О внесении изменений и дополнений в нормативное постановление Верховного Суда Республики Казахстан № 1 от 15 января 2016 года "О праве доступа к правосудию и правомочиях Верховного Суда Республики Казахстан по пересмотру судебных актов"

Нормативное постановление Верховного Суда Республики Казахстан от 27 ноября 2025 года № 5

      1. Внести в вышеуказанное нормативное постановление Верховного Суда Республики Казахстан следующие изменения и дополнения:

      1) пункт 1 дополнить абзацем пятым:

      "Судебная защита прав и законных интересов гарантируется также и иным субъектам в соответствии с законодательством Республики Казахстан и международными договорами.";

      2) в пункте 2 в абзаце первом:

      предложение первое изложить в следующей редакции:

      "Пункт 3 статьи 4 Конституции устанавливает, что международные договоры, ратифицированные Республикой, имеют приоритет перед ее законами.";

      дополнить предложением вторым следующего содержания:

      "Порядок и условия действия на территории Республики Казахстан международных договоров, участником которых является Казахстан, определяются законодательством Республики.";

      3) в пункте 4 в абзаце третьем слова "кассационном порядке судебных актов нижестоящих судов" заменить словами "исключительных случаях вступивших в законную силу судебных актов после их рассмотрения в кассационной инстанции";

      4) пункт 5 изложить в следующей редакции:

      "5. Достижение единообразия судебной практики обусловлено задачами обеспечения законности, защиты конституционных прав и свобод человека и гражданина.

      Исходя из указанных задач, процессуальным законодательством в качестве оснований пересмотра определены:

      нарушение единообразия в толковании и применении судами норм права (подпункт 3) части первой статьи 454-1 Гражданского процессуального кодекса Республики Казахстан (далее - ГПК); подпункт 3) части первой статьи 169-1 Административного процедурно-процессуального кодекса Республики Казахстан (далее – АППК); пункт 3) части первой статьи 498-1 Уголовно-процессуального кодекса Республики Казахстан (далее – УПК); подпункт 1) части первой статьи 851-1 Кодекса Республики Казахстан об административных правонарушениях (далее - КоАП));

      угроза тяжких необратимых последствий для жизни, здоровья людей либо для экономики и национальной безопасности Республики Казахстан, нарушение прав, свобод и законных интересов неопределенного круга лиц или иных публичных интересов (подпункты 1), 2) части первой статьи 454-1 ГПК; подпункты 1), 2) части первой статьи 169-1 АППК; подпункты 2), 3) части первой статьи 851-1 КоАП);

      принятые судебные акты затрагивают государственные или общественные интересы, национальную безопасность государства либо могут привести к тяжким необратимым последствиям для жизни, здоровья людей; лицо отбывает пожизненное лишение свободы (пункты 1), 2) части первой статьи 498-1 УПК).".

      2. Согласно статье 4 Конституции Республики Казахстан настоящее нормативное постановление включается в состав действующего права, является общеобязательным и вводится в действие со дня первого официального опубликования.

      Председатель
Верховного Суда
Республики Казахстан
А. Мергалиев

      Судья Верховного Суда
Республики Казахстан,
секретарь пленарного заседания
Г. Альмагамбетова

"Сот төрелігіне қол жеткізу құқығы және Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының сот актілерін қайта қарау бойынша өкілеттіктері туралы" 2016 жылғы 15 қаңтардағы № 1 Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының нормативтік қаулысына өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы

Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының 2025 жылғы 27 қарашадағы № 5 Нормативтік қаулысы

      1. Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының жоғарыда көрсетілген нормативтік қаулысына мынадай өзгерістер мен толықтырулар енгізілсін:

      1) 1-тармақ мынадай мазмұндағы бесінші абзацпен толықтырылсын:

      "Құқықтар мен заңды мүдделерді сот арқылы қорғауға Қазақстан Республикасының заңнамасына және халықаралық шарттарға сәйкес өзге де субъектілерге кепілдік беріледі.";

      2) 2-тармақтың бірінші абзацында:

      бірінші сөйлем мынадай редакцияда жазылсын:

      "Конституцияның 4-бабының 3-тармағы Республика бекіткен халықаралық шарттардың оның заңдарынан басымдығын белгілейді.";

      мынадай мазмұндағы екінші сөйлеммен толықтырылсын:

      "Қазақстан қатысушысы болып табылатын халықаралық шарттардың Қазақстан Республикасының аумағында қолданылу тәртібі мен талаптары Республиканың заңнамасында айқындалады.";

      3) 4-тармақтың үшінші абзацындағы "төмен тұрған соттардың сот актілерін кассациялық тәртіппен" деген сөздер "кассациялық сатыда қаралғаннан кейін айрықша жағдайларда заңды күшіне енген сот актілерін" деген сөздермен ауыстырылсын;

      4) 5-тармақ мынадай редакцияда жазылсын:

      "5. Сот практикасының біркелкілігіне қол жеткізу заңдылықты қамтамасыз ету, адамның және азаматтың конституциялық құқықтары мен бостандықтарын қорғау міндеттеріне негізделеді.

      Көрсетілген міндеттердің негізінде процестік заңнамада:

      соттардың құқық нормаларын түсіндіруіндегі және қолдануындағы біркелкіліктің бұзылуы (Қазақстан Республикасы Азаматтық процестік кодексінің (бұдан әрі - АПК) 454-1-бабы бірінші бөлігінің 3) тармақшасы; Қазақстан Республикасы Әкімшілік рәсімдік-процестік кодексінің (бұдан әрі - ӘРПК) 169-1-бабы бірінші бөлігінің 3) тармақшасы; Қазақстан Республикасы Қылмыстық-процестік кодексінің (бұдан әрі - ҚПК) 498-1-бабы бірінші бөлігінің 3) тармағы; Қазақстан Республикасы Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексінің (бұдан әрі – ӘҚБтК) 851-1-бабы бірінші бөлігінің 1) тармақшасы);

      адамдардың өмірі, денсаулығы үшін не Қазақстан Республикасының экономикасы мен ұлттық қауіпсіздігі үшін орны толмас ауыр салдарлар қаупінің төнуі, тұлғалардың айқындалмаған тобының құқықтарының, бостандықтары мен заңды мүдделерінің немесе өзге де жария мүдделердің бұзылуы (АПК-нің 454-1-бабы бірінші бөлігінің 1), 2) тармақшалары, ӘРПК-нің 169-1-бабы бірінші бөлігінің 1), 2) тармақшалары; ӘҚБтК-нің 851-1-бабы бірінші бөлігінің 2), 3) тармақшалары);

      қабылданған сот актілері мемлекеттік немесе қоғамдық мүдделерді, мемлекеттің ұлттық қауіпсіздігін қозғайтын не адамдардың өмірі, денсаулығы үшін орны толмас ауыр салдарларға әкелуі мүмкін болса; адам өмір бойына бас бостандығынан айыру жазасын өтеуі (ҚПК-нің 498-1-бабы бірінші бөлігінің 1), 2) тармақтары) қайта қараудың негіздері ретінде белгіленген.".

      2. Қазақстан Республикасы Конституциясының 4-бабына сәйкес осы нормативтік қаулы қолданыстағы құқық құрамына қосылады, жалпыға бірдей міндетті болып табылады және алғашқы ресми жарияланған күнінен бастап қолданысқа енгізіледі.

      Қазақстан Республикасы
Жоғарғы Сотының Төрағасы
А. Мерғалиев
      Қазақстан Республикасы Жоғарғы
Сотының судьясы, жалпы отырыс хатшысы
Г. Әлмағамбетова