орамдылығы
Сынап талдау
Нәтижеге бағдарлану
Жылдам үйрену қабілеті
Іскерлік қарым-қатынас дағдылары

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:


СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ деңгейі:

Кәсіптің атауы:

6

Бағдарламалық қамтамасыз етуді сүйемелдеу маманы.

4-тарау. Кәсіптік стандарттың техникалық деректері

      11. Мемлекеттік органның атауы:

      Қазақстан Республикасының Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігі

      12. Әзірлеуге қатысатын ұйымдар (кәсіпорындар):

      Қазақстан Республикасы Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігінің Цифрлық активтер және серпінді технологиялар комитеті

      Жоба жетекшісі:

      Байгазина А.

      E-mail: a.baigazina@mdai.gov.kz

      Телефон нөмірі: +7 (717) 264 94 55

      Орындаушылар:

      Байгазина А., +7 (717) 264 94 55, a.baigazina@mdai.gov.kz.

      13. Кәсіптік біліктілік жөніндегі салалық кеңес: 25.08.2025 г.

      14. Кәсіптік біліктілік жөніндегі ұлттық орган: 13.09.2025 г.

      15. "Атамекен" Қазақстан Республикасының Ұлттық кәсіпкерлер палатасы: -

      16. Нұсқа нөмірі және шығарылған жылы: Нұсқа 3, 2025 г.

      17. Болжамды қайта қарау күні: 30.12.2028 г.

  Қазақстан Республикасы
Премьер-Министрінің
орынбасары – Жасанды
интеллект және цифрлық
даму министрінің бұйрығына
2025 жылғы 10 қарашадағы
№ 569 / НҚ 13-қосымша

Кәсіптік стандарт "Спорттық бағдарламалау жаттықтырушысы"

      Ескерту. Бұйрық стандартпен толықтырылды - ҚР Премьер-Министрінің орынбасары – Жасанды интеллект және цифрлық даму министрінің 20.04.2026 № 209/НҚ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін он күнтізбелік күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.

1-тарау. Жалпы ережелер

      1. 1. Кәсіптік стандарттың қолдану аясы: "Спорттық бағдарламалау жаттықтырушысы" кәсіптік стандарты Қазақстан Республикасының "Кәсіби біліктіліктер туралы" Заңының 5-бабына сәйкес әзірленген және ол білім беру бағдарламаларын, соның ішінде персоналды оқытуды қалыптастыруға, қызметкерлер мен білім беру ұйымдарының түлектерінің кәсіби біліктілігін тануға, сондай-ақ спорттық бағдарламалау бойынша жарыстарды жоспарлау мен ұйымдастыру, тапсырмаларды әзірлеу және жарысқа қатысушыларды даярлау міндеттерін шешуге қойылатын талаптарды белгілейді.

      2. Осы кәсіптік стандартта мынадай терминдер, анықтамалар мен қысқартулар қолданылады:

      1) Контест – Уақытқа бағдарланған, қатысушылар бағдарламалау тапсырмаларын орындайтын жарыс.

      2) Алгоритмдер мен деректер құрылымдары – деректерді тиімді шешу үшін оларды өңдеу, сақтау және ұйымдастыру тәсілдерін сипаттайтын информатиканың іргелі тұжырымдамалары.

      3) Визуализация – алгоритмді немесе деректерді қабылдауды және талдауды жеңілдету үшін оларды графикалық түрде көрсету процесі.

      4) Онлайн сервистер – интернет арқылы пайдаланушыларға әртүрлі функциялар мен ақпараттық материалдарға қол жеткізуді қамтамасыз ететін цифрлық платформалар.

      5) Нотациялар – алгоритмдер мен деректер құрылымдарын жеңілдетілген әрі түсінікті түрде жазу және көрсету үшін қолданылатын формалданған белгілеу жүйелері.

      6) Теориялық құрылымдар – логикалық теория аясында құбылыстарды түсіндіру, талдау немесе болжау үшін жасалған абстрактілі үлгілер немесе ұғымдар.

      7) Бәсекелестік платформа – пайдаланушылар спорттық бағдарламалау жарыстарына қатыса алатын онлайн орта.

      8) Тестілеу – контест барысында балл беру мақсатында бағдарламаның (қатысушының шешімінің) параметрлерін және дұрыстығын тексеру мен бағалау процесі.

      9) Бағдарламалық код – бағдарламалық құрылғының жұмысын басқаратын, бағдарламалау тілінде жазылған нұсқаулар жиынтығы.

      10) Бағдарлама жасау ортасы – кодты жазуға, өңдеуге, қателерін түзетуге және іске қосуға арналған құралдармен қамтамасыз ететін бағдарламалық қамтамасыз ету.

      3. Осы кәсіптік стандартта мынадай қысқартулар қолданылады

      1) ҰБШ – ұлттық біліктілік шеңбері;

      2) ЖЭҚТЖ – Жалпы экономикалық қызмет түрлерінің жіктеуіші;

      3) СБШ – Салалық біліктілік шеңбері.

2-тарау. Кәсіптік стандарттың паспорты

      4. Кәсіптік стандарттың атауы: Спорттық бағдарламалау жаттықтырушысы.

      5. Кәсіптік стандарттың коды: J065.

      6. ЭҚЖЖ секциясын, бөлімін, тобын, сыныбын және кіші сыныбын көрсету:

      J Ақпарат және байланыс.

      62 Компьютерлік бағдарламалау, консультациялық және басқа ілеспе көрсетілетін қызметтер.

      62.0 Компьютерлік бағдарламалау, консультациялық және басқа ілеспе көрсетілетін қызметтер.

      62.02 Ақпараттық технологиялар саласындағы консультациялық қызметтер.

      62.02.0 Консультационные услуги в области компьютерных технологий.

      7. 7. Кәсіптік стандарттың қысқаша сипаттамасы: Спорттық бағдарламалау жаттықтырушысының еңбек қызметі жарыстарды жоспарлау мен ұйымдастыру, спорттық бағдарламалау тапсырмаларын әзірлеу, сондай-ақ спорттық бағдарламалау бойынша жарыстарға қатысуға дайындық міндеттерін шешуге бағытталған. Осы кәсіптік стандарт қызметкерлердің кәсіби біліктілігін айқындауға және мойындауға, олардың құзыреттері мен дағдыларын анықтауға бағытталған.

      8. Кәсіптер карточкаларының тізбесі:

      1) Спорттық бағдарламалау бойынша жаттықтырушы - 6 СБШ-нің деңгейі.

3-тарау. Кәсіптер карточкалары

9. Кәсіптің карточкасы "Спорттық бағдарламалау бойынша жаттықтырушы":

Топтың коды:

2512-3

Қызмет атауының коды:

-

Кәсіптің атауы:

Спорттық бағдарламалау бойынша жаттықтырушы

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

6

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Бағдарламалауда кемінде 12 ай тәжірибесі

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

оқыту курстары, сертификаттау

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:


Қызметтің негізгі мақсаты:

Спорттық бағдарламалау жарыстарын ұйымдастыру және оларға қатысуға дайындық.

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Спорттық бағдарламалау бойынша оқу бағдарламаларын жасау
2. Спорттық бағдарламалау жарыстарына қатысуға дайындық
3. Жарысушылардың өнерін талдау

Қосымша еңбек функциялары:

1. Олимпиадаларды ұйымдастыру және өткізу

Еңбек функциясы 1:
Спорттық бағдарламалау бойынша оқу бағдарламаларын жасау



Дағды 1:
Олимпиадаларға дайындық жоспарын құрастыру

Машықтар:
1. Сабақтың тақырыптық жоспарын құрастыру
2. Теориялық білімді бекітуге арналған тапсырмаларды таңдау
3. Жарысқа қатысушылардың дағдыларын дамыту траекториясын құрастыру

Білімдер:
1. Алгоритмдер мен деректер құрылымдары
2. Білімді меңгерудің негіздері
3. Жаттығу контестері үшін тапсырмаларды таңдауы

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Спорттық бағдарламалау бойынша оқу-жаттығу бағдарламаларын әзірлеу

Машықтар:
1. Байқаушының жеке қабілеттерін анықтау
2. Командада жұмыс істеу дағдыларын дамыту
3. Команданың ішкі динамикасын басқару

Білімдер:
1. Жарысқа қатысушылардың негізгі психологиялық типтері
2. Жарысқа қатысушылардың командадағы рөлдері
3. Командалар қалыптастыру әдістері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Спорттық бағдарламалау жарыстарына қатысуға дайындық



Дағды 1:
Жаттығу контестін өткізу

Машықтар:
1. Сайыс платформасында контест жасау
2. Қатысушыларды тіркеу
3. Сайыс платформасында контест өткізу.

Білімдер:
1. Спорттық бағдарламалау бойынша сайыстарды өткізу форматы
2. Шешімдерді тестілеу жүйелері
3. Сайыс платформасында қатысушыларды басқаруы

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Жаттығу сабақтарын өткізу

Машықтар:
1. Күрделі алгоритмдерді түсіндіру
2. Алгоритмдердің визуализацияларын қолдану
3. Оқытуға арналған онлайн-сервистерді пайдалану
4. Қауіпсіздік техникасын, оның ішінде ақпараттық қауіпсіздік нормаларын сақтау

Білімдер:
1. Жетілдірілген алгоритмдер
2. Алгоритмдерді сипаттау нотациялары
3. Олимпиадаларға дайындыққа арналған онлайн-сервистер
4. Қауіпсіздік техникасы, ақпараттық қауіпсіздік талаптары

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 3:
Тапсырмалар мен алгоритмдерді талдау

Машықтар:

1. Күрделі теориялық құрылымдарды түсінікті түсіндіру
2. Алгоритмдерді нақты өмірден мысалдармен салыстыру
3. Деректер құрылымдарын нақты өмірден мысалдармен салыстыру

Білімдер:

1. Жетілдірілген алгоритмдері
2. Визуалдық құралдары
3. Алгоритмдердің нақты өмірде қолдану мысалдары

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 3:
Жарысушылардың өнерін талдау



Дағды 1:
жарысушылардың мінез-құлық қателіктерін талдау

Машықтар:
1. Топтық жұмыстағы қателерді мойындау
2. Топтық жұмыс стратегиясын әзірлеу
3. Жарысушылардың жеке қабілеттерін ескере отырып, топтық жұмыс тактикасын әзірлеу

Білімдер:
1. Топтық жұмыс психологиясы
2. Топтық жұмыс стратегиясын құру принциптері
3. Топтық жұмыс тактикасын құру принциптері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Бжарысушылардың техникалық қателіктерін талдау

Машықтар:
1. Бағдарлама кодын оқу
2. Программа кодындағы синтаксистік қателерді анықтау
3. Программа кодындағы логикалық қателерді анықтау

Білімдер:
1. Бағдарламалау тілдері
2. Бағдарламалық қамтамасыз етуді әзірлеу орталары
3. Кодтау әдістері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Қосымша еңбек функциясы 1:
Олимпиадаларды ұйымдастыру және өткізу



Дағды 1:
Жарысты ұйымдастыру

Машықтар:
1. Жарыс регламентін әзірлеу
2. Жарыс бюджетін әзірлеу
3. Топты басқару
4. Қауіпсіздік техникасын, соның ішінде ақпараттық қауіпсіздік нормаларын сақтау

Білімдер:
1. Спорттық бағдарламалау бойынша жарыстарды өткізу форматы
2. Жеке тұлғааралық коммуникациялар
3. Қаржылық жоспарлау
4. Қауіпсіздік техникасы, ақпараттық қауіпсіздік талаптары

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылады

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жауапкершілік
Күйзеліске тұрақтылық
Шыдамдылық
Тәртіптілік

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:


СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ деңгейі:

Кәсіптің атауы:

6

Бағдарламалық қамтылым жобалаушы

6

Қосымшалар әзірлеуші

4-тарау. Кәсіптік стандарттың техникалық деректері

      10. Мемлекеттік органның атауы:

      Қазақстан Республикасының Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігі

      11. Әзірлеуге қатысатын ұйымдар (кәсіпорындар):

      Қазақстан Республикасы Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігінің Цифрлық активтер және серпінді технологиялар комитеті

      Жоба жетекшісі:

      Байгазина А.

      E-mail: a.baigazina@mdai.gov.kz

      Телефон нөмірі: +7 (717) 264 94 55

      Орындаушылар:

      Байгазина А., +7 (717) 264 94 55, a.baigazina@mdai.gov.kz.

      12. Кәсіптік біліктілік жөніндегі салалық кеңес: 11.06.2025 г.

      13. Кәсіптік біліктілік жөніндегі ұлттық орган: 15.10.2025 г.

      14. "Атамекен" Қазақстан Республикасының Ұлттық кәсіпкерлер палатасы: -

      15. Нұсқа нөмірі және шығарылған жылы: Нұсқа 1, 2025 г.

      16. Болжамды қайта қарау күні: 11.01.2028 г.

  Қазақстан Республикасы
Премьер-Министрінің
орынбасары – Жасанды
интеллект және цифрлық
даму министрінің бұйрығына
2025 жылғы 10 қарашадағы
№ 569 / НҚ 14-қосымша

Кәсіптік стандарт: "Бұлттық технологиялар"

      Ескерту. Бұйрық стандартпен толықтырылды - ҚР Премьер-Министрінің орынбасары – Жасанды интеллект және цифрлық даму министрінің 20.04.2026 № 209/НҚ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін он күнтізбелік күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.

1-ші тарау. Жалпы ережелер

      1. Кәсіптік стандарттың қолдану аясы: "Бұлттық технологиялар" кәсіптік стандарты Қазақстан Республикасының "Кәсіби біліктіліктер туралы" Заңының 5-бабына сәйкес әзірленген және білім беру бағдарламаларын, соның ішінде кәсіпорындарда персоналды оқытуды, қызметкерлер мен білім беру ұйымдары түлектерінің кәсіби біліктілігін тануды, сондай-ақ ұйымдар мен кәсіпорындарда персоналды басқару саласындағы кең ауқымды міндеттерді шешуді қалыптастыруға қойылатын талаптарды белгілейді.

      2. Осы кәсіптік стандартта мынадай терминдер, анықтамалар мен қысқартулар қолданылады:

      1) Ақпараттық жүйе (АЖ) – ақпараттық өзара әрекеттесу арқылы белгілі бір технологиялық әрекеттерді жүзеге асыратын және нақты функционалдық міндеттерді шешуге арналған ақпараттық-коммуникациялық технологиялар, қызмет көрсетуші персонал мен техникалық құжаттаманың ұйымдық тұрғыдан ретке келтірілген жиынтығы.

      2) Ақпараттық технология (АТ, IT) – объекттің, үдерістің немесе құбылыстың жай-күйі туралы жаңа сападағы ақпарат алу үшін деректерді жинау, өңдеу және беру құралдары мен әдістерінің жиынтығын пайдаланатын үдеріс. Ақпараттық технологиялар (АТ, ағылш. Information Technology, IT) – есептеу техникасын қолдана отырып, орасан зор ақпарат ағындарын басқару және өңдеу технологияларына байланысты қызмет салаларының сыныбы.

      3) АЖ сүйемелдеу – өндірістік пайдалануға енгізілген АЖ-ны оның арналуына сәйкес пайдалануды қамтамасыз ету, оған бағдарламалық жасақтаманы түзету, модификациялау және ақауларын жою бойынша іс-шараларды жүргізу кіреді, бұл ретте жаңғырту жүргізілмейді, қосымша функционалдық талаптар іске асырылмайды және оның тұтастығы сақталады.

      4) Ақпараттық жүйенің архитектурасы – ақпараттық жүйенің моделін, құрылымын, орындайтын функцияларын және оның компоненттерінің өзара байланысын айқындайтын тұжырымдама.

      5) Деректер қоры (ДҚ) – осы деректердің сипаттамаларын, сондай-ақ олардың объектілері арасындағы өзара байланыстарды сипаттайтын тұжырымдамалық құрылымға сәйкес ұйымдастырылған деректер жиынтығы.

      6) Бағдарламалық қамтамасыз ету (БҚ) – бағдарламалар, бағдарламалық кодтар, сондай-ақ оларды пайдалануға қажетті техникалық құжаттамасы бар бағдарламалық өнімдер жиынтығы.

      7) Бағдарламалық интерфейс – есептеу жүйесінің компоненттері арасында ақпарат алмасуға арналған, қажетті процедуралар жиынтығын, олардың параметрлерін және оларға жүгіну тәсілдерін айқындайтын біріктірілген байланыстар жүйесі.

      8) Бағдарламалық өнім – дербес бағдарлама немесе бағдарламалық қамтамасыз етудің бір бөлігі, тауар болып табылатын және оны әзірлеушілерден тәуелсіз түрде техникалық құжаттамада белгіленген жүйелік талаптарға сәйкес көзделген мақсаттарда пайдалануға болатын өнім.

      9) Дата-орталық (ағылш. data center) немесе деректерді (сақтау және) өңдеу орталығы (ДӨО) – белгілі бір критерийлерді қанағаттандыратын функцияларды қамтамасыз етуге мүмкіндік беретін IT-инфрақұрылымы бар ақпараттық деректерді сақтау, өңдеу және тарату бойынша кешенді шешімдер қолданылған ғимарат (немесе оның бөлігі).

      10) Бұлттық есептеулер (ағылш. cloud computing) – талап бойынша ыңғайлы желілік қолжеткізуді қамтамасыз ететін, конфигурацияланатын есептеу ресурстарының (мысалы, деректер беру желілері, серверлер, деректерді сақтау құрылғылары, қолданбалар мен сервистер – бірге де, жеке де) ортақ қорына қол жеткізу моделi, бұл ресурстарды азғантай пайдалану шығындарымен немесе провайдерге жүгінуді барынша қысқарта отырып жедел түрде бөлуге және босатуға мүмкіндік береді.

      11) NAT (ағылш. Network Address Translation – "желі мекенжайларын түрлендіру") – TCP/IP желілерінде транзиттік пакеттердің IP-мекенжайларын түрлендіруге мүмкіндік беретін тетік.

      12) VPN (ағылш. Virtual Private Network — "виртуалды жеке желі") – басқа желінің (мысалы, Интернеттің) үстінде бір немесе бірнеше желілік қосылымды (логикалық желіні) қамтамасыз етуге мүмкіндік беретін технологиялардың жиынтық атауы.

      13) Деректерді сақтау желісі (СХД) (ағылш. Storage Area Network, SAN) – диск массивтері, таспалы кітапханалар, оптикалық жинақтауыштар сияқты сыртқы деректерді сақтау құрылғыларын серверлерге операциялық жүйе қосылған ресурстарды жергілікті ретінде танып-білетіндей етіп қосуға арналған архитектуралық шешім болып табылады.

      3. Осы кәсіптік стандартта мынадай қысқартулар қолданылады:

      1) АТ – ақпараттық технологиялар;

      2) ДӨО – деректерді өңдеу орталығы;

      3) ОЖ – операциялық жүйе;

      4) БҚ – бағдарламалық қамтамасыз ету.

2-ші тарау. Кәсіптік стандарттың паспорты

      4. Кәсіптік стандарттың атауы: Бұлттық технологиялар.

      5. Кәсіптік стандарттың коды: J072.

      6. ЭҚЖЖ секциясын, бөлімін, тобын, сыныбын және кіші сыныбын көрсету:

      J Ақпарат және байланыс.

      62 Компьютерлік бағдарламалау, консультациялық және басқа ілеспе көрсетілетін қызметтер.

      62.0 Компьютерлік бағдарламалау, консультациялық және басқа ілеспе көрсетілетін қызметтер.

      62.01 Компьютерлік бағдарламалау саласындағы қызмет.

      62.01.1 Бағдарламалық қамтамасыз етуді әзірлеу.

      7. Кәсіптік стандарттың қысқаша сипаттамасы: Кәсіптік стандарт бұлттық ортада шешімдер мен қызметтерді әзірлеу, орналастыру, көшіру, пайдалану және оңтайландыруға байланысты еңбек функцияларын орындау үшін қажетті білім, іскерлік және дағдылардың жиынтығын айқындайды.

      8. Кәсіптер карточкаларының тізімі:

      1) Бұлттық технологиялар әзірлеушісі - 5 СБШ-нің деңгейі;

      2) Бұлттық технологиялар әзірлеушісі - 7 СБШ-нің деңгейі;

      3) Бұлттық есептеулер жөніндегі маман - 7 СБШ-нің деңгейі;

      4) Бұлттық технологиялар сәулетшісі - 7 СБШ-нің деңгейі;

      5) Бұлттық технологиялар әкімшісі - 7 СБШ-нің деңгейі;

      6) Бұлттық есептеулер жөніндегі маман - 6 СБШ-нің деңгейі;

      7) Бұлттық технологиялар әкімшісі - 5 СБШ-нің деңгейі;

      8) Бұлттық технологиялар әкімшісі - 6 СБШ-нің деңгейі;

      9) Бұлттық технологиялар сәулетшісі - 6 СБШ-нің деңгейі;

      10) Бұлттық технологиялар әзірлеушісі - 6 СБШ-нің деңгейі;

      11) Бұлттық технологиялар сәулетшісі - 5 СБШ-нің деңгейі.

3-ші тарау. Кәсіптер карточкалары

9. Кәсіптің карточкасы "Бұлттық технологиялар әзірлеушісі":

Топтың коды:

2529-0

Қызмет атауының коды:

-

Кәсіптің атауы:

Бұлттық технологиялар әзірлеушісі

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

5

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
орта білімнен кейінгі (қолданбалы бакалавриат)

Мамандық:
Бағдарламалық қамтамасыз ету (түрлері бойынша)

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Тәжірибесіз

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Курстық дайындық, сертификаттау

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:

2529-0-001 - Бұлтты есептеулер жөніндегі маман

Қызметтің негізгі мақсаты:

Бұлттық платформалардың жекелеген сервистері мен модульдерін аға мамандардың басшылығымен техникалық тапсырма мен архитектуралық талаптарға сәйкес код жазу, тестілеу және жөндеу арқылы құру, модификациялау, интеграциялау және сүйемелдеу

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Жұмыстарды басқару және бұлттық жүйелердің бағдарламалық жасақтамасын әзірлеу
2. Бұлттық жүйелерді жобалау және сүйемелдеу

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Жұмыстарды басқару және бұлттық жүйелердің бағдарламалық жасақтамасын әзірлеу



Дағды 1:
Бұлттық жүйелердің бағдарламалық жасақтамасын кодтау

Машықтар:
1. Бұлттық жүйелердің функцияларын жүзеге асыру: бағдарламаларды орындау кодын жазу, желілер арасындағы өзара әрекеттесуді ұйымдастыру, бағдарламаларды қорғау және көппайдаланушылық жүйелерде қол жеткізу құқықтарын шектеу
2. Деректерді беру бойынша әртүрлі стандарттар мен хаттамаларды жүзеге асыру
3. Деректерді сақтау, шифрлау және өңдеу әдістерін жүзеге асыру
4. Бағдарламалық жасақтаманы орнатуға арналған инсталляциялық пакеттер жасау
5. Әртүрлі бағдарламалау тілдері үшін бағдарламалық жасақтама модульдерінің кодын құру, жөндеу және оңтайландыру құралдарын қолдану
6. Бағдарламалық жасақтама кодын рәсімдеу стандарттарын қолдану
7. Код пен құжаттарды нұсқалық сақтаудың құралдарын пайдалану
8. Бұлттық жүйелерді әзірлеуге арналған жобалық құжаттаманы оқу
9. Дайын бұлттық сервистерді әзірленіп жатқан қолданбаларға интеграциялау
10. Жасалатын код үшін модульдік және интеграциялық тесттер жазу

Білімдер:
1. Қазіргі заманғы бұлттық жүйелердің және олардың базалық сервистерінің құрылысы мен жұмыс істеуі
2. Таратылған жүйелердегі өзара әрекеттесу үлгілері мен желілік хаттамалар
3. Деректерді беру мен веб-коммуникацияның заманауи стандарттары мен хаттамалары
4. Бұлттық ортада қолданылатын қазіргі заманғы операциялық жүйелердің негіздері
5. Бұлттық қоймалар мен дерекқорларда деректерді сақтау, шифрлау және өңдеу әдістері
6. Реляциялық және реляциялық емес түрлерін қоса алғанда, қазіргі заманғы дерекқорды басқару жүйелерінің негіздері
7. Дерекқор теориясы және деректер құрылымдарын жобалау қағидаттары
8. Бағдарламалау мен алгоритмдеудің негіздері
9. Бұлттық әзірлемеде кең таралған қазіргі заманғы объектіге бағытталған және скрипттік бағдарламалау тілдері
10. Нұсқаларды басқару жүйелері және бірлесіп әзірлеу практикасы
11. Контейнерлеудің негіздері және қолданбаларды жинақтау практикасы
12. Қызметке-бағдарланған және микросервистік архитектуралардың жұмыс істеу қағидаттары мен оларды қолдану

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Бұлттық жүйелерді жобалау және сүйемелдеу



Дағды 1:
Бұлттық жүйелерді пайдалану

Машықтар:
1. Тест жиынтықтарын, сценарийлерді және тесттік кодты әзірлеу құралдарын қолдану
2. Тестілеу үдерістерін және үздіксіз интеграцияны автоматтандыру құралдарын пайдалану
3. Әртүрлі тестілеу түрлерін жүргізу: функционалдық, өнімділік, жүктемелік, қауіпсіздік, үйлесімділік
4. Бекітілген рәсімдерге сәйкес бұлттық ортада сервистерді енгізуге және жаңартуға қатысу
5. Әзірленген сервистердің жұмысқа қабілеттілігінің базалық метрикаларын мониторингтеу
6. Әзірленген модульдердің жұмысына байланысты инциденттерді талдау және жоюға қатысу
7. Әзірленген компоненттер бойынша техникалық құжаттаманы жүргізу

Білімдер:
1. Бағдарламалық жасақтаманың сапасын қамтамасыз ету қағидаттары мен әдістері
2. Бағдарламалық жасақтаманы тестілеу әдістемелері және тестілік артефакт түрлері
3. Үздіксіз интеграция және жеткізу үдерістерінің негіздері
4. Бұлттық қосымшаларда лог жүргізу, мониторинг және хабардар ету қағидаттары
5. Әзірленетін қосымшалардың қауіпсіздігін қамтамасыз етудің базалық тәсілдері
6. Бағдарламалық жасақтаманың өмірлік циклі және оны сүйемелдеу практикасы

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жауапкершілік
Құрылымдық ойлау
Табандылық пен зейін
Шығармашылық көзқарас
Өзін-өзі оқыту қабілеті
Іскерлік қарым-қатынас дағдылары

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:


СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

5

Бұлттық технологиялар cәулетшісі

6

Бұлттық технологиялар әзірлеушісі

10. Кәсіптің карточкасы "Бұлттық технологиялар әзірлеушісі":

Топтың коды:

2529-0

Қызмет атауының коды:

-

Кәсіптің атауы:

Бұлттық технологиялар әзірлеушісі

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

7

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
жоғары оқу орнынан кейінгі білім (магистратура, резидентура)

Мамандық:
Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Бағдарламалық қамтамасыз етуді әзірлеу саласында кемінде 5 жыл, оның ішінде жоғары жүктемелі бұлттық платформаларды, бөлінген жүйелерді немесе сыни маңызды бұлттық сервистерді құру жобаларында техникалық лидер, архитектор немесе жетекші әзірлеуші рөлінде кемінде 3 жыл.

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Курстық дайындық, сертификаттау

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:

2529-0-001 - Бұлтты есептеулер жөніндегі маман

Қызметтің негізгі мақсаты:

Бұлттық платформаның жекелеген модульдерін жобалау, жекелеген модульдер үшін код жазу, сервистегі мәселелерге жауап беру және оларды жою.

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Бұлттық жүйелердің бағдарламалық қамтамасыз етуін әзірлеу және жұмыстарды басқару
2. Бұлттық жүйелерді жобалау және сүйемелдеу

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Бұлттық жүйелердің бағдарламалық қамтамасыз етуін әзірлеу және жұмыстарды басқару



Дағды 1:
Бұлттық жүйелердің бағдарламалық қамтамасыз етуін кодтау

Машықтар:
1. Бұлттық жүйелер үшін БҚ архитектурасын әзірлеу
2. Бағдарламалық қамтамасыз етуді әзірлеу үдерістері мен өнім сапасы әдістерін меңгеру
3. Ақпаратты жинау және талдау жүргізу
4. Жұмыстар нәтижелері бойынша есептілікті жасау үшін аспаптық құралдарды қолдану
5. Бүкіл ұйым немесе бағыт үшін техникалық көріністі, әзірлеу қағидаттары мен стандарттарын айқындау және формализациялау
6. Жаңа жобаларды, технологияларды немесе сатып алуларды бағалау кезінде техникалық due diligence жүргізу
7. Архитектураның ұзақ мерзімді эволюциясы мен қолдауды қамтамасыз ету тетіктерін әзірлеу және енгізу

Білімдер:
1. Есептеу жүйелерінің архитектурасының, құрылымының және жұмыс істеуінің негіздері
2. Бағдарламалық қамтамасыз етуді әзірлеудің заманауи әдіснамалары
3. Бағдарламалық қамтамасыз етуді ұжымдық әзірлеу жүйелері
4. Автоматтандырылған жүйелерді әзірлеу стандарттары
5. Ақпараттық технологиялар саласындағы жобалардың ресурстарын басқару әдістері
6. Ақпараттық технологиялар саласындағы жобалық құжаттама
7. Ақпараттық технологиялар саласындағы жобаларды басқару жөніндегі арнайы әдебиет

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Бұлттық жүйелердің компоненттері деңгейінде кодты талдау және оңтайландыру

Машықтар:
1. Бұлттық платформаның бүкіл ауқымында бағдарламалық қамтамасыз ету модульдерінің сипаттамалары мен өзара әрекеттесуін кешенді бағалау
2. Күрделі бөлінген жүйелерде орындау уақыты, ресурстарды тұтыну және тар орындар бойынша терең талдау мен болжау жүргізу
3. Өнімділік, сенімділік, құн және әзірлеу жылдамдығы арасындағы теңгерімді сақтай отырып, оңтайландыру әдістері мен басымдықтарын стратегиялық таңдау
4. Архитектуралық шектеулерді еңсеру үшін критикалық компоненттерді түбегейлі қайта жобалау жөніндегі жобаларды бастамашылдықпен көтеру және оларға басшылық ету
5. Өнімділік пен тиімділік проблемаларын ерте кезеңдерде анықтау үшін метрикалар, әдістемелер мен құралдар әзірлеу
6. Ұсынылып отырған архитектуралық шешімдердің ауқымдылығы мен өнімділігі мәселелері бойынша сараптама жүргізу және қорытындылар беру

Білімдер:
1. Бұлттық жүйелерді оңтайландырудың барлық деңгейлері: аппараттық қамтамасыз етуден және гипервизорлардан бастап қолданбалардың бизнес-логикасы деңгейіне дейін
2. Қазіргі заманғы бұлттық жүйелердің озық архитектурасы, соның ішінде серверсіз есептеулер, service mesh, жаңа буын дерекқорлары
3. Ғаламдық бөлінген жүйелерде күрделі процестер аралық, сервис аралық өзара әрекеттесуді және күйді басқаруды ұйымдастыру қағидаттары
4. Модульдер мен жүйелердің жалпы сипаттамаларын, SLA және SLO бағалауға арналған әдістемелер мен математикалық модельдер
5. Орындалу уақытын бағалау және болжау, ресурстарды жоспарлау және жүктемені модельдеу әдістемелері
6. Оңтайландырудың экономикалық аспектілері және олардың техникалық шешімдермен байланысы

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Бұлттық жүйелерді жобалау және сүйемелдеу



Дағды 1:
Бұлттық жүйелерді құру және сүйемелдеу бойынша техникалық құжаттаманы әзірлеу

Машықтар:
1. Бұлттық жүйелер БҚ-сын әзірлеуге арналған жобалық құжаттаманы сараптамадан өткізу және бекіту
2. Пайдалану персоналының әрекеттері мен үдерістерін үлгілеу және оңтайландыру арқылы тиімділікті арттыру және тәуекелдерді азайту
3. Білімдерді басқару, эталондық құжаттаманы жасау және сәйкестікті (compliance) қамтамасыз ету үшін аспаптық құралдарды таңдау және қолдану
4. Бұлттық жүйелер компоненттерін енгізу, жаңарту және кері қайтару стратегиясы мен стандарттарын айқындау
5. Ұйым немесе бірнеше команда ауқымында жобалық технологиялар мен тәжірибелерді енгізу және жұмыстарды басқару
6. Сындарлы техникалық құжаттаманы қорытынды бақылау және валидациялау
7. Технологиялық стекті және құзыреттерді дамыту жөніндегі шешімдер қабылдау үшін ақпаратты синтездеу және стратегиялық талдау жүргізу

Білімдер:
1. Бұлттық жүйелерді жобалау және кәсіпорын архитектурасын басқарудың озық әдіснамалары мен фреймворктері
2. Ақпараттық жүйелерді жобалау, ақпараттық қауіпсіздік және пайдалану жөніндегі халықаралық, ұлттық және салалық стандарттар мен нормативтік материалдар
3. Қауіпсіздікті, талаптарға сәйкестікті және тәуекелдерді басқаруды қамтамасыз ететін жобалау технологиялары мен практикалары
4. Бұлттық жүйелер мен экожүйелердің ақпараттық өзара әрекеттестігі саласындағы заманауи стандарттар, хаттамалар және үрдістер

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жауапкершілік
Құрылымдық ойлау
Табандылық пен зейін
Шығармашылық көзқарас
Өзін-өзі оқыту қабілеті
Іскерлік қарым-қатынас дағдылары

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:


СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

5

Бұлттық технологиялар әзірлеушісі

6

Бұлттық технологиялар әзірлеушісі

11. Кәсіптің карточкасы "Бұлттық есептеулер жөніндегі маман":

Топтың коды:

2529-0

Қызмет атауының коды:

2529-0-001

Кәсіптің атауы:

Бұлттық есептеулер жөніндегі маман

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

7

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
жоғары оқу орнынан кейінгі білім (магистратура, резидентура)

Мамандық:
Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Күрделі интеграциялық шешімдерді жобалау және ендіру саласында кемінде 5 жыл, оның ішінде басшылық немесе архитектуралық лауазымдарда кемінде 3 жыл жұмыс өтілі, бұлттық трансформацияның ірі ауқымды жобаларын іске асыру және будан АТ-ландшафтарын құрудағы жетістіктерімен расталған болуы тиіс

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Курстық дайындық, сертификаттау

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:


Қызметтің негізгі мақсаты:

Ұйымның негізгі бизнес-процестерін және цифрлық трансформациясын қолдау үшін бұлттық және жергілікті ақпараттық жүйелердің үздіксіз, қауіпсіз және тиімді өзара іс-қимылын қамтамасыз ететін кешенді интеграция экожүйесін құру және эволюциясы үдерістеріне стратегиялық басқару және архитектуралық жетекшілік жасау

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Бұлттық сервистерге арналған интеграциялық шешімдерді жасау (өзгерту) және сүйемелдеу үдерістеріне техникалық қолдау көрсету
2. Бұлттық сервистерге арналған интеграциялық шешімдерді әзірлеу (өзгерту) және сүйемелдеу бойынша жұмыстарды орындау

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Бұлттық сервистерге арналған интеграциялық шешімдерді жасау (өзгерту) және сүйемелдеу үдерістеріне техникалық қолдау көрсету



Дағды 1:
Интеграциялық шешімге сынақтар жүргізу және оны сүйемелдеу

Машықтар:
1. Интеграциялық шешімнің алынған сипаттамаларын бизнес-мақсаттарға және техникалық көрініске сәйкестігі тұрғысынан стратегиялық талдау жүргізу
2. Кешенді сынақтар мен пилоттық ендіру нәтижелерін өнеркәсіптік пайдалануға дайындық туралы шешім қабылдау үшін интерпретациялау
3. Бағдарлама мен әдістеме талаптарына сәйкес сынақ нәтижелері негізінде басшылық үшін қорытынды есептілік пен ұсынымдар дайындау
4. Іс-қимыл стратегиясындағы өзгерістерді таңдау және бастамашылық жасау, үдерістердің тиімділігін ұйымдық деңгейде бақылау және бағалау
5. Бақылау үлгілеріне және сынақ рәсімдеріне қойылатын стандарттарды, үлгілерді және талаптарды әзірлеу және бекіту
6. Сындарлы бизнес-сценарийлер мен edge-кейстерді қамтуды қамтамасыз ететін тестілік деректерді генерациялау стратегиялары мен әдістемелерін әзірлеу
7. Сынаққа арналған эталондық деректер жиынтықтарын дайындау, верификациялау және олардың өмірлік циклін басқаруға басшылық жасау
8. Сынақ бағдарламалары үшін негізгі нысандарды, мақсаттарды және табыстылық критерийлерін айқындау және бекіту
9. Ауқымды сынақтар өткізу көлемін, шарттарын, ресурстарын және тәртібін айқындау және келісу
10. Сынақтар үшін қажетті материалдық-техникалық және метрологиялық қамтамасыз етуді айқындау және қамтамасыз ету
11. Стратегиялық талаптар негізінде корпоративтік сынақ бағдарламалары мен әдістемелерін әзірлеу, бекіту және жетілдіру

Білімдер:
1. Сапаны қамтамасыз ету жүйелерін құрудың озық қағидалары, алгоритмдері мен технологиялары, соның ішінде тестілеуді автоматтандыру және CI/CD
2. Тестілеу мен сапаны бағалаудың заманауи стандарттары, фреймворктары мен әдіснамалары
3. Сапаны, өзгерістерді және инциденттерді басқару үдерістерін регламенттейтін ішкі нормативтік құжаттар және сыртқы реттеушілік талаптар
4. Қызмет көрсету деңгейі туралы келісімдердің техникалық және бизнес-аспектілері және оларды мониторингтеу әдістері
5. Кәсіпорын ауқымында тестілеу артефактілерін жобалау және басқару әдістері
6. Қауіпсіздік пен құпиялылықты ескере отырып, деректерді басқару (Data Governance) мен тестілік деректерді басқару принциптері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Интеграциялық шешімді пайдалануға беру

Машықтар:
1. Қабылдау-тапсыру сынақтарының жүргізілуіне басшылық жасау және шешімнің пайдалануға дайын екендігі туралы шешім қабылдау
2. Корпоративтік пайдалану регламенттерін, саясаттары мен стандарттарын әзірлеу және бекіту
3. Енгізу бағдарламалары үшін жұмыстардың стратегиялық көлемдерін, бюджеттерді және мерзімдерді бағалау
4. Стратегиялық коммуникацияларды жүзеге асыру және негізгі мүдделі тараптардың (стейкхолдерлердің) күтулерін басқару
5. Пайдалануға енгізу жобасының аяқталуы бойынша қорытынды регламенттік құжаттар мен актілерді дайындау және келісу

Білімдер:
1. Жүйелердің сынилік кластарын ескере отырып бейімделген сынақ бағдарламалары мен әдістемелері жөніндегі тереңдетілген білімдер
2. Автоматтандырылған жүйелерге арналған құжаттаманы әзірлеу және жобаларды басқару бойынша халықаралық және ұлттық стандарттар, нұсқаулық құжаттар
3. Жобаларды басқару және жобалар портфелін басқару әдістемелері
4. Ұйымдағы өзгерістерді басқару қағидаттары және коммуникациялық стратегиялар

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Бұлттық сервистерге арналған интеграциялық шешімдерді әзірлеу (өзгерту) және сүйемелдеу бойынша жұмыстарды орындау



Дағды 1:
Техникалық тапсырмаға сәйкес интеграциялық шешім құру

Машықтар:
1. Басқарушылық шешімдер қабылдау әдістерін қолдану
2. Интеграциялық шешімдерді жасау (өзгерту) және сүйемелдеу талаптарын әзірлеу бөлігінде нормативтік-техникалық құжаттарды (стандарттар мен регламенттерді) қолдану
3. Интеграциялық шешімге қойылатын функционалдық талаптарды талдау әдістері мен құралдарын қолдану
4. Интеграциялық шешімге арналған техникалық сипаттамаларды әзірлеу әдістері мен құралдарын қолдану

Білімдер:
1. Жұмыстардың көлемін және орындалу мерзімдерін бағалау әдістері
2. Басқарушылық шешімдер қабылдау әдістері
3. Персоналды басқарудың негізгі қағидаттары мен әдістері
4. Интеграциялық шешімге қойылатын функционалдық талаптарды талдау әдістері мен құралдары
5. Интеграциялық шешімге арналған техникалық сипаттамаларды әзірлеу әдістері мен құралдары

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Техникалық тапсырмаға сәйкес интеграциялық платформа негізінде интеграциялық шешімді конфигурациялау

Машықтар:
1. Енгізілген интеграциялық шешімнің ағымдағы және болашақ бизнес талаптарына сәйкестігін аудиттен өткізу және стратегиялық бағалау
2. Тапсырыс берушінің интеграциялық экожүйеге қойылатын стратегиялық талаптарын талдау, құрылымдау және басымдықтарын айқындау
3. Талаптарды стратегиялық іске асыру нұсқаларын әзірлеу және ұсыну, соның ішінде тәуекелдер мен иелік ету құнын бағалау
4. Платформаларды, интеграция паттерндерін және технологияларын таңдауға қатысты негізгі архитектуралық шешімдерді қабылдау

Білімдер:
1. Формальды талдау, модельдеу және талаптарды басқарудың озық әдістері
2. Типтік және инновациялық интеграциялық шешімдер, платформалар және олардың эволюциялық даму жолдары
3. Жоғары тәуекел жағдайында тиімді тұлғааралық және топтық коммуникация, келіссөздер жүргізу, жанжалдарды басқару технологиялары
4. Басшылыққа арналған презентациялар мен есептерді дайындау, іскерлік хат алмасу стандарттары және үздік тәжірибелер

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жауапкершілік
Аналитикалық ойлау
Сыни ойлау
Ұйымдастыру

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:


СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

6

Бұлттық есептеулер жөніндегі маман

7

Бұлттық технологиялар әкімшісі

12. Кәсіптің карточкасы "Бұлттық технологиялар сәулетшісі":

Топтың коды:

2529-0

Қызмет атауының коды:

-

Кәсіптің атауы:

Бұлттық технологиялар сәулетшісі

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

7

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
жоғары оқу орнынан кейінгі білім (магистратура, резидентура)

Мамандық:
Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

IT-архитектураларды жобалау саласында кемінде 5 жыл, оның ішінде жетекші архитектор немесе архитектуралық бөлім басшысы рөлінде кемінде 3 жыл. Цифрлық трансформация стратегияларын әзірлеу және іске асыру, кәсіпорынның бұлттық платформаларын құру бойынша дәлелденген тәжірибе.

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Курстық дайындық, сертификаттау

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:

2529-0-001 - Бұлтты есептеулер жөніндегі маман

Қызметтің негізгі мақсаты:

Бұлттық модельдерге негізделген кәсіпорынның бірыңғай архитектуралық стратегиясын қалыптастыру және іске асыру, ол стратегиялық бизнес-мақсаттарға қол жеткізуді, технологиялық эволюцияны, IT-ландшафтты басқаруды, сондай-ақ инновациялар, шығындарды оңтайландыру және IT-тің икемділігін арттыру есебінен тұрақты бәсекелік артықшылықтар құруды қамтамасыз етеді.

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Бұлттық архитектураны әзірлеу
2. Бұлттық стратегияны әзірлеу және бейімдеу процесін үйлестіру
3. Бұлттық сервистерді қызмет көрсету модельдерін жобалау

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Бұлттық архитектураны әзірлеу



Дағды 1:
Ұйымның бизнес-талаптарын ескере отырып бұлттық шешімдерді жобалау

Машықтар:
1. Кәсіпорын деңгейінде IT-архитектураға қойылатын талаптар портфелін қалыптастыруды және оларды басымдыққа бөлуді үйлестіру
2. Кәсіпорын архитектурасын талдау, жобалау және басқару бойынша заманауи әдіснамалар мен құралдарды меңгеру және енгізу
3. Бизнес-талаптарды архитектуралық тұрғыдан іске асыру мүмкіндігін, құнын және тәуекелдерін стратегиялық бағалау
4. Архитекторлар мен инженерлер командасын басқару, ұйымдағы архитектуралық мәдениетті қалыптастыру
5. Кәсіпорынның негізгі архитектуралық артефактілерін: қағидаттарын, стандарттарын, нысаналы архитектурасын әзірлеу және қолдау
6. Бизнес-стратегияны, операциялық модельді және құн драйверлерін терең талдау және оларды архитектуралық шешімдерге трансляциялау

Білімдер:
1. Кәсіпорын деңгейінде талаптарды жинаудың, талдаудың және басқарудың озық әдістері мен құралдары
2. Формальданған талаптарды, спецификациялар мен архитектуралық модельдерді әзірлеу әдістері мен технологиялары
3. Персоналды басқару, командалар құру, көшбасшылық қасиеттер мен архитектуралық құзыреттерді дамыту қағидаттары
4. Архитектураны сипаттаудың, модельдеудің және спецификациялаудың заманауи тілдері мен фреймворктары

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Бұлттық есептеулерге негізделген IT-шешімді әзірлеу

Машықтар:
1. Кәсіпорынның бұлттық платформалары мен экожүйелеріне қойылатын стратегиялық талаптарды тұжырымдау және формализациялау
2. Кәсіпорынның бұлттық есептеу жүйесінің біртұтас, мақсатқа бағытталған және бейімделгіш архитектурасын әзірлеу
3. Инновациялар, тұрақтылық және іске асыру жылдамдығының арасындағы балансты қамтамасыз ету үшін қажет архитектуралық шешімдердің көлемін айқындау және басқару
4. Кәсіпорын архитектурасын құру және басқару үшін мамандандырылған әдіснамалар мен фреймворктерді қолдану және бейімдеу

Білімдер:
1. Стратегиялық талаптарды, жол карталарын және бизнес-кейстерді әзірлеудің озық әдістері мен құралдары
2. Қазіргі заманғы гибридті және мультибұлттық платформаларды құрудың архитектуралық стильдері, тактикалары, үлгілері мен қағидаттары
3. Кәсіпорын архитектурасын басқару және цифрлық трансформация фреймворктары

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Бұлттық стратегияны әзірлеу және бейімдеу процесін үйлестіру



Дағды 1:
Бұлттық шешімдерді қолдауды бақылау

Машықтар:
1. Арнайы тілдер көмегімен сипатталған күрделі архитектуралық модельдерді стратегияға сәйкестігі тұрғысынан сараптамадан өткізу
2. Архитектуралық шешімдерді келісу үшін топ-менеджментпен, бизнес иелерімен және негізгі мүдделі тараптармен тиімді өзара әрекеттесу
3. Бизнес-нәтижелер үшін жоғары дәрежеде жауапкершілік жүктейтін архитектуралық мәселелер бойынша түпкілікті шешімдер қабылдау
4. Кәсіпорынның архитектуралық кеңесін және ерекшеліктерді келісу процестерін басқару

Білімдер:
1. Бұлттық технологиялар мен архитектура саласындағы сапаның, үдерістердің жетілгендігінің халықаралық стандарттары және үздік тәжірибелер
2. Ақпараттық қауіпсіздікті қамтамасыз ету және тәуекелдерді басқару жөніндегі стратегиялық тәсілдер мен фреймворктер
3. Өнім сапасын, IT-қызметтер портфелін басқару және бизнес үшін IT-тің құндылығын өлшеу қағидаттары
4. Көшбасшылық психологиясының негіздері, қақтығыстарды басқару және жоғары деңгейде келіссөздер жүргізу негіздері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 3:
Бұлттық сервистерді қызмет көрсету модельдерін жобалау



Дағды 1:
"Қызмет ретінде инфрақұрылым" қызмет көрсету моделін жобалау

Машықтар:
1. Кәсіпорынның бұлттық инфрақұрылымының негізгі элементтерін жобалау стратегиясын және стандарттарын айқындау
2. Виртуализация, контейнерлеу және инфрақұрылымды код ретінде басқару саласында технологиялық саясатты қалыптастыру
3. Виртуалды серверлерді, сақтау жүйелерін, желілерді және платформалық сервистерді баптау стандарттары мен қағидаттарын бекіту
4. Бұлттық инфрақұрылымның қауіпсіздігінің кешенді стратегиясы мен архитектурасын әзірлеу және енгізу
5. Бұлттық инфрақұрылымдардың өнімділігі, сыйымдылығы және экономикалық тиімділігі бойынша стратегиялық есептеулер жүргізу
6. Гибридті бұлттық модельде деректерді өңдеу орталықтарын пайдалану және орналастыру стратегиясын айқындау
7. Бұлттық сервистерге арналған желілік инфрақұрылымды дамыту стратегиясы мен архитектуралық қағидаттарын бекіту

Білімдер:
1. Гиперконвергентті жүйелер мен серверсіз есептеулерді қоса алғанда, бұлттық инфрақұрылымдардың типтік және инновациялық элементтері
2. Виртуализация, автоматтандыру және оркестрация құралдарын дамытуның стратегиялық бағыттары
3. Бөлінген бұлттық ортада ақпаратты қорғау жүйелерін құрудың заманауи тәсілдері, фреймворктері мен стандарттары
4. Өнімділікті стратегиялық жоспарлау, жүктемені модельдеу және инфрақұрылымға деген сұранысты басқару әдістемелері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жауапкершілік
Тәртіптілік
Аналитикалық ойлау
Бастамашылық
Ұйымдастыру
Зейін
Орындаушылық
Жоғары оқу мүмкіндігі

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:


СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

6

Бұлттық технологиялар сәулетшісі

5

Бұлттық технологиялар сәулетшісі

13. Кәсіптің карточкасы "Бұлттық технологиялар әкімшісі":

Топтың коды:

2529-0

Қызмет атауының коды:

-

Кәсіптің атауы:

Бұлттық технологиялар әкімшісі

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

7

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
жоғары оқу орнынан кейінгі білім (магистратура, резидентура)

Мамандық:
Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

IT-инфрақұрылымдарды әкімшілендіру және жобалау саласында кемінде 5 жыл, оның ішінде ауқымды бұлттық немесе гибридті орталарды пайдалану, дамыту және бюджетіне жауап беретін басшылық лауазымдарда кемінде 3 жыл.

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Курстық дайындық, сертификаттау

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:

2529-0-001 - Бұлттық есептеулер жөніндегі маман

Қызметтің негізгі мақсаты:

Кәсіпорынның бизнес-мақсаттарына сәйкес бүкіл бұлттық және гибридті инфрақұрылымды стратегиялық басқару, дамыту және оның үздіксіз жұмысын қамтамасыз ету, соның ішінде техникалық саясатты қалыптастыру, бюджетті басқару, тиімді пайдалану үдерістерін құру, ақпараттық қауіпсіздік талаптары мен салалық стандарттарға сәйкестікті қамтамасыз ету.

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Бұлт ресурстарын жоспарлау және басқару
2. Бұлттық инфрақұрылымға қызмет көрсету

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Бұлт ресурстарын жоспарлау және басқару



Дағды 1:
Бұлттық инфрақұрылымның конфигурациясын баптау

Машықтар:
1. Кәсіпорын ауқымында бұлттық қызметтерді ұсыну моделін стратегиялық тұрғыда құру және оны эволюциялық дамыту
2. Бұлттың есептеу қуатын, сақтау қоймаларының сыйымдылығын және желілік ресурстарын ұзақ мерзімді перспективада бағалау және болжау
3. Өнімділік пен жүктеме өзгерген кезде инфрақұрылымның әртүрлі параметрлері арасындағы күрделі корреляциялар мен себеп-салдарлық байланыстарды талдау
4. Жоғары белгісіздік, ақпараттың артықтығы немесе жеткіліксіздігі жағдайында басқарушылық және архитектуралық шешімдер қабылдау
5. Гео-үлестіру және апаттан кейін қалпына келтіру мәселелерін қоса алғанда, бөлінген деректерді өңдеу орталықтарының және жаһандық желілік инфрақұрылымның жұмысын стратегиялық жоспарлау

Білімдер:
1. Бизнес-циклдерді ескере отырып, бұлттың есептеу қуаттарын бағалаудың, модельдеудің және болжаудың озық әдістері
2. Бұлттық қызметтерді ұсынудың бизнес-модельдері мен операциялық модельдері, соның ішінде қаржылық аспектілер және баға белгілеу модельдері
3. IT-дегі техникалық нормалаудың, ресурстарды жоспарлау және сұранысты басқарудың негіздері
4. Деректерді өңдеу орталықтарын жобалау және олардың эксплуатациялық тұрақтылығын қамтамасыз ету жөніндегі халықаралық стандарттар
5. Шешім қабылдау теориясы, жүйелік талдау және белгісіздік жағдайында күрделі деректермен жұмыс істеу әдістері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Бұлт ресурстарын әкімшілендіру

Машықтар:
1. Бұлттық ресурстардың жай-күйі, пайдаланылуы және енгізілуі туралы жиынтық деректерді талдау және басшылық үшін есептер қалыптастыру
2. Инфрақұрылымның мүмкіндіктеріне және архитектуралық стандарттарға сәйкестігі тұрғысынан жобалық құжаттаманың талаптарын сараптау және талдау
3. Тапсырмаларды бөліп, олардың орындалуын бақылай отырып, бұлттық ресурстарды әкімшілендіру жөніндегі жұмыстар мен жобаларды басқару
4. Бұлттық ресурстардағы жоспарланған өзгерістердің бизнес-сервистерге ықпалы, күрделілігі және стратегиялық тәуекелдерін бағалау
5. Жүйелік ақауларды тіркеу, талдау және сенімділікті арттыру үшін түпкі себептерді жою жөніндегі жобаларды бастамашылықпен көтеру

Білімдер:
1. IT және инфрақұрылым саласындағы жобалық құжаттаманы қалыптастыру стандарттары мен үздік тәжірибелер
2. Жоғары қолжетімді ортада тәуекелдерді басқару, күрделілікті бағалау және өзгерістерді басқару әдіснамалары
3. Әдеттегі жүйелік іркілістер, олардың жіктелуі, тергеп-тексеру әдістері (root cause analysis) және алдын алу шаралары
4. IT-жобаларды және IT-жобалар портфелін басқару әдіснамалары
5. Мониторинг, оқиғаларды басқару және талдау жүйелерін құру және басқару қағидаттары

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Бұлттық инфрақұрылымға қызмет көрсету



Дағды 1:
Қызметтің қолданыстағы компоненттерін сүйемелдеу

Машықтар:
1. Бұлттық сервистердің жұмысын оңтайландыру арқылы тиімділікті арттыру және шығындарды азайту бойынша бағдарламаларды бастамашылықпен көтеру және оларға басшылық ету
2. Қызметтерді басқару деңгейінде өзгерістер үдерістерін және конфигурацияларды басқару
3. Бұлттық сервистер компоненттерін қауіпсіздік, өнімділік және архитектура стандарттарына сәйкестігі тұрғысынан тұрақты аудиттен өткізу және бақылау
4. Бұлттық ресурстарды пайдалану трендтерін талдау арқылы сұранысты болжау және бюджетті жоспарлау
5. Бұлттық сервистердің тиімділігін, сенімділігін және қауіпсіздігін арттыруға бағытталған стратегиялық іс-шараларды жоспарлау
6. Әкімшілер мен пайдаланушыларды оқытуды, құзыреттерді қалыптастыруды ұйымдастыру және бақылау

Білімдер:
1. Бұлттық технологиялар және IT-қызметтерді басқару саласындағы халықаралық және корпоративтік нормативтік-техникалық құжаттар, стандарттар мен регламенттер
2. Инфрақұрылымды кешенді аудиттен өткізу, үдерістердің жетілу деңгейін және талаптарға сәйкестігін бағалау әдістері
3. IT-қызметтерді басқару, білімдерді басқару және құзыреттер орталықтарын құру қағидаттары мен практикалары
4. IT-ді қаржылық басқару және шығындарды оңтайландыру әдістері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Бұлттық сервистерге қойылатын ағымдағы талаптарды болжау және бағалау

Машықтар:
1. Жаңа технологиялар мен бұлттық өнімдердің бәсекелік артықшылықтары мен ерекшеліктерін айқындау, оларды кәсіпорынның IT-ландшафтына интеграциялау мүмкіндіктерін бағалау
2. Стратегиялық жоспарлау үшін аппараттық және бағдарламалық құралдарды пайдалану мен олардың жұмыс істеуінің негізгі тиімділік көрсеткіштерін есептеу және интерпретациялау
3. Нарық пен технологияларды талдау негізінде белгісіздік пен деректердің толық болмауы жағдайында стратегиялық шешімдер қабылдау

Білімдер:
1. Заманауи бұлттық сервистер мен платформаларды ұйымдастыру, жобалау және басқару қағидаттары
2. Ғаламдық ауқымда бұлттық сервистердің жұмыс істеу, орналастыру және істен шықпауға төзімділігін қамтамасыз ету қағидаттары
3. Әлемдік және отандық бұлттық технологиялар жеткізушілерінің өнімдік желісі, даму стратегиялары және экожүйелері
4. Бұлттық технологиялардың, нормативтік реттеудің және нарықтың ағымдағы жағдайы, трендтері мен даму перспективалары
5. Стратегиялық жоспарлау, бизнес-архитектураны және IT құндылығын басқару саласындағы негізгі теориялар мен тұжырымдамалар
6. Инновациялар, инновациялық менеджмент және технологияларды басқару саласындағы негізгі теориялар мен тұжырымдамалар

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жауапкершілік
Командада жұмыс істей білу
Аналитикалық ойлау
Сыни талдау
Ұйымдастыру
Оқу мүмкіндігі

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:


СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

6

Бұлттық технологиялар әкімшісі

5

Бұлттық технологиялар әкімшісі

14. Кәсіптің карточкасы "Бұлттық есептеулер жөніндегі маман":

Топтың коды:

2529-0

Қызмет атауының коды:

2529-0-001

Кәсіптің атауы:

Бұлттық есептеулер жөніндегі маман

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

6

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Бұлттық және интеграциялық шешімдерді әзірлеу, әкімшілендіру немесе енгізу салаларында кемінде 3 жыл практикалық тәжірибесі.

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Курстық даярлық, сертификаттау

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:


Қызметтің негізгі мақсаты:

Ұйымдардың ақпараттық қажеттіліктерін іске асыру үшін конфигурацияланатын және ауқымдалатын бұлттық сервистерді инфрақұрылымдық ортадағы ақпараттық жүйелердің жергілікті сегменттерімен интеграциялау

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Бұлттық сервистерге арналған интеграциялық шешімдерді құруды (модификациялауды) және сүйемелдеуді жүзеге асыру үдерістеріне техникалық қолдау көрсету
2. Бұлттық сервистерге арналған интеграциялық шешімдерді құруды (модификациялауды) және сүйемелдеуді жүзеге асыру жөніндегі жұмыстарды орындау

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Бұлттық сервистерге арналған интеграциялық шешімдерді құруды (модификациялауды) және сүйемелдеуді жүзеге асыру үдерістеріне техникалық қолдау көрсету



Дағды 1:
Интеграциялық шешімді сынақтан өткізу және оны сүйемелдеу

Машықтар:
1. Сынақ рәсімдерін орындау әдістері мен құралдарын қолдану
2. Интеграциялық шешімді тестілеу нәтижелерін құжаттау
3. Интеграциялық шешімді сынақтан өткізу бағдарламасы мен әдістемесіне сәйкес сынақ жүргізу әдістері мен құралдарын қолдану
4. Қабылданған өтінімдерді есепке алу және өңдеу жүйесімен жұмыс істеу
5. Интеграциялық шешімнің жұмыс күйін бақылаудың автоматтандырылған және жартылай автоматтандырылған әдістері мен құралдарын қолдану
6. Интеграциялық шешімнің жұмысқа қабілеттілігін қалпына келтірудің регламенттік рәсімдерін орындау
7. Бөгде жағдайлардың себептерін анықтау үшін логтар мен метрикаларды талдау
8. Интеграциялық ағындарға өзгерістер енгізу кезінде регрессиялық тестілеу жүргізу

Білімдер:
1. Тестілеу әдістері және тестілеу нәтижелерін құжаттау әдістері
2. Таңдалған бұлттық сервистер интеграциялық платформасының жұмыс істеу қағидаттары мен технологиясы
3. Тестілеу нәтижелерін құжаттау тәртібін регламенттейтін ішкі нормативтік құжаттар
4. Интеграциялық шешім мен оның компоненттері жұмыс істеу барысында туындайтын типтік қателер және олардың көрініс беру белгілері
5. Интеграциялық шешім жұмысында туындайтын типтік қателерді жою әдістері
6. Тесттік деректер жиындарын сақтау құрылымы мен форматтарына қойылатын талаптар
7. Автоматтандырылған жүйелерді сынақтан өткізуге арналған мемлекеттік стандарттар
8. IT-қызметтерде инциденттер мен проблемаларды басқару әдіснамалары

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Интеграциялық шешімді пайдалануға енгізу

Машықтар:
1. Өзгерістерге арналған сұранымдарды басқару, ақаулар мен проблемаларды және олардың пайда болу себептерін анықтау әдістері мен құралдарын қолдану
2. Интеграциялық шешімнің жұмысқа қабілеттілігін тексеру әдістері мен құралдарын қолдану
3. Инженерлік құжаттаманы әзірлеу
4. Интеграциялық шешімнің жұмысқа қабілеттілігін бағалауды жүргізу
5. Орындаылған әрекеттерді, анықталған проблемаларды және оларды жою тәсілдерін құжаттау
6. Пайдаланушылар мен операторларды интеграциялық шешіммен жұмыс істеуге оқыту
7. Негізгі көрсеткіштерді мониторингілеуді қамтамасыз ете отырып, шешімді кезең-кезеңімен пайдалануға енгізуді ұйымдастыру
8. Интеграциялық шешім үшін мониторинг және хабарлау жүйелерін баптауды жүзеге асыру

Білімдер:
1. Интеграциялық шешімді және оның компоненттерін орналастыру мен баптау барысында туындайтын типтік қателер және олардың көрініс беру белгілері
2. Қабылдау-тапсыру сынақтарының нәтижелерін құжаттау тәртібін регламенттейтін ішкі нормативтік құжаттар
3. Автоматтандырылған жүйелерге арналған стандарттар, автоматтандырылған жүйелерді құру және пайдалану үдерістеріне арналған стандарттар
4. Өнімдік ортада шешімдерді енгізу және өзгерістерді басқару әдіснамалары
5. Ақауға төзімді және ауқымдалатын интеграциялық шешімдерді құру қағидаттары
6. Әртүрлі жүйелерді интеграциялау кезінде деректер қауіпсіздігін қамтамасыз етуге арналған тәсілдер

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Бұлттық сервистерге арналған интеграциялық шешімдерді құруды (модификациялауды) және сүйемелдеуді жүзеге асыру жөніндегі жұмыстарды орындау



Дағды 1:
Техникалық тапсырмаға сәйкес интеграциялық шешім жасау

Машықтар:
1. Бұлттық сервистердің интеграциялық платформаларын орналастыру және баптау рәсімдерін орындау
2. Техникалық тапсырмаға сәйкес интеграциялық шешімнің бағдарламалық модульдерін, сервистерін және компоненттерін құрастыру рәсімдерін орындау
3. Бұлттық сервистердің интеграциялық платформаларын тестілеуді жүзеге асыру
4. Интеграциялық ағындарды және деректер алмасу сценарийлерін жобалау және іске асыру
5. Түрлі дереккөздермен және деректер қабылдағыштарымен өзара әрекеттесу үшін адаптерлер мен коннекторларды баптау
6. Интеграциялық процестер мен деректер трансформацияларының өнімділігін оңтайландыру
7. Интеграциялық ағындарда қателерді өңдеуді және қайта әрекет ету тетіктерін іске асыру

Білімдер:
1. Бағдарламалық модульдерді, сервистерді және компоненттерді құрастыру мен интеграциялау әдістері мен құралдары
2. Ұйымдағы жұмыстарды орындау технологиялары
3. Бұлттық сервистердің интеграциялық платформаларын тестілеу әдістері
4. Интеграциялық шешімдерді жобалаудың архитектуралық паттерндері мен үлгілері
5. Хабар алмасуды ұйымдастыру қағидаттары және оқиғаға бағдарланған архитектура
6. Үлестірілген жүйелерде сенімділікті және ақауға төзімділікті қамтамасыз етудің заманауи тәсілдері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Техникалық тапсырмаға сәйкес интеграциялық платформа негізінде интеграциялық шешімді конфигурациялау

Машықтар:
1. Таңдалған интеграциялық платформаны орналастыру және баптау рәсімдерін орындау
2. Таңдалған интеграциялық платформаның параметрлерін баптауды жүзеге асыру
3. Операциялық жүйелерді конфигурациялау
4. Операциялық жүйелер үшін базалық параметрлер мен рұқсат етілмеген қол жеткізуден қорғау параметрлерін беру әдістерін қолдану
5. Интеграциялық шешімнің резервтік көшіру, қалпына келтіру және тұтастығын қамтамасыз ету жүйесін баптау және сүйемелдеу
6. Жоғары қолжетімділікті қамтамасыз ету үшін жүктемені теңгеру және кластерлеу тетіктерін конфигурациялау
7. Интеграциялық шешімнің барлық компоненттері үшін мониторинг пен оповещение жүйелерін баптау
8. Деректерді беру және өңдеу қауіпсіздігін қамтамасыз ету тетіктерін іске асыру

Білімдер:
1. Таңдалған бұлттық сервистер интеграциялық платформасының жұмыс істеу қағидаттары мен технологиялары
2. Жүйелердің ақпараттық өзара әрекеттесуінің заманауи стандарттары
3. Кәсіпорындардың ақпараттық технологиялар инфрақұрылымының бағдарламалық құралдары мен платформалары
4. Интеграциялық шешімдердің ақауға төзімділігін, ауқымдылығын және өнімділігін қамтамасыз ету әдістері
5. Үлестірілген жүйелерде мониторинг, лог жүргізу және аудит жүйелерін ұйымдастыру қағидаттары
6. Ақпаратты қорғау және деректердің қауіпсіз алмасуын ұйымдастыру жөніндегі нормативтік талаптар

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жауапкершілік
Аналитикалық ойлау
Сыни талдау
Ұйымдастыру

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:


СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

6

Бұлттық технологиялар әкімшісі

7

Бұлттық есептеулер жөніндегі маман

15. Кәсіптің карточкасы "Бұлттық технологиялар әкімшісі":

Топтың коды:

2529-0

Қызмет атауының коды:

-

Кәсіптің атауы:

Бұлттық технологиялар әкімшісі

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

5

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
орта білімнен кейінгі (қолданбалы бакалавриат)

Мамандық:
Бағдарламалық қамтамасыз ету (түрлері бойынша)

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Тәжірибесіз

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Курстық даярлық, сертификаттау

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:


Қызметтің негізгі мақсаты:

Бұлттық сервистер мен инфрақұрылымның қалыпты жұмысы, тұрақтылығы және қолжетімділігін бекітілген стандарттар мен регламенттерге сәйкес жедел әкімшілендіру, мониторинг және ресурстарды басқару арқылы қамтамасыз ету

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Бұлт ресурстарын жоспарлау және басқару
2. Бұлттық инфрақұрылымды қызмет көрсету

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Бұлт ресурстарын жоспарлау және басқару



Дағды 1:
Бұлттық инфрақұрылым конфигурациясын баптау

Машықтар:
1. Бұлт виртуализациясы құралдарын конфигурациялау
2. Физикалық сервердің есептеу қуатын арттыру үшін виртуализация технологияларын пайдалану
3. Қалыпты пайдалану жағдайында бұлттық құрылымның жұмыс істеуінің базалық параметрлерін айқындау
4. Бұлттық технологиялар саласындағы нормативтік-техникалық құжаттаманы пайдалану
5. Техникалық тапсырмаға сәйкес виртуалды серверлерді баптау
6. Виртуалды серверлердің операциялық жүйелерінің базалық параметрлерін конфигурациялау
7. Бұлттық есептеулер саласындағы құрылғылар мен бағдарламалық қамтамасыз етуді әкімшілендіру кезінде қолданыстағы стандарттарды пайдалану
8. Бұлттық сервистер үшін серверлік жабдық пен деректерді сақтау жүйелерінің базалық параметрлерін баптау
9. Қайталанатын орналастыру тапсырмалары үшін инфрақұрылымды код ретінде сипаттаудың базалық үлгілерін пайдалану

Білімдер:
1. Серверлер мен деректер сақтау жүйелерін виртуализациялаудың заманауи құралдары
2. Виртуалды орталардың жұмыс істеуінің негізгі қағидаттары, оларды орналастыру модельдері және өмірлік циклін басқару
3. Виртуализация платформаларының өзекті технологиялық стектері
4. Виртуалды инфрақұрылымды оркестрациялау және басқару жүйелерінің негіздері
5. Үздіксіз жұмыс істейтін және ауқымдандырылатын бұлттық орта құрудың базалық қағидаттары

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Бұлт ресурстарын әкімшілендіру

Машықтар:
1. Бұлттық сервистер мен олардың компоненттерінің штаттық және штаттан тыс жұмыс режимдерін диагностикалау
2. Әкімшіленетін бұлттық сервистер параметрлерін баптау кезінде салалық стандарттар мен ішкі регламенттерді қолдану
3. Штаттан тыс жағдайларды инциденттер есебі жүйелерінде тіркеу және құжаттау
4. Архитектура мен конфигурациялар бойынша техникалық құжаттаманы жүргізу және өзектендіру
5. Жүйелердің жұмысы туралы деректерді жинау, өңдеу және бастапқы талдау үшін бағдарламалық және техникалық құралдарды пайдалану
6. Деректерді резервтік көшіру және қалпына келтірудің базалық ережелерін баптау
7. Пайдаланушылардың бұлттық ресурстарды тұтынуына қойылатын квоталар мен лимиттерді басқару

Білімдер:
1. Серверлік операциялық жүйелер мен бұлттық инфрақұрылым компоненттерінің типтік қателері мен іркілістері, оларды диагностикалау және жою әдістері
2. Бұлттық жүйелердің күйлері мен метрикаларын сипаттайтын заманауи техникалық терминология
3. Қызмет көрсету деңгейі туралы келісімдер мен деректерді басқару модельдерін қоса алғанда, бұлттық технологиялар саласындағы халықаралық және ұлттық стандарттар
4. Мониторинг және логтар жинау жүйелерін пайдаланудың негіздері
5. Бұлттық ортада қолжетімділікті басқару және қауіпсіздік қағидаттарының базалық негіздері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Бұлттық инфрақұрылымды қызмет көрсету



Дағды 1:
Қызметтің қолданыстағы компоненттерін сүйемелдеу

Машықтар:
1. Бұлттың есептеу, желілік және дискілік ресурстарын пайдалану профилін кіріктірілген және сыртқы құралдар көмегімен мониторингтеу
2. Бұлттық сервистердің компоненттерін жаңарту
3. Бұлттық сервистердің жұмысын құжаттау
4. Клиенттік виртуалды деректер орталықтарын конфигурациялау
5. Сыртқы желілерді конфигурациялау
6. Алдын ала бекітілген нұсқаулықтарға сәйкес іркілістерден кейін сервистердің жұмыс қабілеттілігін қалпына келтіру

Білімдер:
1. Ашық жүйелердің өзара әрекеттесуінің эталондық моделі және деректерді беру хаттамаларының стегі
2. Желілерді ұйымдастыру қағидаттары мен технологиялары, оның ішінде желілік адрестерді түрлендіру, қорғалған байланыс арналарын құру, желіаралық экрандардың жұмыс істеуі
3. Деректерді сақтау желілерін құру теориясы, тиісті жабдық пен бағдарламалық қамтамасыз етудің функционалдығы
4. АТ-инфрақұрылымын қызмет көрсетудің әдіснамалары мен тәжірибелері
5. Бұлттық ортада істен шықпауын қамтамасыз ету және жүктемені теңгерімдеудің негіздері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жауапкершілік
Командада жұмыс істей білу
Аналитикалық ойлау
Сыни талдау
Ұйымдастыру
Оқу мүмкіндігі

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:


СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

6

Бұлттық есептеулер жөніндегі маман

16. Кәсіптің карточкасы "Бұлттық технологиялар әкімшісі":

Топтың коды:

2529-0

Қызмет атауының коды:

-

Кәсіптің атауы:

Бұлттық технологиялар әкімшісі

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

6

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Бұлттық немесе гибридті инфрақұрылымдарды әкімшілендіру саласында кемінде 3 жыл.

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Курстық дайындық, сертификаттау

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:

2529-0-001 - Бұлтты есептеулер жөніндегі маман

Қызметтің негізгі мақсаты:

Ресурстарды жоспарлау және басқару, қалыпты жұмыс режимін қолдау, бұлттық сервистерді диагностикалау

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Бұлт ресурстарын жоспарлау және басқару
2. Бұлттық инфрақұрылымға қызмет көрсету

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Бұлт ресурстарын жоспарлау және басқару



Дағды 1:
Бұлттық инфрақұрылымның конфигурациясын баптау

Машықтар:
1. Бұлттық инфрақұрылымның орталық процессор ресурстарын жад пен дискілік сақтау қоймасының сыйымдылығымен теңгерімдеу
2. Ресурстарға деген қажеттілікті айқындау (есептеу қуаты, деректер қоймаларының сыйымдылығы, трафик көлемі және т.б.)
3. Бұлттық есептеулердің өнімділігін бақылаудың заманауи әдістерін қолдану
4. Бұлттық инфрақұрылымның өнімділігін бақылау үшін штаттық бағдарламалық-техникалық құралдарды пайдалану
5. Жұмыс станцияларын орналастыруды жүзеге асыру
6. Бұлттық сервистер ресурстарын ұсыну
7. Ресурстарды автоматты масштабтау сызбаларын жобалау және енгізу
8. Конфигурацияларға қауіпсіздік стандарттары мен үздік тәжірибелерге сәйкестігі тұрғысынан аудит жүргізу

Білімдер:
1. Бұлттық ресурстарды басқару міндеттерін жоспарлау алгоритмдері
2. Профилактикалық жұмыстарды жүргізу регламенттері
3. ОЖ-дің негізгі сервистерін орнату, енгізу және баптау бойынша базалық білімдер мен дағдылар
4. Бұлт ресурстарына қажеттілікті есептеу әдістері
5. Бұлттық инфрақұрылымның өнімділігін бақылауға арналған бағдарламалық-техникалық құралдар
6. Конфигурацияны және инфрақұрылымды басқару жүйелерінің жұмыс істеу қағидаттары

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Бұлт ресурстарын әкімшілендіру

Машықтар:
1. Басқарылатын бұлттық инфрақұрылымның мониторингін жүзеге асыру
2. Пайдалануға енгізілетін бұлттық инфрақұрылымның аппараттық, бағдарламалық-аппараттық және бағдарламалық құралдарын сынақтан өткізу
3. Қауіпсіздік стандарттарын ескере отырып бұлттық серверлік инфрақұрылымды конфигурациялау
4. Бұлттық ресурстарды диагностикалау және тестілеу құралдарын қолдану
5. Инфрақұрылым компоненттерінің өмірлік циклін басқару: жаңарту, көшіру, пайдаланудан шығару
6. Ресурстарды басқару және оқиғаларға әрекет ету үшін автоматтандырылған сценарийлер әзірлеу және енгізу
7. Күрделі инциденттердің себептерін тергеп-тексеру және талдау жүргізу

Білімдер:
1. Бұлттық инфрақұрылымның аппараттық, бағдарламалық және бағдарламалық-техникалық құралдарының жұмыс істеуінің жалпы қағидаттары
2. Бұлттық инфрақұрылымның аппараттық, бағдарламалық және бағдарламалық-техникалық құралдарының архитектурасы
3. Әкімшіленетін бағдарламалық қамтамасыз етуді орнату жөніндегі нұсқаулықтар
4. Әкімшіленетін бағдарламалық қамтамасыз етуді пайдалану жөніндегі нұсқаулықтар
5. IT-қызметтердегі инциденттерді, проблемаларды және өзгерістерді басқару әдіснамасы

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Бұлттық инфрақұрылымға қызмет көрсету



Дағды 1:
Қызметтің қолданыстағы компоненттерін сүйемелдеу

Машықтар:
1. Әкімшіленетін бұлттық сервистердің жұмысындағы ақауларды жою
2. Бұлттық сервистерге қолжетімділікті басқару
3. Пайдалану құжаттамасының өзектілігін қолдау
4. Инфрақұрылым жұмысының ықтимал проблемалары мен тар жерлерін анықтау
5. Апаттан кейін қалпына келтіру және бизнестің үздіксіздігін қамтамасыз ету жоспарларын әзірлеу және жетілдіру
6. Инциденттерді ретроспективті талдау және олардың қайталануын болдырмау үшін түзету шараларын енгізу
7. Техникалық қызмет көрсету жұмыстарын басқа бөлімшелермен және қызмет жеткізушілерімен үйлестіру

Білімдер:
1. Виртуалды инфрақұрылымдарды әкімшілендіру жөніндегі практикалық білімдер мен тәжірибе
2. Пайдаланушылардың бұлттық сервистерге қол жеткізу модельдері
3. Бұлттық сервистердің жұмыс істеу қауіпсіздігінің негіздері
4. Істен шықпауға төзімді және географиялық тұрғыда үлестірілген архитектураларды құруға арналған тәсілдер
5. IT-қызметтерді және қызмет көрсету деңгейі туралы келісімдерді (SLA) басқару қағидаттары

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жауапкершілік
Командада жұмыс істей білу
Аналитикалық ойлау
Сыни талдау
Ұйымдастыру
Оқу мүмкіндігі

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:


СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

5

Бұлттық технологиялар әкімшісі

7

Бұлттық технологиялар әкімшісі

17. Кәсіптің карточкасы "Бұлттық технологиялар сәулетшісі":

Топтың коды:

2529-0

Қызмет атауының коды:

-

Кәсіптің атауы:

Бұлттық технологиялар сәулетшісі

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

6

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Бұлттық инфрақұрылымдарды жобалау, енгізу және сүйемелдеу саласында кемінде 3 жыл тәжірибесі, оның ішінде жобаларды басқару немесе бұлттық платформаларды көшіру мен әзірлеудің күрделі жобаларында негізгі техникалық сарапшы ретінде қатысу

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Курстық даярлық, сертификаттау

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:

2529-0-001 - Бұлтты есептеулер жөніндегі маман

Қызметтің негізгі мақсаты:

Деректерді сақтау мен өңдеуге арналған бұлттық ресурстарды пайдаланатын бұлттық есептеу моделі негізінде IT-шешімдерді жобалау және әзірлеу

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Бұлттық ортаны әзірлеу
2. Бұлттық стратегияны әзірлеу және бейімделу үдерісін үйлестіру
3. Бұлттық сервистерді қызмет көрсету модельдерін жобалау

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Бұлттық ортаны әзірлеу



Дағды 1:
Ұйымның бизнес талаптарын ескере отырып, бұлттық шешімдерді жобалау

Машықтар:
1. Құжаттамамен және техникалық әдебиеттермен жұмыс істеу
2. Құжаттарды стандарттар талаптарына сәйкес әзірлеу
3. Графикалық спецификация тілдерін пайдалана отырып, жобалық құжаттаманы әзірлеу
4. Технологиялық құжаттаманы әзірлеу
5. Бұлттық есептеу бойынша техникалық жобаны талдау жүргізу
6. Бизнес-талаптарды анықтау және формализациялау үшін тапсырыс берушілермен және стейкхолдерлермен сұхбаттар өткізу
7. Бизнес-талаптарды техникалық спецификациялар мен қабылдау критерийлеріне трансляциялау
8. Архитектуралық гипотезаларды валидациялау үшін прототиптер әзірлеу және proof-of-concept өткізу

Білімдер:
1. Бұлттық есептеу жүйелерінің архитектуралары
2. Техникалық құжаттарды ресімдеу стандарттары
3. Бұлттық есептеу жүйелері архитектурасын жобалау және талдау әдістері
4. Ұйымның бизнес-талаптары
5. Жобаларды және IT-шешімдердің өмірлік циклін басқару әдістемелері
6. Бұлттық шешімдерді жобалауға әсер ететін құқықтық және реттеуші аспектілер

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Бұлттық стратегияны әзірлеу және бейімделу үдерісін үйлестіру



Дағды 1:
Бұлттық архитектураны іске асыруды бақылау

Машықтар:
1. Тапсырыс берілген функционалдылық пен өнім сапасын бақылау үшін формальданған талаптар мен спецификацияларды әзірлеу әдістері мен технологияларын пайдалану
2. Бұлттық есептеу архитектурасына сәйкестігін бағалау
3. Графикалық спецификация тілдері қолданылып әзірленген жобалық құжаттаманы оқу
4. Өңдеу, пайдалану, қауіпсіздік командалары мен бизнес-тапсырыс берушілер арасындағы өзара әрекеттесуді үйлестіру
5. Өмірлік циклдің түрлі кезеңдерінде жобаларға архитектуралық шолулар мен аудиттер жүргізу
6. Архитектуралық шешімдердің тиімділігін бағалау үшін метрикалар мен негізгі көрсеткіштерді әзірлеу және енгізу
7. Архитектуралық шешімдермен байланысты техникалық қарыздар мен тәуекелдерді басқару

Білімдер:
1. Бұлттық сервистерді әзірлеу әдіснамасы.
2. Берілген функционалдылық пен сапа деңгейі бар бұлттық шешімдерді алу үшін әзірлеу құралдарын пайдалану әдістері мен технологиялары.
3. Бұлттық шешімдерді әзірлеу үдерісінің негізгі қағидаттары.
4. Бұлттық есептеу жүйелерінің архитектуралық дизайнының қағидаттары.
5. Бұлттық есептеу архитектурасын талдау әдістері.
6. Бұлттық есептеу жүйесінің жобалық құжаттамасы.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 3:
Бұлттық сервистерді қызмет көрсету модельдерін жобалау



Дағды 1:
"Платформа ретінде қызмет" қызмет көрсету моделін жобалау

Машықтар:
1. Ақпараттық-технологиялық платформалардың жекелеген элементтерін (операциялық жүйелерді, деректер қорын басқару жүйелерін және т.б.) жобалау
2. Бір бұлттық платформа шеңберінде бұлттық сервистерді пайдалануды жоспарлау
3. Бұлттық платформаларды қорғау жүйелерін жобалау
4. Бұлттық ресурстарды виртуализациялау құралдарымен жұмыс істеу
5. Бұлттық платформалардың архитектурасын жобалау
6. Бұлттық платформалардың өнімділігін, ауқымдылығын және сенімділігін есептеу және болжау
7. Ұсынылып отырған архитектуралық шешімдер үшін иелік ету құнының үлгілерін және экономикалық негіздемесін әзірлеу
8. Мониторинг пен апаттық қалпына келтіруді қоса алғанда, бұлттық сервистерді басқару және пайдаланудың үдерістерін жобалау

Білімдер:
1. Қазіргі заманғы ақпараттық-технологиялық платформалар мен сервистердің түрлері, сипаттамалары және ерекшеліктері
2. Бұлттық платформалар мен үлестірілген жүйелерді жобалау әдістемелері мен фреймворктары
3. Бұлттық платформалардың өнімділігін, сыйымдылығын және сенімділігін есептеу мен модельдеу әдістемелері
4. Бұлттық ресурстарды виртуализациялау, контейнерлеу және оркестрациялау құралдары мен технологиялары
5. Бұлттық ортадағы ақпаратты қорғау жүйелерін құрудың қағидаттары, стандарттары мен технологиялары
6. Бұлттық технологиялар, қызметтерді басқару және қауіпсіздік саласындағы халықаралық және ұлттық стандарттар
7. Бизнестің үздіксіздігін және апаттық қалпына келтіруді қамтамасыз етуге арналған жобалау тәсілдері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жауапкершілік
Тәртіптілік
Аналитикалық ойлау
Бастамашылық
Ұйымдастыру
Зейін
Орындаушылық
Жоғары оқу мүмкіндігі

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:


СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

5

Бұлттық технологиялар сәулетшісі

7

Бұлттық технологиялар сәулетшісі

18. Кәсіптің карточкасы "Бұлттық технологиялар әзірлеушісі":

Топтың коды:

2529-0

Қызмет атауының коды:

-

Кәсіптің атауы:

Бұлттық технологиялар әзірлеушісі

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

6

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
-

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Бағдарламалық жасақтама әзірлеу саласында кемінде 3 жыл тәжірибесі, оның ішінде бұлттық сервистерді, микросервистерді немесе үлестірілген жүйелерді құру немесе интеграциялау жобаларына қатысу

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Курстық даярлық, сертификаттау

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:

2529-0-001 - Бұлттық есептеулер жөніндегі маман

Қызметтің негізгі мақсаты:

Компоненттер архитектурасын жобалауды, бизнес-логиканы іске асыруды, сондай-ақ өнімдік ортада олардың жоғары қолжетімділігін, өнімділігі мен қауіпсіздігін қамтамасыз етуді қоса алғанда, бұлттық платформалардың негізгі модульдері мен сервистерін дербес әзірлеу, оңтайландыру және сүйемелдеу.

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Жұмыстарды басқару және бұлттық жүйелердің бағдарламалық жасақтамасын әзірлеу
2. Бұлттық жүйелерді жобалау және сүйемелдеу

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Жұмыстарды басқару және бұлттық жүйелердің бағдарламалық жасақтамасын әзірлеу



Дағды 1:
Бұлттық жүйелердің бағдарламалық жасақтамасын кодтау

Машықтар:
1. Бағдарламалық жасақтаманы талдау және жөндеу үшін аспаптық құралдарды пайдалану
2. Бағдарламалық жасақтамаға арналған құжаттаманы жасау және сүйемелдеу құралдарын пайдалану
3. Бұлттық жүйелер саласындағы жаңа әдістер мен технологияларды қолдану
4. Бұлттық жүйелердің бағдарламалық жасақтамасын кодтау нәтижелері бойынша ілеспе құжаттаманы жасау үшін аспаптық құралдарды қолдану
5. Тапсырыс беруші кәсіпорнын кешенді зерттеуді жүргізу үшін технологиялар мен құралдарды қолдану
6. Бұлттық платформаның компоненттерінің өзара әрекеттесуіне арналған API-ді жобалау және іске асыру
7. Әртүрлі жеткізушілердің бұлттық сервистерін және сыртқы жүйелерді бірыңғай шешімдерге біріктіру
8. Ақауға төзімділікті, жүктемені теңгеруді және кэштеуді қамтамасыз ету тетіктерін іске асыру

Білімдер:
1. Объектілі-бағдарланған талдау;
2. Бұлттық жүйелердің бағдарламалары және бағдарламалық компоненттері;
3. Кәсіпорынды кешенді зерттеуді жүргізуге арналған технологиялар мен құралдар;
4. Бұлттық әзірлеуде сұранысқа ие заманауи бағдарламалау тілдері мен фреймворктер;
5. Үлестірілген жүйелердегі бағдарламалық жасақтаманы тестілеудің қағидаттары мен практикалары;
6. Контейнерлеудің, оркестрацияның және конфигурацияларды басқарудың негіздері;
7. Бағдарламалық жасақтаманы әзірлеу және жобаларды басқару әдістемелері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Бұлттық жүйелер компоненттері деңгейінде кодты талдау және оңтайландыру

Машықтар:
1. Бағдарламалық жасақтаманың дизайны, бастапқы кодтары, компиляция, құрастыру және орындалу кезеңдері деңгейінде бұлттық жүйелерді оңтайландыруды жүргізу
2. Арнайы бағдарламалық құралдарды пайдалана отырып, бағдарламалық кодты оңтайландыруды жүргізу
3. Үлестірілген жүйелердегі өнімділіктің тар орындарын талдау және жою
4. Кодтың оқылуын, сүйемелденуін және өнімділігін жақсарту үшін рефакторинг жүргізу
5. Бұлттық платформалардың арнайы міндеттерін шешу үшін тиімді деректер құрылымдары мен алгоритмдерді әзірлеу және қолдану
6. Деректер қорларымен, кэштермен және сыртқы сервистермен өзара әрекеттесуді оңтайландыру
7. Ресурстарды тұтынуды талдау және бұлттық ортада кодты орындау шығындарын оңтайландыру

Білімдер:
1. Бағдарламалық жасақтаманы оңтайландырудың негізгі қағидаттары мен әдістері;
2. Автоматты және қолмен оңтайландыру әдістері;
3. Алгоритмдер мен деректер құрылымдары, олардың қолданылу салалары;
4. Негізгі бағдарламалау тілдері;
5. Бұлттық жүйелердің бағдарламалық жасақтамасын жобалау үлгілері;
6. Объектілі-бағдарланған дизайн мен бағдарламалаудың қағидаттары;
7. Операциялық жүйелердің құрамы мен жұмыс істеу қағидаттары;
8. Компьютерлік желілерді құру қағидаттары;
9. Компьютерлік желілер және телекоммуникациялар;
10. Деректерді шифрлау тәсілдері мен әдістері;

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Бұлттық жүйелерді жобалау және сүйемелдеу



Дағды 1:
Бұлттық жүйелерді пайдалану

Машықтар:
1. Әртүрлі тестілеу түрлерін жүргізу: функционалдық, өнімділік, жүктемелік, қауіпсіздік, үйлесімділік
2. Берілген әдістер мен тестілеу түрлеріне сәйкес тестілеу сценарийлерін әзірлеу
3. Бағдарламалық жасақтаманы талдау және жөндеу үшін аспаптық құралдарды пайдалану
4. Түрлі бағдарламалау тілдері үшін кодты жасау, жөндеу және оңтайландыру құралдарын пайдалану
5. Бұлттық сервистер үшін үздіксіз интеграция және жеткізу жүйелерін баптау және пайдалану
6. Бұлттық ортада сервистер нұсқаларын енгізу, жаңарту және кері қайтару үдерістеріне қатысу
7. Логтар мен метрикаларды талдауды қоса алғанда, әзірленген компоненттердің жұмысына байланысты инциденттерді талдау және жою
8. Операциялық тапсырмаларды автоматтандыруға арналған скрипттер мен құралдарды әзірлеу және қолдау

Білімдер:
1. Ақпараттық технологиялар саласындағы жобаларды басқару технологиялары
2. Тесттік сценарийлер мен тесттік кодты әзірлеу әдістемесі
3. Формальды сипаттамалар бойынша тесттерді генерациялау әдістері мен технологиялары
4. Өмірлік циклдің барлық кезеңдерінде бағдарламалық жасақтаманың сапасын қамтамасыз етудің қағидаттары мен практикалары
5. Ақауға төзімді және оңай сүйемелденетін жүйелерді құруға арналған тәсілдер
6. Үлестірілген жүйелерде мониторинг, алертинг және логтар жинаудың негіздері
7. Қолданба және деректер деңгейінде қауіпсіздікті қамтамасыз ету қағидаттары

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жауапкершілік
Құрылымдық ойлау
Табандылық пен зейін
Шығармашылық көзқарас
Өзін-өзі оқыту қабілеті
Іскерлік қарым-қатынас дағдылары

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:


СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

5

Бұлттық технологиялар әзірлеушісі

7

Бұлттық технологиялар әзірлеушісі

19. Кәсіптің карточкасы "Бұлттық технологиялар сәулетшісі":

Топтың коды:

2529-0

Қызмет атауының коды:

-

Кәсіптің атауы:

Бұлттық технологиялар сәулетшісі

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

5

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
орта білімнен кейінгі (қолданбалы бакалавриат)

Мамандық:
Бағдарламалық қамтамасыз ету (түрлері бойынша)

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Тәжірибесіз

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Курстық даярлау, сертификаттау

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:

2529-0-001 - Бұлтты есептеулер жөніндегі маман

Қызметтің негізгі мақсаты:

Бұлттық есептеу үлгісіне негізделген, деректерді сақтау және өңдеудің бұлттық ресурстарын пайдаланатын АТ-шешімдерді тәжірибелі мамандардың жетекшілігімен, дайын архитектуралық үлгілерді (паттерндерді) зерттеу мен қолдануға баса назар аудара отырып жобалау және әзірлеу.

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Бұлттық ортаны әзірлеу

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Бұлттық ортаны әзірлеу



Дағды 1:
Ұйымның бизнес талаптарын ескере отырып бұлттық шешімдерді жобалау

Машықтар:
1. Дайын бұлттық есептеу архитектурасы негізінде жүйелерді модельдеу
2. Бұлттық есептеу архитектурасын талдау әдістерін меңгеру
3. Формалдық спецификацияларды верификациялау әдістері мен технологияларын қолдану

Білімдер:
1. Формалдық спецификацияларды верификациялау әдістері мен технологиялары
2. Өзгеретін талаптарға сәйкес жоба компоненттерін қайта бағалау және редизайн жасау қағидаттары
3. Тиімді талдау мен жобалаудың негізгі әдістері мен құралдары

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Бұлттық ортада қауіпсіздіктің және талаптарға сәйкестіктің базалық сценарийлерін іске асыру

Машықтар:
1. Ең аз артықшылықтар қағидатына негізделген қолжеткізуді басқарудың базалық саясаттарын баптау
2. Деректерді қорғаудың негізгі тетіктерін конфигурациялау
3. Бұлттық провайдерлердің кіріктірілген құралдары арқылы қауіпсіздіктің базалық мониторингін енгізу

Білімдер:
1. Бөлінген жауапкершілік моделі
2. Салалық стандарттарға сәйкестіктің негіздері
3. Бұлттық архитектуралар контекстіндегі нөлдік сенім қағидаттары

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жауапкершілік
Ынтымақтастық және өзара іс-қимыл
Командада жұмыс істей білу

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:


СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

6

Бұлттық технологиялар сәулетшісі

4-ші тарау. Кәсіптік стандарттың техникалық деректері

      20. Мемлекеттік органның атауы:

      Қазақстан Республикасының Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігі

      21. Әзірлеуге қатысатын ұйымдар (кәсіпорындар):

      Қазақстан Республикасының Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігінің Цифрлық активтер және серпінді технологиялар комитеті

      Жоба жетекшісі:

      Байгазина А.

      E-mail: a.baigazina@mdai.gov.kz

      Телефон нөмірі: +7 (717) 264 94 55

      Орындаушылар:

      Байгазина А., +7 (717) 264 94 55, a.baigazina@mdai.gov.kz.

      22. Кәсіптік біліктілік жөніндегі салалық кеңес:

      23. Кәсіптік біліктілік жөніндегі ұлттық орган: 12.12.2025 г.

      24. "Атамекен" Қазақстан Республикасының Ұлттық кәсіпкерлер палатасы: -

      25. Нұсқа нөмірі және шығарылған жылы: Нұсқа 3, 2025 г.

      26. Болжамды қайта қарау күні: 30.12.2028 г.

  Қазақстан Республикасы
Премьер-Министрінің
орынбасары – Жасанды
интеллект және цифрлық
даму министрінің бұйрығына
2025 жылғы 10 қарашадағы
№ 569 / НҚ 15-қосымша

Кәсіптік стандарт: "Жүйелік және желілік әкімшілендіру"

      Ескерту. Бұйрық стандартпен толықтырылды - ҚР Премьер-Министрінің орынбасары – Жасанды интеллект және цифрлық даму министрінің 20.04.2026 № 209/НҚ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін он күнтізбелік күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.

1-ші тарау. Жалпы ережелер

      1. Кәсіптік стандарттың қолдану аясы: "Жүйелік және желілік әкімшілендіру" кәсіптік стандарты Қазақстан Республикасының "Кәсіби біліктіліктер туралы" Заңының 5-бабына сәйкес әзірленген, ол білім беру бағдарламаларын қалыптастыруға, соның ішінде кәсіпорындардағы персоналды оқытуға, ұйымдар қызметкерлері мен білім беру ұйымдары түлектерінің кәсіби біліктілігін тануға, сондай-ақ ұйымдар мен кәсіпорындарда персоналды басқару саласындағы кең ауқымды міндеттерді шешуге қойылатын талаптарды айқындайды.

      2. Осы кәсіптік стандартта мынадай терминдер, анықтамалар мен қысқартулар қолданылады:

      1) біліктілік деңгейі – еңбек іс-қимылдарының күрделілігі, стандартты еместігі, жауапкершілігі мен дербестілігі өлшемдеріне қарай сараланатын қызметкердің даярлығы мен құзыретінің деңгейіне қойылатын талаптардың жиынтығы.

      2) кәсіби кіші топ – еңбек функцияларының тұтас жиынтығы мен оларды орындауға қажетті құзыреттер негізінде қалыптасқан кәсіптер жиынтығы.

      3) кәсіби кіші топ – еңбек функцияларының және оларды орындау үшін қажетті құзыреттердің біртұтас жиынымен қалыптастырылған кәсіптер жиынтығы.

      4) қол жеткізуді бақылау және басқару жүйесі – қол жеткізуді бақылау және басқару жүйесі – "өту нүктелері" (есіктер, қақпалар, өткізу-бақылау пункттері және т.б.) арқылы берілген аумаққа объектілердің (адамдар, көлік) кіруі мен шығуын шектеу және тіркеу мақсатын көздейтін қауіпсіздіктің бағдарламалық-аппараттық техникалық құралдарының жиынтығы.

      5) кластер – бірнеше біртекті элементтердің бірлестігі, ол белгілі бір қасиеттері бар дербес бірлік ретінде қарастырылуы мүмкін.

      6) брандмауэр – брандмауэр – Интернет немесе желі арқылы келіп түсетін деректерді тексеріп, брандмауэр параметрлеріне байланысты оларды компьютерге жеткізуді бұғаттайтын немесе рұқсат ететін бағдарламалық немесе аппараттық кешен.

      7) домен бақылаушы – компьютерлік желі аймағын (доменді) басқаратын сервер.

      8) біліктілік – қызметкердің нақты еңбек функцияларын сапалы орындауға дайындығының дәрежесі.

      9) ұлттық біліктілік шеңбері – еңбек нарығында мойындалған біліктілік деңгейлерінің құрылымданған сипаттамасы.

      10) ұлттық біліктілік жүйесі – еңбек нарығы тарапынан мамандардың біліктіліктеріне деген сұраныс пен ұсынысты құқықтық және институционалдық реттеу тетіктерінің жиынтығы.

      11) салалық біліктілік шеңбері – салада мойындалатын біліктілік деңгейлерінің құрылымданған сипаттамасы.

      12) кәсіптік стандарт – кәсіби қызметтің нақты саласында біліктілік пен құзыреттілік деңгейіне, еңбек мазмұнына, сапасына және еңбек жағдайларына қойылатын талаптарды айқындайтын стандарт.

      13) кәсіп – адамның арнайы дайындық нәтижесінде меңгерілген және тиісті білім туралы құжаттармен расталатын белгілі бір білімді, іскерлікті және практикалық дағдыларды талап ететін негізгі еңбек қызметі түрі.

      14) еңбек функциясы – еңбек процесінің бір немесе бірнеше міндетін шешуге бағытталған өзара байланысты іс-әрекеттер жиынтығы.

      15) кластер – бірнеше біртекті элементтердің бірлестігі, ол белгілі бір қасиеттері бар дербес бірлік ретінде қарастырылуы мүмкін.

      3. Осы кәсіптік стандартта мынадай қысқартулар қолданылады:

      1) СБШ – салалық біліктілік шеңбері;

      2) КС – кәсіптік стандарт;

      3) БА – басшылар, мамандар және басқа да қызметшілер лауазымдарының біліктілік анықтамалығы;

      4) БҚ – бағдарламалық қамтамасыз ету;

      5) ДБ – деректер базасы;

      6) ОЖ – операциялық жүйе;

      7) ЖЕЖ – жергілікті есептеу желілері;

      8) АҚ – ақпараттық қауіпсіздік;

      9) АЖ – ақпараттық жүйелер;

      10) ҚББЖ – қолжетімділікті бақылау және басқару жүйесі;

      11) Wi-Fi – жергілікті сымсыз желілерді ұйымдастыру үшін кең жолақты радиобайланысқа арналған жабдықтың стандарты;

      12) ҚКЖ – құрылымдалған кабельдік жүйе;

      13) АТС – автоматтандырылған телефон станциясы;

      14) IP-система – операционная система для работы с цифровыми камерами, видео процессорами, аудио процессорами, сетевыми картами для их подключения к локальной сети.

2-ші тарау. Кәсіптік стандарттың паспорты

      4. Кәсіптік стандарттың атауы: Жүйелік және желілік әкімшілендіру.

      5. Кәсіптік стандарттың коды: J069.

      5. ЭҚЖЖ секциясын, бөлімін, тобын, сыныбын және кіші сыныбын көрсету:

      J Ақпарат және байланыс.

      62 Компьютерлік бағдарламалау, консультациялық және басқа ілеспе көрсетілетін қызметтер.

      62.0 Компьютерлік бағдарламалау, консультациялық және басқа ілеспе көрсетілетін қызметтер.

      62.03 Компьютерлік жабдықтарды басқару қызметі.

      62.03.2 Ақпараттық-коммуникациялық құрал-жабдықтарды басқару жөніндегі қызмет.

      7. Кәсіптік стандарттың қысқаша сипаттамасы: Серверлік және клиенттік жүйелерді, желілік жабдықты, деректерді сақтау жүйелерін және ілеспе бағдарламалық қамтамасыз етуді қоса алғанда, ұйымның ақпараттық инфрақұрылымының тұрақты, қауіпсіз және тиімді жұмысын қамтамасыз ету.

      8. Кәсіптер карточкаларының тізімі:

      1) Жүйелік инженер - 6 СБШ-нің деңгейі;

      2) Желілік әкімші - 6 СБШ-нің деңгейі;

      3) Жүйелік инженер - 7 СБШ-нің деңгейі;

      4) Желілік әкімші - 5 СБШ-нің деңгейі;

      7) Желілік әкімші - 4 СБШ-нің деңгейі.

3-ші тарау. Кәсіптер карточкалары

9. Кәсіптің карточкасы "Жүйелік инженер":

Топтың коды:

2511-1

Қызмет атауының коды:

2511-1-004

Кәсіптің атауы:

Жүйелік инженер

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

6

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Күрделі серверлік бағдарламалық қамтамасыз етуді енгізу, баптау және сүйемелдеу, жүйелік әкімшілендіру немесе корпоративтік ақпараттық жүйелердің техникалық қолдау саласында кемінде 5 жыл

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Курстық дайындық, сертификаттау

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:

2511-1-003 - Жүйелік архитектор
2511-3-001 - Бағдарламалық қамсыздандыру жөніндегі сәулетші

Қызметтің негізгі мақсаты:

Жүйелік және бағдарламалық қамтамасыз етудің жұмысқа жарамдылығын бақылау және қамтамасыз ету

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Тапсырыс берушіде ақпараттық жүйенің серверлік бөлігін орналастыру және оның жұмыс істеуі үшін қажетті жүйелік және қолданбалы бағдарламалық қамтамасыз етуді орнату, баптау және енгізу
2. Ақпараттық жүйенің жұмысына бақылау жасау және оның жұмысындағы қателерді жою

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Тапсырыс берушіде ақпараттық жүйенің серверлік бөлігін орналастыру және оның жұмыс істеуі үшін қажетті жүйелік және қолданбалы бағдарламалық қамтамасыз етуді орнату, баптау және енгізу



Дағды 1:
Жүйелік және қолданбалы бағдарламалық қамтамасыз етуді орнату, баптау және енгізу

Машықтар:
1. Бағдарламаларды отладкаға дайындау жөніндегі жұмысты орындау және отладканы жүзеге асыру
2. Отладкадан өткен бағдарламаларды іске қосу және қойылған міндеттердің шарттарымен айқындалатын бастапқы деректерді енгізу
3. Жүйелік және қолданбалы бағдарламалық қамтамасыз етуді орнату, баптау және енгізу әдістерін меңгеру
4. Күрделі бағдарламалық қамтамасыз етуді орнату және баптау жоспарлары мен сценарийлерін әзірлеу
5. Әртүрлі бағдарламалық компоненттер мен жүйелерді өзара интеграциялауды жүзеге асыру
6. Бағдарламалық қамтамасыз етудің тәуелділіктері мен үйлесімділігі қақтығыстарын диагностикалау және жою

Білімдер:
1. Компьютерлік баптаулар, қолданылатын операциялық жүйелер және бағдарламалық қолданбалар
2. Ақпараттың техникалық тасымалдағыштарының түрлері, оларды сақтау және пайдалану қағидалары
3. Ақпаратты өңдеу және беру құралдарының қолданыстағы стандарттары
4. Құрылымдық бағдарламалау негіздері, бағдарламалық қамтамасыз етудің түрлері, техникалық-пайдалану сипаттамалары, құрылымдық ерекшеліктері, алгоритмдер мен бағдарламаларды әзірлеу әдістері
5. Виртуализация және контейнерлеу жүйелерінің жұмыс істеу қағидаттары
6. Компоненттердің өзара әрекеттесуін баптауға қажетті желілік технологиялар мен протоколдардың негіздері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Тапсырыс берушіде ақпараттық жүйенің серверлік бөлігін орналастыру

Машықтар:
1. Тапсырыс берушіде ақпараттық жүйенің серверлік бөлігін орналастыру
2. Ақпараттық жүйенің жұмыс істеуі үшін қажетті жүйелік және желілік бағдарламалық қамтамасыз етуді, сондай-ақ жабдықты баптауды жүзеге асыру
3. Істен шығуға төзімділік, өнімділік және қауіпсіздік талаптарын ескере отырып, орналастыру архитектурасын жобалау
4. Арнайы құралдарды пайдалана отырып, орналастыру процестерін автоматтандыру
5. Орналастырылған жүйенің қабылдау-тапсыру сынақтарын жүргізу
6. Тапсырыс беруші персоналын орналастырылған жүйемен жұмыс істеу негіздеріне оқыту

Білімдер:
1. БҚ архитектураларын әзірлеу түрлері
2. Ақпаратты жіктеу және кодтау әдістері, формальданған бағдарламалау тілдері, қолданыстағы стандарттар, санау жүйелері, шифрлар мен кодтар
3. Ақпараттық жүйелерді орналастыру және көшіру әдіснамалары мен үздік тәжірибелері
4. Істен шығуға төзімді кластерлік және таратылған конфигурацияларды құру қағидаттары
5. Деректерді сақтау жүйелерінің негіздері және резервтік көшіруді ұйымдастыру

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 3:
Бағдарламалық қамтамасыз етуді жаңарту

Машықтар:
1. Дайын бағдарламалық өнімдерді пайдаланудың мүмкіндігін айқындау және оларды бейімдеу
2. Шығыс деректерін талдау негізінде әзірленген бағдарламаны түзету
3. Бағдарламалық қамтамасыз етуді жаңарту әдістерін меңгеру
4. Дайын бағдарламалық өнімдерді пайдаланудың мүмкіндігін айқындау және оларды бейімдеу
5. Бағдарламалық қамтамасыз етуді тоқтап қалу уақытын барынша азайта отырып, жаңартуды және патчингті жоспарлау және жүргізу
6. Сәтсіз жаңарту жағдайында кері қайтару жоспарларын әзірлеу және тестілеу
7. Жаңартулардың бүкіл жүйенің үйлесімділігі мен өнімділігіне әсерін бағалау

Білімдер:
1. Бағдарламалық қамтамасыз етуді жобалау және әзірлеу процесінің негізгі қағидаттары
2. Серверлік операциялық жүйелердің базалық баптаулары
3. TCP/IP протоколының жұмыс істеу қағидаттары және оны егжей-тегжейлі баптау
4. Жүйелік және желілік өзара әрекеттесу қағидаттары
5. Бағдарламалық қамтамасыз етудің өмірлік циклінің модельдері және жаңартуларды басқару саясаттары
6. Жаңартуларды оқшауланған ортада тестілеу әдістері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Ақпараттық жүйенің жұмысына бақылау жасау және оның жұмысындағы қателерді жою



Дағды 1:
Шығындарды бақылау және талдау жүргізу

Машықтар:
1. Файл серверімен жұмыс істеу
2. Аппараттық және бағдарламалық құралдарға жүйелі бақылау жүргізу
3. Аппараттық және бағдарламалық құралдарға жұмсалатын шығындарды есепке алу
4. Есептеу ресурстары мен БҚ лицензияларын пайдаланудың тиімділігін талдау
5. Жаңа жабдық пен бағдарламалық қамтамасыз етуді сатып алуға негіздеме мен ТЭН (ТЭО) дайындау
6. Консолидация, виртуализация және лицензиялаудың оңтайлы модельдерін таңдау есебінен IT-инфрақұрылымға жұмсалатын шығындарды оңтайландыру
7. Ақпараттық жүйені сүйемелдеу мен дамытуға жұмсалатын шығындар бойынша бюджеттер мен есептер құрастыру

Білімдер:
1. Заманауи бағдарламалық және аппараттық құралдар
2. Бағдарламалық және аппараттық құралдарды іздеу әдістері
3. Бағдарламалық және аппараттық құралдардың жұмыс істеудің заманауи әдістері мен қағидаттары
4. БҚ мен бұлттық сервистердің баға белгілеу және лицензиялау модельдері
5. Қаржылық есеп жүргізу және IT-бюджетті басқару негіздері
6. Иеленудің жалпы құнын және инвестициялардың қайтарымын есептеу әдістері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Ақпараттық жүйенің жұмысындағы қателерді жою

Машықтар:
1. Бағдарламалардың дұрыстығын автоматты тексеру жүйелерін, үлгілік және стандартты бағдарламалық құралдарды әзірлеу және енгізу
2. Жүйелік және/немесе өзге қателер бойынша ақпаратты өңдеу технологиясын құрастыру
3. Ақпараттық жүйенің жұмысқа жарамдылығы мен тиімділігіне бақылау тексерістерін жүргізу
4. Ақпараттық жүйедегі техникалық істен шығулар мен ақаулардың себептерін зерделеу
5. Ақпараттық жүйенің жұмысындағы қателерді жою
6. Күрделі проблемаларды диагностикалау үшін логтарға, метрикаларға және трассировкаларға терең талдау жүргізу
7. Проблемаларды проактивті түрде анықтау үшін мониторинг және хабарлау жүйелерін жобалау және енгізу
8. Істен шығудың түпкі себептерін жою мақсатында жүйенің проблемалық учаскелеріне реинжиниринг жүргізу

Білімдер:
1. Үлгілік және стандартты бағдарламалық құралдар
2. Ақпаратты өңдеу технологиясының негіздері
3. Әзірлеу процестерінің сапа стандарттары, сәйкессіздіктерді жою және алдын алу әдістері
4. Таратылған жүйелердегі ақауларды іздеу және жою әдіснамалары
5. Өнімділікті талдау және тар орындарды анықтауға арналған құралдар мен технологиялар
6. Өндірістік жүйелерде лог жүргізу және метрикаларды жинау қағидаттары

Дағдыны тану мүмкіндігі:

-

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жауапкершілік
Жүйелі ойлау
Ауызекі сөйлеу дағдылары
Ұйымдастыру
Табандылық
Персоналды басқару
Ұйымдастырушылық дағдылар
Командада жұмыс істей білу
Іскерлік хат алмасуды жүргізу

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:


СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

6

Жүйелік әкімші

10. Кәсіптің карточкасы "Желілік әкімші":

Топтың коды:

2522-0

Қызмет атауының коды:

2522-0-005

Кәсіптің атауы:

Желілік әкімші

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

6

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Күрделі серверлік бағдарламалық қамтамасыз етуді енгізу, баптау және сүйемелдеу, жүйелік әкімшілендіру немесе корпоративтік ақпараттық жүйелердің техникалық қолдау саласында кемінде 5 жыл

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Курстық дайындық, сертификаттау

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:


Қызметтің негізгі мақсаты:

Ұйымның бизнес-мақсаттары мен талаптарына сәйкес бүкіл корпоративтік желілік инфрақұрылымның архитектуралық жобалануы, стратегиялық дамуы және оның жоғары қолжетімділігін, өнімділігін әрі қауіпсіздігін қамтамасыз ету

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Ұйымның жергілікті есептеу желісін жобалау, монтаждау және қызмет көрсету
2. Ұйымның құрылымдалған кабельдік жүйелері мен корпоративтік желілерінің жұмысқа жарамдылығын қамтамасыз ету
3. Ұйымның желілік жабдықтарын орнату, баптау және қолдау
4. Ұйымның желілік қауіпсіздігін қамтамасыз ету

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Ұйымның жергілікті есептеу желісін жобалау, монтаждау және қызмет көрсету



Дағды 1:
Желілік инфрақұрылымды архитектуралық жобалау және дамыту

Машықтар:
1. Жергілікті есептеу желісіне стратегиялық деңгейде қойылатын талаптар мен міндеттерді айқындау
2. Ұйымның өсу келешегін ескере отырып, желілік топологиясын әзірлеу және оңтайландыру
3. Жаңа бизнес-сервистерді қолдау үшін ұйымның корпоративтік желілерінің мүмкіндіктерін дамыту
4. ЖЕЖ-ді (ЛВС) жобалауға және монтаждауға арналған техникалық тапсырманы әзірлеу
5. ЖЕЖ-ді құру және дамыту бойынша кешенді жобаны әзірлеу
6. Орындаған жұмыстардың нәтижелері бойынша есептік құжаттаманы қалыптастыру
7. Қолданыстағы желілік архитектураға аудит жүргізу және бағалау
8. Желілік инфрақұрылымды дамыту жөніндегі жол картасын әзірлеу

Білімдер:
1. Жергілікті есептеу желілерінің өнімділігін бағалау және бақылау әдістері
2. Желілік топология, желілік құрылғыларды қосу тәсілдері және істен шығуға төзімді архитектураларды құру қағидаттары
3. Менеджмент және IT-жобаларды басқару негіздері
4. Ұйымның құрылымы, негізгі бизнес-үдерістер және олардың инфрақұрылымға қойылатын талаптары
5. Ақпараттық жүйелерді дамытуға стратегиялық жоспарлаудың қағидаттары
6. Ресурстарды басқару және IT-инфрақұрылым шығындарын оңтайландыру әдістері
7. Желілік инфрақұрылым саласындағы қазіргі заманғы тенденциялар мен технологиялар

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Ұйымның құрылымдалған кабельдік жүйелері мен корпоративтік желілерінің жұмысқа жарамдылығын қамтамасыз ету



Дағды 1:
Корпоративтік желілердің жұмысын басқару және оңтайландыру

Машықтар:
1. Арнайы жүйелерді пайдалана отырып, ұйымның корпоративтік желілерінің жұмысын мониторингтеу және талдау
2. Ұйымның корпоративтік желілік инфрақұрылымын жетілдіру және дамыту бойынша ұсыныстар әзірлеу
3. Әртүрлі сегменттер мен сервистер үшін желілік протоколдарды таңдау және баптау
4. Күрделі желілік ортада маршрутизация кестелерін баптау және оңтайландыру
5. Ортақ желілік ресурстар мен желілік сервистерге қолжетімділікті басқару
6. Желілік инфрақұрылымды жаңғырту және кеңейту бойынша жұмыстарды жоспарлау және жүргізу
7. Қызмет көрсету сапасы саясатын әзірлеу және енгізу

Білімдер:
1. Жергілікті есептеу желілерін және құрылымдалған кабельдік жүйелерді ұйымдастыру, жұмыс істеу және диагностика қағидаттары
2. ЖЕЖ, құрылымдалған кабельдік жүйелер, жұмыс станциялары мен ұйым серверлерінің баптау параметрлері және олардың өзара ықпалы
3. Желілік сервистерді басқару және олардың қолжетімділігін қамтамасыз ету әдістемелері
4. Гибридті және бағдарламалық түрде анықталатын желілерді құрудың заманауи тәсілдері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 3:
Ұйымның желілік жабдықтарын орнату, баптау және қолдау



Дағды 1:
Желілік жабдықтарды стратегиялық басқару

Машықтар:
1. Желілік жабдыққа және оған арналған бағдарламалық қамтамасыз етуге қойылатын стратегиялық талаптарды айқындау
2. Ұйымның желілік жабдығының жұмысқа жарамдылығын және оны пайдалану тиімділігін бақылау
3. Ұйымның желілік жабдықтарын орнату, баптау және қолдау жөніндегі пайдалану құжаттамасын жүргізу және өзектендіру
4. Ұйымның желілік жабдықтарына профилактикалық жұмыстар жүргізу және оларды жаңарту бойынша кешенді жоспарлар әзірлеу
5. Желілік жабдықтың өмірлік циклін басқару және оны ауыстыруды жоспарлау
6. Әртүрлі вендорлардың шешімдерін техникалық-экономикалық салыстыруды жүргізу

Білімдер:
1. Күрделі жағдайларда желілік жабдықтың жұмысқа жарамдылығын қалпына келтіру әдістері мен құралдары
2. Ұйымның желілік жабдығына арналған пайдалану құжаттамасы және оны жүргізу стандарттары
3. Желілік шеткері құрылғылар, олардың түрлері, техникалық сипаттамалары және қолданылу салалары
4. Желілік жабдықты резервтеу және істен шығуға төзімділік жүйелерін құру қағидаттары
5. Желілік жабдықтың жетекші өндірушілерінің нарықтық ұсыныстары

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 4:
Ұйымның желілік қауіпсіздігін қамтамасыз ету



Дағды 1:
Желілік қауіпсіздік саясатын әзірлеу және енгізу

Машықтар:
1. Желілер жұмысының ақаулары мен инциденттерін талдау және олардың туындауының түпкі себептерін айқындау
2. Тәуекелдерді талдау негізінде ұйымның корпоративтік желілерінің қауіпсіздік талаптарын айқындау
3. Ұйымның ақпараттық қауіпсіздік саясатын әзірлеу және өзектендіру
4. Желілік қауіпсіздік құрылғыларын мониторингтеу және басқару
5. Қауіптер мен аномалияларды анықтау үшін жүйелік және желілік оқиғалар журналдарын талдау
6. Ұйым деректерін резервтік көшіру жүйелерінің тұтастығы мен қолжетімділігін қамтамасыз етуге бақылау жасау
7. Қауіпсіздік саласында жүргізілген жұмыстардың нәтижелері бойынша кешенді есептік құжаттаманы қалыптастыру
8. Желілік инфрақұрылымның қауіпсіздік аудиттерін ұйымдастыру және жүргізу

Білімдер:
1. Желілік инфрақұрылымда ақпараттық қауіпсіздікті қамтамасыз ету құралдары мен әдістері
2. Деректер базалары мен қолданбалардың қауіпсіздік параметрлері мен механизмдері
3. Ақпараттық жүйелердің қауіпсіз жұмыс істеу негіздері және нормативтік талаптар
4. Ақпараттық қауіпсіздік саясатының типтік модельдері және олардың қолданылу шектері
5. Ақпараттық қауіпсіздік саласындағы стандарттар мен фреймворктер
6. Ену әрекеттерін анықтау және олардың алдын алу, қауіп-қатерлерді талдау жүйелерін құру қағидаттары

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жауапкершілік
Командада жұмыс істей білу
Тәртіптілік
Аналитикалық ойлау
Бастамашылық
Ұйымдастыру қабілеті
Мұқияттылық
Атқарушылық
Жоспарлау
Шешім қабылдау
Нәтижеге бағдарлану
Кәсіби деңгейін көтеруге ұмтылу

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:


СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

5

Желілік әкімші

11. Кәсіптің карточкасы "Жүйелік инженер":

Топтың коды:

2511-1

Қызмет атауының коды:

2511-1-004

Кәсіптің атауы:

Жүйелік инженер

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

7

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
жоғары оқу орнынан кейінгі білім (магистратура, резидентура)

Мамандық:
Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Корпоративтік ақпараттық жүйелер мен инфрақұрылымды жобалау, енгізу және басқару саласында кемінде 5 жыл жұмыс өтілі, оның ішінде стратегия, бюджет және командалар үшін жауапкершілігі бар басқарушылық лауазымдарда кемінде 3 жыл

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Курстық дайындық, сертификаттау

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:

2511-1-003 - Жүйелік архитектор
2511-3-001 - Бағдарламалық қамсыздандыру жөніндегі сәулетші

Қызметтің негізгі мақсаты:

Ұйымның бизнес-мақсаттарына қол жеткізу, шығындарды оңтайландыру және технологиялық бәсекелік артықшылықтар қалыптастыру үшін бүкіл корпоративтік ақпараттық инфрақұрылым мен бағдарламалық қамтамасыз етудің өмірлік циклін тиімді басқаруды қамтамасыз ету, стратегиялық басшылық жасау және архитектуралық жобалау

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Тапсырыс берушіде ақпараттық жүйенің серверлік бөлігін орналастыру және оның жұмыс істеуі үшін қажетті жүйелік және қолданбалы бағдарламалық қамтамасыз етуді орнату, баптау және енгізу
2. Жабдықты техникалық қызмет көрсетуді басқару және аппараттық, бағдарламалық құралдарды пайдалануын бақылау, шығындарды талдау

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Тапсырыс берушіде ақпараттық жүйенің серверлік бөлігін орналастыру және оның жұмыс істеуі үшін қажетті жүйелік және қолданбалы бағдарламалық қамтамасыз етуді орнату, баптау және енгізу



Дағды 1:
Бағдарламалық қамтамасыз ету портфелін және оның өмірлік циклін стратегиялық басқару

Машықтар:
1. Бағдарламалық қамтамасыз етуді сатып алуға арналған бюджетті қалыптастыру және келісу үдерістерін басқару
2. Корпоративтік бағдарламалық қамтамасыз етуді орнату, жайғастыру және сүйемелдеу стратегиясын басқару
3. Бағдарламалық активтерді басқару стандарттарын, саясаттарын және әдістемелерін айқындау және енгізу
4. Бағдарламалық шешімдер портфелі үшін иеленудің жалпы құнын және инвестициялардың қайтарымын бағалау
5. Лицензиялау модельдерін таңдау және вендорлармен өзара іс-қимыл бойынша стратегиялық шешімдер қабылдау
6. Бағдарламалық қамтамасыз етуді пайдаланудың лицензиялық келісімдерге және нормативтік талаптарға сәйкестігін қамтамасыз ету

Білімдер:
1. Корпоративтік деңгейде бағдарламалық қамтамасыз етуді пайдалану, орнату және сатып алуды реттейтін басшылық және нормативтік материалдар
2. Әртүрлі бағдарламалық қамтамасыз ету түрлерінің жіктелуі, сипаттамалары және нарықтық ұсыныстары
3. Есептеу жүйелерінің техникалық-пайдалану сипаттамалары, құрылымдық ерекшеліктері, арналымы мен жұмыс режимдері, оларды техникалық пайдалану қағидалары
4. Ақпаратты автоматты өңдеу технологиялары және корпоративтік ақпараттық жүйелерді құру қағидаттары
5. Қолданыстағы стандарттар, ақпаратты жіктеу, шифрлау және кодтау жүйелері
6. Күрделі бағдарламалық қамтамасыз етудің жұмыс істеу, интеграциялау және өмірлік циклін басқару қағидаттары

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Бағдарламалық қамтамасыз ету саласында архитектуралық дамуды және білімді басқару

Машықтар:
1. Дайын бағдарламалық өнімдерді пайдалану және жеке шешімдерді әзірлеудің стратегиялық орындығын айқындау
2. Корпоративтік бағдарламалық қамтамасыз етумен жұмыс істеу саласында персоналдың оқыту бағдарламаларын және құзыреттерін дамытуға басшылық жасау
3. Кәсіпорын деңгейінде серверлік орта архитектурасын, деректерді сақтау жүйелерін және деректер базаларын басқару
4. Қажетті архитектуралық және пайдалану құжаттамасын бекіту және оның жүргізілуін бақылау
5. Ескірген бағдарламалық қамтамасыз етуді жаңғырту және ауыстыру жобаларын бастау және қадағалау
6. Бағдарламалық қамтамасыз ету саласындағы білімдер мен үздік тәжірибелердің корпоративтік қоймасын қалыптастыру және басқару

Білімдер:
1. Бағдарламалық қамтамасыз етудің негізгі сыныптарының қазіргі нұсқалары, даму үрдістері және бәсекеге қабілеттілік сипаттамалары
2. Корпоративтік бағдарламалық жүйелердің техникалық сипаттамалары, бағдарламалық интерфейстері және интеграциялау қағидаттары
3. IT саласында оқыту, персоналды дамыту және құзыреттерді басқарудың негізгі қағидаттары мен әдістері
4. Кәсіпорын архитектурасы және IT-қызметтерді басқару фреймворктері мен стандарттары
5. IT саласындағы жобалар мен бағдарламаларды басқару әдіснамалары

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Жабдықты техникалық қызмет көрсетуді басқару және аппараттық, бағдарламалық құралдарды пайдалануын бақылау, шығындарды талдау



Дағды 1:
Инфрақұрылымдық активтерді стратегиялық мониторингтеу және басқару

Машықтар:
1. IT-жабдыққа қызмет көрсетуге арналған заманауи жүйелерді мониторингтеу және басқару стратегияларын айқындау және енгізу
2. Жабдыққа қызмет көрсету және оның өмірлік циклін басқару үдерістеріне басшылық жасау
3. Аппараттық ресурстарды пайдаланудың тиімділігін бақылау және оларды оңтайландыру жөніндегі жобаларды бастау
4. Техникалық құралдар үшін бағдарламалық қамтамасыз етуді пайдалануды оңтайландыру стратегияларын әзірлеу және бекіту
5. IT активтерін (ITAM) басқару саласындағы саясаттарды және стандарттарды қалыптастыру
6. Инфрақұрылымның қауіпсіздік, істен шығуға төзімділік және экология талаптарына сәйкестігін қамтамасыз ету

Білімдер:
1. Стратегиялық шешімдер қабылдау үшін ақпараттың үлкен көлемдерін талдау әдістері мен қағидаттары
2. Күрделі жабдық пен бағдарламалық қамтамасыз етуді жобалау, орнату, интеграциялау және пайдаланудан шығару қағидаттары
3. Аппараттық және бағдарламалық құралдардың үйлесімділігі, өзара тәуелділігі және оңтайлы конфигурациялары мәселелері
4. Гибридті инфрақұрылымдарды, бұлттық модельдерді және аутсорсингті құрудың заманауи тәсілдері
5. Тұрақты даму және "жасыл" IT қағидаттары

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
IT шығындарын стратегиялық бақылау және қаржылық оңтайландыру

Машықтар:
1. Кәсіпорынның деректерді сақтау және өңдеу жүйелерінің архитектурасы мен стратегиясын басқару
2. Аппараттық және бағдарламалық құралдарды пайдалану мен олардың тиімділігіне жүйелі стратегиялық бақылау жүргізу
3. Аппараттық және бағдарламалық құралдарға жұмсалатын шығындарды стратегиялық есепке алу және бюджеттер қалыптастыру
4. IT-ді қаржыландыру модельдерін әзірлеу және енгізу
5. IT-инфрақұрылымының шығындары мен тиімділігі бойынша тұрақты бенчмаркинг жүргізу
6. IT-инфрақұрылым мен технологияларға ірі инвестициялар бойынша негіздемелер дайындау

Білімдер:
1. Заманауи бағдарламалық және аппараттық құралдар, олардың экономикалық модельдері мен даму трендтері
2. Оңтайлы бағдарламалық және аппараттық шешімдерді іздеу, бағалау және таңдау әдістері
3. Бағдарламалық және аппараттық кешендердің жұмыс істеу, басқару және оңтайландырудың заманауи әдістері мен қағидаттары
4. Қаржылық басқару, бюджеттеу және IT-қызметтердің құнын басқарудың негіздері
5. Сатып алулар және мемлекеттік шығыстарды басқару саласындағы нормативтік-құқықтық база

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жауапкершілік
Жүйелі ойлау
Ауызекі сөйлеу дағдылары
Ұйымшылдық
Табандылық
Персоналды басқару
Ұйымдастырушылық дағдылар
Командада жұмыс істей білу
Іскерлік хат алмасуды жүргізу

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:


СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

6

Жүйелік инженер

12. Кәсіптің карточкасы "Желілік әкімші":

Топтың коды:

2522-0

Қызмет атауының коды:

2522-0-005

Кәсіптің атауы:

Желілік әкімші

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

5

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
орта білімнен кейінгі (қолданбалы бакалавриат)

Мамандық:
Бағдарламалық қамтамасыз ету (түрлері бойынша)

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Желілерді техникалық қолдау, кіші желілік әкімші немесе жүйе әкімшісі лауазымдарында кемінде 2 жыл жұмыс өтілі

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Курстық дайындық, сертификаттау

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:


Қызметтің негізгі мақсаты:

Корпоративтік желілік инфрақұрылымды дербес жобалау, монтаждау, баптау және оның жұмысқа қабілеттілігін қолдау, ұйымның бизнес-қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін оның қауіпсіздігі мен тиімділігін қамтамасыз ету

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Ұйымның жергілікті есептеу желісін (ЖЕЖ) жобалау, монтаждау және оған қызмет көрсету
2. Ұйымның құрылымданған кабельдік жүйелері мен корпоративтік желілерінің жұмысқа қабілеттілігін қамтамасыз ету
3. Ұйымның желілік жабдықтарын орнату, баптау және қолдау
4. Ұйымның желілік қауіпсіздігін қамтамасыз ету

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Ұйымның жергілікті есептеу желісін (ЖЕЖ) жобалау, монтаждау және оған қызмет көрсету



Дағды 1:
Жергілікті есептеу желілерін жобалау және құру

Машықтар:
1. Кабельдік трассаларды, спусктар мен арналдарды жобалау және монтаждау
2. Кабельдік жүйені жобалау және монтаждау (кабель төсеу және таңбалау)
3. Желілік жабдықты орнату және корпоративтік желілер тораптарын коммутациялау
4. Ұйымның кабельдік жүйесін тестілеу
5. Жергілікті желіні Интернетке қосу
6. Корпоративтік желілердің өнімділігін оңтайландыру
7. Жергілікті есептеу желісінің (ЖЕЖ) мүмкіндіктерін дамыту
8. Корпоративтік желілер бойынша құжаттаманы жүргізу, кез келген деңгейдегі пайдаланушылар үшін желілік БҚ-мен жұмыс істеу жөніндегі нұсқаулықтарды әзірлеу
9. Пайдаланушылар мен желілік бағдарламалық қамтамасыз етудегі қателерді анықтау

Білімдер:
1. Корпоративтік желілердің әртүрлі түрлері, оларды ұйымдастыру және функционалдық принциптері
2. Желілік протоколдар
3. Жергілікті желілерді монтаждау
4. ЖЕЖ және құрылымданған кабельдік жүйелерді (ҚКЖ) жобалау, монтаждау және баптау
5. ЖЕЖ-ді жобалау мен монтаждауға жұмсалатын шығындарды есептеу
6. Жергілікті есептеу желілері технологиялары

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Ұйымның құрылымданған кабельдік жүйелері мен корпоративтік желілерінің жұмысқа қабілеттілігін қамтамасыз ету



Дағды 1:
Желілік инфрақұрылымды пайдалану және диагностикалау

Машықтар:
1. Белсенді желілік жабдықты баптау және бақылау
2. Арнайы жабдықты пайдалана отырып, ұйымның кабельдік желісіне диагностика жүргізу
3. АКТ қауіпсіздігі инциденттері мен форс-мажорлық жағдайлардан кейін ұйымның кабельдік жүйелері мен желілерін қалпына келтіру жоспарларын тестілеу және орындау
4. Желілік арналардың жүктемесі мен жай-күйін мониторингтеу
5. Желілік инфрақұрылымдағы тар орындарды (bottleneck) анықтау және жою
6. Құрылымданған кабельдік жүйелерге (ҚКЖ) техникалық қызмет көрсету бойынша жоспарлы жұмыстарды жоспарлау және жүргізу

Білімдер:
1. ЖЕЖ және құрылымданған кабельдік жүйелерді (ҚКЖ) ұйымдастыру, олардың жұмыс істеуі мен диагностикасының принциптері
2. Ұйымның жұмыс станциялары мен серверлерінің ЖЕЖ және ҚКЖ баптау параметрлері
3. Деректерді сақтау және беру жүйелері
4. Желілік трафикті мониторингтеу мен талдаудың әдістері мен құралдары
5. Ақауға төзімді желілік шешімдерді құру принциптері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 3:
Ұйымның желілік жабдықтарын орнату, баптау және қолдау



Дағды 1:
Желілік жабдықты және оның өмірлік циклін басқару

Машықтар:
1. Желілік жабдықты және оған арналған бағдарламалық қамтамасыз етуді таңдау және жинақтау
2. Желілік жабдықтағы профильдерді баптау
3. Желілік жабдықтағы істен шығулар, ақаулар және авариялық жағдайлар кезінде бизнестің үздіксіздігін қамтамасыз ету
4. Желілік жабдыққа кепілдік мерзімінен кейінгі техникалық қызмет көрсету жұмыстарын жүргізу
5. Желілік құрылғылардың микробағдарламалық жасақтамасын және конфигурацияларын жаңарту
6. Желілік жабдықтың қорларын басқару және есебін жүргізу

Білімдер:
1. Желілік жабдықтар мен перифериялық құрылғылар, олардың баптау параметрлері және пайдалану шарттары
2. Желілік жабдықты диагностикалау
3. Желілік жабдықты жөндеудің тәсілдері мен әдістері
4. Перифериялық құрылғылар мен желілік жабдықты бөлшектеу қағидалары
5. АТ-жабдықтың өмірлік циклінің үлгілері және активтерді басқару принциптері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 4:
Ұйымның желілік қауіпсіздігін қамтамасыз ету



Дағды 1:
Желілік қауіпсіздік шараларын іске асыру және қолдау

Машықтар:
1. Ұйымның сымсыз желілерінің қауіпсіздік құралдарын баптау
2. Желілердің виртуалды бөлігін баптау
3. Желілік қауіпсіздік құрылғыларын мониторингтеу
4. Желілік ресурстарды пайдалану бақылауын ұйымдастыру
5. Жергілікті және ғаламдық желілерге қолжеткізуді ұйымдастыру
6. Желілік қауіпсіздікті қамтамасыз ету (ақпаратқа заңсыз қол жеткізуден, жүйелік файлдар мен деректерді қарау немесе өзгертуден қорғау)
7. Желіаралық өзара іс-қимылдың қауіпсіздігін қамтамасыз ету

Білімдер:
1. Желілік инфрақұрылымдағы ақпараттық қауіпсіздіктің негізгі қатерлері
2. Ақпараттық қауіпсіздікті желілік деңгейде қамтамасыз ету құралдары мен мүмкіндіктері
3. Деректерді резервтік көшіру және қалпына келтіру жүйелері
4. Ақпараттық қауіпсіздік принциптері және ұйымның қауіпсіздік саясаты
5. Криптографияның негіздері және VPN-технологиялар
6. Желілерде ақпаратты қорғауға қойылатын реттеуші талаптар

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жауапкершілік
Командада жұмыс істей білу
Тәртіптілік
Бастамашылық
Ұйымдастыру қабілеті
Мұқияттылық
Атқарушылық
Ойлау орамдылығы
Нәтижеге бағдарлану

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:


СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

4

Желілік әкімші

6

Желілік әкімші

15. Кәсіптің карточкасы "Желілік әкімші":

Топтың коды:

2522-0

Қызмет атауының коды:

2522-0-005

Кәсіптің атауы:

Желілік әкімші

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

4

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
ТжКБ (орта деңгейдегі маман)

Мамандық:
Есептеу техникасы және ақпараттық желілер (түрлері бойынша)

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

тәжірибесіз

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Курстық дайындық

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:


Қызметтің негізгі мақсаты:

Тәжірибелі мамандардың жетекшілігімен және бекітілген нұсқаулықтар мен регламенттерге сәйкес ұйымның жергілікті желілерін және желілік жабдықтарын монтаждау, базалық баптау және жұмысқа қабілеттілігін қолдау жөніндегі техникалық тапсырмаларды орындау

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Ұйымның жергілікті есептеу желісін (ЖЕЖ) монтаждау және оған қызмет көрсету
2. Ұйымның желілік жабдықтарын орнату, баптау және қолдау

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Ұйымның жергілікті есептеу желісін (ЖЕЖ) монтаждау және оған қызмет көрсету



Дағды 1:
Кабельдік және сымсыз желі элементтерінің физикалық монтажын және базалық қызмет көрсетуді орындау

Машықтар:
1. Сызбаларға сәйкес деректерді беру кабельдерін (мыс және оптикалық) төсеу, розеткаларды, патч-панельдерді және жұмыс орындарындағы соңғы құрылғыларды монтаждау
2. Көп қызметті корпоративтік желілерде трафикті бөлу және ұйымдастыруға жетекшілікпен қатысу
3. Желілерді пайдалану және оларға қызмет көрсету процесінде туындайтын оқиғалар мен орындалған жұмыстарды белгіленген есепке алу жүйелерінде тіркеу
4. Қамту аймағын қамтамасыз ету үшін сымсыз желілерді (Wi-Fi) өрістетуге және базалық баптауға, оның ішінде кіру нүктелерін орнатуға қатысу

Білімдер:
1. Көпқызметті деректер беру желілерін құру принциптері және олардың негізгі құрамдас бөліктері
2. Желілердің базалық аппараттық және бағдарламалық қамтамасыз етуі, желілік құрылғылардың түрлері және олардың арналымы
3. Қарапайым тапсырмаларды автоматтандыруға арналған скрипттік бағдарламалау тілдерінің негіздері
4. Ұйым жабдығының негізгі серверлік және пайдаланушылық баптаулары
5. Желілік технологиялардың негіздері, базалық желілік сервистер мен протоколдар
6. Серверлік операциялық жүйелердің арналымы және негізгі функциялары

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Ұйымның желілік жабдықтарын орнату, баптау және қолдау



Дағды 1:
Желілік инфрақұрылымға техникалық қызмет көрсету және базалық баптау

Машықтар:
1. Техникалық құжаттамаға сәйкес желілік жабдықтарға (коммутаторлар, маршрутизаторлар, кіру нүктелері) және олардың құрамдас бөліктеріне бастапқы диагностика жүргізу
2. Үлгілер бойынша қарапайым маршрутизация және коммутациясы бар жергілікті желілерді ұйымдастыру үшін желілік құрылғыларды орнату және базалық баптау
3. Нұсқаулыққа сәйкес алдын ала конфигурациялай отырып, серверлерге базалық желілік бағдарламалық қамтамасыз етуді орнату
4. Жетекшілігімен ғаламдық желідегі қашықтағы объектілермен базалық қосылуларды іске асыру және тексеру
5. Ұйымның желілік жабдығының ақпараттық қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін базалық ережелер мен баптауларды орындау

Білімдер:
1. Ақпараттық жүйелердің негіздері және жетекші өндірушілердің желілік жабдық архитектурасы
2. Желілерді басқаруға арналған қолданбалы және жүйелік бағдарламалық қамтамасыз етудің арналымы мен жұмыс істеу принциптері
3. Типтік желілік жабдықтың техникалық-пайдалану сипаттамалары, конструктивтік ерекшеліктері, арналымы мен жұмыс режимдері, сондай-ақ оны техникалық пайдаланудың ережелері
4. Желілік жабдықтың әртүрлі құрамдас бөліктеріне қызмет көрсету тәртібі және қарапайым жөндеу жұмыстарын орындау
5. Перифериялық желілік құрылғыларды орнату және қосу ерекшеліктері
6. Перифериялық құрылғылар мен компоненттерді қауіпсіз бөлшектеу және ауыстыру ережелері
7. Wi-Fi сымсыз желілерін құру және жоспарлау негіздері
8. Құрылымданған кабельдік жүйелердің құрылысы мен стандарттары
9. Желілік инфрақұрылым контекстіндегі ақпараттық қауіпсіздік бойынша базалық принциптер мен түсініктер

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жауапкершілік
Командада жұмыс істей білу
Тәртіптілік
Бастамашылық
Ұйымдастыру қабілеті
Мұқияттылық
Атқарушылық
Нәтижеге бағдарлану

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:


СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

5

Желілік әкімші

4-ші тарау. Кәсіптік стандарттың техникалық деректері

      16. Мемлекеттік органның атауы:

      Қазақстан Республикасының Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігі.

      17. Әзірлеуге қатысатын ұйымдар (кәсіпорындар):

      Қазақстан Республикасы Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігінің Цифрлық активтер және серпінді технологиялар комитеті.

      Жоба жетекшісі:

      Байгазина А.

      E-mail: a.baigazina@mdai.gov.kz

      Телефон нөмірі: +7 (717) 264 94 55

      Орындаушылар:

      Байгазина А., +7 (717) 264 94 55, a.baigazina@mdai.gov.kz.

      18. Кәсіптік біліктілік жөніндегі салалық кеңес: 05.12.2025 г.

      19. Кәсіптік біліктілік жөніндегі ұлттық орган: 08.12.2025 г.

      20. "Атамекен" Қазақстан Республикасының Ұлттық кәсіпкерлер палатасы: -

      21. Нұсқа нөмірі және шығарылған жылы: Нұсқа 3, 2025 г.

      22. Болжамды қайта қарау күні: 05.12.2028 г.

  Қазақстан Республикасы
Премьер-Министрінің
орынбасары – Жасанды
интеллект және цифрлық
даму министрінің бұйрығына
2025 жылғы 10 қарашадағы
№ 569 / НҚ 16-қосымша

Кәсіптік стандарт: "Үлкен деректерді өңдеу және сақтау жүйелерін әзірлеу"

      Ескерту. Бұйрық стандартпен толықтырылды - ҚР Премьер-Министрінің орынбасары – Жасанды интеллект және цифрлық даму министрінің 20.04.2026 № 209/НҚ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін он күнтізбелік күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.

1-ші тарау. Жалпы ережелер

      1. Кәсіптік стандарттың қолдану аясы: Маркетингте, тасымалдауда, автомобиль жасауда, денсаулық сақтауда, ғылымда, ауыл шаруашылығында және қажетті ақпарат массивтерін жинауға және өңдеуге болатын басқа салаларда үлкен деректер қажет.

      2. Осы кәсіптік стандартта мынадай терминдер, анықтамалар мен қысқартулар қолданылады:

      1) Деректер қоры (ДБ) – осы деректердің сипаттамаларын, сондай-ақ олардың объектілері арасындағы қатынастарды сипаттайтын концептуалды құрылымға сәйкес ұйымдастырылған деректер жиынтығы.

      2) Терең оқыту (ағылш. Deep learning) – ұсыныстарды оқытуға негізделген Машиналық оқыту әдістерінің жиынтығы (мұғаліммен, мұғалімді ішінара тарта отырып, мұғалімсіз, күшейте отырып) (ағылш. feature / representation learning), нақты тапсырмалар үшін арнайы алгоритмдерге емес.

      3) Жасанды нейрондық желілер – биологиялық нейрондық желілерді — тірі организмнің жүйке жасушаларының желілерін ұйымдастыру және жұмыс істеу қағидаты бойынша құрылған математикалық модель, сондай-ақ оның бағдарламалық немесе аппараттық іске асырылуы.

      4) Машиналық оқыту (Machine Learning) – оқуға қабілетті алгоритмдерді құру әдістерін зерттейтін жасанды интеллекттің кең саласы.

      5) Деректер қоймасы (ХД) – ұйымда шешім қабылдауды қолдау мақсатында есептер мен бизнес-талдауларды дайындау үшін арнайы әзірленген және әзірленген пәндік-бағдарланған ақпараттық деректер базасы.

      6) Компьютерлік лингвистика (математикалық немесе есептеу лингвистикасы, ағылш. computational linguistics) – табиғи тілдерді сипаттау үшін математикалық модельдерді қолдануды мақсат ететін жасанды интеллект жүйелерін құру кезінде адам мен жануарлардағы интеллектуалды процестерді математикалық және компьютерлік модельдеу саласындағы ғылыми бағыт.

      7) Компьютерлік көру – объектілерді анықтауды, бақылауды және жіктеуді жүзеге асыра алатын машиналарды құру технологиясы.

      8) Ақпараттық жүйе (АЖ) – ақпараттық өзара әрекеттесу арқылы белгілі бір технологиялық әрекеттерді жүзеге асыратын және нақты функционалдық міндеттерді шешуге арналған ақпараттық-коммуникациялық технологиялардың, қызмет көрсететін персоналдың және техникалық құжаттаманың ұйымдық реттелген жиынтығы.

      9) Ақпараттық технологиялар (АТ, IT) – объектінің, процестің немесе құбылыстың жай-күйі туралы жаңа сапалы ақпарат алу үшін деректерді жинау, өңдеу және беру құралдары мен әдістерінің жиынтығын пайдаланатын процесс. Ақпараттық технологиялар (IT, ағылшын тілінен. Ақпараттық технологиялар, IT) – компьютерлік технологияларды пайдалана отырып, ақпараттың үлкен ағынын басқару және өңдеу технологияларымен байланысты қызмет салаларының класы.

      10) АЖ техникалық қызмет көрсету – коммерциялық пайдалануға берілген АЖ-ны оның мақсатына сәйкес пайдалануды қамтамасыз ету, оның ішінде бағдарламалық құралдың ақауларын түзету, өзгерту және жою жөніндегі шараларды қосымша функционалдық талаптарды жаңартусыз және енгізусіз және оның тұтастығын сақтау шартымен қамтамасыз ету.

      3. Осы кәсіптік стандартта мынадай қысқартулар қолданылады:

      1) NLP (Natural Language Processing) – табиғи тілді өңдеу;

      2) AКТ – ақпараттық-коммуникациялық технологиялар;

      3) МББЖ – мәліметтер базасын басқару жүйесі.

2-ші тарау. Кәсіптік стандарттың паспорты

      4. Кәсіптік стандарттың атауы: Үлкен деректерді өңдеу және сақтау жүйелерін әзірлеу.

      5. Кәсіптік стандарттың коды: J070.

      6. ЭҚЖЖ секциясын, бөлімін, тобын, сыныбын және кіші сыныбын көрсету:

      J Ақпарат және байланыс.

      62 Компьютерлік бағдарламалау, консультациялық және басқа ілеспе көрсетілетін қызметтер.

      62.0 Компьютерлік бағдарламалау, консультациялық және басқа ілеспе көрсетілетін қызметтер.

      62.01 Компьютерлік бағдарламалау саласындағы қызмет.

      62.01.1 Бағдарламалық қамтамасыз етуді әзірлеу.

      7. Кәсіптік стандарттың қысқаша сипаттамасы: Осы кәсіптік стандартта деректерді басқару мамандарының және NPL мамандарының функциялары сипатталған. Деректер мамандары деректердің бай көздерін табады және түсіндіреді, үлкен көлемдегі деректерді басқарады, деректер көздерін біріктіреді, деректер жиынтықтарының сәйкестігін қамтамасыз етеді және деректерді түсінуге көмектесетін визуализациялар жасайды. Олар деректерді пайдалана отырып, математикалық модельдер құрады және оларды ұсынады. NPL мамандары компьютерлік ғылымдар саласында, дәлірек айтқанда, табиғи тілді өңдеу саласында жұмыс істейді. Олар машиналық аудармашылар үшін адамның дәл аудармасы мен машиналық аудармалар арасындағы алшақтықты азайтуға бағытталған. Олар мәтіндерді талдайды, аудармаларды салыстырады және көрсетеді, сондай-ақ бағдарламалау мен кодтау арқылы аудармалардың лингвистикасын жақсартады.

      8. Кәсіптер карточкаларының тізімі:

      1) BI жүйелері бойынша маман - 6 СБШ-нің деңгейі;

      2) BI жүйелері бойынша маман - 7 СБШ-нің деңгейі;

      3) Компьютерлік лингвистика инженері (NLP) - 7 СБШ-нің деңгейі;

      4) Машиналық оқыту маманы - 7 СБШ-нің деңгейі;

      7) Нейрондық желілер маманы - 7 СБШ-нің деңгейі;

      8) Машиналық оқыту бойынша маман - 6 СБШ-нің деңгейі;

      9) Компьютерлік көру бағдарламашысы - 7 СБШ-нің деңгейі;

      10) Компьютерлік лингвистика инженері (NLP) - 6 СБШ-нің деңгейі;

      11) Data Mining маманы - 6 СБШ-нің деңгейі;

      12) Компьютерлік көру бағдарламашысы - 6 СБШ-нің деңгейі;

      13) Data Mining маманы - 7 СБШ-нің деңгейі;

      14) Нейрондық желілер маманы - 6 СБШ-нің деңгейі.

3-ші тарау. Кәсіптер карточкалары

9. Кәсіптің карточкасы "BI жүйелері бойынша маман":

Топтың коды:

8213-2

Қызмет атауының коды:

-

Кәсіптің атауы:

BI жүйелері бойынша маман

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

6

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

BI немесе деректерді талдау саласындағы кемінде 1 жылдық жұмыс тәжірибесі немесе аяқталған тағылымдамалар/жобалар портфолиосы

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Курстық даярлық, сертификаттау

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:


Қызметтің негізгі мақсаты:

Аға маман/архитектордың басшылығымен BI-жүйе компоненттерін әзірлеу, іске асыру және техникалық қолдау көрсету

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. ETL/ELT-процестерін әзірлеу және қолдау
2. Есептер мен дашбордтарды жасау және сүйемелдеу
3. BI-жүйе компоненттеріне техникалық қызмет көрсету және мониторинг жүргізу

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
ETL/ELT-процестерін әзірлеу және қолдау



Дағды 1:
Деректерді өңдеу процестерін жүзеге асыру

Машықтар:
1. Деректерді алу, түрлендіру және жүктеу скрипттерін әзірлеу
2. Үлкен көлемдегі деректермен жұмыс істеу үшін SQL-сұрауларын оңтайландыру
3. Деректерді өңдеудің автоматтандырылған пайплайндарын баптау

Білімдер:
1. SQL
2. ETL-құралдары мен оркестраторларының жұмыс қағидаттары
3. Деректерді сақтаудың негізгі модельдері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Деректер қоймасымен жұмыс істеу

Машықтар:
1. Техникалық тапсырмаға сәйкес деректер базасының объектілерін (кестелерді, көріністерді, индекстерді, секцияларды) құру және қолдау
2. Деректерді тұрақты жүктеуді жоспарлау және орындау, олардың сапасы мен тұтастығын бақылау
3. Мониторинг және сұрауларды профайлдау арқылы өнімділіктің "тар жерлерін" анықтау және жою
4. Қауіпсіздік пен қолжетімділікті басқарудың базалық саясаттарын (рөлдік модель) баптау

Білімдер:
1. Деректерді сақтау жүйелерінің архитектурасы мен жұмыс істеу қағидаттары
2. Оңтайландыру үшін индекстеу, партициялау және шардтау әдістері
3. Деректер тұтастығын қамтамасыз ету негіздері (ACID, транзакциялар) және таратылған жүйелердегі консистенттілік

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Есептер мен дашбордтарды жасау және сүйемелдеу



Дағды 1:
Визуализациялар мен есептерді әзірлеу

Машықтар:
1. Дайын деректер модельдері мен талаптар негізінде BI-құралдарында интерактивті дашбордтар мен есептерді жасау
2. Көрнекілікті арттыру үшін деректерді визуализациялаудың базалық тәжірибелерін қолдану
3. Метрилерді құру үшін DAX (Power BI үшін) немесе ұқсас тілдерде есептеулер жазу
4. Есептер дизайнын бизнес-пайдаланушылардың талаптарына бейімдеу

Білімдер:
1. Негізгі BI-құралдарының функционалдық мүмкіндіктері
2. DAX, MDX немесе LOD-өрнектерінің синтаксисінің негіздері
3. Есептілікке арналған пайдаланушы тәжірибесінің (UX) қағидаттары
4. Есептердегі деректердің дәлдігі мен келісімділігін тексеру әдістері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Пайдаланушыларға қызмет көрсету және қолдау

Машықтар:
1. Пайдаланушылардың өтініші бойынша қолданыстағы есептердегі қателерді түзету және өзгерістер енгізу
2. Қатар деңгейінде қауіпсіздіктің базалық ережелерін баптау
3. Есептерді серверлерде жариялау және жаңарту
4. Пайдаланушыларға есептер мен дашбордтармен жұмыс істеу бойынша кеңес беру

Білімдер:
1. Есептерді әзірлеу процесі мен олардың өмірлік циклі
2. BI-құралдарында қолжетімділікті басқарудың негіздері
3. Пайдаланушылардан кері байланысты жинау және өңдеу әдістері
4. Өзгерістер мен жетілдірулерді құжаттандыру қағидаттары

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 3:
BI-жүйе компоненттеріне техникалық қызмет көрсету және мониторинг жүргізу



Дағды 1:
Мониторинг жүргізу және операциялық мәселелерді шешу

Машықтар:
1. ETL-пайплайндарының сәтті орындалуын бақылау және ақауларға әрекет ету
2. Сұраулар мен есептердің өнімділігіндегі "тар жерлерді" анықтау және жою
3. Іске асырылған процестер бойынша техникалық құжаттаманы жүргізу
4. Мәселелерді диагностикалау үшін логтар мен метрикаларды талдау

Білімдер:
1. Мониторинг және лог жүргізу құралдары
2. SQL-сұраулар мен деректер модельдерін оңтайландыру әдістері
3. Техникалық процестерді құжаттандыру қағидаттары
4. Деректерді резервтік көшіру және қалпына келтіру рәсімдері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Ойлау икемділігі
Дәлдік
Логикалық ойлау
Шығармашылық
Зейінділік
Орындаушылық
Нәтижеге бағытталу
Ұйымшылдық

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:


СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

7

BI жүйелері бойынша маман

6

Data Mining маманы

10. Кәсіптің карточкасы "BI жүйелері бойынша маман":

Топтың коды:

2529-0

Қызмет атауының коды:

-

Кәсіптің атауы:

BI жүйелері бойынша маман

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

7

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
жоғары оқу орнынан кейінгі білім (магистратура, резидентура)

Мамандық:
Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

BI, деректерді талдау немесе БҚ әзірлеу саласында кемінде 3 жыл жұмыс өтілі.

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Курстық жұмыс, кәсіби сертификаттау

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:


Қызметтің негізгі мақсаты:

Бизнес-интеллект шешімдерін жобалау, әзірлеу және қолдау

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. ETL/ELT процестерін және деректер қоймаларын жобалау, әзірлеу және қолдау
2. Интерактивті бақылау тақталары мен есептерді әзірлеу
3. Деректерді басқару және сапаны қамтамасыз ету

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
ETL/ELT процестерін және деректер қоймаларын жобалау, әзірлеу және қолдау



Дағды 1:
Дерекқорды әзірлеу және деректермен жұмыс

Машықтар:
1. Деректерді сақтау архитектурасын таңдап, негіздеңіз
2. Мәліметтер схемаларын жобалау
3. Мәліметтерді өңдеу стратегиясын анықтаңыз
4. Ақпараттық қауіпсіздік ережелерін сақтау

Білімдер:
1. Деректер қоймалары мен деректер көлдерін құру әдістемесі
2. Бағанға және жолға бағытталған ДҚБЖ жұмыс істеу принциптері
3. Бұлтты платформалардың негіздері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Мәліметтерді өңдеу процестерін әзірлеу және қолдау

Машықтар:
1. Құралдарды пайдаланып деректерді алу, түрлендіру және жүктеу үшін сценарийлер мен конвейерлерді әзірлеу
2. Деректерді қосымша жүктеуді жүзеге асыру
3. Деректер қоймасының жұмысын басқарыңыз және бақылаңыз

Білімдер:
1. Деректерді өңдеуге арналған SQL және Python/PySpark тілдері
2. Идемпотенттілік және конвейерді оркестрлеу принциптері.
3. Ақауларға төзімділікті және ETL процестерінің орындалуын қамтамасыз ету негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Интерактивті бақылау тақталары мен есептерді әзірлеу



Дағды 1:
Деректерді модельдеу және рендерлеу

Машықтар:
1. BI құралдарында интерактивті бақылау тақталарын құрастырыңыз және жасаңыз
2. Тиімді байланыс үшін деректерді визуализациялаудың ең жақсы тәжірибелерін қолданыңыз
3. BI құралдарының ішінде деректер үлгілерін конфигурациялаңыз

Білімдер:
1. Ақпаратты қабылдау және жобалау принциптері (аналитика үшін UI/UX)
2. Іскерлік метрика негіздері және олардың нақты пәндік саладағы байланыстары
3. Есептеулерді жасау үшін DAX және/немесе MDX тілдері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Есеп беруді автоматтандыру және өзіне-өзі қызмет көрсету талдауын енгізу

Машықтар:
1. Есептер мен ескертулерді автоматты түрде таратуды орнатыңыз
2. Серверлерде есептерді жариялауды және орналастыруды ұйымдастыру
3. Бизнес пайдаланушылардың өзіне-өзі қызмет көрсету талдаулары үшін семантикалық үлгілерді жасаңыз

Білімдер:
1. Деректерді қорғау және қол жеткізуді басқару принциптері
2. Ұйымда Self-Service BI енгізу әдістемелері
3. Деректердің семантикалық қабаттарын жобалау әдістемелері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 3:
Деректерді басқару және сапаны қамтамасыз ету



Дағды 1:
Деректер мониторингі және сапасын қамтамасыз ету

Машықтар:
1. Деректерді тексеру, тазалау және стандарттау процедураларын жүзеге асыру
2. Деректердің ауытқулары мен сәйкессіздіктерін анықтау және түзету
3. Деректер мен метадеректер глоссарийін жүргізіңіз
4. Деректер контурларын, үлгілерді және метрикалық анықтамаларды құжаттаңыз
5. Метадеректерді басқару құралдарын пайдаланыңыз

Білімдер:
1. Деректерді басқару және деректер сапасы туралы түсініктер
2. Деректер сапасын өлшеуге арналған көрсеткіштер (толықтығы, бірегейлігі, дәлдігі, уақытылылығы)
3. Деректердің сенімділігін және талдаудың қайталануын қамтамасыз етудегі метадеректердің рөлі

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Дәлдік
Логикалық ойлау
Орындаушылық
Ойлаудың икемділігі
Нәтижеге бағытталу
Ұйымшылдық
Шығармашылық
Зейінділік
Шешім қабылдауда дербестік

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:


СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

6

BI жүйелері бойынша маман

7

Data Mining маманы

11. Кәсіптің карточкасы "Компьютерлік лингвистика инженері (NLP)":

Топтың коды:

2529-0

Қызмет атауының коды:

-

Кәсіптің атауы:

Компьютерлік лингвистика инженері (NLP)

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

7

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
жоғары оқу орнынан кейінгі білім (магистратура, резидентура)

Мамандық:
Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Data Science / NLP / машиналық оқыту саласында кемінде 5 жыл жұмыс өтілі.

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Курстық оқыту, сертификаттау

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:


Қызметтің негізгі мақсаты:

Мәтіндік ақпаратты өңдеу алгоритмдерін әзірлеу

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Есептеу құралдары мен технологиялар арқылы мәтіндік ақпаратты өңдеу
2. Лингвистикалық деректерді жинау, өңдеу және басқару
3. NLP үлгілерін оқыту, дәл баптау және өнімділікті бағалау
4. NLP жүйелерін өнеркәсіптік енгізу және бақылау

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Есептеу құралдары мен технологиялар арқылы мәтіндік ақпаратты өңдеу



Дағды 1:
Модельдерді әзірлеу және оңтайландыру

Машықтар:
1. Фреймворктерді пайдалана отырып, модельдерді енгізу және өзгерту
2. Қорытындыны жылдамдату үшін үлгіні оңтайландыру әдістерін қолданыңыз
3. Нақты есептерді шешу әдістерін әзірлеу
4. Ақпараттық қауіпсіздік ережелерін сақтау

Білімдер:
1. NLP-дегі заманауи әдістер мен тәсілдер
2. Python бағдарламалау тілі және NLP кітапханалары
3. Ақпараттық қауіпсіздік және дербес деректерді қорғау қағидалары

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
NLP моделінің архитектурасы мен құбырларын зерттеу, жобалау және әзірлеу

Машықтар:
1. Белгілі бір бизнес мәселесіне үлгі архитектурасын таңдап, бейімдеңіз
2. Мәтінді өңдейтін конвейерлерді жобалау
3. Пайдаланушы үлгілерін әзірлеу үшін дайын API интерфейстерін пайдалану туралы шешім қабылдаңыз

Білімдер:
1. NLP үшін нейрондық желі архитектуралары
2. Алдын ала дайындалған тілдік модельдердің жұмыс істеу принциптері мен қолдану салалары
3. Бұлтқа негізделген NLP шешімдерінің оң және теріс жақтары

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Лингвистикалық деректерді жинау, өңдеу және басқару



Дағды 1:
Лингвистикалық мәліметтер инженериясы

Машықтар:
1. Мәтіндік деректерді жинауға, белгілеуге, тазалауға және кеңейтуге арналған күрделі құбыр желілерін әзірлеу және енгізу
2. Тиімді белгілеу үшін белсенді оқыту және әлсіз бақылау әдістерін қолданыңыз
3. Мәтіндік корпусты және олардың нұсқаларын басқару

Білімдер:
1. Мәтіндік деректерді кеңейту әдістері
2. Белгілі бір тілге арналған тіл білімінің принциптері
3. Белсенді оқыту және нашар бақыланатын оқыту әдістері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 3:
NLP үлгілерін оқыту, дәл баптау және өнімділікті бағалау



Дағды 1:
Жаттығу және дәл баптау үлгілері

Машықтар:
1. Доменге тән деректерде үлкен тіл үлгілерін дәл баптаңыз
2. Жаттығу гиперпараметрлерін баптаңыз және шамадан тыс фитингпен күресу үшін реттеу әдістерін қолданыңыз
3. Үлкен үлгілермен жұмыс істеу үшін тиімді баптау әдістерін қолданыңыз

Білімдер:
1. Терең нейрондық желілерді оқытудың теориялары мен тәжірибесі
2. NLP үлгілерінің сапасын бағалау метрикасы
3. Ауқымды модельдермен жұмыс істеуге арналған құралдар мен құрылымдар

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 4:
NLP жүйелерін өнеркәсіптік енгізу және бақылау



Дағды 1:
Орналастыру және бақылау

Машықтар:
1. NLP үлгілерін MLOps құралдарын пайдаланып өндіріс орталарына орналастырыңыз
2. Деректердің дрейфін және модельдердің концептуалды дрейфін бақылаңыз
3. Үлгілерге қызмет көрсету үшін масштабталатын API жасаңыз

Білімдер:
1. MLOps және DevOps принциптері
2. Бұлтты платформа негіздері
3. Машиналық оқыту модельдерінің API құжаттау және нұсқау тәсілдері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жауапкершілік
Аналитикалық ойлау
Логикалық ойлау
Орындаушылық
Нәтижеге бағдарлану
Ұйымдастыру
Шығармашылық
шешім қабылдаудағы Тәуелсіздік

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:


СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

7

Data Mining маманы

7

Нейрондық желі маманы

6

Компьютерлік лингвистика инженері (NLP)

12. Кәсіптің карточкасы "Машиналық оқыту бойынша маманы":

Топтың коды:

2529-0

Қызмет атауының коды:

-

Кәсіптің атауы:

Машиналық оқыту бойынша маманы

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

7

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
жоғары оқу орнынан кейінгі білім (магистратура, резидентура)

Мамандық:
Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Машиналық оқыту саласында кемінде 5 жыл жұмыс өтілі.

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Курстық оқыту, сертификаттау

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:


Қызметтің негізгі мақсаты:

Машиналық оқыту әдістерін іске асыруға арналған алгоритмдерді әзірлеу

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Машиналық оқытуды қолданатын жүйелерді жобалау және іске асыру

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Машиналық оқытуды қолданатын жүйелерді жобалау және іске асыру



Дағды 1:
Машиналық оқыту жүйесінің үлгісін құру

Машықтар:
1. Модель құру үшін алгоритмдерді анықтау: наивті Байес классификациясы, шешім қабылдау ағашы, ең кіші квадраттар әдісі, тірек векторлары әдісі (SVM) және басқалар
2. Оқыту моделін құру үшін өңделген деректерді дайындау
3. Деректер сапасын бағалау және жұмыс нәтижелері бойынша аналитикалық есеп дайындау

Білімдер:
1. Машиналық оқытуда қолданылатын алгоритмдер.
2. Машиналық оқыту технологиясы іске асырылған заманауи жүйелер.
3. Дискретті математика, деректердің статистикалық талдауы, ықтималдықтар теориясы.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Машиналық оқытуға арналған әзірленген технологияларды қолдану және деректерді талдауға арналған бағдарламалық құралдарды әзірлеу

Машықтар:
1. Машиналық оқыту үшін деректерді өңдеу және дайындауды жүзеге асыру
2. Деректерді машиналық оқыту арқылы өңдеуге арналған алгоритмдерді таңдау
3. Бағдарламаны іске асыру үшін бағдарламалау тілін таңдау
4. Ақпараттық қауіпсіздік ережелерін сақтау

Білімдер:
1. Деректерді өңдеуге арналған машиналық оқыту алгоритмдері
2. Деректерді талдау және өңдеуге арналған бағдарламалау тілдері
3. Математикалық логика, математикалық статистика және дискретті математика

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 3:
Стратегиялық бағалау моделін құру, жасанды интеллекттегі деректерді басқару

Машықтар:
1. Деректерді жіктеуге арналған алгоритмдерді анықтау
2. Шешім қабылдау бағдарламасын әзірлеу
3. Деректерді талдау барысында машиналық оқытудың түрлерін қолдану
4. Деректермен көптеген есептеулер мен салыстыруларды орындау
5. Деректердегі эмпирикалық заңдылықтарды анықтауға негізделген прецеденттер бойынша оқытуды немесе индуктивті оқытуды және дедуктивті оқытуды қолдану
6. Сарапшылардың білім қорын деректер базасына көшіру

Білімдер:
1. Үлкен деректерді өңдеу алгоритмдері
2. Деректерді кластерлеу және жіктеу
3. Жасанды интеллект әдістері
4. Математикалық статистика, сандық әдістер, оңтайландыру әдістері, ықтималдықтар теориясы, графтар теориясы, деректермен цифрлық түрде жұмыс істеу техникасы

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жауапкершілік
Аналитикалық ойлау
Логикалық ойлау
Орындаушылық
Математикалық ойлау
Нәтижеге бағдарлану
Ұйымдастыру
Шығармашылық
Мәселелерді шешудегі Тәуелсіздік

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:


СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

6

Машиналық оқыту бойынша маманы

7

Data Mining маманы

6

Нейрондық желілер маманы

7

Нейрондық желілер маманы

15. Кәсіптің карточкасы "Нейрондық желілер маманы":

Топтың коды:

2529-0

Қызмет атауының коды:

-

Кәсіптің атауы:

Нейрондық желілер маманы

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

7

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
жоғары оқу орнынан кейінгі білім (магистратура, резидентура)

Мамандық:
Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Нейрондық желілер/машиналық оқыту саласында кемінде 3 жыл жұмыс өтілі

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Курстық дайындық, сертификаттау.

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:


Қызметтің негізгі мақсаты:

Нейрожелілер негізінде күрделі тапсырмаларды шешу алгоритмдерін әзірлеу

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Нейрондық желілер архитектураларын зерттеу, жобалау және әзірлеу
2. Үлкен және күрделі модельдерді оқыту, дәл баптау және оңтайландыру
3. Нейрондық желілерге негізделген жүйелерді өнеркәсіптік енгізу және орналастыру

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Нейрондық желілер архитектураларын зерттеу, жобалау және әзірлеу



Дағды 1:
Нейрожелілік шешімдерді жобалау

Машықтар:
1. Ғылыми әдебиеттерді талдап, нейрондық желілердің жаңа архитектураларын таңдау, бейімдеу немесе құру
2. Күрделі құрама архитектураларды жобалау және іске асыру
3. Алдын ала оқытылған модельдерді пайдалану немесе нөлден бастап оқыту туралы стратегиялық шешімдер қабылдау

Білімдер:
1. Терең оқытудың математикалық негіздері
2. Заманауи архитектуралар және олардың қолданылу салалары
3. Әртүрлі тәсілдердің дәлдік, жылдамдық және есептік тиімділік тұрғысынан артықшылықтары мен кемшіліктері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды.

Дағды 2:
Модельдерді іске асыру

Машықтар:
1. Фреймворктерді пайдаланып, модельдерді тиімді іске асыру және түрлендіру
2. Әзірлеуді жеделдету үшін жоғары деңгейлі кітапханаларды қолдану
3. Өзінің қабаттарын, шығын функцияларын және метрикаларын жасау

Білімдер:
1. Python бағдарламалау тілі және оның экожүйесі
2. Модельдер құруға қатысты объектіге бағытталған және функционалдық бағдарламалау принциптері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Үлкен және күрделі модельдерді оқыту, дәл баптау және оңтайландыру



Дағды 1:
Модельдерді оқыту және оңтайландыру

Машықтар:
1. Үлкен алдын ала оқытылған модельдерді домендік деректерде жұқа баптау бойынша эксперименттерді жоспарлау және жүргізу.
2. Оқытудың озық әдістерін қолдану.
3. Оқыту барысында туындайтын мәселелерді тиісті техникалар көмегімен диагностикалау және шешу.
4. Модельдерді сығу және жеделдету әдістерін қолдану.
5. Модельдерді тиімді форматтарға түрлендіру үшін фреймворктерді пайдалану.
6. Модельдердің өнімділігін профилдеу және олардың тар тұстарын анықтау.

Білімдер:
1. Терең оқытудағы оңтайландыру теориялары
2. Оқытуды жеделдету және тұрақтандыру әдістері
3. Нейрондық желілерді өндірістік орта үшін оңтайландыру әдістері
4. Өнімділікке әсер ететін аппараттық ерекшеліктер (CPU, GPU, TPU)

Дағдыны тану мүмкіндігі:

ұсынылмайды

Еңбек функциясы 3:
Нейрондық желілерге негізделген жүйелерді өнеркәсіптік енгізу және орналастыру



Дағды 1:
DL-жүйелерді орналастыру және мониторингтеу

Машықтар:
1. MLOps құралдарын пайдалана отырып, нейрондық желілерді қызмет көрсетуге (serving) арналған ауқымдалатын сервистерді әзірлеу және орналастыру
2. Модельдерді үздіксіз қайта оқыту және қайта даярлау үшін конвейерлерді ұйымдастыру
3. Шынайы уақыт режимінде өнімділікті, деректер дрейфін және концептуалдық дрейфті мониторингтеуді баптау

Білімдер:
1. Ауыр нейрожелілік модельдерге қатысты MLOps/LLMOps принциптері.
2. Бұлттық платформалармен жұмыс істеудің негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жауапкершілік
Аналитикалық ойлау
Логикалық ойлау
Нәтижеге бағдарлану
Ұйымдастыру
Шығармашылық
Шешім қабылдаудағы Тәуелсіздік
Орындаушылық
Математикалық ойлау

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:


СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

6

Data Mining маманы

7

Data Mining маманы

7

Машиналық оқыту бойынша маман

7

Компьютерлік лингвистика инженері (NLP)

7

Компьютерлік көру бағдарламашысы

16. Кәсіптің карточкасы "Машиналық оқыту бойынша маман":

Топтың коды:

2529-0

Қызмет атауының коды:

-

Кәсіптің атауы:

Машиналық оқыту бойынша маман

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

6

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Машиналық оқыту саласында кемінде 1 жыл жұмыс өтілі.

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Курстық дайындық, сертификаттау

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:


Қызметтің негізгі мақсаты:

Машиналық оқыту әдістерін іске асыруға арналған алгоритмдерді әзірлеу

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Машиналық оқытуды қолданатын жүйелерді жобалау және жүзеге асыру

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Машиналық оқытуды қолданатын жүйелерді жобалау және жүзеге асыру



Дағды 1:
Машиналық оқыту жүйесінің үлгісін құру

Машықтар:
1. Машиналық оқыту бағдарламаларын іске асыру міндеттерін айқындау
2. Машиналық оқыту тапсырмаларын шешуге арналған алгоритмдерді түсіну
3. Деректердің түрлерін анықтау
4. Деректер арасындағы себеп-салдарлық байланысты орнату

Білімдер:
1. Машиналық оқытуда қолданылатын алгоритмдер
2. Машиналық оқытудың әдістері мен түрлері
3. Статистикалық талдау және себептік қорытынды негіздері
4. Модельдердің сапасын бағалау және валидациялау принциптері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Машиналық оқытуға арналған әзірленген технологияларды қолдану және деректерді талдауға арналған бағдарламалық құралдарды әзірлеу

Машықтар:
1. Деректерді талдау міндеттерін шешу үшін жүйелерді пайдалануда машиналық оқыту әдістерін қолдану
2. Деректерді анықтау және жіктеу
3. Оларды өңдеу мәселелерін шешу үшін деректер арасындағы байланысты анықтаңыз

Білімдер:
1. Деректерді классификациялауға арналған заманауи қолданбалар
2. Машиналық оқытудың әдістері мен түрлері
3. Байланысты деректермен жұмыс істеу үшін графикалық Теория және желілік талдау әдістері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 3:
Стратегиялық бағалау моделін құру, жасанды интеллектегі деректерді басқару

Машықтар:
1. Деректерді классификациялауға арналған алгоритмдерді айқындау
2. Шешім қабылдау бағдарламасын әзірлеу
3. Деректерді талдауда машиналық оқытудың түрлерін қолдану
4. Деректермен көптеген есептеулер мен салыстырулар жүргізу
5. Прецеденттер бойынша оқытуды, деректердегі эмпирикалық заңдылықтарды анықтауға негізделген индуктивті оқытуды және дедуктивті оқытуды қолдану
6. Сарапшылардың білім базасын деректер базасына көшіру

Білімдер:
1. Үлкен деректерді өңдеу алгоритмдері
2. Деректерді кластерлеу және классификациялау
3. Жасанды интеллект әдістері
4. Математикалық статистика, сандық әдістер, оңтайландыру әдістері, ықтималдықтар теориясы, графтар теориясы, деректермен цифрлық формада жұмыс істеу техникасы

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жауапкершілік
Аналитикалық ойлау
Логикалық ойлау
Шешім қабылдаудағы Тәуелсіздік
Орындаушылық
Математикалық ойлау
Нәтижеге бағдарлану
Ұйымдастыру
Шығармашылық

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:


СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

6

Data Mining маманы

7

Машиналық оқыту маманы

6

Нейрондық желі маманы

6

Компьютерлік көру бағдарламашысы

17. Кәсіптің карточкасы "Компьютерлік көру бағдарламашысы":

Топтың коды:

2529-0

Қызмет атауының коды:

-

Кәсіптің атауы:

Компьютерлік көру бағдарламашысы

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

7

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
жоғары оқу орнынан кейінгі білім (магистратура, резидентура)

Мамандық:
Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
-

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Бағдарламалау, машиналық оқыту саласында кемінде 3 жыл жұмыс өтілі.

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Курстық оқыту, сертификаттау

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:


Қызметтің негізгі мақсаты:

Компьютерлік көру үшін бағдарламалық құралдар жасау

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Деректерді дайындау және бейне мен графикалық кескіндерді өңдеуге арналған бағдарламаларды әзірлеу
2. Компьютерлік көруге арналған қолданба мен жабдықты басқару

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Деректерді дайындау және бейне мен графикалық кескіндерді өңдеуге арналған бағдарламаларды әзірлеу



Дағды 1:
Графикалық деректерді таңдау

Машықтар:
1. Компьютерлік көру жүйесінің қолданылу аясын талдау.
2. Техникалық көру, кескіндер бойынша 3D-реконструкция, көріністерді талдау және тану, кескіндерді өңдеу салаларында зерттеулер жүргізу және алгоритмдер әзірлеу.
3. Кескіндерді талдау мен тығыз қозғалысты талдау алгоритмдерін қолдану.

Білімдер:
1. Компьютерлік көру құрылғылары.
2. Компьютерлік көру үшін бағдарламалық қамтамасыз ету.
3. Компьютерлік көру қолданбаларын әзірлеуге арналған алгоритмдер.
4. Кескіндерді талдау әдістері және тығыз қозғалысты талдау алгоритмдері (Хорна – Шанка, Лукаса – Канаде алгоритмдері, ВВPW, оптикалық ағынды есептеу).

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Компьютерлік көру үшін бағдарламалар әзірлеу

Машықтар:
1. Компьютерлік көру жүйесінің архитектурасын жобалау
2. Компьютерлік көру үшін бағдарламалық қамтамасыз ету прототипін жасау
3. Кескіндердің үшөлшемді реконструкциясын жүзеге асыру

Білімдер:
1. Заманауи бағдарламалық қосымшалар.
2. Бағдарламалық қамтамасыз етуді модельдеу құралдары.
3. Бағдарламалық қамтамасыз етуді жобалау әдістері мен принциптері.
4. Стереоскопиялық көру негіздері және стереокескіндерді талдаудың фотометриялық әдісі.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Компьютерлік көруге арналған қолданба мен жабдықты басқару



Дағды 1:
Компьютерлік көру үшін БҚ және құрылғыларды сүйемелдеу

Машықтар:
1. Деректерді бейнетіркеу камераларын орнату орнын анықтау
2. Бағдарламаның және компьютерлік көру жүйесінің жұмысқа қабілеттілігін қамтамасыз ету, жүйені мониторингтеу
3. Қателерді анықтау және өзгерістер енгізу, компьютерлік көруге арналған бағдарламалық қамтамасыз етуді ауыстыру

Білімдер:
1. IoT жүйелерінің жұмыс істеу негіздері
2. Компьютерлік көру құрылғылары
3. Компьютерлік көру құрылғыларының жұмыс істеу әдістемесі мен принциптері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жауапкершілік
Аналитикалық ойлау
Логикалық ойлау
Орындаушылық
Ойлаудың икемділігі
Нәтижеге бағдарлану
Ұйымдастыру
Шығармашылық
Шешім қабылдаудағы Тәуелсіздік

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:


СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

7

Data Mining маманы

6

Компьютерлік көру бағдарламашысы

6

Нейрондық желі маманы

6

Машиналық оқыту маманы

6

Компьютерлік лингвистика инженері (NLP)

18. Кәсіптің карточкасы "Компьютерлік лингвистика инженері (NLP)":

Топтың коды:

2529-0

Қызмет атауының коды:

-

Кәсіптің атауы:

Компьютерлік лингвистика инженері (NLP)

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

6

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

1 жылдан бастап компьютерлік лингвистика саласындағы жұмыс тәжірибесі немесе жобалардың расталған портфолиосының болуы

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Курстық дайындық, сертификаттау

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:


Қызметтің негізгі мақсаты:

Мәтіндік ақпаратты өңдеу алгоритмдерін әзірлеу

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Есептеу құралдары мен технологиялар арқылы мәтіндік ақпаратты өңдеу

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Есептеу құралдары мен технологиялар арқылы мәтіндік ақпаратты өңдеу



Дағды 1:
Деректерді өңдеу үшін сөздіктерді дайындау

Машықтар:
1. Сөздік - мәліметтер базасын құру үшін қажетті сөздерді/негіздерді іріктеу
2. Тілді өңдеу үшін сөздердің дерекқорын жасаңыз, сөздердің дұрыс қолданылуын тексеріңіз
3. Табиғи тілдің орфографиялық, синтаксистік, грамматикалық ережелерін қолданыңыз.

Білімдер:
1. R, Java, C#/C ПРОГРАММ, Scala және басқа бағдарламалау тілдері
2. Математика, Ықтималдық теориясы, статистика, қолдану салаларын білу, Машиналық оқыту алгоритмдерінің әртүрлі отбасыларының артықшылықтары мен кемшіліктерін түсіну (мысалы, логистикалық регрессия, әртүрлі кластерлеу алгоритмдері, нейрондық желілер, күшейту)

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Мәтіндік мәліметтермен жұмыс істеу үшін оңтайлы алгоритмдерді әзірлеу

Машықтар:
1. Сөздік құрастыруға арналған бағдарламаны әзірлеу
2. Табиғи тілдің мәтіндік деректерін өңдеу жүйелерінде қолдану үшін деректердің жарамдылығын анықтау
3. Мәтінді автоматты түрде өңдеу үшін алгоритмдерді пайдалану

Білімдер:
1. Мәтіндік деректерді семантикалық, синтаксистік, морфологиялық талдау әдістері
2. Табиғи тіл деректерін автоматты түрде өңдеу әдістері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 3:
Мәтіндік ақпаратты өңдеуге арналған бағдарламаларды әзірлеу

Машықтар:
1. Мәтіндік ақпаратты өңдеуге арналған қосымшаларды әзірлеу үшін бағдарламалау тілдерін қолданыңыз
2. Табиғи тіл деректерін өңдеу алгоритмдерін анықтаңыз (аудармашы сөздіктері, іздеу жүйелері және т. б.)
3. Мәтінге контекстке байланысты талдау жүргізу.
4. Дерекқордан HTML корпусын оқу нысандарын қолданыңыз.
5. Ақпараттық қауіпсіздік ережелерін сақтау.

Білімдер:
1. Бағдарламалау тілдері
2. Мәтіндік ақпаратты өңдеуге арналған Алгоритмдер.
3. Контекстке тәуелді талдау әдістері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жауапкершілік
Аналитикалық ойлау
Логикалық ойлау
Орындаушылық
Математикалық ойлау
Нәтижеге бағдарлану
Ұйымдастыру
Шығармашылық
Шешім қабылдаудағы Тәуелсіздік

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:


СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

6

Data Mining маманы

6

Нейрондық желі маманы

6

Машиналық оқыту бойынша маманы

6

Компьютерлік көру бағдарламашысы

19. Кәсіптің карточкасы "Data Mining маманы":

Топтың коды:

2529-0

Қызмет атауының коды:

-

Кәсіптің атауы:

Data Mining маманы

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

6

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Деректерді талдау/машиналық оқытуда кемінде 1 жыл тәжірибесі

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Курстық оқыту, сертификаттау

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:


Қызметтің негізгі мақсаты:

Нақты бизнес мәселелерін шешу үшін бас маманның жетекшілігімен деректерді талдау және машиналық оқыту шешімдерінің компоненттерін енгізу, оңтайландыру және қолдау

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Басшылығымен мәліметтерді дайындау және талдау жасау
2. Үлкен деректерді өңдеуді автоматтандыру бағдарламалық жасақтамасын әзірлеу және басқару
3. Деректерді өңдеу сценарийлері мен құбырларын енгізу және қолдау

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Басшылығымен мәліметтерді дайындау және талдау жасау



Дағды 1:
Мәліметтерді өңдеу және іздеу талдауы

Машықтар:
1. Берілген әдістемені пайдаланып деректерді тазалауды орындаңыз
2. Pandas, NumPy және Seaborn кітапханаларын пайдаланып негізгі зерттеу талдауын орындаңыз
3. Деректерді шығару және біріктіру үшін орташа күрделі SQL сұрауларын құрастырыңыз

Білімдер:
1. Мәліметтерді тазалау және алдын ала өңдеу принциптері.
2. Математикалық статистиканың негіздері.
3. SQL және ДҚБЖ негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Үлкен деректерді өңдеуді автоматтандыру бағдарламалық жасақтамасын әзірлеу және басқару



Дағды 1:
Дайын ерітінділерді қолдану

Машықтар:
1. Типтік есептерді шешу үшін алдын ала дайындалған дайын үлгілерді пайдаланыңыз
2. Кластерлік талдау (K-Means, DBSCAN) және ассоциациялық талдау үшін кітапханаларды қолдану
3. Дайын шешімдерді қолдану үшін күрделі тапсырманы типтік ішкі тапсырмаларға ыдыратыңыз

Білімдер:
1. Әртүрлі модель кластарының мақсаты мен қолдану аймағы
2. API интерфейстерімен және дайын ML қызметтерімен жұмыс істеу негіздері
3. ML шешімдерінің типтік архитектуралары мен үлгілері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Модельдерді енгізу және валидациялау

Машықтар:
1. Техникалық сипаттамаларға сәйкес бастапқы деректер негізінде қарапайым және туынды мүмкіндіктерді жасаңыз
2. Категориялық айнымалыларды кодтау әдістерін қолдану
3. Классикалық машиналық оқыту үлгілерін жаттықтырыңыз және растаңыз
4. Кросс-валидацияны және тордың гиперпараметрін таңдауды жүргізу
5. Негізгі сапа көрсеткіштерін түсіндіріңіз

Білімдер:
1. Негізгі ML алгоритмдерінің жұмыс істеу принциптері, олардың күшті және әлсіз жақтары
2. Модельдерді валидациялау және бағалау әдістері
3. Модельдерге әртүрлі кодтау және масштабтау әдістерінің әсері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 3:
Деректерді өңдеу сценарийлері мен құбырларын енгізу және қолдау



Дағды 1:
Кодты әзірлеу және оңтайландыру

Машықтар:
1. Корпоративтік стандарттарға сәйкес жақсы құрылымдалған, құжатталған Python кодын жазыңыз.
2. Бүкіл талдау циклі үшін қайталанатын сценарийлер мен Jupyter жазу кітапшаларын жасаңыз.
3. Нұсқаларды басқару жүйелерімен жұмыс.

Білімдер:
1. Python тілі және оның деректер ғылымына арналған экожүйесі
2. Таза код принциптері және бағдарламалық қамтамасыз ету инженериясының негіздері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жауапкершілік
Аналитикалық ойлау
Логикалық ойлау
Жауапкершілік
Аналитикалық ойлау
Логикалық ойлау
Орындаушылық
Математикалық ойлау
Нәтижеге бағдарлану
Ұйымдастыру
Шығармашылық
Мәселелерді шешудегі Тәуелсіздік

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:


СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

6

Нейрондық желі маманы

6

Машиналық оқыту бойынша маман

7

Data Mining маманы

6

Компьютерлік көру бағдарламашысы

20. Кәсіптің карточкасы "Компьютерлік көру бағдарламашысы":

Топтың коды:

2519-9

Қызмет атауының коды:

-

Кәсіптің атауы:

Компьютерлік көру бағдарламашысы

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

6

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Компьютерлік көру/машинада оқытуды бағдарламалауда кемінде 1 жыл жұмыс тәжірибесі

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Курсқа дайындық

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:


Қызметтің негізгі мақсаты:

Аға маманның жетекшілігімен компьютерлік көрудің бағдарламалық құралдарын жасау

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Бейне және графикалық кескіндерді өңдеу үшін деректерді дайындау және бағдарламалық қамтамасыз етуді әзірлеу
2. Компьютерлік көру үшін қосымшалар мен жабдықтарды басқару

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Бейне және графикалық кескіндерді өңдеу үшін деректерді дайындау және бағдарламалық қамтамасыз етуді әзірлеу



Дағды 1:
Графикалық деректерді таңдау

Машықтар:
1. Бейнелер мен суреттерге талдау жасаңыз
2. Кескінді талдау үшін дайын TensorFlow кітапханасын қолданыңыз
3. Графикалық деректерді кластерлеуді жүргізу.
4. Белгілерді анықтау және бақылау әдістері мен алгоритмдерін анықтаңыз.
5. Бағдарламалық жасақтама үшін объектілерді анықтаудың оңтайлы алгоритмдерін таңдаңыз

Білімдер:
1. Жасанды жүйелерді құру теориясы мен технологиясы
2. Компьютерлік графиканың түрлері, графикалық объектілерді құруға арналған бағдарламалық құралдар
3. Белгілерді бақылау алгоритмдері, белгілердің түрлері.
4. Объектілерді анықтау әдістері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Компьютерлік көру үшін бағдарламалар әзірлеу

Машықтар:
1. Графикалық және бейне деректерді өңдеуге арналған жасанды жүйелер жасаңыз
2. Графикалық және бейне деректерге талдау жүргізу
3. Кескінді сегменттеу
4. Стерео кескінді салыстыру үшін динамикалық бағдарламалау әдісін қолданыңыз

Білімдер:
1. Компьютерлік көру саласындағы өзекті бағдарламалық құралдар мен жабдықтар және оларға қойылатын талаптар
2. Кескінді сегменттеу әдістері мен алгоритмдері
3. Стерео кескінді салыстыруға арналған динамикалық бағдарламалау әдісі

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Компьютерлік көру үшін қосымшалар мен жабдықтарды басқару



Дағды 1:
Компьютерлік көру үшін БҚ және құрылғыларды сүйемелдеу

Машықтар:
1. Машиналық көру үшін теңшеу, конфигурациялау
2. Деректерді жаңарту және толықтыру
3. Бағдарламаны орнату
4. Машиналық көру құрылғыларын орнату

Білімдер:
1. Компьютерлік көру үшін сенсорлар
2. Компьютерлік көру бағдарламалық жасақтамасы

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жауапкершілік
Аналитикалық ойлау
Логикалық ойлау
Нәтижеге бағдарлану
Ұйымдастыру
Шығармашылық
Шешім қабылдаудағы Тәуелсіздік
Орындаушылық
Математикалық ойлау
Ойлаудың икемділігі

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:


СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

7

Компьютерлік көру бағдарламашысы

6

Нейрондық желі маманы

6

Машиналық оқыту бойынша маман

6

Компьютерлік лингвистика инженері (NLP)

21. Кәсіптің карточкасы "Data Mining маманы":

Топтың коды:

2529-0

Қызмет атауының коды:

-

Кәсіптің атауы:

Data Mining маманы

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

7

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
жоғары оқу орнынан кейінгі білім (магистратура, резидентура)

Мамандық:
Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Деректерді талдау/машиналық оқытудағы 3 жылдық тәжірибе

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Курстық оқыту, сертификаттау

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:


Қызметтің негізгі мақсаты:

Жасырын үлгілерді табу, болжамды үлгілерді құру және стратегиялық бизнес шешімдерін қолдау үшін құрылымдық және құрылымдалмаған деректердің үлкен көлемінен интеллектуалды түсініктерді алу үшін шешімдерді жобалау және енгізу.

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Data Mining жобаларын толық циклді басқару
2. Күрделі болжамды модельдер мен алгоритмдерді әзірлеу және оңтайландыру
3. Деректерді талдау үшін инфрақұрылымды жобалау және басқару

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Data Mining жобаларын толық циклді басқару



Дағды 1:
Деректерді зерттеу және гипотезаны тұжырымдау

Машықтар:
1. Терең ізденіс талдауын жүргізіңіз және тексерілетін бизнес гипотезаларын тұжырымдаңыз
2. Бизнес мақсаттарына жету үшін деректерді іздеу тапсырмаларын анықтаңыз және басымдық беріңіз
3. Берілген есептерді шешу үшін деректердің әлеуетін және жетілгендігін бағалаңыз

Білімдер:
1. CRISP-DM, KDD және TDSP әдістемелері
2. Гипотезаны тексерудің статистикалық әдістері
3. Мәселе шешілетін бизнес саласының негіздері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Функцияны алу және түрлендіру

Машықтар:
1. Шикі деректер негізінде күрделі мүмкіндіктерді жасау және жасау
2. Үлгі өнімділігін жақсарту үшін мүмкіндіктерді таңдау әдістерін қолданыңыз
3. Мәліметтерді өңдеу және түрлендіру құбырларын автоматтандыру

Білімдер:
1. Мүмкіндіктерді түрлендірудің кеңейтілген әдістері
2. Функцияларды таңдау алгоритмдері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Күрделі болжамды модельдер мен алгоритмдерді әзірлеу және оңтайландыру



Дағды 1:
Модельдерді интерпретациялау

Машықтар:
1. Күрделі модельдердің нәтижелерін түсіндіру
2. Іскерлік пайдаланушылармен байланысу үшін табылған үлгілерді ресімдеу және визуализациялау
3. Кәсіби сала тұрғысынан модельдердің қорытындыларын тексеру және даулау

Білімдер:
1. Түсіндірілетін жасанды интеллект әдістері
2. Инсайттарды ұсыну үшін деректерді визуализациялау принциптері
3. Бизнес-аналитика принциптері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Модельдерді құру және валидациялау

Машықтар:
1. Алгоритмдердің кең ауқымын қолданыңыз және конфигурациялаңыз: классикалықтан нейрондық желі архитектурасына дейін
2. Максималды сапаға қол жеткізу үшін үлгілер ансамбльдерін жасаңыз және оңтайландырыңыз
3. Іскерлік мәселеге сәйкес реттелетін сапа көрсеткіштерін әзірлеу және айқас тексеруді жүргізу
4. Ақпараттық қауіпсіздік ережелерін сақтау

Білімдер:
1. ML алгоритмдерінің математикалық негіздері
2. Гиперпараметрлерді оңтайландыру әдістері (Optuna, Hyperopt)
3. Сапаны бағалау метрикасының үлгісі және валидация әдістері
4. Ақпараттық қауіпсіздік ережелері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 3:
Деректерді талдау үшін инфрақұрылымды жобалау және басқару



Дағды 1:
Модельдерді енгізу және бақылау

Машықтар:
1. Өндірістік үлгіні енгізу процесін ұйымдастырыңыз
2. Деректер дрейфін және концептуалды дрейфті бақылау жүйелерін жобалау және конфигурациялау
3. Үлгілерді контейнерлерге салыңыз және оркестрлермен жұмыс жасаңыз

Білімдер:
1. MLOps және DataOps принциптері
2. ML өмірлік циклін басқару құралдары

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жауапкершілік
Аналитикалық ойлау
Логикалық ойлау
Орындаушылық
Математикалық ойлау
Нәтижеге бағдарлану
Ұйымдастыру
Шығармашылық
Мәселелерді шешудегі Тәуелсіздік

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:


СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

7

Нейрондық желі маманы

7

Машиналық оқыту бойынша маман

7

Компьютерлік лингвистика инженері (NLP)

6

Data Mining маманы

22. Кәсіптің карточкасы "Нейрондық желі маманы":

Топтың коды:

2529-0

Қызмет атауының коды:

-

Кәсіптің атауы:

Нейрондық желі маманы

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

6

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Машиналық оқыту/терең оқытуда кемінде 1 жыл тәжірибесі немесе жобалардың дәлелденген портфолиосы

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Курстық оқыту, сертификаттау

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:


Қызметтің негізгі мақсаты:

Нейрожелілік модельдерді практикалық міндеттерді шешу үшін жүзеге асыру, оқыту және енгізу, аға мамандардың басшылығымен.

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Нейрондық желілерді оқыту үшін деректерді дайындау және өңдеу
2. Деректерді өңдеу кезінде күрделі мәселелерді шешуде нейрондық желілерді қолдану
3. Нейрондық желі шешімдері үшін кодты әзірлеу және жөндеу

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Нейрондық желілерді оқыту үшін деректерді дайындау және өңдеу



Дағды 1:
Терең оқыту үшін деректерді алдын ала өңдеу

Машықтар:
1. Нейрондық желілердің нақты түрлері үшін деректерді алдын ала өңдеу құбырларын енгізу
2. Деректерді кеңейту әдістерін кескіндерге, мәтінге және басқа деректер модальділеріне қолданыңыз
3. Мәліметтердің үлкен көлемімен жұмыс істеу үшін тиімді деректерді жүктеушілерді жасаңыз

Білімдер:
1. Әр түрлі нейрондық желі архитектуралары үшін деректерді алдын ала өңдеу мүмкіндіктері
2. Деректерді көбейту әдістері және олардың модель сапасына әсері
3. Үлкен деректер жиынын өңдеу кезінде жадты басқару принциптері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Деректер жиындарымен жұмыс және олардың нұсқалары

Машықтар:
1.Жалпы деректер жинағымен жұмыс жасаңдар және таңбаланғандаректер жинаңдар.
2. Деректер нұсқаларының жасау зәне таңбалау құралдарының паидаланыңыз.
3. Негiзгi деректер сапасы мен баланстық талдау жүргiзу

Білімдер:
1. Әртүрлі домендегі танымал деректер жиындарының құрылымдары
2. Мәліметтерді таңбалау сапасын бағалау әдістері
3. Мәліметтерді версиялау жүйелерімен жұмыс істеу принциптері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Деректерді өңдеу кезінде күрделі мәселелерді шешуде нейрондық желілерді қолдану



Дағды 1:
Нейрондық желілерге негізделген бағдарламаларды әзірлеу

Машықтар:
1. Танымал кітапханалардан бар нейрондық желінің архитектурасын енгізу және нақтылау.
2. Трансферттік оқытуды жүргізу және нақты тапсырмалар үшін алдын ала дайындалған үлгілерді нақтылау.
3. Белгіленген әдістерді пайдаланып жаттығу гиперпараметрлерін конфигурациялаңыз

Білімдер:
1. Танымал нейрондық желінің архитектуралары және олардың қолдану аймақтары
2. Нейрондық желілерді оқытудың әдістері мен стратегиялары
3. Негізгі гиперпараметрлер және олардың оқу процесіне әсері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Модельдерді тексеру және бағалау

Машықтар:
1. Әртүрлі тапсырмалар үшін арнайы сапа көрсеткіштерін есептеңіз
2. Кросс-валидация және үлгі қателік талдауын жүргізу
3. Үлгі өнімділігін және жаттығу көрсеткіштерін визуализациялау

Білімдер:
1. Компьютерлік көру, NLP және басқа салаларға арналған мамандандырылған бағалау метрикалары
2. Нейрондық желінің өнімділігін визуализациялау әдістері
3. Модель қателерін талдау және интерпретациялау принциптері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 3:
Нейрондық желі шешімдері үшін кодты әзірлеу және жөндеу



Дағды 1:
Кодты әзірлеу және оңтайландыру

Машықтар:
1. Терең оқыту шеңберлерін пайдаланып тиімді Python кодын жазыңыз
2. GPU үшін кодты оңтайландыру
3. Түзету және профильдік нейрондық желі моделінің коды

Білімдер:
1. Python және терең оқыту шеңберлері
2. GPU негіздері және оңтайландыру әдістері
3. Түзету және кодты профильдеу құралдары

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жауапкершілік
Аналитикалық ойлау
Логикалық ойлау
Орындаушылық
Математикалық ойлау
Нәтижеге бағдарлану
Ұйымдастыру
Шығармашылық
Шешім қабылдаудағы Тәуелсіздік

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:


СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

6

Data Mining маманы

7

Нейрондық желі маманы

6

Машиналық оқыту бойынша маман

6

Компьютерлік көру бағдарламашысы

4-ші тарау. Кәсіптік стандарттың техникалық деректері

      23. Мемлекеттік органның атауы:

      Қазақстан Республикасының Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігі.

      24. Әзірлеуге қатысатын ұйымдар (кәсіпорындар):

      Қазақстан Республикасының Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігінің Цифрлық активтер және серпінді технологиялар комитеті.

      Жоба жетекшісі:

      Байгазина А.

      E-mail: a.baigazina@mdai.gov.kz

      Телефон нөмірі: +7 (717) 264 94 55

      Орындаушылар:

      Байгазина А., +7 (717) 264 94 55, a.baigazina@mdai.gov.kz.

      25. Кәсіптік біліктілік жөніндегі салалық кеңес: 14.11.2025 г.

      26. Кәсіптік біліктілік жөніндегі ұлттық орган: 08.12.2025 г.

      27. "Атамекен" Қазақстан Республикасының Ұлттық кәсіпкерлер палатасы: -

      28. Нұсқа нөмірі және шығарылған жылы: Нұсқа 3, 2025 г.

      29. Болжамды қайта қарау күні: 30.12.2028 г.

  Қазақстан Республикасы
Премьер-Министрінің
орынбасары – Жасанды
интеллект және цифрлық
даму министрінің бұйрығына
2025 жылғы 10 қарашадағы
№ 569 / НҚ 17-қосымша

Кәсіптік стандарт: "Компьютерлік жүйелердің инфрақұрылымы"

      Ескерту. Бұйрық стандартпен толықтырылды - ҚР Премьер-Министрінің орынбасары – Жасанды интеллект және цифрлық даму министрінің 20.04.2026 № 209/НҚ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін он күнтізбелік күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.

1-ші тарау. Жалпы ережелер

      1. Кәсіптік стандарттың қолдану аясы: "Компьютерлік жүйелердің инфрақұрылымы" кәсіптік стандарты Қазақстан Республикасының "Кәсіби біліктіліктер туралы" Заңының 5-бабына сәйкес әзірленген, білім беру бағдарламаларын қалыптастыруға, соның ішінде кәсіпорындарда персоналды оқытуға, қызметкерлер мен білім беру ұйымдары түлектерінің кәсіби біліктілігін тануға және ұйымдар мен кәсіпорындарда персоналды басқару саласындағы кең ауқымды міндеттерді шешуге қойылатын талаптарды белгілейді.

      2. Осы кәсіптік стандартта мынадай терминдер, анықтамалар мен қысқартулар қолданылады:

      1) Ақпараттық жүйе (АЖ) – ақпараттық өзара әрекеттесу арқылы белгілі бір технологиялық әрекеттерді жүзеге асыратын және нақты функционалдық міндеттерді шешуге арналған ақпараттық-коммуникациялық технологиялардың, қызмет көрсететін персоналдың және техникалық құжаттаманың ұйымдық реттелген жиынтығы.

      2) Ақпараттық технологиялар (АТ, IT) – объектінің, процестің немесе құбылыстың жай-күйі туралы жаңа сапалы ақпарат алу үшін деректерді жинау, өңдеу және беру құралдары мен әдістерінің жиынтығын пайдаланатын процесс. Ақпараттық технологиялар (IT, ағылшын тілінен. Ақпараттық технологиялар, IT) – компьютерлік технологияларды пайдалана отырып, ақпараттың үлкен ағынын басқару және өңдеу технологияларымен байланысты қызмет салаларының класы.

      3) Жасанды интеллект (ЖИ; англ. artificial intelligence, AI) – интеллектуалды жүйелердің дәстүрлі түрде адамның артықшылығы болып саналатын шығармашылық функцияларды орындауға арналған қасиеті; интеллектуалды машиналарды, әсіресе интеллектуалды компьютерлік бағдарламаларды жасау ғылымы мен технологиясы.

      4) АТ инфрақұрылымы – бұл белгілі бір ұйым немесе компания пайдаланатын барлық ақпараттық технологиялар мен ресурстарды біріктіретін күрделі құрылым. Ақпараттық технологиялар инфрақұрылымы барлық компьютерлерді, орнатылған бағдарламалық қамтамасыз етуді, байланыс жүйелерін, ақпараттық орталықтарды, желілерді және мәліметтер қорын қамтиды.

      5) Деректер орталығы (от англ. data center) немесе (сақтау және) деректерді өңдеу орталығы (ДӨО / СДӨО) – АТ инфрақұрылымымен ақпараттық деректерді сақтауға, өңдеуге және таратуға арналған интеграцияланған шешімдері бар ғимарат (немесе оның бөлігі), белгілі бір критерийлерге сәйкес келетін функцияларын қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.

      6) АЖ техникалық қызмет көрсету – коммерциялық пайдалануға берілген АЖ-ны оның мақсатына сәйкес пайдалануды қамтамасыз ету, оның ішінде бағдарламалық құралдың ақауларын түзету, өзгерту және жою жөніндегі шараларды қосымша функционалдық талаптарды жаңартусыз және енгізусіз және оның тұтастығын сақтау шартымен қамтамасыз ету.

      7) Ақпараттық жүйенің архитектурасы – ақпараттық жүйенің моделін, құрылымын, орындалатын функцияларын және құрамдас бөліктері арасындағы байланысты анықтайтын ұғым.

      8) Деректер қоры (ДҚ) – осы деректердің сипаттамаларын, сондай-ақ олардың объектілері арасындағы қатынастарды сипаттайтын концептуалды құрылымға сәйкес ұйымдастырылған деректер жиынтығы.

      9) Бағдарламалық қамтамасыз ету – олардың жұмыс істеуі үшін қажетті техникалық құжаттамалары бар бағдарламалардың, бағдарламалық кодтардың, сондай-ақ бағдарламалық өнімдердің жиынтығы.

      10) Бағдарламалық интерфейс – компьютерлік жүйенің құрамдас бөліктері арасында ақпарат алмасуға арналған, қажетті процедуралар жиынтығын, олардың параметрлері мен қол жеткізу әдістерін көрсететін бірыңғай байланыстар жүйесі.

      11) Бағдарламалық өнім дегеніміз – тауар болып табылатын, әзірлеушілеріне тәуелсіз түрде техникалық құжаттамада белгіленген жүйелік талаптарға сәйкес көзделген мақсаттарда пайдаланылуы мүмкін дербес бағдарлама немесе бағдарламалық қамтамасыз етудің бір бөлігі.

      12) Редизайн – бар болып тұрған сайттың немесе бағдарламалық өнімнің графикалық және (немесе) құрылымдық-функционалдық құрамдастарын түрлендіру.

      13) Графикалық пайдаланушы интерфейсі – (Graphical User Interface - GUI) – пайдаланушылық интерфейс элементтерін графикалық объектілер түрінде пайдалануға мүмкіндік беретін белгілі бір бағдарлама.

      14) Графикалық дизайн – иллюстрациялар, типография, анимация, цифрлық медиа сияқты түрлі құралдар арқылы визуалды коммуникация.

      15) Интерактивті дизайн – адам мен машина өзара іс-қимылының көрінісі.

      16) Пайдаланушыға бағдарланған дизайн (User Centered Design) – жүйеге қойылатын эргономикалық, эстетикалық, көркемдік талаптардың үйлесімін көздейді.

      17) Пайдаланушы интерфейсі (ПИ) – жүйеде жұмыс істеу кезінде пайдаланушы қолданатын интерфейс элементтері (мәзірлер, батырмалар, сұхбаттық терезелер) объектілер түрінде, онда түстік гамма, өлшемі, стилі және басқа да графикалық мүмкіндіктер ескеріледі.

      18) Бағдарламаны әзірлеуді автоматтандыру жүйелері (CASE-құралдары) – Бағдарламалық қамтамасыз етуді жобалауға арналған бағдарламалық инженерияның құралдар мен әдістер жиынтығы, ол бағдарламалардың жоғары сапасын, қателердің болмауын және бағдарламалық өнімдерді оңай қызмет көрсетуді қамтамасыз етуге көмектеседі.

      3. Осы кәсіптік стандартта мынадай қысқартулар қолданылады:

      1) АКТ – Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар;

      2) БҚЕ – Бағдарламалық қамтамасыз ету;

      3) АСУ – автоматтандырылған басқару жүйелері;

      4) UI – user interface;

      5) TCP/IP – –Transmission Control Protocol/Internet Protocol;

      6) VR – виртуалды шындық;

      7) ОББ – Объектіге бағытталған бағдарламалау;

      8) КЖ – компьютерлік жүйелер.

2-ші тарау. Кәсіптік стандарттың паспорты

      4. Кәсіптік стандарттың атауы: Компьютерлік жүйелердің инфрақұрылымы.

      5. Кәсіптік стандарттың коды: J071.

      6. ЭҚЖЖ секциясын, бөлімін, тобын, сыныбын және кіші сыныбын көрсету:

      J Ақпарат және байланыс.

      63 Ақпараттық қызмет көрсету саласындағы қызмет.

      63.9 Ақпараттық қызмет көрсету саласындағы өзге қызмет.

      63.99 Басқа топтамаларға енгізілмеген, ақпараттық қызметі саласындағы өзге қызмет.

      63.99.1 Компьютерлендірілген телефон байланысы қызметтерін ұсынумен байланысты қызметтің өзге түрлері.

      7. Кәсіптік стандарттың қысқаша сипаттамасы: Ақпараттық ресурстарды басқару, автоматтандырылған жүйелерді пайдалануды ұйымдастыру және жаңғырту, компьютерлік жүйелер инфрақұрылымының архитектурасын құру, бақылау және сүйемелдеу, бағдарламалық және аппараттық құралдардың, кәсіпорынның ақпараттық өзара іс-қимыл құралдарының жұмыс істеуін қамтамасыз ету.

      8. Кәсіптер карточкаларының тізімі:

      1) IT инфрақұрылымының сәулетшісі - 7 СБШ-нің деңгейі;

      3) Ақпараттық технологиялар инфрақұрылымы инженері - 6 СБШ-нің деңгейі;

      4) Ақпараттық технологиялар инфрақұрылымы инженері - 7 СБШ-нің деңгейі;

      5) IT инфрақұрылымының сәулетшісі - 6 СБШ-нің деңгейі.

3-ші тарау. Кәсіптер карточкалары

9. Кәсіптің карточкасы "IT инфрақұрылымының сәулетшісі":

Топтың коды:

2521-2

Қызмет атауының коды:

2521-2-001

Кәсіптің атауы:

IT инфрақұрылымының сәулетшісі

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

7

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
жоғары оқу орнынан кейінгі білім (магистратура, резидентура)

Мамандық:
Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

ІТ-инфрақұрылымы саласында инженерлік немесе әкімшілік лауазымдарда кемінде 3 жыл жұмыс өтілі

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Курстық дайындық

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:


Қызметтің негізгі мақсаты:

Аппараттық құралдар, инфрақұрылым, байланыс құралдары және аппараттық құралдар компоненттері сияқты ІТ желілерінің топологиясын және қосылу мүмкіндіктерін әзірлеу.

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Ұйымның ІТ-инфрақұрылым жобасын басқару
2. Ұйымның ІТ-инфрақұрылымын дамыту

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Ұйымның ІТ-инфрақұрылым жобасын басқару



Дағды 1:
АТ-инфрақұрылым жобасын іске асыру

Машықтар:
1. ІТ инфрақұрылымын жобалау және әзірлеу үдерістерін басқару
2. ІТ инфрақұрылымын жобалау және әзірлеу үдерістерінің сапасын бағалау және бақылау
3. ІТ инфрақұрылымын жобалау және әзірлеу үдерісін бақылау және оңтайландыру

Білімдер:
1. ІТ-инфрақұрылымды жобалау және әзірлеудің стандарттары мен әдістемелері
2. ІТ-процестерді жобалау және әзірлеудің стандарттары мен әдістемелері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Ұйымның ІТ-инфрақұрылымын дамыту



Дағды 1:
Ұйымның АТ-инфрақұрылымының қауіпсіздік стратегиясын қалыптастыру

Машықтар:
1. Ұйымның ақпараттық қауіпсіздігі міндеттерін тұжырымдау
2. Ұйымның бизнес-процестерін ақпараттық қауіпсіздік тұрғысынан талдау
3. Ұйымның ақпараттық қауіпсіздігін қамтамасыз ету бойынша отандық және шетелдік әзірлемелерді талдау
4. Жүйелік және желілік оқиғалар бойынша есептік ақпаратты талдау
5. Ақпараттық қауіпсіздік саясаты моделін әзірлеуге басшылық ету
6. Пайдаланушылардың қол жеткізу құқықтары мен ресурстарды пайдалану дәрежесі бойынша шектеу саясатын бекіту
7. Қауіпсіздік жүйесін баптау стандарттарын бекіту
8. Ұйымның ақпараттық қорғалуын қолайлы деңгейде қамтамасыз ету үшін қажетті ресурстық шығындарды бағалау
9. Ақпараттық қауіпсіздік міндеттерін тұжырымдау

Білімдер:
1. Ақпараттық қауіпсіздік саласындағы отандық стандарттар
2. Отандық сертификаттау жүйелері
3. Ақпараттық қауіпсіздік саласындағы халықаралық стандарттар
4. Халықаралық стандарттарға сәйкестікті сертификаттау жүйелері
5. Отандық және халықаралық сертификаттау жүйелерінің арақатынасы
6. Ақпараттық қауіпсіздік саласындағы аттестаттау және сертификаттау қағидалары
7. Ақпараттық қауіпсіздіктің базалық тұжырымдамалары мен үлгілері
8. Ұйымның ақпараттық қауіпсіздігін қамтамасыз ету жөніндегі нормативтік-құқықтық құжаттар
9. Ақпараттық қауіпсіздіктің объектілері мен субъектілері
10. Ақпараттық қауіпсіздіктің міндеттері
11. Ақпараттық қауіпсіздікті қамтамасыз етудің техникалық құралдары
12. Ақпараттық қауіпсіздік саясатының үлгілік модельдері және олардың қолданылу шектері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Ұйымның ІТ-инфрақұрылымын дамыту стратегиясын қалыптастыру

Машықтар:
1. Ұйымның ІТ-инфрақұрылымын дамытуды ұзақ мерзімді жоспарлауды жүзеге асыру
2. Ұйымда ақпараттық технологияларды дамытудың ұзақ мерзімді перспективасына арналған нысаналы көрсеткіштерді әзірлеу
3. Қолданыстағы даму жоспарын және ұсынылып отырған жобаларды ақпараттық қажеттіліктерге, бизнесті дамыту стратегиясына және басқаруды ұйымдастыруға сәйкестігі тұрғысынан талдау
4. Инфрақұрылымды жаңғырту бойынша жобалық шешімдерді әзірлеуді ұйымдастыру
5. Даму және бағдарламалық-техникалық қайта жарақтандыру жоспарларын әзірлеу
6. Бағдарламалық-техникалық құралдарды жаңғырту және өзгерту регламенттерін әзірлеу

Білімдер:
1. Қолданыстағы ақпараттық жүйелерді және бизнес-процестерді идентификациялау
2. Ұйымның бизнес-процестері
3. Ақпараттық жүйелерді пайдаланудың технологиялары
4. Бизнес-жоспарлау әдістері
5. Ұйымның бизнес-стратегиясы
6. Ұйымның бизнес-процестері
7. Ақпараттық жүйелерді дамыту стратегиясын әзірлеу қағидаттары
8. Ұйымды басқару жүйелерін құру және жетілдіру қағидаттары
9. Ұйымның ақпараттық технологиялар инфрақұрылымын ұйымдастыру қағидаттары
10. Ұйымдық жүйелер теориясы
11. Жүйелік талдау теориясы

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жауапкершілік
Стратегиялық ойлау
Тәртіптілік
Аналитикалық ойлау
Бастамашылық
Ұйымдастыру
Зейін
Орындаушылық
Жобаларды басқару

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:


СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

6

Ақпараттық технологиялар инфрақұрылымы инженері

7

Ақпараттық технологиялар инфрақұрылымы инженері

11. Кәсіптің карточкасы "Ақпараттық технологиялар инфрақұрылымы инженері":

Топтың коды:

2523-0

Қызмет атауының коды:

2523-0-007

Кәсіптің атауы:

Ақпараттық технологиялар инфрақұрылымы инженері

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

6

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Ресми білімі болған жағдайда жұмыс өтіліне талап қойылмайды, бейресми білімі болған жағдайда сабақтас лауазымдарда кемінде 1 жыл жұмыс өтілі болуы қажет.

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Курстық дайындық

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:

2522-0-006 - Жүйелік әкімші

Қызметтің негізгі мақсаты:

Компьютерлік жабдықтың, бағдарламалық қамтамасыз етудің және олардың өзара әрекеттесуінің жұмысқа қабілеттілігін бақылауды жүзеге асыру.

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Жүйенің жұмыс істеуін ұйымдастыру үшін кәсіпорын объектілері арасында өзара байланысты құру.
2. ІТ инфрақұрылым компоненттерін бақылау және жаңғырту

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Жүйенің жұмыс істеуін ұйымдастыру үшін кәсіпорын объектілері арасында өзара байланысты құру.



Дағды 1:
АТ инфрақұрылымының өзара байланысты компоненттерінің жұмыс қабілеттілігі мен қауіпсіздігін қамтамасыз ету

Машықтар:
1. Кәсіпорынның ІТ-инфрақұрылымының архитектурасын әзірлеу.
2. Арнайы бағдарламалық құралдар арқылы қателерді қадағалау жолымен инфрақұрылым компоненттерінің жұмысқа қабілеттілігін бағалау және мониторингтеу.
3. ІТ-инфрақұрылым жүйелеріндегі істен шығулар мен ақауларға байланысты инциденттерді шешу.

Білімдер:
1. Архитектуралық жобалаудың кезең-кезеңімен жүргізілетін үдерісі
2. Ақпараттық жүйені тестілеудің негіздері мен түрлері
3. ІТ инфрақұрылымды ұйымдастыру бойынша халықаралық және республикалық стандарттар

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
АТ инфрақұрылымын құжаттау

Машықтар:
1. ІТ инфрақұрылымы компоненттерінің жұмыс істеуін ұйымдастыру бойынша ұсынымдар әзірлеу.
2. ІТ инфрақұрылымын сүйемелдеу бойынша нормативтік-құқықтық құжаттар әзірлеу.
3. Корпоративтік желідегі базалық сервистер мен жүйелерге техникалық құжаттама әзірлеу, қолданбалы автоматтандырылған жүйелер бойынша құжаттаманың, сондай-ақ жүйеден тыс техникалық және бағдарламалық құралдарға арналған құжаттаманың болуын бақылау.

Білімдер:
1. Заманауи бағдарламалық қолданбаларды білу
2. Пайдаланушылардың қайшылықты талаптары
3. Ақпараттық жүйелер инженериясы үдерісі
4. Ақпараттық жүйенің өмірлік циклі әдіснамасы
5. ІТ инфрақұрылымды ұйымдастыру бойынша халықаралық және республикалық стандарттар

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
ІТ инфрақұрылым компоненттерін бақылау және жаңғырту



Дағды 1:
Инфрақұрылым компоненттерін жаңартуды жоспарлау

Машықтар:
1. Бағдарламалық құрал компоненттерін іске асырудың бөлшектерінен туындайтын ықтимал мәселелерді идентификациялау және тіркеуді жүргізу.
2. Компьютерлік және телекоммуникациялық жабдықты жинау, сондай-ақ бағдарламалық құралдарды жасау, жаңарту және орнату үдерісін үйлестіру.
3. Арнайы бақылау және диагностика құрылғыларының көмегімен компьютерлік және телекоммуникациялық жабдыққа диагностика жүргізу.
4. ІТ-бөлімшесінің үдерістерін сипаттау арқылы ұйымның ІТ саласындағы стандарттарымен бірге ІТ-стратегияны әзірлеу.

Білімдер:
1. Жүйені және жабдықты мониторингтеуге арналған құралдар
2. Информатизация мәселелері бойынша салалық заңдарды, ережелерді, талаптарды, стандарттарды және өзге де нормативтік құқықтық актілерді білу

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
ІТ инфрақұрылымындағы компьютерлік жүйелердің өзара әрекеттесуін бақылауды жүзеге асыру.

Машықтар:
1. Бағдарламалық өнімді жаңғырту жоспарын әзірлеу.
2. Кәсіпорын қызметінің кеңеюіне сәйкес функционалды жетілдіруді қажет ететін бағдарламалық өнім модульдерін айқындау.
3. Бағдарламалық қамтамасыз етуді ІТ инфрақұрылымының жаңа аппараттық платформалары мен технологияларына бейімдеу.
4. Ақпараттық технологиялар мен ақпараттық жүйелерді сүйемелдеу саласындағы жұмыс қағидаттары мен озық тәжірибені қолдану.

Білімдер:
1. Бағдарламалаудағы заманауи технологияларды білу
2. АКТ инфрақұрылымының басқарушы және реттеуші тетіктері
3. Кәсіпорынның АКТ инфрақұрылымындағы өзгерістер
4. АКТ технологиялары мен АКТ инфрақұрылымын сүйемелдеу бойынша жұмыс қағидаттарын түсіну және озық тәжірибені қолдану

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жауапкершілік
Стратегиялық ойлау
Ойлау икемділігі
Аналитикалық ойлау
Логикалық ойлау
орындаушылық
Нәтижеге бағдарлау
Ұйымдастыру
Шығармашылық
Мәселелерді шешу

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:


СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

6

IT инфрақұрылымының сәулетшісі

7

IT инфрақұрылымының сәулетшісі

12. Кәсіптің карточкасы "Ақпараттық технологиялар инфрақұрылымы инженері":

Топтың коды:

2523-0

Қызмет атауының коды:

2523-0-007

Кәсіптің атауы:

Ақпараттық технологиялар инфрақұрылымы инженері

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

7

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
жоғары оқу орнынан кейінгі білім (магистратура, резидентура)

Мамандық:
Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

ИТ-инфрақұрылымы саласында инженерлік немесе әкімшілік лауазымдарда кемінде 3 жыл жұмыс өтілі

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Курстық дайындық

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:

2522-0-006 - Жүйелік әкімші

Қызметтің негізгі мақсаты:

Компьютерлік жабдықтың, бағдарламалық қамтамасыз етудің және олардың өзара әрекеттесуінің жұмысқа қабілеттілігін бақылауды жүзеге асыру.

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Жүйенің жұмыс істеуін ұйымдастыру үшін кәсіпорын объектілері арасында өзара байланысты құру.
2. ИТ-инфрақұрылым компоненттерін бақылау және жаңғырту

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Жүйенің жұмыс істеуін ұйымдастыру үшін кәсіпорын объектілері арасында өзара байланысты құру.



Дағды 1:
АТ инфрақұрылымының өзара байланысты компоненттерінің жұмыс қабілеттілігі мен қауіпсіздігін қамтамасыз ету

Машықтар:
1. Кәсіпорындағы ІТ-инфрақұрылымды талдап, желілердің оңтайлы конфигурациясы мен өнімділігін қамтамасыз ету.
2. Бағдарламалық және аппараттық шешімдерді таңдау, компанияның барлық жүйелерін тиісті түрде басқаруды жүзеге асыру.
3. ІТ-инфрақұрылым компоненттеріне рұқсат етілмеген қолжеткізуді бақылап отыру.
4. Деректер қорының қауіпсіздігін, деректердің қауіпсіз берілуін қамтамасыз ету, ол үшін жүйелердің әрекеттерін тұрақты мониторингтеу және ІТ-инфрақұрылым жүйесіндегі рұқсат етілмеген деректер мен ақауларды анықтау.

Білімдер:
1. Компьютерлік жүйелерді конфигурациялау практикасы.
2. Жүйелерді талдау технологиясы мен әдістері және бағалау жүргізу қағидаттары.
3. Кәсіпорындағы КЖ-нің (компьютерлік жүйелердің) өзара әрекеттесу архитектурасы.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
АТ инфрақұрылымын құжаттау

Машықтар:
1. ІТ-инфрақұрылым компоненттеріне түгендеу жүргізу жоспарын әзірлеу және рәсімін іске асыру.
2. ІТ-инфрақұрылым компоненттеріне жүргізілген түгендеу талдауы бойынша есеп жасау.
3. КЖ-ні (компьютерлік жүйелерді) техникалық қызмет көрсету бойынша нұсқаулықтар әзірлеу.

Білімдер:
1. Заманауи бағдарламалық қолданбаларды білу
2. ІТ-жабдықты түгендеуге арналған идентификаторлар
3. Жабдық пен БҚ-ның сипаттамалары

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
ИТ-инфрақұрылым компоненттерін бақылау және жаңғырту



Дағды 1:
Инфрақұрылым компоненттерін жаңартуды жоспарлау

Машықтар:
1. Пайдаланушылардың жүйедегі жұмысын мониторингтеу, жүйенің бағдарламалық құралдарын жаңарту қажеттілігін айқындау үшін.
2. ІТ инфрақұрылымы құрылғыларын кәдеге жарату және жаңасына ауыстыру үшін мониторинг жүргізу.
3. Жаңғыртылатын ІТ инфрақұрылым учаскелерін негіздеу.
4. Бағдарламалық құралдың ортамен өзара әрекеттесу әдістері мен тәсілдерін қолдану.

Білімдер:
1. Жабдық пен бағдарламалық қамтамасыз ету сипаттамаларына қойылатын талаптар
2. Бағдарламалық құралдың ортамен өзара әрекеттесу әдістері мен тәсілдері
3. IT дамуының заманауи үрдістері
4. Осы мәселелер бойынша салалық заңдарды, ережелерді, талаптарды, стандарттарды және өзге де нормативтік құқықтық актілерді білу

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
ИТ инфрақұрылымындағы компьютерлік жүйелердің өзара әрекеттесуін бақылауды жүзеге асыру.

Машықтар:
1. Бақылау жүргізу жоспарын әзірлеу.
2. Арнайы бағдарламалар мен утилиттер арқылы кәсіпорынның ІТ-инфрақұрылымының өзара әрекеттесу жұмысына бақылау жасау.
3. Ұйымдағы ІТ-инфрақұрылымның жетілу деңгейін айқындау.
4. ІТ-персоналға, жабдыққа, бағдарламалық қамтамасыз етуге және үшінші тарап ұйымдары ұсынатын сервистерге жұмсалатын шығындарды есептеу.

Білімдер:
1. Іскерлік хат алмасуды жүргізудің қағидаттары мен әдістері
2. Бақылау іс-шараларын жүргізу қағидаттары
3. БҚ мен құрылғылардың түрлері мен сипаттамалары
4. АЖ өнімділігін интеграциялау және оңтайландыруға арналған жүйелер
5. Ұйымдағы ІТ-инфрақұрылымның жетілу деңгейлері
6. ІТ-ні пайдалануымен байланысты шығын түрлері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жауапкершілік
Стратегиялық ойлау
Ойлау икемділігі
Аналитикалық ойлау
Логикалық ойлау
Жауапкершілік
Стратегиялық ойлау
Ойлау икемділігі
Аналитикалық ойлау
Логикалық ойлау
Орындаушылық
Нәтижеге бағдарлау
Ұйымдастыру
Шығармашылық
Мәселелерді шешу

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:


СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

6

IT инфрақұрылымының сәулетшісі

7

IT инфрақұрылымының сәулетшісі

13. Кәсіптің карточкасы "IT инфрақұрылымының сәулетшісі":

Топтың коды:

2521-2

Қызмет атауының коды:

2521-2-001

Кәсіптің атауы:

IT инфрақұрылымының сәулетшісі

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

6

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Формалды білімі бар болса, тәжірибеге талап қойылмайды; бейресми білімі бар болса, ұқсас лауазымдарда кемінде 1 жыл жұмыс тәжірибесі қажет.

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Курстық дайындық

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:


Қызметтің негізгі мақсаты:

АКТ желілерінің топологиясын және қосылу мүмкіндіктерін әзірлеу, оның ішінде аппараттық құралдар, инфрақұрылым, байланыс құралдары және аппараттық компоненттер.

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. IT инфрақұрылымын жобалау және оны енгізу
2. Ұйымның IT инфрақұрылымы жобасын басқару

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
IT инфрақұрылымын жобалау және оны енгізу



Дағды 1:
АТ-инфрақұрылымына техникалық аудит жүргізу және техникалық тапсырманы әзірлеу

Машықтар:
1. Ұйымның IT инфрақұрылымын жобалауға арналған техникалық тапсырманың бөлімдерін әзірлеу
2. Деректер орталығын (ДО) жобалауға арналған техникалық тапсырманың бөлімдерін әзірлеу
3. Әлсіз тұстарды анықтау және оларды жою үшін ресурстарды шоғырландыру мақсатында ұйымда IT-аудит жүргізу
4. IT-аудит нәтижелері мен техникалық тапсырма бойынша келісуді жүргізу

Білімдер:
1. Ұйымдық жүйелер теориясы
2. Жүйелік талдау теориясы
3. Жүйелік талдаушылар, бағдарламашылар және басқа мамандардың міндеттері мен жұмыс ерекшеліктері
4. Көлемдік-күнтізбелік жоспарлау қағидаттары мен ақпараттық жүйелері
5. Ақпараттық технологиялар архитектурасының жіктелуі
6. Ұйымның IT инфрақұрылымының құрылымы, құрамы, міндеттері және маңызы
7. IT инфрақұрылымының негізгі үдерістері
8. Ұйымның IT инфрақұрылымын құру және басқару әдіснамасы
9. Аппараттық және бағдарламалық құралдардың жіктелуі мен сипаттамалары
10. Ұйымның IT инфрақұрылымын басқарудың әдістері мен жүйелері
11. Ақпараттық жүйелерге техникалық қызмет көрсетуді және пайдалануды ұйымдастыру әдістері
12. Құжаттаманы ресімдеу бойынша ұйым стандарттары
13. Техникалық құжаттаманы ресімдеу бойынша мемлекеттік стандарттар
14. СТ РК ANSI/TIA-942-A-2016, Tier Standard: Operational Sustainability

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
АТ-инфрақұрылым жобасын әзірлеу

Машықтар:
1. Бизнес талаптарын талдау
2. Жоспарланған жұмыстардың көлемін анықтау
3. Қажетті ресурстар, уақыт және бюджет көлемін есептеу
4. Жұмыстарды жүргізу, материалдар, жабдық және бағдарламалық қамтамасыз етуді жеткізу, бағдарламалық-аппараттық қолдау шарттарын айқындайтын коммерциялық ұсыныстар мен құжаттаманы дайындау
5. Деректер орталығын (ДО) жобалау
6. АКТ желілерін әзірлеу саласындағы саясаттарды анықтау

Білімдер:
1. Ұйымдық жүйелер теориясы
2. Жүйелік талдау теориясы
3. Жүйелік талдаушылар, бағдарламашылар және басқа мамандардың міндеттері мен жұмыс ерекшеліктері
4. Көлемдік-күнтізбелік жоспарлау қағидаттары мен ақпараттық жүйелері
5. Ақпараттық технологиялар архитектурасының жіктелуі
6. Ұйымның IT инфрақұрылымының құрылымы, құрамы, міндеттері және маңызы
7. IT инфрақұрылымының негізгі үдерістері
8. Ұйымның IT инфрақұрылымын құру және басқару әдіснамасы
9. Аппараттық және бағдарламалық құралдардың жіктелуі мен сипаттамалары
10. Ұйымның IT инфрақұрылымын басқарудың әдістері мен жүйелері
11. Конкурс құжаттамасын, техникалық тапсырмаларды, шарттарды ресімдеу тәртібі мен қағидалары
12. СТ РК ANSI/TIA-942-A-2016, Tier Standard: Operational Sustainability

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Ұйымның IT инфрақұрылымы жобасын басқару



Дағды 1:
IT инфрақұрылымы жобасын іске асыру

Машықтар:
1. Желілік инфрақұрылымды қалыптастыру
2. Инженерлік жүйелер мен ҚҚЖ-ны (құрылымдалған кабельдік жүйе) құру
3. Жабдық пен бағдарламалық қамтамасыз етуді жеткізуді жүзеге асыру
4. Серверлерді виртуализациялау жүйелерін енгізуді жүзеге асыру
5. Файл серверлерін өрістету
6. Баспа серверлерін енгізу
7. Дерекқорды басқару жүйелерін (СҚБЖ) енгізу
8. Интернет-трафикті басқару және қорғау серверлерін енгізу
9. Пошталық серверлерді енгізу
10. Біріктірілген коммуникацияларды енгізу
11. Резервтік көшіру серверлерін енгізу
12. Антивирустық қорғаныс серверлерін енгізу
13. Клиенттік жұмыс орындарын орнату
14. Перифериялық құрылғыларды орнату
15. Деректер орталықтарын (ДО) құру

Білімдер:
1. Желілік технологиялар мен жабдықтардың жұмыс істеу қағидаттары
2. Ұйымдық жүйелер теориясы
3. Жүйелік талдау теориясы
4. Жүйелік талдаушылардың, бағдарламашылардың және басқа мамандардың міндеттері мен жұмыс ерекшеліктері
5. Көлемдік-күнтізбелік жоспарлау қағидаттары мен ақпараттық жүйелері
6. Ақпараттық технологиялар архитектурасының жіктелуі
7. Ұйымның IT инфрақұрылымының құрылымы, құрамы, міндеттері және маңызы
8. IT инфрақұрылымының негізгі үдерістері
9. Ұйымның IT инфрақұрылымын құру және басқару әдіснамасы
10. Аппараттық және бағдарламалық құралдардың жіктелуі мен сипаттамалары
11. Ұйымның IT инфрақұрылымын басқарудың әдістері мен жүйелері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
АТ-инфрақұрылымының атқарушы құжаттамасын әзірлеу

Машықтар:
1. АЖ-дың жалпы сипаттамасын әзірлеу
2. Қолданылатын жабдық пен бағдарламалық қамтамасыз етудің тізімдерін әзірлеу
3. Жабдықты орналастыру схемаларын әзірлеу (стойкалар, шкафтар, серверлер, коммутациялық жабдық, ҮҚҚ (ИБП), электрмен жабдықтауға қосу; жабдыққа бірегей атаулар мен нөмірлер беру)
4. Қызметтерді орналастырудың логикалық схемасын әзірлеу (қызметтердің орналастырылуы мен өзара тәуелділігі, ОЖ қызметтерін пайдалану)
5. Қызметтердің сипаттамаларын әзірлеу (әр қызметтің ерекшелігін көрсететін құжаттар жиынтығы болуы мүмкін; көбіне ортақтары — "Қызмет сипаттамасы" және "Қызмет деректерін резервтік көшіруді ұйымдастыру")
6. Құжаттамаға қосымшалар әзірлеу ("Серверлер мен қызметтер әкімшілерінің тіркелгілері тізімі", "Пайдаланушылардың, ДК және қауіпсіздік топтарының тіркелгілері тізімі", "АЖ қызметтеріне техникалық қызмет көрсету жөніндегі ұсынымдар"; жиынтық тізімдер: "Сервер баптауларының жалпы тізімі")

Білімдер:
1. Ұйымдық жүйелер теориясы
2. Жүйелік талдау теориясы
3. Жүйелік талдаушылардың, бағдарламашылардың және басқа мамандардың міндеттері мен жұмыс ерекшеліктері
4. Көлемдік-күнтізбелік жоспарлау қағидаттары мен ақпараттық жүйелері
5. Ақпараттық технологиялар архитектурасының жіктелуі
6. Ұйымның IT инфрақұрылымының құрылымы, құрамы, міндеттері және маңызы
7. IT инфрақұрылымының негізгі үдерістері
8. Ұйымның IT инфрақұрылымын құру және басқару әдіснамасы
9. Аппараттық және бағдарламалық құралдардың жіктелуі мен сипаттамалары
10. Ұйымның IT инфрақұрылымын басқарудың әдістері мен жүйелері
11. Ақпараттық жүйелерге техникалық қызмет көрсетуді және пайдалануды ұйымдастыру әдістері
12. Құжаттаманы ресімдеу бойынша ұйым стандарттары

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жауапкершілік
Стратегиялық ойлау
Тәртіптілік
Аналитикалық ойлау
Бастамашылық
Ұйымдастыру
Зейін
Орындаушылық
Жобаларды басқару

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:


СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

6

Ақпараттық технологиялар инфрақұрылымының инженері

7

Ақпараттық технологиялар инфрақұрылымының инженері

4-ші тарау. Кәсіптік стандарттың техникалық деректері

      14. Мемлекеттік органның атауы:

      Қазақстан Республикасының Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігі.

      15. Әзірлеуге қатысатын ұйымдар (кәсіпорындар):

      Қазақстан Республикасының Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігінің Цифрлық активтер және серпінді технологиялар комитеті.

      Жоба жетекшісі:

      Байгазина А.

      E-mail: a.baigazina@mdai.gov.kz

      Телефон нөмірі: +7 (717) 264 94 55

      Орындаушылар:

      Байгазина А., +7 (717) 264 94 55, a.baigazina@mdai.gov.kz.

      16. Кәсіптік біліктілік жөніндегі салалық кеңес: 21.11.2025 г.

      17. Кәсіптік біліктілік жөніндегі ұлттық орган: 08.12.2025 г.

      18. "Атамекен" Қазақстан Республикасының Ұлттық кәсіпкерлер палатасы: -

      19. Нұсқа нөмірі және шығарылған жылы: Нұсқа 3, 2025 г.

      20. Болжамды қайта қарау күні: 30.12.2028 г.

  Қазақстан Республикасы
Премьер-Министрінің
орынбасары – Жасанды
интеллект және цифрлық
даму министрінің бұйрығына
2025 жылғы 10 қарашадағы
№ 569 / НҚ 18-қосымша

Кәсіптік стандарт: "Бағдарламалық қамтамасыз етуді әзірлеу"

      Ескерту. Бұйрық стандартпен толықтырылды - ҚР Премьер-Министрінің орынбасары – Жасанды интеллект және цифрлық даму министрінің 20.04.2026 № 209/НҚ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін он күнтізбелік күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.

1-ші тарау. Жалпы ережелер

      Кәсіптік стандарттың қолдану аясы: Бағдарламалау, жөндеу, тестілеу, бағдарламалық құралды өзгерту, интеграциялау.

      Осы кәсіптік стандартта мынадай терминдер, анықтамалар мен қысқартулар қолданылады:

      1) Біліктілік – Қызметкердің нақты еңбек функцияларын сапалы орындауға дайындық дәрежесі.

      2) Біліктілік деңгейі – Еңбек іс-қимылдарының күрделілігі, стандартты еместігі, жауапкершілігі мен дербестілігі өлшемдеріне қарай сараланатын қызметкердің даярлығы мен құзыретінің деңгейіне қойылатын талаптардың жиынтығы.

      3) Ұлттық біліктілік шеңбері – Еңбек нарығында танылатын біліктілік деңгейлерінің құрылымдалған сипаттамасы.

      4) Ұлттық біліктілік жүйесі – Еңбек нарығы тарапынан мамандардың біліктіліктеріне деген сұраныс пен ұсынысты құқықтық және институционалдық реттеу тетіктерінің жиынтығы.

      5) Салалық біліктілік шеңбері – Салада танылатын біліктілік деңгейлерінің құрылымдалған сипаттамасы.

      6) Кәсіби топ – Ортақ интеграциялық негізі бар (ұқсас немесе жақын мақсаты, объектілері, технологиялары, оның ішінде еңбек құралдары) және оларды орындау үшін ұқсас еңбек функциялары мен құзыреттер жиынтығын көздейтін кәсіби ішкі топтардың жиынтығы.

      7) Кәсіби ішкі топ – Еңбек функцияларының тұтас жиынтығы мен оларды орындауға қажетті құзыреттер негізінде қалыптасқан кәсіптер жиынтығы.

      8) Кәсіптік стандарт – Кәсіби қызметтің белгілі бір саласындағы біліктілік пен құзыреттілік деңгейіне, мазмұнына, сапасына және жұмыс жағдайларына қойылатын талаптарды айқындайтын стандарт.

      9) Мамандық – арнайы оқыту нәтижесінде алынған және тиісті білім беру құжаттарымен расталған белгілі бір білімді, дағдыны және практикалық дағдыларды талап ететін адамның еңбек қызметінің негізгі түрі.

      10) Еңбек функциясы – Еңбек процесінің бір немесе бірнеше міндеттерін шешуге бағытталған өзара байланысты әрекеттердің жиынтығы.

      11) Рефакторинг – Бұл бағдарламалық қамтамасыз етудің ішкі құрылымдарын жақсарту мақсатында оны өзгерту үдерісі.

      3. Осы кәсіптік стандартта мынадай қысқартулар қолданылады:

      1) БҚ – бағдарламалық қамтамасыз ету;

      2) ОЖ – операциялық жүйе;

      3) АЖ – ақпараттық жүйе;

      4) АҚ – ақпараттық қауіпсіздік;

      5) ДБ – деректер базасы;

      6) ДББЖ – деректер базасын басқару жүйесі;

      7) ЭСҚ – электрондық сандық қолтаңба;

      8) ORM-жүйелері (ағылшынша. object-relational mapping) – "деректердің мүмкіндікті объектілік базасын" құра отырып, бағдарламалаудың объектілі- бағдарлау тілдерінің тұжырымдамасымен деректер базасын байланыстыратын, бағдарламалау технологиясы;

      9) SQL (ағылшынша. structured query language) – құрылымдалған сұраулардың тілі;

      10) API (ағылшынша. application programming interface) – қолданбалы бағдарламалаудың интерфейсі.

2-ші тарау. Кәсіптік стандарттың паспорты

      4. Кәсіптік стандарттың атауы: Бағдарламалық қамтамасыз етуді әзірлеу.

      5. Кәсіптік стандарттың коды: J073.

      6. ЭҚЖЖ секциясын, бөлімін, тобын, сыныбын және кіші сыныбын көрсету:

      J Ақпарат және байланыс.

      62 Компьютерлік бағдарламалау, консультациялық және басқа ілеспе көрсетілетін қызметтер.

      62.0 Компьютерлік бағдарламалау, консультациялық және басқа ілеспе көрсетілетін қызметтер.

      62.01 Компьютерлік бағдарламалау саласындағы қызмет.

      62.01.1 Бағдарламалық қамтамасыз етуді әзірлеу.

      J Ақпарат және байланыс.

      62 Компьютерлік бағдарламалау, консультациялық және басқа ілеспе көрсетілетін қызметтер.

      62.0 Компьютерлік бағдарламалау, консультациялық және басқа ілеспе көрсетілетін қызметтер.

      62.03 Компьютерлік жабдықтарды басқару қызметі.

      62.03.2 Ақпараттық-коммуникациялық құрал-жабдықтарды басқару жөніндегі қызмет.

      J Ақпарат және байланыс.

      63 Ақпараттық қызмет көрсету саласындағы қызмет.

      63.9 Ақпараттық қызмет көрсету саласындағы өзге қызмет.

      63.99 Басқа топтамаларға енгізілмеген, ақпараттық қызметі саласындағы өзге қызмет.

      63.99.9 Ақпараттық қызмет көрсету саласындағы қызметтің өзге түрлері.

      7. Кәсіптік стандарттың қысқаша сипаттамасы: "Бағдарламалық қамтамасыз етуді әзірлеу" кәсіптік стандарты "Кәсіби біліктілік туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 5-бабына сәйкес әзірленді, білім беру бағдарламаларын қалыптастыруға, оның ішінде кәсіпорындарда кадрлар даярлауға, қызметкерлердің кәсіби біліктілігін тануға қойылатын талаптарды белгілейді және білім беру ұйымдарының түлектері және ұйымдар мен кәсіпорындардағы персоналды басқару саласындағы кең ауқымды мәселелердің шешімдері. Осы кәсіптік стандарт негізінде ұйымдар өндірісті, еңбекті және басқаруды ұйымдастырудың ерекшеліктерін және олардың жауапкершілігін ескере отырып, кәсіптік білім деңгейін, еңбек функцияларының тізбесін, білім, білік және дағдыларын көрсете отырып, қызметкерлердің ішкі пайдалану үшін корпоративтік кәсіптік стандарттарын әзірлей алады.

      8. Кәсіптер карточкаларының тізімі:

      1) Бағдарламалық қамтамасыз етуді жобалаушы - 7 СБШ-нің деңгейі;

      2) Қосымшалар бағдарламашы - 6 СБШ-нің деңгейі;

      3) Web-әзірлеуші - 5 СБШ-нің деңгейі;

      4) Бағдарламалық қамтамасыз етуді жобалаушы - 5 СБШ-нің деңгейі;

      5) Ұялы қосымшаларды әзірлеуші - 6 СБШ-нің деңгейі;

      6) Қосымшалар бағдарламашы - 5 СБШ-нің деңгейі;

      7) Web-әзірлеуші - 6 СБШ-нің деңгейі;

      8) Қосымшалар әзірлеушісі (нақты уақыт режіміндегі қосымшалар әзірлеушісі) - 5 СБШ-нің деңгейі;

      9) Бағдарламалық қамтамасыз етуді жобалаушы - 6 СБШ-нің деңгейі;

      10) Қосымшалар әзірлеушісі (нақты уақыт режіміндегі қосымшалар әзірлеушісі) - 6 СБШ-нің деңгейі;

      11) Ұялы қосымшаларды әзірлеуші - 5 СБШ-нің деңгейі.

3-ші тарау. Кәсіптер карточкалары

9. Кәсіптің карточкасы "Бағдарламалық қамтамасыз етуді жобалаушы":

Топтың коды:

2512-1

Қызмет атауының коды:

2512-1-006

Кәсіптің атауы:

Бағдарламалық қамтамасыз етуді жобалаушы

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

7

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
жоғары оқу орнынан кейінгі білім (магистратура, резидентура)

Мамандық:
Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Бағдарламалық жасақтаманы әзірлеуде кемінде 5 жыл, оның ішінде архитектуралық рөлдерде 2 жыл.

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Курстық оқыту

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:

2512-1-007 - Бағдарламалық қамтамасыз етуді әзірлеуші

Қызметтің негізгі мақсаты:

Ұзақ мерзімді тиімділік пен технологиялық дамуды қамтамасыз ету мақсатында ұйым (жоба портфелі) аясында бағдарламалық қамтамасыз етуді жобалаудың стратегиялық бағыттары мен стандарттарын айқындау

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Ұйымның барлық өнімдері мен қызметтері үшін біртұтас архитектуралық стратегия мен көзқарасты қалыптастыру және ілгерілету.
2. Бағдарламалық қамтамасыз етуді жобалаудың корпоративтік стандарттарын, принциптері мен әдіснамаларын әзірлеу, бекіту және енгізу
3. Компанияның ақпараттық жүйелерінің архитектурасын стратегиялық дамыту мен бақылауды ұйымдастыру — олардың бизнес-мақсаттарға және заманауи технологиялық талаптарға сәйкестігін қамтамасыз ету

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Ұйымның барлық өнімдері мен қызметтері үшін біртұтас архитектуралық стратегия мен көзқарасты қалыптастыру және ілгерілету.



Дағды 1:
Стратегиялық жоспарлау және архитектуралық стратегияны әзірлеу

Машықтар:
1. Ұйымның ұзақ мерзімді бизнес мақсаттарын талдап, оларды технологиялық талаптар мен шектеулерге айналдыру
2. Архитектуралық көзқарасты, принциптер мен стандарттарды әзірлеу және формализациялау
3. Компанияның барлық IT-жүйелерін жаңғырту және дамыту бойынша кезеңдік жоспарды әзірлеу және көрнекі түрде ұсыну

Білімдер:
1. Стратегиялық талдау мен жоспарлау әдістері
2. Негізгі архитектуралық метамодельдер, фреймворктер және әдіснамалар
3. Бизнес-архитектураның принциптері және оны IT-архитектурамен үйлестіру әдістері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Архитектуралық көзқарасты жеткізу және ілгерілету.

Машықтар:
1. Мақұлдау мен қаржыландыру алу үшін архитектуралық стратегияны негізгі стейкхолдерлерге "сату".
2. Стратегияны ұжымдық талқылау, бекіту және орындалуын бақылау үшін архитектуралық комитеттерді ұйымдастыру және өткізу.
3. Бірыңғай архитектуралық көзқарасты сақтау үшін түрлі жобалар мен бизнес-бірліктер арасындағы мүдде қайшылықтарын шешу.

Білімдер:
1. Күрделі архитектуралық тұжырымдамаларды әртүрлі аудиторияға тиімді ұсыну және визуализациялау техникалары.
2. Жаңа стандарттар мен стратегияларды енгізу кезінде өзгерістерді басқарудың негіздері және қарсылықты еңсеру әдістері.
3. Архитектуралық комитеттің жұмыс қағидаттары, стратегиялық сессиялар мен воркшоптарды ұйымдастыру және модерациялау.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Бағдарламалық қамтамасыз етуді жобалаудың корпоративтік стандарттарын, принциптері мен әдіснамаларын әзірлеу, бекіту және енгізу



Дағды 1:
Корпоративтік стандарттар мен жобалау қағидаттарын әзірлеу және өзектендіру.

Машықтар:
1. Қолданыстағы IT-ландшафтты, саланың үздік тәжірибелерін талдау және стандарттарға қойылатын талаптарды қалыптастыру үшін әзірлеушілердің қажеттіліктерін анықтау
2. Архитектуралық принциптерді, жобалау үлгілерін, кодтау нұсқаулықтарын және код сапасының критерийлерін ресмилендіріп, жалпыға қолжетімді регламенттер түрінде құжаттау
3. Дайындалған стандарттарды негізгі техникалық мамандармен және архитектуралық комитетпен келісу үшін сараптамалық талқылаулар мен келісу рәсімдерін ұйымдастыру

Білімдер:
1. Заманауи парадигмалар мен әзірлеу әдіснамалары және олардың жобалау процесіне әсері
2. Негізгі архитектуралық стильдер, жобалау үлгілері (паттерндер) және антипаттерндер
3. Техникалық шешімдерді құжаттау принциптері және білімді басқару жүйелерімен жұмыс істеу

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Стандарттарды енгізу және әзірлеуде олардың қабылдануын қамтамасыз ету.

Машықтар:
1. Жаңа стандарттарды енгізу процесін жоспарлау және басқару: өзгерістер туралы хабарлау, әзірлеушілерге арналған оқыту іс-шаралары мен воркшоптар өткізу
2. Стандарттарды әзірлеу құралдарына біріктіру: кодтың статикалық талдауын, репозиторий үлгілерін және ережелердің сақталуын автоматты тексеруге арналған CI/CD үдерістерін баптау
3. Белгіленген стандарттардың сақталуын бақылау, код аудиттерін және архитектуралық шолулар өткізу
4. Стандарттарды енгізудің тиімділігін бағалау үшін метрикаларды талдау

Білімдер:
1. Өзгерістерді басқару және ұжымдағы қарсылықты еңсеру әдістері
2. Кодты тексеруді автоматтандыру құралдары және үздіксіз интеграция/жеткізу платформалары
3. Код пен архитектура сапасының метрикалары және оларды қадағалау әдістері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 3:
Компанияның ақпараттық жүйелерінің архитектурасын стратегиялық дамыту мен бақылауды ұйымдастыру — олардың бизнес-мақсаттарға және заманауи технологиялық талаптарға сәйкестігін қамтамасыз ету



Дағды 1:
Архитектуралық стандарттарға сәйкестікті бақылау және жобаларды аудиттен өткізу

Машықтар:
1. Жобалардың корпоративтік стандарттарға сәйкестігін тексеру үшін тұрақты архитектуралық аудиттер жүргізу
2. Анықталған ауытқуларды жою бойынша ұсынымдар әзірлеу және олардың орындалуын бақылау
3. Аудит нәтижелерін талқылау және шешімдер қабылдау үшін архитектуралық комитеттердің жұмысын ұйымдастыру және жүргізу

Білімдер:
1. Архитектуралық шолулар мен аудиттер жүргізу әдіснамалары
2. Корпоративтік стандарттар мен нұсқаулықтардың (гайдлайндардың) құрылымы мен мазмұнын қалыптастыру принциптері
3. Тексеру нәтижелері бойынша құжаттама жүргізу және есептілікті қалыптастыру тәжірибесі

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Ескірген бағдарламалық жүйелерді жаңарту және жетілдіру жұмыстарын ұйымдастыру.

Машықтар:
1. Ең қауіпті бұрынғы жүйелерді анықтаңыз.
2. Бөлінген ресурстар шегінде оларды жаңартуды жоспарлаңыз.
3. Жаңарту жұмысын орындайтын командаларды басқарыңыз.

Білімдер:
1. Техникалық қарызды бағалау әдістері және оның бизнес-процестерге әсері.
2. Ескі жүйелерді ақаусыз мұқият жаңарту стратегиялары.
3. АТ жобаларын басқару және технологиялық шешімдерге жұмсалған шығындардың өтелуін есептеу әдістері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 3:
Перспективті технологияларды зерттеу және енгізу

Машықтар:
1. Технологиялық трендтерді талдау және олардың бизнес-міндеттерді шешудегі қолдану мүмкіндігін бағалау
2. Жаңа технологияларды пилоттық енгізуді жүргізу және олардың нәтижелерін бағалау
3. Тәуекелдерді басқаруды ескере отырып, жаңа технологияларға көшу жоспарларын әзірлеу

Білімдер:
1. Қазіргі IT технологиялар нарығы және оның экожүйелері.
2. Технологиялық тәуекелдерді бағалау әдістері және олардың архитектураға әсері.
3. Бизнес-кейстерді құрастыру және жаңа технологияларға инвестицияларды негіздеу тәжірибесі.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жауапкершілік
Бизнесті түсіну
Стратегиялық ойлау
Күйзеліске тұрақтылық
Тез шешім қабылдай білу

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:


СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

6

Бағдарламалық қамтамасыз етуді жобалаушы

5

Бағдарламалық қамтамасыз етуді жобалаушы

10. Кәсіптің карточкасы "Қосымшалар бағдарламашы":

Топтың коды:

2519-9

Қызмет атауының коды:

2519-9-002

Кәсіптің атауы:

Қосымшалар бағдарламашы

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

6

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
орта білімнен кейінгі (қолданбалы бакалавриат)

Мамандық:
Бағдарламалық қамтамасыз ету (түрлері бойынша)

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

ТжКБ базасында – салада кемінде 5 жыл жұмыс тәжірибесі, жоғары біліммен – тәжірибесіз

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Курсқа дайындық

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:


Қызметтің негізгі мақсаты:

Жасанды интеллект жүйелерінің архитектуралық-техникалық шешімдерін әзірлеу және оларды бағдарламалық түрде іске асыру.

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Жасанды интеллект жүйесін әзірлеу және бағдарламалық қамтамасыз ету
2. ML-модельдерді енгізу, орналастыру және мониторингтеу (MLOps)

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Жасанды интеллект жүйесін әзірлеу және бағдарламалық қамтамасыз ету



Дағды 1:
Деректермен және мүмкіндік инженериясымен жұмыс істеу

Машықтар:
1. Үлкен көлемдегі мәліметтерді жинау, сақтау және өңдеуді ұйымдастыру
2. Деректерді оқытуға дайындау үшін ETL/ELT процестерін жобалау және енгізу
3. Модельдердің болжау мүмкіндігін жақсарту үшін жаңа мүмкіндіктер (функция инженериясы) жасаңыз

Білімдер:
1. SQL және NoSQL (MongoDB, Redis) мәліметтер қорын басқару жүйелері
2. Мәліметтерді өңдеудің үлестірілген жүйелерімен жұмыс істеу принциптері
3. Мамандыққа байланысты табиғи тілді өңдеу (NLP) немесе компьютерлік көру (CV) әдістері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Пәндік саланы талдау және жасанды интеллект жүйесінің архитектурасын жобалау

Машықтар:
1. Пәндік саланың негізгі ұғымдарын және олардың сипаттамаларын анықтау
2. Терминологияны және ұғымдар арасындағы өзара байланыстарды анықтау
3. Кіріс және шығыс ақпарат құрылымын анықтау
4. Шешім қабылдау стратегиясын анықтау
5. Білімді құрылымдау (пәндік сала туралы білімнің бейресми сипаттамасын граф, кесте, диаграмма немесе мәтін түрінде әзірлеу, онда негізгі ұғымдар мен олардың өзара байланыстары көрсетіледі)
6. Бар деректерді көшіру
7. Шешілетін тапсырманың түрін (жіктеу, регрессия, кластерлеу, генерация) және сәйкес ML/DL модельдерін таңдау және негіздеу
8. ML-пайплайн архитектурасын жобалау: деректерді жинаудан бастап оқыту, орналастыру және модельді бақылауға дейін
9. AI-модельдердің жүйенің басқа компоненттерімен (веб-қызметтер, дерекқорлар, пайдаланушы интерфейстері) өзара әрекеттесу сызбаларын жобалау

Білімдер:
1. Жасанды интеллекттің заманауи мәселелері және қолданбалы интеллектуалды жүйелерді жобалау
2. Жасанды интеллекттің негізгі құралдық құралдары
3. Бұлдыр жиындарды модельдеу, бұлдыр логика
4. MLOps (Machine Learning Operations) үшін архитектуралық үлгілер
5. Әртүрлі нейрондық желілердің жұмыс істеу принциптері мен қолдану салалары
6. Модельдердің сапасын бағалау метрикалары

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 3:
Машиналық оқыту алгоритмдерін әзірлеу және оңтайландыру

Машықтар:
1. Фреймворктерді пайдаланып, машиналық оқыту модельдерін жүзеге асыру, оқыту және тексеру
2. Деректер сапасын жақсарту үшін алдын ала өңдеу және feature engineering әдістерін қолдану
3. Оқыту жиынтығының көлемі мен алуан түрлілігін арттыру үшін деректерді аугментациялау
4. Модельдердің өнімділігі мен тиімділігін арттыру үшін оларды оңтайландыру

Білімдер:
1. ML-дің математикалық негіздерін терең түсіну: сызықтық алгебра, ықтималдық теориясы, математикалық статистика, оңтайландыру әдістері
2. ML алгоритмдері: сызықтық регрессия мен шешім ағаштарынан бастап ансамбльдік әдістер мен терең оқытуға дейін
3. Scikit-learn, Pandas, NumPy кітапханаларымен жұмыс істеу принциптері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
ML-модельдерді енгізу, орналастыру және мониторингтеу (MLOps)



Дағды 1:
Пайплайндарды мониторингтеу, қызмет көрсету және автоматтандыру

Машықтар:
1. Модельдердің production ортасындағы жұмысын мониторингтеуді ұйымдастыру
2. Модельдерді қайта оқыту үдерістерін автоматтандыру
3. ML-жобалары үшін CI/CD пайплайндарын баптау және қолдау

Білімдер:
1. Мониторинг құралдары мен MLOps-платформаларының жұмыс істеу принциптері
2. Эксперименттердің қайталанғыштығын қамтамасыз ету әдістері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Модельдерді орналастыру

Машықтар:
1. Модельдер мен ортаны Docker контейнерлеріне жинақтау
2. Kubernetes оркестраторларын пайдаланып, модельдерді микросервис түрінде орналастыру
3. AI қызметтерін қолданыстағы IT-инфрақұрылыммен біріктіру

Білімдер:
1. DevOps/MLOps негіздері: CI/CD, контейнерлеу, оркестрация
2. Бұлттық платформалар (AWS, Google Cloud, Azure) және олардың ML-қызметтері
3. Тек кодтың ғана емес, сонымен қатар деректер мен модельдердің нұсқаларын басқару жүйелері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жауапкершілік
Жүйелі ойлау
Ойлау икемділігі
Тәртіптілік
Зейінді шоғырландыру және бақылау
Оқу және өзін-өзі оқыту қабілеті
Бастамашылық

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:


СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

6

Бағдарламалық қамтамасыз етуді әзірлеуші

6

Ұялы қосымшаларды әзірлеуші

6

Қосымшалар әзірлеушісі (нақты уақыт режіміндегі қосымшалар әзірлеушісі)

6

Web-әзірлеуші

11. Кәсіптің карточкасы "Web-әзірлеуші":

Топтың коды:

2512-2

Қызмет атауының коды:

2512-2-001

Кәсіптің атауы:

Web-әзірлеуші

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

5

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
орта білімнен кейінгі (қолданбалы бакалавриат)

Мамандық:
Бағдарламалық қамтамасыз ету (түрлері бойынша)

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
ТжКБ (орта деңгейдегі маман)

Мамандық:
Бағдарламалық қамтамасыз ету (түрлері бойынша)

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
ТжКБ (жұмысшы кәсіптер)

Мамандық:
Бағдарламалық қамтамасыз ету (түрлері бойынша)

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Тәжірибе жоқ

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Курсқа дайындық

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:


Қызметтің негізгі мақсаты:

Дайындалған техникалық шарттарды басшылыққа ала отырып, веб-қосымшаның компоненттері мен модульдерін енгізу.

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Веб-қосымшалардың құрамдастарын әзірлеу
2. Тестілеу және жөндеу

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Веб-қосымшалардың құрамдастарын әзірлеу



Дағды 1:
Сервер логикасын дамыту және деректермен жұмыс

Машықтар:
1. Өзіңіз таңдаған сервер тілінде қарапайым RESTful API соңғы нүктелерін жасаңыз
2. ORM немесе жергілікті сұраулар арқылы дерекқорда (SQL немесе NoSQL) негізгі CRUD операцияларын орындау
3. Сервер жағында пайдаланушы енгізуін растаңыз және зарарсыздандырыңыз
4. Күнделікті тапсырмаларды автоматтандыру үшін негізгі сценарийлерді жазыңыз

Білімдер:
1. Клиент-сервер архитектурасының және HTTP протоколының негіздері (әдістер, күйлер, тақырыптар)
2. Реляциялық деректер қорымен жұмыс істеуге арналған негізгі SQL синтаксисі (ТАҢДАУ, INSERT, UPDATE, DELETE, JOIN)
3. Git нұсқасын басқару жүйесімен жұмыс істеу принциптері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Пайдаланушы интерфейсінің орналасуы

Машықтар:
1. HTML5 және CSS3 көмегімен қолданыстағы дизайн үлгілеріне (Figma, Adobe XD) негізделген жауап беретін және кросс-браузер макеттерін жасаңыз.
2. Стильдерді ұйымдастыру үшін CSS препроцессорлары мен әдістемелерін пайдаланыңыз.
3. Қолданыстағы UI кітапханалары мен құрамдастарын (Bootstrap, Material UI, Ant Design) жобаға біріктіріңіз.
4. Пайдаланушы тәжірибесін жақсарту үшін негізгі анимация мен біркелкі ауысуларды енгізіңіз.
5. Негізгі орналасу қолжетімділігін тексеріңіз және қамтамасыз етіңіз (семантикалық тегтер, alt атрибуттар, контраст)

Білімдер:
1. Семантикалық орналасу және қол жетімділік негіздері
2. Адаптивті және жауапты дизайн принциптері
3. Негізгі UI/UX принциптері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 3:
Негізгі клиент логикасын жүзеге асыру

Машықтар:
1. Стандартты JavaScript көмегімен интерактивтілікті жүзеге асыру
2. Тәуелділікті басқару үшін заманауи құрастыру құралдарын пайдаланыңыз
3. Базалық деңгейде Git нұсқасын басқару жүйесімен жұмыс істеу
4. Деректерді шығарып алу және көрсету үшін API интерфейстеріне қарапайым HTTP сұрауларын жасаңыз (алу, аксиостар).
5. Кодты жөндеу және желі әрекетін талдау үшін әзірлеуші ​​консолін (DevTools) пайдаланыңыз

Білімдер:
1. JavaScript негіздері (синтаксис, деректер түрлері, функциялар, DOM API)
2. Браузер негіздері (көрсету, оқиғалар)
3. Пәрмен жолы негіздері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Тестілеу және жөндеу



Дағды 1:
Модуль деңгейінде сапаны қамтамасыз ету

Машықтар:
1. Фреймворктерді пайдалана отырып, функциялар мен компоненттер үшін бірлік сынақтарын жазыңыз
2. Түрлі құрылғыларда және әртүрлі браузерлерде тест макетін
3. HTML, CSS және JavaScript қателерін түзету үшін браузер әзірлеуші ​​құралдарын (DevTools) пайдаланыңыз
4. Журналдар мен қате туралы хабарларды пайдаланып, нұсқауларға сәйкес қателерді локализациялаңыз және түзетіңіз
5. Кодтың сапасын тексеру үшін валидаторларды (HTML Validator, Lighthouse) пайдаланыңыз

Білімдер:
1. Бағдарламалық қамтамасыз етуді тестілеу негіздері
2. Бірлікті тестілеу принциптері
3. Браузер DevTools (элементтер, консоль, желі)

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жауапкершілік
Командада жұмыс істей білу
Аналитикалық ойлау
Сыни ойлау

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:


СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

5

Бағдарламалық қамтамасыз етуді әзірлеуші

5

Ұялы қосымшаларды әзірлеуші

5

Қосымшалар әзірлеушісі (нақты уақыт режіміндегі қосымшалар әзірлеушісі)

5

Қосымшалар бағдарламашы

6

Web-әзірлеуші

12. Кәсіптің карточкасы "Бағдарламалық қамтамасыз етуді жобалаушы":

Топтың коды:

2512-1

Қызмет атауының коды:

2512-1-006

Кәсіптің атауы:

Бағдарламалық қамтамасыз етуді жобалаушы

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

5

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
орта білімнен кейінгі (қолданбалы бакалавриат)

Мамандық:
Бағдарламалық қамтамасыз ету (түрлері бойынша)

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
ТжКБ (орта деңгейдегі маман)

Мамандық:
Бағдарламалық қамтамасыз ету (түрлері бойынша)

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Бағдарламалық жасақтаманы әзірлеуде кемінде 1 жыл жұмыс тәжірибесі немесе осы салада тағылымдамадан өту.

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Курсқа дайындық

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:

2512-1-007 - Бағдарламалық қамсыздандыруды әзірлеуші

Қызметтің негізгі мақсаты:

Берілген тапсырма шеңберінде жобалық шешімдерді енгізу және құжаттау.

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Берілген техникалық шарттарға сәйкес жүйе құрамдастарын жобалау
2. Қолданыстағы шешімдерді қолдау және дамыту

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Берілген техникалық шарттарға сәйкес жүйе құрамдастарын жобалау



Дағды 1:
Стандартты жобалық шешімдерді енгізу

Машықтар:
1. Дайындалған спецификациялар негізінде жеке модульдер мен компоненттер үшін жобалау тапсырмаларын орындау.
2. Аға әріптестердің басшылығымен стандартты дизайн үлгілерін қолдану.
3. Жобаланған құрамдас бөліктерге техникалық құжаттаманы әзірлеуге қатысу.

Білімдер:
1. Негізгі дизайн үлгілері.
2. Модульдік және компоненттік тәсілдер принциптері.
3. Кодтық және жобалық шешімдерді құжаттау негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Код-ревьюге қатысу.

Машықтар:
1. Кодты қарау үшін дизайн шешімдеріңізді ұсыныңыз.
2. Аға әзірлеушілердің пікірлері негізінде өңдеулер жасаңыз.
3. Тәлімгердің жетекшілігімен әріптестердің стандарттарға сәйкестік кодын талдау.

Білімдер:
1. Код-ревью өткізу ережелері.
2. Кодтау және кодты рәсімдеу стандарттары.
3. Жобалаудың типтік қателері және оларды жою.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 3:
Жобалау құралдарымен жұмыс істеу.

Машықтар:
1. Өзгерістерді басқару үшін нұсқаларды басқару жүйелерін пайдалану.
2. Компоненттерді сипаттау үшін визуализация құралдарын (мысалы, UML диаграммаларын) қолдану.
3. Құрастыру мен орналастыруды автоматтандыру құралдарын меңгеру.

Білімдер:
1. Нұсқаларды басқару жүйесінің негізгі мүмкіндіктері.
2. Компоненттердің құрылымы мен өзара әрекеттесуін сипаттауға арналған UML негіздері.
3. Пайдаланушы деңгейінде CI/CD жұмысының қағидаттары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Қолданыстағы шешімдерді қолдау және дамыту



Дағды 1:
Қателерді талдау және түзету

Машықтар:
1. Тәлімгердің жетекшілігімен жобалық шешімдердегі типтік қателерді анықтау және жою.
2. Ақаулардың пайда болу себептерін талдауға қатысу.
3. Бар функционалдылықты бұзбай қателерді түзету үшін кодқа өзгертулер енгізіңіз

Білімдер:
1. Кодтағы қателерді түзету және табу әдістері.
2. Кері үйлесімділікті қамтамасыз ету принциптері.
3. Өзгерістерді тексеруге арналған негізгі тәжірибелер.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Басқарылатын кодты рефакторинг

Машықтар:
1. Аға әріптестердің нұсқауы бойынша жеке модульдер ішінде жергілікті код рефакторингін орындаңыз.
2. Кодтың мінез-құлқын өзгертпестен оқылу және қолдау мүмкіндігін жақсартыңыз.
3. Топ қабылдаған рефакторинг ережелерін сақтаңыз.

Білімдер:
1. Негізгі рефакторинг әдістері (экстракциялау әдістері, атын өзгерту, жеңілдету).
2. "Техникалық қарыз" түсінігі және оны жергілікті жою әдістері.
3. Таза және күтілетін кодты жазу принциптері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 3:
Дайын компоненттерді біріктіру

Машықтар:
1. Дайын спецификацияларға сәйкес жеке жүйе құрамдастары арасындағы өзара әрекеттесулерді орнату.
2. Дизайн шешімдерінде дайын кітапханалар мен API интерфейстерін пайдалану.
3. Компоненттердің талаптарға сәйкестігін тексеру.

Білімдер:
1. Бағдарламалық қамтамасыз ету компоненттерін интеграциялау негіздері.
2. Сыртқы API және кітапханалармен жұмыс істеу принциптері.
3. Интеграциялық тестілеудің негізгі әдістері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Бейімділік
Жауапкершілік
Ынтымақтастық және өзара іс-қимыл
Мотивация
Оқу және өзін-өзі оқыту қабілеті
Уақытты басқару

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:


СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

7

Бағдарламалық қамтамасыз етуді жобалаушы

6

Бағдарламалық қамтамасыз етуді жобалаушы

13. Кәсіптің карточкасы "Ұялы қосымшаларды әзірлеуші":

Топтың коды:

2512-2

Қызмет атауының коды:

2512-2-003

Кәсіптің атауы:

Ұялы қосымшаларды әзірлеуші

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

6

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
орта білімнен кейінгі (қолданбалы бакалавриат)

Мамандық:
Бағдарламалық қамтамасыз ету (түрлері бойынша)

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
ТжКБ (орта деңгейдегі маман)

Мамандық:
Бағдарламалық қамтамасыз ету (түрлері бойынша)

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

ТжКБ негізінде өндірісте кемінде 3 жыл жұмыс өтілі; жоғары білімі бар - тәжірибе қажет емес.

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Курсқа дайындық

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:


Қызметтің негізгі мақсаты:

Мобильді қосымшаларды жобалау, әзірлеу және жариялау, команданы басқару, архитектуралық шешімдер қабылдау

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Мобильді қосымшаларды жобалау және әзірлеу
2. Көшбасшылық және тәлімгерлік
3. Өнімді жариялау және қолдау

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Мобильді қосымшаларды жобалау және әзірлеу



Дағды 1:
Қолданбалы архитектураны жобалау

Машықтар:
1. Жаңа жоба үшін архитектуралық үлгілерді таңдап, қолданыңыз
2. Масштабтауды және тестілеуді қамтамасыз ету үшін жоба модульдері мен компоненттерінің құрылымын жобалаңыз
3. Бизнес талаптары негізінде техникалық шарттар мен қабылдау критерийлерін ресімдеу
4. Қолданыстағы жобалардың архитектурасын жақсарту үшін аудит және рефактордың бұрынғы коды
5. Архитектуралық шешімдерді және модульдердің өзара әрекеттесу принциптерін құжаттау

Білімдер:
1. Дизайн үлгілері және сәулет принциптері
2. Қазіргі заманғы фреймворктар және олардың мүмкіндіктері
3. Архитектуралық шешімдерді жобалау және құжаттау әдістемелері
4. Архитектуралық сынақтан өту принциптері (тәуелділік инъекциясы, бақылаудың инверсиясы)
5. Архитектуралық деңгейде деректердің қауіпсіздігін қамтамасыз ету тәсілдері (шифрлау, қауіпсіз сақтау)

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Күрделі іскерлік логиканы және интеграцияны жүзеге асыру

Машықтар:
1. Қолданба өнімділігін оңтайландыру (UI көрсету, жадты тұтыну, іске қосу уақыты)
2. Заманауи тәсілдер мен кітапханаларды пайдалана отырып, қолданбалы мемлекеттік басқаруды ұйымдастыру
3. Үздіксіз біріктіру және жеткізу құбырларын орнату және қолдау
4. Іскерлік логикамен тығыз біріктірілген күрделі пайдаланушы қимылдары мен анимацияларын енгізіңіз.
5. Кросс-платформалық жобалар үшін жергілікті модульдерді әзірлеу және біріктіру.

Білімдер:
1. Көп ағынды және асинхронды бағдарламалау принциптері
2. Желілермен, кэштеумен және деректермен жұмыс істеуге арналған кеңейтілген кітапханалар
3. CI/CD құралдары мен тәжірибелері
4. Екілік деректермен жұмыс істеу принциптері, сериализация және күрделі форматтарды сериядан шығару
5. Желілік сұрауларды жөндеу және құралдарды қолдану арқылы өнімділікті талдау әдістері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Көшбасшылық және тәлімгерлік



Дағды 1:
Топтық жұмысты ұйымдастыру

Машықтар:
1. Үлкен тапсырмаларды кішігірім тапсырмаларға бөліп, оларды топ мүшелері арасында таратыңыз.
2. Кодтық шолуды жүргізіңіз, конструктивті кері байланыс беріңіз және код стандарттарының сақталуын қамтамасыз етіңіз.
3. Кіші әзірлеушілерге тәлімгер болу, оларға күрделі мәселелерді шешуге көмектесу.
4. Әзірлеу тобы, дизайнерлер және сынақшылар арасындағы өзара әрекеттесуді үйлестіру
5. Техникалық тәуекелдерді бағалау және оларды азайту жолдарын ұсыну

Білімдер:
1. Agile/Scrum принциптері және икемді даму әдістемелері
2. Тиімді кодтық шолуды жүргізу тәжірибесі
3. Жұмыс көлемін бағалау және тапсырмаларды жоспарлау әдістері
4. Фасилитация және техникалық сұхбат жүргізу әдістері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 3:
Өнімді жариялау және қолдау



Дағды 1:
Қолданбалар дүкендерінде жариялау

Машықтар:
1. Қолданбаны жариялауға дайындаңыз: қолтаңбаларды жасаңыз, сертификаттарды конфигурациялаңыз, белгішелер мен скриншоттарды жасаңыз
2. AppStore Connect және Google Play Console қолданбаларында қолданбаларды жариялаңыз және олардың өмірлік циклін басқарыңыз
3. Жарияланғаннан кейінгі көрсеткіштерді (орнатулар, бағалаулар, шолулар) талдаңыз және жақсартуларды жоспарлаңыз
4. Қолданбалар дүкендері арқылы функционалдылық пен интерфейстердің A/B тестілеуін орнатыңыз

Білімдер:
1. AppStore және Google Play талаптары мен нұсқауларын толтырыңыз
2. Қолданбаның көрінуін арттыруға арналған ASO (App Store Optimization) негіздері
3. Аналитикалық жүйелерді орнату принциптері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жауапкершілік
Бизнесті түсіну
Жүйелі ойлау
Командада жұмыс істей білу
Өзгерістерді басқару
Тәлімгерлік (тәлімгерлік, коучинг)

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:


СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

6

Бағдарламалық қамтамасыз ету әзірлеушісі

6

Ұялы қосымшаларды әзірлеуші

6

Қосымшалар әзірлеушісі (нақты уақыт режіміндегі қосымшалар әзірлеушісі)

6

Қосымшалар бағдарламашы

6

Web-әзірлеуші

14. Кәсіптің карточкасы "Қосымшалар бағдарламашы":

Топтың коды:

2519-9

Қызмет атауының коды:

2519-9-002

Кәсіптің атауы:

Қосымшалар бағдарламашы

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

5

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:



Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
орта білімнен кейінгі (қолданбалы бакалавриат)

Мамандық:
Бағдарламалық қамтамасыз ету (түрлері бойынша)

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
ТжКБ (орта деңгейдегі маман)

Мамандық:
Бағдарламалық қамтамасыз ету (түрлері бойынша)

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Тәжірибесіз

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Курсқа дайындық

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:

2512-2-001 - Web-әзірлеуші

Қызметтің негізгі мақсаты:

Дайын техникалық сипаттамаларға сәйкес жасанды интеллект жүйелерінің жекелеген модульдері мен компоненттерін іске асыру.

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Бағдарламалық модульдерді әзірлеу және қателерін түзету.
2. Жобалау және құжаттау бойынша тапсырмаларды орындау
3. Тестілеу және сапаны қамтамасыз ету

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Бағдарламалық модульдерді әзірлеу және қателерін түзету.



Дағды 1:
Код жазу және қателерін түзету.

Машықтар:
1. Тәлімгердің басшылығымен заманауи бағдарламалау тілдерінде (Python, Java, JavaScript, C#) код жазу
2. Нұсқаларды басқару жүйесі Git-пен жұмыс істеу (коммиттер, тармақтар, pull-request-тер жасау)
3. Әзірлеу орталарын (IDE) пайдалану – PyCharm, VSCode, IntelliJ IDEA
4. Кіріктірілген жөндеу құралдары мен лог жүргізуді қолдана отырып, кодтың қателерін түзету
5. Өз кодын тексеру үшін қарапайым модульдік тесттер (unit tests) жазу

Білімдер:
1. Қазіргі заманғы бағдарламалау тілдерінің бірінің синтаксисі мен негіздері
2. Негізгі алгоритмдер мен деректер құрылымдары
3. Реляциялық (SQL) дерекқорлардың негіздері және қарапайым сұраулар жаза білу
4. Объектіге бағытталған бағдарламалаудың негіздері
5. Таза әрі сүйемелдеуге ыңғайлы код қағидаттары

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Командада және құралдармен жұмыс істеу

Машықтар:
1. Тапсырмалармен трекерде (Jira, YouTrack) жұмыс істеу
2. Код-ревьюға қатысу: өз кодыңды ұсыну және белгіленген өлшемдер бойынша әріптестер кодын талдау
3. Командада қабылданған кодтау стандарттары мен стилін сақтау

Білімдер:
1. Дамыту әдіснамаларының (Agile, Scrum) базалық қағидаттары
2. Командалық жолмен (Terminal, Bash, PowerShell) жұмыс істеу негіздері
3. CI/CD-ні қолданудың мақсаты мен негіздері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Жобалау және құжаттау бойынша тапсырмаларды орындау



Дағды 1:
Техникалық құжаттаманы оқу және жасау

Машықтар:
1. Техникалық тапсырмалар мен архитектуралық диаграммаларды оқу және түсіну.
2. Жазылған кодқа құжаттама жасау (docstring-тер, түсіндірме комментарийлер).
3. Аға әзірлеушілердің нұсқауы бойынша қолданыстағы құжаттамаға түзетулер енгізу.

Білімдер:
1. Техникалық құжаттаманы жазудың негіздері.
2. Wiki-жүйелермен (Confluence) жұмыс істеу қағидаттары.
3. Процестерді сипаттаудың негізгі нотациялары (UML, BPMN) оқу деңгейінде.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 3:
Тестілеу және сапаны қамтамасыз ету



Дағды 1:
Тестілеуді жүргізу

Машықтар:
1. Басшылықпен модульдік тесттерді (unit tests) жазу және іске қосу
2. Өз модульдерін чек-парақтар бойынша қолмен тестілеуді орындау
3. Тестілеуді басқару жүйелерін (TestRail, Qase) пайдалану
4. Анықталған қателерді баг-трекерде локализациялап, сипаттау

Білімдер:
1. Бағдарламалық қамтамасыз етуді тестілеудің негіздері: түрлері, деңгейлері, әдістері
2. Тест-кейстер мен чек-парақтарды құрастыру қағидаттары
3. Қателердің өмірлік циклі

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жауапкершілік
Жүйелі ойлау
Ойлау икемділігі
Зейінді шоғырландыру және бақылау
Оқу және өзін-өзі оқыту қабілеті
Уақытты басқару
Бастамашылық

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:


СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

5

Бағдарламалық жасақтама әзірлеушісі

5

Ұялы қосымшаларды әзірлеуші

5

Қосымшалар әзірлеушісі (нақты уақыт режіміндегі қосымшалар әзірлеушісі)

5

Web-әзірлеуші

6

Қосымшалар бағдарламашы

15. Кәсіптің карточкасы "Web-әзірлеуші":

Топтың коды:

2512-2

Қызмет атауының коды:

2512-2-001

Кәсіптің атауы:

Web-әзірлеуші

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

6

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
орта білімнен кейінгі (қолданбалы бакалавриат)

Мамандық:
Бағдарламалық қамтамасыз ету (түрлері бойынша)

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

ТжКБ базасында – салада кемінде 3 жыл жұмыс өтілі, жоғары білімі бар жағдайда – жұмыс өтілі талап етілмейді.

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Курсқа дайындық

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:


Қызметтің негізгі мақсаты:

Толыққанды веб-қосымшаларды жобалау, әзірлеу және орналастыру, архитектуралық шешімдер қабылдау, команданы басқару

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Веб-қосымшаларды жобалау және әзірлеу
2. Көшбасшылық және тәлімгерлік

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Веб-қосымшаларды жобалау және әзірлеу



Дағды 1:
Әзірлеу процестерін енгізу және конфигурациялау (DevOps)

Машықтар:
1. Қолданбаларды сынау, құру және орналастыру үшін автоматтандырылған процестерді орнатыңыз
2. Контейнерлеу (Docker) және оркестрлеумен жұмыс
3. Қолданбаны бақылау мен журналға тіркеуді орнатыңыз
4. Сынақ және өндірістік орталарда орналастыру процестерін автоматтандыру

Білімдер:
1. DevOps принциптері және CI/CD тәжірибелері
2. Бұлтты платформалармен жұмыс істеу негіздері (AWS, Google Cloud, Azure)
3. Инфрақұрылымдық қауіпсіздікті қамтамасыз ету әдістері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Фронтенд архитектурасын жобалау

Машықтар:
1. Даму үшін фреймворктерді таңдау және баптау
2. Қолданбаның күйін басқаруды ұйымдастыру
3. Жобаға арналған жинақтау құралдарын (Webpack, Vite, Rollup) баптау
4. Фронтенд өнімділігін оңтайландыру (жүктеу, рендеринг, бандлдар)

Білімдер:
1. Жобалау паттерндері мен SPA/PWA құру қағидаттары
2. Компоненттердің өмірлік циклі және рендерлеуді оңтайландыру әдістері
3. Қауіпсіз әзірлеу қағидаттары (XSS, CSRF, CORS)

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 3:
Серверлік архитектура мен API-ді жобалау

Машықтар:
1. RESTful API немесе GraphQL-схемаларды жобалау және іске асыру
2. Аутентификация мен авторизацияны жүзеге асыру (JWT, OAuth, сессиялар)
3. Әртүрлі деңгейде кэштеумен жұмыс істеу (Redis, Memcached, CDN)
4. Дерекқорлармен жұмыс істеу үшін ORM/ODM-ді баптау және пайдалану

Білімдер:
1. Масштабталатын және істен шықпайтын жүйелерді құру қағидаттары
2. Backend-қолданбаларды жобалау паттерндері
3. Тестілеу қағидаттары

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Көшбасшылық және тәлімгерлік



Дағды 1:
Команданың жұмысын ұйымдастыру

Машықтар:
1. Тапсырмаларды бөлшектеңіз және оларды әзірлеушілер арасында таратыңыз
2. Код сапасы мен білімнің берілуін қамтамасыз ететін кодты шолу
3. Спринтті жоспарлауға және тапсырманы бағалауға қатысыңыз
4. Кіші әзірлеушілерді оқытыңыз және тәлімгер етіңіз

Білімдер:
1. Agile әзірлеу әдістемелері (Agile, Scrum, Kanban)
2. Тиімді кодтық шолуды жүргізу принциптері
3. Тапсырманың күрделілігін бағалау әдістері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Дербестік және жауапкершілік
Аналитикалық ойлау
Тәлімгерлік (тәлімгерлік, коучинг)
Сыни ойлау

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:


СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

6

Бағдарламалық қамтамасыз етуді әзірлеуші

6

Ұялы қосымшаларды әзірлеуші

6

Қосымшалар әзірлеушісі (нақты уақыт режіміндегі қосымшалар әзірлеушісі)

6

Қосымшалар бағдарламашы

5

Web- әзірлеуші

16. Кәсіптің карточкасы "Қосымшалар әзірлеушісі (нақты уақыт режіміндегі қосымшалар әзірлеушісі)":

Топтың коды:

2512-2

Қызмет атауының коды:

2512-2-004

Кәсіптің атауы:

Қосымшалар әзірлеушісі (нақты уақыт режіміндегі қосымшалар әзірлеушісі)

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

5

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
орта білімнен кейінгі (қолданбалы бакалавриат)

Мамандық:
Бағдарламалық қамтамасыз ету (түрлері бойынша)

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
ТжКБ (орта деңгейдегі маман)

Мамандық:
Бағдарламалық қамтамасыз ету (түрлері бойынша)

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Тәжірибесіз

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Курсқа дайындық

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:

2519-9-002 - Қосымшалар бағдарламашы

Қызметтің негізгі мақсаты:

Нақты уақыттағы қосымшаны құру

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Нақты уақыттағы қолданбаны жобалау және әзірлеу
2. Тестілеу және қателерді түзету

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Нақты уақыттағы қолданбаны жобалау және әзірлеу



Дағды 1:
Нақты уақыттағы қосымшаны құру

Машықтар:
1. Бағдарламалау тілін таңдап, оның нақты уақыттағы қосымшаны әзірлеу мүмкіндіктерін қарастырыңыз.
2. Жалпы қолданба өнімділігіне әсер ететін факторларды қарастырыңыз.
3. Сәйкес нақты уақыт ядросын таңдаңыз және пайдаланыңыз.
4. Кодта асинхронды, синхронды және изохронды оқиғаларды дұрыс пайдаланыңыз.
5. Заманауи қауіпсіз кодтау стандарттары мен тәжірибелерін пайдаланып кодты жазыңыз.
6. Топтың жұмыс процесінің бөлігі ретінде нұсқаларды басқару жүйелерімен жұмыс істеу.
7. Кодыңызды тексеру үшін статикалық код анализаторларын пайдаланыңыз.

Білімдер:
1. Нақты уақыттағы операциялық жүйелер
2. Нақты уақыттағы бағдарламалық пакеттер
3. Детерминистік ұғымдар
4. Нақты уақыттағы спецификацияға кірістірілген қолдау
5. Алдын ала патчпен заманауи RTOS және Linux негіздері
6. Перифериялық құрылғылардың, үзулердің және таймерлердің жұмыс істеу принциптері
7. Енгізілген жүйенің киберқауіпсіздігінің негізгі принциптері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Нақты уақыттағы қосымшаларды құрастыру

Машықтар:
1. Деректерге жылдам қол жеткізуді қамтамасыз етіңіз
2. Платформааралық өңдеу үшін автоматтандырылған құрастыру жүйелерін және компилятор құралдарын пайдаланыңыз
3. Танымал кітапханаларды пайдаланыңыз
4. Бума менеджерлерін пайдаланып жобаға үшінші тарап кітапханаларын біріктіріңіз
5. Жоспарланған қоқыс жинаудың бірнеше микросекундтық кідірісі бар нақты уақыттағы детерминирленген қоқыс жинағышты жасаңыз
6. Толық аппараттық абстракциялау үшін нақты уақыт режиміндегі байт кодты бағдарламалау тілін пайдаланыңыз

Білімдер:
1. Детерминирленген жүйелердің әрекеті
2. Детерминизм, циклдің қайталану уақыты (цикл кезеңі), джиттер, енгізілген жүйелер туралы түсініктер
3. Қатты нақты уақыттағы және жұмсақ нақты уақыттағы жүйелер туралы түсініктер
4. Кросс-компиляторлар мен сілтемелер негіздері
5. Автоматтандырылған құрылыстар үшін үздіксіз интеграция (CI) құралдарын пайдалану принциптері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Тестілеу және қателерді түзету



Дағды 1:
Бағдарлама кодын жөндеу

Машықтар:
1. Тексерілетін бағдарламалық құралдарды пайдаланыңыз
2. Қолданбаның проблемалық аймақтарын анықтау
3. Жеке құрамдастардың дұрыстығын тексеру үшін бірлік сынақтарын жазыңыз және орындаңыз
4. Жад демптерін және стек іздерін талдаңыз
5. Нәсіл жағдайлары мен тығырықтарын табу және көбейту әдістері

Білімдер:
1. Қолданбаларды тестілеуге арналған бағдарламалық құралдар
2. Заманауи автоматтандыру технологиялары және оларды нақты уақыт режимінде қолдану
3. Нақты уақыттағы операциялық жүйелер

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жауапкершілік
Ойлау икемділігі
Шығармашылық және шығармашылық
Логикалық ойлау

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:


СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

5

Бағдарламалық қамтамасыз етуді әзірлеуші

6

Бағдарламалық қамтамасыз етуді әзірлеуші

6

Қосымшалар әзірлеушісі (нақты уақыт режіміндегі қосымшалар әзірлеушісі)

17. Кәсіптің карточкасы "Бағдарламалық қамтамасыз етуді жобалаушы":

Топтың коды:

2512-1

Қызмет атауының коды:

2512-1-006

Кәсіптің атауы:

Бағдарламалық қамтамасыз етуді жобалаушы

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

6

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Бағдарламалық қамтамасыз етуді әзірлеу саласында кемінде 3 жыл жұмыс өтілі.

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Курсқа дайындық

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:

2512-1-007 - Бағдарламалық қамтамасыз етуді әзірлеуші

Қызметтің негізгі мақсаты:

Бағдарламалық қамтамасыз ету талаптарын талдау, бағдарламалық қамтамасыз етудің егжей-тегжейлі дизайны, бағдарламалық жасақтаманы бағдарламалау және тестілеу.

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Бағдарламалық қамтамасыз ету талаптарын талдау
2. Әзірлеуді үйлестіру және командалармен өзара әрекеттесу
3. Команданың құзыреттерін дамыту

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Бағдарламалық қамтамасыз ету талаптарын талдау



Дағды 1:
Архитектураны оңтайландыру және рефакторинг

Машықтар:
1. Қолданыстағы шешімдердің талаптарға сәйкестігін тексеру аудитін жүргізу
2. Өнімділікті және масштабталуын оңтайландыру бойынша ұсыныстар әзірлеу
3. Жүйенің барлық өзгеріс кезеңдерінде үздіксіз жұмысын қамтамасыз ететін кодты жаңарту жоспарын жасау

Білімдер:
1. Жүйелердің өнімділігін бағалау метрикалары
2. Рефакторинг тәсілдері
3. Мониторинг құралдары

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Жоғары деңгейлі архитектураны әзірлеу

Машықтар:
1. Бизнес-талаптарды талдап, оларды архитектуралық шешімдерге түрлендіру
2. Жобаның міндеттеріне сәйкес келетін жобалау үлгілерін (паттерндерін) және технологияларды таңдау
3. Архитектуралық шешімдерді нотациялар арқылы құжаттау

Білімдер:
1. Жобалаудың әдіснамалары
2. Жобалау үлгілері (паттерндер)
3. Архитектураны құжаттау принциптері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 3:
Функционалдық емес талаптарды қамтамасыз ету

Машықтар:
1. Ақауларға төзімді және масштабталатын шешімдерді құрастырыңыз.
2. Архитектуралық деңгейде қауіпсіздік тәжірибесін енгізу.
3. Өнімділік талаптарының сақталуын бақылау.

Білімдер:
1. Сенімді жүйелерді жобалау принциптері.
2. Ақпараттық қауіпсіздік негіздері.
3. Орындауды қамтамасыз ету тәжірибелері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Әзірлеуді үйлестіру және командалармен өзара әрекеттесу



Дағды 1:
Техникалық тапсырмаларды басқару

Машықтар:
1. Архитектуралық шешімдерді әзірлеушілерге арналған тапсырмаларға бөлшектеу
2. Код-ревью мен архитектуралық талқылаулар өткізу
3. Frontend және Backend командалары арасындағы өзара әрекеттесуді үйлестіру

Білімдер:
1. Тапсырмаларды декомпозициялау әдістері
2. Код-ревью жүргізу тәжірибелері
3. Кросс-функционалды өзара әрекеттесу принциптері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Техникалық қақтығыстарды шешу.

Машықтар:
1. Техникалық шешімдердегі сәйкессіздіктерді анықтау және шешу.
2. Бизнес талаптары мен техникалық шектеулер арасындағы ымыраларды табыңыз.
3. Күрделі мәселелерді жоғары білікті сәулетшілерге жеткізу.

Білімдер:
1. Қақтығыстарды шешу әдістері.
2. Тәуекелдерді басқару принциптері.
3. Тапсырмалардың басымдылығын анықтау әдістері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 3:
Дамыту құралдарын енгізу

Машықтар:
1. Тексеруді автоматтандыру үшін CI/CD құбырларын орнатыңыз.
2. Статикалық кодты талдау құралдарын енгізу.
3. Архитектуралық шешімдерді сынау процестерін ұйымдастыру.
4. Ақпараттық қауіпсіздік стандарттарын сақтау және енгізу.

Білімдер:
1. CI/CD құралдары.
2. Статикалық талдау жүйелері.
3. Архитектураны тексеру әдістері.
4. Ақпараттық қауіпсіздік ережелері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 3:
Команданың құзыреттерін дамыту



Дағды 1:
Архитектуралық комитеттің жұмысына қатысу

Машықтар:
1. Архитектуралық комитетке арналған ұсыныстарды дайындау
2. Стандарттар мен тәжірибелерді талқылауға қатысу
3. Комитет шешімдерін жобаларға енгізу

Білімдер:
1. Архитектуралық комитеттің жұмыс істеу принциптері
2. Шешім қабылдау рәсімдері
3. Стандарттарды енгізу тәжірибесі

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Жаңа технологияларды талдау және енгізу.

Машықтар:
1. Жаңа технологиялар мен құралдарды зерттеңіз.
2. Технологияларды пилоттық енгізуді жүргізу.
3. Жаңа шешімдердің тәуекелдері мен пайдасын бағалаңыз.

Білімдер:
1.Технологиялық зерттеу әдістері.
2.Пилоттық енгізу тәсілдері.
3.Технологиялық шешімдерді бағалау критерийлері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Дербестік және жауапкершілік
Командада жұмыс істей білу
Өзгерістерді басқару
Жобалық ойлау

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:


СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

7

Бағдарламалық қамтамасыз етуді жобалаушы

6

Бағдарламалық қамтамасыз етуді жобалаушы

18. Кәсіптің карточкасы "Қосымшалар әзірлеушісі (нақты уақыт режіміндегі қосымшалар әзірлеушісі)":

Топтың коды:

2512-2

Қызмет атауының коды:

2512-2-004

Кәсіптің атауы:

Қосымшалар әзірлеушісі (нақты уақыт режіміндегі қосымшалар әзірлеушісі)

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

6

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
орта білімнен кейінгі (қолданбалы бакалавриат)

Мамандық:
Бағдарламалық қамтамасыз ету (түрлері бойынша)

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
ТжКБ (орта деңгейдегі маман)

Мамандық:
Бағдарламалық қамтамасыз ету (түрлері бойынша)

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

ТжКБ базасында – салада кемінде 5 жыл жұмыс өтілі, жоғары білімі бар жағдайда – жұмыс өтілі талап етілмейді.

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Курсқа дайындық

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:

2519-9-002 - Қосымшалар бағдарламашы

Қызметтің негізгі мақсаты:

Нақты уақыттағы қосымшаны құру

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Нақты уақыттағы қолданбаны жобалау және әзірлеу
2. Нақты уақыт қолданбасын верификациялау, тестілеу және пайдалануға енгізу

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Нақты уақыттағы қолданбаны жобалау және әзірлеу



Дағды 1:
Нақты уақыт жүйелерін компиляциялау және интеграциялау

Машықтар:
1. Мүмкін болатын кідірістер санын барынша азайту
2. Нақты уақыт кітапханасымен, операциялық жүйемен және нақты уақыттың аппараттық қамтамасыз етуімен байланыс орнату
3. Нақты уақыт жүйесінің қолданба әзірлеу құралдарымен интеграциялау
4. Бағдарлама символдарының (айнымалылар, функциялар, типтер) сипаттамаларынан және жөндегішке бастапқы мәтін жолдарының адрестерін, секциялар адрестерін және т.б. анықтауға мүмкіндік беретін псевдо-символдардан тұратын қосымша ақпаратты генерациялау
5. Күрделі құрастыру үдерістері үшін скрипттерді әзірлеу және қолдау
6. CI-пайплайнда кодтың статикалық және динамикалық талдау құралдарын баптау
7. Құрастыру үдерісін уақытты қысқарту және қайта өндірілуін қамтамасыз ету үшін оңтайландыру

Білімдер:
1. Көпміндеттілік, көппроцессорлылық және көпағындылық ұғымы
2. Көпағындылықтың кемшіліктері
3. Нақты уақыт жүйелерінде әзірлеу мен компиляцияның ерекшеліктері
4. Құралдық тізбектің жұмысы мен құрастыру кезеңдерін терең түсіну

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Нақты уақыт жүйелерін жобалау және сәулеті

Машықтар:
1. Нақты уақыт қолданбасын әзірлеу мәселесін сипаттау
2. Қолданбаны әзірлеуді орындау жоспарын әзірлеу
3. Қолданбаны әзірлеу бөліктерін әзірлеушілер арасында бөлу
4. Қолданба талаптарын талқылау және сенімді, детерминацияланған қолданбаны әзірлеу үшін нақты уақытқа арналған бағдарламалау тілі мен бағдарламалық дестені таңдауды талқылау
5. Нақты уақыт қолданбаларын әзірлеу кезіндегі басты міндеттер мен қосалқы міндеттерді айқындау
6. Бэкенд және фронтенд сипаттамасы бар бағдарламаның прототипі немесе үлгісін жасау
7. Функционалдық емес талаптарды талдау және формализациялау
8. Жоба міндеттеріне сай ОСРВ-ны, микроконтроллерді/процессорды және периферияны таңдау және таңдауды негіздеу
9. Диаграммаларды пайдалана отырып жүйе архитектурасын жобалау және құжаттау
10. Код-ревьюды ұйымдастыру және өткізу

Білімдер:
1. Бағдарламалық жасақтаманың өмірлік циклін әзірлеу модельдері
2. Ашық стандарттар мен ашық бағдарламалық жасақтамаға негізделген нақты уақыт жүйелері
3. Ақпараттық қауіпсіздік негіздері
4. Енгізілген жүйелер мен нақты уақыт жүйелеріне арналған жобалау үлгілері
5. Техникалық қарызды бағалау және басқару қағидаттары
6. Техникалық құжаттамалар мен стандарттарды оқи алу деңгейіндегі ағылшын тілі

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Нақты уақыт қолданбасын верификациялау, тестілеу және пайдалануға енгізу



Дағды 1:
Тестілеу және валидация стратегиясы

Машықтар:
1. Мониторинг құралдары көмегімен деректерді жинау және талдау жүргізу
2. Командалық жол режимінде жұмыс істеу
3. Жүйені профилдеу әдістерін қолдану, процессордың нақты тапсырмамен жұмысын қадағалау
4. Тестілеу стратегиясын әзірлеу (модульдік, интеграциялық, жүктемелік, HIL-тестілеу)
5. Тесттермен кодтың қамтылуын (code coverage) және тесттердің тиімділігін талдау
6. Қауіпсіздік стандарттарына сәйкестігін тексеру үшін тестілеуді ұйымдастыру

Білімдер:
1. Нақты уақыт жүйелерінде тапсырмаларды орындауды жоспарлау әдістері мен талаптары
2. Нақты уақыт жоспарлаушыларын әзірлеу және орындалу кезеңдерінің құрамдастары арасындағы жұмысты бөлуге сәйкес жіктеу
3. Нақты уақыт жүйелері үшін мониторингтің бағдарламалық құралдары
4. Өнімділікті тестілеу және уақыттық сипаттамаларды анықтау әдістері мен құралдары
5. Функционалдық қауіпсіздік стандарттары және олардың тестілеу үдерісіне әсері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Кешенді ақаулықтарды түзету және жүйелік мәселелерді шешу

Машықтар:
1. Жөндегіштің алдын ала әрекеттерін ұйымдастыру
2. Тапсырманың орындалуын үзу мен ақпарат алуды, сондай-ақ тапсырманың орындалуын жалғастыру/өзгертуді бақылау
3. Нақты уақыт жүйесінің бағдарламалық-аппараттық қамтамасыз етуін тестілеуді жүргізу
4. Интеграцияланған қолданбасы бар жүйенің дұрыс емес мінез-құлқын анықтау
5. Белсенді жөндеу құралдарын қолдану
6. Жүйелік істен шығуларды талдау және түпкі себептерін табу
7. Аппараттық/бағдарламалық түйіспедегі мәселелерді диагностикалау үшін схемотехника инженерлерімен жұмысты үйлестіру

Білімдер:
1. Бағдарламалық жасақтамадағы қателерді, жоспарлау, синхрондау және байланыс қателерін, асинхрондылықпен байланысты логикалық қателерді, тапсырмалар өзгерістеріне байланысты қателерді анықтап, жоюға мүмкіндік беретін жөндеу (debug) әдістері
2. Нақты уақыт жүйелерінде жөндеудің (debugging) ерекшеліктері
3. Деректерді ұсыну тәсілдері
4. Командалық жол режимі және деректерді ұсыну командалары
5. Аппараттық жөндеу құралдарының жұмыс қағидаттары
6. Уақытқа қатысты күрделі мәселелер мен синхрондау мәселелерін жөндеудің озық әдістемелері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жауапкершілік
Дербестік және жауапкершілік
Ойлау икемділігі
Шығармашылық және шығармашылық
Логикалық ойлау

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:


СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

6

Қосымшалар бағдарламашы

5

Бағдарламалық қамтамасыз етуді жобалаушы

19. Кәсіптің карточкасы "Ұялы қосымшаларды әзірлеуші":

Топтың коды:

2512-2

Қызмет атауының коды:

2512-2-003

Кәсіптің атауы:

Ұялы қосымшаларды әзірлеуші

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

5

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
орта білімнен кейінгі (қолданбалы бакалавриат)

Мамандық:
Бағдарламалық қамтамасыз ету (түрлері бойынша)

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
ТжКБ (орта деңгейдегі маман)

Мамандық:
Бағдарламалық қамтамасыз ету (түрлері бойынша)

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Тәжірибесіз

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:


Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:

2512-2-003 - Ұялы қосымшаларды әзірлеуші

Қызметтің негізгі мақсаты:

Мобильді қосымшаларды әзірлеу және қолдау

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Мобильді қолданба компоненттерін әзірлеу
2. Тестілеу және қателерді түзету

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Мобильді қолданба компоненттерін әзірлеу



Дағды 1:
Пайдаланушы интерфейстерін беттеу

Машықтар:
1. Figma-дағы дайын макеттер бойынша стандартты UI компоненттерін пайдаланып қосымша экрандарын жасау
2. Беттеуді мобильді құрылғылардың әртүрлі экран өлшемдері мен бағдарларына бейімдеу
3. Интерфейстердің статикалық анимациясын іске асыру (мысалы, жұмсақ өтулер, қарапайым түрлендірулер)
4. Дайын UI кітапханаларын және дизайн-жүйе компоненттерін жобаға біріктіру
5. Интерфейс элементтері үшін негізгі қолжетімділікті (accessibility) баптау (лейблдер, контраст)

Білімдер:
1. Нативті немесе кросс-платформалық фреймворктердің негіздері
2. Бейімделгіш және жауап беретін беттеу қағидаттары
3. Мобильді интерфейстерге арналған қолжетімділіктің (accessibility) негіздері
4. Дизайнер құралдарымен (Figma, Zeplin) жұмыс істеу қағидаттары және ресурстарды экспорттау
5. Git нұсқауларын басқару жүйесінің негіздері (репозиторийді клондау, тармақтар құру, коммиттер)

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Базалық бизнес-логиканы іске асыру

Машықтар:
1. Қолданбаның экрандары арасында шарлауды стандартты навигациялық компоненттермен іске асыру
2. REST API-ге деректерді алу және жіберу үшін қарапайым желілік сұраулар орындау
3. Қарапайым деректерді сақтау және шығарып алу үшін жергілікті деректер базасымен жұмыс істеу

Білімдер:
1. Бағдарламалау тілінің базалық синтаксисі мен негізгі құрылымдары
2. Объектіге бағытталған бағдарламалаудың негіздері
3. Клиент-сервер өзара әрекеттесу қағидаттары

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Тестілеу және қателерді түзету



Дағды 1:
Компоненттер мен модульдер деңгейінде сапаны қамтамасыз ету

Машықтар:
1. Жеке функциялар мен кластар үшін модульдік (unit) тесттер жазу
2. Аға әзірлеушінің нұсқауы мен сипаттамасына сәйкес қателерді (багтарды) түзету
3. Қолданба жинақтарын негізгі құрылғыларда және эмуляторларда макеттерге сәйкестігін тестілеу
4. Баг-трекинг жүйесінде сипатталған қателерді локализациялау және қайта өндіру
5. Кодтың орындалуын қадағалау және мәселелерді анықтау үшін логтауды пайдалану

Білімдер:
1. Модульдік тестілеу қағидаттары
2. IDE-ге кіріктірілген жөндеу құралдары (дебаггер, логтау)
3. Git нұсқаларын басқару жүйесімен жұмыс істеудің базалық тәсілдері
4. Баг-трекинг жүйелерімен жұмыс істеудің негіздері (Jira, YouTrack)
5. Мобильді қолданбаларды тестілеудің типтік сценарийлері (орнату, іске қосу, негізгі пайдаланушы сценарийлері)

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Шығармашылық және шығармашылық
Құрылымдық мәселелерді шешу
Клиентке бағдарлау
Көп мәселелік

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:


СБШ-нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

5

Бағдарламалық қамтамасыз етуді әзірлеуші

6

Ұялы қосымшаларды әзірлеуші

5

Қосымшалар әзірлеушісі (нақты уақыт режіміндегі қосымшалар әзірлеушісі)

5

Қосымшалар бағдарламашы

5

Web-әзірлеуші

4-ші тарау. Кәсіптік стандарттың техникалық деректері

      20. Мемлекеттік органның атауы:

      Қазақстан Республикасының Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігі.

      21. Әзірлеуге қатысатын ұйымдар (кәсіпорындар):

      Қазақстан Республикасы Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігінің Цифрлық активтер және серпінді технологиялар комитеті.

      Жоба жетекшісі:

      Байгазина А.

      E-mail: a.baigazina@mdai.gov.kz

      Телефон нөмірі: +7 (717) 264 94 55

      Орындаушылар:

      Байгазина А., +7 (717) 264 94 55, a.baigazina@mdai.gov.kz

      22. Кәсіптік біліктілік жөніндегі салалық кеңес: 12.09.2025 г.

      23. Кәсіптік біліктілік жөніндегі ұлттық орган: 12.12.2025 г.

      24. "Атамекен" Қазақстан Республикасының Ұлттық кәсіпкерлер палатасы: -

      25. Нұсқа нөмірі және шығарылған жылы: Нұсқа 3, 2025 г.

      26. Болжамды қайта қарау күні: 05.12.2028 г.

  Қазақстан Республикасы
Премьер-Министрінің
орынбасары – Жасанды
интеллект және цифрлық
даму министрінің бұйрығына
2025 жылғы 10 қарашадағы
№ 569 / НҚ 19-қосымша

Кәсіптік стандарт: "Серверлерді әкімшілендіру"

      Ескерту. Бұйрық стандартпен толықтырылды - ҚР Премьер-Министрінің орынбасары – Жасанды интеллект және цифрлық даму министрінің 20.04.2026 № 209/НҚ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін он күнтізбелік күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.

1-ші тарау. Жалпы ережелер

      Кәсіптік стандарттың қолдану аясы: Осы кәсіптік стандарт негізінде ұйымдар өндірісті, еңбекті және басқаруды ұйымдастыру ерекшеліктерін, сондай-ақ олардың жауапкершілігін ескере отырып, кәсіби білім беру деңгейін, еңбек функцияларының тізбесін, білімін, біліктілігін және дағдыларын нақтылау арқылы ішкі қолдануға арналған қызметкерлерге қатысты корпоративтік кәсіптік стандарттарды әзірлей алады.

      2. Осы кәсіптік стандартта мынадай терминдер, анықтамалар мен қысқартулар қолданылады:

      1) Ақпараттық жүйе (АЖ) – Ақпараттық-коммуникациялық технологиялардың, қызмет көрсетуші персоналдың және техникалық құжаттаманың ұйымдастырылған әрі реттелген жиынтығы; ақпараттық өзара іс-қимыл арқылы белгілі бір технологиялық әрекеттерді іске асырады және нақты функционалдық міндеттерді шешуге арналған.

      2) Ақпараттық технология (АТ, IT) – Бұл объектінің, үдерістің немесе құбылыстың жай-күйі туралы жаңа сападағы ақпаратты алу үшін деректерді жинау, өңдеу және беру құралдары мен әдістерінің жиынтығын пайдаланатын үдеріс. Ақпараттық технологиялар (АТ, ағылш. information technology, IT) — есептеу техникасын қолдана отырып, ақпараттың орасан зор ағынын басқару және өңдеу технологияларына қатысты қызмет салаларының класы.

      3) АЖ-ны сүйемелдеу – Өнеркәсіптік пайдалануға енгізілген АЖ-ны оның мақсатына сәйкес қолдануды қамтамасыз ету; бағдарламалық қамтамасыз етудегі қателерді түзету, өзгерту (модификациялау) және ақауларды жою жөніндегі іс-шараларды қамтиды, бірақ жаңғыртуды және қосымша функционалдық талаптарды іске асыруды жүргізбей, әрі оның тұтастығын сақтау шартымен.

      4) Ақпараттық жүйенің архитектурасы – Ақпараттық жүйенің моделін, құрылымын, орындалатын функцияларын және құрамдас бөліктерінің өзара байланысын айқындайтын тұжырымдама.

      5) Деректер базасы – Деректердің сипаттамаларын және олардың объектілері арасындағы өзара байланыстарды сипаттайтын тұжырымдамалық құрылымға сәйкес ұйымдастырылған деректер жиынтығы.

      6) Редизайн – Бар сайттың немесе бағдарламалық өнімнің графикалық және/немесе құрылымдық-функционалдық құрамдас бөліктерін модификациялау.

      3. Осы кәсіптік стандартта мынадай қысқартулар қолданылады:

      1) TCP/IP – Transmission Control Protocol/Internet Protocol;

      2) HTTP – HyperText Transfer Protocol (гипермәтінді беру протоколы);

      3) OSI – Open Systems Interconnection (ашық жүйелердің өзара әрекеттесуі);

      4) АҚ – Ақпараттық қауіпсіздік;

      5) АТ (IT) – Ақпараттық технологиялар;

      6) АЖ – Ақпараттық жүйелер;

      7) БҚ – Бағдарламалық қамтамасыз ету;

      8) ДБ – Деректер базалары;

      9) ДББЖ – деректер базасын басқару жүйесі;

      10) ҚББЖ – қолжетімділікті бақылау және басқару жүйесі;

      11) ЖЕЖ – жергілікті есептеу желісі;

      12) ҚКЖ – құрылымдалған кабельдік жүйе.

2-ші тарау. Кәсіптік стандарттың паспорты

      4. Кәсіптік стандарттың атауы: Серверлерді әкімшілендіру.

      5. Кәсіптік стандарттың коды: J074.

      6. ЭҚЖЖ секциясын, бөлімін, тобын, сыныбын және кіші сыныбын көрсету:

      J Ақпарат және байланыс.

      62 Компьютерлік бағдарламалау, консультациялық және басқа ілеспе көрсетілетін қызметтер.

      62.0 Компьютерлік бағдарламалау, консультациялық және басқа ілеспе көрсетілетін қызметтер.

      62.03 Компьютерлік жабдықтарды басқару қызметі.

      62.03.2 Ақпараттық-коммуникациялық құрал-жабдықтарды басқару жөніндегі қызмет.

      7. Кәсіптік стандарттың қысқаша сипаттамасы: Кәсіптік стандарт Қазақстан Республикасының "Кәсіби біліктіліктер туралы" Заңының 5-бабына сәйкес әзірленген, білім беру бағдарламаларын қалыптастыруға, оның ішінде кәсіпорындарда персоналды оқытуға, қызметкерлер мен білім беру ұйымдары түлектерінің кәсіби біліктілігін тануға, сондай-ақ ұйымдар мен кәсіпорындарда персоналды басқару саласындағы кең ауқымды міндеттерді шешуге қойылатын талаптарды белгілейді.

      8. Кәсіптер карточкаларының тізімі:

      1) Жергілікті есептеу желілерінің әкімшісі - 4 СБШ-нің деңгейі;

      8) Ақпараттық жүйелер әкімшісі - 5 СБШ-нің деңгейі;

      9) Серверлер әкімшісі - 6 СБШ-нің деңгейі;

      10) Ақпараттық жүйелер әкімшісі - 7 СБШ-нің деңгейі;

      11) Ақпараттық жүйелер әкімшісі - 6 СБШ-нің деңгейі;

      12) Сервер әкімшісі - 5 СБШ-нің деңгейі.

3-ші тарау. Кәсіптер карточкалары

9. Кәсіптің карточкасы "Жергілікті есептеу желілерінің әкімшісі":

Топтың коды:

2522

Қызмет атауының коды:

2522-0-002

Кәсіптің атауы:

Жергілікті есептеу желілерінің әкімшісі

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

4

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
ТжКБ (орта деңгейдегі маман)

Мамандық:
Есептеу техникасы және ақпараттық желілер (түрлері бойынша)

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Тәжірибесіз

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Курстық даярлық

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:


Қызметтің негізгі мақсаты:

Жергілікті есептеу желісінің (ЖЕЖ) үздіксіз, қауіпсіз және тиімді жұмысын қамтамасыз ету және оны бұлттық әрі гибридті сервистермен ықпалдастыру.

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Желілік құрылғылар мен жүйелерді орнату, баптау және мониторинг жүргізу процесін әкімшілендіру.
2. Желілік инфрақұрылымды конфигурациялау, қорғау және оңтайландыру үдерістерін әкімшілендіру.
3. Бұлттық және гибридті желілік шешімдерді қолдау және ықпалдастыру

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Желілік құрылғылар мен жүйелерді орнату, баптау және мониторинг жүргізу процесін әкімшілендіру.



Дағды 1:
Белсенді желілік құрылғыларды орнату және бастапқы базалық конфигурациялау.

Машықтар:
1. Заманауи операциялық жүйелермен басқарылатын желілік құрылғыларды баптау
2. Жаппай енгізу үшін скрипттерді пайдалана отырып құрылғыларды автоматтандырылған баптау әдістерін қолдану
3. Желінің жай-күйін бақылау үшін мониторинг жүйелерімен жұмыс істеу

Білімдер:
1. Желілік аппараттық құралдардың жұмыс істеу қағидаттары
2. Желілік аппараттық құралдардың архитектуралары
3. Әкімшілендірілетін желілік құрылғыларды орнату жөніндегі нұсқаулықтар

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Желілік сервистерді баптау және басқару

Машықтар:
1. Негізгі желілік қызметтерді енгізу және баптау: DHCP, DNS, NTP, QoS
2. Негізгі маршрутизацияны баптау
3. Желілік конфигурацияларды басқару жүйелерін пайдалану

Білімдер:
1. IPv6-ның жұмыс істеу қағидаттары және IPv4-тен көшу әдістері
2. Желілердің істен шығуға төзімділігінің негіздері
3. Трафикті талдау әдістері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Желілік инфрақұрылымды конфигурациялау, қорғау және оңтайландыру үдерістерін әкімшілендіру.



Дағды 1:
Желілік қауіпсіздікті және қолжетімділікті бақылауды қамтамасыз ету

Машықтар:
1. Желілік құрылғыларда негізгі қауіпсіздік саясаттарын баптау
2. Қашықтан қолжетімділік пен желілерді өзара қосу үшін VPN-туннельдерді баптау
3. Аутентификация жүйелерімен жұмыс істеу

Білімдер:
1. Киберқауіпсіздіктің негіздері (кибершабуылдар, қауіп-қатер модельдері)
2. Желіні сегменттеу қағидаттары (микро-желілік периметр)
3. Деректерді қорғау саласындағы реттеушілердің талаптары

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Желінің өнімділігін оңтайландыру және ақауларын диагностикалау

Машықтар:
1. Заманауи құралдарды пайдалана отырып желідегі мәселелерге диагностика жүргізу
2. Желідегі тар орындарды анықтау үшін логтар мен метрикаларды талдау
3. Маңызды қолданбалар үшін трафиктің басымдылығын (приоритизациясын) баптау

Білімдер:
1. Желінің өнімділігін талдау әдістері (пакеттердің жоғалуы, кідіріс, джиттер)
2. Wi-Fi желілерінің жұмыс істеу қағидаттары, сымсыз қамтуды оңтайландыру әдістері
3. Желілік жабдықтың энергия тиімділігінің негіздері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 3:
Бұлттық және гибридті желілік шешімдерді қолдау және ықпалдастыру



Дағды 1:
Желілік операцияларды автоматтандыру және DevOps құралдарын пайдалану

Машықтар:
1. Желілік конфигурацияларды сақтау үшін нұсқаларды бақылау жүйелерін пайдалану
2. Желілік ресурстарды енгізу үшін "инфрақұрылым код ретінде" құралдарын қолдану
3. Тапсырмаларды автоматтандыру үшін желілік құрылғылар мен бұлттық платформалардың API-ларымен өзара әрекеттесу

Білімдер:
1. DevOps және NetDevOps тәжірибелерінің негіздері
2. Автоматтандыруға арналған бағдарламалау тілдері және оларды желілік міндеттерде қолдану
3. Желілік инфрақұрылымға қатысты CI/CD (үздіксіз интеграция/үздіксіз жеткізу) қағидаттары

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Бұлттық желілік сервистерді базалық әкімшілендіру

Машықтар:
1. Қоғамдық бұлттарда виртуалды желілерді (VPC) баптау
2. Бұлттық VPN, желіаралық экрандар және жүктемені теңгергіштерді басқару
3. Жергілікті желіні бұлттық сервистермен ықпалдастыру

Білімдер:
1. Бұлттық модельдердің және бұлттағы желілік сервистердің негіздері
2. Гибридті желілер мен мультибұлтты орталардың қағидаттары
3. Желілік өзара әрекеттесу контекстіндегі контейнерлеу және оркестрация негіздері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жауапкершілік
Командада жұмыс істей білу
Тәртіптілік
Бастамашылық

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:


СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

5

Ақпараттық жүйелер әкімшісі

16. Кәсіптің карточкасы "Ақпараттық жүйелер әкімшісі":

Топтың коды:

2523-0

Қызмет атауының коды:

2523-0-002

Кәсіптің атауы:

Ақпараттық жүйелер әкімшісі

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

5

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
орта білімнен кейінгі (қолданбалы бакалавриат)

Мамандық:
Есептеу техникасы және ақпараттық желілер (түрлері бойынша)

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
орта білімнен кейінгі (қолданбалы бакалавриат)

Мамандық:
Бағдарламалық қамтамасыз ету (түрлері бойынша)

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
ТжКБ (орта деңгейдегі маман)

Мамандық:
Есептеу техникасы және ақпараттық желілер (түрлері бойынша)

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
ТжКБ (орта деңгейдегі маман)

Мамандық:
Бағдарламалық қамтамасыз ету (түрлері бойынша)

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Тәжірибесіз

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Курстық дайындық

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:


Қызметтің негізгі мақсаты:

Ақпараттық жүйелердің (АЖ) өмірлік циклін қамтамасыз ету — енгізу мен интеграциялауға қатысудан бастап, техникалық сүйемелдеу, мониторинг және пайдаланушыларға қолдау көрсетуге дейін, ұйымның бизнес-процестерін автоматтандыру мақсатында

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. АЖ құру (модификациялау) үдерістерін техникалық қолдау
2. Ұйымдық басқару міндеттері мен бизнес-процестерді автоматтандыратын АЖ-ды сүйемелдеуге техникалық қолдау көрсету

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
АЖ құру (модификациялау) үдерістерін техникалық қолдау



Дағды 1:
Тапсырыс берушіде АЖ жұмыс орындарын енгізу және баптау

Машықтар:
1. Жаңа жұмыс орындарын авторизациялауды қамтамасыз ету
2. АЖ пайдаланушыларының жұмысын сүйемелдеу
3. Пайдаланушыға қатысты модульдердің жұмыс істеуін қамтамасыз ету
4. Орталары оқшаулау үшін бағдарламалық қамтамасыз етуді қашықтан енгізу және контейнерлеу құралдарын пайдалану

Білімдер:
1. Жүйелік әкімшілендірудің негіздері
2. Коммуникациялық жабдықтың негіздері
3. Қазіргі заманғы операциялық жүйелердің негіздері
4. АЖ-ға қол жеткізу үшін Zero Trust қағидаттарын және желіні сегментациялауды құру принциптері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Үлгі АЖ талаптарын анықтау үшін деректерді жинау

Машықтар:
1. Сауалнама жүргізу
2. Сұхбат жүргізу
3. Бастапқы құжаттаманы жинау

Білімдер:
1. Жүйелік талдау әдістері
2. Қазіргі заманғы дерекқорларды басқару жүйелерінің негіздері
3. Қазіргі заманғы АЖ-дың құрылымы мен жұмыс істеуі
4. Жүйелердің ақпараттық өзара әрекеттесуінің қазіргі стандарттары
5. Салалық нормативтік-техникалық құжаттама

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 3:
АЖ прототиптерін әзірлеу

Машықтар:
1. Бағдарламаның жұмыс алгоритмін құру
2. Ішкі бағдарламалар мен модульдерді анықтау
3. Прототип жасау

Білімдер:
1. Бағдарламалау тілдері және дерекқорлармен жұмыс істеу
2. Модульдік тестілеудің құралдары мен әдістері
3. Қазіргі заманғы операциялық жүйелердің негіздері
4. Қазіргі заманғы АЖ-дың құрылымы мен жұмыс істеуі
5. Дерекқорларды сақтау және талдау жүйелері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 4:
Бағдарламалау тілдерінде код жазу

Машықтар:
1. Бағдарламалау тілінде код жазу
2. Өз жұмысының нәтижелерін тестілеу
3. Бағдарламаны верификациялау
4. Нұсқаларды басқару жүйелерімен жұмыс істеу

Білімдер:
1. Қазіргі заманғы дерекқорларды басқару жүйелерінің негіздері
2. Қазіргі заманғы құрылымдық бағдарламалау тілдері
3. Әзірленетін АЖ-ды тестілеудің қазіргі әдістемелері: модульдік тестілеудің құралдары мен әдістері
4. Бағдарламалау технологиясы

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 5:
АЖ-ды тестілеу

Машықтар:
1. Бағдарламаны тестілеу
2. Қателерді анықтау және түзету
3. Тестілетін бағдарламада жұмыс істеу

Білімдер:
1. Қазіргі заманғы дерекқорларды басқару жүйелерінің негіздері
2. Қазіргі заманғы құрылымдық бағдарламалау тілдері
3. Әзірленетін АЖ-ды тестілеудің қазіргі әдістемелері: модульдік тестілеудің құралдары мен әдістері
4. Тестілеуге арналған бағдарламалық құралдар

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 6:
АЖ пайдаланушыларын оқыту үдерісін техникалық қамтамасыз ету

Машықтар:
1. Бағдарламалық қамтамасыз етуді орнату
2. Презентацияны техникалық құралдармен қамтамасыз ету
3. Пайдаланушыларға арналған білім базасын және нұсқаулықтарды әзірлеу

Білімдер:
1. Презентацияларды дайындау және өткізу технологиялары
2. Қазіргі заманғы АЖ-дың құрылымы мен жұмыс істеуі
3. Ақпараттық қауіпсіздік негіздері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Ұйымдық басқару міндеттері мен бизнес-процестерді автоматтандыратын АЖ-ды сүйемелдеуге техникалық қолдау көрсету



Дағды 1:
АЖ-ды қолданыстағы АЖ-мен интеграциялау

Машықтар:
1. Кіріс деректерін талдау
2. Бағдарламаның кодын, жекелеген модульдерін бағдарламалау
3. Верификациялау және тестілеу
4. АЖ модульдерін қолданыстағы АЖ-ге интеграциялау

Білімдер:
1. Деректер алмасу форматы
2. Деректер алмасу интерфейсі
3. Жүйелердің ақпараттық өзара әрекеттесуінің қазіргі стандарттары
4. Қазіргі заманғы құрылымдық бағдарламалау тілдері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
АЖ-дың жұмыс істеуі үшін қажетті жүйелік және қолданбалы бағдарламалық қамтамасыз етуді орнату және баптау

Машықтар:
1. ОЖ мен БҚ-ны орнату және оларды баптау
2. ДҚБЖ-ны орнату
3. Қызметтік утилиталармен жұмыс істеу
4. АЖ-ды бұлттық ортада орналастыру

Білімдер:
1. Жүйелік әкімшілендірудің негіздері
2. Коммуникациялық жабдықтың негіздері
3. Қазіргі заманғы операциялық жүйелердің негіздері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 3:
АЖ-ға байланысты орындалатын жұмыстар бойынша шарттарды жасасуға инженерлік-техникалық қолдау көрсету

Машықтар:
1. Кіріс және шығыс деректерін талдау
2. Коммуникацияларды жүзеге асыру (тапсырыс берушілермен, әзірлеушілермен, вендорлармен)
3. АЖ-ды пайдалану бойынша нұсқаулықтарды әзірлеу

Білімдер:
1. АЖ мүмкіндіктері
2. Коммуникация модельдері
3. Қазіргі заманғы операциялық жүйелердің негіздері
4. Қазіргі заманғы дерекқорларды басқару жүйелерінің негіздері
5. Салалық нормативтік-техникалық құжаттама

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жауапкершілік
Жүйелі ойлау
Ынтымақтастық және өзара іс-қимыл
Тәртіптілік

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:


СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

6

Ақпараттық жүйелер әкімшісі

4

Жергілікті есептеу желілерінің әкімшісі

17. Кәсіптің карточкасы "Серверлер әкімшісі":

Топтың коды:

2522-0

Қызмет атауының коды:

2522-0-003

Кәсіптің атауы:

Серверлер әкімшісі

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

6

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
орта білімнен кейінгі (қолданбалы бакалавриат)

Мамандық:
Есептеу техникасы және ақпараттық желілер (түрлері бойынша)

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Серверлік инфрақұрылымды әкімшілендіру саласында кемінде 2 жыл тәжірибе

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Курстық дайындық

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:


Қызметтің негізгі мақсаты:

Ұйымның стратегиялық бизнес-мақсаттары мен цифрлық трансформация талаптарына сәйкес келетін үздіксіз жұмыс істейтін, ауқымдалатын, қауіпсіз және экономикалық тиімді серверлік инфрақұрылымды жобалау, құру және оның үздіксіз жұмысын қамтамасыз ету

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Серверлік инфрақұрылымды жобалау, енгізу және кешенді баптау
2. Серверлік паркінің пайдаланылуын, мониторингін және қауіпсіздігін басқару
3. Инфрақұрылымның өнімділігін, сенімділігін және шығындарын оңтайландыру
4. Процестерді автоматтандыру және пайдалануға DevOps-тәжірибелерін енгізу

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Серверлік инфрақұрылымды жобалау, енгізу және кешенді баптау



Дағды 1:
Орташа күрделіліктегі архитектуралық шешімдерді әзірлеу және іске асыру

Машықтар:
1. Бизнес талаптары негізінде ақауға төзімді және теңгерімді серверлік шешімдерді жобалау (жоғары қолжетімділік кластерлері, жүктемені теңгерімдеу)
2. Жаңғырту жобалары үшін жабдық пен бағдарламалық қамтамасыз етуді таңдау және негіздеу
3. Жаңа жүйелерді енгізу үшін техникалық тапсырмаларды және жобалық құжаттаманы әзірле

Білімдер:
1. Ақауға төзімді жүйелерді құруға арналған архитектуралық паттерндер
2. Серверлік жабдық пен деректерді сақтау жүйелері саласындағы заманауи стандарттар мен технологиялар
3. АТ-жүйелерін жобалау әдістемесінің негіздері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Енгізу және көші-қон процестерін басқару

Машықтар:
1. Жаңа серверлік қуаттарды енгізу және сервистерді көшіру үдерісін басқару
2. Виртуализация және контейнерлеу жүйелерін енгізу және баптау
3. Жүйелерді жүктемелік тестілеуді қоса алғанда, кезең-кезеңімен пайдалануға енгізуді ұйымдастыру

Білімдер:
1. Физикалық серверлерді виртуалды ортаға көшіру қағидаттары мен құралдары
2. Виртуализация платформаларын және контейнерлерді оркестрлеу платформаларын енгізу мен баптаудың ерекшеліктері
3. АТ-жобаларды басқарудың негіздері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Серверлік паркінің пайдаланылуын, мониторингін және қауіпсіздігін басқару



Дағды 1:
Мониторинг жүйелерін және инциденттерді басқару жүйелерін құру және қолдау

Машықтар:
1. Кешенді мониторинг және ескерту (alerting) жүйелерін енгізу және баптау
2. Ақаулардың алдын алу және инциденттерді тергеу үшін метрикалар мен логтарды талдау
3. Инциденттерді басқару (Incident Management) үдерісін және іргелес командалармен өзара іс-қимылды ұйымдастыру

Білімдер:
1. Телеметрияны жинау, талдау және визуализациялау әдістері мен құралдары
2. АТ-сервистерді басқарудың негіздері
3. Орталықтандырылған логтау жүйесін құру қағидаттары

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Инфрақұрылымның кешенді қауіпсіздігін қамтамасыз ету

Машықтар:
1. Серверлік операциялық жүйелер мен гипервизорлар үшін қауіпсіздік саясаттарын әзірлеу және енгізу
2. Резервтік көшіру және апаттық қалпына келтіру жүйелерін баптау және сүйемелдеу
3. Инфрақұрылым қауіпсіздігіне тұрақты аудит жүргізу және осалдықтарды жою

Білімдер:
1. Ақпараттық қауіпсіздіктің терең қағидаттары
2. Деректерді резервтік көшіру және қалпына келтіру технологиялары мен шешімдері
3. АҚ саласындағы стандарттар мен реттеушілердің талаптары

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 3:
Инфрақұрылымның өнімділігін, сенімділігін және шығындарын оңтайландыру



Дағды 1:
Жүйелердің өнімділігін талдау және оңтайландыру

Машықтар:
1. Өнімділікті терең талдау (ОЖ, ДҚБЖ, қолданбаларды профилирлеу) жүргізу және тар орындарды анықтау
2. Кэштеу, жүктемені теңгерімдеу жүйелерін баптау және деректерді сақтау жүйелерінің жұмысын оңтайландыру
3. Жүктеме трендтерін талдау негізінде қуаттылықты жоспарлау

Білімдер:
1. ОЖ, гипервизор, ДҚБЖ және веб-серверлер деңгейінде өнімділікті оңтайландыру әдістері
2. Заманауи деректерді сақтау жүйелері мен деректерді беру желілерінің жұмыс қағидаттары
3. Жүктемені болжауға арналған деректерді статистикалық талдау әдістері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Шығындарды басқару және ресурстарды оңтайландыру

Машықтар:
1. Шығындарды оңтайландыру үшін бұлтты ортада (AWS, Azure, GCP) және жергілікті инфрақұрылымда ресурстардың пайдаланылуын талдау
2. Автоматты масштабтау және ресурстардың өмірлік циклін басқару тәжірибелерін енгізу
3. Басшылық үшін АТ-ресурстарды пайдалану және олардың құны бойынша есептер дайындау

Білімдер:
1. Негізгі бұлтты провайдерлердің баға белгілеу модельдері және шығындарды азайту әдістері
2. FinOps қағидаттары және бұлтты сервистердің құнын басқару
3. АТ-шешімдер үшін TCO-ны есептеу әдістері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 4:
Процестерді автоматтандыру және пайдалануға DevOps-тәжірибелерін енгізу



Дағды 1:
Автоматтандыруға арналған шешімдерді әзірлеу және енгізу

Машықтар:
1. Инфрақұрылымды енгізуді, баптауды және басқаруды автоматтандыру үшін скрипттер мен бағдарламаларды әзірлеу
2. Конфигурацияларды басқару жүйелерін және инфрақұрылымды код ретінде (Infrastructure as Code) енгізу және қолдау
3. Инфрақұрылымдық компоненттер үшін CI/CD пайплайндарын құру және қолдау

Білімдер:
1. Автоматтандыруда қолданылатын бағдарламалау тілдері мен скрипттік тілдер
2. DevOps мәдениеті мен тәжірибелерінің негіздері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Команданы басқару және процестерді дамыту

Машықтар:
1. Кіші әкімшілердің жұмысын үйлестіру, міндеттерді бөлу, скрипттер мен конфигурацияларға код-ревью жүргізу
2. Ішкі регламенттерді, нұсқаулықтарды және жұмыс стандарттарын әзірлеу әрі жетілдіру
3. Команданың тиімділігін арттыру үшін жаңа құралдар мен технологияларды бағалау және енгізу

Білімдер:
1. Команданы басқарудың, тапсырма қоюдың және олардың орындалуын бақылаудың негіздері
2. Процестер мен білімді құжаттандыру қағидаттары
3. Операциялық қызметке жаңа технологияларды бағалау және енгізу әдістері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Дербестік және жауапкершілік
Командада жұмыс істей білу
Тәртіптілік
Аналитикалық ойлау
Бастамашылық

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:


СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

7

Серверлер әкімшісі

5

Серверлер әкімшісі

18. Кәсіптің карточкасы "Ақпараттық жүйелер әкімшісі":

Топтың коды:

2523-0

Қызмет атауының коды:

2523-0-002

Кәсіптің атауы:

Ақпараттық жүйелер әкімшісі

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

7

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
жоғары оқу орнынан кейінгі білім (магистратура, резидентура)

Мамандық:
Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Ақпараттық жүйелерді әзірлеу, енгізу немесе жаңғырту бойынша жобаларды басқару саласында кемінде 5 жыл тәжірибе, командаға жетекшілік ету тәжірибесі

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Курстық даярлық

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:


Қызметтің негізгі мақсаты:

Ұйымның стратегиялық бизнес-мақсаттарына қол жеткізу үшін ақпараттық жүйелерді жобалау, енгізу және сүйемелдеу бойынша жұмыстар кешенін әзірлеудің стратегиялық жоспарын дайындау және оны басқару

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. АЖ-ны сүйемелдеу және модификациясын жобалау бойынша жұмыстарды басқару
2. Жобадағы персонал жұмысының тиімділігін басқару

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
АЖ-ны сүйемелдеу және модификациясын жобалау бойынша жұмыстарды басқару



Дағды 1:
Ұйымның бизнес-процестерін құжаттау және оңтайландыру

Машықтар:
1. Регламенттік құжаттарды әзірлеу
2. Бастапқы құжаттаманы талдау
3. Техникалық құжаттаманы әзірлеу
4. Қолданыстағы бизнес-процестерге талдау жүргізу
5. Процестерді цифрлық трансформациялау бойынша ұсыныстар қалыптастыру

Білімдер:
1. Талаптарды анықтау әдістері
2. Презентацияларды дайындау және өткізу технологиялары
3. Ақпараттық жүйелерді жобалау әдіснамалары
4. Бизнес-талдау және процестерді реинжинирингтеу фреймворктары
5. Бизнес-операцияларды цифрландыру және автоматтандыру қағидаттары

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Жобаларда құжаттаманы және сапаны басқару

Машықтар:
1. Регламенттік және жобалық құжаттаманы әзірлеу
2. Тапсырмалардың орындалуын бақылау
3. Жобалардағы жұмыстарды жоспарлау
4. Ақпараттық жүйені әзірлеуге арналған техникалық құжаттарды дайындау
5. Сапа мен конфигурацияларды басқару жүйелерін енгізу және қолдау

Білімдер:
1. Контрагенттер арасындағы өзара қатынастардың құқықтық негіздері
2. Салалық нормативтік техникалық құжаттама
3. Сапаны басқарудың негіздері
4. Конфигурацияларды басқарудың негіздері
5. Ұйымдардағы құжат айналымын жүргізу әдіснамасы
6. Іскерлік хат алмасу қағидалары

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 3:
Ұйымдық өзгерістерді және коммуникацияларды басқару

Машықтар:
1. Регламенттік құжаттаманы әзірлеу
2. Жұмыстық және ресми келісулерді жүргізу
3. Коммуникацияларды жүзеге асыру
4. Келіссөздер жүргізу
5. Ұйымдық өзгерістер стратегиясын әзірлеу және іске асыру
6. Ұйымның барлық деңгейлерінде стейкхолдерлердің күтулерін басқару

Білімдер:
1. Жобаларды басқару негіздері
2. Ұйымды жалпы басқару негіздері
3. Тапсырыс беруші мен әзірлеуші арасындағы өзара қатынастарды басқару негіздері
4. Ұйымдардағы құжат айналымын жүргізу әдіснамасы
5. Іскерлік хат алмасу қағидалары
6. ADKAR, Kotter өзгерістерді басқару әдіснамалары
7. Стратегиялық коммуникация және беделді басқару қағидаттары

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 4:
Жобаны стратегиялық жоспарлау және оның ресурстарын басқару

Машықтар:
1. Талаптарды қалыптастыру бойынша жұмыстарды жоспарлау және іс-шараларды басқару
2. Қалыптастырылған талаптарды талқылауды ұйымдастыру
3. Жұмыстарды бөлу және ресурстарды бөлу
4. Орындалуын бақылау
5. Келіссөздер жүргізу
6. Ақпараттық жүйелерді дамытуға арналған жол карталарын және стратегиялық жоспарларды әзірлеу
7. Жоба бюджетін және инвестициялардың экономикалық негіздемесін басқару

Білімдер:
1. Талаптарды қалыптастыру әдістері
2. Ресурстардың сипаттамалары
3. Іскерлік хат алмасу қағидалары
4. Іс жүргізу қағидалары
5. Жобалар портфелін басқару және стратегиялық жоспарлау әдістері
6. Қаржылық модельдеу және есептеу әдістері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 5:
Корпоративтік ақпараттық жүйелер архитектурасын әзірлеу және верификациялау

Машықтар:
1. Ақпараттық жүйе архитектурасын жобалау
2. Ақпараттық жүйе архитектурасын тексеру (верификациялау)
3. EA-фреймворктеріне сәйкес кәсіпорынның мақсатты архитектурасын әзірлеу
4. Технологиялық тәуекелдерді және архитектураның бизнес-стратегияға сәйкестігін бағалау

Білімдер:
1. Ақпараттық жүйе архитектурасын жобалау құралдары мен әдістері
2. Ақпараттық жүйе архитектурасын верификациялау құралдары мен әдістері
3. Деректер қорларын сақтау және талдау жүйелері
4. Терең бағдарламалау әдістері
5. Бұлттық және гибридтік архитектура қағидаттары, микросервистік паттерндер

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 6:
Прототиптеу және технологиялық шешімдер бойынша сараптама

Машықтар:
1. Прототиптеу нәтижелерін тестілеу
2. Келіссөздер жүргізу
3. Технологиялық стекті және платформалық шешімдерді бағалау

Білімдер:
1. Жүйелердің ақпараттық өзара іс-қимылының заманауи стандарттары
2. Жүйелер теориясы мен жүйелік талдаудың негіздері
3. Ақпараттық қауіпсіздіктің негіздері
4. Технологиялық шешімдер мен платформалар нарығы
5. Технологиялық жетілу деңгейін және өнімдердің өмірлік циклін бағалау әдістері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Жобадағы персонал жұмысының тиімділігін басқару



Дағды 1:
Команданы және таланттарды стратегиялық басқару

Машықтар:
1. Жобадағы персоналды басқару
2. Персонал арасында өкілеттіктерді бөлу
3. Тапсырмаларды шешу мерзімдерін айқындау
4. Команданы дамыту стратегиясын және мансаптық траекторияларды әзірлеу
5. Жоғары өнімді командалардың тиімділігін бағалау және ынталандыру

Білімдер:
1. Жобада персонал жұмысының тиімділігін бағалау әдістері
2. Ұйымдық өзгерістерді жүргізудің негізгі кезеңдері
3. Жобалық менеджменттің негіздері
4. Өнімділікті басқару және agile-трансформация әдістері
5. Ұйымдық мәдениетті және көшбасшылықты қалыптастыру қағидаттары

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Жайғастыру және пайдалану процестерін оңтайландыру

Машықтар:
1. Бағдарламалық қамтамасыз етуді орнату
2. Қосылу параметрлерін тексеру
3. Серверге арналған бағдарламалық қамтамасыз етумен жұмыстарды орындау
4. Кәсіпорын ауқымында жайғастыру және пайдалану стратегиясын әзірлеу
5. Ұйым деңгейінде SRE және DevOps тәжірибелерін енгізу

Білімдер:
1. Жүйелік әкімшілендіру негіздері
2. ДҚБЖ-ны әкімшілендіру негіздері
3. Ақпараттық жүйелерді, серверлерді және деректер қорларын әкімшілендіру құралдары
4. Таратылған жүйелерде сенімділік пен инциденттерді басқару әдістері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 3:
Интеграциялық стратегияны және экожүйені басқару

Машықтар:
1. Деректер алмасу технологияларын әзірлеу
2. Бағдарламалау тілдерінде код жазу
3. Өз жұмысының нәтижелерін тестілеу
4. Ақпараттық жүйе модульдерін қолданыстағы ақпараттық жүйеге интеграциялау
5. Интеграциялау стратегиясын және API-экожүйені басқаруды әзірлеу
6. Серіктестік интеграцияларды және үшінші тарап сервистерін басқару

Білімдер:
1. Ақпараттық жүйелерді интеграциялау құралдары мен әдістері
2. Деректер алмасу форматтары
3. Деректер алмасу интерфейстері
4. Заманауи деректер қорын басқару жүйелерінің негіздері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 4:
Қабылдау циклін және енгізудің табыстылығын басқару

Машықтар:
1. Презентациялар өткізу
2. Келіссөздер жүргізу
3. Ақпараттық жүйені енгізу және бейімдеу стратегиясын әзірлеу
4. Енгізілген шешімдердің бизнес-құндылығын өлшеу және басқару
5. Енгізуден кейінгі талдау жүргізіп, сабақтар шығару

Білімдер:
1. Ақпараттық жүйелердің мүмкіндіктері
2. Ақпараттық жүйелерді қабылдау-тапсыру сынақтарын (валидацияны) жүргізу құралдары мен әдістері
3. Презентацияларды дайындау және өткізу технологиялары
4. Пайдаланушылардың қанағаттануын және adoption rate көрсеткішін өлшеу әдістері
5. Пайдалану жетілу деңгейін және инвестициялардың қайтарымын бағалау фреймворктары

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 5:
Өмірлік циклді және стратегиялық серіктестіктерді басқару

Машықтар:
1. Тапсырыс берушінің сұрауын регламенттерге сәйкес жабу
2. Ақпараттық жүйені аяқтау бойынша құжаттаманы дайындау және келісу
3. Ақпараттық жүйені қызмет көрсету және әкімшілендіру бойынша құжаттаманы келісу
4. Ақпараттық жүйе өнімдері мен сервистерінің толық өмірлік циклін басқару
5. Вендорлармен және интеграторлармен стратегиялық серіктестіктерді қалыптастыру

Білімдер:
1. Контрагенттер арасындағы өзара қатынастардың құқықтық негіздері
2. Ақпараттық жүйелердің мүмкіндіктері
3. Коммуникация құралдары мен әдістері
4. Жеткізушілерді басқару және вендорлық менеджмент әдістері
5. Стратегиялық серіктестік пен бірлескен кәсіпорындардың негіздері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Бизнесті түсіну
Дербестік және жауапкершілік
Жүйелі ойлау
Стратегиялық ойлау
Аналитикалық ойлау

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:


СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

6

Ақпараттық жүйелер әкімшісі

5

Ақпараттық жүйелер әкімшісі

19. Кәсіптің карточкасы "Ақпараттық жүйелер әкімшісі":

Топтың коды:

2523-0

Қызмет атауының коды:

2523-0-002

Кәсіптің атауы:

Ақпараттық жүйелер әкімшісі

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

6

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
орта білімнен кейінгі (қолданбалы бакалавриат)

Мамандық:
Есептеу техникасы және ақпараттық желілер (түрлері бойынша)

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Ақпараттық жүйелерді әзірлеу, енгізу немесе сүйемелдеу саласында кемінде 3 жыл, толық циклді жобаларға қатысу тәжірибесі

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Курстық дайындық

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:


Қызметтің негізгі мақсаты:

Тапсырыс берушінің талаптары мен заманауи технологиялық трендтерді ескере отырып, бизнес-процестер мен ұйымдастырушылық басқаруды автоматтандыруға бағытталған ақпараттық жүйелерді жобалау, модификациялау, интеграциялау және сүйемелдеу бойынша жұмыстардың толық циклін жүзеге асыру

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Ақпараттық жүйелерді жобалау, әзірлеу және модификациялау
2. Ақпараттық жүйелерді енгізу, интеграциялау және сүйемелдеу (оның ішінде оқыту және қолдау)

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Ақпараттық жүйелерді жобалау, әзірлеу және модификациялау



Дағды 1:
Келісімшартқа дейінгі жұмыстар кезеңінде тапсырыс берушінің ақпараттық жүйеге қойылатын бастапқы талаптарын айқындау және оларды типтік ақпараттық жүйеде іске асыру мүмкіндігін анықтау

Машықтар:
1. Презентацияны ұйымдастыру және келіссөздер жүргізу
2. Тапсырыс берушінің мақсаттарын, міндеттерін және талаптарын айқындау
3. Негізгі талаптарды бөліп көрсету
4. Талаптар мен ұйым құрылымы арасындағы өзара әрекеттесуді нақтылау
5. Бұлттық сервистер мен API қолдана отырып, талаптардың техникалық іске асырылу мүмкіндігін алдын ала талдау

Білімдер:
1. Талаптарды анықтау әдістері
2. Презентацияларды дайындау және өткізу технологиялары
3. Ақпараттық жүйелерді жобалау әдіснамалары
4. Нарықта қолжетімді заманауи бұлттық және SaaS-шешімдер

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Тапсырыс берушінің ақпараттық жүйеге қойылатын талаптары бойынша күтулерді басқару, келісу және бекіту

Машықтар:
1. Әзірленген талаптарды келісу
2. Ақпараттық жүйенің моделін әзірлеу
3. Әзірленген модельге түзетуші әрекеттер жүргізу
4. Функционалдық емес талаптарды (NFR) формализациялау: өнімділік, қауіпсіздік, масштабталғыштық

Білімдер:
1. Жобалау әдіснамалары
2. Өзгерістерді басқарудың негіздері
3. Заманауи ақпараттық жүйелердің функционалдық ерекшеліктері
4. Жүйелердің ақпараттық өзара әрекеттесуінің заманауи стандарттары

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 3:
Ақпараттық жүйелердің прототиптерін әзірлеу

Машықтар:
1. Белгілі бір бағдарламалау тілінде ақпараттық жүйе модульдерін әзірлеу
2. Үлгілік (паттерндік) өзара әрекеттесулерді анықтау
3. Бағдарлама модульдерін верификациялау және тестілеу

Білімдер:
1. Бағдарламалау тілдері және деректер базаларымен жұмыс істеу
2. Модульдік тестілеудің құралдары мен әдістері
3. Пайдаланушы интерфейсін прототиптеудің құралдары мен әдістері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 4:
Бағдарламалау тілдерінде код әзірлеу және ақпараттық жүйелерді тестілеу

Машықтар:
1. Бағдарламалау тілдерінде модульдердің кодын әзірлеу
2. Кодтау нәтижелерін тестілеу
3. Верификация және тестілеу барысында анықталған қателерді түзету
4. Құрастыру мен тестілеуді автоматтандыру үшін CI/CD (үздіксіз интеграция және жеткізу) практикаларын қолдану

Білімдер:
1. Заманауи деректер базасын басқару жүйелері
2. Жоғары деңгейлі бағдарламалау тілдері және веб-қосымшаларды әзірлеудің заманауи тілдері
3. Тестілеу құралдары
4. DevOps негіздері және CI/CD құралдары

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 5:
Ақпараттық жүйенің модификацияланған элементтері бойынша пайдаланушы құжаттамасын әзірлеу

Машықтар:
1. Пайдаланушы құжаттамасын әзірлеу
2. Қосымшамен жұмыс істеу және қосымша модульдерінің жұмыс істеуі бойынша нұсқаулықтар әзірлеу
3. Әзірленген ақпараттық жүйеге техникалық құжаттама жасау
4. Құжаттаманы басқару жүйелерін және кодтан құжаттама генераторларын пайдалану

Білімдер:
1. Пайдаланушы құжаттамасын әзірлеудің құралдары мен әдістері
2. Техникалық құжаттаманы әзірлеу қағидалары
3. Жүйелердің ақпараттық өзара әрекеттесуінің заманауи стандарттары

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Ақпараттық жүйелерді енгізу, интеграциялау және сүйемелдеу (оның ішінде оқыту және қолдау)



Дағды 1:
Ақпараттық жүйе пайдаланушыларын оқыту

Машықтар:
1. Бағдарламалық қамтамасыз етуді орнату
2. Пайдаланушыларды оқыту бойынша презентациялар өткізу
3. Ақпараттық жүйемен жұмыс істеу бойынша пайдаланушыларға арналған нұсқаулықтар әзірлеу

Білімдер:
1. Ақпараттық жүйенің мүмкіндіктері
2. Оқытудың негізгі қағидаттары
3. Жүйелердің ақпараттық өзара әрекеттесуінің заманауи стандарттары
4. Ақпараттық жүйелердің архитектуралары және функционалдық мүмкіндіктері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Тапсырыс берушіде ақпараттық жүйенің серверлік бөлігін өрістету

Машықтар:
1. Бағдарламалық қамтамасыз етуді орнату
2. Қосылым параметрлерін тексеру
3. Серверге арналған бағдарламалық қамтамасыз етумен жұмыстар жүргізу

Білімдер:
1. Жүйелік әкімшілендіру негіздері
2. Деректер базасын басқару жүйелерін (ДББЖ) әкімшілендіру негіздері
3. Ақпараттық жүйелерді, серверлерді және деректер базаларын әкімшілендіру құралдары
4. Бұлттық орталарда деплой ұйымдастыру және CI/CD пайплайндарын баптау

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 3:
Ақпараттық жүйені тапсырыс берушінің қолданыстағы ақпараттық жүйелерімен интеграциялау

Машықтар:
1. Деректер алмасу технологияларын әзірлеу
2. Бағдарламалау тілдерінде код әзірлеу
3. Өз жұмысының нәтижелерін тестілеу
4. Ақпараттық жүйе модульдерін қолданыстағы ақпараттық жүйеге интеграциялау

Білімдер:
1. Ақпараттық жүйелерді интеграциялаудың құралдары мен әдістері
2. Деректер алмасу форматтары
3. Деректер алмасу интерфейстері
4. Заманауи деректер базасын басқару жүйелерінің негіздері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 4:
Ақпараттық жүйенің қабылдау-тапсыру сынақтарын (валидациясын) өткізу

Машықтар:
1. Презентациялар өткізу
2. Келіссөздер жүргізу
3. Қабылдау сынақтарының жоспарын әзірлеу және келісу

Білімдер:
1. Ақпараттық жүйенің мүмкіндіктері
2. Ақпараттық жүйенің қабылдау-тапсыру сынақтарын (валидациясын) жүргізудің құралдары мен әдістері
3. Презентацияларды дайындау және өткізу технологиялары

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 5:
Ақпараттық жүйені қорытынды пайдалануға тапсыруға арналған құжаттарды дайындау

Машықтар:
1. Ақпараттық жүйені сүйемелдеу шарттарын жасасу тәртібі мен ұйым регламенттеріне сәйкес тапсырыс берушінің сұранымын жабу
2. Ақпараттық жүйені аяқтау бойынша құжаттаманы дайындау және келісу
3. Ақпараттық жүйені қызмет көрсету және әкімшілендіру бойынша құжаттаманы келісу

Білімдер:
1. Контрагенттер арасындағы өзара қатынастардың құқықтық негіздері
2. Ақпараттық жүйенің мүмкіндіктері
3. Коммуникация құралдары мен әдістері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Бизнесті түсіну
Дербестік және жауапкершілік
Стратегиялық ойлау
Тез шешім қабылдай білу
Командада жұмыс істей білу

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:


СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

5

Ақпараттық жүйелер әкімшісі

7

Ақпараттық жүйелер әкімшісі

20. Кәсіптің карточкасы "Сервер әкімшісі":

Топтың коды:

2522-0

Қызмет атауының коды:

2522-0-003

Кәсіптің атауы:

Сервер әкімшісі

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

5

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
орта білімнен кейінгі (қолданбалы бакалавриат)

Мамандық:
Есептеу техникасы және ақпараттық желілер (түрлері бойынша)

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
ТжКБ (орта деңгейдегі маман)

Мамандық:
Есептеу техникасы және ақпараттық желілер (түрлері бойынша)

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Тәжірибесіз

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Курстық дайындық

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:


Қызметтің негізгі мақсаты:

Ұйымның серверлік инфрақұрылымының (физикалық, виртуалды және бұлттық серверлерді, деректерді сақтау жүйелерін және резервтік көшіруді қоса алғанда) үздіксіз, қауіпсіз әрі тиімді жұмысын қамтамасыз ету

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Ұйымның жергілікті есептеу желісін жобалау, монтаждау және қызмет көрсету
2. Ұйымның серверлік жабдығын жинақтау, монтаждау, баптау және қызмет көрсету
3. Ұйымның бейнебақылау жүйелерін және кіруді бақылау және басқару жүйелерін (КББЖ) монтаждау, баптау және қызмет көрсету
4. Ұйымның жүйелік қауіпсіздігін қамтамасыз ету

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Ұйымның жергілікті есептеу желісін жобалау, монтаждау және қызмет көрсету



Дағды 1:
Ұйымның жергілікті есептеу желісін жобалау және монтаждау

Машықтар:
1. Сегментация және ақауға төзімділік қағидаттарын ескере отырып, ұйымның жергілікті желісінің топологиясын жобалау
2. Желілік жабдықты сатып алу жоспарын жасау
3. Жобаланған топологияға сәйкес желілік жабдықты орнату және монтаждауды ұйымдастыру
4. Компьютерлік желіні жаһандық желіге қосу, желі мен желілік БҚ-ны қызмет көрсету
5. Динамикалық маршруттаудың негізгі хаттамаларын (OSPF) және QoS саясаттарын баптау

Білімдер:
1. Барлық түрдегі ақпаратты беру хаттамалары
2. ЖЕЖ және ҚКЖ-ны жобалау, монтаждау және баптау негіздері
3. ЖЕЖ технологияларының негіздері
4. SDN және желілік виртуалдандыру негіздері
5. Қауіпсіз желілерді құру қағидаттары

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Ұйымның жергілікті есептеу желісіне қызмет көрсету

Машықтар:
1. ЖЕЖ пайдаланушыларының жұмысын қамтамасыз ету үшін жұмыс станцияларындағы компьютерлік желілер мен бағдарламалық қамтамасыз етуді қызмет көрсету
2. Перифериялық құрылғылардың бағдарламалық ақауларын түзету және жою
3. Әрбір элементтің және тұтастай алғанда ЖЕЖ-ның жұмысқа қабілеттілігін тексеру
4. ЖЕЖ құрудың нұсқаларын таңдау
5. Пайдалану құжаттамасын жүргізу
6. Қызметкерлерге ұйым желісімен жұмыс істеу бойынша кеңес беру
7. Желіні мониторингтеу және трафикті талдау жүйелерін пайдалану

Білімдер:
1. Барлық түрдегі ақпаратты беру хаттамалары
2. ЖЕЖ және ҚКЖ-ны жобалау, монтаждау және баптау негіздері
3. Жаңа желілік технологиялар
4. Желілердің топологиясы мен архитектурасы

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Ұйымның серверлік жабдығын жинақтау, монтаждау, баптау және қызмет көрсету



Дағды 1:
Ұйымның серверлік жабдығын жинақтау және монтаждау

Машықтар:
1. Серверлік жабдықты және оған арналған бағдарламалық қамтамасыз етуді таңдау және жинақтау.
2. Серверлік бөлмеде серверлер мен қосымша жабдықты орнату.
3. Ақпараттық қауіпсіздік инциденттері мен форс-мажор жағдайларынан кейін серверлік жабдықты қалпына келтіру жоспарларын тестілеу және орындау.
4. Аппараттық RAID-массивтерін баптау және сақтау жүйелерін басқару.

Білімдер:
1. Серверлік бағдарламалық қамтамасыз ету
2. Резервтік көшіру жүйелері
3. Серверлік бағдарламалық қамтамасыз етудің жұмыс қағидаттары

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Ұйымның серверлік жабдығын баптау және қызмет көрсету

Машықтар:
1. Серверлерді (файлдық, ДҚ, пошта, терминалдық, интернетке қолжеткізу, веб-серверлер және т.б.) баптау.
2. Ұйым серверлерінің жұмысқа қабілеттілігін бақылау.
3. Серверлік және клиенттік ОЖ-ларды қызмет көрсету.
4. Виртуалдандыру жүйелерін енгізу, қолданыстағы физикалық серверлерді виртуалды инфрақұрылымға көшіру.
5. Виртуалды серверлердің резервтік көшіру жүйесін енгізу.
6. Серверлік жабдықты әкімшілендіру тапсырмаларын автоматтандыру.
7. Серверлік БҚ қауіпсіздігі профильдері мен саясаттарын баптау.
8. Контейнерлендірілген қолданбалар мен оркестраторларды базалық деңгейде басқару.

Білімдер:
1. Серверлік бағдарламалық қамтамасыз ету
2. Резервтік көшіру жүйелері
3. Жоғары қолжетімділікке арналған кластерлік жүйелердің жұмыс қағидаттары
4. DevOps тәжірибелерінің негіздері (CI/CD, инфрақұрылым код ретінде)
5. Деректерді сақтау жүйелерінің жұмыс қағидаттары

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 3:
Ұйымның бейнебақылау жүйелерін және кіруді бақылау және басқару жүйелерін (КББЖ) монтаждау, баптау және қызмет көрсету



Дағды 1:
Ұйымның бейнебақылау жүйелерін және кіруді бақылау және басқару жүйелерін (КББЖ) монтаждау және баптау

Машықтар:
1. Бейнебақылау және КББЖ жүйесін орнату және баптау
2. Бейнебақылау және КББЖ жүйелеріне арналған жабдықты монтаждау және бағдарламалық қамтамасыз етуді баптау
3. Бейнебақылау және КББЖ жүйелерінің ағымдағы күйіндегі ақауларды диагностикалау
4. Бейнебақылау және КББЖ жүйелерін ұйымның басқа ІТ-жүйелерімен интеграциялау

Білімдер:
1. Бейнебақылау және КББЖ жүйелеріне арналған жабдықты монтаждау және бағдарламалық қамтамасыз етуді баптау әдістері
2. Компьютерлік және серверлік жабдықтың, перифериялық құрылғылардың, бағдарламалық қамтамасыз етудің, сондай-ақ бейнебақылау және КББЖ жүйелерінің ақауларын диагностикалау құралдары мен әдістері
3. Деректер қорының негіздері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Ұйымның бейнебақылау жүйелеріне және кіруді бақылау және басқару жүйелеріне (КББЖ) қызмет көрсету

Машықтар:
1. Бейнебақылау және КББЖ жүйелеріне кепілдіктен кейінгі техникалық қызмет көрсету жұмыстарын жүргізу
2. Бейнебақылау және КББЖ жүйелерінің ақауларын және ағымдағы күйін диагностикалау
3. Бейнебақылау және КББЖ жүйелері пайдаланушыларының деректер қорын құру және сүйемелдеу

Білімдер:
1. Бейнебақылау және КББЖ жүйелеріне арналған жабдықты монтаждау және бағдарламалық қамтамасыз етуді баптау әдістері
2. Компьютерлік және серверлік жабдықтың, перифериялық құрылғылардың, бағдарламалық қамтамасыз етудің, сондай-ақ бейнебақылау және КББЖ жүйелерінің ақауларын диагностикалау құралдары мен әдістері
3. Деректер қорының негіздері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 4:
Ұйымның жүйелік қауіпсіздігін қамтамасыз ету



Дағды 1:
Ұйымның жүйелік қауіпсіздігін мониторингтеу

Машықтар:
1. Ақпараттық қауіпсіздікті мониторингтеуге арналған бағдарламалық қамтамасыз етуді орнату
2. Ұйымның ақпараттық жүйелеріндегі пайдаланушылардың қолжеткізу құқықтарын мониторингтеу
3. Пайдаланушылардың пошта жәшіктерін әкімшілендіру және жаңаларын құру
4. Компьютерлік желіні ақпараттық қауіпсіздік тұрғысынан жүйелі түрде тексеру
5. Инциденттерді анықтау үшін журналдар (логтар) мен қауіпсіздік оқиғаларын талдау

Білімдер:
1. Ақпараттық қауіпсіздік қатерлері
2. Ақпараттық қауіпсіздікті қамтамасыз ету құралдары мен мүмкіндіктері
3. Деректерді резервтік көшіру және қалпына келтіру жүйелері
4. Нормативтік талаптардың негіздері
5. Басып кіруді анықтау жүйелерін құру қағидаттары

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Ұйымның жүйелік қауіпсіздігін қамтамасыз ету

Машықтар:
1. Деректерді резервтік көшіру және қалпына келтіру рәсімін әзірлеу
2. Компьютерлік, серверлік жабдық пен перифериялық құрылғылардың, сондай-ақ ұйымның ақпараттық жүйелерінің жұмысындағы ақаудан кейін деректерді қалпына келтіру рәсімін орындау
3. Қауіпсіздік параметрлерін баптау
4. Көпфакторлы аутентификация жүйелерін енгізу және басқару
5. Базалық деңгейде пентест жүргізу және анықталған осалдықтарды жою

Білімдер:
1. Ақпараттық қауіпсіздік қатерлері
2. Ақпараттық қауіпсіздікті қамтамасыз ету құралдары мен мүмкіндіктері
3. Ұйымның корпоративтік желілерін мониторингтеу
4. Желілік хаттамаларды таңдау және конфигурациялау
5. Деректерді резервтік көшіру және қалпына келтіру жүйелері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жауапкершілік
Жүйелі ойлау
Командада жұмыс істей білу

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:


СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

6

Сервер әкімшісі

7

Сервер әкімшісі

4-ші тарау. Кәсіптік стандарттың техникалық деректері

      21. Мемлекеттік органның атауы:

      Қазақстан Республикасының Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігі.

      22. Әзірлеуге қатысатын ұйымдар (кәсіпорындар):

      Қазақстан Республикасы Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігінің Цифрлық активтер және серпінді технологиялар комитеті.

      Жоба жетекшісі:

      Байгазина А.

      E-mail: a.baigazina@mdai.gov.kz

      Телефон нөмірі: +7 (717) 264 94 55

      Орындаушылар:

      Байгазина А., +7 (717) 264 94 55, a.baigazina@mdai.gov.kz

      23. Кәсіптік біліктілік жөніндегі салалық кеңес: 17.12.2025 г.

      Кәсіптік біліктілік жөніндегі ұлттық орган: 23.12.2025 г.

      24. "Атамекен" Қазақстан Республикасының Ұлттық кәсіпкерлер палатасы: -

      25. Нұсқа нөмірі және шығарылған жылы: Нұсқа 3, 2025 г.

      26. Болжамды қайта қарау күні: 05.12.2028 г.

  Қазақстан Республикасы
Премьер-Министрінің
орынбасары – Жасанды
интеллект және цифрлық
даму министрінің бұйрығына
2025 жылғы 10 қарашадағы
№ 569 / НҚ 20-қосымша

Кәсіптік стандарт: "Роботтарды қызмет көрсету және бағдарламалық сүйемелдеу"

      Ескерту. Бұйрық стандартпен толықтырылды - ҚР Премьер-Министрінің орынбасары – Жасанды интеллект және цифрлық даму министрінің 20.04.2026 № 209/НҚ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін он күнтізбелік күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.

1-ші тарау. Жалпы ережелер

      1. Кәсіптік стандарттың қолдану аясы: "Роботтарды қызмет көрсету және бағдарламалық сүйемелдеу" кәсіптік стандарты Қазақстан Республикасының "Кәсіби біліктіліктер туралы" Заңының 5-бабына сәйкес әзірленген және ол білім беру бағдарламаларын, соның ішінде кәсіпорындардағы персоналды оқытуды қалыптастыруға, қызметкерлер мен білім беру ұйымдары түлектерінің кәсіби біліктілігін тануға, сондай-ақ ұйымдар мен кәсіпорындарда персоналды басқару саласындағы кең ауқымды міндеттерді шешуге қойылатын талаптарды белгілейді.

      2. Осы кәсіптік стандартта мынадай терминдер, анықтамалар мен қысқартулар қолданылады:

      1) Бағдарламалық жасақтама – бағдарламалар, бағдарламалық кодтар, сондай-ақ оларды пайдалану үшін қажетті техникалық құжаттамасы бар бағдарламалық өнімдердің жиынтығы.

      2) Бағдарламаланатын логикалық контроллер – (БЛК; ағылш. Programmable Logic Controller) – электрондық есептеу машинасының арнайы түрі. Көбінесе БЛК-лар технологиялық процестерді автоматтандыру үшін қолданылады.

      3. Осы кәсіптік стандартта мынадай қысқартулар қолданылады:

      1) БЛК – бағдарламаланатын логикалық контроллер;

      2) БТБА – бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығы.

2-ші тарау. Кәсіптік стандарттың паспорты

      4. Кәсіптік стандарттың атауы: Роботтарды қызмет көрсету және бағдарламалық сүйемелдеу.

      5. Кәсіптік стандарттың коды: J075.

      6. ЭҚЖЖ секциясын, бөлімін, тобын, сыныбын және кіші сыныбын көрсету:

      J Ақпарат және байланыс.

      62 Компьютерлік бағдарламалау, консультациялық және басқа ілеспе көрсетілетін қызметтер.

      62.0 Компьютерлік бағдарламалау, консультациялық және басқа ілеспе көрсетілетін қызметтер.

      62.01 Компьютерлік бағдарламалау саласындағы қызмет.

      62.01.1 Бағдарламалық қамтамасыз етуді әзірлеу.

      7. Кәсіптік стандарттың қысқаша сипаттамасы: Роботтарды пайдалану және бағдарламалық сүйемелдеу өнеркәсіптік роботтарды іске қосуды қамтамасыз етуді, олардың жұмысын техникалық бақылауды, бағдарламалық қамтамасыз етуді орындауды және олардың жұмыс істеуіне базалық техникалық қызмет көрсетуді қамтиды.

      8. Кәсіптер карточкаларының тізімі:

      1) Робототехника жөніндегі техник - 4 СБШ-нің деңгейі;

      2) Өнеркәсіптік роботтарды күтіп-ұстау жөніндегі техник-оператор - 3 СБШ-нің деңгейі;

      3) Өнеркәсіптік роботтарды қызмет көрсету жөніндегі техник-бағдарламашы - 5 СБШ-нің деңгейі;

      4) Робототехника жөніндегі техник - 5 СБШ-нің деңгейі;

      5) Өнеркәсіптік роботтарды күтіп-ұстау жөніндегі техник-бағдарламашы - 4 СБШ-нің деңгейі;

      6) Өнеркәсіптік роботтарды күтіп-ұстау жөніндегі техник-оператор - 4 СБШ-нің деңгейі.

3-ші тарау. Кәсіптер карточкалары

9. Кәсіптің карточкасы "Робототехника жөніндегі техник":

Топтың коды:

3122-2

Қызмет атауының коды:

3122-2-004

Кәсіптің атауы:

Робототехника жөніндегі техник

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

4

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
ТжКБ (орта деңгейдегі маман)

Мамандық:
Мехатроника (салалар бойынша)

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Электртехникалық, пневмогидравликалық немесе автоматтандырылған жабдықты монтаждау, баптау немесе оған қызмет көрсетуге байланысты кәсіптер бойынша кемінде 1 жыл жұмыс өтілі

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Курстық дайындық, сертификаттау

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:


Қызметтің негізгі мақсаты:

Робототехникалық жүйелер мен олардың перифериялық жабдығын техникалық құжаттама мен қауіпсіздік стандарттарына сәйкес монтаждау, іске қосу, баптау, диагностика және жөндеу жұмыстарын жүзеге асыру

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Робототехникалық жүйелерді монтаждау, электрлік түйіндеу және іске қосу-реттеу
2. Робототехникалық жүйелер компоненттерін диагностика, реттеу және жөндеу

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Робототехникалық жүйелерді монтаждау, электрлік түйіндеу және іске қосу-реттеу



Дағды 1:
Механикалық монтаж және жинау

Машықтар:
1. Өнеркәсіптік роботты іргетастық плитаға немесе рамаға орнату талаптарын сақтай отырып, механикалық монтаждау және юстировка жүргізу
2. Перифериялық жабдықты орнату және қосу
3. Қорғаныс қоршауларын, қорғаныс жарық шымылдықтарын, авариялық өшіргіштерді монтаждау
4. Пневмогидравликалық магистральдар мен кабельдік трассаларды монтаждау және төсеу
5. Электрлік сызбаларға сәйкес басқару шкафының клеммдеріне күштік және сигналдық кабельдерді қосу

Білімдер:
1. Техникалық механиканың және монтаждау жұмыстарының негіздері
2. Монтаждық, жинақтау және электрлік сызбаларды оқу және түсіну
3. Өнеркәсіптік жабдықты қауіпсіз монтаждау стандарттары
4. Бекітпе элементтердің түрлері мен сипаттамалары, тарту моментіне қойылатын талаптар

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Электрлік баптау және базалық бағдарламалау

Машықтар:
1. Робот контроллері мен перифериялық құрылғылар арасындағы байланысты дискретті және аналогтық кіріс/шығыс арқылы баптау
2. Негізгі датчик түрлерін (индуктивті, сыйымдылықты, оптикалық) қосу және конфигурациялау
3. Робот осьтерінің референстеу (үй жағдайына қою) процедурасын орындау
4. Құралды және жұмыс нысанын калибрлеу
5. Типтік басқарушы бағдарламаларды жүктеу және іске қосу, оларды қадамдық жөндеу
6. Сервоқозғалтқыштардың базалық параметрлерін баптау

Білімдер:
1. Электротехника және өнеркәсіптік автоматтандыру негіздері
2. Бағдарланатын логикалық контроллерлердің жұмыс қағидаттары және олардың роботтармен өзара әрекеттесуі
3. Роботтарды өндіруші тілдерінде бағдарламалау негіздері
4. Өнеркәсіптік желілердің негіздері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Робототехникалық жүйелер компоненттерін диагностика, реттеу және жөндеу



Дағды 1:
Сынақтан өткізу және ақауларды іздеу

Машықтар:
1. Жүйені монтаждан кейін техникалық тапсырмаға сәйкестігін кешенді сынақтан өткізу
2. Диагностика үшін бақылау-өлшеу аспаптарының көрсеткіштерін алу және интерпретациялау
3. Электр тізбектеріндегі, пневможелілердегі және механикалық берілістердегі ақауларды анықтау
4. Позициялау дәлдігін қамтамасыз ету үшін кинематикалық жұптарды реттеу және юстировка жүргізу
5. Ақаулы модульді (жетек, қорек көзі, енгізу-шығару контроллері) шығару әдісімен анықтау
6. Ақаулы электрондық платаларды, сервоқозғалтқыштарды, энкодерлерді, редукторларды ауыстыру

Білімдер:
1. Сервоқозғалтқыштардың, редукторлардың, тежеу жүйелерінің жұмыс қағидаттары
2. Электрондық және механикалық жүйелердегі ақауларды іздеу әдістемелері
3. Робот контроллеріндегі қателер иерархиясының құрылымы, негізгі авариялық кодтар
4. Жабдыққа арналған техникалық және сервистік құжаттама

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жауапкершілік
Ойлау икемділігі
Логикалық ойлау
орындаушылық
нәтижеге бағдарлану
ұйымдастырушылық
шығармашылық

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:


СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

5

Робототехника жөніндегі техник

10. Кәсіптің карточкасы "Өнеркәсіптік роботтарды күтіп-ұстау жөніндегі техник-оператор":

Топтың коды:

3122-2

Қызмет атауының коды:

3122-2-006

Кәсіптің атауы:

Өнеркәсіптік роботтарды күтіп-ұстау жөніндегі техник-оператор

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

3

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
ТжКБ (жұмысшы кәсіптер)

Мамандық:
Мехатроника (салалар бойынша)

Біліктілік:

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Тәжірибесіз

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Курстық дайындық, сертификаттау

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:


Қызметтің негізгі мақсаты:

Өндірістік нұсқаулықтарға сәйкес басшылықпен бірге өнеркәсіптік роботтандырылған ұяшықтар мен кешендердің жұмысын мониторингілеу, іске қосу, тоқтату және базалық визуалды бақылау бойынша стандартты операцияларды орындау.

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Өнеркәсіптік роботтардың жұмысын мерзімдік бақылау
2. Базалық техникалық қызмет көрсету

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Өнеркәсіптік роботтардың жұмысын мерзімдік бақылау



Дағды 1:
Роботтандырылған жабдықтың жұмысқа қабілеттілігін тексеру

Машықтар:
1. Роботтардың, сенсорлардың және конвейерлердің жұмысын қалыпты циклге сәйкестігі бойынша визуалды бақылау жүргізу
2. Басқару панельдеріндегі сигналдық индикаторлардың (жарық, дыбыс) көрсеткіштерін эталондық күйлермен салыстыру
3. Нұсқаулыққа сәйкес роботты штаттық режимдерде іске қосу және тоқтату рәсімдерін орындау
4. Роботтың жұмыс аймағында механикалық кедергілердің жоқтығын тексеру

Білімдер:
1. Роботтандырылған ұяшықтың негізгі компоненттері: манипулятор, контроллер, қорғаныс құрылғылары
2. Жабдықтың авариялық және ескерту күйлерінің жарықтық және дыбыстық сигнализациясы
3. Роботтар жанында жұмыс істеу кезіндегі өнеркәсіптік қауіпсіздіктің негізгі қағидалары
4. Робот орындайтын операциялардың технологиялық реттілігі

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Базалық техникалық қызмет көрсету



Дағды 1:
Роботтандырылған жүйелерді пайдалану және тазалығын сақтау

Машықтар:
1. Роботтың, сенсорлардың және жұмыс аймағының сыртқы беттерін шаңнан, жоңқадан және технологиялық сұйықтықтардан тазарту
2. Кабельдердің, шлангілердің және механикалық бөлшектердің көзге көрінетін зақымдануларын тексеру және олар туралы хабарлау
3. Қарапайым регламентке сәйкес шығыс материалдарын ауыстыру
4. Пайдалану бойынша базалық журнал жүргізу (жұмыс уақытының есебі, оқиғалар туралы қарапайым жазбалар)

Білімдер:
1. Жабдықты күтіп-ұстауға арналған рұқсат етілген тазартқыш құралдар мен материал түрлері
2. Тез тозатын компоненттердің тозу белгілері
3. Өнеркәсіптік аймақтарды жинау кезінде еңбекті қорғау талаптары
4. Анықталған ауытқулар туралы аға персоналды хабардар ету рәсімі

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жауапкершілік
Ойлау икемділігі
Логикалық ойлау
Орындаушылық
Нәтижеге бағдарлау
Шығармашылық

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:


СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

4

Өнеркәсіптік роботтарды күтіп-ұстау жөніндегі техник- бағдарламашы

11. Кәсіптің карточкасы "Өнеркәсіптік роботтарды қызмет көрсету жөніндегі техник-бағдарламашы":

Топтың коды:

3122-2

Қызмет атауының коды:

3122-2-009

Кәсіптің атауы:

Өнеркәсіптік роботтарды қызмет көрсету жөніндегі техник-бағдарламашы

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

5

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
орта білімнен кейінгі (қолданбалы бакалавриат)

Мамандық:
Мехатроника (салалар бойынша)

Біліктілік:

Білім деңгейі:
ТжКБ (орта деңгейдегі маман)

Мамандық:
Мехатроника (салалар бойынша)

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

"Робототехника жөніндегі техник" немесе "Өнеркәсіптік роботтарды қызмет көрсету жөніндегі техник- бағдарламашы" (4-деңгей) лауазымында кемінде 3 жыл еңбек өтілі.

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Курстық дайындық, сертификаттау

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:


Қызметтің негізгі мақсаты:

Робототехникалық кешендерге арналған бағдарламалық қамтуды жобалау, әзірлеу және енгізу, оларды жаңғырту мен техникалық қолдауды ұйымдастыру.

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Роботтандырылған жүйелер үшін кешенді бағдарламалық жасақтаманың архитектурасын жобалау және оны әзірлеу
2. Бағдарламалық қамтуды интеграциялау, оңтайландыру және жаңғырту жөніндегі жұмыстарды ұйымдастыру және орындау

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Роботтандырылған жүйелер үшін кешенді бағдарламалық жасақтаманың архитектурасын жобалау және оны әзірлеу



Дағды 1:
Роботтандырылған жүйелерге арналған кешенді бағдарламалық қамтудың архитектурасын жобалау және әзірлеу.

Машықтар:
1. Роботтандырылған ұяшықтың, соның ішінде робот пен сыртқы жүйелердің өзара әрекеттесуін қоса алғанда, бағдарламалық қамтудың жалпы архитектурасын жобалау
2. Робот өндірушілерінің тілдерінде модульдік және нысанға-бағдарланған тәсілді пайдаланып, күрделі, құрылымдалған бағдарламалар әзірлеу
3. Типтік функциялар, ішкі бағдарламалар және технологиялық модульдер кітапханаларын құру және оларды қолдау
4. Робот, басқару жүйесі және жоспарлау деңгейі арасында өнеркәсіптік шиналар мен OPC-серверлер арқылы деректер алмасуды баптау және бағдарламалау
5. Техникалық көру жүйелеріне арналған бағдарламалар әзірлеу және оларды басқарудың жалпы цикліне интеграциялау

Білімдер:
1. Автоматтандыру жүйелері үшін бағдарламалық архитектураларды жобалау қағидаттары
2. Өнеркәсіпте қолданылатын жетілдірілген бағдарламалау парадигмалары
3. Өнеркәсіптік байланыс протоколдары мен стандарттары
4. Машиналық көру жүйелерінің жұмыс істеу және бағдарламалау негіздері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Модельдеу және оффлайн-бағдарламалау

Машықтар:
1. Бағдарламаларды верификациялау және процестерді оңтайландыру үшін симуляторларда роботтандырылған ұяшықтардың цифрлық егіздерін жасау және пайдалану
2. Өндірістік жабдықтың тоқтап қалуын болдырмай, оффлайн-бағдарламалау ортасында басқарушы бағдарламаларды әзірлеу, жөндеу және бейімдеу
3. Енгізу алдында виртуалды модельде қолжетімділікті, цикл уақытын талдау және коллизияларды анықтау
4. Бағдарламаларды симулятордан нақты робот контроллерінің коды түріне дұрыс түрлендіру үшін постпроцессорларды генерациялау

Білімдер:
1. Офлайн-бағдарламалау және симуляциялаудың әдістемелері мен құралдары
2. Өндірістік жүйелердің цифрлық егіздерін жасау және олармен жұмыс істеу қағидаттары

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Бағдарламалық қамтуды интеграциялау, оңтайландыру және жаңғырту жөніндегі жұмыстарды ұйымдастыру және орындау



Дағды 1:
Енгізу, оңтайландыру және диагностика

Машықтар:
1. Жаңа бағдарламалық кешендерді пайдалануға беру процесін басқару: кезеңдерді жоспарлау, тапсырмаларды бөлу, кешенді сынақтар жүргізу
2. Жүйенің жұмысындағы күрделі, айқын емес ақауларды диагностикалау үшін қателер журналдары мен телеметрия деректерін терең талдау
3. Қолданыстағы бағдарламаларды өнімділікті, сенімділікті және энергия тиімділігін барынша арттыру мақсатында оңтайландыру
4. Жабдықты жаңғырту немесе жүйелік бағдарламалық қамтудың нұсқаларын ауыстыру кезінде бағдарламалық қамтуды көшіруді жоспарлау және орындау
5. Өнеркәсіптік басқару жүйелері үшін киберқауіпсіздік тұжырымдамаларын әзірлеу және енгізу

Білімдер:
1. Өндірістік көрсеткіштерді талдау және оңтайландыру әдістері
2. Таратылған автоматтандырылған жүйелерді диагностикалау және жөндеудің озық әдістемелері
3. Өнеркәсіптік киберқауіпсіздіктің негізгі қағидаттары мен стандарттары

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Әзірлеу және құжаттаманы басқару

Машықтар:
1. Арнайы жүйелерді пайдалана отырып, бағдарламалық код нұсқаларын басқару процесін ұйымдастыру
2. Бағдарламалық-техникалық құжаттаманың толық жинағын әзірлеу: техникалық тапсырмалар, алгоритмдер сипаттамалары, пайдаланушы және бағдарламашыға арналған нұсқаулықтар
3. 4-деңгейдегі мамандар жазған кодтың сапасын бақылауды жүзеге асыру, код-ревью жүргізу
4. Бағдарламалау және жөндеу мәселелері бойынша кіші мамандарды оқыту және консультация беру

Білімдер:
1. Өндірісте бағдарламалық қамтудың өмірлік циклін басқару қағидаттары
2. Өнеркәсіптік бағдарламалық құжаттаманы ресімдеу стандарттары
3. Менторлық пен білімді беру әдістері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жауапкершілік
Ойлау икемділігі
Логикалық ойлау
Орындаушылық
Нәтижеге бағдарлау
Ұйымдастыру
Шығармашылық

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:


СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

4

Өнеркәсіптік роботтарды қызмет көрсету жөніндегі техник- бағдарламашы

12. Кәсіптің карточкасы "Робототехника жөніндегі техник":

Топтың коды:

3122-2

Қызмет атауының коды:

3122-2-004

Кәсіптің атауы:

Робототехника жөніндегі техник

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

5

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
орта білімнен кейінгі (қолданбалы бакалавриат)

Мамандық:
Мехатроника (салалар бойынша)

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
ТжКБ (орта деңгейдегі маман)

Мамандық:
Мехатроника (салалар бойынша)

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

"Робототехника жөніндегі техник" немесе "Өнеркәсіптік роботтарды қызмет көрсету жөніндегі техник-бағдарламашы" (4-деңгей) лауазымында кемінде 3 жыл еңбек өтілі.

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Курстық дайындық, сертификаттау

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:


Қызметтің негізгі мақсаты:

Роботтандырылған жабдықты немесе онымен байланысты автоматтандырылған өндірістік жүйелерді жасау, орнату, сынау және қызмет көрсету

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Роботтандырылған жабдық бұйымдарын жобалау және құрастыру
2. Робототехника тәжірибелік бұйымдары үшін бағдарламалық қамтуды әзірлеу және сынақтан өткізу

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Роботтандырылған жабдық бұйымдарын жобалау және құрастыру



Дағды 1:
Роботтандырылған жабдық үшін схемотехникалық шешім әзірлеу және есептеулер жүргізу

Машықтар:
1. Робототехника бұйымдарының электрлік схемаларын әзірлеу
2. Робототехника бұйымдарының аналогтық және цифрлық электрондық тораптарының электр тізбектерін есептеу
3. Робототехника бұйымдары тораптарының кинематикалық сызбаларын құру
4. Робототехника бұйымдарының схемотехникалық құжаттамасын әзірлеу
5. Робототехника бұйымдарының электрлік схемаларының жұмыс режимдерін есептеу
6. Робототехника бұйымдарының электрлік схемаларын әзірлеу үшін элементтік базаны таңдау
7. Әзірленіп жатқан робототехника бұйымдарының сенімділігін есептеу

Білімдер:
1. Жобаланатын конструкциялардың жұмыс қағидаттары және пайдалану шарттары
2. Жүйелердің кинематикалық және беріктік есептеулерінің әдістемелері
3. Кинематикалық және беріктік есептеулерді жүргізуге арналған мамандандырылған бағдарламалық өнімдер
4. Робототехника бұйымдарының схемотехникасының негіздері
5. Робототехника бұйымдарының заманауи элементтік базасы
6. Схемотехникалық есептерді шешуге арналған заманауи отандық және шетелдік бағдарламалық пакеттер
7. Техникалық есептеулерді орындау әдістері
8. Монтаждық және принципиалдық схемаларды есептеу әдістемелері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Роботтандырылған жабдық бұйымдарының жұмыс жобалау-конструкторлық және пайдалану құжаттамасын әзірлеу

Машықтар:
1. Робототехника бұйымдарының робототехникалық жүйелерін автоматтандырылған жобалау жүйелерін пайдалана отырып жобалау
2. Робототехника саласындағы жобалық-зерттеу және конструкторлық қызмет арқылы білім алушылардың шығармашылық қабілеттерін дамыту әдістемелерін қолдану
3. Робототехника бұйымдарын дайындауда заманауи технологияларды қолдану
4. Робототехника бұйымдарына конструкторлық құжаттаманы әзірлеу кезінде математикалық модельдерді пайдалану
5. Робототехника бөлшектерінің технологиялық дайындау ерекшеліктерінің олардың техникалық сипаттамаларына әсерін ескеру
6. Бұйым конструкциясын ұйым стандарттарының, ұлттық стандарттар мен техникалық регламенттердің, сондай-ақ тапсырыс берушінің талаптарына сәйкес әзірлеу

Білімдер:
1. Біртұтас конструкторлық құжаттама жүйесінің ережелері, талаптары және нормалары
2. Құрылымдық материалдардың физикалық және механикалық сипаттамалары
3. Материалдардың беріктік қасиеттері
4. Тораптар мен бөлшектердің нормаланған элементтерінің тізбелері
5. Робототехника бұйымдарының типтік конструкциялары және конструктивтік шешімдері
6. Робототехника бұйымдарының жобаланатын конструкцияларының жұмыс істеу қағидаттары
7. Робототехника бұйымдарының жобаланатын конструкцияларын пайдалану шарттары
8. Беріктікке есептеу әдістемелері
9. Композициялық материалдардан жасалған конструкцияларды жобалаудың ерекшеліктері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Робототехника тәжірибелік бұйымдары үшін бағдарламалық қамтуды әзірлеу және сынақтан өткізу



Дағды 1:
Робототехника бұйымдарының тәжірибелік үлгілерін сынақтан өткізу

Машықтар:
1. Робототехника бұйымдарының тәжірибелік үлгілерін дайындауды конструкторлық жағынан сүйемелдеу
2. Робототехника бұйымдарының тәжірибелік үлгілерін сынау нәтижелері бойынша құжаттама әзірлеу
3. Сынақ нәтижелері бойынша робототехника бұйымдарының конструкторлық құжаттамасына түзетулер енгізу
4. Робототехника бұйымдарының конструкторлық құжаттамасы талаптарынан техникалық ауытқуларды жою жөнінде ұсыныстар әзірлеу

Білімдер:
1. Робототехника бұйымдарына арналған техникалық тапсырманың негізгі ережелері
2. Тәжірибелік өндіріс технологиясы және технологиялық жабдықтың сипаттамалары
3. Тәжірибелік өндірісте өлшеулер жүргізу әдістемесі
4. Негізгі сызбалар бойынша жүйелердің тәжірибелік үлгілерін жинау әдістері
5. Тәжірибелік жұмыстар жүргізу кезінде өлшеулер әдістемесінің негіздері
6. Сынақтар үшін қолданылатын жабдықтың техникалық сипаттамалары
7. Робототехника бұйымдарының тәжірибелік үлгілерін сынау бағдарламалары мен әдістемелері
8. Жобаланатын робототехника бұйымдарын пайдалану шарттары

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Роботтандырылған жүйелерді басқаруға арналған бағдарламалық қамтуды әзірлеу

Машықтар:
1. Робототехника бұйымдарын басқаруды автоматтандыру тапсырмаларын формализациялау және алгоритмдеу
2. Робототехника бұйымдары үшін деректерді анықтау және олармен манипуляциялауға арналған бағдарламалау тілдерін пайдаланып, бағдарламалық код жазу
3. Робототехника бұйымдары үшін бағдарламалық кодты тексеру және жөндеу
4. Робототехника бұйымына арналған бағдарламалық қамту кодының жұмысқа жарамдылығын тексеру және рефакторинг жүргізу

Білімдер:
1. Микропроцессорлық жүйелерге арналған бағдарламалық қамтуды әзірлеу әдіснамасы
2. Робототехника бұйымдарының сезгіш құрылғылары мен датчиктерінің интерфейсі
3. Ассемблер тілі мен микропроцессорлық жүйелердің бағдарламалық қамтасын жобалауға арналған кросс-бағдарламалық құралдардың синтаксисі және стандартты кітапханалары
4. Робототехника бұйымдары үшін визуалды бағдарламалау орталары
5. Бағдарламалардың бастапқы мәтіндерін жасау және өзектендіру үшін құралдар жиынтығы
6. Бағдарламалық кодтың оқылуын жақсарту әдістері
7. Таңбаларды кодтау жүйелері, бағдарламалардың бастапқы мәтіндерін сақтау форматтары
8. Бағдарламалық кодты ресімдеуге қойылатын талаптарды айқындайтын нормативтік құжаттар
9. Бағдарламалық кодты жөндеудің әдістері мен тәсілдері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жауапкершілік
Ойлау икемділігі
Логикалық ойлау
Орындаушылық
Нәтижеге бағдарлау
Ұйымдастыру
Шығармашылық

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:


СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

4

Робототехника жөніндегі техник

13. Кәсіптің карточкасы "Өнеркәсіптік роботтарды күтіп-ұстау жөніндегі техник-бағдарламашы":

Топтың коды:

3122-2

Қызмет атауының коды:

3122-2-009

Кәсіптің атауы:

Өнеркәсіптік роботтарды күтіп-ұстау жөніндегі техник-бағдарламашы

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

4

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
ТжКБ (орта деңгейдегі маман)

Мамандық:
Мехатроника (салалар бойынша)

Біліктілік:

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Автоматтандырылған жабдықты / басқару жүйелерін іске қосу, бағдарламалау немесе қызмет көрсету саласындағы кемінде 1 жылдық жұмыс өтілі немесе тиісті профиль бойынша өндірістік тәжірибені сәтті өту және бағдарламалау дағдыларының расталуы.

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Курстық дайындық, сертификаттау

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:


Қызметтің негізгі мақсаты:

Өнеркәсіптік роботтардың тиімді әрі ақаусыз жұмысын қамтамасыз ету үшін олардың бағдарламалық жасақтамасын бағдарламалау, реттеу және техникалық қолдау көрсету

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Роботтандырылған жүйелердің бағдарламалық жасақтамасын бағдарламалау және баптау
2. Жүйенің бағдарламалық-логикалық компоненттерін диагностикалау және олардың жұмыс қабілетін қалпына келтіру

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Роботтандырылған жүйелердің бағдарламалық жасақтамасын бағдарламалау және баптау



Дағды 1:
Басқарушы бағдарламаларды әзірлеу және енгізу

Машықтар:
1. Өндіруші ұсынған тілде аспалы пультті (teach pendant) пайдаланып өнеркәсіптік роботтың қозғалысы мен логикасының бағдарламаларын жасау және өңдеу
2. Құралды және жұмыс нысанының координаттар жүйесін баптау және калибрлеу
3. Роботтың сыртқы құрылғылармен өзара әрекетін дискретті және аналогтық енгізу-шығару сигналдары арқылы бағдарламалау
4. Конвейерлерді, ысырмаларды және т.б. басқару үшін ұяшыққа интеграцияланған бағдарламаланатын логикалық контроллердің базалық функцияларын конфигурациялау және бағдарламалау
5. Траекторияларды алдын ала тексеру және соқтығыстарды анықтау үшін оффлайн-симуляторларды пайдалану
6. Дәлдік пен қауіпсіздікті сақтай отырып, цикл уақытын барынша азайту үшін қозғалыс траекторияларын оңтайландыру

Білімдер:
1. Құрылымдық бағдарламалаудың негіздері (циклдер, шарттар, ішкі бағдарламалар, айнымалылар)
2. Робототехникадағы координаттар жүйелері және оларды баптау әдістері
3. Роботтың бағдарламаланатын логикалық контроллермен және датчиктермен байланысы үшін қолданылатын өнеркәсіптік желілердің жұмыс істеу және бағдарламалау қағидаттары
4. Нақты робот брендіне арналған бағдарламалау тілінің құрылымы мен синтаксисі

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Перифериялық жабдықты интеграциялау және баптау

Машықтар:
1. Бөлшектерді тану және орнын түзету үшін роботтың техникалық көру жүйелерімен байланысын баптау
2. Сенсорлық жүйелерді (күшті бақылау, тактильдік датчиктер) конфигурациялау және қосу
3. Ұстағыш құрылғылардың (пневматикалық, вакуумдық, электрлік) жұмыс логикасын бағдарламалау
4. Тиісті интерфейстер арқылы дәнекерлеуші роботтар үшін дәнекерлеу параметрлерін (ток, кернеу, жылдамдық) баптау
5. Автоматтық режимде ұяшықтың барлық бағдарламалық модульдерінің өзара әрекетін тестілеу және жөнге келтіру

Білімдер:
1. Өнеркәсіптегі машиналық көру жүйелерінің жұмыс істеу негіздері
2. Әртүрлі типтегі ұстағыш құрылғылар мен кері байланыс датчиктерінің жұмыс істеу қағидаттары
3. Роботтың дәнекерлеу көзімен және басқа да технологиялық жабдықтармен байланыс интерфейстері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Жүйенің бағдарламалық-логикалық компоненттерін диагностикалау және олардың жұмыс қабілетін қалпына келтіру



Дағды 1:
Бағдарламалық қателерді іздеу және жою

Машықтар:
1. Робот контроллері мен бағдарламалық-логикалық компоненттердің қате кодтарын оқу, талдау және түсіндіру
2. Логикадағы қателерді анықтау үшін бағдарламаны қадамдық жөндеу (debug) функцияларын қолдану
3. Арнайы бағдарламалық жасақтама көмегімен өнеркәсіптік желі бойынша дерек алмасудағы ақауларды диагностикалау
4. Архивтік резервтік көшірмелерден жоғалған немесе бүлінген бағдарламаларды қалпына келтіру
5. Контроллерлердің жүйелік және қолданбалы бағдарламалық жасақтамасын жаңарту

Білімдер:
1. Роботтарды басқару жүйелеріндегі қателердің иерархиясы мен жіктелуі
2. Бағдарламалық кодты жөндеу әдістері
3. Өнеркәсіптік жабдықтың бағдарламалық жасақтамасын резервтік көшіру, қалпына келтіру және жаңарту рәсімдері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Жүйенің жұмысын талдау және құжаттау

Машықтар:
1. Бағдарламалық жасақтаманың нұсқалары мен өзгерістер журналын жүргізу
2. Жасалған немесе өзгертілген бағдарламаларға қысқаша нұсқаулықтар мен түсіндірме комментарийлер дайындау
3. Циклограммалар мен журналдар (логтар) деректерін талдап, жұмыстағы аномалияларды анықтау
4. Жөндеу, диагностика және енгізілген өзгерістер нәтижелері бойынша есептер дайындау

Білімдер:
1. Техникалық құжаттаманы жүргізу және нұсқаларды басқару қағидаттары
2. Техникалық диагностикалау үшін деректерді талдаудың негіздері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жауапкершілік
Ойлау икемділігі
Логикалық ойлау
Орындаушылық
Нәтижеге бағдарлау
Ұйымдастыру
Шығармашылық

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:


СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

5

Өнеркәсіптік роботтарды күтіп-ұстау жөніндегі техник-бағдарламашы

14. Кәсіптің карточкасы "Өнеркәсіптік роботтарды күтіп-ұстау жөніндегі техник- бағдарламашы":

Топтың коды:

3122-2

Қызмет атауының коды:

3122-2-006

Кәсіптің атауы:

Өнеркәсіптік роботтарды күтіп-ұстау жөніндегі техник- бағдарламашы

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

4

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
ТжКБ (орта деңгейдегі маман)

Мамандық:
Мехатроника (салалар бойынша)

Біліктілік:

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Технологиялық жабдықты пайдалану немесе оған техникалық қызмет көрсету саласында өндірісте кемінде 1 жылдық жұмыс өтілі немесе 3-деңгейдегі "Өнеркәсіптік роботтарды күтіп-ұстау жөніндегі техник- бағдарламашы" лауазымында жұмыс тәжірибесі.

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Курстық дайындық, сертификаттау

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:


Қызметтің негізгі мақсаты:

Регламенттер шеңберінде оларды қайта баптау, жоспарлы-ескерту техникалық қызмет көрсету және типтік ақауларды жедел жою арқылы өнеркәсіптік роботтандырылған кешендердің тұрақты әрі қауіпсіз жұмысын қамтамасыз ету.

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Роботтандырылған кешендерді жаңа өнімге қайта баптау және бейімдеу
2. Регламенттік техникалық қызмет көрсету жұмыстарын орындау

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Роботтандырылған кешендерді жаңа өнімге қайта баптау және бейімдеу



Дағды 1:
Жабдық пен бағдарламаны қайта баптау

Машықтар:
1. Жаңа бұйымға қайта баптау жөніндегі технологиялық картаны және нұсқаулықтарды зерделеу
2. Ұстағыш құрылғыларды (қысқыштарды), құралды және технологиялық саймандарды механикалық ауыстыру және юстировка жасау
3. Робот контроллеріне жаңа басқарушы бағдарламаны жүктеу немесе оны кітапханадан таңдау, нұсқасының өзектілігін тексеру
4. Траекторияларды және коллизиялардың жоқтығын тексеру үшін бұйымсыз "құрғақ" іске қосу (прогон) жүргізу
5. Ұстау нүктелері мен позициялауды дәл реттеу үшін teach pendant (аспалы пульт) көмегімен бағдарламаға түзетулер енгізу
6. Қайта баптаудан кейін перифериялық датчиктердің (бөлшектің бар-жоғын, қысқыштың қалпын) дұрыс жұмысын тексеру және баптау
7. Құралды ауыстырғаннан кейін манипулятордың дәл позициялауын эталондық өлшемдер немесе калибрлеу құрылғылары арқылы тексеру
8. Қайта баптау кезінде енгізілетін өзгерістерді құжаттау

Білімдер:
1. Робот орындайтын операциялар технологиясының негіздері
2. Ұстағыш, жинақтау және дәнекерлеу құралдарының құрылысы мен жұмыс істеу қағидаттары
3. Құрал мен саймандарды қауіпсіз ауыстыру тәртібі, энергияны бұғаттау рәсімдері
4. Робот өндірушісінің тіліндегі басқарушы бағдарламаларды оқу және түсіндіру негіздері
5. Дискретті және аналогтық датчиктердің жұмыс істеу қағидаттары мен оларды баптау әдістері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Регламенттік техникалық қызмет көрсету жұмыстарын орындау



Дағды 1:
Регламенттік техникалық қызмет көрсету жұмыстарын орындау

Машықтар:
1. Механикалық бөліктерді люфттердің, май ағулардың, бөгде шудың бар-жоғын визуалды және аспаптық тексеруден өткізу
2. Майлау карталарына сәйкес үйкеліс тораптарына майлар мен жағармайларды бақылау және толықтыру
3. Сындарлы (критикалық) бекіту қосылыстарының тартылу моментін динамометриялық кілтпен тексеру
4. Позициялар мен бағдарламалар деректерін сақтау үшін робот контроллерінің резервтік қорек батареясын ауыстыру
5. Қуат және сигналдық кабельдердің, тасымалды кабельдердің күйін және тартылу дәрежесін тексеру
6. Контроллерлер мен басқару шкафтарының желдету жүйелерін және сүзгілерін тазалау
7. Стандартты тез тозатын компоненттерді ауыстыру
8. Техникалық қызмет көрсету журналдарына және электронды есепке алу жүйелеріне жазбалар енгізу, ақаулар бойынша өтінімдер қалыптастыру

Білімдер:
1. Нақты робот үлгілері үшін техникалық қарап-тексеруді жүргізу жиілігі мен регламенттері
2. Қолданылатын жағармай материалдарының және жұмыс сұйықтықтарының маркалары мен түрлері
3. Бақылауды қажет ететін роботтың негізгі тораптары: редукторлар, қозғалтқыштар, тежегіштер, пневмоцилиндрлер
4. Техникалық қарап-тексеру жүргізу кезінде еңбекті қорғау және электрқауіпсіздік талаптары

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Типтік ақауларды диагностикалау және жою

Машықтар:
1. Өнеркәсіптік роботтардың жұмыс органдарының позициялау дәлсіздігінің себептерін диагностикалау
2. Робот механизмдеріндегі ақаулардың себептерін диагностикалау
3. Өнеркәсіптік роботтардың ұстағыш құрылғыларының жұмысқа қабілеттілігін тексеру
4. Басшылықпен мультиметр көмегімен электр тізбектеріне базалық диагностика (шалуды тексеру) жүргізу
5. Контроллер дисплейінен негізгі қате кодтарын оқу және түсіндіру
6. Себебі жойылғаннан кейін қателерді қалпына келтіру (сброс) және жүйені қайта іске қосу

Білімдер:
1. Роботтандырылған кешендердің типтік ақаулары және оларды іздеу алгоритмдері
2. Авариялық тоқтатудың негізгі кодтары және оларды жою әдістері
3. Пневматикалық, гидравликалық және вакуумдық ұстау жүйелерінің құрылысы мен жұмыс істеу қағидаты
4. Диагностика кезінде құралдармен және аспаптармен қауіпсіз жұмыс істеу ережелері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жауапкершілік
Ойлау икемділігі
Логикалық ойлау
Орындаушылық
Нәтижеге бағдарлау
Ұйымдастыру
Шығармашылық

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:


СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

3

Өнеркәсіптік роботтарды күтіп-ұстау жөніндегі техник-бағдарламашы

4-ші тарау. Кәсіптік стандарттың техникалық деректері

      15. Мемлекеттік органның атауы: Қазақстан Республикасының Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігі.

      16. Әзірлеуге қатысатын ұйымдар (кәсіпорындар):

      Қазақстан Республикасының Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігінің Цифрлық активтер және серпінді технологиялар комитеті

      Жоба жетекшісі:

      Байгазина А.

      E-mail: a.baigazina@mdai.gov.kz

      Телефон нөмірі: +7 (717) 264 94 55

      Орындаушылар:

      Байгазина А., +7 (717) 264 94 55, a.baigazina@mdai.gov.kz.

      17. Кәсіптік біліктілік жөніндегі салалық кеңес:

      18. Кәсіптік біліктілік жөніндегі ұлттық орган: 23.12.2025 г.

      19. "Атамекен" Қазақстан Республикасының Ұлттық кәсіпкерлер палатасы: -

      20. Нұсқа нөмірі және шығарылған жылы: Нұсқа 2, 2025 г.

      21. Болжамды қайта қарау күні: 30.12.2028 г.

  Қазақстан Республикасы
Премьер-Министрінің
орынбасары – Жасанды
интеллект және цифрлық
даму министрінің бұйрығына
2025 жылғы 10 қарашадағы
№ 569 / НҚ 21-қосымша

Кәсіптік стандарт: "АТ пайдаланушыларын қолдау"

      Ескерту. Бұйрық стандартпен толықтырылды - ҚР Премьер-Министрінің орынбасары – Жасанды интеллект және цифрлық даму министрінің 20.04.2026 № 209/НҚ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін он күнтізбелік күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.

1-ші тарау. Жалпы ережелер

      1. Кәсіптік стандарттың қолдану аясы: "АТ пайдаланушыларын қолдау" кәсіптік стандарты Қазақстан Республикасының "Кәсіби біліктіліктер туралы" Заңының 5-бабына сәйкес әзірленген, білім беру бағдарламаларын қалыптастыруға, оның ішінде кәсіпорындардағы персоналды оқытуға, қызметкерлер мен білім беру ұйымдары түлектерінің кәсіби біліктілігін тануға, сондай-ақ ұйымдар мен кәсіпорындарда персоналды басқару саласындағы кең ауқымды міндеттерді шешуге қойылатын талаптарды белгілейді.

      2. Осы кәсіптік стандартта мынадай терминдер, анықтамалар мен қысқартулар қолданылады:

      1) Ақпараттық жүйелерді сүйемелдеу – өндірістік пайдалануға енгізілген ақпараттық жүйені оның мақсатына сәйкес қолдануды қамтамасыз ету, оның ішінде бағдарламалық қамтамасыз етудегі ақауларды түзету, өзгерту (модификациялау) және жою бойынша іс-шараларды қамтиды; жүйені жаңғыртуды және қосымша функционалдық талаптарды іске асыруды жүргізбей, сондай-ақ оның тұтастығы сақталған жағдайда

      2) Инфокоммуникациялық жүйе – Бұл – ақпараттық және телекоммуникациялық жүйелердің мәндерін (субъектілерін) қамтитын жиынтық. Ақпараттық жүйе ақпарат пен пайдаланушыны қамтиды. Телекоммуникациялық жүйе ақпаратты дереккөзден тұтынушыға жеткізуді қамтамасыз етеді. Осылайша, инфокоммуникациялық жүйе телекоммуникациялар желісінің (телекоммуникациялық ішкіжүйенің), қолданбалы ішкіжүйенің (ақпаратты сақтау және өңдеу құралдары, қолданбалы үдерістер), сондай-ақ ақпарат көздері мен тұтынушыларының ішкіжүйесінің (пайдаланушылық ішкіжүйелердің) жиынтығынан құралады.

      3) Ақпараттық жүйенің архитектурасы – Ақпараттық жүйенің моделін, құрылымын, атқаратын функцияларын және құрамдас бөліктерінің өзара байланысын айқындайтын тұжырымдама.

      4) Деректер базасы (ДБ) – Осы деректердің сипаттамаларын, сондай-ақ олардың объектілері арасындағы өзара байланыстарды сипаттайтын тұжырымдамалық құрылымға сәйкес ұйымдастырылған деректер жиынтығы.

      5) Бағдарламалық қамтамасыз ету – Оларды пайдалануға қажетті техникалық құжаттамамен бірге бағдарламалар, бағдарламалық кодтар, сондай-ақ бағдарламалық өнімдер жиынтығы.

      6) Бағдарламалық интерфейс – Есептеу жүйесінің компоненттері арасында ақпарат алмасуға арналған біріздендірілген байланыстар жүйесі, қажетті рәсімдер жиынтығын, олардың параметрлерін және оларға жүгіну тәсілдерін анықтайды.

      7) Бағдарламалық өнім – Тауар болып саналатын дербес бағдарлама немесе бағдарламалық қамтамасыз етудің бір бөлігі, оны әзірлеушілерден тәуелсіз түрде техникалық құжаттамада белгіленген жүйелік талаптарға сәйкес көзделген мақсаттарда пайдалануға болатын.

      3. Осы кәсіптік стандартта мынадай қысқартулар қолданылады:

      1) ДББЖ – (ағылш. Database Management System, қысқ. DBMS) – деректер базаларын құру мен пайдалануды басқаруды қамтамасыз ететін жалпы мақсаттағы немесе арнайы мақсаттағы бағдарламалық және лингвистикалық құралдар жиынтығы;

      2) АКТ – ақпараттық-коммуникациялық технологиялар;

      3) CRM-жүйе (Customer Relationship Management немесе Клиенттермен қарым-қатынасты басқару) – ұйымдарға арналған қолданбалы бағдарламалық қамтамасыз ету, ол тапсырыс берушілермен (клиенттермен) өзара әрекеттесу стратегияларын автоматтандыруға бағытталған; атап айтқанда, клиенттер туралы ақпарат пен олармен қарым-қатынас тарихын сақтау, бизнес-үдерістерді орнату және жетілдіру, сондай-ақ нәтижелерді кейіннен талдау арқылы сатылым деңгейін арттыруға, маркетингті оңтайландыруға және клиенттерге қызмет көрсетуді жақсартуға мүмкіндік береді;

      4) БҚ – бағдарламалық қамтамасыз ету.

2-ші тарау. Кәсіптік стандарттың паспорты

      4. Кәсіптік стандарттың атауы: АТ пайдаланушыларын қолдау.

      5. Кәсіптік стандарттың коды: J076.

      6. ЭҚЖЖ секциясын, бөлімін, тобын, сыныбын және кіші сыныбын көрсету:

      J Ақпарат және байланыс.

      62 Компьютерлік бағдарламалау, консультациялық және басқа ілеспе көрсетілетін қызметтер.

      62.0 Компьютерлік бағдарламалау, консультациялық және басқа ілеспе көрсетілетін қызметтер.

      62.02 Ақпараттық технологиялар саласындағы консультациялық қызметтер.

      62.02.0 Консультационные услуги в области компьютерных технологий.

      7. Кәсіптік стандарттың қысқаша сипаттамасы: Компьютерлік бағдарламалар, жабдықтар және перифериялық құрылғыларға қатысты мәселелерді шешу үшін пайдаланушыларға қолдау көрсетуді қамтамасыз ету.

      8. Кәсіптер карточкаларының тізімі:

      1) Қолдау қызметінің талдаушысы - 5 СБШ-нің деңгейі;

      2) АКТ пайдаланушыларын қолдау жөніндегі консультант - 4 СБШ-нің деңгейі;

      3) АКТ пайдаланушыларын қолдау жөніндегі кеңесші - 5 СБШ-нің деңгейі;

      4) АКТ пайдаланушыларын қолдау жөніндегі Call-орталық операторы - 4 СБШ-нің деңгейі;

      5) АКТ пайдаланушыларын қолдау жөніндегі call-орталық операторы - 5 СБШ-нің деңгейі;

      6) АКТ пайдаланушыларын техникалық қолдау қызметінің технигі - 4 СБШ-нің деңгейі.

3-ші тарау. Кәсіптер карточкалары

9. Кәсіптің карточкасы "Қолдау қызметінің талдаушысы":

Топтың коды:

3512-1

Қызмет атауының коды:

3512-1-001

Кәсіптің атауы:

Қолдау қызметінің талдаушысы

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

5

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
орта білімнен кейінгі (қолданбалы бакалавриат)

Мамандық:
Есептеу техникасы және ақпараттық желілер (түрлері бойынша)

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
ТжКБ (орта деңгейдегі маман)

Мамандық:
Есептеу техникасы және ақпараттық желілер (түрлері бойынша)

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Мамандығы бойынша кемінде 2 жыл жұмыс тәжірибесі

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Курстық дайындық

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:


Қызметтің негізгі мақсаты:

Инфокоммуникациялық жүйелердің сүйемелденетін өнімі бойынша сұрақтарға техникалық қолдау көрсетуді қамтамасыз ету

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Инфокоммуникациялық жүйелердің қолдаудағы өнімінің негізгі функционалына қатысты инциденттерді өңдеу
2. Инфокоммуникациялық жүйелердегі ақауларды диагностикалау және бақылау
3. Инфокоммуникациялық жүйелердің қолдаудағы өнімін тәжірибелік тексеру

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Инфокоммуникациялық жүйелердің қолдаудағы өнімінің негізгі функционалына қатысты инциденттерді өңдеу



Дағды 1:
Клиентті қанағаттандыратын әрі өнімнің функционалы мен мүмкіндіктеріне сәйкес келетін шешімдерді іздеу және пысықтау

Машықтар:
1. Инфокоммуникациялық жүйелерді және/немесе олардың құрамдас бөліктерін диагностикалау.
2. Қолдаудағы инфокоммуникациялық жүйелердің технологиялық компоненттерін баптау.
3. Қолдаудағы инфокоммуникациялық жүйелердің және/немесе олардың құрамдас бөліктерінің жұмысын қамтамасыз ететін операциялық жүйелерді баптау.
4. Қолдаудағы инфокоммуникациялық жүйелер және/немесе олардың құрамдас бөліктері бойынша қайталанатын проблемалық жағдайлардың себептерін анықтау.
5. Қолдаудағы инфокоммуникациялық жүйелердің жұмысын қамтамасыз ету үшін қажет клиенттердің абоненттік соңғы құрылғыларын баптау.
6. Инфокоммуникациялық жүйелердегі проблемалық жағдайларды шешу бойынша қысқаша техникалық сипаттама жасау.
7. Қазіргі заманғы техникалық құралдарды пайдалана отырып ақпаратты өңдеу.

Білімдер:
1. Қолдаудағы инфокоммуникациялық жүйелердің және/немесе олардың құрамдас бөліктерінің техникалық сипаттамалары.
2. Жүйелік талдаудың негіздері.
3. Техникалық қолдау қызметтерін көрсету кезінде клиентпен қарым-қатынас жасаудың этикасы мен психологиясы.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Анықталған мәселелер бойынша сервистік жазбаларды және есептік құжаттаманы жүргізу

Машықтар:
1. Деректерді жинау және өңдеуге арналған бағдарламалық және техникалық құралдарды пайдалану.
2. Ақпаратты өңдеу саласындағы нормативтік-техникалық құжаттаманы қолдану.
3. Мәтіндік құжаттарды жасау үшін мәтіндік редакторларды қолдану.
4. Есеп беру нысанын толтыру.
5. Дайындықсыз аудиторияға арналған мәтіндерді құрастыру.

Білімдер:
1. Қолдаудағы инфокоммуникациялық жүйелер және/немесе олардың құрамдас бөліктері бөлігіндегі инфокоммуникациялық технологиялар.
2. Іс жүргізудің негіздері.
3. Техникалық қолдау құрылымдық бөлімшесі қызметкерлерінің ұйымның басқа құрылымдық бөлімшелерімен өзара іс-қимыл жасау регламенттері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Инфокоммуникациялық жүйелердегі ақауларды диагностикалау және бақылау



Дағды 1:
Клиенттерден түскен, сүйемелденетін өнімнің жұмысына да, сондай-ақ оған іргелес қосалқы жүйелерге де қатысты мәселелерді диагностикалау

Машықтар:
1. Қолдаудағы инфокоммуникациялық жүйелер өнімін пайдалану барысында туындайтын мәселелерді бақылауды жүзеге асыру.
2. Қолдаудағы өніммен байланысты инфокоммуникациялық жүйелерді баптау.
3. Іргелес қосалқы жүйелерге қатысты мәселелерді талдау.
4. Техникалық қолдау бөліміне келіп түсетін ақпаратты өңдеу кезінде қолданылатын бағдарламалық қамтамасыз етумен жұмыс істеу.
5. Сүйемелденетін өнімде анықталған мәселелер бойынша пайдаланушыларға ұсынымдар беру.

Білімдер:
1. Қолдаудағы инфокоммуникациялық жүйелермен және/немесе олардың құрамдас бөліктерімен жұмыс істеу кезіндегі еңбекті қорғау талаптары.
2. Инфокоммуникациялық жүйелердің сүйемелденетін өнімін баптау жөніндегі нұсқаулықтар.
3. Сүйемелденетін өнімді іргелес қосалқы жүйелермен біріктіру (интеграциялау) кезінде туындайтын типтік мәселелер.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 3:
Инфокоммуникациялық жүйелердің қолдаудағы өнімін тәжірибелік тексеру



Дағды 1:
Клиенттер сипаттаған жағдайларды тестілік инфрақұрылымда/қашықтан/клиент алаңында тестілеу және қайта жаңғырту

Машықтар:
1. Инфокоммуникациялық жүйелерді тестілеуге арналған тест-жоспарларды әзірлеу.
2. Инфокоммуникациялық жүйелерді тестілеу әдістерін таңдау және біріктіру.
3. Тест деректерін дайындау құралдарымен жұмыс істеу.
4. Тестілеу нәтижелеріне қойылатын талаптарды белгілеу.
5. Инфокоммуникациялық жүйелерді тестілеу нәтижелерін талдау.
6. Қолдаудағы инфокоммуникациялық жүйелер өніміндегі мәселелерді шешуге арналған ұсынымдарды әзірлеу.

Білімдер:
1. Қолдаудағы инфокоммуникациялық жүйелер және/немесе олардың құрамдас бөліктері әзірлеушілері ұсынған пайдаланушы нұсқаулықтары мен техникалық қызмет көрсету/конфигурациялау жөніндегі нұсқаулықтардың құрылымы мен мазмұны.
2. Инфокоммуникациялық жүйелерді тестілеу әдістері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:


Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:


СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

5

АКТ пайдаланушыларын қолдау жөніндегі call-орталық операторы

5

АКТ пайдаланушысын қолдау жөніндегі консультант

10. Кәсіптің карточкасы "АКТ пайдаланушыларын қолдау жөніндегі консультант":

Топтың коды:

3512-1

Қызмет атауының коды:

3512-1-002

Кәсіптің атауы:

АКТ пайдаланушыларын қолдау жөніндегі консультант

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

4

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
ТжКБ (орта деңгейдегі маман)

Мамандық:
Есептеу техникасы және ақпараттық желілер (түрлері бойынша)

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Тәжірибесіз, жұмыс орнында тағылымдамадан өту

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Курстық дайындық

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:


Қызметтің негізгі мақсаты:

Ақпараттық-коммуникациялық жүйелердің және/немесе олардың құрамдас бөліктерінің жұмысқа қабілеттілігін берілген сапа деңгейімен қамтамасыз ету

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Ақпараттық-коммуникациялық жүйелердің және/немесе олардың құрамдас бөліктерінің жұмыс істеуін қамтамасыз ету бойынша жұмыстарды орындау
2. Ақпараттық-коммуникациялық жүйелердің және/немесе олардың құрамдас бөліктерінің техникалық қызмет көрсетуі мен жұмысқа қабілеттілігін қамтамасыз ету мәселелері бойынша клиенттерге консультациялық-техникалық қолдау көрсету
3. Ақпараттық-коммуникациялық жүйелердің және/немесе олардың құрамдас бөліктерінің аппараттық, бағдарламалық және бағдарламалық-аппараттық қамтамасыз етуін орнату және пайдалану кезінде туындаған мәселелерді шешу

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Ақпараттық-коммуникациялық жүйелердің және/немесе олардың құрамдас бөліктерінің жұмыс істеуін қамтамасыз ету бойынша жұмыстарды орындау



Дағды 1:
Ақпараттық-коммуникациялық жүйелердің технологиялық компоненттерін пайдалану мәселелері бойынша клиенттерге ақпараттық-анықтамалық қолдау көрсету

Машықтар:
1. Клиенттен алынған ақпаратты түйіндеу
2. Ақпараттық-коммуникациялық жүйелердің технологиялық компоненттерін пайдалану жөніндегі нұсқаулықтарды қолдану
3. Ақпаратты өңдеудің автоматтандырылған жүйелерімен жұмыс істеу
4. Ұсынылатын ақпараттық деректердің өзектілігін қамтамасыз ету

Білімдер:
1. Қазақстан Республикасының дербес деректермен жұмыс істеу саласындағы заңнамасы
2. Ақпараттық-коммуникациялық жүйелердің технологиялық компоненттерін пайдалану мәселелері бойынша нұсқаулықтар
3. Қолдау көрсетілетін ақпараттық-коммуникациялық жүйелердің негізгі технологиялық компоненттері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Ақпараттық-коммуникациялық жүйелердің технологиялық компоненттерін пайдалану бойынша типтік мәселелерді шешуде клиенттерге нұсқаулық беру

Машықтар:
1. Қолдау көрсетілетін ақпараттық-коммуникациялық жүйелер бойынша жаңа бағдарламалық-техникалық құралдарды таныстыру (презентация) өткізу
2. Ақпараттық-коммуникациялық жүйелердің технологиялық компоненттерін пайдалану бойынша типтік мәселелерді шешу
3. Пайдаланушыларды есепке алу және қызмет көрсетуге арналған автоматтандырылған жүйелермен жұмыс істеу

Білімдер:
1. Ақпараттық-коммуникациялық жүйелердің технологиялық компоненттерін пайдалану кезіндегі типтік мәселелер және оларды шешу жолдары
2. Іскерлік қарым-қатынас негіздері
3. Қолдау көрсетілетін ақпараттық-коммуникациялық жүйелердің негізгі компоненттері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Ақпараттық-коммуникациялық жүйелердің және/немесе олардың құрамдас бөліктерінің техникалық қызмет көрсетуі мен жұмысқа қабілеттілігін қамтамасыз ету мәселелері бойынша клиенттерге консультациялық-техникалық қолдау көрсету



Дағды 1:
Ақпараттық-коммуникациялық жүйелердің және/немесе олардың құрамдас бөліктерінің техникалық қызмет көрсету мерзімдері мен атқарылатын жұмыстар бойынша клиенттерге кеңес беру

Машықтар:
1. Клиенттерден келіп түскен өтінімдерді талдау
2. Клиенттің өтінімінен алынған ақпарат негізінде туындаған мәселенің мән-жайын түсіндіру
3. Жұмыстардың құрамын және орындалу мерзімдерін келісу мен нақтылау барысы туралы ақпаратты өңдеу кезінде клиенттермен өзара әрекеттесуді басқарудың автоматтандырылған құралдарын қолдану

Білімдер:
1. Жеткізуші ұйым бөлімшелерінің өзара әрекеттесу регламенттері
2. Ақпараттық-коммуникациялық жүйелердің және/немесе олардың құрамдас бөліктерінің техникалық қызмет көрсету түрлері
3. Ақпараттық-коммуникациялық жүйелердің және/немесе олардың құрамдас бөліктерінің жекелеген техникалық қызмет көрсету түрлерінің мерзімдері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 3:
Ақпараттық-коммуникациялық жүйелердің және/немесе олардың құрамдас бөліктерінің аппараттық, бағдарламалық және бағдарламалық-аппараттық қамтамасыз етуін орнату және пайдалану кезінде туындаған мәселелерді шешу



Дағды 1:
Ақпараттық-коммуникациялық жүйелердің және/немесе олардың құрамдас бөліктерінің аппараттық, бағдарламалық және бағдарламалық-аппараттық қамтамасыз етуін бастапқы баптау кезінде клиентте туындаған проблемалық жағдайларды жою

Машықтар:
1. Қолдау көрсетілетін жабдықта пайдаланылатын мамандандырылған операциялық жүйелерді баптау
2. Қолдау көрсетілетін жабдықта пайдаланылатын қолданбалы бағдарламалық қамтамасыз етуді баптау
3. Клиенттердің қолдау көрсетілетін абоненттік шеткі құрылғыларын баптау
4. Ақпараттық-коммуникациялық жүйені және/немесе оның құрамдас бөліктерін бастапқы баптау кезінде клиентте туындаған проблемалық жағдайларды жою барысы туралы ақпаратты клиенттермен өзара әрекеттесуді басқарудың автоматтандырылған құралдарын қолдана отырып өңдеу

Білімдер:
1. Қолдау көрсетілетін ақпараттық-коммуникациялық жүйелерді және/немесе олардың құрамдас бөліктерін конфигурациялау жөніндегі нұсқаулықтар
2. Қолдау көрсетілетін ақпараттық-коммуникациялық жүйелерде және/немесе олардың құрамдас бөліктерінде қолданылатын операциялық жүйелер
3. Қолдау көрсетілетін ақпараттық-коммуникациялық жүйелерде және/немесе олардың құрамдас бөліктерінде қолданылатын бағдарламалау тілдері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жауапкершілік
Сыпайылық
Ауызекі сөйлеу дағдылары
Оқу және өзін-өзі оқыту қабілеті

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:


СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

5

Қолдау қызметінің талдаушысы

5

АКТ пайдаланушыларын қолдау жөніндегі консультант

11. Кәсіптің карточкасы "АКТ пайдаланушыларын қолдау жөніндегі консультант":

Топтың коды:

3512-1

Қызмет атауының коды:

3512-1-002

Кәсіптің атауы:

АКТ пайдаланушыларын қолдау жөніндегі консультант

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

5

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
орта білімнен кейінгі (қолданбалы бакалавриат)

Мамандық:
Есептеу техникасы және ақпараттық желілер (түрлері бойынша)

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
ТжКБ (орта деңгейдегі маман)

Мамандық:
Есептеу техникасы және ақпараттық желілер (түрлері бойынша)

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Мамандық бейіні бойынша кемінде 1 жыл

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Курстык дайындык

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:


Қызметтің негізгі мақсаты:

Ақпараттық-коммуникациялық жүйелердің және/немесе олардың құрамдас бөліктерінің белгіленген сапа деңгейінде жұмысқа қабілеттілігін қамтамасыз ету

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Инфокоммуникациялық жүйелердің және/немесе олардың құрамдас бөліктерінің жұмыс істеуін қамтамасыз ету бойынша жұмыстарды орындау
2. Инфокоммуникациялық жүйелердің және/немесе олардың құрамдас бөліктерінің техникалық қызмет көрсетуі мен жұмысқа қабілеттілігін қамтамасыз ету мәселелері бойынша клиенттерге консультациялық-техникалық қолдау көрсету
3. Инфокоммуникациялық жүйелердің және/немесе олардың құрамдас бөліктерінің аппараттық, бағдарламалық және бағдарламалық-аппараттық қамтамасыз етілуін орнату және пайдалану кезінде туындаған мәселелерді шешу

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Инфокоммуникациялық жүйелердің және/немесе олардың құрамдас бөліктерінің жұмыс істеуін қамтамасыз ету бойынша жұмыстарды орындау



Дағды 1:
Инфокоммуникациялық жүйелердің технологиялық компоненттерін пайдалану мәселелері бойынша клиенттерге ақпараттық-анықтамалық қолдау көрсету

Машықтар:
1. Клиенттен алынған ақпаратты қорытындылау
2. Инфокоммуникациялық жүйелердің технологиялық компоненттерін пайдалану жөніндегі нұсқаулықтарды қолдану
3. Ақпаратты өңдеудің автоматтандырылған жүйелерімен жұмыс істеу
4. Ұсынылатын ақпараттық деректердің өзектілігін қамтамасыз ету

Білімдер:
1. Қазақстан Республикасының дербес деректермен жұмыс істеу саласындағы заңнамасы
2. Инфокоммуникациялық жүйелердің технологиялық компоненттерін пайдалану мәселелері бойынша нұсқаулықтар
3. Қолдау көрсетілетін инфокоммуникациялық жүйелердің негізгі технологиялық компоненттері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Инфокоммуникациялық жүйелердің технологиялық компоненттерін пайдалану бойынша типтік мәселелерді шешуде клиенттерге нұсқау беру

Машықтар:
1. Қолдау көрсетілетін инфокоммуникациялық жүйелер бойынша жаңа бағдарламалық-техникалық құралдарды таныстыру
2. Инфокоммуникациялық жүйелердің технологиялық компоненттерін пайдалану бойынша типтік мәселелерді шешу
3. Пайдаланушыларды есепке алу және оларға қызмет көрсету жөніндегі автоматтандырылған жүйелермен жұмыс істеу

Білімдер:
1. Инфокоммуникациялық жүйелердің технологиялық компоненттерін пайдалану кезіндегі типтік мәселелер және оларды шешу жолдары
2. Іскерлік қарым-қатынас негіздері
3. Қолдау көрсетілетін инфокоммуникациялық жүйелердің негізгі компоненттері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Инфокоммуникациялық жүйелердің және/немесе олардың құрамдас бөліктерінің техникалық қызмет көрсетуі мен жұмысқа қабілеттілігін қамтамасыз ету мәселелері бойынша клиенттерге консультациялық-техникалық қолдау көрсету



Дағды 1:
Инфокоммуникациялық жүйелердің және/немесе олардың құрамдас бөліктерінің техникалық қызмет көрсету мерзімдері мен жұмыстар бойынша клиенттерге кеңес беру

Машықтар:
1. Клиенттерден келіп түскен өтінімдерді талдау
2. Клиент өтінімінен алынған ақпарат негізінде туындаған мәселенің мән-жайын түсіндіру
3. Жұмыстардың құрамын және орындалу мерзімдерін келісу мен нақтылау барысы туралы ақпаратты өңдеу кезінде клиенттермен өзара іс-қимылды басқарудың автоматтандырылған құралдарын қолдану

Білімдер:
1. Ұйым-жеткізушінің бөлімшелері арасындағы өзара іс-қимыл регламенттері
2. Инфокоммуникациялық жүйелердің және/немесе олардың құрамдас бөліктерінің техникалық қызмет көрсету түрлері
3. Инфокоммуникациялық жүйелердің және/немесе олардың құрамдас бөліктеріне көрсетілетін техникалық қызмет көрсетудің жекелеген түрлерін орындау мерзімдері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 3:
Инфокоммуникациялық жүйелердің және/немесе олардың құрамдас бөліктерінің аппараттық, бағдарламалық және бағдарламалық-аппараттық қамтамасыз етілуін орнату және пайдалану кезінде туындаған мәселелерді шешу



Дағды 1:
Инфокоммуникациялық жүйелердің және/немесе олардың құрамдас бөліктерінің аппараттық, бағдарламалық және бағдарламалық-аппараттық қамтамасыз етілуін бастапқы конфигурациялау кезінде клиентте туындаған проблемалық жағдайларды жою

Машықтар:
1. Қолдау көрсетілетін жабдықта қолданылатын мамандандырылған операциялық жүйелерді баптау
2. Қолдау көрсетілетін жабдықта қолданылатын қолданбалы бағдарламалық қамтамасыз етуді баптау
3. Клиенттердің қолдау көрсетілетін абоненттік соңғы құрылғыларын баптау
4. Клиентте инфокоммуникациялық жүйені және/немесе оның құрамдас бөліктерін бастапқы конфигурациялау кезінде туындаған проблемалық жағдайларды жою барысы туралы ақпаратты клиенттермен өзара іс-қимылды басқарудың автоматтандырылған құралдарын пайдалана отырып өңдеу

Білімдер:
1. Қолдау көрсетілетін инфокоммуникациялық жүйелерді және/немесе олардың құрамдас бөліктерін конфигурациялау жөніндегі нұсқаулықтар
2. Қолдау көрсетілетін инфокоммуникациялық жүйелерде және/немесе олардың құрамдас бөліктерінде қолданылатын операциялық жүйелер
3. Қолдау көрсетілетін инфокоммуникациялық жүйелерде және/немесе олардың құрамдас бөліктерінде қолданылатын бағдарламалау тілдері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жауапкершілік
Шыдамдылық
Сыпайылық
Ауызекі сөйлеу дағдылары

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:


СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

4

АКТ пайдаланушыларын қолдау жөніндегі консультант

5

Қолдау қызметінің талдаушысы

13. Кәсіптің карточкасы "АКТ пайдаланушыларын қолдау жөніндегі Call-орталық операторы":

Топтың коды:

3512-1

Қызмет атауының коды:

3512-1-003

Кәсіптің атауы:

АКТ пайдаланушыларын қолдау жөніндегі Call-орталық операторы

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

4

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
ТжКБ (орта деңгейдегі маман)

Мамандық:
Есептеу техникасы және ақпараттық желілер (түрлері бойынша)

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Тәжірибесіз, жұмыс орнында тағылымдамадан өту

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Курстық дайындық

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:


Қызметтің негізгі мақсаты:

Инфокоммуникациялық жүйелер және/немесе олардың құрамдас бөліктері саласында консультациялық және анықтамалық қызметтер көрсету

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Инфокоммуникациялық жүйелерді және/немесе олардың құрамдас бөліктерін пайдалану мәселелері бойынша клиенттердің бастапқы өтініштерімен жұмыс істеу
2. Клиенттердің өтініштерін өңдеу сапасын бақылау

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Инфокоммуникациялық жүйелерді және/немесе олардың құрамдас бөліктерін пайдалану мәселелері бойынша клиенттердің бастапқы өтініштерімен жұмыс істеу



Дағды 1:
Клиенттерге ақпараттық-анықтамалық қолдау көрсету

Машықтар:
1. Клиенттің ақпарат алуға деген қажеттілігін әртүрлі сұрақ түрлерін қолдану арқылы анықтау
2. Ұйым клиенттерімен тұлғааралық өзара әрекеттесудегі жанжалды және күрделі жағдайларды жұмсарту
3. Ұйымның өнімдері мен қызметтерін олардың техникалық сипаттамалары мен артықшылықтарын көрсете отырып таныстыру
4. Клиенттер ұйымның өнімін немесе қызметін таңдаған кезде олардың сұрақтары мен қарсылықтарына жауап беру
5. Жұмыс тапсырмаларын орындау үшін негізгі бағдарламалық қосымшаларды және "Интернет" ақпараттық-коммуникациялық желісін пайдалану
6. Клиенттердің ұйым өнімдері мен қызметтеріне деген қажеттіліктерін анықтау және қалыптастыру
7. Дерекқорды жаңа телефон нөмірлері және басқа да байланыс деректерімен толықтыру, адамның тегі, аты, әкесінің аты немесе компания атауы көрсетіле отырып
8. Компания туралы, оның акциялары, жеңілдіктері, ынтымақтастық шарттарының өзгеруі және т.б. жөніндегі жаңа ақпаратты хабарлау мақсатында қолданыстағы база бойынша қоңыраулар шалу
9. Компания ұсынатын қызметтер немесе тауарлар сапасы бойынша сауалнама жүргізу мақсатында қоңыраулар шалу
10. Алынған ақпаратты жалпы базада сақтау және жүйелеу
11. Клиент техникалық қолдау үшін жүгінген кезде болуы мүмкін қосымша сұрауларды анықтау

Білімдер:
1. Іскерлік хат алмасу және жазбаша этикет қағидалары
2. Қашықтан ақпараттық-анықтамалық қызмет көрсететін ұйымның қызмет пәнін реттейтін заңнамалық және нормативтік құқықтық актілердің негізгі ережелері
3. Байланыстарды өңдеу жөніндегі нұсқаулықтар, рәсімдер және сценарийлер

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Инфокоммуникациялық жүйелерді және/немесе олардың құрамдас бөліктерін пайдалану мәселелері бойынша клиенттердің өтініштерін өңдеу

Машықтар:
1. Кіріс қоңыраулар мен өтініштерді қабылдау
2. Клиентпен әңгіме барысында қолдау көрсетілетін инфокоммуникациялық жүйелерде және/немесе олардың құрамдас бөліктерінде туындаған авариялық жағдайлардың себептерін анықтап, түсіну
3. Клиенттерге кеңес беру кезінде іскерлік қарым-қатынастың белгіленген қағидаларын қолдану
4. Регламенттерде белгіленген мерзімдерде клиенттердің сұрауларына жауап беру
5. Клиенттердің мәселелерін шешуді ұйымның тиісті техникалық бөлімшелерінің мамандарымен (техникалық қолдаудың екінші деңгей мамандарымен) үйлестіру
6. Клиент өтініштерін қабылдау, өңдеу және тіркеу бағдарламаларымен жұмыс істеу
7. Клиент өтінішін өңдеу кезінде өз жұмысыңызды әріптестермен үйлестіру және келісу
8. Техникалық мәселелердің туындау себептерін анықтап, оларды талап етілетін мерзімде жою
9. Белсенді тыңдау және диалог жүргізу тәсілдерін қолдану
10. Клиенттердің сұрауларына жазбаша жауаптар әзірлеу

Білімдер:
1. Клиенттермен жанжалды жағдайларды шешу алгоритмдері
2. Іскерлік қарым-қатынас және сөйлеу этикеті қағидалары
3. Қазақстан Республикасының дербес деректер және ақпараттық қауіпсіздік саласындағы заңнамасы
4. Клиенттерге қашықтан ақпараттық-анықтамалық қызмет көрсету жұмысына қолданылатын мамандандырылған бағдарламалық қамтамасыз ету
5. Техникалық қолдау бойынша өтініштерді өңдеуге қойылатын талаптар
6. Ұйымның клиенттердің техникалық қолдау бойынша өтініштерін өңдеу саласындағы стандарттары мен әдістемелік құжаттары
7. Техникалық ақаулар мен істен шығуларды жою әдістері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 3:
Инфокоммуникациялық жүйелерді және/немесе олардың құрамдас бөліктерін пайдалану кезінде туындаған типтік мәселелерді шешуде клиенттерге нұсқау беру

Машықтар:
1. Клиенттердің типтік сұрауларын талдау және шешу
2. Клиенттерге туындаған мәселені шешу жолдарын түсіндіру
3. Клиент жүгінген типтік мәселелерді шешуді ұйымның тиісті техникалық бөлімшелерінің мамандарымен (техникалық қолдаудың екінші деңгей мамандарымен) үйлестіру
4. Клиенттердің ақпараттық жүйелерімен және дерекқорларымен, сондай-ақ қолдау көрсетілетін жабдық пен бағдарламалық қамтамасыз етумен жұмыс істеу

Білімдер:
1. Қолдау көрсетілетін инфокоммуникациялық жүйелердің және/немесе олардың құрамдас бөліктерінің негізгі техникалық сипаттамалары мен архитектурасы
2. Қолдау көрсетілетін инфокоммуникациялық жүйелер және/немесе олардың құрамдас бөліктері бойынша ең жиі қойылатын сұрақтарға арналған типтік шешімдер мен жауаптар
3. Ұйымның ұйымдастырушылық құрылымы
4. Психология негіздері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Клиенттердің өтініштерін өңдеу сапасын бақылау



Дағды 1:
Клиенттердің өтініштерін өңдеу мониторингін жүзеге асыру

Машықтар:
1. Клиенттердің өтініш жазбаларын іріктеу және мониторинг жүргізу үшін мамандандырылған бағдарламалық қамтамасыз етуді пайдалану
2. Клиент жүгінген кезде оның мақсатын (мақсаттарын) анықтау
3. Клиент өтінішінің мақсаттарына қол жеткізу үшін АКТ пайдаланушыларын қолдау жөніндегі Call-орталық операторы орындауы тиіс қажетті әрекеттерді айқындау
4. Өтінішті өңдеу шеңберінде АКТ пайдаланушыларын қолдау жөніндегі Call-орталық операторының әрекеттерін бағалау жүргізілуі тиіс параметрлерді анықтау
5. Өтініш шеңберінде АКТ пайдаланушыларын қолдау жөніндегі Call-орталық операторының әрекеттерін бағалау үшін қолданылуы тиіс жергілікті нормативтік актілер мен сыртқы реттеушілер талаптарын анықтау

Білімдер:
1. Мониторинг жүргізу үшін өтініштерді іріктеу әдістері
2. Ұйымның АКТ саласындағы өнімдері мен қызметтері туралы ақпарат
3. АКТ пайдаланушыларын қолдау жөніндегі Call-орталықтарды басқару саласындағы ұлттық және халықаралық стандарттардың талаптары
4. Қазақстан Республикасының тұтынушылардың құқықтарын қорғау саласындағы заңнамалық және нормативтік құқықтық актілерінің негізгі ережелері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жауапкершілік
Сыпайылық
Мейірімділік
Ауызекі сөйлеу дағдылары
Оқу және өзін-өзі оқыту қабілеті

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:


СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

5

АКТ пайдаланушыларын қолдау жөніндегі Call-орталық операторы

13. Кәсіптің карточкасы "АКТ пайдаланушыларын қолдау жөніндегі call-орталық операторы":

Топтың коды:

3512-1

Қызмет атауының коды:

3512-1-003

Кәсіптің атауы:

АКТ пайдаланушыларын қолдау жөніндегі call-орталық операторы

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

5

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
орта білімнен кейінгі (қолданбалы бакалавриат)

Мамандық:
Есептеу техникасы және ақпараттық желілер (түрлері бойынша)

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
ТжКБ (орта деңгейдегі маман)

Мамандық:
Есептеу техникасы және ақпараттық желілер (түрлері бойынша)

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Мамандығы бойынша кемінде 1 жыл жұмыс тәжірибесі

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Курстық дайындық

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:


Қызметтің негізгі мақсаты:

Инфокоммуникациялық жүйелер және/немесе олардың құрамдас бөліктері саласында консультациялық және анықтамалық қызметтер көрсету

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Техникалық қолдау жүйесінде клиенттердің өтініштерін кешенді түрде әкімшілендіру және мониторинг жүргізу
2. Клиенттердің өтініштерін өңдеу сапасын бақылау

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Техникалық қолдау жүйесінде клиенттердің өтініштерін кешенді түрде әкімшілендіру және мониторинг жүргізу



Дағды 1:
Инфокоммуникациялық жүйелерді және/немесе олардың құрамдас бөліктерін пайдалану кезінде туындаған типтік мәселелерді шешуде клиенттерге нұсқаулық беру

Машықтар:
1. Клиенттердің типтік сұраныстарын талдау және шешу.
2. Клиенттерге туындаған мәселені шешу жолдарын түсіндіру.
3. Клиент жүгінген типтік мәселелердің шешілуін ұйымның тиісті техникалық бөлімшелерінің мамандарымен (техникалық қолдаудың екінші деңгейі мамандарымен) үйлестіру.
4. Клиенттердің ақпараттық жүйелерімен және дерекқорларымен, сондай-ақ қолдаудағы жабдық пен бағдарламалық қамтамасыз етумен жұмыс істеу.

Білімдер:
1. Қолдаудағы инфокоммуникациялық жүйелердің және/немесе олардың құрамдас бөліктерінің негізгі техникалық сипаттамалары мен архитектурасы.
2. Қолдаудағы инфокоммуникациялық жүйелер және/немесе олардың құрамдас бөліктері бойынша ең жиі қойылатын сұрақтарға арналған типтік шешімдер мен жауаптар.
3. Ұйымның ұйымдастырушылық құрылымы.
4. Психология негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Инфокоммуникациялық жүйелерді және/немесе олардың құрамдас бөліктерін пайдалану мәселелері бойынша клиенттердің бастапқы өтініштерімен жұмыс істеу

Машықтар:
1. Клиенттердің өтініштерін тіркеу және олардың мәртебесін түзету.
2. Клиент өтініштері бойынша тапсырмалардың уақтылы әрі сапалы орындалуын бақылау.
3. Жағдайдың шарттарына сәйкес өз әрекеттерін түзету.
4. Клиенттің техникалық қолдауға жүгінуі бойынша тапсырмалардың уақтылы орындалуы мен сапасын бақылау құралдарын пайдалану.
5. Ұйым белгілеген тәртіпке сәйкес клиенттің техникалық қолдауға өтініші және сұраныстың орындалу мәртебесі туралы ақпаратты дерекқорға енгізу.
6. Жұмыс тапсырмаларын орындау үшін мамандандырылған бағдарламалық қосымшаларды және ақпараттық-коммуникациялық "Интернет" желісін пайдалану.
7. Ұйымның бағдарламалары мен дерекқорларына ақпарат енгізу.
8. Өңделген өтініштер бойынша құжаттаманы жүргізу және ұйымның өнімдері мен қызметтерін клиенттерге ұсынумен бірге есептілікті дайындау.

Білімдер:
1. Ұйымдағы құжаттарды рәсімдеу стандарттары.
2. Клиенттермен байланыстарды өңдеуге қойылатын талаптар.
3. Дерекқорлармен жұмыс істеудің негіздері.
4. Есептерді рәсімдеу жөніндегі нормативтік құжаттама.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 3:
Клиенттерге ақпараттық-анықтамалық қолдау көрсету

Машықтар:
1. Әртүрлі типтегі сұрақтарды қою арқылы клиенттің ақпаратқа деген қажеттілігін анықтау.
2. Ұйым клиенттерімен тұлғааралық өзара әрекеттесудегі қақтығысты және күрделі жағдайларды реттеу.
3. Ұйымның өнімдері мен қызметтерін олардың техникалық сипаттамалары мен артықшылықтарын көрсете отырып таныстыру.
4. Клиент ұйымның өнімі немесе қызметін таңдаған кезде туындайтын сұрақтары мен қарсылықтарына жауап беру.
5. Жұмыс тапсырмаларын орындау үшін негізгі бағдарламалық қосымшаларды және ақпараттық-коммуникациялық "Интернет" желісін пайдалану.
6. Ұйымның өнімдері мен қызметтеріне қатысты клиенттердің қажеттіліктерін анықтау және қалыптастыру.
7. Адамның тегі, аты, әкесінің аты немесе компания атауы көрсетіле отырып, жаңа телефон нөмірлері мен басқа да байланыс деректерін енгізу арқылы дерекқорды қалыптастыру.
8. Компания туралы жаңа ақпаратты, оның акцияларын, жеңілдіктерін, ынтымақтастық шарттарының өзгеруін және т.б. хабарлау мақсатында қолданыстағы база бойынша қоңырау шалу.
9. Компания ұсынатын қызметтер немесе тауарлар сапасы бойынша сауалнама жүргізу мақсатында қоңырау шалу.
10. Алынған ақпаратты ортақ базада сақтау және жүйелеу.
11. Клиент техникалық қолдауға жүгінген кезде туындауы мүмкін қосымша сұраныстарды анықтау.

Білімдер:
1. Іскерлік хат алмасу қағидалары және жазбаша этикет негіздері.
2. Қашықтан ақпараттық-анықтамалық қызмет көрсететін ұйымның қызмет саласын реттейтін заңнамалық және нормативтік құқықтық актілердің негізгі ережелері.
3. Байланыстарды өңдеу жөніндегі нұсқаулықтар, рәсімдер және сценарийлер.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 4:
Инфокоммуникациялық жүйелерді және/немесе олардың құрамдас бөліктерін пайдалану мәселелері бойынша клиенттердің өтініштерін өңдеу

Машықтар:
1. Кіріс қоңыраулар мен өтініштерді қабылдау.
2. Клиентпен әңгіме барысында қолдаудағы инфокоммуникациялық жүйелерде және/немесе олардың құрамдас бөліктерінде туындаған авариялық жағдайлардың себептерін анықтау және түсіну.
3. Клиенттерге кеңес беру кезінде іскерлік қарым-қатынастың белгіленген қағидаларын қолдану.
4. Регламенттерде белгіленген мерзімдерде клиенттердің сұраныстарына жауап беру.
5. Клиенттердің мәселелерін шешуді ұйымның тиісті техникалық бөлімшелерінің мамандарымен (техникалық қолдаудың екінші деңгейі мамандарымен) үйлестіру.
6. Клиенттердің өтініштерін қабылдау, өңдеу және тіркеу бағдарламаларымен жұмыс істеу.
7. Клиенттің өтінішін өңдеу кезінде өз жұмысын әріптестермен үйлестіру және келісу.
8. Техникалық мәселелердің туындау себептерін анықтау және оларды талап етілетін мерзімдерде жою.
9. Белсенді тыңдау және диалог жүргізу әдістерін қолдану.
10. Клиенттердің сұраныстарына жазбаша жауаптар қалыптастыру.

Білімдер:
1. Клиенттермен жанжалды жағдайларды шешу алгоритмдері.
2. Іскерлік қарым-қатынас қағидалары және сөйлеу этикеті.
3. Қазақстан Республикасының дербес деректер туралы және ақпараттық қауіпсіздік саласындағы заңнамасы.
4. Клиенттерге қашықтан ақпараттық-анықтамалық қызмет көрсету жұмысына қолданылатын мамандандырылған бағдарламалық қамтамасыз ету.
5. Техникалық қолдауға өтініштерді өңдеуге қойылатын талаптар.
6. Клиенттердің техникалық қолдауға өтініштерін өңдеу саласындағы ұйымның стандарттары мен әдістемелік құжаттары.
7. Техникалық ақаулар мен істен шығуларды жою әдістері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Клиенттердің өтініштерін өңдеу сапасын бақылау



Дағды 1:
Клиенттердің өтініштерін өңдеуге мониторинг жүргізу

Машықтар:
1. Клиент өтініштері жазбаларын іріктеу және мониторинг жүргізу үшін мамандандырылған бағдарламалық қамтамасыз етуді пайдалану.
2. Клиенттің өтініш жасау кезіндегі мақсатын (мақсаттарын) анықтау.
3. Клиент өтінішінің мақсаттарын қанағаттандыру үшін АКТ пайдаланушыларын қолдау жөніндегі call-орталық операторы орындауы тиіс қажетті әрекеттерді айқындау.
4. Өтінішті өңдеу шеңберінде АКТ пайдаланушыларын қолдау жөніндегі call-орталық операторының әрекеттерін бағалау жүргізілуі тиіс параметрлерді анықтау.
5. Өтініш шеңберінде АКТ пайдаланушыларын қолдау жөніндегі call-орталық операторының әрекеттерін бағалау үшін қолданылуы тиіс жергілікті нормативтік актілер мен сыртқы реттеушілердің талаптарын анықтау.

Білімдер:
1. Мониторинг жүргізу үшін өтініштерді іріктеу әдістері.
2. Ұйымның АКТ саласындағы өнімдері мен қызметтері туралы ақпарат.
3. АКТ пайдаланушыларын қолдау жөніндегі call-орталықтарды басқару саласындағы ұлттық және халықаралық стандарттардың талаптары.
4. Тұтынушылардың құқықтарын қорғау саласындағы Қазақстан Республикасының заңнамалық және нормативтік құқықтық актілерінің негізгі ережелері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жауапкершілік
Мейірімділік
Ауызекі сөйлеу дағдылары
Оқу және өзін-өзі оқыту қабілеті

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:


СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

4

АКТ пайдаланушыларын қолдау жөніндегі call-орталық операторы

14. Кәсіптің карточкасы "АКТ пайдаланушыларын техникалық қолдау қызметінің технигі":

Топтың коды:

3512-1

Қызмет атауының коды:

3512-1-006

Кәсіптің атауы:

АКТ пайдаланушыларын техникалық қолдау қызметінің технигі

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

4

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
ТжКБ (орта деңгейдегі маман)

Мамандық:
Есептеу техникасы және ақпараттық желілер (түрлері бойынша)

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Тәжірибесіз, жұмыс орнында тағылымдамадан өту

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Курстық дайындық

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:


Қызметтің негізгі мақсаты:

Ақпараттық-коммуникациялық жүйелердің және/немесе олардың құрамдас бөліктерін орнату және пайдалану кезінде клиенттерге техникалық қолдау көрсету

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Ақпараттық-коммуникациялық жүйеге техникалық қызмет көрсету жұмыстары
2. Ақпараттық-коммуникациялық жүйелерге қызмет көрсету

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Ақпараттық-коммуникациялық жүйеге техникалық қызмет көрсету жұмыстары



Дағды 1:
Ақпараттық-коммуникациялық жүйелердің техникалық және бағдарламалық құралдарын қолдауды қамтамасыз ету

Машықтар:
1. Ақпараттық-коммуникациялық жүйелердің өнімділігін бақылаудың заманауи әдістерін қолдану
2. Желі құрылғыларының істен шығуы мен қателерін диагностикалау үшін бағдарламалық-аппараттық құралдарды қолдану
3. Ақпараттық-коммуникациялық жүйенің желілік инфрақұрылымының өнімділігін бақылау үшін штаттық және сыртқы бағдарламалық-аппараттық құралдарды қолдану

Білімдер:
1. Қолдау көрсетілетін бағдарламалық қамтамасыз етуді орнату жөніндегі нұсқаулықтар
2. Қолдау көрсетілетін бағдарламалық қамтамасыз етуді пайдалану жөніндегі нұсқаулықтар
3. Қолдау көрсетілетін ақпараттық-коммуникациялық жүйеде профилактикалық жұмыстар жүргізу регламенттері
4. Ақпараттық-коммуникациялық жүйені терең талдау құралдары
5. Қолдау көрсетілетін ақпараттық-коммуникациялық жүйенің өнімділік метрикалары

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Ақпараттық-коммуникациялық жүйелердегі инциденттерді анықтау және жою бойынша жұмыстарды орындау

Машықтар:
1. Бағдарламалық қамтамасыз етуді орнату кезінде туындайтын инциденттерді айқындау және орнату рәсімін өзгерту туралы шешім қабылдау
2. Қолданбалы бағдарламалық қамтамасыз ету жұмысындағы инциденттердің сынилық дәрежесін бағалау
3. Туындайтын инциденттерді жою
4. Істен шығуды оқшаулау және түзетуші әрекеттерді бастамалау
5. Қолдау көрсетілетін ақпараттық-коммуникациялық жүйеге мониторинг жүргізу
6. Бақылау-өлшеу аспаптары мен аппаратураны пайдалану

Білімдер:
1. Орнатылатын бағдарламалық қамтамасыз етуді баптау және пайдалану бойынша лицензиялық талаптар
2. Есептеу жүйелерінің архитектурасы, құрылымы және жұмыс істеу қағидаттарының негіздері
3. Операциялық жүйелерді ұйымдастыру қағидаттары, құрамы және жұмыс сұлбалары
4. Жүйелердің ақпараттық өзара әрекеттесу стандарттары
5. Қолдау көрсетілетін желілік құрылғыларды орнату жөніндегі нұсқаулықтар
6. Қолдау көрсетілетін желілік құрылғыларды пайдалану жөніндегі нұсқаулықтар
7. Ақпараттық-коммуникациялық жүйенің аппараттық, бағдарламалық-аппараттық және бағдарламалық құралдарымен жұмыс істеу кезіндегі еңбекті қорғау талаптары

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Ақпараттық-коммуникациялық жүйелерге қызмет көрсету



Дағды 1:
Ақпараттық жүйелерге қызмет көрсету

Машықтар:
1. Ақпаратты өңдеу құралдарын қолдану
2. IT мәселелері бойынша өзекті деректерді ұсыну
3. Ақпараттық-анықтамалық жүйенің білім базаларын қызмет көрсету
4. Пайдаланушылардың өтінімдерін есепке алу және оларды кейіннен өңдеуге арналған автоматтандырылған жүйелерде стандартты сұрақтарға автожауап беру ережелерін баптау

Білімдер:
1. Пайдаланушылардың өтінімдерін есепке алу және оларды кейіннен өңдеуге арналған автоматтандырылған жүйелер (Help Desk)
2. Ақпаратты өңдеу құралдары
3. Білім базаларының жұмыс істеу және қызмет көрсету қағидаттары
4. Қолдау көрсетілетін ақпараттық-коммуникациялық жүйелер және/немесе олардың құрамдас бөліктері бойынша типтік сұрақтар

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Аппараттық, бағдарламалық және бағдарламалық-аппараттық қамтамасыз етуді пайдалану бойынша типтік мәселелерді шешуде клиенттерге нұсқаулық беру

Машықтар:
1. Аппараттық, бағдарламалық және бағдарламалық-аппараттық қамтамасыз етуді пайдалану жөніндегі тиісті нұсқаулықтарды қолдану
2. Аппараттық, бағдарламалық және бағдарламалық-аппараттық қамтамасыз етуді типтік баптау және реттеуді орындау
3. Клиенттердің орындалған сұранымдары бойынша құжаттандыруды жүзеге асыру

Білімдер:
1. Қолдау көрсетілетін ақпараттық-коммуникациялық жүйелердің және/немесе олардың құрамдас бөліктерінің әзірлеушілері ұсынған пайдаланушы нұсқаулықтарының құрылымы мен мазмұны
2. Қолдау көрсетілетін ақпараттық-коммуникациялық жүйелердің аппараттық және бағдарламалық қамтамасыз етуін пайдалану және баптау жөніндегі нұсқаулықтар

Дағдыны тану мүмкіндігі:

-

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жауапкершілік
Оқу және өзін-өзі оқыту қабілеті
Клиентке бағдарлау

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:


СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

4

IT пайдаланушыларын қолдау жөніндегі консультант

4-ші тарау. Кәсіптік стандарттың техникалық деректері

      15. Мемлекеттік органның атауы:

      Қазақстан Республикасының Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігі.

      16. Әзірлеуге қатысатын ұйымдар (кәсіпорындар):

      Қазақстан Республикасының Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігінің Цифрлық активтер және серпінді технологиялар комитеті.

      Жоба жетекшісі:

      Байгазина А.

      E-mail: a.baigazina@mdai.gov.kz

      Телефон нөмірі: +7 (717) 264 94 55

      Орындаушылар:

      Байгазина А., +7 (717) 264 94 55, a.baigazina@mdai.gov.kz.

      17. Кәсіптік біліктілік жөніндегі салалық кеңес:

      18. Кәсіптік біліктілік жөніндегі ұлттық орган: 30.12.2025 г.

      19. "Атамекен" Қазақстан Республикасының Ұлттық кәсіпкерлер палатасы: -

      20. Нұсқа нөмірі және шығарылған жылы: Нұсқа 2, 2025 г.

      21. Болжамды қайта қарау күні: 02.12.2028 г.

  Қазақстан Республикасы
Премьер-Министрінің
орынбасары – Жасанды
интеллект және цифрлық
даму министрінің бұйрығына
2025 жылғы 10 қарашадағы
№ 569 / НҚ 22-қосымша

Кәсіптік стандарт: "Анимациялық фильмдер, бейнеойындар және интерактивті 3D-қосымшаларды әзірлеу"

      Ескерту. Бұйрық стандартпен толықтырылды - ҚР Премьер-Министрінің орынбасары – Жасанды интеллект және цифрлық даму министрінің 20.04.2026 № 209/НҚ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін он күнтізбелік күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.

1-ші тарау. Жалпы ережелер

      1. Кәсіптік стандарттың қолдану аясы: Анимациялық фильмдер, бейнеойындар және интерактивті 3D-қосымшаларды әзірлеу" кәсіптік стандарты Қазақстан Республикасының "Кәсіби біліктіліктер туралы" Заңының 5-бабына сәйкес әзірленген, ол білім беру бағдарламаларын қалыптастыруға, оның ішінде кәсіпорындардағы персоналды оқытуға, қызметкерлер мен білім беру ұйымдарының түлектерінің кәсіби біліктілігін мойындауға және ұйымдар мен кәсіпорындардағы персоналды басқару саласындағы кең ауқымды міндеттерді шешуге қойылатын талаптарды айқындайды.

      2. Осы кәсіптік стандартта мынадай терминдер, анықтамалар мен қысқартулар қолданылады:

      1) Ақпараттық жүйенің архитектурасы. – Ақпараттық жүйенің модельін, құрылымын, атқаратын функцияларын және құрамдас бөліктерінің өзара байланысын айқындайтын концепция.

      2) Редизайн – Бар сайт немесе бағдарламалық өнімнің графикалық және/немесе құрылымдық-функционалдық құрамдас бөліктерін өзгерту.

      3) Риггинг (rigging) – Бұл үшөлшемді модель ішінде ригтің (Rig - құрылым) виртуалды "скелетін" – "сүйектер" немесе "буындар" (bones, joints) жиынтығын жасау және орналастыру, олардың арасындағы иерархиялық тәуелділікті орнату және осы бөліктердің әрқайсысына арналған мүмкін болатын түрлендірулердің мәндерін анықтау.

      4) Пайдаланушыға бағытталған дизайн (User Centered Design) – Жүйеге эргономикалық, эстетикалық, көркемдік талаптардың үйлесімін көздейді.

      5) Пайдаланушы интерфейсі – Жүйеде пайдаланушы жүйемен жұмыс істегенде пайдаланатын интерфейс элементтері (мәзір, батырмалар, диалогтық терезелер) объектілер түрінде, мұнда түстік гамма, өлшем, стиль және басқа да графикалық мүмкіндіктер ескеріледі.

      6) Мультимедиа – Контент немесе мазмұн, ол бір уақытта әртүрлі формада беріледі: дыбыс, анимацияланған компьютерлік графика, бейнемазмұн.

      7) Мокап (mock-up) – Бұл арнайы дайындалған файл, онда өзіңіздің дизайныңызды нақты заттарда орналастырып, суреттің нақты өмірде қалай көрінетінін көрсетуге болады.

      8) Ойын қозғалтқышы – компьютерлік бағдарламаның негізгі функцияларын орындайтын бағдарламаның орталық бөлігі.

      9) Бағдарламалық жасақтаманы әзірлеуді автоматтандыру жүйелері (CASE құралдары) – бағдарламалық инженерияның құралдары мен әдістерінің жиынтығы, ол бағдарламалық жасақтаманы жобалауда жоғары сапаны, қателіктердің болмауын және бағдарламалық өнімдерді күтіп ұстаудың жеңілдігін қамтамасыз етуге көмектеседі.

      10) Вайрфрейм – Бұл дәлдігі төмен дизайн образы (экзоскелет). Ол контентті, ақпарат құрылымын және сипаттамасын, сондай-ақ интерфейс пен пайдаланушы арасындағы өзара әрекеттесуді негізгі визуализациялауды анық көрсетуі тиіс.

      11) Сеттинг (setting "помещение, установка, обстановка") – Әрекет орын алатын орта: орын, уақыт және әрекет шарттары.

      12) Computer Generated Imagery (CGI, "изображения, сгенерированные компьютером") – Үшөлшемді компьютерлік графика көмегімен жасалған жылжымайтын және жылжитын бейнелер.

      3. Осы кәсіптік стандартта мынадай қысқартулар қолданылады

      1) Motion Capture – қозғалысты тіркеу;

      2) UI – user interface;

      3) АТ – Ақпараттық технологиялар;

      4) АЖ – Ақпараттық жүйелер;

      5) БҚ – Бағдарламалық қамтамасыз ету;

      6) ПИ – Пайдаланушы интерфейсі.

2-ші тарау. Кәсіптік стандарттың паспорты

      4. Кәсіптік стандарттың атауы: Анимациялық фильмдер, бейнеойындар және интерактивті 3D-қосымшаларды әзірлеу.

      5. Кәсіптік стандарттың коды: J077.

      6. ЭҚЖЖ секциясын, бөлімін, тобын, сыныбын және кіші сыныбын көрсету:

      J Ақпарат және байланыс.

      58 Баспа қызметі.

      58.2 Бағдарламалық қамтамасыз етуді шығару.

      58.29 Өзге де бағдарламалық қамтамасыз етуді шығару.

      58.29.0 Өзге де бағдарламалық қамтамасыз етуді шығару.

      7. Кәсіптік стандарттың қысқаша сипаттамасы: Кәсіптік стандарт компьютерлік ойындарды әзірлеу, компьютерлік ойындардың жеке модульдерінің кодын бағдарламалау, компьютерлік ойынның құрамдас бөліктерін (движок, мультимедиялық элементтер, кейіпкерлер, бейнемазмұндар) дайындау, аудио, бейнемазмұндардың ағынын жасау, монтаждау және баптау, мультимедиялық объектілерді қолдана отырып күрделі үшөлшемді бейнелермен жұмыс жасау сияқты мамандардың қызметін сипаттайды.

      8. Кәсіптер карточкаларының тізімі:

      1) Мультимедиа әзірлеуші - 5 СБШ-нің деңгейі;

      2) Әзірлеуші-мультипликатор - 5 СБШ-нің деңгейі;

      3) IT-дизайнер (3D модельдеу – 3D дженералист) - 6 СБШ-нің деңгейі;

      4) Әзірлеуші-мультипликатор - 6 СБШ-нің деңгейі;

      5) Компьютерлік ойындар әзірлеушісі - 7 СБШ-нің деңгейі;

      6) IT-дизайнер (3D модельдеу – 3D дженералист) - 7 СБШ-нің деңгейі;

      7) Мультимедиа әзірлеуші. - 6 СБШ-нің деңгейі;

      8) Компьютерлік ойындар әзірлеушісі - 6 СБШ-нің деңгейі;

      9) Компьютерлік ойындарды әзірлеу жөніндегі маман - 5 СБШ-нің деңгейі.

3-ші тарау. Кәсіптер карточкалары

9. Кәсіптің карточкасы "Мультимедиа әзірлеуші":

Топтың коды:

2512-3

Қызмет атауының коды:

2512-3-002

Кәсіптің атауы:

Мультимедиа әзірлеуші

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

5

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
орта білімнен кейінгі (қолданбалы бакалавриат)

Мамандық:
Графикалық және мультимедиялық дизайн

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
орта білімнен кейінгі (қолданбалы бакалавриат)

Мамандық:
Бағдарламалық қамтамасыз ету (түрлері бойынша)

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
ТжКБ (орта деңгейдегі маман)

Мамандық:
Графикалық және мультимедиялық дизайн

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
ТжКБ (орта деңгейдегі маман)

Мамандық:
Бағдарламалық қамтамасыз ету (түрлері бойынша)

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Тәжірибесіз немесе ТжКБ (орта буын маманы) білімі болған жағдайда — оқу жобаларынан құралған портфолио

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Курстық дайындық.

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:


Қызметтің негізгі мақсаты:

Дайын техникалық тапсырмалар бойынша және жетекшілікпен веб-сайттар, қосымшалар, ойындар мен презентациялар үшін мультимедиалық контенттің жекелеген компоненттерін жасау және техникалық тұрғыдан жүзеге асыру

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Мультимедиалық компоненттерді әзірлеу және техникалық тұрғыдан жүзеге асыру
2. Аудиовизуалды контентті өңдеу және дайындау

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Мультимедиалық компоненттерді әзірлеу және техникалық тұрғыдан жүзеге асыру



Дағды 1:
Графикалық және анимациялық элементтерді дайындау және жасау

Машықтар:
1. Ұсынылған референстер мен үлгілер бойынша 2D графика және қарапайым анимациялар жасау
2. Цифрлық өнімдерде қолдану үшін графикалық және бейнефайлдарды дайындау және оңтайландыру
3. Растрлық және векторлық графиканың негізгі құралдарымен жұмыс істеу
4. Анимация мен видеода дайын эффектілер мен өтулерді қолдану

Білімдер:
1. Композиция, түстану және типография негіздері
2. Графикалық файлдардың форматтары мен ерекшеліктері
3. 2D графика мен анимация жасауға арналған бағдарламалардың негізгі функциялары

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Мультимедианы цифрлық өнімдерге біріктіру

Машықтар:
1. HTML және CSS көмегімен веб-беттерде медиаконтентті орналастыру және баптау
2. Негізгі интерактивтілікті қосу үшін қарапайым скрипттерді қолдану
3. Дайын медиаплеерлер мен кітапханаларды қосу және баптау
4. Әртүрлі құрылғыларда контенттің дұрыс көрсетілуі мен жұмыс істеуін тексеру

Білімдер:
1. HTML5 және CSS3 негіздері
2. Адаптивті және кроссбраузерлік беттеу принциптері
3. DOM-пен жұмыс істеуге арналған JavaScript негіздері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Аудиовизуалды контентті өңдеу және дайындау



Дағды 1:
Бейне және аудионы монтаждау және постөңдеу

Машықтар:
1. Раскадровка бойынша бейнені сызықтық монтаждау
2. Дыбыс жолын, қарапайым титрлер мен субтитрлерді қосу
3. Негізгі түсті түзету жүргізу және стандартты бейнефильтрлерді қолдану
4. Медиафайлдарды талап етілетін форматтарға түрлендіру

Білімдер:
1. Бейнемонтаждың негізгі кезеңдері
2. Кең таралған бейне және аудиоформаттар
3. Монтаж бағдарламаларының интерфейсі және негізгі функционалы

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Дыбыс эффектілерін жасау және өңдеу

Машықтар:
1. Негізгі эффектілерді пайдалана отырып, дыбысты жазу және өңдеу
2. Дайын дыбыс кітапханаларын іріктеу және өңдеу
3. Дыбысты бейнеқатармен синхрондау
4. Соңғы өнім үшін дыбыстың қажетті сапасын қамтамасыз ету

Білімдер:
1. Цифрлық дыбыс жазудың негіздері
2. Аудиофайлдардың форматтары
3. Аудиоредакторлармен жұмыс істеу принциптері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Дербестік және жауапкершілік
Тәртіптілік
Дәлдік
Шығармашылық және шығармашылық

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:


СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

6

Мультимедиа әзірлеуші

7

Мультимедиа әзірлеуші

10. Кәсіптің карточкасы "Әзірлеуші-мультипликатор":

Топтың коды:

2512-3

Қызмет атауының коды:

2512-3-003

Кәсіптің атауы:

Әзірлеуші-мультипликатор

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

5

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
орта білімнен кейінгі (қолданбалы бакалавриат)

Мамандық:
Графикалық және мультимедиялық дизайн

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
ТжКБ (орта деңгейдегі маман)

Мамандық:
Графикалық және мультимедиялық дизайн

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Тәжірибесіз немесе ТжКБ (орта буын маманы) білімі болған жағдайда — оқу жобаларынан тұратын портфолио

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Курстық дайындық.

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:


Қызметтің негізгі мақсаты:

Жетекшілік ететін топ құрамында дайын модельдер мен раскадровкалар бойынша кейіпкерлер мен нысандардың базалық анимациясын жасау

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Техникалық тапсырма бойынша анимацияны дайындау және жасау
2. Аниматиктерді және аралық материалдарды жасау және дайындау
3. Рендерлеу және финалдық материалдарды дайындау

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Техникалық тапсырма бойынша анимацияны дайындау және жасау



Дағды 1:
Анимациялық сахналармен жұмыс жасау

Машықтар:
1. Берілген референстер бойынша нысандар мен кейіпкерлердің қарапайым анимациясын жасау
2. Анимацияның негізгі кадрларымен және аралық фазаларымен жұмыс істеу
3. Анимацияға арналған бағдарламалық қамтамасыз етуде қозғалыстың негізгі параметрлерін баптау
4. Бекітілген стиль мен анимацияға арналған техникалық тапсырманы ұстану

Білімдер:
1. Анимацияның негізгі қағидаттары
2. 2D немесе 3D анимация бағдарламаларының интерфейсі және негізгі функционалы
3. Раскадровкадан рендерге дейінгі анимация жасау үдерісі

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Аниматиктерді және аралық материалдарды жасау және дайындау



Дағды 1:
Анимациялық материалдарды дайындау

Машықтар:
1. Дайын раскадровкалар бойынша қарапайым аниматиктер жасау
2. Анимацияға арналған графикалық ресурстарды дайындау және оңтайландыру
3. Анимациялық бағдарламаларда қабаттармен және уақыт шкаласымен жұмыс істеу
4. Негізгі қозғалысты аудиожолмен синхрондау

Білімдер:
1. Графикалық файл форматтары және олардың ерекшеліктері
2. Анимациядағы композиция негіздері мен уақыттық жоспарлау
3. Анимациялық жобаларда дыбыспен жұмыс істеу қағидаттары

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 3:
Рендерлеу және финалдық материалдарды дайындау



Дағды 1:
Анимацияны визуализациялау және тапсыруға дайындау

Машықтар:
1. Негізгі баптаулармен анимациялық сахналарды рендерлеуді орындау
2. Анимациялық тізбектердің сапасы мен тұтастығын тексеру
3. Келесі кезеңге тапсыру үшін анимацияны қажетті форматтарға түрлендіру
4. Тексеру үшін превью және демонстрациялық материалдар жасау

Білімдер:
1. Рендерлеудің негізгі параметрлері
2. Анимацияға арналған бейнефайл форматтары
3. Рендерлеу кезеңіндегі сапаны бақылау рәсімдері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жауапкершілік
Ынтымақтастық және өзара іс-қимыл
Шығармашылық және шығармашылық

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:


СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

6

Әзірлеуші-мультипликатор

7

Әзірлеуші-мультипликатор

11. Кәсіптің карточкасы "IT-дизайнер (3D модельдеу – 3D дженералист)":

Топтың коды:

2511-1

Қызмет атауының коды:

-

Кәсіптің атауы:

IT-дизайнер (3D модельдеу – 3D дженералист)

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

6

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

3D-графика, визуализация немесе геймдев саласында кемінде 2 жыл жұмыс тәжірибесі

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Курстық дайындық

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:


Қызметтің негізгі мақсаты:

Ойындар, жарнама, визуализация және медиаөнімдер үшін модельдеу мен текстуралаудан бастап базалық анимация және рендерингке дейінгі 3D-контенттің толық циклін жасау

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. 3D-модельдер мен орта (environment) жасау
2. Риггинг, анимация және финалдау

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
3D-модельдер мен орта (environment) жасау



Дағды 1:
Объектілерді модельдеу және текстуралау

Машықтар:
1. Полигоналды модельдеу және скульптингті қолдана отырып техника, сәулет және органикалық нысандардың 3D-модельдерін жасау
2. PBR-материалдарын пайдаланып жоғары детальдандырылған текстураларды әзірлеу
3. Нақты уақыт режимі немесе рендер үшін модельдердің геометриясы мен текстураларын оңтайландыру
4. Ретопологиямен, сондай-ақ нормаль карталарын және ығысу (displacement) карталарын бейк (bake) етумен жұмыс істеу

Білімдер:
1. Топология қағидаттары және UV-жаюлармен жұмыс істеу
2. PBR-пайплайн және материалдар жасаудың негіздері
3. Композиция, пішін және анатомия негіздері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
3D-сахналар мен орта (environment) жасау

Машықтар:
1. Референстер мен концепттер бойынша толыққанды 3D-сахналар мен орталарды жасау
2. Визуализация үшін жарықтандыруды және камераларды баптау
3. Бөлшектер жүйелерімен және қарапайым симуляциялармен жұмыс істеу
4. Сахналарды финалдық рендерге дайындау

Білімдер:
1. Жарықтандырумен және камерамен жұмыс істеу қағидаттары
2. Әртүрлі рендеринг қозғалтқыштарының ерекшеліктері
3. Үлкен сахналарды ұйымдастыру әдістері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Риггинг, анимация және финалдау



Дағды 1:
Анимацияға арналған риггинг және сетап жасау

Машықтар:
1. Статикалық және анимацияланатын объектілер үшін ригтер жасау
2. Кейіпкерлер үшін инверсиялық кинематика (IK) жүйелерін баптау
3. Модельдерді ойын қозғалтқыштарына экспорттауға дайындау
4. Блендшейптер және контроллерлермен жұмыс істеу

Білімдер:
1. Анатомия және қозғалыс механикасының негіздері
2. Сүйектермен және салмақтармен (weights) жұмыс істеу қағидаттары
3. Ойын қозғалтқыштарының 3D-контентке қоятын талаптары

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Анимация және рендеринг

Машықтар:
1. Кейіпкерлер мен объектілердің базалық анимациясын жасау
2. Финалдық сапа үшін рендеринг параметрлерін баптау
3. Рендерлерді компоузинг жасап, постөңдеуді орындау
4. Ассеттерді продакшнға тапсыруға дайындау

Білімдер:
1. Анимацияның негізгі қағидаттары
2. Рендер-қозғалтқыштарды баптаудың негіздері
3. Компоузинг пен постөңдеудің негіздері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Дербестік және жауапкершілік
Уақытты басқару
Шығармашылық және шығармашылық

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:


СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

6

Компьютерлік ойындар әзірлеушісі

7

IT-дизайнер (3D модельдеу – 3D дженералист)

12. Кәсіптің карточкасы "Әзірлеуші-мультипликатор":

Топтың коды:

2512-3

Қызмет атауының коды:

2512-3-003

Кәсіптің атауы:

Әзірлеуші-мультипликатор

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

6

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Өнер

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Анимация немесе компьютерлік графика саласындағы жұмыс тәжірибесі кемінде 2 жыл

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Курстық дайындық

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:


Қызметтің негізгі мақсаты:

Ойындар, кино, жарнама және медиа-жобалар үшін кейіпкерлер мен нысандардың кәсіби анимациясын жасау, жоспарлаудан бастап соңғы интеграциялауға дейінгі толық циклді қамтиды

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Анимациялық өндірісті жобалау және дайындау
2. Кәсіби анимация жасау
3. Қорытынды өңдеу және сапаны бақылау

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Анимациялық өндірісті жобалау және дайындау



Дағды 1:
Техникалық құжаттаманы әзірлеу және жоспарлау

Машықтар:
1. Анимациялық жұмыстардың жоспарын әзірлеу және уақыт шығындарын есептеу
2. Кейіпкерлер мен нысандар анимациясына арналған техникалық тапсырмаларды жасау
3. Анимациялық сахналарға арналған референстер мен мудбордтарды дайындау
4. Анимациялық тапсырмалардың күрделілігін бағалау және оңтайлы шешімдерді ұсыну

Білімдер:
1. Анимациялық өндірісті жоспарлау қағидаттарын
2. Әртүрлі форматтарға арналған анимацияға қойылатын техникалық талаптарды
3. Анимациялық міндеттерді қою үдерістерін

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Тұжырымдамаларды әзірлеу және алдын ала визуализациялау

Машықтар:
1. Күрделі сахналар үшін раскадровкалар мен аниматиктер жасау
2. Кейіпкерлердің негізгі позалары мен қозғалыстарын әзірлеу
3. Негізгі өндіріс басталғанға дейін анимациялық тұжырымдамаларды тестілеу
4. Анимациялық шешімдерді жобаның талаптарына бейімдеу

Білімдер:
1. Анимациядағы драматургия мен сторителлинг негіздерін
2. Уақыт шкаласымен жұмыс істеу және қозғалысты жоспарлау қағидаттарын
3. Әртүрлі платформалардың анимациялық контентке қойылатын талаптарын

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Кәсіби анимация жасау



Дағды 1:
Кейіпкерлер мен нысандарды анимациялау

Машықтар:
1. Анатомия мен физиканы ескере отырып, күрделі кейіпкерлік анимация жасау
2. Кейіпкерлерге арналған риггинг жүйелерімен және басқару контроллерімен жұмыс істеу
3. Мәнерлі мимика мен ым-ишараны әзірлеу
4. Кейіпкерлер мен қоршаған орта арасындағы өзара әрекеттесуді анимациялау

Білімдер:
1. Классикалық анимация қағидаттары мен қозғалыс заңдарын
2. Ригтердің әртүрлі түрлерімен жұмыс істеу ерекшеліктерін
3. Актерлік шеберлік пен пантомима негіздерін

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Анимацияны жетілдіру және интеграциялау

Машықтар:
1. Анимацияны жетілдіріп, бөлшектер қосу және қозғалыстың тегістігін арттыру
2. Анимацияны аудиожолмен және диалогтармен синхрондау
3. Анимацияны ойын қозғалтқыштарына немесе композитинг жүйелеріне интеграциялау
4. Кері байланыс бойынша анимацияны қарап шығу және түзету

Білімдер:
1. Анимацияны жетілдіру және соңына дейін жеткізу әдістерін
2. Анимацияны әртүрлі қозғалтқыштарға интеграциялау ерекшеліктерін
3. Кері байланыс және итеративті әзірлеу үдерістерін

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 3:
Қорытынды өңдеу және сапаны бақылау



Дағды 1:
Рендеринг және соңғы материалдарды дайындау

Машықтар:
1. Сапалы нәтиже алу үшін рендеринг параметрлерін баптау
2. Анимациялық тізбектерді соңғы рендерге дайындау
3. Анимацияны талап етілетін форматтарға экспорттау
4. Демонстрациялық материалдар мен шоурилдер жасау

Білімдер:
1. Рендер-қозғалтқыштарды баптау және оларды оңтайландыру тәсілдерін
2. Әртүрлі мақсаттарға арналған анимацияны экспорттау форматтарын
3. Клиентке арналған соңғы материалдарға қойылатын талаптарды

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Сапаны бақылау және техникалық қолдау

Машықтар:
1. Анимацияның техникалық талаптарға сәйкестігін тексеру
2. Қажет болған жағдайда анимацияны нақты уақыт режимі үшін оңтайландыру
3. Рендеринг және экспорттау кезінде туындайтын техникалық мәселелерді шешу
4. Үдерістерді құжаттау және әріптестер үшін нұсқаулықтар әзірлеу

Білімдер:
1. Индустриядағы анимация сапасының критерийлерін
2. Анимациялық ресурстарды оңтайландыру әдістерін
3. Өндірістегі техникалық құжаттама қағидаттарын

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Бейімділік
Дербестік және жауапкершілік
Командада жұмыс істей білу
Шығармашылық және шығармашылық

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:


СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

5

Әзірлеуші-мультипликатор

7

Әзірлеуші-мультипликатор

13. Кәсіптің карточкасы "Компьютерлік ойындар әзірлеушісі":

Топтың коды:

2512-3

Қызмет атауының коды:

2512-3-001

Кәсіптің атауы:

Компьютерлік ойындар әзірлеушісі

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

7

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
жоғары оқу орнынан кейінгі білім (магистратура, резидентура)

Мамандық:
Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Ойын индустриясындағы жобаларды басқару тәжірибесі кемінде 3 жыл, соның ішінде команда басқару және ойындарды толық әзірлеу циклі бойынша тәжірибе

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Курстық даындық

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:


Қызметтің негізгі мақсаты:

Ойын жобаларына техникалық жетекшілік ету және архитектуралық жобалау, технологиялық дамудың стратегияларын әзірлеу, өндірістің барлық кезеңдерінде сапа мен өнімділікті қамтамасыз ету

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Техникалық жетекшілік ету және архитектуралық жобалау
2. Стратегияны және инновациялық шешімдерді әзірлеу

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Техникалық жетекшілік ету және архитектуралық жобалау



Дағды 1:
Жобаның техникалық архитектурасын жобалау және басқару

Машықтар:
1. Ойын жобалары үшін архитектуралық шешімдерді әзірлеу және құжаттау
2. Технологиялар мен құралдарды таңдауға қатысты стратегиялық шешімдер қабылдау
3. Техникалық қарызды басқару және жүйелерді рефакторингтеуді жоспарлау
4. Код базасының масштабталуын және сүйемелдеуге қолайлылығын қамтамасыз ету

Білімдер:
1. Ойын әзірлеудегі жобалау паттерндері мен архитектуралық стильдерді
2. Техникалық тәуекелдерді бағалау және басқару әдістерін
3. Таратылған және жоғары жүктемелі жүйелерді жобалау қағидаттарын

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Команданы және техникалық процестерді басқару

Машықтар:
1. Әзірлеушілер командасына жетекшілік ету, тапсырмаларды бөлу және сапаны бақылау
2. Кодтау стандарттарын және code review процестерін әзірлеу әрі енгізу
3. Әзірлеу және интеграциялау бойынша жұмыс процестерін оңтайландыру
4. Жобаның техникалық ресурстары мен бюджетін басқару

Білімдер:
1. Әзірлеуді басқару және БҚ өмірлік циклін басқару әдіснамаларын
2. Техникалық көшбасшылық пен менторлық қағидаттарын
3. Өнімділікті бағалау және ресурстарды жоспарлау әдістерін

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Стратегияны және инновациялық шешімдерді әзірлеу



Дағды 1:
Жаңа технологияларды зерттеу және енгізу

Машықтар:
1. Ойын индустриясы үшін перспективалы технологияларды зерттеу және бағалау
2. Инновациялық техникалық шешімдерді әзірлеу және енгізу
3. Прототиптер жасау және эксперименттік әзірлемелер жүргізу
4. Технологиялық трендтерді талдау және олардың жобаларға ықпалын болжау

Білімдер:
1. Компьютерлік графика, AI және ойын технологиялары саласындағы соңғы жетістіктерді
2. Зерттеулер мен әзірлемелер жүргізу әдіснамаларын
3. Технологиялық шешімдерді коммерцияландыру қағидаттарын

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Жүйелік деңгейде оңтайландыру және сапаны қамтамасыз ету

Машықтар:
1. Әртүрлі платформалар үшін өнімділікті оңтайландыру стратегияларын әзірлеу
2. Нақты уақыт режимінде мониторинг және диагностика жүйелерін құру
3. Тестілеудің озық практикаларын және сапаны қамтамасыз ету әдістерін енгізу
4. Күрделі техникалық мәселелер мен дағдарыстық жағдайларды шешу

Білімдер:
1. Жоғары жүктемелі жүйелерді профилдеу және оңтайландыру әдістерін
2. Мониторинг және аналитика жүйелерін құру қағидаттарын
3. Ақауға төзімділік пен қауіпсіздікті қамтамасыз ету тәсілдерін

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жауапкершілік
Бизнесті түсіну
Жүйелі ойлау
Стратегиялық ойлау
Көшбасшылық

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:


СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

6

Компьютерлік ойындар әзірлеушісі

7

IT-дизайнер (3D модельдеу – 3D дженералист)

14. Кәсіптің карточкасы "IT-дизайнер (3D модельдеу – 3D дженералист)":

Топтың коды:

2511-1

Қызмет атауының коды:

-

Кәсіптің атауы:

IT-дизайнер (3D модельдеу – 3D дженералист)

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

7

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
жоғары оқу орнынан кейінгі білім (магистратура, резидентура)

Мамандық:
Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

3D-графика немесе VFX саласындағы жобаларды басқару тәжірибесі кемінде 3 жыл, аяқталған күрделі жобалары бар портфолионың болуы.

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Курстық даындық

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:


Қызметтің негізгі мақсаты:

Кешенді 3D-контент өндірісіне техникалық және шығармашылық жетекшілік ету, пайплайндар мен әдіснамаларды әзірлеу, кез келген ауқымдағы жобалар үшін визуалды шешімдердің ең жоғары сапасы мен инновациялығын қамтамасыз ету

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. 3D-өндірістің техникалық жетекшілігі және архитектурасы
2. Инновациялық визуалды шешімдерді әзірлеу

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
3D-өндірістің техникалық жетекшілігі және архитектурасы



Дағды 1:
Өндірістік пайплайндарды әзірлеу және оңтайландыру

Машықтар:
1. 3D-өндіріс үшін тиімді пайплайндарды жобалау және енгізу
2. Жобаларға арналған сапа стандарттарын және техникалық спецификацияларды әзірлеу
3. Ойын қозғалтқыштары мен рендеринг жүйелерімен интеграциялау үшін жұмыс процестерін оңтайландыру
4. Рутиналық тапсырмаларды автоматтандыруға арналған құралдар мен скрипттер жасау

Білімдер:
1. Индустриядағы заманауи 3D-пайплайндардың архитектурасын
2. Автоматтандыруға арналған құралдарды әзірлеу қағидаттарын
3. 3D-контентті әртүрлі қозғалтқыштар мен платформаларға интеграциялаудың ерекшеліктерін

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды.

Дағды 2:
Техникалық жетекшілік ету және сапаны бақылау

Машықтар:
1. 3D-суретшілер командасына жетекшілік ету, тапсырмаларды бөлу және мерзімдерді бақылау
2. Техникалық ревью жүргізу және контенттің стандарттарға сәйкестігін қамтамасыз ету
3. Өндірістегі күрделі техникалық мәселелерді шешу
4. Ресурстарды және өнімділікті оңтайландыру стратегияларын әзірлеу

Білімдер:
1. Шығармашылық командаларды басқару әдістерін
2. 3D-өндірістегі сапаны техникалық бақылау қағидаттарын
3. Жоба ресурстарын бағалау және жоспарлау әдістерін

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды.

Еңбек функциясы 2:
Инновациялық визуалды шешімдерді әзірлеу



Дағды 1:
Жаңа технологияларды зерттеу және енгізу

Машықтар:
1. Компьютерлік графика саласындағы жаңа технологияларды зерттеу және енгізу
2. Контент жасаудың инновациялық әдістерін әзірлеу
3. Сабақтас салалардағы озық техникаларды бейімдеу
4. Жаңа визуалды шешімдерді эксперименттеу және прототиптеу

Білімдер:
1. Компьютерлік графикадағы соңғы үрдістер мен технологияларды
2. Шығармашылық салаларда зерттеулер мен әзірлемелер жүргізу әдіснамаларын
3. Машиналық оқытудың және генеративті дизайнның негіздерін

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды.

Дағды 2:
Эталондық контент жасау және арт-дирекшн

Машықтар:
1. Жоба үшін сапа деңгейін айқындайтын эталондық жұмыстарды жасау
2. Жобалардың визуалды стилін әзірлеу және қолдау
3. Көркемдік және техникалық бағыт бойынша кеңес беру
4. Ревью жүргізіп, контентті жақсарту бойынша сараптамалық ұсынымдар беру

Білімдер:
1. Арт-дирекшннің және жобалардың визуалды дамуының қағидаттарын
2. Стильдік тұтастықты құру және сақтап тұру әдістерін
3. Визуалды контентті сыни талдау техникаларын

Дағдыны тану мүмкіндігі:

ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Дәлдік
Ақпаратты іздеу және талдау
Жобалық ойлау
Уақытты басқару
Шығармашылық және шығармашылық
Сыни ойлау

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:


СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

7

Компьютерлік ойындар әзірлеушісі

6

IT-дизайнер (3D модельдеу – 3D дженералист)

15. Кәсіптің карточкасы "Мультимедиа әзірлеуші":

Топтың коды:

2512-3

Қызмет атауының коды:

2512-3-002

Кәсіптің атауы:

Мультимедиа әзірлеуші.

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

6

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Өнер

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Мультимедиа әзірлеу, графика немесе веб-әзірлеу саласында кемінде 2 жыл жұмыс тәжірибесі

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Курстық дайындық.

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:


Қызметтің негізгі мақсаты:

Цифрлық өнімдер мен платформаларға арналған графика, анимация, бейне және бағдарламалауды қамтитын кешенді интерактивті мультимедиялық шешімдерді жобалау және әзірлеу

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Интерактивті мультимедиялық жүйелерді жобалау және әзірлеу
2. Кешенді графика мен анимацияны жасау

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Интерактивті мультимедиялық жүйелерді жобалау және әзірлеу



Дағды 1:
Мультимедиялық шешімдерді жобалау және архитектуралау

Машықтар:
1. Күрделі мультимедиялық қосымшалар мен инсталляциялардың архитектурасын жобалау
2. Мультимедиялық жобаларға арналған техникалық тапсырмалар мен спецификацияларды әзірлеу
3. Интерактивті шешімдерді іске асыру үшін технологияларды таңдау және біріктіру
4. Мультимедиялық жүйелердің өнімділігін оңтайландыру

Білімдер:
1. Мультимедиаға арналған UX/UI жобалау әдіснамалары
2. Қазіргі заманғы мультимедиялық фреймворктердің жұмыс қағидаттары
3. Әртүрлі медиаформаттарды интеграциялаудың ерекшеліктері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Мультимедианы бағдарламалау және интеграциялау

Машықтар:
1. Қазіргі заманғы бағдарламалау тілдерінде интерактивті сценарийлерді әзірлеу
2. Компьютерлік көру және толықтырылған шындық жүйелерін интеграциялау
3. Әртүрлі құрылғыларға арналған бейімделетін мультимедиялық шешімдерді жасау
4. Қарапайым емес пайдаланушы өзара әрекеттесулерін жүзеге асыру

Білімдер:
1. Интерактивті медиаға арналған бағдарламалау тілдері
2. Мультимедиялық контентпен жұмыс істеуге арналған API және SDK
3. Кросс-платформалық әзірлеу қағидаттары

Дағдыны тану мүмкіндігі:

ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Кешенді графика мен анимацияны жасау



Дағды 1:
Күрделі графика мен визуалды эффектілерді өндіру

Машықтар:
1. Кешенді 2D/3D композициялар мен визуалды эффектілерді жасау
2. Динамикалық сахналарға арналған бөлшектер жүйелері мен симуляцияларды әзірлеу
3. Жетілдірілген түстік түзету және композитинг жүргізу
4. Стильдендірілген және реалистік графиканы жасау

Білімдер:
1. Композиция және визуалды баяндау қағидаттары
2. VFX жасаудың және өңдеудің технологиялары
3. Кинематография мен режиссураның негіздері
4. Авторлық құқықты реттейтін нормативтік-құқықтық актілер

Дағдыны тану мүмкіндігі:

ұсынылмайды

Дағды 2:
Анимация және моушн-дизайн әзірлеу

Машықтар:
1. Кейіпкерлер мен интерфейстердің күрделі анимацияларын жасау
2. Кейіпкерлік анимацияға арналған риггинг жүйелерін әзірлеу
3. Анимацияны дыбыспен және өзара әрекеттесумен синхрондау
4. Нақты уақыт режиміне арналған анимациялық ресурстарды оңтайландыру

Білімдер:
1. Анимация және тайминг қағидаттары
2. Риггинг пен скиннинг техникалары
3. Анимацияны әртүрлі форматтарға экспорттаудың ерекшеліктері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Дербестік және жауапкершілік
Командада жұмыс істей білу
Тәртіптілік
Шығармашылық және шығармашылық

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:


СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

5

Мультимедиа әзірлеуші

7

Мультимедиа әзірлеуші

16. Кәсіптің карточкасы "Компьютерлік ойындар әзірлеушісі":

Топтың коды:

2512-3

Қызмет атауының коды:

2512-3-001

Кәсіптің атауы:

Компьютерлік ойындар әзірлеушісі

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

6

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
орта білімнен кейінгі (қолданбалы бакалавриат)

Мамандық:
Бағдарламалық қамтамасыз ету (түрлері бойынша)

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Ойын әзірлеу немесе соған іргелес IT салаларында кемінде 1 жыл жұмыс тәжірибесі

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Курстық дайындық

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:


Қызметтің негізгі мақсаты:

Негізгі ойын жүйелері мен механикаларын әзірлеу және оңтайландыру, ойын жобасының архитектурасын жобалауға қатысу, кодтың техникалық сапасын қамтамасыз ету

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Ойын жүйелерін жобалау және жүзеге асыру
2. Ойын контентін интеграциялау және оның сапасын қамтамасыз ету

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Ойын жүйелерін жобалау және жүзеге асыру



Дағды 1:
Ойын механикаларын әзірлеу және оңтайландыру

Машықтар:
1. Өнімділікті ескере отырып күрделі ойын механикаларын іске асыру
2. NPC үшін жасанды интеллект жүйелерін интеграциялау
3. Ойын объектілері үшін физика мен коллизияларды баптау
4. Мақсатты платформалар үшін кодты профилирлеу және оңтайландыру

Білімдер:
1. Ойын физикасы мен 3D-графиканың математикалық негіздері
2. Нақты уақыт режиміндегі өнімділікті оңтайландыру әдістері
3. Әртүрлі платформаларға арнап әзірлеудің ерекшеліктері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Ойын модульдерінің архитектурасын жобалау

Машықтар:
1. Жекелеген ойын жүйелерінің архитектурасын жобалау және құжаттау
2. Ойын объектілері мен компоненттері арасындағы өзара әрекеттесу сұлбаларын әзірлеу
3. Ойын логикасын іске асыру үшін оңтайлы алгоритмдер мен деректер құрылымдарын таңдау
4. Модульдік және кодты қайта пайдаланудың қағидаттарын қолдану

Білімдер:
1. Ойын әзірлеудегі жобалау паттерндері
2. Объектіге бағдарланған және компонентке бағдарланған бағдарламалау қағидаттары
3. Ойын қозғалтқыштарының архитектуралық ерекшеліктері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Ойын контентін интеграциялау және оның сапасын қамтамасыз ету



Дағды 1:
Мультимедиялық контентті интеграциялау және бағдарламалау

Машықтар:
1. Интерфейстің интерактивті элементтерін бағдарламалау
2. Кейіпкерлер мен объектілер анимациясы жүйелерін интеграциялау
3. Дыбыс пен музыканы басқару жүйелерін жүзеге асыру
4. Графикалық эффектілер мен постөңдеуді баптау

Білімдер:
1. Ойын қозғалтқыштарының графикалық және аудио ішкіжүйелерінің API-лары
2. Анимациялық контроллерлермен жұмыс істеу қағидаттары
3. Шейдерлерді бағдарламалау әдістері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Тестілеу және әзірлеуді техникалық сүйемелдеу

Машықтар:
1. Модульдік және интеграциялық тесттерді әзірлеу және орындау
2. Командалық жұмыс үшін нұсқаларды бақылау жүйелерін пайдалану
3. Кодтың сапасын жақсарту үшін рефакторинг жүргізу
4. Іске асырылған жүйелер бойынша техникалық құжаттаманы жасау

Білімдер:
1. Ойындық бағдарламалық қамтамасыз етуді тестілеу әдістемелері
2. Құрастыру және тестілеуді автоматтандыру құралдары
3. Командада бірлесіп әзірлеу қағидаттары

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Бейімділік
Жауапкершілік
Ойлау икемділігі
Тәртіптілік
Шығармашылық және шығармашылық

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:


СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

7

Компьютерлік ойындар әзірлеушісі

6

IT-дизайнер (3D модельдеу – 3D дженералист)

17. Кәсіптің карточкасы "Компьютерлік ойындарды әзірлеу жөніндегі маман":

Топтың коды:

2512-3

Қызмет атауының коды:

2512-3-004

Кәсіптің атауы:

Компьютерлік ойындарды әзірлеу жөніндегі маман

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

5

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
орта білімнен кейінгі (қолданбалы бакалавриат)

Мамандық:
Бағдарламалық қамтамасыз ету (түрлері бойынша)

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
ТжКБ (орта деңгейдегі маман)

Мамандық:
Бағдарламалық қамтамасыз ету (түрлері бойынша)

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Тәжірибесіз немесе ТжКБ (орта буын маманы) білімі болған жағдайда — оқу жобаларынан тұратын портфолио

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

Курстық дайындық

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:

2512-3-001 - Компьютерлік ойындарды әзірлеуші

Қызметтің негізгі мақсаты:

Заманауи ойын қозғалтқыштары мен технологияларын қолдана отырып, аға маманның жетекшілігімен команда құрамында компьютерлік ойындардың функционалдық модульдерін, ойын механикаларын және прототиптерін әзірлеу және іске асыру

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Компьютерлік ойындар нарығына талдау жүргізу және мониторинг жасау
2. Компьютерлік ойындарды әзірлеу және пайдалануға енгізу

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Компьютерлік ойындар нарығына талдау жүргізу және мониторинг жасау



Дағды 1:
Компьютерлік ойындар нарығын зерттеу және әзірлеуді жоспарлау

Машықтар:
1. Ашық деректерді пайдалана отырып, мақсатты аудиторияны және ойын индустриясындағы трендтерді талдау
2. Қолданыстағы ұқсас ойындардың геймдизайнын және монетизация модельдерін талдау
3. Талдау нәтижелерін ойын механикасына немесе модульге арналған техникалық тапсырманы (ТТ) қалыптастыру үшін пайдалану
4. Негізгі ойын функцияларын іске асырудың еңбек сыйымдылығын бағалау

Білімдер:
1. Салыстырмалы талдау әдістері
2. Ойындарды таратуға арналған негізгі платформалар (PC, мобильді, консольдер) және олардың ерекшеліктері
3. Геймдизайнның және ойын циклдерінің базалық қағидаттары
4. Ойын қозғалтқыштарының негіздері және олардың типтік мүмкіндіктері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Ойын тәжірибесін жобалау

Машықтар:
1. Ойын механикаларының концепт-құжаттарын және сызбаларын жасау
2. Негізгі ойын параметрлерінің балансын жобалау
3. Сызықтық емес сюжетке арналған нарративтік сызбалар мен диалог ағаштарын құрастыру
4. Ойын механикаларын мақсатты платформаға бейімдеу

Білімдер:
1. Геймдизайн теориясының негіздері және ойыншылар типологиясы
2. Ойын циклдерін құру және баланс қағидаттары
3. Ойындардағы пайдаланушы интерфейсі (UI) мен пайдаланушы тәжірибесінің (UX) ерекшеліктері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Компьютерлік ойындарды әзірлеу және пайдалануға енгізу



Дағды 1:
Ойын механикаларын іске асыру және прототиптер жасау

Машықтар:
1. C# немесе C++ тілдерінде негізгі ойын механикаларын бағдарламалау
2. Дайын ассеттерді ойын қозғалтқышына біріктіру
3. Геймплейлік гипотезаларды тексеру үшін интерактивті прототиптер жасау
4. Қозғалтқышта физиканы және базалық визуалды эффектілерді баптау

Білімдер:
1. Ойын қозғалтқыштарында қолданылатын бағдарламалау тілдері
2. Объектіге бағытталған бағдарламалау қағидаттары және ойын нысандарымен жұмыс істеу
3. Нұсқаларды бақылау жүйелерімен жұмыс істеудің негіздері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Ойын өнімінің сапасын бақылау және тестілеу

Машықтар:
1. Іске асырылған механикаларға модульдік және функционалдық тестілеу жүргізу
2. Қателерді табу үшін жөндеу (debug) және профилирлеу құралдарын пайдалану
3. Тестілеу нәтижелері бойынша түзетулер енгізу
4. Әзірленген код бойынша техникалық құжаттаманы жасау және жүргізу
5. Альфа-нұсқаларды жинақтау және көрсету бойынша итерациялық үдерістерге қатысу

Білімдер:
1. Ойындарды тестілеу түрлері
2. Багтардың пайда болу негізгі үлгілері және оларды жіктеу
3. Ойын қозғалтқыштарында өнімділікті оңтайландыру қағидаттары

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Бейімділік
Жауапкершілік
Ойлау икемділігі
Командада жұмыс істей білу

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:


СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

6

Компьютерлік ойын әзірлеуші

7

Компьютерлік ойын әзірлеуші

4-ші тарау. Кәсіптік стандарттың техникалық деректері

      18. Мемлекеттік органның атауы:

      Қазақстан Республикасының Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігі.

      19. Әзірлеуге қатысатын ұйымдар (кәсіпорындар): Қазақстан Республикасының Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігінің Цифрлық активтер және серпінді технологиялар комитеті.

      Жоба жетекшісі:

      Байгазина А.

      E-mail: a.baigazina@mdai.gov.kz

      Телефон нөмірі: +7 (717) 264 94 55

      Орындаушылар:

      Байгазина А., +7 (717) 264 94 55, a.baigazina@mdai.gov.kz.

      20. Кәсіптік біліктілік жөніндегі салалық кеңес: 23.12.2025 г.

      21. Кәсіптік біліктілік жөніндегі ұлттық орган: 06.01.2026 г.

      22. "Атамекен" Қазақстан Республикасының Ұлттық кәсіпкерлер палатасы: -

      23. Нұсқа нөмірі және шығарылған жылы: Нұсқа 2, 2025 г.

      24. Болжамды қайта қарау күні: 02.12.2028 г.