Құқық бұзушылық профилактикасына қатысатын азаматтарды тартудың қағидаларын, нысандары мен түрлерін бекіту туралы

Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрінің 2026 жылғы 27 ақпандағы № 144 бұйрығы. Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2026 жылғы 2 наурызда № 38067 тіркелді.

"Құқық бұзушылық профилактикасы туралы" Қазақстан Республикасы Заңы 13-бабының 10) тармақшасына және "Құқықтық актілер туралы" Қазақстан Республикасы Заңы 27-бабының 2-тармағына сәйкес БҰЙЫРАМЫН:

1. Осы бұйрыққа 1-қосымшаға сәйкес Құқық бұзушылық профилактикасына қатысатын азаматтарды тартудың қағидалары, нысандары мен түрлері бекітілсін.

2. Осы бұйрыққа 2-қосымшаға сәйкес кейбір бұйрықтардың және кейбір бұйрықтардың құрылымдық элементтерінің күші жойылды деп танылсын.

3. Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігінің Әкімшілік полиция комитеті Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіпте:

1) осы бұйрықты Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркеуді;

2) осы бұйрық ресми жарияланғаннан кейін оны Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігінің интернет-ресурсына орналастыруды;

3) осы бұйрық мемлекеттік тіркелгеннен кейін күнтізбелік он күн ішінде Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі Заң мен нормашығармашылықты үйлестіру департаментіне осы тармақтың 1) және 2) тармақшаларында көзделген іс-шаралардың орындалуы туралы мәліметтерді ұсынуды қамтамасыз етсін.

4. Осы бұйрықтың орындалуын бақылау жетекшілік ететін Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрінің орынбасарына жүктелсін.

5. Осы бұйрық алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі.

Қазақстан Республикасы ішкі істер министрі

Е. Саденов

Қазақстан Республикасы ішкі істер министрі 2026 жылғы 27 ақпандағы № 144 бұйрығына 1- қосымша

Құқық бұзушылық профилактикасына қатысатын азаматтарды
тартудың қағидалары, нысандары мен түрлері

1-тарау. Жалпы ережелер

1. Осы Құқық бұзушылық профилактикасына қатысатын азаматтарды тартудың қағидалары, нысандары мен түрлері (бұдан әрі – Қағидалар) "Құқық бұзушылық профилактикасы туралы" Қазақстан Республикасы Заңының (бұдан әрі – Заң) 13-бабының 10) тармақшасына сәйкес әзірленген және құқық бұзушылық профилактикасына қатысатын азаматтарды тартудың тәртібін, нысандары мен түрлерін айқындайды.

2. Азаматтарды құқық бұзушылық профилактикасына тарту осы Заңға және Қазақстан Республикасының өзге де заңдарына сәйкес ішкі істер органдарына ерікті түрде жәрдем көрсету арқылы жүзеге асырылады.

2-тарау. Құқық бұзушылық профилактикасына азаматтарды тартудың тәртібі, нысандары мен түрлері

3. Азаматтар құқық бұзушылық профилактикасына өзінің қатысу құқығын Заңының 6-бабына сәйкес мынадай нысандарда іске асырады:

1) жеке;

2) ұжымдық.

4. Құқық бұзушылық профилактикасына азаматтардың жеке қатысуы мынадай нысандарда:

1) дайындалып жатқаны, жасалып жатқаны немесе жасалған құқық бұзушылықтардың өздеріне мәлім болған фактілері туралы, оларға ықпал еткен себептер мен жағдайлар туралы хабарлау;

2) профилактикалық есепке алынуы тиіс адамдарды анықтауға, олармен ішкі істер органы қызметкерлерінің тікелей қатысуымен жеке профилактикалық жұмысты жүргізу;

3) кәмелетке толмағандар арасындағы құқық бұзушылық профилактикасы мен балалардың қараусыз және қадағалаусыз қалуын ескерту;

4) құрамында есірткі бар өсімдіктерді, сондай-ақ құрамында есірткісі бар жабайы өсімдіктерді заңсыз өсіру мен жинау фактілерін анықтау;

5) есірткі құралдарын және психотроптық заттарды пайдалануға, жезөкшелікпен айналысуға арналған орындарын, сондай-ақ осындай мақсаттарға арналған жарамды ықтимал үй-жайларды анықтауға жәрдемдесу жолымен жүзеге асырылады.

5. Құқық бұзушылық профилактикасына қатысатын азаматтар өзара келісуі бойынша және аумақтық ішкі істер органын хабардар ете отырып, тұрақты мекенжайы, жұмыс және оқу орны немесе өзінің меншігі орналасқан жерде құқық бұзушылық профилактикасына ұжымдаса отырып қатысуы мүмкін.

6. Қағиданың 4-тармағында көрсетілген көмек көрсету түрлерімен қатар, құқық бұзушылық профилактикасына ұжымдаса отырып қатысатын азаматтар:

1) көшелерде, алаңдарда, вокзалдарда, көлік магистральдарында және басқа да қоғамдық орындарда, сондай-ақ әртүрлі спорттық, мәдени-бұқаралық және ойын-сауық іс-шараларын өткізген кезде тікелей ішкі істер органдары қызметкерлерінің басшылығымен қоғамдық тәртіпті қамтамасыз етуге;

2) қайғылы оқиғалардан, жол-көлік оқиғаларынан және құқық бұзушылықтардан зардап шеккен, сондай-ақ дәрменсіз күйде жатқан адамдарға шұғыл көмек көрсетуге;

3) дүлей зілзала және басқа да төтенше оқиғалар кезінде адамдарды, мүлікті құтқаруға және қоғамдық тәртіпті сақтауға;

4) жол қозғалысы қауіпсіздігін қамтамасыз етуге және жол-көлік оқиғаларының алдын алуға;

5) мал жайылымдары мен басқа да мал жаятын және тұратын орындарды күзетуге;

6) астық өнімдерін және басқа ауылшаруашылық дақылдарын ұрлаудың алдын алуға және жолын кесуге;

7) жатақханалар мен оқу-өндірістік шеберханаларды қоса алғанда оқу орындарының аумақтарында қоғамдық тәртіпті сақтауға;

8) көп қабатты үйлердің кіреберістерін және оған іргелес аумақтар - консьерждер институтын күзетуге қатысады.

7. Құқық бұзушылық профилактикасына қатысуға ниет білдірген азамат ішкі істер органына өтінішпен жүгінеді, оған Қазақстан Республикасы азаматының жеке басын куәландыратын құжаттың көшірмесін және (бар болған жағдайда) өмірі мен денсаулығын сақтандыру туралы куәліктің көшірмесін қоса береді.

Өтініште азамат құқық бұзушылық профилактикасына қатысу нысанын (жеке немесе ұжымдық) көрсетеді.

8. Ішкі істер органының бөлімшесі өтініш келіп түскен күннен бастап Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіпте азаматты наркологиялық, психикалық-неврологиялық және өзге де есепке алу бойынша тексереді, содан кейін ауданның (облыстық, республикалық маңызы бар қаланың) жергілікті атқарушы органына тиісті өтінішхатпен жүгінеді, оған ұсынылған құжаттардың көшірмелерін қоса береді не өтініш берушіге шешім қабылдау себептерін көрсете отырып, жазбаша түрде бас тартады.

9. Ауданның (облыстық, республикалық маңызы бар қаланың) жергілікті атқарушы органы келіп түскен өтінішхатты жеті жұмыс күні ішінде қарайды, азаматты тіркеуді жүргізеді және оны қоғамдық көмекші ретінде есепке қояды, бұл туралы тиісті ішкі істер органын жазбаша хабардар етеді.

10. Мынадай азаматтарға құқық бұзушылық профилактикасына қатысуға жол берілмейді:

1) кәмелет жасына толмаған;

2) сотқа дейінгі тергеп-тексеру жүргізіліп жатқан;

3) Заңда көзделген профилактикалық есепте тұрған;

4) өтініш бергенге дейін бір жыл ішінде қасақана құқық бұзушылық жасағаны үшін сот тәртібімен әкімшілік жаза қолданылған;

5) наркологиялық, психикалық-неврологиялық диспансерлерде есепте тұрған не сот шешімі бойынша әрекетке қабілетсіз немесе әрекетке қабілеті шектеулі деп танылған азаматтарға.

11. Өтiнiштi қабылдамау бас тартуға негiз болған себептер жойылған жағдайда өтiнiш берушiнiң қайтадан жүгінуіне кедергi болмайды.

12. Қоғамдық көмекшінің тіркелгені туралы ақпаратты алынғаннан кейін ішкі істер органының бөлімшесі есепке алу ісін ашады.

Құқық бұзушылық профилактикасына қатысатын азаматтар ұжымына бір қадағалау ісі ашылады, осы Қағидаларға 1-қосымшаға сәйкес құқық бұзушылық профилактикасына қатысатын қоғамдық бірлестіктерге қадағалау істерін тіркеу журналында есепке алынады.

13. Жергілікті атқарушы органда тіркелгеннен кейін аумақтық ішкі істер органының басшысы қоғамдық көмекшіге осы Қағидаларға 2-қосымшаға сәйкес нысан бойынша үш жыл мерзімге қоғамдық көмекшінің куәлігі беріледі.

Қоғамдық көмекшінің куәлігін тіркеу осы Қағидаларға 3-қосымшаға сәйкес құқық бұзушылық профилактикасына қатысатын азаматтарды есепке алу журналына қоғамдық қауіпсіздік бөлімшесінің бастығымен жүзеге асырылады.

14. Қоғамдық көмекшілер Заңның 6 және 46-баптарында белгіленген құқықтары мен міндеттерін жүзеге асырады.

15. Құқық бұзушылық профилактикасына қатысатын қоғамдық көмекшілер өз қызметін:

1) құқықтық насихатты ұйымдастыруға қатысу;

2) консультативтік-кеңесші органдардың жұмысына қатысу;

3) құқық бұзушылық профилактикасының басқа субъектілеріне жәрдемдесу;

4) құқық бұзушылықтың алдын алу және жолын кесу арқылы жүзеге асырады.

16. Қоғамдық қауіпсіздік бөлімшесінің қызметкерлері учаскелік полиция пункттерінің базасында құқықтық даярлықты ұйымдастырады:

1) қоғамдық көмекшілердің құқықтары мен міндеттерін түсіндіру;

2) криминогендік жағдайдың жай-күйі және іздестірудегі адамдар туралы хабарлау;

3) есепте тұрған адамдармен жеке профилактикалық жұмыстар жүргізудің тәртібі мен ережелері туралы нұсқама;

4) қажетті қорғану құқығын түсіндіру, құқыққа қарсы қолсұғушылықтардың жолын кесу, құқық бұзушыны ұстау және оны ішкі істер органдарына жеткізу үшін қажетті шаралардың тәртібі мен шегі, сондай-ақ қылмыстық, қылмыстық-процестік және әкімшілік заңнаманың өзге де нормалары;

5) төтенше оқиғалардың, қайғылы оқиғалардың салдарынан зардап шеккен, сондай-ақ дәрменсіз күйде жатқан азаматтарға көмек көрсетудің тәртібі мен ережесі туралы нұсқама.

17. Профилактикалық іс-шаралардың нәтижелері бойынша қоғамдық көмекші ішкі істер органдарының бөлімшелеріне атқарылған жұмыс туралы анықтама береді, ол тиісті есепке алу ісіне қоса тігіледі.

18. Қоғамдық көмекшінің қызметі туралы мәліметтерді осы Қағидаларға 4-қосымшаға сәйкес қоғамдық көмекшінің жұмыс нәтижелерін есепке алу табелінде қоғамдық көмекшілердің есеп істерін жүргізетін ішкі істер органдарының бөліністері ай сайын қорытындыланады.

19. Қоғамдық көмекшінің қызметін ұйымдастыруға ол құқық бұзушылық профилактикасына жәрдем көрсетуге ниет білдірген ішкі істер органдарының тиісті бөлімшесі жауапты болады.

20. Қоғамдық көмекшінің құқық бұзушылық профилактикасына қатысуын тоқтату негіздері Заңның 45-бабының 7-тармағында белгіленген.

21. Қоғамдық көмекшінің құқық бұзушылық профилактикасына қатысуы тоқтатылған жағдайда, оның куәлігі бес жұмыс күні ішінде аумақтық ішкі істер органының бөлімшесіне тапсырылуға тиіс.

22. Осы Қағидалардың 20-тармағында көрсетілген мән-жайлар туындаған кезде ауданның (облыстық, республикалық маңызы бар қаланың) жергілікті атқарушы органы тиісті ішкі істер органының ұсынысы бойынша аталған азаматты қоғамдық көмекшілердің есебінен шығарады.

Азаматтың құқық бұзушылық профилактикасына қатысуын тоқтату туралы материалдарды ол есепте тұрған ішкі істер органының бөлімшелері дайындайды.

Құқық бұзушылық профилактикасына қатысатын азаматтарды тартудың қағидалары, нысандары мен түрлері 1-қосымша

Құқық бұзушылық профилактикасына қатысатын қоғамдық
бірлестіктерге қадағалау істерін тіркеу журналы
№ _____
__________________________________________
(ішкі істер органының атауы)

20__ ж. "___" __________ басталды

20__ ж. "___" __________ аяқталды

Қоғамдық бірлестіктерді тіркеу журналының ішкі мазмұны

Бірінші бөлім

р/с №	Қоғамдық өзінше қызмет көрсету бірлестігінің атауы	Мекенжайы, телефоны	Басшының Т.А.Ә. (ол болған жағдайда), үй және қызметтік телефондары, мекенжайымен тұрғылықты жері	Әкімдікте тіркелген нөмірі, күні
1	2	3	4	5

Екінші бөлім

Мүшелердің саны	Қызмет түрі	Жою негізі және күні	Есепке алу ісін жүргізетін бөлімше және қызметкер	ескертпе
6	7	8	9	10

Құқық бұзушылық профилактикасына қатысатын азаматтарды тартудың қағидалары, нысандары мен түрлері 2-қосымша

Қоғамдық көмекші куәлігінің үлгісі

Ескертпе: қоғамдық көмекші куәлігінің (бұда әрі – Куәлік) ашылғандағы жалпы ұзындығы 21 сантиметр (бұдан әрі – см) және ені 7 см болады.

Куәліктің мұқабасы көк түсті винилтеріден дайындалады.

Куәліктің ішкі сол жақ бетінде ортасы көлденеңінен бірінің астына бірі жазылған әріптердің биіктігі 6 мм "ПОЛИЦИЯНЫҢ ҚОҒАМДЫҚ КӨМЕКШІСІ" деген сөздер орналасады.

Куәліктің ішкі бөлігі көлемі жағынан екі бірдей қосымша беттен тұрады, әрқайсысының биіктігі 6,3 сантиметр, ұзындығы 9,5 сантиметр. Қосымша типографиялық тәсілмен дайындалады. Қосымша беттің негізі ашық көгілдір түсті.

Куәліктің сол бөлігіне жапсырылған қосымша беттің сол жағында: қосымша беттің жоғарғы бөлігінің ортасында - облыстардың, Астана, Алматы және Шымкент қалаларының, қалалық, аудандық ішкі істер органдарының атауы мемлекеттік тілде, әріптердің биіктігі 3 мм құрайды;

жазудың астында қосымша беттің бір шетінен келесі шетіне дейін шектеу сызығы орналасады;

сол жақ қосымша беттің сол жағында қосымша беттің сол жақ шетінен тереңдігі 3,5 см типографиялық тәсілмен жасалған полицияның қоғамдық көмекшісінің эмблемасы орналасады;

эмблеманың жоғарғы оң жағында қосымша беттің ортасына жақын

"№ __________ КУӘЛІК" деген жазу орналасады;

төменгі жағында қоғамдық көмекшінің тегі, аты және әкесінің атын жазу (ол болған жағдайда) үшін екі жол орналасады, соңғы жолдың астына "полицияның қоғамдық көмекшісі/общественный помощник полиции" деген жазу орналасады;

төменде жоғарғы және төменгі жағында "Дейін жарамды" және "Действительно до" деген жазулар бар;

қосымша беттің төменгі бөлігіне жақын ортасында алшақтықпен "ҚАІІБ бастығы/ Начальник ГОРОП" деген жолдар болады;

жолдың оң жақ бөлігінің астында арасы 5 мм алшақтықпен "(қолы) (тегі)" деген сөздер орналасады.

Куәліктің оң бөлігіне жапсырылатын қосымша бетте:

қосымша беттің жоғарғы бөлігінің ортасына - облыстың Астана, Алматы және Шымкент қалаларының қалалық, аудандық, ішкі істер органдарының атауы орыс тілінде, әріптердің биіктігі 3 мм;

қосымша беттің бір шетінен келесі шетіне дейінгі жазудың астында - шектеу сызығы;

қосымша беттің оң жағында - ортасында "фото 3 х 4" деген жазу орналасқан өлшемі белгіленген рамкалы 3 х 4 фотосуретке орын;

фотосуретке арналған рамканың оң жағында жоғарғы оң шетінің деңгейінде, қосымша беттің ортасына жақын "КУӘЛІК № ________" деген жазу орналасады;

полицияның қоғамдық көмекшісінің тегін, атын және әкесінің атын жазу үшін төменде екі жол орналасады, соңғы тармақтың астына "полицияның қоғамдық көмекшісі - общественный помощник полиции" деген жазу жазылады;

фотосуретке арналған рамканың төменгі оң жағының шеті деңгейінен төмен "М.О." деген жазу орналасады;

жазу астында "Қоғамдық өзіндік қызмет көрсету бірлестігі /Объединение общественной самодеятельности" деген жазу жазылған жол болады;

қосымша беттің төменгі бөлігіндегі сол жақ шетінде "бастық – начальник" деген жазу орналасқан жол болады.

Жолдың астына "ҚАІІБ – ГОРОП", "қолы, тегі" деген жазулар жазылады.

Куәліктің қосымша беті компьютермен терілген түзу жазылған қара түсті біркелкі шрифтермен лазерлік принтерді пайдалана отырып толтырылады. Мұндай мүмкіндік болмаған жағдайда, қосымша беттер қолмен, анық және түсінікті жазумен, қара түсті сиямен толтырылады.

Куәліктің қосымша бетіне облыстың, Астана, Алматы және Шымкент қалаларының қалалық, аудандық, ішкі істер органдарының бастығы қол қояды.

Қол қойылған соң фотосуреттік карточканың оң жақ төменгі бұрышына қалалық, аудандық ішкі істер органының елтаңбалы мөр бедері қойылады.

Құқық бұзушылық профилактикасына қатысатын азаматтарды тартудың қағидалары, нысандары мен түрлері 3-қосымша

Құқық бұзушылық профилактикасына қатысатын азаматтарды есепке
алу журналы
__________________________________________
(ішкі істер органының атауы)

20__ жылғы "___" __________ басталды

20__ жылғы "___" __________ аяқталды

Журналдың ішкі мазмұны

Бірінші бөлім

№ р/с	ТАӘ (ол болған жағдайда), туған жылы	Мекенжайы, үй телефоны	Жұмыс орны, телефоны	Білімі	Есепке алу ісін бастау негізі (әкімдікте (ауданның,
1	2	3	4	5	6

Екінші бөлім

Қоғамдық көмекші куәлігінң нөмірі	Қоғамдық көмекші куәлігінің қолданылу мерзімі	Куәлікті алғаны туралы қолы және күн	Шығару негізі және күні	Куәлікті тапсыру туралы белгі	Есепке алу ісін жүргізетін бөлімше және қызметкер	Ескертпе
7	8	9	10	11	12	13

Ескертпе: Құқық бұзушылық профилактикасына қатысатын азаматтарды есепке алу журналын жүргізуді ішкі істер органының әкімшілік практика бөлімшесі жүзеге асырады.

	Құқық бұзушылық профилактикасына қатысатын азаматтарды тартудың қағидалары, нысандары мен түрлері 4-қосымша
	Бекітемін Бастық ___________________________ (қалалық, аудандық ішкі істер органының атауы, атағы, қолы, тегі, аты-жөні (ол болған жағдайда) ) ____20__ жылғы " " айы

Қоғамдық көмекшелердің жұмыс нәтижелерін есепке алу табелі
20 __ жылғы ___ айы ішінде

1-бөлім

№ р/с	Тегі, аты, әкесінің аты (ол болған жағдайда)	Құқық бұзушылық профилактикасына қатысу сағатының саны	Құқық бұзушылық профилактикасына қатысу түрлері	Жұмыс нәтижелері
				Құқық бұзушылар ұстау	Қылмысты ашу
				Құқық бұзушының ТАӘ (ол болған жағдайда) көрсетіледі	Сотқа дейінгі тергеп –тексерулердің бірыңғай тізілімінің нөмері көрсетіледі

2-бөлім

Жұмыс нәтижелері		Марапаттау туралы мәліметтер		Ескертпе
Іздеуде жүрген қылмыскерлер ұсталды	Қылмыс пен құқық бұзушылық бойынша түскен хабарламалар саны	марапаттау соммасы	Марапаттаудың басқа да түрлері
	Ақпаратты есепке алу кітабінің нөмірі көрсетіледі

Толтырған: қызметкердің ТАӘ (ол болған жағдайда), ішкі істер органдарының, бөліністің атауы.

Қазақстан Республикасы ішкі істер министрі 2026 жылғы 27 ақпандағы № 144 бұйрығына 2-қосымша

Күші жойылған кейбір бұйрықтардың және кейбір бұйрықтардың құрылымдық элементтерінің тізбесі

1. "Бақылау және қадағалау функцияларына байланысты емес, қоғамдық тәртiптi қамтамасыз ету жөнiндегi iс-шараларға азаматтарды тартудың қағидалары, нысандары мен түрлерiн бекіту туралы" Ішкі істер министрінің 2004 жылғы 27 қарашадағы № 641 бұйрығы (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 3326 болып тіркелген).

2. "Қоғамдық тәртіпті қамтамасыз ету жөніндегі іс-шараларға азаматтарды тартудың тәртібі, нысандары және түрлері туралы ережені бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрінің 2004 жылғы 27 қарашадағы № 641 бұйрығына өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы" Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрінің міндетін атқарушының 2015 жылғы 19 маусымдағы № 463 бұйрығы (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 11392 болып тіркелген).

3. "Қазақстан Республикасы Ішкі істер Министрінің кейбір бұйрықтарына өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы" Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрінің 2015 жылғы 2 желтоқсандағы № 981 бұйрығымен бекітілген Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрінің өзгерістер мен толықтырулар енгізілетін кейбір бұйрықтарының тізбесінің 1-тармағы (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 12538 болып тіркелген).

4. "Қазақстан Республикасы Ішкі істер Министрінің кейбір бұйрықтарына жергілікті полиция қызметінің жұмысы мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы" Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрінің 2018 жылғы 16 шілдедегі № 517 бұйрығымен бекітілген Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрінің өзгерістер мен толықтырулар енгізілетін кейбір бұйрықтарының тізбесінің 1-тармағы (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 17258 болып тіркелген).

5. "Қазақстан Республикасы Ішкі істер Министрінің кейбір бұйрықтарына өзгерістер енгізу туралы" Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрінің 2020 жылғы 8 желтоқсандағы № 839 бұйрығымен бекітілген Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрінің өзгерістер енгізілетін кейбір бұйрықтарының тізбесінің 1-тармағы (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 21743 болып тіркелген).

6. "Бақылау және қадағалау функцияларына байланысты емес, қоғамдық тәртiптi қамтамасыз ету жөнiндегi iс-шараларға азаматтарды тарту ережесін, олардың нысандары мен түрлерiн бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрінің 2004 жылғы 27 қарашадағы № 641 бұйрығына өзгерістер енгізу туралы" Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрінің міндетін атқарушының 2023 жылғы 5 қазандағы № 723 бұйрығы (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 33522 болып тіркелген).

7. "Қазақстан Республикасы Ішкі істер Министрінің кейбір бұйрықтарына өзгерістер енгізу және "Учаскелік полиция инспекторларын тағайындау қағидасын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрінің 2014 жылғы 17 шілдедегі № 438 бұйрығының және "Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрінің кейбір бұйрықтарына өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы" Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрінің 2020 жылғы 6 ақпандағы № 91 бұйрығымен бекітілген Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрінің кейбір бұйрықтарына енгізілетін өзгерістер мен толықтырулар тізбесінің 5-тармағының күші жойылды деп тану туралы" Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрінің 2025 жылғы 1 қазандағы № 742 бұйрығымен бекітілген Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрінің кейбір бұйрықтарына енгізілетін өзгерістер тізбесінің 1-тармағы (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 37018 болып тіркелген).

Об утверждении Правил, форм и видов привлечения граждан, участвующих в профилактике правонарушений

Приказ Министра внутренних дел Республики Казахстан от 27 февраля 2026 года № 144. Зарегистрирован в Министерстве юстиции Республики Казахстан 2 марта 2026 года № 38067

В соответствии с подпунктом 10) статьи 13 Закона Республики Казахстан "О профилактике правонарушений" и пунктом 2 статьи 27 Закона Республики Казахстан "О правовых актах", ПРИКАЗЫВАЮ:

1. Утвердить Правила, формы и виды привлечения граждан, участвующих в профилактике правонарушений, согласно приложению 1 к настоящему приказу.

2. Признать утратившими силу некоторые приказы и структурные элементы некоторых приказов согласно приложению 2 к настоящему приказу.

3. Комитету административной полиции Министерства внутренних дел Республики Казахстан в установленном законодательством Республики Казахстан порядке обеспечить:

1) государственную регистрацию настоящего приказа в Министерстве юстиции Республики Казахстан;

2) размещение настоящего приказа на официальном интернет-ресурсе Министерства внутренних дел Республики Казахстан после его официального опубликования;

3) в течение десяти календарных дней после государственной регистрации настоящего приказа представить в Департамент юридической и нормотворческой координации Министерства внутренних дел Республики Казахстан сведения об исполнении мероприятий, предусмотренных подпунктами 1) и 2) настоящего пункта приказа.

4. Контроль за исполнением настоящего приказа возложить на курирующего заместителя министра внутренних дел Республики Казахстан.

5. Настоящий приказ вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования.

Министр внутренних дел Республики Казахстан

Е. Саденов

Приложение 1 к приказу Министр внутренних дел Республики Казахстан от 27 февраля 2026 года № 144

Правила, формы и виды привлечения граждан, участвующих в профилактике правонарушений

Глава 1. Общие положения

1. Настоящие Правила, формы и виды привлечения граждан, участвующих в профилактике правонарушений (далее – Правила) разработаны в соответствии с подпунктом 10) статьи 13 Закона Республики Казахстан "О профилактике правонарушений" (далее - Закон) и определяют порядок, формы и виды привлечения граждан, участвующих в профилактике правонарушений.

2. Вовлечение граждан в профилактику правонарушений осуществляется путем добровольного оказания содействия органам внутренних дел в соответствии с Законом и иными законами Республики Казахстан.

Глава 2. Порядок, формы и виды привлечения граждан, участвующих в профилактике правонарушений

3. Граждане реализуют свое право на участие в профилактике правонарушений в соответствии со статьей 6 Закона в следующих формах:

1) индивидуальной;

2) коллективной.

4. Индивидуальное участие граждан в профилактике правонарушений осуществляется в следующих видах:

1) сообщение о ставших известными им фактах готовящихся, совершаемых или совершенных правонарушений, причинах и условиях, им способствующих;

2) выявление лиц, подлежащих постановке на профилактические учеты, проведении с ними индивидуальной профилактической работы - при непосредственном участии сотрудников органов внутренних дел;

3) профилактика правонарушений среди несовершеннолетних и предупреждении детской безнадзорности и беспризорности;

4) выявление фактов незаконного культивирования и сбора растений, содержащих наркотические вещества, а также дикорастущих посевов наркотикосодержащих растений;

5) выявление мест потребления наркотических средств и психотропных веществ, занятия проституцией, а также помещений, потенциально пригодных для данных целей.

5. Граждане, участвующие в профилактике правонарушений, могут по договоренности между собой и с уведомлением территориального органа внутренних дел коллективно участвовать в профилактике правонарушений по месту жительства, работы, учебы или нахождения своей собственности.

6. Наряду с видами содействия, указанными в пункте 4 Правил, граждане коллективно участвующие в профилактике правонарушений, принимают участие в:

1) обеспечении общественного порядка на улицах, площадях, вокзалах, транспортных магистралях и других общественных местах, а также при проведении различных спортивных, культурно-массовых и развлекательных мероприятий - под непосредственным руководством сотрудников органов внутренних дел;

2) оказании неотложной помощи лицам, пострадавшим от несчастных случаев, дорожно-транспортных происшествий и правонарушений, а также находящихся в беспомощном состоянии;

3) спасении людей, имущества и в поддержании общественного порядка при стихийных бедствиях и других чрезвычайных ситуациях;

4) обеспечении безопасности дорожного движения и предупреждении дорожно-транспортных происшествий;

5) охране пастбищ и других мест выпасов и стойбищ скота;

6) предупреждении и пресечении краж зернопродуктов и других сельскохозяйственных культур;

7) охране общественного порядка на территории учебных заведений, включая общежития и учебно-производственные мастерские;

8) охране подъездов многоэтажных домов и прилегающей к ним территории - институт консьержей.

7. Гражданин, изъявивший желание участвовать в профилактике правонарушений, обращается в орган внутренних дел с заявлением, к которому прилагает копию документа, удостоверяющего личность гражданина Республики Казахстан и свидетельства о страховании жизни и здоровья (при его наличии).

В заявлении гражданин указывает форму (индивидуальную, коллективную) участия в профилактике правонарушений.

8. Подразделение органа внутренних дел со дня поступления заявления в порядке, установленном законодательством Республики Казахстан, проверяет гражданина по наркологическим, психоневрологическим и иным учетам, после чего обращается в местный исполнительный орган района (города областного, республиканского значения) с соответствующим ходатайством, к которому приобщаются копии представленных документов, либо в письменном виде отказывает заявителю с указанием причин принятого решения.

9. Местный исполнительный орган района (города областного, республиканского значения) в течение семи рабочих дней рассматривает поступившее ходатайство, производит регистрацию и ставит его на учет как общественного помощника, о чем письменно информирует соответствующий орган внутренних дел.

10. Не допускаются к участию в профилактике правонарушений граждане:

1) не достигшие совершеннолетия;

2) в отношении которых проводится досудебное расследование;

3) состоящие на профилактическом учете, предусмотренном Законом;

4) в отношении которых в течение года до подачи заявления налагалось в судебном порядке административное взыскание за умышленное правонарушение;

5) состоящие на учетах в наркологическом, психоневрологическом диспансерах либо признанные по решению суда недееспособными или ограниченно дееспособными.

11. Отклонение заявления не препятствует повторному обращению заявителя при условии устранения причин, послуживших основанием для отказа.

12. После получения информации о регистрации общественного помощника подразделение органа внутренних дел формирует учетное дело.

На коллектив граждан, участвующих в профилактике правонарушений, заводится одно наблюдательное дело, которое учитывается в журнале регистрации наблюдательных дел на общественные объединения участвующих в профилактике правонарушений согласно приложению 1 к настоящим Правилам.

13. После регистрации в местном исполнительном органе общественному помощнику, руководством территориального органа внутренних дел выдается сроком на три года удостоверение общественного помощника по форме согласно приложению 2 к настоящим Правилам.

Регистрация удостоверений общественного помощника, осуществляется начальником подразделения общественной безопасности в журнале учета граждан, участвующих в профилактике правонарушений, согласно приложению 3 к настоящим Правилам.

14. Общественные помощники осуществляют свои права и обязанности, установленные статьями 6 и 46 Закона.

15. Общественные помощники, участвующие в профилактике правонарушений, осуществляют свою деятельность путем:

1) участия в организации правовой пропаганды;

2) участия в работе консультативно-совещательных органов;

3) содействия другим субъектам профилактики правонарушений;

4) предупреждения и пресечения правонарушений.

16. Сотрудники подразделения общественной безопасности на базе участковых пунктов полиции организуют правовую подготовку путем:

1) разъяснения прав и обязанностей общественных помощников;

2) информирования о состоянии криминогенной обстановки и лицах, находящихся в розыске;

3) инструктирования о порядке и правилах проведения индивидуально-профилактической работы с подучетными лицами;

4) разъяснения прав на необходимую оборону, порядок и пределы мер, необходимых для пресечения противоправного посягательства, задержания правонарушителя и доставления его в органы внутренних дел, а также иных норм уголовного, уголовно-процессуального и административного законодательства;

5) инструктирования о порядке и правилах оказания помощи гражданам, пострадавшим в результате чрезвычайных происшествий, несчастных случаев, а также находящихся в беспомощном состоянии.

17. По результатам профилактических мероприятий, общественный помощник предоставляет справку о проделанной работе в подразделение органов внутренних дел, которая приобщается в соответствующее учетное дело.

18. Сведения о деятельности общественного помощника обобщаются ежемесячно подразделением органов внутренних дел, ведущим учетные дела на общественных помощников, в табеле учета результатов работы общественного помощника, согласно приложению 4 к настоящим Правилам.

19. За организацию деятельности общественного помощника несет ответственность подразделение органов внутренних дел, которому он изъявил желание оказывать содействие в профилактике правонарушений.

20. Основания для прекращения участия общественного помощника в профилактике правонарушений установлены в пункте 7 статьи 45 Закона.

21. При прекращении участия общественного помощника в профилактике правонарушений удостоверение общественного помощника в течений пяти рабочих дней сдается в территориальное подразделение органа внутренних дел.

22. При наступлении обстоятельств, указанных в пункте 20 настоящих Правил, местный исполнительный орган района (города областного, республиканского значения) по представлению соответствующего органа внутренних дел снимает данного гражданина с учета общественных помощников.

Подготовку материалов о прекращении участия гражданина в профилактике правонарушений обеспечивают подразделения органа внутренних дел, на учете у которых он состоял.

Приложение 1 к Правилам, форм и видов привлечения граждан, участвующих в профилактике правонарушений

Журнал №_____ регистрации наблюдательных дел на общественные объединения,
участвующих в профилактике правонарушений
_________________________________________
(наименование органа внутренних дел)

Начат "___"__________20___года
Окончен "___"__________20___года
Внутреннее содержание журнала регистрации объединений общественной самодеятельности
Первый раздел

№ п/п	Наименование объединения общественной самодеятельности	Адрес, телефон	Ф.И.О. (при его наличии), домашний и служебный телефоны, адрес и место жительство руководителя	Номер, дата регистрации в акимате (района, города)
1	2	3	4	5

Второй раздел

Количество членов	Вид деятельности	Основание и дата ликвидации	Подразделение и сотрудник, ведущий учетное дело	Примечание
6	7	8	9	10

Приложение 2 к Правилам, форм и видов привлечения граждан, участвующих в профилактике правонарушений

Образец удостоверения общественного помощника

Примечание: удостоверение общественного помощника (далее – Удостоверение) в развернутом виде имеет общую длину 21 сантиметров (далее – см.) и ширину - 7 см.

Обложки удостоверений изготавливаются из винил кожи синего цвета.

Снаружи на лицевой части левой стороны удостоверения по центру горизонтально один над другим располагаются слова "ПОЛИЦИЯНЫҢ ҚОҒАМДЫҚ КӨМЕКШІСІ" высота букв 6 мм.

Внутренняя часть удостоверения состоит из двух равных по размерам вкладышей, высота каждого из которых составляет 6,3 см, длина 9,5 см. Вкладыши изготавливаются типографским способом. Основа вкладыша светло-голубого цвета.

На левом вкладыше, наклеиваемом на левую часть удостоверения, располагаются:

в верхней части по центру вкладыша - наименование горрайоргана внутренних дел области, городов Астана, Алматы и Шымкента на государственном языке, высота букв составляет 3 мм;

под надписью от края до края вкладыша - разграничительная линия;

на левой стороне левого вкладыша располагается нанесенная типографским способом эмблема общественного помощника полиции глубиной 3,5 см. от левого края вкладыша;

с правой верхней стороны эмблемы ближе к центру вкладыша располагается надпись "№_________ КУӘЛІГІ";

ниже располагаются две строки для написания фамилии, имени и отчества (при его наличии) общественного помощника, под последней строкой наносится надпись "полицияның қоғамдык көмекшісі/общественный помощник полиции";

ниже находится строка, сверху и снизу которой располагаются надписи "Дейін жарамды" и "Действительно до";

ближе к нижней части вкладыша имеется строка с разрывом по центру, где располагается надпись "Начальник ГОРОП";

под правой частью строки располагается надпись "(колы) (тегі, аты-жөні)" с разрывом между словами в 5 мм.

На вкладыше, наклеиваемом на правую часть удостоверения, располагаются:

в верхней части по центру вкладыша - наименование горрайоргана внутренних дел области, городов Астана, Алматы и Шымкента на русском языке, высота букв составляет 3 мм;

под надписью от края до края вкладыша - разграничительная линия;

с правой стороны вкладыша - место для фотографии, обозначенное рамкой размером 3 х 4, в центре которой располагается надпись "фото 3 х 4";

с правой стороны рамки для фотографии, на уровне правого верхнего края, ближе к центру вкладыша, располагается надпись "УДОСТОВЕРЕНИЕ №_________";

ниже располагаются две строки для написания фамилии, имени и отчества (при его наличии) общественного помощника, под последней строкой наносится надпись "общественный помощник полиции";

ниже, по уровню правого нижнего края рамки для фотографии, располагается надпись "М.П.";

под надписью имеется строка, в конце которой нанесена надпись "Қоғамдық өзінше қызмет корсету бірлестігі/Объединение общественной самодеятельности";

в нижней части вкладыша имеется строка, с левого края которой располагается надпись "Начальник".

Под строкой наносятся надписи "ГОРОП (подпись) (фамилия)".

Вкладыши удостоверения заполняются путем компьютерного набора, стандартными шрифтами черного цвета, без наклона с использованием лазерного принтера. В случае отсутствия данной возможности, вкладыши заполняются рукописно, четким и разборчивым почерком, без помарок чернилами черного цвета.

Вкладыш удостоверения подписывается начальником горрайоргана внутренних дел области, городов Астана, Алматы и Шымкента.

После подписи на правом нижнем углу фотографической карточки ставится оттиск гербовой печати горрайоргана.

Приложение 3 к Правилам, форм и видов привлечения граждан, участвующих в профилактике правонарушений

Журнал учета граждан, участвующих в профилактике правонарушений
__________________________________________
(наименование органа внутренних дел)

Начат "___" __________20___года
Окончен "___" __________20___года
Внутреннее содержание журнала
Первый раздел

№ п/п	ФИО (при его наличии), год рождение	Адрес, домашний телефон	Место работы, телефон	Образование	Основание заведения учетного дела (номер, дата регистрации в акимате (района, города))
1	2	3	4	5	6

Второй раздел

Номера удостоверения общественного помощника	Срок действия удостоверения общественного помощника	Подпись и дата о получении удостоверения	Основание и дата исключения	Отметка о сдаче удостоверения	Подразделение и сотрудник, ведущий учетное дело	Примечание
7	8	9	10	11	12	13

Примечание: Ведение журнала учета граждан, участвующих в профилактике правонарушений, осуществляется подразделением общественной безопасности органа внутренних дел.

	Приложение 4 к Правилам, форм и видов привлечения граждан, участвующих в профилактике правонарушений
	Утверждаю Начальник _______________ (наименование горрайоргана внутренних дел, звание, подпись, ФИО (при его наличии)) "___" __ месяц __ 20____ года

Табель учета результатов работы общественных помощников
за ____________ 20_____ года месяц

Первый раздел

№ п/п	ФИО (при его наличии)	Количество часов участия в профилактике правонарушений	Вид участия в профилактике правонарушений	Результаты работы
				задержано правонарушителей	раскрыто преступлений
				Указывается ФИО (при его наличии) правонарушителя	Указывается номер Единого реестра досудебного расследования

Второй раздел

Результаты работы		Сведения о поощрении		Примечание
задержано лиц, находящихся в розыске	количество сообщений о правонарушениях и преступлениях	сумма поощрений	иные виды поощрений
	Указывается номер Книга учета информации

Составил: ФИО (при его наличии) сотрудника, наименование подразделения, органов внутренних дел.

Приложение 2 к приказу Министр внутренних дел Республики Казахстан от 27 февраля 2026 года № 144

Перечень утративших силу некоторых приказов и структурные элементы некоторых приказов

1. Приказ Министра внутренних дел Республики Казахстан от 27 ноября 2004 года № 641 "Об утверждении правил, форм и видов привлечения граждан к мероприятиям по обеспечению общественного порядка, не связанным с контрольными и надзорными функциями" (зарегистрирован в Реестре государственной регистрации нормативных правовых актов под № 3326).

2. Приказ исполняющего обязанности Министра внутренних дел Республики Казахстан от 19 июня 2015 года № 463 "О внесении изменения в приказ Министра внутренних дел Республики Казахстан от 27 ноября 2004 года № 641 "Об утверждении Правил о порядке, формах и видах привлечения граждан к мероприятиям по обеспечению общественного порядка" (зарегистрирован в Реестре государственной регистрации нормативных правовых актов под № 11392).

3. Пункт 1 Перечня некоторых приказов Министра внутренних дел Республики Казахстан, в которые вносятся изменения и дополнения, утвержденного приказом Министра внутренних дел Республики Казахстан от 2 декабря 2015 года № 981 "О внесении изменений и дополнений в некоторые приказы Министра внутренних дел Республики Казахстан" (зарегистрирован в Реестре государственной регистрации нормативных правовых актов под № 12538).

4. Пункт 1 Перечня некоторых приказов Министра внутренних дел Республики Казахстан, в которые вносятся изменения и дополнения, утвержденного приказом Министра внутренних дел Республики Казахстан от 16 июля 2018 года № 517 "О внесении изменений и дополнений в некоторые приказы Министра внутренних дел Республики Казахстан по вопросам деятельности местной полицейской службы" (зарегистрирован в Реестре государственной регистрации нормативных правовых актов под № 17258).

5. Пункт 1 Перечня некоторых приказов Министра внутренних дел Республики Казахстан, в которые вносятся изменения, утвержденного приказом Министра внутренних дел Республики Казахстан от 8 декабря 2020 года № 839 "О внесении изменений в некоторые приказы Министра внутренних дел Республики Казахстан" (зарегистрирован в Реестре государственной регистрации нормативных правовых актов под № 21743).

6. Приказ исполняющего обязанности Министра внутренних дел Республики Казахстан от 5 октября 2023 года № 723 "О внесении изменений в приказ Министра внутренних дел Республики Казахстан от 27 ноября 2004 года № 641 "Об утверждении Правил привлечения граждан к мероприятиям по обеспечению общественного порядка их форм и видов, не связанным с контрольными и надзорными функциями" (зарегистрирован в Реестре государственной регистрации нормативных правовых актов под № 33522).

7. Пункт 1 Перечня некоторых приказов Министра внутренних дел Республики Казахстан, в которые вносятся изменения, утвержденного приказом Министра внутренних дел Республики Казахстан от 1 октября 2025 года № 742 "О внесении изменений в некоторые приказы Министра внутренних дел Республики Казахстан и признании утратившим силу приказа Министра внутренних дел Республики Казахстан от 17 июля 2014 года № 438 "Об утверждении Правил назначения участковых инспекторов полиции" и пункта 5 Перечня некоторых приказов Министра внутренних дел Республики Казахстан, в которые вносятся изменения и дополнения, утвержденного приказом Министра внутренних дел Республики Казахстан от 6 февраля 2020 года № 91 "О внесении изменений и дополнений в некоторые приказы Министра внутренних дел Республики Казахстан" (зарегистрирован в Реестре государственной регистрации нормативных правовых актов под № 37018).