Об утверждении Правил и условий проведения предвыборных дебатов

Постановление Центральной избирательной комиссии Республики Казахстан от 25 августа 2018 года № 12/198. Зарегистрировано в Министерстве юстиции Республики Казахстан 26 сентября 2018 года № 17434.

В соответствии с пунктом 3 статьи 28 Конституционного закона Республики Казахстан от 28 сентября 1995 года "О выборах в Республике Казахстан" Центральная избирательная комиссия Республики Казахстан ПОСТАНОВЛЯЕТ:

1. Утвердить прилагаемые Правила и условия проведения предвыборных дебатов.

2. Отделу организационно-правового обеспечения Центральной избирательной комиссии Республики Казахстан обеспечить:

1) государственную регистрацию настоящего постановления в Министерстве юстиции Республики Казахстан;

2) в течение десяти календарных дней со дня государственной регистрации в Министерстве юстиции Республики Казахстан настоящего постановления направление его на казахском и русском языках в Республиканское государственное предприятие на праве хозяйственного ведения "Республиканский центр правовой информации" Министерства юстиции Республики Казахстан для официального опубликования и включения в Эталонный контрольный банк нормативных правовых актов Республики Казахстан;

3) размещение настоящего постановления на интернет-ресурсе Центральной избирательной комиссии Республики Казахстан после его официального опубликования.

3. Настоящее постановление вводится в действие со дня его первого официального опубликования.

Исполняющий обязанности Председателя Центральной избирательной комиссии Республики Казахстан	К. Петров
Исполняющий обязанности секретаря Центральной избирательной комиссии Республики Казахстан	Б. Мельдешов

"СОГЛАСОВАН"
Министр информации и коммуникаций
Республики Казахстан
________________ Д. Абаев
"___" __________ 2018 года

Утверждены постановлением Центральной избирательной комиссии Республики Казахстан от 25 августа 2018 года № 12/198

Правила и условия проведения предвыборных дебатов

Сноска. Правила - в редакции постановления Центральной избирательной комиссии РК от 30.06.2026 № 23/37 (вводится в действие с 01.07.2026).

Глава 1. Общие положения

1. Настоящие Правила и условия проведения предвыборных дебатов разработаны в соответствии с пунктом 3 статьи 28 Конституционного закона Республики Казахстан "О выборах в Республике Казахстан" (далее - Конституционный закон) и определяют порядок и условия проведения предвыборных дебатов (далее - дебаты) кандидатов в Президенты, политических партий, выдвинувших партийные списки кандидатов в депутаты Курултая и (или) маслихатов Республики Казахстан, кандидатов по одномандатным территориальным избирательным округам в депутаты маслихатов, кандидатов в акимы города районного значения, села, поселка, сельского округа (далее – акимы).

2. Кандидаты в Президенты, политические партии, выдвинувшие партийные списки кандидатов в депутаты Курултая, вправе участвовать в предвыборных дебатах, организуемых Центральной избирательной комиссией (далее – Центризбирком).

3. Политические партии, выдвинувшие партийные списки кандидатов в депутаты маслихатов, а также кандидаты по одномандатным территориальным избирательным округам в депутаты маслихатов, кандидаты в акимы могут участвовать в предвыборных дебатах, которые вправе согласно пункту 3 статьи 28 Конституционного закона организовывать соответствующие территориальные избирательные комиссии.

Глава 2. Условия проведения предвыборных дебатов

4. Центризбирком в течение пяти календарных дней с момента принятия решения о проведении дебатов определяет формат и письменно уведомляет кандидатов в Президенты Республики Казахстан, политические партии, выдвинувшие партийные списки кандидатов в депутаты Курултая о дате, времени и месте проведения дебатов.

5. Территориальная избирательная комиссия в течение пяти календарных дней с момента принятия решения о проведении дебатов определяет формат и письменно уведомляет о дате, времени и месте проведения дебатов политические партии, выдвинувшие:

1) партийные списки кандидатов в депутаты маслихатов;

2) кандидатов по одномандатным территориальным избирательным округам в депутаты маслихатов;

3) кандидатов в акимы.

6. При формате проведения дебатов на телевидении, телеканалы предоставляют свое эфирное время на телевидении зарегистрированным кандидатам в Президенты Республики Казахстан, в акимы, кандидатам в депутаты Курултая и (или) маслихата, выдвинутым по партийным спискам политических партий, кандидатам по одномандатным территориальным избирательным округам в депутаты маслихатов, для дебатов на договорной основе с Центризбиркомом или соответствующей избирательной комиссией с указанием даты, времени, места и регламента проведения дебатов.

7. Телеканалы в соответствии с договором резервируют эфирное время для проведения дебатов кандидатами в Президенты Республики Казахстан, в акимы, в депутаты Курултая и (или) маслихатов, от политических партий, выдвинувших партийные списки, кандидатами по одномандатным территориальным избирательным округам в депутаты маслихатов. Объем эфирного времени для выступлений кандидатов должен быть одинаковым.

8. Список участников, присутствующих лиц во время дебатов на телевидении утверждается Центризбиркомом или соответствующей территориальной избирательной комиссией.

9. Избирательные комиссии совместно с местными исполнительными органами и органами местного самоуправления определяют помещения для проведения дебатов.

Помещения должны быть оборудованы аудио и видеоустройствами для трансляции теле-, радиопрограмм, а также подключены к сети Интернет (при его наличии) для проведения онлайн-трансляции дебатов.

10. Избирательные комиссии определяют ведущего для проведения публичных дебатов.

11. Избирательные комиссии проводят освещение через средства массовой информации о проводимых дебатах.

Глава 3. Порядок проведения предвыборных дебатов

12. Очередность выступления кандидатов устанавливается по жребию.

13. Ведущий обеспечивает соблюдение регламента проведения дебатов, согласованного с Центризбиркомом или соответствующей территориальной избирательной комиссией.

14. Ведущий дебатов:

не нарушает регламент проведения предвыборных дебатов кандидатами;

контролирует время выступления кандидатов в Президенты, в акимы, в депутаты Курултая и (или) маслихатов от политических партий, выдвинувших партийные списки кандидатов, кандидатов по одномандатным территориальным избирательным округам в депутаты маслихатов, если иное не предусмотрено регламентом их проведения, либо если это не обусловлено окончанием времени;

не отдает предпочтение кому-либо из кандидатов, политических партий и не комментирует их выступления.

15. Кандидаты в Президенты, в акимы, депутаты Курултая и (или) маслихатов, выдвинутые политическими партиями, кандидаты по одномандатным территориальным избирательным округам в депутаты маслихатов:

соблюдают регламент проведения дебатов;

ведут дискуссию в рамках этических норм, воздерживаются и не допускают оскорбительных, заведомо ложных, унижающих честь и достоинство высказываний в адрес других кандидатов, политических партий, их членов, а также дискриминации по отношению к представителям других политических партий;

не допускают пропаганды насильственного изменения основ конституционного строя, посягательства на территориальную целостность, Суверенитет и Независимость Республики Казахстан, нарушения общественного порядка, подрыва национальной безопасности, войны, вооруженных конфликтов, социального, расового, национального, этнического, религиозного превосходства или розни, культа жестокости и насилия, а также призыв к совершению таких действий;

выполняют обоснованные требования ведущего.

16. Во время дебатов кандидатам в Президенты, в акимы, кандидатам в депутаты Курултая и (или) маслихатов, выдвинутым политическими партиями, кандидатам по одномандатным территориальным избирательным округам в депутаты маслихатов, а также иным присутствующим лицам не допускается прерывать выступления кандидатов, а также сопровождать их какими-либо комментариями.

17. Кандидаты в Президенты, в акимы, политические партии, выдвинувшие партийные списки кандидатов в депутаты Курултая и (или) маслихатов, кандидаты по одномандатным территориальным избирательным округам в депутаты маслихатов могут отказаться от участия в дебатах.

18. В случае неучастия кандидатов в Президенты, в акимы, политических партий, выдвинувших партийные списки кандидатов в депутаты Курултая и (или) маслихатов, кандидатов по одномандатным территориальным избирательным округам в депутаты маслихатов, время дебатов, предназначенное для данного кандидата, партии, распределяется поровну между другими участниками дебатов.

19. Язык проведения дебатов: казахский и русский.

20. Записи дебатов кандидатов в Президенты, в акимы, политических партий, выдвинувших партийные списки кандидатов в депутаты Курултая и (или) маслихатов, кандидатов по одномандатным территориальным избирательным округам в депутаты маслихатов в соответствии с пунктом 2 статьи 21 Закона Республики Казахстан "О масс-медиа" хранятся не менее шести месяцев с момента последней записи на телеканалах.

Сайлау алдындағы пікірсайыстарды өткізу қағидалары мен шарттарын бекіту туралы

Қазақстан Республикасы Орталық сайлау комиссиясының 2018 жылғы 25 тамыздағы № 12/198 қаулысы. Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде 2018 жылғы 26 қыркүйекте № 17434 болып тіркелді.

"Қазақстан Республикасындағы сайлау туралы" 1995 жылғы 28 қыркүйектегі Қазақстан Республикасы Конституциялық заңының 28-бабының 3-тармағына сәйкес Қазақстан Республикасы Орталық сайлау комиссиясы ҚАУЛЫ ЕТЕДІ:

1. Қоса беріліп отырған Сайлау алдындағы пікірсайыстарды өткізу қағидалары мен шарттары бекітілсін.

2. Қазақстан Республикасы Орталық сайлау комиссиясының ұйымдастырушылық-құқықтық қамтамасыз ету бөлімі:

1) осы қаулының Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркелуін;

2) осы қаулы Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркелген күнінен бастап күнтізбелік он күн ішінде оны қазақ және орыс тілдерінде Қазақстан Республикасы нормативтік құқықтық актілерінің Эталондық бақылау банкінде ресми жариялау және оған енгізу үшін Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінің "Республикалық құқықтық ақпарат орталығы" шаруашылық жүргізу құқығындағы республикалық мемлекеттік кәсіпорнына жіберуді;

3) осы қаулы ресми жарияланғаннан кейін Қазақстан Республикасы Орталық сайлау комиссиясының интернет-ресурсында оның орналастырылуын қамтамасыз етсін.

3. Осы қаулы оның алғаш ресми жарияланған күнінен бастап қолданысқа енгізіледі.

Қазақстан Республикасы Орталық сайлау комиссиясының Төрағасы міндетін атқарушы	К. Петров
Қазақстан Республикасы Орталық сайлау комиссиясының хатшысы міндетін атқарушы	Б. Мелдешов

"КЕЛІСІЛДІ"

Қазақстан Республикасы

Ақпарат және коммуникациялар министрі

_____________ Д. Абаев

2018 жылғы "__" ____________

Қазақстан Республикасының Орталық сайлау комиссиясының 2018 жылғы 25 тамыздағы № 12/198 қаулысымен бекітілген

Сайлау алдындағы пікірсайыстарды өткізу қағидалары мен шарттары

Ескерту. Қағидалар жаңа редакцияда - ҚР Орталық сайлау комиссиясының 30.06.2026 № 23/37 (01.07.2026 бастап қолданысқа енгізіледі) қаулысымен.

1-тарау. Жалпы ережелер

1. Осы сайлау алдындағы пікірсайыстарды өткізу қағидалары мен шарттары "Қазақстан Республикасындағы сайлау туралы" Қазақстан Республикасы Конституциялық заңының 28-бабының 3-тармағына сәйкес әзірленді және Президенттікке, Қазақстан Республикасының Құрылтайының және (немесе) мәслихаттары депутаттығына кандидаттардың партиялық тізімдерін ұсынған саяси партиялардың, бірмандаттық аумақтық сайлау округтері бойынша мәслихаттар депутаттығына кандидаттардың, әкімдікке кандидаттардың сайлау алдындағы пікірсайыстарды (бұдан әрі - пікірсайыс) өткізу тәртібі мен шарттарын айқындайды.

2. Президенттікке кандидаттар, Құрылтай депутаттығына кандидаттардың партиялық тізімдерін ұсынған саяси партиялар Қазақстан Республикасы Орталық сайлау комиссиясы (бұдан әрі – Ортсайлауком) ұйымдастыратын сайлау алдындағы пікірсайыстарға қатысуға құқылы.

3. Мәслихат депутаттығына кандидаттардың партиялық тізімдерін ұсынған саяси партиялар, сондай-ақ бір мандатты аумақтық сайлау округтері бойынша мәслихаттар депутаттығына кандидаттар, әкімге кандидаттар Конституциялық заңның 28-бабының 3-тармағына сәйкес тиісті аумақтық сайлау комиссияларын ұйымдастыруға құқылы сайлау алдындағы пікірталастарға қатыса алады.

2-тарау. Сайлау алдындағы пікірсайыстарды өткізу шарттары

4. Ортсайлауком пікірсайыстарды өткізу туралы шешім қабылданған соң бес күнтізбелік күн ішінде форматын айқындайды және Қазақстан Республикасының Президенттігіне кандидаттарға, Құрылтай депутаттығына кандидаттардың партиялық тізімдерін ұсынған саяси партияларға пікірсайыс өткізілетін күні, уақыты және орны туралы жазбаша хабарлайды.

5. Аумақтық сайлау комиссиясы пікірсайыстарды өткізу туралы шешім қабылданған сәттен кейін бес күнтізбелік күн ішінде пікірсайыстар форматын айқындайды және оларөткізілетін күн, уақыт және олардың өткізілетін күні, уақыты мен орны туралы жазбаша:

1) мәслихаттар депутаттығына кандидаттардың партиялық тізімдерін ұсынған саяси партияларға;

2) бірмандаттық аумақтық сайлау округтері бойынша мәслихаттар депутаттығына кандидаттарға;

3) әкімдікке кандидаттарға хабарлайды;

6. Телеарнада пікірсайыстар өткізу форматы кезінде телеарналар Қазақстан Республикасының Президенттігіне, әкімдікке тіркелген кандидаттарға, саяси партиялардың партиялық тізімдері бойынша ұсынылған Құрылтай және (немесе) мәслихат депутаттығына кандидаттарға, бірмандаттық аумақтық сайлау округтері бойынша мәслихаттар депутаттығына кандидаттарға Орталық сайлау комиссиясымен немесе тиісті сайлау комиссиясымен шарттық негізде пікірсайыс өткізілетін күнін, уақытын, орнын және регламентін көрсете отырып, өзінің эфир уақытын береді.

7. Телеарналар шартқа сәйкес Қазақстан Республикасының Президенттігіне, әкімдікке, Құрылтайдың және (немесе) мәслихаттардың депутаттығына кандидаттардың партиялық тізімдерін ұсынған саяси партиялардың, бірмандаттық аумақтық сайлау округтері бойынша мәслихаттар депутаттығына кандидаттардың пікірсайыстар өткізуі үшін эфир уақытын резервке қояды. Кандидаттардың сөз сөйлеуі үшін эфир уақытының көлемі бірдей болуы тиіс.

8. Теледидардағы пікірсайыс кезінде қатысатын қатысатын адамдардың тізімін Орталық сайлау комиссиясы немесе тиісті аумақтық сайлау комиссиясы бекітеді.

9. Сайлау комиссиялары жергілікті атқарушы органдармен және жергілікті өзін-өзі басқару органдарымен бірлесіп пікірсайыстарды өткізуге арналған үй-жайларды айқындайды.

Үй-жайлар теле-, радиобағдарламаларды трансляциялауға арналған дыбыс және бейнеқұрылғылармен жабдықталуы, сондай-ақ пікірсайыстарды онлайн-трансляциялау үшін Интернет желісіне (бар болса) қосылған болуы тиіс.

10. Сайлау комиссиялары жария пікірсайыстарды жүргізу үшін жүргізушіні анықтайды.

11. Сайлау комиссиялары өткізілетін пікірсайыстар туралы жариялауды бұқаралық ақпарат құралдары арқылы жүргізеді.

3-тарау. Сайлау алдындағы пікірсайыстарды өткізу тәртібі

12. Кандидаттардың сөз сөйлеу кезегі жеребе бойынша белгіленеді.

13. Жүргізуші Ортсайлаукоммен немесе тиісті аумақтық сайлау комиссиясымен келісілген пікірсайыс өткізу регламентінің сақталуын қамтамасыз етеді.

14. Пікірсайысты жүргізуші:

кандидаттардың сайлау алдындағы пікірсайысын өткізу регламентін бұзбайды;

егер оларды өткізу регламентінде басқаша көзделмесе, не бұл уақыттың аяқталуына байланысты болмаса, Президенттікке, кандидаттардың партиялық тізімдерін ұсынған саяси партиялардан Құрылтай және (немесе) мәслихаттар депутаттығына, әкімдікке кандидаттардың, бірмандаттық аумақтық сайлау округтері бойынша мәслихаттар депутаттығына кандидаттардың сөз сөйлеу уақытын бақылайды;

кандидаттардың, саяси партиялардың ешқайсысына артықшылық бермейді және олардың сөздеріне түсініктеме бермейді.

15. Президенттікке, саяси партиялар ұсынған Құрылтай және (немесе) мәслихаттар депутаттығына, әкімдікке кандидаттар, бірмандаттық аумақтық сайлау округтері бойынша мәслихаттар депутаттығына кандидаттар:

пікірсайыс өткізу регламентін сақтайды;

этикалық нормалар шеңберінде пікірталас жүргізеді, басқа кандидаттарға, саяси партияларға, олардың мүшелеріне қатысты қорлайтын, көрінеу жалған, ар-намысы мен қадір-қасиетін қорлайтын сөздерден, сондай-ақ басқа саяси партиялардың өкілдеріне қатысты кемсітушіліктен қалыс қалады және оларға жол бермейді;

Қазақстан Республикасының конституциялық құрылыс негіздерін күштеп өзгертуді, аумағының тұтастығына, Егемендігі мен Тәуелсіздігіне қол сұғуды, қоғамдық тәртіпті бұзуды, ұлттық қауіпсіздікке нұқсан келтіруді, соғысты, қарулы қақтығысты, әлеуметтік, нәсілдік, ұлттық, этностық, діни басымдықты немесе алауыздықты, қатыгездік пен зорлық-зомбылыққа бас ұруды уағыздауға, сондай-ақ осындай әрекеттерге шақыруға жол бермейді;

жүргізушінің негізделген талаптарын орындайды.

16. Пікірсайыс уақытында Президенттікке, әкімдікке кандидаттарға, саяси партиялар ұсынған Құрылтай және (немесе) мәслихаттар депутаттығына, бірмандаттық аумақтық сайлау округтері бойынша мәслихаттар депутаттығына кандидаттарға, сондай-ақ өзге де қатысушы адамдарға кандидаттардың сөйлеп жатқан сөздерін бөлуге, сондай-ақ оларға іле-шала қандай да бір пікір білдіруге жол берілмейді.

17. Президенттікке, әкімдікке кандидаттар, Құрылтай және (немесе) мәслихаттар депутаттығына кандидаттардың партиялық тізімдерін ұсынған саяси партиялар, бірмандаттық аумақтық сайлау округтері бойынша мәслихаттар депутаттығына кандидаттар пікірсайыстарға қатысудан бас тарта алады.

18. Президенттікке кандидаттар, Құрылтай және (немесе) мәслихаттар депутаттығына кандидаттардың партиялық тізімдерін ұсынған саяси партиялар, әкімдікке кандидаттар, бірмандаттық аумақтық сайлау округтері бойынша мәслихаттар депутаттығына кандидаттар қатыспаған жағдайда, пікірсайыстардағы сол кандидат, партия үшін белгіленген эфир уақыты пікірсайыстың басқа қатысушылары арасында теңдей бөлінеді.

19. Пікірсайыс өткізу тілі: қазақ және орыс.

20. Президенттікке кандидаттардың, Құрылтай және (немесе) мәслихаттар депутаттығына кандидаттардың партиялық тізімдерін ұсынған саяси партиялардың, әкімдікке кандидаттардың, бірмандаттық аумақтық сайлау округтері бойынша мәслихаттар депутаттығына кандидаттардың пікірсайыс жазбалары "Масс-медиа туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 21-бабының 2-тармағына сәйкес соңғы жазба жүргізілген сәттен бастап кемінде алты ай сақталады.