Қазақстан Республикасы Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігінің Басқармасы ҚАУЛЫ ЕТЕДІ:
1. Қоса беріліп отырған Қазақстан Республикасының бағалы қағаздар нарығын реттеуді жетілдіру және қор биржасының қызметі мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізілетін нормативтік құқықтық актілерінің тізбесі бекітілсін.
2. Бағалы қағаздар нарығы департаменті Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен:
1) Заң департаментімен бірлесіп осы қаулыны Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркеуді;
2) осы қаулыны ресми жарияланғаннан кейін Қазақстан Республикасы Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігінің ресми интернет-ресурсына орналастыруды;
3) осы қаулы мемлекеттік тіркелгеннен кейін он жұмыс күні ішінде Заң департаментіне осы тармақтың 2) тармақшасында көзделген іс-шараның орындалуы туралы мәліметтерді ұсынуды қамтамасыз етсін.
3. Осы қаулының орындалуын бақылау Қазақстан Республикасының Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі Төрағасының жетекшілік ететін орынбасарына жүктелсін.
4. Осы қаулы алғашқы ресми жарияланған күнінен бастап күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі.
|
Қазақстан Республикасының Қаржы нарығын реттеу және дамыту Агенттігінің Төрағасы |
М. Абылкасымова |
| Қазақстан Республикасының Қаржы нарығын реттеу және дамыту Агенттігінің Басқармасының 2026 жылғы 28 қыркүйектегі № 133 қаулысымен бекітілген |
Қазақстан Республикасының бағалы қағаздар нарығын реттеуді жетілдіру және қор биржасының қызметі мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізілетін нормативтік құқықтық актілерінің тізбесі
1. "Қор биржасына мүшелік үшін шетелдік заңды тұлғаларға, сондай-ақ "Астана" халықаралық қаржы орталығының қатысушыларына қойылатын талаптар туралы" Қазақстан Республикасының Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау агенттігі Басқармасының 2005 жылғы 30 қыркүйектегі № 360 қаулысына (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 3916 болып тіркелген) мынадай өзгерістер енгізілсін:
1-тармақ мынадай редакцияда жазылсын:
"1. Қор биржасының мүшелері:
"Астана" халықаралық қаржы орталығының Қаржылық қызметтер көрсетуді реттеу жөніндегі комитетінің брокерлік және (немесе) дилерлік қызметтерді жүзеге асыруға тиісті лицензиялары бар "Астана" халықаралық қаржы орталығының қатысушылары;
мына көрсетілген талаптардың біреуіне сәйкес келетін:
1) Дүниежүзілік биржалар федерациясының (The World Federation of Exchanges) құрамына кіретін қор биржасының мүшесі болып табылатын;
2) уәкілетті реттеуші органы Бағалы қағаздар жөніндегі комиссиялардың халықаралық ұйымының консультациялар, ынтымақтастық және ақпарат алмасу мәселелері бойынша өзара түсіністіктің көпжақты меморандумына (MMoU IOSCO) қатысушы болып табылатын мемлекетте тіркелген болса не онымен Қазақстан Республикасының уәкілетті органы бағалы қағаздар нарығын қадағалау саласында ынтымақтастық пен ақпарат алмасу туралы екіжақты келісім жасаған болса және мұндай лицензияның (рұқсаттың) болуы шетелдік ұйымның резиденттілігі елінің заңнамасында көзделген жағдайда, осындай уәкілетті реттеуші орган бағалы қағаздар және (немесе) цифрлық активтер нарығында брокерлік, дилерлік, клирингтік қызметті жүзеге асыруға берген қолданыстағы лицензиясы (рұқсаты) болса, шетелдік заңды тұлға бола алатындығы белгіленсін.".
2. "Бағалы қағаздар нарығында қызметтi жүзеге асыруға қажеттi бағдарламалық-техникалық құралдар мен өзге жабдықтарға қойылатын талаптарды бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Басқармасының 2012 жылғы 28 сәуірдегі № 165 қаулысына (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 7734 болып тіркелген) мынадай өзгерістер енгізілсін:
кіріспесі мынадай редакцияда жазылсын:
"Бағалы қағаздар рыногы туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 48-бабы 1-тармағының 2) тармақшасына сәйкес Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің Басқармасы ҚАУЛЫ ЕТЕДІ:
көрсетілген қаулымен бекітілген Бағалы қағаздар нарығында қызметтi жүзеге асыруға қажетті бағдарламалық-техникалық құралдар мен өзге жабдықтарға қойылатын талаптар Тізбеге қосымшаға сәйкес жаңа редакцияда жазылсын.
3. "Қазақстан Республикасының бағалы қағаздар нарығында кастодиандық қызметті жүзеге асыру қағидаларын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Басқармасының 2013 жылғы 26 шілдедегі № 184 қаулысына (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 8692 болып тіркелген) мынадай өзгерістер енгізілсін:
кіріспесі мынадай редакцияда жазылсын:
"Қазақстан Республикасы Әлеуметтік кодексінің 37-бабының 11-тармағына, 39-бабының 3-тармағына, 46-бабына, 217-бабы 2-тармағының 9) тармақшасына, "Бағалы қағаздар рыногы туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 3-бабы 2-тармағының 8) тармақшасына және 73-бабының 2-тармағына, "Жобалық қаржыландыру және секьюритилендiру туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 6-3-бабына сәйкес "Сақтандыру төлемдеріне кепілдік беру қоры туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 5-бабының 5-тармағына, "Қазақстан Республикасындағы банктер және банк қызметі туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 23-бабы 7-тармағының 7) тармақшасына, "Нысаналы капитал қорлары және эндаумент-қорлар (нысаналы капиталдар) туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 31-бабына сәйкес Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің Басқармасы ҚАУЛЫ ЕТЕДІ:";
көрсетілген қаулымен бекітілген Қазақстан Республикасының бағалы қағаздар нарығында кастодиандық қызметті жүзеге асыру қағидаларында:
8-1-тармақ мынадай редакцияда жазылсын:
"8-1. Орталық депозитарий кастодиандық қызметті жүзеге асыру кезінде мыналарды:
1) өзінің ұйымдық құрылымында кастодиандық қызметті жүзеге асыратын жеке бөлімшенің болуын;
2) кастодиандық қызметті жүзеге асыратын бөлімше қызметкерлерінің орталық депозитарийдің есепке алу жүйесіндегі ақпаратқа өздерінің функционалдық міндеттерін орындау үшін қажетті көлемде қол жеткізуін;
3) орталық депозитарийдің басқа бөлімшелері қызметкерлерінің орталық депозитарийдің есепке алу жүйесіндегі кастодиандық қызметті жүзеге асыратын бөлімшенің қызметіне жататын ақпаратқа қол жеткізуін шектеуді қамтамасыз етеді.";
9-1-тармақ мынадай редакцияда жазылсын:
"9-1. Клиентпен кастодиандық шарт кастодиан "Қылмыстық жолмен алынған кірістерді заңдастыруға (жылыстатуға), терроризмді қаржыландыруға және жаппай қырып-жою қаруын таратуды қаржыландыруға қарсы іс-қимыл туралы" Қазақстан Республикасының Заңында көзделген тиісінше тексеру жөніндегі шараларды қабылдағаннан кейін жасалады.".
30-тармақтың бірінші бөлігі мынадай редакцияда жазылсын:
"30. Эмиссиялық бағалы қағаздармен және өзге де қаржы құралдарымен мәмілелерді тіркеуді, бағалы қағаздарды ұстаушының жеке шотынан үзінді-көшірме беруді және ақпаратты ашуды, сондай-ақ номиналды ұстаушының функцияларын жүзеге асыру шеңберінде кастодианның есепке алу жүйесінде өзге де операциялар жүргізуді кастодиан Бағалы қағаздар рыногы туралы заңда, Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Басқармасының 2014 жылғы 22 қазандағы № 210 қаулысымен бекітілген (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 9876 болып тіркелген) Эмиссиялық бағалы қағаздармен жасалған мәмілелерді, эмиссиялық бағалы қағаздар жөніндегі эмитенттердің міндеттемелері бойынша талап ету құқықтарын беруді номиналды ұстауды есепке алу жүйесінде және бағалы қағаздарды ұстаушылардың тізілімі жүйесінде тіркеу, орталық депозитарийдің есепке алу жүйесінде және (немесе) номиналды ұстауды есепке алу жүйесінде тіркелген тұлғаның жеке шотынан үзінді-көшірмені беру және номиналды ұстаушының номиналды ұстауындағы бағалы қағаздары бар клиенттер туралы ақпаратты орталық депозитарийдің және эмитенттің талап етуі бойынша табыс ету қағидаларында және Қағидаларда белгіленген тәртіппен және талаптарда жүзеге асырады.
42-тармақ мынадай редакцияда жазылсын:
"42. Кастодиан кастодианның ішкі құжаттарында белгіленген тәртіппен Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Басқармасының 2014 жылғы 22 қазандағы № 210 қаулысының (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 9876 болып тіркелген) 21-тармағында көзделген есепке алу журналдарын, сондай-ақ мыналарды:
1) кастодиан олар Қазақстан Республикасының заңнамасына және (немесе) осы ерікті жинақтаушы зейнетақы қорларының инвестициялық декларацияларына және (немесе) зейнетақы қағидаларына және (немесе) акционерлік инвестициялық қорлардың инвестициялық декларацияларына, және (немесе) нысаналы капитал қорларының инвестициялық декларацияларына, және (немесе) "жалпы сақтандыру" саласы бойынша сақтандыру төлемдеріне кепілдік беру резервінің, "өмірді сақтандыру" саласы бойынша сақтандыру төлемдеріне кепілдік беру резервінің және сақтандыру төлемдеріне кепілдік беруді қорының зиянды өтеу резервінің қаражаттарын инвестициялау қағидаларына және (немесе) инвестициялық пай қорларының қағидаларына, және (немесе) арнайы қаржы компаниялары мен инвестициялық портфельді басқарушы арасында жасалған инвестициялық портфельді басқару шарттарына сәйкес келмеуі себебінен қабылданбаған (орындалмаған) ерікті жинақтаушы зейнетақы қорларының, инвестициялық қорлардың, нысаналы капитал қорларының, сақтандыру төлемдеріне кепілдік беру қорының және арнайы қаржы компанияларының жеке шоттары бойынша операцияларды;
2) кастодиан олар Қазақстан Республикасының заңнамасына және (немесе) акционерлік инвестициялық қорлардың, нысаналы капитал қорларының инвестициялық декларацияларына сәйкес келмеуі себебінен қабылданбаған (орындалмаған) инвестициялық қорлардың, эндаумент-қорлардың (нысаналы капиталдардың) активтерінің құрамына кіретін ақша және қаржы құралдарынан басқа, инвестициялық портфельді басқарушы мүлікпен жасаған мәмілелерді (операцияларды), сондай-ақ инвестициялық қорлардың ақша және қаржы құралдарынан басқа, мүлікпен жасалған мәмілелерді (операцияларды) және эндаумент-қорлардың активтерінің құрамына кіретін мүлікпен жасалған мәмілелерді (операцияларды);
3) кастодианға инвестициялық қорлардың инвестициялық портфельді басқарушыларының не арнайы қаржы компанияларының, ерікті жинақтаушы зейнетақы қорларының, сақтандыру төлемдеріне кепілдік беру қорларының, Қазақстан Республикасының заңнамасына және (немесе) осы ерікті жинақтаушы зейнетақы қорларының инвестициялық декларацияларына және инвестициялық қорлардың инвестициялық декларацияларына және (немесе) зейнетақы қағидаларына және (немесе) акционерлік инвестициялық қорлардың, нысаналы капитал қорларының инвестициялық декларацияларына және (немесе) "жалпы сақтандыру" саласы бойынша сақтандыру төлемдеріне кепілдік беру резервінің, "өмірді сақтандыру" саласы бойынша сақтандыру төлемдеріне кепілдік беру резервінің және сақтандыру төлемдеріне кепілдік беруді қорының зиянды өтеу резервінің қаражаттарын инвестициялау қағидаларына және (немесе) инвестициялық пай қорларының қағидларына, және (немесе) арнайы қаржы компаниясы мен инвестициялық портфельді басқарушы арасында жасалған инвестициялық портфельді басқару шарттарына сәйкес келмейтін арнайы қаржы компанияларының берілген бұйрықтары (тапсырмалары) туралы уәкілетті органға жіберілген хабарламаларды есепке алу журналдарын жүргізу арқылы дәйекті және өзекті есепке алуды (есепке алу деректерін өзгертуге негіздемелер туындаған күні) жүзеге асырады.";
57-тармақ мынадай редакцияда жазылсын:
"57. Кастодиан кастодианның ішкі құжаттарымен белгіленген тәртіпте мынадарды шынайы және өзекті есепке алуды (осы есептің деректерін өзгерту үшін негіздемелер туындаған күні) жүзеге асырады:
1) Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Басқармасының 2014 жылғы 22 қазандағы № 210 қаулысының (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 9876 болып тіркелген) 21-тармағының 1) және 2) тармақшаларында көзделген мәліметтер;
2) кастодиан олардың Қазақстан Республикасының заңнамасына және (немесе) инвестициялық декларацияға және (немесе) бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорының зейнетақы қағидаларына сәйкес келмеу себебі бойынша қабылданбаған (орындалмаған) бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорының шоттары бойынша операциялар;
3) бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорының кастодианға жіберілген Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес келмейтін бұйрықтары (тапсырмалары) туралы уәкілетті органға жолданған хабарламалары;
4) кастодианның ішкі құжаттарымен көзделген өзге мәліметтер.
Осы тармақта көрсетілген мәліметтерді есепке алу тиісті есепке алу журналдарды құру мүмкіндігімен кастодианды бағдарламалық қамтамасыз ету арқылы жүзеге асырылады.";
58-12-тармақ мынадай редакцияда жазылсын:
"58-12. Кастодиан:
1) Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Басқармасының 2014 жылғы 22 қазандағы № 210 қаулысының (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 9876 болып тіркелген) 21-тармағының 1) және 2) тармақшаларында көзделген мәліметтерді;
2) кастодиан инвестициялық портфельді басқарушының сенімгерлік басқаруындағы, олардың Қағидалардың 58-6-тармағында көзделген талаптарға сәйкес келмеу себебі бойынша бас тартқан (орындамаған) зейнетақы активтерін есепке алу жөніндегі бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорының шоттары бойынша операцияларды;
3) инвестициялық портфельді басқарушының кастодианға берілген, Қағидалардың 58-6-тармағында көзделген талаптарға сәйкес келмейтін бұйрықтары (тапсырмалары) туралы уәкілетті органға жіберілген хабарламаларды;
4) кастодианның ішкі құжаттарында көзделген мәліметтерді дұрыс және өзекті есепке алуды (есепке алу деректерін өзгерту үшін негіздер туындаған күні) жүзеге асырады.
Осы тармақта көрсетілген мәліметтерді есепке алу тиісті есепке алу журналдарын қалыптастыру мүмкіндігімен кастодианның бағдарламалық қамтамасыз етуі арқылы жүзеге асырылады.".
4. "Сауда-саттықты ұйымдастырушының ұйымдық құрылымына және қор биржасының листинг комиссиясының құрамына қойылатын талаптарды, сондай-ақ Қор биржасының сауда жүйесінде жасалатын мәмілелерді қадағалау жөніндегі қызметті жүзеге асыратын сауда-саттықты ұйымдастырушының құрылымдық бөлімшесінің қызметін жүзеге асыру қағидаларын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Басқармасының 2015 жылғы 19 желтоқсандағы № 249 қаулысына (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 12998 болып тіркелген) мынадай өзгерістер енгізілсін:
көрсетілген қаулымен бекітілген Қор биржасының сауда жүйесінде жасалатын мәмілелерді қадағалау жөніндегі қызметті жүзеге асыратын сауда-саттықты ұйымдастырушының құрылымдық бөлімшесінің қызметін жүзеге асыру қағидаларында:
2-тармақ мынадай редакцияда жазылсын:
"2. Қор биржасының сауда жүйесінде жасалатын мәмілелерге қадағалау жөніндегі қызметті жүзеге асыратын сауда-саттықты ұйымдастырушының құрылымдық бөлімшесінің (бұдан әрі - қадағалау бөлімшесі) негізгі функциялары болып мыналар табылады:
1) қор биржасының сауда жүйесінде бағалы қағаздармен және өзге де қаржы құралдарымен жасалған мәмілелердің мониторингі мен талдауын жүзеге асыру;
2) жасалу параметрлері мен талаптары осы мәмілелер бағалы қағаздар рыногында манипуляция жасау мақсатында жасалған деп болжау жасауға негіз болатын, қор биржасының сауда жүйесінде бағалы қағаздармен және өзге де қаржы құралдарымен жасалған мәмілелерді анықтау (бұдан әрі - күмәнді мәмілелер);
3) алып тасталды;
4) күмәнді мәмілелер туралы мәліметтерді уәкілетті органға жіберу;
5) қор биржасының ішкі құжаттарында белгіленген функциялары.";
4 және 5-тармақтар мынадай редакцияда жазылсын:
"4. Қадағалау бөлімшесінің қызметкерлері "Бағалы қағаздар рыногы туралы" Қазақстан Республикасының Заңында, "Бағалы қағаздар нарығы субъектісінің және өзге тұлғалардың әрекеттерін бағалы қағаздар нарығында айла-шарғы жасау мақсатында жасалған деп тану қағидалары мен шарттарын, Сараптама комитетін құру және оның жұмыс істеу қағидаларын, сондай-ақ оның сандық құрамын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Басқармасының 2018 жылғы 28 желтоқсандағы № 319 қаулысында (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 18169 болып тіркелген) және (немесе) уәкілетті органның нормативтік құқықтық актісінде және (немесе) қор биржасының ішкі құжаттарында белгіленген өлшемшарттарға сәйкес келетін күмәнді мәмілелерді анықтаған кезде күмәнді мәміле туралы есеп дайындайды, онда мыналар қамтылады:
1) оның негізінде бағалы қағаздармен және өзге де қаржы құралдарымен жасалған мәміле күмәнді мәмілелер санына жатқызылған өлшемшарттың сипаттамасы;
2) күмәнді мәміленің параметрлері және қажет болғанда оның графикалық суреті;
3) өзара байланысты күмәнді мәмілелер тобының құрамына кіретін күмәнді мәміле үшін мұндай мәмілелердің параметрлері және қажет болғанда осы топтың графикалық суреті;
4) күмәнді мәміле бағалы қағаздар нарығында айла-шарғы жасау мақсатында жасалды деп қорытынды жасауға мүмкіндік беретін мәліметтер;
5) күмәнді мәмілені жасауға ықтимал себептері немесе бағалы қағазға немесе өзге қаржы құралына нарықтық бағаның өзгеруіне осы мәміленің әсер етуі, сұраныс пен ұсыныстың арақатынасы және (немесе) мәміле қатысушыларының кірістері мен шығындарына осы мәміленің әсері келтірілген талдау бөлігі;
6) есепті жасаған қадағалау бөлімшесі қызметкерінің қойылған қолы;
7) қадағалау бөлімшесі бастығының қойылған қолы;
8) қадағалау бөлімшесіне жетекшілік ететін қор биржасының басқарма мүшесінің есепті сараптама комитетіне жіберу туралы бұрыштамасы.
5. Күдікті әрекеттер туралы есеп қор биржасының ішкі құжаттарында белгіленген мерзімдерде жасалады және уәкілетті органға "Бағалы қағаздар нарығы субъектісінің және өзге тұлғалардың әрекеттерін бағалы қағаздар нарығында айла-шарғы жасау мақсатында жасалған деп тану қағидалары мен шарттарын, Сараптама комитетін құру және оның жұмыс істеу қағидаларын, сондай-ақ оның сандық құрамын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Басқармасының 2018 жылғы 28 желтоқсандағы № 319 қаулысымен (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 18169 болып тіркелген) бекітілген Бағалы қағаздар нарығы субъектісінің және өзге тұлғалардың әрекеттерін бағалы қағаздар нарығында айла-шарғы жасау мақсатында жасалған деп тану қағидалары мен шарттарында айқындалған мерзімдерде жібереді.".
5. "Эмитенттің ақпаратты жария ету қағидаларын, Эмитенттің жария етуіне жататын ақпараттың мазмұнына қойылатын талаптарды, сондай-ақ эмитенттің қаржылық есептілік депозитарийінің интернет-ресурсында ақпаратты жария ету мерзімдерін бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Басқармасының 2018 жылғы 27 тамыздағы № 189 қаулысына (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 17579 болып тіркелген) мынадай өзгерістер енгізілсін:
кіріспесі мынадай редакцияда жазылсын:
"Бағалы қағаздар рыногы туралы" Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің Басқармасы ҚАУЛЫ ЕТЕДІ:
көрсетілген қаулымен бекітілген Эмитенттің ақпаратты жария ету қағидаларында:
"Акционерлік қоғамның үлестес тұлғалары туралы мәліметтер (акционерлік қоғамның атауы)" деген қосымшада:
"Акционерлік қоғамның үлестес тұлғалары туралы мәліметтер" нысанын толтыру жөніндегі түсіндірменің 6-тармағы мынадай редакцияда жазылсын:
"6. 4-бағанда "Акционерлік қоғамдар туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 64-бабының 1 және 1-1-тармақтарының тиісті тармақшасына немесе "Қазақстан Республикасындағы банктер және банк қызметі туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 2-1-бабына сілтеме жасау қажет – екiншi деңгейдегi банктер үшін.".
6. "Бағалы қағаздарды ұстаушылар тізілімдерінің жүйесін жүргізу жөніндегі қызметті жүзеге асыру, сондай-ақ цифрлық қаржы активтері мен цифрлық қаржы активтерін ұстаушылар тізілімдерінің жүйесін қалыптастыру, жүргізу және сақтау жөніндегі қызметті жүзеге асыру қағидаларын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Басқармасының 2018 жылғы 29 қазандағы № 249 қаулысына (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 17803 болып тіркелген) мынадай өзгерістер мен толықтыру енгізілсін:
көрсетілген қаулымен бекітілген Бағалы қағаздарды ұстаушылар тізілімдерінің жүйесін жүргізу жөніндегі қызметті жүзеге асыру, сондай-ақ цифрлық қаржы активтері мен цифрлық қаржы активтерін ұстаушылар тізілімдерінің жүйесін қалыптастыру, жүргізу және сақтау жөніндегі қызметті жүзеге асыру қағидаларында:
8-тармақ мынадай редакцияда жазылсын:
"8. Тізілімдер жүйесінде эмитент туралы мынадай мәліметтер болады:
1) эмитенттің қазақ және орыс тілдеріндегі толық және қысқаша атауы;
2) заңды тұлғаны мемлекеттік тіркеуді (қайта тіркеуді) жүзеге асырған мемлекеттік органның атауы, сондай-ақ эмитенттің мемлекеттік тіркелуін растайтын құжат туралы мәліметтер, эмитенттің бизнестік сәйкестендіру нөмірі (бұдан әрі - БСН) (бар болса);
3) орналасқан жері, пошталық мекенжайы;
4) телефон нөмірлері және (немесе) басқа байланыс құралдары;
5) эмитенттің атқарушы органы басшысының және бас бухгалтерінің (бар болса) тегі, аты, әкесінің аты (ол бар болса).";
9-тармақтың 1) тармақшасы мынадай редакцияда жазылсын:
"1) бағалы қағаздар шығарылымының мемлекеттік тіркелуі туралы куәліктің берілген күні (бұрын берілген куәліктердің күндерін көрсете отырып) және бағалы қағаздардың шығарылымын мемлекеттік тіркеуді жүзеге асырған тіркеуші органның атауы;";
45, 46 және 47-тармақтар мынадай редакцияда жазылсын:
"45. Орталық депозитарий бағалы қағаздарды (эмитенттің эмиссиялық бағалы қағаздар жөніндегі міндеттемелері бойынша талап ету құқықтарын) тіркелген тұлғалардың жеке шоттарынан (жеке шоттарына) есептен шығару (есепке алу) жөніндегі операцияларды (эмитенттің эмиссиялық бағалы қағаздар жөніндегі міндеттемелері бойынша талап ету құқықтарын) эмиссиялық бағалы қағаздармен мәмілені тіркеу туралы қарсы бұйрықтарды (эмитенттің эмиссиялық бағалы қағаздар жөніндегі міндеттемелері бойынша талап ету құқықтарын) және Қағидалардың 47, 49, 51, 52, 53, 54, 55, 56, 58, 59, 60, 61, 62, 63, 64, 73, 74 және 77-тармақтарында белгіленген жағдайларды қоспағанда, Қағидаларға және бағалы қағаздар нарығы туралы Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес осы операцияны жүргізу үшін қажетті өзге де құжаттарды алған кезде жүргізеді.
Егер Бағалы қағаздар нарығы туралы заңның 72-1-бабына, "Қазақстан Республикасындағы банктер және банк қызметі туралы" Қазақстан Республикасы Заңының (бұдан әрі – Банктер және банк қызметі туралы заң) 9-бабына, "Сақтандыру қызметі туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 26-бабына сәйкес мәміле тараптарының біріне оны жасау үшін осындай келісімді (рұқсатты) беруге уәкілетті мемлекеттік органның келісімі (рұқсаты) талап етілсе, орталық депозитарий осындай келісімнің (рұқсаттың) болуын растайтын құжатты сұратады.
Осы тармақтың екінші бөлігінің талабы бағалы қағаздарды сенімгерлік басқаруға беру кезінде тізілімдер жүйесінде орталық депозитарий жүргізетін операцияларға да қолданылады.
46. Орталық депозитарий клиентке тізілімдер жүйесінде номиналды ұстаушының клиентіне жеке шот ашуға номиналды ұстаушының бұйрығын алған күннен бастап күнтізбелік 2 (екі) жұмыс күні ішінде Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Басқармасының 2014 жылғы 22 қазандағы № 210 қаулысымен бекітілген, Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 9876 болып тіркелген, Эмиссиялық бағалы қағаздармен жасалған мәмілелерді, эмиссиялық бағалы қағаздар жөніндегі эмитенттердің міндеттемелері бойынша талап ету құқықтарын беруді орталық депозитарийдің есепке алу жүйесінде тіркеу, орталық депозитарийдің есепке алу жүйесінде және (немесе) номиналды ұстауды есепке алу жүйесінде тіркелген тұлғаның жеке шотынан үзінді көшірмені беру және номиналды ұстаушының номиналды ұстауындағы бағалы қағаздары бар клиенттер туралы ақпаратты орталық депозитарийдің және эмитенттің талап етуі бойынша табыс ету қағидаларының (бұдан әрі – № 210 қағидалар) 36-тармағына сәйкес номиналды ұстаушыға оның клиенті номиналды ұстауды есепке алу жүйесінде жеке шот ашу үшін ұсынған құжаттарды және тізілімдер жүйесінде номиналды ұстаушының клиенті болып табылатын бағалы қағаздардың меншік иесіне жеке шот ашуға бұйрықты қарайды.
Орталық депозитарий орталық депозитарийдің есепке алу жүйесінде ашылған, кейіннен оларды номиналды ұстаушының клиентіне тізілімдер жүйесінде ашылған жеке шотқа есепке жазу мақсатында, номиналды ұстаушының шотынан бағалы қағаздарды (эмиссиялық бағалы қағаздар бойынша эмитенттің міндеттемелері бойынша талап ету құқықтарын) есептен шығаруға номиналды ұстаушының бұйрығын алған күннен бастап күнтізбелік 2 (екі) жұмыс күні ішінде номиналды ұстаушының клиенті болып табылатын бағалы қағаздардың меншік иесіне оған тиесілі бағалы қағаздарды (эмиссиялық бағалы қағаздар бойынша эмитенттің міндеттемелері бойынша талап ету құқықтарын) тізілімдер жүйесінде ашылған жеке шотқа есепке жазады және орталық депозитарийдің есепке алу жүйесінде ашылған, онда есепте тұрған бағалы қағаздарды (эмиссиялық бағалы қағаздар бойынша эмитенттің міндеттемелері бойынша талап ету құқықтарын) жеке шоттан есептен шығарады.
47. Кепілге қойылған бағалы қағаздар бойынша меншік құқығының (эмиссиялық бағалы қағаздар бойынша эмитенттің міндеттемелері бойынша талап ету құқықтары) басқа тұлғаға өтуін тіркеу операциясын жүргізген жағдайда, Қағидалардың 45-тармағында көзделген құжаттардан басқа, пайдасына бағалы қағаздарға (эмиссиялық бағалы қағаздар бойынша эмитенттің міндеттемелері бойынша талап ету құқықтарына) ауыртпалық салынған кепіл ұстаушының оларды иеліктен алуға келісімі ұсынылады.";
66-тармақ мынадай редакцияда жазылсын:
"66. Көрсетілген бағалы қағаздар бойынша талап ету құқықтарын беру нәтижесінде кепілге берілген бағалы қағаздарға құқықтардың (эмиссиялық бағалы қағаздар бойынша эмитенттің міндеттемелері бойынша талап ету құқықтары) өзге тұлғаға өтуін тіркеу жөніндегі операцияны орталық депозитарий мынадай құжаттардың негізінде жүзеге асырады:
1) кепіл ұстаушының бағалы қағаздар бойынша талап ету құқықтарын (эмиссиялық бағалы қағаздар бойынша эмитенттің міндеттемелері бойынша талап ету құқықтары) беруді тіркеу бұйрығы;
2) жаңа кепіл ұстаушының бағалы қағаздар бойынша талап ету құқықтарын (эмиссиялық бағалы қағаздар бойынша эмитенттің міндеттемелері бойынша талап ету құқықтары) беруді тіркеу бұйрығы;
3) алып тасталды;
4) егер мұндай келісімнің болуы Қазақстан Республикасының заңнамалық актілерінде немесе кепіл шартына көзделген болса, Қазақстан Республикасының Цифрлық кодексіне цифрлық жүйелерді пайдалана отырып, қағаз түрінде немесе электрондық құжат нысанында немесе клиентті динамикалық сәйкестендіруді және (немесе) биометриялық аутентификациялауды пайдалана отырып цифрлық нысанда ұсынылған кепілге салынған бағалы қағаздар бойынша талап ету құқықтарының (эмитенттің эмиссиялық бағалы қағаздар бойынша міндеттемелері бойынша талап ету құқықтарының) өтуіне кепіл берушінің келісімі.";
70-тармақтың бірінші бөлігі мынадай редакцияда жазылсын:
"70. Сенімгерлікпен басқарушы туралы жазба енгізу жөніндегі операцияны орталық депозитарий біржақты бұйрығының негізінде орталық депозитарий сенімгерлікпен басқару туралы жазба енгізу жөніндегі операцияны жүргізетін сенімгерлікпен басқарушы тұрғын үй құрылысының бірыңғай операторы болған жағдайларды қоспағанда, сенімгерлікпен басқару құрылтайшысының және сенімгерлікпен басқарушының сенімгерлікпен басқарушы туралы жазбаны сенімгерлікпен басқару құрылтайшысының жеке шотына енгізу туралы қарсы бұйрықтарының негізінде жүргізеді.";
71 және 72-тармақтар мынадай редакцияда жазылсын:
"71. Мүлікті сенімгерлік басқару шартының қолданыс мерзімі аяқталған кезде (егер өзгесі мүлікті сенімгерлік басқару шартында немесе Қазақстан Республикасының азаматтық заңнамасында көзделмесе) сенімгерлік басқарушы туралы жазбаны алып тастауды орталық депозитарий сенімгерлік басқару құрылтайшысының немесе мүлікті меншік иесінің хабарламасы негізінде жүргізеді.
72. Банктер және банк қызметі туралы заңның 78-бабында, Сақтандыру қызметі туралы заңның 53-4-бабының 3-тармағында, Бағалы қағаздар рыногы туралы заңның 72-3-бабының 3-тармағында көзделген жағдайларда қаржы ұйымының акцияларын сенімгерлік басқару тағайындалған кезде орталық депозитарий қаржы ұйымы акцияларының меншік иесі болып табылатын тіркелген тұлғаның жеке шотына сенімгерлік басқарушы туралы жазбаны енгізу операциясын уәкілетті органының қаржы ұйымының акцияларын сенімгерлік басқаруды тағайындау туралы шешімі және сенімгерлік басқарушының сенімгерлік басқарушы туралы жазбаны осы тіркелген тұлғаның жеке шотына енгізу туралы бұйрығы негізінде жүргізеді.
Сенімгерлік басқаруға берілген қаржы ұйымының акциялары сатылған жағдайда, орталық депозитарий осы акцияларды олардың меншік иесі болған тіркелген тұлғаның жеке шотынан есептен шығару және осы акцияларды сатып алушының жеке шотына (жеке шоттарына) есепке жазу операциясын сенімгерлік басқарушының бұйрығы және Банктер және банк қызметі туралы заңның 9-бабында, Сақтандыру қызметі туралы заңның 26-бабында және Бағалы қағаздар рыногы туралы заңның 72-1-бабында көзделген жағдайларда уәкілетті органның қаржы ұйымының ірі қатысушысы (банктік не сақтандыру холдингі) мәртебесін иеленуге келісімін растайтын құжат негізінде жүргізеді.
Орталық депозитарий сенімгерлік басқаруға берілген қаржы ұйымы акцияларының меншік иесі болып табылатын тіркелген тұлғаның жеке шотынан сенімгерлік басқарушы туралы жазбаны алып тастау операциясын сенімгерлік басқарушының сенімгерлік басқарушы туралы жазбаны осы тұлғаның жеке шотынан алып тастау туралы бұйрығы негізінде жүргізеді.";
85-тармақтың екінші бөлігі мынадай редакцияда жазылсын:
"Бағалы қағаздарды ұстаушылар тізіліміне орталық депозитарийдің уәкілетті тұлғалары қол қояды және орталық депозитарийдің қазақ және орыс тілдерінде өз атауы бар мөртабанымен куәландырылады";
88-тармақтың екінші бөлігі мынадай редакцияда жазылсын:
"Эмитенттің ірі акционерлері туралы анықтамаға орталық депозитарийдің уәкілетті тұлғалары қол қояды және орталық депозитарийдің қазақ және орыс тілдерінде өз атауы бар мөртабанымен куәландырылады.";
89-тармақтың бесінші бөлігі мынадай редакцияда жазылсын:
"Акционерлер тізіміне орталық депозитарийдің уәкілетті тұлғалары қол қояды және орталық депозитарийдің қазақ және орыс тілдерінде өз атауы бар мөртабанымен куәландырылады.";
90-тармақ мынадай редакцияда жазылсын:
"90. Бағалы қағаздарды ұстаушының жеке шотынан үзінді-көшірме орталық депозитарийдің қағидалар жинағына сәйкес нысан бойынша жасалады және оған орталық депозитарийдің уәкілетті тұлғалары қол қояды.";
93-тармақтың бірінші абзацы мынадай редакцияда жазылсын:
"93. Жеке шот бойынша операцияны және ақпараттық операцияны орталық депозитарий операцияларды жүргізуді қоспағанда, 2 (екі) жұмыс күні ішінде жүргізеді:";
96-тармақ мынадай редакцияда жазылсын:
"96. Орталық депозитарий бұйрықты алған кезден бастап 2 (екі) жұмыс күні ішінде мынадай:
1) бұйрықтардағы қойылған қолдар жеке шоттар бойынша операцияларды және ақпараттық операцияларды тіркеу құжаттарына қол қою құқығына ие заңды тұлға өкілдерінің нотариат куәландырған қол қою үлгілері бар құжатта немесе жеке тұлғаның жеке басын куәландыратын құжатта көрсетілген қол қою үлгілеріне сәйкес келмеген;
2) алып тасталды;
3) Қағидалардың 38-тармағында белгіленген тәртіппен басқарушы компанияның пайларды есептен шығару (есепке жатқызу) туралы бұйрығымен бір мезгілде (бір жұмыс күні ішінде) инвестициялық пай қорының активтерін есепке алуды қамтамасыз ететін кастодианның растауы ұсынылмаған;
4) бұйрықтардың деректемелері орталық депозитарийдің қағидалар жинағында белгіленген деректемелерге немесе жеке шот деректемелеріне сәйкес келмеген;
5) жеке шотта қажетті бағалы қағаздар саны болмаған;
6) Қағидалардың 41-тармағының бірінші абзацына сәйкес бұйрықты тексерген кезде Қазақстан Республикасының бағалы қағаздар нарығы туралы заңнамасының бұзылғаны анықтаған;
7) Қағидаларда көзделген жағдайларда клиент мәміленің тіркелуі үшін белгіленген мерзімде осындай мәмілені жасауға осындай келісімді (рұқсатты) беруге уәкілетті мемлекеттік органның берген келісімін (рұқсатын) растайтын құжатты ұсынбаған;
8) тиісті мемлекеттік органдардың не соттың бағалы қағаздар айналысын тоқтата тұру немесе тоқтату туралы шешімі болған;
9) Атқарушылық іс жүргізу туралы заңның 65-бабының 6-1-тармағында көрсетілген жағдайларды қоспағанда, бұйрықта көрсетілген бағалы қағаздар және (немесе) жеке шот оқшауланған;
10) Қағидалардың 47, 66, 67 және 77-тармақтарында көзделген операцияларды жүргізуді қоспағанда, бұйрықта көрсетілген бағалы қағаздарға ауыртпалық салынған;
11) КЖ/ТҚ/ЖҚҚТҚҚ туралы заңның 13-бабында көзделген;
12) орталық депозитарийдің қағидалар жинағында көзделген жағдайларда оның орындалмау себептерін көрсете отырып, жазбаша түрде немесе Қазақстан Республикасының Цифрлық Кодексіне сәйкес цифрлық жүйелерді пайдалана отырып электрондық құжат нысанында бас тартуды ресімдейді.
Орталық депозитарий КЖ/ТҚ/ЖҚҚТҚҚ туралы заңның 13-бабында көзделген жағдайларда және тәртіппен эмитенттің бұйрығын орындаудан бас тартады.
Бұйрықты орындаудан бас тартуға орталық депозитарийдің уәкілетті тұлғалары қол қояды және өз атауы қазақ және орыс тілдерінде жазылған орталық депозитарийдің мөртабанымен куәландырылады не Қазақстан Республикасының Цифрлық кодексіне сәйкес цифрлық жүйелерді пайдалана отырып электрондық құжат нысанында жасалады және беріледі.
Жүргізілу талаптарын қосымша тексеру талап етілетін операцияларды жүзеге асыруға арналған бұйрықты орындаудан бас тартуды дайындау кезінде осындай бас тарту 6 (алты) жұмыс күніне дейінгі мерзімде дайындалады.";
мынадай мазмұндағы 96-1-тармақпен толықтырылсын:
"96-1. Мынадай:
1) егер оны беру қажеттілігі Қазақстан Республикасының бағалы қағаздар нарығы туралы заңнамасында белгіленген болса, бұйрық берілген күннен бастап күнтізбелік 30 (отыз) күн ішінде қарсы бұйрық алмаған;
2) орталық депозитарийдің қағидалар жинағында белгіленген жағдайларда Орталық депозитарий бұйрықтың орындалмау себептерін көрсете отырып, Қазақстан Республикасының Цифрлық кодексіне сәйкес цифрлық жүйелерді пайдалана отырып жазбаша түрде немесе электрондық құжат нысанында бұйрықтың орындалмағаны туралы есепті ресімдейді.".
7. "Орталық депозитарийдiң қызметiн жүзеге асыру қағидаларын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Басқармасының 2018 жылғы 29 қарашадағы № 307 қаулысына (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 17920 болып тіркелген) мынадай өзгерістер мен толықтырулар енгізілсін:
көрсетілген қаулымен бекітілген Орталық депозитарийдiң қызметiн жүзеге асыру қағидаларында:
12-тармақ мынадай редакцияда жазылсын:
"12. Орталық депозитарий шығарылымы Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Басқармасының 2018 жылғы 29 қазандағы № 249 қаулысымен (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 17803 болып тіркелген) бекітілген Бағалы қағаздарды ұстаушылар тізілімдерінің жүйесін жүргізу жөніндегі қызметті жүзеге асыру қағидаларына сәйкес Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес тіркелген бағалы қағаздарды ұстаушылар тізілімдерінің жүйесін жүргізуді жүзеге асырады.
Орталық депозитарий Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Басқармасының 2018 жылғы 29 қазандағы № 249 қаулысымен бекітілген (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 17803 болып тіркелген) бағалы қағаздарды ұстаушылар тізілімдерінің жүйесін жүргізу жөніндегі қызметті жүзеге асыру қағидаларына және орталық депозитарий қағидалар жинағына сәйкес шығарылымы "Астана" халықаралық қаржы орталығының қолданыстағы құқығына сәйкес тіркелген бағалы қағаздарды ұстаушылар тізілімдерінің жүйесін жүргізуді жүзеге асырады.";
16-тармақтың бірінші бөлігі мынадай редакцияда жазылсын:
"Орталық депозитарий номиналды ұстауды есепке алу жүйесінде мынадай тұлғаларға:
1) уәкілетті органның бағалы қағаздар нарығында кастодиандық қызметті жүзеге асыруға берілген лицензиясына ие;
2) уәкілетті органның бағалы қағаздар нарығында брокерлік қызметті жүзеге асыруға берілген лицензиясына ие;
3) Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіне;
4) уәкілетті органның бағалы қағаздар нарығында дилерлік қызметті жүзеге асыруға берілген лицензиясына ие;
5) Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес дилерлік қызметті лицензиясыз жүзеге асыратын;
6) шетелдік депозитарийлер, кастодиандар және клирингтік ұйымдарға;
7) Бағалы қағаздар рыногы туралы заңның 59-бабының 1-тармағында белгіленген функцияларға ұқсас функцияларды жүзеге асыру құқығына ие шетелдік ұйымдарға;
8) Қазақстан Республикасының мемлекеттік мүлік туралы заңнамасына сәйкес айқындалған мемлекеттік мүлікті есепке алу саласындағы бірыңғай операторға;
9) "Астана" халықаралық қаржы орталығының аумағында бағалы қағаздармен мәмілелерді тіркеуді жүзеге асыратын ұйымға;
10) "Астана" халықаралық қаржы орталығының аумағында тіркелген және Бағалы қағаздар рыногы туралы заңның 59-бабының 1-тармағында белгіленген функцияларға ұқсас функцияларды жүзеге асыру құқығына (лицензиясына) ие ұйымдарға;
11) клирингтік ұйымдарға;
12) уәкілетті органның бағалы қағаздар нарығында инвестициялық портфельді басқару жөніндегі қызметті жүзеге асыруға берілген лицензиясына ие;
13) орталық депозитарийдің орталық депозитарий кастодиандық қызмет көрсету жөнінде шарттар жасасқан клиенттеріне;
14) цифрлық активтер қызметінің провайдерлеріне жеке шоттар ашады.";
18-тармақ мынадай редакцияда жазылсын:
"18. Депоненттердің және олардың клиенттерінің қаржы құралдарын бөлек есепке алуды қамтамасыз ету үшін депоненттің жеке шотында орталық депозитарийдің қағидалар жинағында айқындалған тәртіппен мынадай қосалқы шоттар ашылады:
1) депонентке тиесілі қаржы құралдарын есепке алуға арналған депоненттің қосалқы шоты;
2) депонент бағалы қағаздардың қайталама нарығында сатып алған қаржы құралдарын есепке алуға арналған, депоненттің сатып алған меншікті бағалы қағаздарды есепке алуға арналған қосалқы шоты;
3) осы депоненттің орналастырылмаған қаржы құралдарын есепке алуға арналған, депоненттің жарияланған бағалы қағаздарды есепке алуға арналған қосалқы шоты;
4) депоненттің клиенттеріне тиесілі қаржы құралдарын біріктіріп есепке алуға арналған қосалқы шоты.
Депоненттің сұрау салуы бойынша оған өз клиенттеріне тиесілі қаржы құралдарын біріктіріп есепке алуға арналған депоненттің бірнеше қосалқы шоты ашылады.
Депоненттің клиенттеріне тиесілі қаржы құралдарын біріктіріп есепке алуға арналған қосалқы шоттарын пайдалану тәртібі орталық депозитарийдің қағидалар жинағында айқындалады;
5) Қағидалардың 37-1 және 37-2-тармақтарына сәйкес орталық депозитарий берген депонент клиентінің бірегей коды бойынша ашылатын және депоненттің осы клиентіне тиесілі қаржы құралдарын есепке алуға арналған депонент клиентінің қосалқы шоты;
6) номиналды ұстаушы болып табылатын клиенттің номиналды ұстауға берілген қаржы құралдарын есепке алуға арналған қосалқы шоты.
Номиналды ұстаушы болып табылатын клиенттің қосалқы шоты:
Бағалы қағаздар рыногы туралы заңның 59-бабының 1-тармағында белгіленген функцияларға ұқсас функцияларды жүзеге асыру құқығына ие шетелдік депозитарийге, шетелдік кастодианға немесе шетелдік ұйымға олардың клиенттеріне тиесілі қаржы құралдарын есепке алу үшін олардың жеке шотында;
Бағалы қағаздар рыногы туралы заңның 59-бабының 1-тармағында белгіленген функцияларға ұқсас функцияларды жүзеге асыру құқығына ие, депоненттің клиенті болып табылатын шетелдік ұйымға;
номиналды ұстаушыға - шетелдік мемлекеттің заңнамасына сәйкес шығарылған қаржы құралдарын есепке алу үшін кастодианның клиенті болып табылатын Қазақстан Республикасының резидентіне;
"Астана" халықаралық қаржы орталығының аумағында жұмыс істейтін қор биржасының листингіндегі қаржы құралдарын есепке алу үшін "Астана" халықаралық қаржы орталығының аумағында бағалы қағаздармен мәмілелерді тіркеуді жүзеге асыратын ұйымға;
"Астана" халықаралық қаржы орталығының аумағында тіркелген және Бағалы қағаздар рыногы туралы заңның 59-бабының 1-тармағында белгіленген функцияларға ұқсас функцияларды жүзеге асыру құқығына (лицензияға) ие ұйымға ашылады;
7) орталық депозитарий кастодиандық қызмет көрсету бойынша қызметтер көрсететін депонент клиентінің қосалқы шоты;
8) эмитент бағалы қағаздардың қайталама нарығында сатып алған қаржы құралдарын есепке алуға арналған, эмитенттің сатып алған бағалы қағаздарды есепке алуға арналған қосалқы шоты;
9) осы эмитенттің орналастырылмаған қаржы құралдарын есепке алуға арналған, эмитенттің жария етілген бағалы қағаздарды есепке алуға арналған қосалқы шоты.
Операторы Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі немесе Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің заңды тұлғасы болып табылатын төлем жүйелерінің қатысушылары болып табылатын депоненттер немесе депоненттердің клиенттері үшін осы төлем жүйелері бойынша кепілді қамтамасыз ету болып табылатын қаржы құралдарын жеке есепке алу мақсатында депоненттің дербес шотында осы тармақтың бірінші бөлігінің 1) және 5) тармақшаларында көрсетілген жеке қосалқы шоттар ашылады.
Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің сұратуы бойынша оған Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіне тиесілі қаржы құралдарын есепке алуға арналған депоненттің бірнеше қосалқы шоты ашылады.";
21-тармақ мынадай редакцияда жазылсын:
"21. Қаржы құралдарымен мәмілелерді тіркеу жөніндегі операцияларды және ақпараттық операцияларды орталық депозитарий мыналардың негізінде жүзеге асырады:
1)депоненттердің немесе шот операторларының тиісті бұйрықтары;
2)сауда-саттықты ұйымдастырушының бұйрықтары;
3)клирингтік ұйымның және (немесе) орталық контрагенттің
бұйрықтары;
4) ақпараттық жүйелер деректерінің провайдерлері мен орталық депозитарий арасында жасалған шартта айқындалған тәртіппен және талаптармен Bloomberg (Блумберг) және (немесе) Reuters (Рейтер) ақпараттық жүйелері арқылы алынған бұйрықтар және (немесе) өзге де нұсқаулар (құжаттар);
5) осы қор биржасы немесе клирингтік ұйым мен орталық депозитарий арасында жасалған шартта айқындалған тәртіппен және шарттарда "Астана" халықаралық қаржы орталығының аумағында жұмыс істейтін қор биржасының немесе клирингтік ұйымның бұйрықтары;
6) шет мемлекеттің аумағында бағалы қағаздармен және өзге де қаржы құралдарымен сауданы ұйымдастыру жөніндегі қызметті жүзеге асыруға уәкілетті шетелдік ұйымның немесе шет мемлекеттің аумағында қызметті жүзеге асыруға уәкілетті клирингтік ұйымның бұйрықтары және (немесе) өзге де нұсқаулары (құжаттары) осы шетелдік ұйымның немесе клирингтік ұйым және орталық депозитарий арасында жасалған шартта айқындалған тәртіппен және шарттарда;
7) орталық депозитариймен орталық депозитарийдің қағидалар жинағында белгіленген тәртіппен шарт жасасқан депонент клиентінің бұйрығы;
8) орталық депозитарий кастодиандық қызмет көрсету бойынша қызметтер көрсететін заңды және жеке тұлғалардың тиісті бұйрықтары;
9) "Атқарушылық іс жүргізу және сот орындаушыларының мәртебесі туралы" Қазақстан Республикасының Заңына (бұдан әрі – Атқарушылық іс жүргізу туралы заң) сәйкес мемлекеттік органдар мен осындай құқыққа ие тұлғалардың актілері;
10) орталық депозитарийдің атқарушы органының оның қағидалар жинағында көзделген жағдайларда түзету жазбаларын енгізу мақсатында шешімдері.
Депоненттің клиенттері орталық депозитарийге оның қағидалар жинағында көзделген тәртіппен және шарттарда жүгінген кезде орталық депозитарий депонент клиенттерінің бұйрықтары негізінде ақпараттық операцияларды жүзеге асырады.";
22-тармақ мынадай редакцияда жазылсын:
"22. Орталық депозитарий бұйрықты алған күннен бастап 2 (екі) жұмыс күні ішінде Қазақстан Республикасының Цифрлық кодексіне сәйкес цифрлық жүйелерді пайдалана отырып, оны орындамау себептерін көрсетіп, мынадай:
1) орталық депозитарий клиентінің бағалы қағаздар нарығында кәсіби қызметті жүзеге асыруға лицензиясының және (немесе) лицензиясына қосымшаның қолданысы тоқтатыла тұрған немесе одан айырылған (қайтарып алынған) (қаржы құралдарын басқа депоненттерге номиналды ұстауға аудару немесе орталық депозитарийдің номиналды ұстауынан қаржы құралдарын шығару жөніндегі операцияларды және ақпараттық операцияларды қоспағанда);
2) уәкілетті орган немесе бағалы қағаздардың айналысын тоқтата тұруға немесе тоқтатуға уәкілеттік берілген мемлекеттік органдар (ақпараттық операцияларды қоспағанда) бағалы қағаздардың айналысы тоқтатыла тұрған немесе тоқтатылған;
3) бағалы қағаздар шығарылымы тоқтатыла тұрған немесе тоқтатылған (ақпараттық операцияларды, номиналды ұстаушыны ауыстыру кезінде қажетті немесе осындай бағалы қағаздарды өтеу кезінде жүргізілетін операцияларды, сондай-ақ ерікті жинақтаушы зейнетақы қорларына ашылған қосалқы шоттардан бағалы қағаздарды есептен шығару және бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорына ашылған қосалқы шотқа есепке жатқызу жөніндегі операцияларды қоспағанда);
4) бұйрық орталық депозитарийдің қағидалар жинағында белгіленген нысанға сәйкес келмеген;
5) толтыру үшін міндетті бұйрықтың деректемелері болмаған, сондай-ақ түзетулер немесе боялған жерлер болған;
6) бұйрықтардағы қолдардың үлгілері нотариат куәландырған үлгілерге сәйкес келмеген;
7) Атқарушылық іс жүргізу туралы заңының 65-бабында көрсетілген жағдайларды қоспағанда, бұйрықта көрсетілген бағалы қағаздар және (немесе) жеке шот (қосалқы шот) бұғатталған;
8) банктерді біріктіру нысанында қайта ұйымдастыру кезінде тіркелген тұлғалардың біреуіне қатысты "Қазақстан Республикасындағы банктер және банк қызметі туралы" Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес қайта құрылымдау жүргізілген жеке шоттарынан (шоттарына) (қосалқы шоттарынан (қосалқы шоттарына) қаржы құралдарын есептен шығару (есепке жатқызу) жөніндегі операцияларды жүргізуді қоспағанда, бұйрықта көрсетілген қаржы құралдарына ауыртпалықтар болған;
9) есептеулерін есепке алу ұйымы жүзеге асыратын бұйрықтардың жекелеген түрлеріне қатысты орталық депозитарий қағидаларының жинағында белгіленген жағдайларды қоспағанда, орталық депозитарий клиенттерінің қаржы құралдарының және (немесе) шоттарында (қосалқы шоттарында) қажетті ақша саны болмаған;
10) алып тасталды;
11) алып тасталды;
12) мәміле Қазақстан Республикасының Бағалы қағаздар рыногы туралы заңнамасына сәйкес келмеген;
13) орталық депозитарийдің қағидалар жинағында белгіленген жағдайларда жазбаша түрде немесе электрондық құжат нысанында осы бұйрықты орындаудан бас тартуды ресімдейді.
Жазбаша түрдегі бас тарту орталық депозитарийдің қағидалар жинағында көзделген байланыс түрлерімен жіберіледі.
Осы тармақтың цифрлық қаржы активтеріне қатысты бөлігіндегі ережелері, егер орталық депозитарий қызметті цифрлық қаржы активтері платформасының операторы ретінде жүзеге асырған жағдайда ғана қолданылады.";
мынадай мазмұндағы 22-1-тармақшамен толықтырылсын:
"22-1. Орталық депозитарий бұйрықтың орындалмағаны туралы есепті Цифрлық кодекске сәйкес цифрлық жүйелерді пайдалана отырып, оны орындамау себептерін көрсетіп, мынадай:
1) егер бұйрықты ұсыну қажеттілігі Қазақстан Республикасының Бағалы қағаздар рыногы туралы заңнамасында белгіленген болса, бұйрық берілген күннен бастап күнтізбелік 30 (отыз) күн ішінде, қарсы бұйрық болмаған;
2) орталық депозитарийдің қаржы құралдарын номиналды ұстауға (шығаруға) енгізу (шығару) туралы бұйрығын есепке алу ұйымының орындамағаны туралы хабарлама алған;
3) орталық депозитарийдің қағидалар жинағында белгіленген жағдайларда жазбаша түрде немесе электрондық құжат нысанында ресімдейді.";
28-1-тармақ мынадай редакцияда жазылсын:
"28-1. Орталық депозитарий орталық депозитарийдің қағидалар жинағында белгіленген тәртіппен депоненттің клиенттеріне тиесілі қаржы құралдарын біріктірілген есепке алуға арналған депоненттің қосалқы шоты бойынша депонентті есепке алу жүйесінен:
есепті күннің басында және соңында осы қосалқы шотта есепте тұрған қаржы құралдарының қалдықтары туралы;
депонент клиенттерінің жеке шоттары бойынша тіркелген және есепті күн ішінде осы қосалқы шот бойынша жасалған қаржы құралдарымен операциялар туралы электрондық деректерді өзінің есепке алу жүйесіне күн сайын қабылдауды, сақтауды және пайдалануды жүзеге асырады.
Орталық депозитарий орталық депозитарий қағидаларының жиынтығында айқындалған тәртіппен бағалы қағаздарды ұстаушылардың тізімдерін (тізілімдерін) қалыптастыру кезінде депоненттерден алынған, осы тармақтың бірінші бөлігінде көрсетілген электрондық деректерді пайдалануды жүзеге асырады. Бағалы қағаздарды ұстаушылардың тізімін (тізілімін) қалыптастыру үшін депоненттің клиенті туралы мәліметтер жеткіліксіз болған кезде орталық депозитарий № 210 қағидалардың 52-тармағында айқындалған тәртіппен депоненттерге сұрау салулар жібереді.
Орталық депозитарий уәкілетті органды осы тармақтың бірінші бөлігінде көрсетілген мәліметтерді депоненттің ұсынбауы не № 210 қағидалардың 16-тармағында белгіленген ұсыну мерзімдерін бұзу фактілері туралы бұзған күннен кейінгі бір жұмыс күнінен кешіктірмей хабардар етеді.
Орталық депозитарий орталық депозитарий қағидаларының жиынтығында белгіленген тәртіппен депонент түзеткен, осы тармақтың бірінші бөлігінде көрсетілген электрондық деректерді қабылдауды, сақтауды және өзінің есепке алу жүйесінде пайдалануды жүзеге асырады және осындай түзету туралы уәкілетті органды хабардар етеді.";
мынадай мазмұндағы 28-2-тармақшамен толықтырылсын:
"28-2. орталық депозитарий өзінің есепке алу жүйесінде бар мәліметтер негізінде орталық депозитарийдің қағидалар жинағында белгіленген тәртіппен активтері орталық депозитарийде есепке алынуға жататын инвесторлар туралы әр айдың бірінші күніндегі жағдай бойынша ақпарат қалыптастыруды жүзеге асырады және осы ақпаратты уәкілетті органға айдың 10 жұмыс күнінен кешіктірмей ұсынады.";
37-2, 37-3 және 37-4-тармақтар мынадай редакцияда жазылсын:
"37-2. Орталық депозитарий орталық депозитарийдің қағидалар жинағында белгіленген тәртіппен депоненттің мыналар:
Қазақстан Республикасының резиденті – жеке тұлға депоненті клиентінің жеке сәйкестендіру нөмірі;
Қазақстан Республикасының резиденті немесе "Астана" халықаралық қаржы орталығының аумағында тіркелген заңды тұлғаның бизнес сәйкестендіру нөмірі;
жеке тұлғаның депоненті клиентінің жеке сәйкестендіру нөмірі немесе ол болмаған жағдайда, Қазақстан Республикасының бейрезидент жеке тұлға депоненті клиентінің шетелдік паспорты;
заңды тұлғаның толық атауы және бизнес сәйкестендіру нөмірі немесе ол болмаған жағдайда, Қазақстан Республикасының бейрезидент заңды тұлғасының тіркелуін растайтын құжат туралы депонент ұсынған бұйрық және мәліметтер негізінде депонентке және (немесе) оның клиентіне бірегей код беруді жүзеге асырады.
Депонент орталық депозитарийдің қағидалар жинағында айқындалған тәртіппен клиент туралы мәліметтерді өзгертуге бұйрық береді, оның негізінде осы клиентке осындай өзгерістер туралы белгілі болған күннен кейінгі жұмыс күнінен кешіктірмей бірегей код беріледі.
37-3. Орталық депозитарий қағидаларының жинағында белгіленген тәртіппен және мерзімде орталық депозитарий депонентке және сауда-саттықты ұйымдастырушыға депоненттің клиентіне тағайындалған бірегей код туралы ақпаратты жібереді.
Орталық депозитарий уәкілетті органға:
Қағидалардың 37-2-тармағында көрсетілген депоненттер ұсынған мәліметтер;
кодты беру күні;
дербес шотта (қосалқы шотта) қаржы құралдарының болуы (болмауы) туралы ақпаратиты ашумен депоненттерге және (немесе) олардың клиенттеріне берілген бірегей кодтар туралы мәліметтерді ұсынуды қамтамасыз етеді.
37-4. Орталық депозитарийдің номиналды ұстауды есепке алу жүйесінде оның бірегей коды бойынша қосалқы шот ашылған және (немесе) қаржы құралдарын біріктірілген есепке алу үшін депоненттің қосалқы шоты шеңберінде қызмет көрсетілетін депоненттің клиенті бойынша эмитенттің бағалы қағаздарын ұстаушылардың тізілімінде (акционерлер тізімінде) депоненттің осы клиентіне бірегей код берілген немесе олардың жаңарту барысында депоненттен алынған мәліметтерді көрсете отырып, белгілі бір номиналды ұстаушының клиенті ретінде көрсетіледі.";
Егер орталық депозитарийдің есепке алу жүйесінде акционерлердің тізімін жасау үшін қажетті көлемде және уақтылы оның номиналды ұстаушысы туралы белгісі бар ол туралы мәліметтер ашылса, эмитент акционерлерінің тізімінде акционер – депоненттің клиенті көрсетіледі.";
мынадай мазмұндағы 37-5-тармақшамен толықтырылсын:
"37-5. Орталық депозитарий қағидалар жинағында белгіленген тәртіппен Қағидалардың 37-2-тармағына сәйкес берілген депоненттер клиенттерінің бірегей кодтарына қатысты дербес шоттың (қосалқы шоттың) мәртебесін – ашық немесе жабық деп көрсете отырып, орталық депозитарийдің есепке алу жүйесінде депоненттердің осындай клиенттеріне ашылған кодты, дербес шоттардың (қосалқы шоттардың) нөмірлерін беру күнін көрсете отырып, берілген кодтарды есепке алуды жүзеге асырады.";
39-тармақтың бірінші бөлігі мынадай редакцияда жазылсын:
"39. Орталық депозитарий Бағалы қағаздар рыногы туралы заңның 78-бабының 3-тармағында көрсетілген клиенттермен депозитарлық қызмет көрсету шарттарын және (немесе) банк шоты шарттарын жасайды. Шарттар жазбаша түрде немесе электрондық құжат нысанында жасалады.";
40-1-тармақтың алтыншы бөлігі мынадай редакцияда жазылсын:
"Номиналды ұстаушының клиентіне тиесілі талап етілмеген ақшаны төлеуді Орталық депозитарий номиналды ұстаушының өз клиентіне ақша аударуды дербес жүзеге асыратын шотына жүзеге асырады, орталық депозитарий талап етілмеген ақшаны аудару сәтінде:
1)номиналды ұстаушы клиентінің қосалқы шоты жабық;
2)номиналды ұстаушы лицензиясының қолданылуы тоқтатыла тұрған;
3)номиналды ұстаушы лицензиясының қолданылуы тоқтатылған жағдайларды қоспағанда.";
40-8-тармақтың бірінші бөлігі мынадай редакцияда жазылсын:
40-8. Қоғамда және (немесе) бағалы қағаздарды ұстаушылар тізілімдерінің жүйесінде және (немесе) номиналды ұстауды есепке алу жүйесінде (Қағидалардың 40-1-тармағының 1)-3) тармақшаларында келтірілген жағдайларда) олардың жаңартылған деректемелері туралы мәліметтердің болмауына байланысты дивидендтер және (немесе) облигациялар бойынша сыйақылар және (немесе) облигацияларды өтеуге арналған сомалар және (немесе) ірі акционер қалған акционерлерден сатып алған қоғамның дауыс беретін акцияларына ақы төлеуге арналған және (немесе) қоғам таратылған кезде кредиторлардың талаптары қанағаттандырылғаннан кейін акционерге төленуге тиіс ақша төленбеген тұлғаның деректемелері туралы мәліметтерді орталық депозитарий тұлғаның өзінің жолданымы негізінде жолданымды алған күннен кейінгі операциялық күннен кешіктірмей жаңартады.
40-9 және 40-10-тармақтар мынадай редакцияда жазылсын:
"40-9. Қоғамда және (немесе) бағалы қағаздарды ұстаушылар тізілімдерінің жүйесінде және (немесе) номиналды ұстауды есепке алу жүйесінде (Қағидалардың 40-1-тармағының 1)-3) тармақшаларында келтірілген жағдайларда) олардың жаңартылған деректемелері туралы мәліметтердің болмауына байланысты дивидендтер және (немесе) облигациялар бойынша сыйақылар және (немесе) облигацияларды өтеуге арналған сомалар және (немесе) ірі акционер Акционерлік қоғамдары туралы заңның 25-1-бабына сәйкес осы тұлғадан, қалған акционерлерден сатып алған қоғамның дауыс беретін акцияларына ақы төлеуге арналған және (немесе) қоғам таратылған кезде кредиторлардың талаптары қанағаттандырылғаннан кейін акционерге төленуге тиіс ақша төленбеген тұлға көрсетілген тұлғаға орталық депозитарийдің ішкі құжатында көзделген тәртіппен оған тиесілі ақшаны төлеу үшін орталық депозитарийге кез келген уақытта жүгінеді.
40-10. Орталық депозитарийдің есепке алу жүйесінде ашылған талап етілмеген ақшаны есепке алуға арналған шотында жинақталған Қазақстан Республикасының ұлттық валютасындағы ақша Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкінде ашылған орталық депозитарийдің корреспонденттік шотында сақталады.
Орталық депозитарийдің есепке алу жүйесінде ашылған талап етілмеген ақшаны есепке алуға арналған шотында жинақталған шетел валютасындағы ақша:
Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкінде; немесе
Standard & Poor’s (Стандард энд Пурс) агенттігінің халықаралық шкаласы бойынша "А-"-тен төмен емес ұзақ мерзімді кредиттік рейтингтік бағалауы не Moody's Investors Service (Мудис Инвесторс Сервис) немесе Fitch (Фич) рейтингтік агенттігінің халықаралық шкаласы бойынша ұқсас деңгейдегі рейтингтік бағалауы бар Қазақстан Республикасының бейрезидент банкінде; немесе
Standard & Poor's (Стандард энд Пурс) рейтингтік агенттігінің халықаралық шкаласы бойынша "ВВВ-"-тен төмен емес ұзақ мерзімді кредиттік рейтингтік бағалауы не Moody's Investors Service (Мудис Инвесторс Сервис) немесе Fitch (Фич) рейтингтік агенттігінің халықаралық шкаласы бойынша ұқсас деңгейдегі рейтингтік бағалауы бар Қазақстан Республикасының резидент банкінде ашылған орталық депозитарийдің корреспонденттік шотында сақталады.
Қызмет көрсететін банкті айқындау шарттары мен тәртібі Орталық депозитарийдің қағидалар жинағымен регламенттеледі.".
8. "Бағалы қағаздар нарығы субъектісінің және өзге тұлғалардың әрекеттерін бағалы қағаздар нарығында айла-шарғы жасау мақсатында жасалған деп тану қағидалары мен шарттарын, Сараптама комитетін құру және оның жұмыс істеу қағидаларын, сондай-ақ оның сандық құрамын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Басқармасының 2018 жылғы 28 желтоқсандағы № 319 қаулысына (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 18169 болып тіркелген) мынадай өзгеріс енгізілсін:
көрсетілген қаулымен бекітілген Бағалы қағаздар нарығы субъектісінің және өзге тұлғалардың әрекеттерін бағалы қағаздар нарығында айла-шарғы жасау мақсатында жасалған деп тану қағидалары мен шарттарында:
2-тармақтың бірінші бөлігі мынадай редакцияда жазылсын:
"2. Бағалы қағаздар нарығы субъектісінің және өзге де тұлғалардың құрылуы мен жұмыс істеуі биржаның ішкі құжаттарымен регламенттелетін, қор биржасының алаңдарында айналыста болатын, бағалы қағаздарға және өзге туынды қаржы құралдарына, оның ішінде шетел валюталарына және туынды қаржы құралдарына қатысты әрекеттері (мәмілелер жасасуды және қор биржасының сауда жүйесінде өтінімдер жариялауды, ақпарат таратуды қоса алғанда) бағалы қағаздар нарығындағы айла-шарғы жасауды анықтау тұрғысынан мониторингтеуге және талдауға жатады.".
9. "Зейнетақы активтерін есепке алу мен бағалауды жүзеге асыру қағидаларын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі Басқармасының 2023 жылғы 26 маусымдағы № 58 қаулысына (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 32997 болып тіркелген) мынадай өзгеріс пен толықтыру енгізілсін:
көрсетілген қаулымен бекітілген Зейнетақы активтерін есепке алу мен бағалауды жүзеге асыру қағидаларында:
мынадай мазмұндағы 36-1-тармақпен толықтырылсын:
"36-1. Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің басқаруындағы және "Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің Ұлттық инвестициялық корпорациясы" АҚ сенімгерлік басқаруға берілген зейнетақы активтерінің әділ құны Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі және (немесе) "Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің Ұлттық инвестициялық корпорациясы" АҚ ұсынатын соңғы бағалау күнінен кейінгі ақша қозғалысын ескере отырып соңғы қолжетімді активтерді тоқсандық бағалаудың алдын ала деректерінің (аудиттелмеген деректер) негізінде айына кемінде бір рет түзетіледі.
Аудиторлық тексеру жүргізу нәтижелері бойынша Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі және (немесе) "Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің Ұлттық инвестициялық корпорациясы" АҚ өткен жыл үшін ұсынған, осы тармақтың бірінші бөлігінде көрсетілген активтердің әділ құнына түпкілікті түзету ағымдағы жылы танылуға тиіс.";
42-тармақтың 2) тармақшасы мынадай редакцияда жазылсын:
"2) бағалаушының бағалау күні Биржаның әдістемесіне сәйкес айқындалатын құн туралы ақпарат болмайтын, Қағидалардың 34-1-тармағында көрсетілген борыштық бағалы қағаздар;".
| Тізбеге қосымша | |
| Қазақстан Республикасының | |
| Ұлттық Банкі Басқармасының | |
| 2012 жылғы 28 сәуірдегі | |
| №165 қаулысымен | |
| бекітілген |
Бағалы қағаздар нарығында қызметті жүзеге асыру үшін қажетті бағдарламалық-техникалық құралдар мен өзге де жабдыққа қойылатын талаптар
1-тарау. Жалпы ережелер
1. Осы бағалы қағаздар нарығында қызметті жүзеге асыру үшін қажетті бағдарламалық-техникалық құралдар мен өзге де жабдыққа қойылатын талаптар (бұдан әрі – Талаптар) бағдарламалық-техникалық құралдар мен өзге де жабдықтардың (бұдан әрі – цифрлық жүйе) ең аз қажетті функционалын, сондай-ақ коммерциялық құпиясы бар ақпаратты бағдарламалық-техникалық құралдарда және бағалы қағаздар нарығында қызметін жүзеге асыратын ұйымдардың (бұдан әрі – ұйымдар) өзге де жабдықтарында өңдеу кезінде киберқауіпсіздікті қамтамасыз етуге қойылатын талаптар жиынтығын айқындайды.
2. Талаптардың қолданысы мыналарға:
1) бағалы қағаздар нарығының кәсіби қатысушысы мен Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі және (немесе) уәкілетті орган арасында жасалған тиісті келісім негізінде Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің және (немесе) қаржы нарығы мен қаржы ұйымдарын реттеу, бақылау және қадағалау жөніндегі уәкілетті органның (бұдан әрі – уәкілетті орган) цифрлық ресурстарын пайдалану кезінде туындайтын қатынастарға;
2) бағалы қағаздар нарығында инвестициялық портфельді басқару жөніндегі қызметті жүзеге асыруға уәкілетті органның лицензиясы бар "өмірді сақтандыру" саласындағы қызметті жүзеге асыратын сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдарына қолданылмайды.
3. Талаптарда мынадай ұғымдар пайдаланылады:
1) киберқауіпсіздікті қамтамасыз ету – ұйым ақпаратының құпиялылығын, тұтастығын және қолжетімділігін сақтауға бағытталған процесс;
2) артықшылықты есептік жазба – басқа есептік жазбаларды құру, жою және оларға кіру құқығын өзгерту артықшылықтары бар цифрлық жүйедегі есептік жазба;
3) аудит журналы – бағдарламалық қамтылымның жұмыс істеу процесінде штаттық және сыни әрекеттерді көрсету мақсатында әзірленген мамандандырылған құрал;
4) әкімші – цифрлық жүйеге немесе цифрлық жүйелер тобына конфигурациялау құқықтары берілген ұйымның қызметкері немесе бөлімшесі (қызметкерлері немесе бөлімшелері);
5) жұмыс станциясы – ұйымның цифрлық жүйесінде пайдаланушының стационарлық дербес компьютері;
6) қол жетімділік – цифрлық жүйелерді пайдалану мүмкіндігі;
7) мобильді құрылғы – операциялық жүйенің мобильді нұсқасы негізінде жұмыс істейтін жеке пайдаланудағы электрондық құрылғы;
8) ноутбук – тасымалдауға және пайдалануға ыңғайлы түрде, оның ішінде қорғаныс өлшемдері шегінде орындалған, дербес компьютер;
9) резервтік көшірме – бүлінген немесе бұзылған жағдайда деректерді бастапқы немесе жаңа жерде қалпына келтіруге арналған ақпарат тасымалдағышындағы деректердің көшірмесі;
10) технологиялық есептік жазба – цифрлық жүйелердің өзара әрекеттесуі кезінде аутентификацияға арналған цифрлық жүйедегі есептік жазба.
2-тарау. Цифрлық жүйелердің функционалдығына қойылатын талаптар
4. Цифрлық жүйелер:
1) операцияларды жүргізу және тіркеу үшін қажетті толтырылуы міндетті өрістердің енгізілетін деректерінің толықтығын бақылау (барлық өрістерді толық толтырмай функцияларды немесе операцияларды орындаған жағдайда цифрлық жүйе тиісті хабарламаның берілуін қамтамасыз етеді);
2) сұрау салуды сақтай отырып, осы цифрлық жүйе үшін айқындалған өлшемшарттар мен параметрлер бойынша ақпаратты іздеу, сондай-ақ кез келген параметрлер бойынша ақпаратты сұрыптау (осы цифрлық жүйе үшін айқындалған) және егер мұндай ақпарат цифрлық жүйеде сақталуға жататын болса, алдыңғы күндер үшін ақпаратты қарау мүмкіндігі;
3) ақпаратты өңдеу және оны күні мен уақыты бойынша сақтау;
4) бағалы қағаздар нарығының кәсіби қатысушылары Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіне ұсынатын есептердің, сондай-ақ жеке шоттан үзінділердің, жүргізілген операциялар туралы есептердің нысандарын автоматтандырылған түрде қалыптастыру;
5) "Бағалы қағаздар рыногы туралы" Қазақстан Республикасының Заңында (бұдан әрі - Бағалы қағаздар рыногы туралы заң) көзделген бағалы қағаздар нарығы кәсіби қатысушыларының ішкі есепке алу жүйесінің журналдарын жүргізу және автоматтандырылған түрде қалыптастыру. Цифрлық жүйе журналды толығымен, сондай-ақ ішінара қалыптастырады (көрсетілген күндер диапазонына, нақты тіркелген тұлға үшін, кіріс құжатының нақты мәртебесі үшін);
6) шығыс құжаттарын экранға, принтерге немесе файлға шығару мүмкіндігі;
7) осы ақпаратты енгізу кезінде қателіктерді болдырмау мақсатында әртүрлі пайдаланушылардың бұйрықтарды қосарлы енгізу жүйесін ("бірінші енгізу" және "екінші енгізу") немесе әртүрлі пайдаланушылардың бұйрықтарды енгізуін растау жүйесін (валидация немесе верификация) қолдану (қор биржасының сауда жүйесіне қаржы құралдарын сатып алуға және сатуға арналған өтінімдерді енгізуді және орталық депозитарийдің цифрлық жүйесі арқылы орталық депозитарий клиенттерінің бұйрықтарын енгізуді қоспағанда).
Ақпаратты енгізу кезінде "екінші енгізу" пайдаланушыларының "бірінші енгізу" пайдаланушылары енгізген ақпаратқа рұқсаты жоқ. "Екінші енгізу" деректері "бірінші енгізу" деректеріне сәйкес келмеген жағдайда цифрлық жүйе тиісті хабарлама береді.
Бұйрықтарды енгізуді растау жүйесін әртүрлі пайдаланушылар пайдаланған кезде (валидация немесе верификация) бірінші пайдаланушы енгізген ақпаратты екінші пайдаланушы растайды.
Пайдаланылатын тәсіл (қосарлы енгізу, валидация немесе верификация) және көрсетілген тәсілдерді қолдана отырып енгізуге жататын бұйрықтардың тізбесі бағалы қағаздар нарығына кәсіби қатысушының ішкі құжаттарымен айқындалады;
8) электрондық құжат алмасу мүмкіндігін қамтамасыз етеді.
5. Уәкілетті органның тиісті лицензиясы негізінде не Бағалы қағаздар рыногы туралы заңға сәйкес номиналды ұстаушы ретінде клиенттердің шоттарын жүргізу құқығымен брокерлік және (немесе) дилерлік қызметті, бағалы қағаздарды ұстаушылар тізілімдерінің жүйесін жүргізу жөніндегі қызметті, кастодиандық қызметті, цифрлық жүйені Талаптардың 4-тармағында көзделген талаптарға қосымша жүзеге асыратын ұйымдар үшін:
1) мынадай операцияларды жүргізу:
жеке шот ашу;
тіркелген тұлға, инвестициялық пай қоры туралы немесе инвестициялық пай қорының басқарушы компаниясы туралы мәліметтерді өзгерту;
эмиссиялық бағалы қағаздар шығарылымын жою туралы жазбалар енгізу;
бағалы қағаздарды тіркелген тұлғалардың шоттарынан (шоттарына) есептен шығару (есепке алу);
эмитенттің орналастырылған акциялар санының ұлғаюына байланысты тіркелген тұлғаның жеке шотындағы акциялар санының ұлғаюы туралы жазбалар енгізу (эмитент сатып алған акцияларды шегергенде);
эмитенттің бағалы қағаздарын және өзге де ақшалай міндеттемелерін эмитенттің жай акцияларына айырбастау туралы жазбалар енгізу;
эмитенттің бір түрдегі орналастырылған акцияларын осы эмитенттің басқа түрдегі акцияларына айырбастау туралы жазбалар енгізу;
бағалы қағаздарға ауыртпалық салу және ауыртпалықты алып тастау;
бағалы қағаздарды оқшаулау және бағалы қағаздарды оқшаулауды алып тастау;
сенімгерлік басқарушы туралы жазбаны енгізу және сенімгерлік басқарушы туралы жазбаны жою;
жеке шотты жабу;
бағалы қағаздарды ұстаушылардың, орталық депозитарийдің, эмитенттердің және уәкілетті органның сұрау салулары бойынша белгілі бір күн мен уақытқа жеке шоттан (қосалқы шоттан) үзінділер, жүргізілген операциялар туралы есептер жасау және беру;
2) тіркелген тұлғаның тегі, аты, әкесінің аты (ол бар болған жағдайда) немесе толық атауы өзгерген кезде өзгеретін деректердің сақталуы және бұрынғы деректер бойынша тіркелген адамды іздестіру;
3) барлық кезеңде дербес шот бойынша жүргізілген барлық операциялар бойынша ақпараттың сақталуы;
4) эмиссиялық бағалы қағаздармен операцияларды тіркеу процесінде орталық депозитарийдің цифрлық жүйесімен өзара іс-қимылды қамтамасыз етеді.
6. Бағалы қағаздар рыногы туралы заңға сәйкес номиналды ұстаушы ретінде клиенттердің шоттарын жүргізу құқығымен брокерлік және (немесе) дилерлік қызметті жүзеге асыратын, депоненттің клиенттеріне тиесілі қаржы құралдарын біріктірілген есепке алу үшін орталық депозитарийдің есепке алу жүйесінде ашылған қосалқы шоты бар ұйымдар үшін Талаптардың 4 және 5-тармақтарында көзделген талаптарға қосымша цифрлық жүйе мыналарды қамтамасыз етеді:
1) бағдарламалық қамтамасыз етудің жұмыс істеу процесінде аудит журналын жүргізу;
2) депоненттің жоғарыда көрсетілген қосалқы шоты бойынша орталық депозитарийдің қағидалар жинағына сәйкес талап етілетін қаржы құралдарының қалдықтары және қаржы құралдарымен операциялар туралы электрондық деректерді орталық депозитарийге автоматтандырылған түрде беру.
7. Талаптардың 4 және 5-тармақтарында көзделген талаптарға қосымша номиналды ұстаушы ретінде клиенттердің шоттарын жүргізу құқығымен брокерлік және (немесе) дилерлік қызметті, кастодиандық қызметті жүзеге асыруға лицензиялары бар ұйымдардың цифрлық жүйесі мыналарды қамтамасыз етеді:
1) номиналды ұстауға және (немесе) кастодиандық қызмет көрсетуге берілген клиенттердің активтерін есепке алу мүмкіндігі;
2) клиенттің активтерінің, оның шоттары бойынша барлық операциялардың дербес есебін жүргізу, шоттар бойынша операциялар тарихын талдау мүмкіндігі, оның ішінде операциялық күн ішіндегі кез келген күнгі және уақыттағы жағдай бойынша ақша қалдықтары туралы, сондай-ақ әрбір клиент пен ұйым бөлінісіндегі ақша қозғалысы туралы мынадай ақпаратты қоса алғанда, бірақ онымен шектелмей, клиенттің ақшасын есепке алуды және сақтауды жүзеге асыратын мәліметтерді автоматтандырылған түрде қалыптастыру:
ақшамен операция жүргізу күні мен уақыты;
операцияның атауы;
растайтын құжаттың деректемелері мен атауы;
клиенттің тегі, аты, әкесінің аты (ол бар болған жағдайда) немесе атауы;
қаржы құралдарымен мәмілелер бойынша есеп айырысу жүзеге асырылатын есеп айырысу-депозитарлық жүйенің атауы;
брокердің және (немесе) дилердің және оның клиенттерінің ақшасын есепке алуды және сақтауды жүзеге асыратын ұйымның атауы;
клиенттің шоты бойынша ақша бойынша әрбір операцияның сомасы;
көрсетілгені (жүргізілгені) үшін осы сыйақы есептелген және (немесе) шоттан есептен шығарылған қызметті және (немесе) мәмілені (операцияны) көрсете отырып, брокердің және (немесе) дилердің, кастодианның, қор биржасының және өзге де ұйымдардың сыйақы сомасы;
төлемді тағайындау;
контрагенттің ақшамен жасалатын операция бойынша атауы және оның шотының деректемелері;
екінші деңгейдегі банктің, Қазақстан Республикасының бейрезидент банкі филиалының немесе банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымның ақшамен жасалатын операция бойынша контрагент тарапынан әрекет ететін атауы және оның шотының деректемелері;
3) эмиссиялық бағалы қағаздармен мәмілелерді тіркеу процесінде қор биржасының және (немесе) клирингтік ұйымның цифрлық жүйесімен өзара іс-әрекеті.
8. Номиналды ұстаушы ретінде клиенттердің шоттарын жүргізу құқығымен брокерлік және (немесе) дилерлік қызметті жүзеге асыруға лицензиясы бар ұйымдардың цифрлық жүйесі Талаптардың 4, 5, 6 және 7-тармақтарында көзделген талаптарға қосымша мыналарды қамтамасыз етеді:
Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 8796 тіркелген, Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Басқармасының 2013 жылғы 27 тамыздағы №214 қаулысымен бекітілген, Бағалы қағаздар нарығында брокерлік және дилерлік қызметті, инвестициялық портфельді басқару жөніндегі қызметті жүзеге асыратын ұйымдар үшін тәуекелдерді басқару мен ішкі бақылау жүйесін қалыптастыру қағидаларында белгіленген, бір клиентке тәуекелдер мәндерін автоматтандырып есептеу. Осы есеп осы тапсырысты орындау үшін клиентте осы брокердің және (немесе) дилердің немесе брокер және (немесе) дилер болып табылатын инвестициялық портфельді басқаруды жүзеге асыратын ұйымның банктік және (немесе) жеке шотында жеткілікті ақша және (немесе) бағалы қағаздар болмаған кезде клиенттік тапсырыстар орындалған жағдайда жүзеге асырылады;
Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 17005 тіркелген, Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Басқармасының 2018 жылғы 27 сәуірдегі №80 қаулысымен бекітілген, Бағалы қағаздар нарығында брокерлік және (немесе) дилерлік қызметті жүзеге асыратын ұйымдар сақтауы міндетті пруденциялық нормативтердің мәндерін есептеу қағидаларына сәйкес брокер және (немесе) дилер үшін пруденциялық нормативтердің мәндерін автоматтандырып есептеу;
бірінші санаттағы брокерге және (немесе) дилерге тиесілі қаржы құралдары мен ақшаны оның клиенттерінің қаржы құралдары мен ақшасынан жеке есепке алуды жүзеге асыру.
Инвестициялық портфельді басқаруды жүзеге асыратын ұйымдардың цифрлық жүйесі Талаптардың 4-тармағында көзделген талаптарға қосымша мыналарды:
Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 17008 болып тіркелген, Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Басқармасының 2018 жылғы 27 сәуірдегі №79 қаулысымен бекітілген Инвестициялық портфельді басқаруды жүзеге асыратын ұйымдар сақтауға тиісті пруденциялық нормативтердің мәндерін есеп айырысу қағидаларына сәйкес инвестициялық портфельді басқаруды жүзеге асыратын ұйым үшін пруденциялық нормативтердің мәндерін автоматтандырылған есептеуді;
инвестициялық портфельді басқаруды жүзеге асыратын ұйымға тиесілі қаржы құралдарын және ақшаны олардың клиенттерінің қаржы құралдары мен ақшасынан бөлек есепке алуды жүзеге асыруды қамтамасыз етеді.
9. Уәкілетті органның тиісті лицензиясы негізінде не Бағалы қағаздар рыногы туралы заңға сәйкес номиналды ұстаушы ретінде клиенттердің шоттарын жүргізу құқығымен брокерлік және (немесе) дилерлік қызметті, бағалы қағаздарды ұстаушылар тізілімдерінің жүйесін жүргізу жөніндегі қызметті, кастодиандық қызметті жүзеге асыратын ұйымдар алмасатын электрондық құжаттардың үлгі нысандары орталық депозитарийдің ішкі құжатында айқындалады және орталық депозитарийдің қағидалар жинағында айқындалған талаптарға сәйкес келеді.
10. Қор биржасының цифрлық жүйесі Талаптардың 4-тармағында көзделген талаптарға қосымша мыналарды қамтамасыз етеді:
1) қор биржасының сауда жүйесін әрбір пайдаланған кезде осы қор биржасының сауда жүйесін пайдалану арқылы қор биржасының мүшесі атынан мәміле жасауға және іс-әрекеттерді жасауға уәкілетті жеке тұлғаларды (трейдер) сәйкестендіруді;
2) қор биржасының сауда-саттыққа жіберілген, сауда-саттыққа қатысудан шеттетілген трейдерлері тізілімін жүргізу (шеттету себептерін көрсетумен);
3) қор биржасының ішкі құжаттарына сәйкес құқығы жоқ тұлғалардың қор биржасының сауда жүйесін пайдалана отырып мәмілелер жасау мүмкіндігін шектеуді;
4) Бағалы қағаздар рыногы туралы заңының 56-бабының 5 және 6-тармақтарында белгіленген талаптарға, сондай-ақ Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 5406 тіркелген Қазақстан Республикасы Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау агенттігі Басқармасының 2008 жылғы 29 қазандағы № 170 қаулысымен бекітілген Бағалы қағаздармен және басқа қаржы құралдармен сауда ұйымдастыру қызметін жүзеге асыру қағидаларының 9-тарауында белгіленген жағдайларға сәйкес келетін бағалы қағаздармен жасалған мәмілелерді анықтау тұрғысынан қор биржасының сауда жүйесінде жасалатын мәмілелер өлшемдеріне мониторинг жүргізуді;
5) уәкілетті органға осы тармағының 4) тармақшасында көзделген функцияларды жүзеге асыруды қамтамасыз ететін қор биржасының бағдарламалық қамтылымына қолжетімділікті (түзетулер енгізу мүмкіндігінсіз) ұсынуды, сондай-ақ Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіне шетел валюталары нарығы бөлігінде көрсетілген бағдарламалық қамтылымға қолжетімділікті беруді;
6) қор биржасының сауда жүйесінде жасалған мәмілелердің Бағалы қағаздар рыногы туралы заңнаманың және қор биржасының қағидаларына сәйкестігіне мониторинг жүргізуді;
7) қор биржасының мүшелері және бағалы қағаздарды қор биржасының тізіміне енгізуді болжап отырған немесе енгізген эмитенттер ұсынатын, оның ішінде олардың қаржылық жағдайына мониторинг жүргізу мақсатында қаржылық есеп беруді және өзге ақпаратты автоматты түрде жинау, өңдеу және сақтауды;
8) эмитенттердің қор биржасының тізіміне енгізілген бағалы қағаздарды, Бағалы қағаздар рыногы туралы заңмен және "Акционерлік қоғамдар туралы" Қазақстан Республикасының заңнамасымен және қор биржасының ішкі құжаттарымен белгіленген көлемдегі ақпаратты ашу мониторингін жүргізу мүмкіндігі.
11. Орталық депозитарийдің цифрлық жүйесі Талаптардың 4-тармағында, 5-тармағының 1), 2) және 3) тармақшаларында және 7-тармағында көзделген талаптарға қосымша мыналарды қамтамасыз етеді:
1) тіркелген тұлғаның жеке шоты (қосалқы шоты) бойынша операцияларды жасағанға дейін мыналарды тексеруді:
Бағалы қағаздар рыногы туралы заңның, Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 17920 болып тіркелген, Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Басқармасының 2018 жылғы 29 қарашадағы № 307 қаулысымен бекітілген Орталық депозитарийдің қызметін жүзеге асыру қағидаларының (бұдан әрі – № 307 Қағидалар) және орталық депозитарий қағидаларының жиынтығының талаптарын ескере отырып, осындай операцияны жасау мүмкіндігі туралы;
тіркелген тұлғаның жеке шоты (қосалқы шоты) бойынша операция жасауға негіз болатын құжаттар деректемелерінің болуы және орталық депозитарийдің қағидалар жиынтығының талаптарына сәйкес келуі тұрғысынан;
2) тіркелген тұлғаның жеке шоты (қосалқы шоты) бойынша операция жасалатын құжаттарды беретін тұлғалардың, осы іс-әрекеттерді жасауға өкілетін, сондай-ақ жеке шот (қосалқы шот) бойынша операция тіркелетін немесе ақпараттық операция жүргізілетін бұйрықтарға қол қойған тұлғалардың өкілетін растайтын құжаттарды сәйкестендіру;
3) егер осы тармақтың 1) тармақшасына сәйкес жүргізілген тексерудің қорытындылары бойынша:
жасалуы болжанған операциялардың Бағалы қағаздар рыногы туралы заңнаманың, № 307 Қағидалардың және орталық депозитарийдің қағидалары жиынтығының талаптарына сәйкес келмеуі анықталса;
тіркелген тұлғаның жеке шоты (қосалқы шоты) бойынша операциялар жасалатын құжаттар деректемелерінің болмауы немесе орталық депозитарий қағидаларының жиынтығы талаптарына сәйкес келмеуі белгіленсе;
тіркелген тұлғаның жеке шоты (қосалқы шоты) бойынша операциялар жасалатын құжаттарды беретін тұлғалардың осы іс-әрекеттерді жасауға өкілеті расталмаса, тіркелген тұлғаның жеке шоты (қосалқы шоты) бойынша операциялар жасаудан бас тартуды;
4) операциялық күн жабылғаннан кейін, егер келесі операциялық күн ашылмаса, тіркелген тұлғаның жеке шоты (қосалқы шоты) бойынша операциялар жүргізу үшін мүмкіндіктерді шектеуді;
5) цифрлық жүйенің жұмыс істеуі процесінде аудит журналын жүргізуді;
6) ұйымдастырылған және ұйымдастырылмаған нарықтарда жасалған туынды қаржы құралдарымен мәмілелер тізілімін жүргізу.
12. Клиринг ұйымның цифрлық жүйесі Талаптардың 4-тармағында көзделген талаптарға қосымша мыналарды:
1) клирингтік ұйым клирингтік қызмет көрсетуді, оны салыстыруды және түзетуді жүзеге асыратын мәмілелер бойынша ақпаратты автоматты түрде жинау, өңдеу және сақтауды;
2) сауда-саттықты ұйымдастырушы сауда жүйесінде және (немесе) тауар биржасында клиринг қызмет көрсетуге қабылданған барлық жасалған мәмілелердің өлшемдерін есепке алуды;
3) сауда-саттыққа клирингтік қатысушылардың талаптарын және (немесе) міндеттемелерін есептеуді, оның ішінде сауда-саттыққа клирингтік қатысушыларының таза позицияларын айқындауды жүзеге асыру мүмкіндігін;
4) осы тармақтың 3) тармақшаларында көрсетілген ақпаратты орталық депозитарийге және (немесе) қаржы құралдарымен мәмілелер бойынша есеп айырысуларды (төлемдерді) жүзеге асыратын өзге ұйымдарға автоматты түрде беруді;
5) сауда-саттыққа клирингтік қатысушылары үшін клиринг қызметінің нәтижелері бойынша есепті қалыптастыруды қамтамасыз етеді.
13. Цифрлық жүйелердің деректерін, олардың файлдары мен теңшеулерін резервтік сақтау қамтамасыз етіледі, бұл цифрлық жүйенің жұмыс істейтін көшірмесін қалпына келтіруді қамтамасыз етеді. Ақпаратты резервтік көшіру, сақтау, қалпына келтіру тәртібі мен кезеңділігі, резервтік көшірмелерден цифрлық жүйелердің жұмыс қабілеттілігін қалпына келтіруді тестілеу кезеңділігі ұйымның ішкі құжаттарында айқындалады.
14. Операцияларды орындау кезінде цифрлық жүйе келесі жағдайлар туындаған кезде хабарлама береді:
1) жеке шоттан есептен шығаруға жататын бағалы қағаздардың (ақшаның) саны шоттағы бағалы қағаздардың (ақшаның) санынан асып кетсе;
2) есептен шығаруға жататын бағалы қағаздарға ауыртпалық салынса немесе олар бұғатталса. Хабарламада жеке шотқа сілтеме және кепіл ұстаушының бөлімі болады;
3) дербес шотта ескерілетін есептен шығарылатын бағалы қағаздар бірнеше тұлғаның ортақ меншігінде болады;
4) бағалы қағаздар есептен шығарылатын жеке шот бұғатталған.
15. Қате түзетілген кезде цифрлық жүйеде тіркеу журналының қате жазбасының "түсініктеме" жолында "қате" деген мәтін жазылады (қате операция туралы жазбаны түзету мүмкін болған жағдайда) және қатені түзетуге арналған операция туралы тіркеу журналы жазбасының нөмірі көрсетіледі.
3-тарау. Коммерциялық құпияны қамтитын цифрлық жүйелерде өңдеу кезінде киберқауіпсіздікті қамтамасыз етуге қойылатын талаптар
16. Цифрлық жүйелердегі ақпаратқа қолжетімділік ұйым қызметкерлеріне олардың функционалдық міндеттерін орындау үшін қажетті көлемде ұсынылады.
17. Ұйымның цифрлық жүйелеріне қолжетімділік беру цифрлық жүйелерді пайдаланушылардың қолжетімділік құқықтарының олардың функционалдық міндеттеріне сәйкестігін қамтамасыз ету үшін рөлдерді қалыптастыру және енгізу арқылы жүзеге асырылады. Мұндай рөлдердің жиынтығы электрондық нысанда немесе қағаз жеткізгіште қалыптасатын цифрлық жүйеге қол жеткізу матрицасы болып табылады.
18. Цифрлық жүйелерге қолжетімділік беру цифрлық жүйелерді пайдаланушыларды сәйкестендіру және аутентификациялау арқылы жүзеге асырылады.
Цифрлық жүйелерді пайдаланушыларды сәйкестендіру және аутентификациялау "есептік жазба (идентификатор) – құпиясөз" жұбын енгізу және (немесе) биометриялық және (немесе) криптографиялық және (немесе) аппараттық аутентификациялау арқылы жүргізіледі.
19. Цифрлық жүйелерде дербес пайдаланушының есепке алу жазбалары ғана қолданылады.
20. Технологиялық есепке алу жазбаларын пайдалану әрбір цифрлық жүйе үшін оларды пайдалану мен өзектілігі үшін дербес жауапты адамдар көрсетіле отырып, осындай есепке алу жазбаларының тізбесіне сәйкес жүзеге асырылады.
21. Цифрлық жүйелерде ұйымның ішкі құжатында айқындалатын есепке алу жазбалары мен құпиясөздерді басқару, сондай-ақ пайдаланушылардың есепке алу жазбаларын бұғаттау функциялары қолданылады.
22. Цифрлық жүйелерде құпиясөздерді басқару және пайдаланушылардың есепке алу жазбаларын бұғаттау функциясының келесі өлшемдері қолданылады:
1) құпиясөздің барынша қысқа ұзындығы – бұл өлшемнің мәні кемінде 8 символдан тұрады. Құпиясөздің осы өлшемге сәйкестігін тексеру құпиясөз әрбір ауысқан сайын жүргізіледі, сәйкес келмеген жағдайда, пайдаланушыға хабарлама беріледі;
2) құпиясөздің күрделілігі – құпиясөзде кемінде символдың үш тобының болуын тексеру мүмкіндігі: кіші әріптер, бас әріптер, цифрлар, арнайы символдар. Құпиясөздің осы өлшемге сәйкестігін тексеру құпиясөз әрбір ауысқан сайын жүргізіледі, сәйкес келмеген жағдайда, пайдаланушыға хабарлама беріледі;
3) құпиясөз тарихы – жаңа құпиясөз кем дегенде алдыңғы жеті құпиясөзді қайталамайды. Құпиясөздің осы өлшемге сәйкестігін тексеру құпиясөз әрбір ауысқан сайын жүргізіледі, сәйкес келмеген жағдайда, пайдаланушыға хабарлама беріледі;
4) құпиясөзді барынша қысқа қолдану мерзімі - 1 (бір) жұмыс күні;
5) құпиясөзді барынша ұзақ қолдану мерзімі - күнтізбелік 60 (алпыс) күннен аспайды. Құпиясөздің осы өлшемге сәйкестігін тексеру цифрлық жүйеге әрбір кірген және құпиясөз әрбір ауысқан сайын жүргізіледі. Құпиясөздің барынша ұзақ әрекет ету мерзімі өткеннен кейін цифрлық жүйе қолжетімділікті бұғаттайды және құпиясөзді міндетті түрде өзгертуді талап етеді;
6) цифрлық жүйеге бірінші рет кірген кезде не әкімші құпиясөзді ауыстырғаннан кейін цифрлық жүйе пайдаланушыдан осы рәсімді қабылдамау мүмкіндігімен құпиясөзді ауыстыруды сұрайды. Бұл ереже құпиясөзді қолдану мерзімі туралы ережеден басым болады;
7) цифрлық жүйеде пайдаланушының белсенділігі күнтізбелік 30 (отыз) күннен астам болмаған жағдайда, оның есепке алу жазбасы автоматты түрде бұғатталады;
8) қате құпиясөзді қатарынан бес рет енгізген кезде пайдаланушының есепке алу жазбасы уақытша бұғатталады;
9) пайдаланушы 30 (отыз) минуттан артық белсенді болмаған кезде, цифрлық жүйе пайдаланушының жұмыс сеансын автоматты түрде аяқтайды не пайдаланушының аутентификациялық деректерін енгізген кезде ғана жұмыс станциясын немесе бұғаттан шығару мүмкіндігі бар ноутбукты бұғаттайды.
23. Қорғалатын ақпаратты жою тасымалдағыштың түріне байланысты ақпаратты жоюдың мынадай әдістерінің кез келгенін пайдалана отырып, оны қалпына келтіруді болдырмайтын әдістермен жүргізіледі:
1) ақпарат тасымалдағышты нақты жою;
2) ақпарат тасымалдағышқа электромагниттік әсер ету (магниттік тасымалдағыштар үшін);
3) электрондық ақпаратты мамандандырылған бағдарламалық құралдармен бағдарламалық жою.
24. Цифрлық жүйенің жүйелік уақытын эталондық уақыттың орталықтандырылған дереккөзімен синхрондау қамтамасыз етіледі.
25. Цифрлық жүйелерді әзірлеу және пысықтау өнеркәсіптік пайдалану ортасында жүзеге асырылмайды.
26. Цифрлық жүйелерді әзірлеуді жүзеге асыратын қызметкерлердің цифрлық жүйенің өзгерістерін өнеркәсіптік ортаға көшіруге, сондай-ақ өнеркәсіптік ортадағы цифрлық жүйелерге әкімшілік қол жеткізуге өкілеттіктері жоқ.
27. Цифрлық жүйені өнеркәсіптік пайдалануға енгізер алдында оның әдеттегі тәртіп бойынша орнатылған қауіпсіздік теңшеулері киберқауіпсіздік талаптарына сәйкес келетін теңшеулерге өзгертіледі. Бұл теңшеулер тестілеу кезінде қолданылатын құпиясөздерді ауыстыруды, сондай-ақ барлық тестілік есептік жазбаларды жоюды қамтиды.
28. Артықшылықты есептік жазбалардың пайдаланылуын бақылау:
1) цифрлық жүйелер (операциялық жүйе, дерекқорды басқару жүйесі, қосымша) әкімшілерінің тізбесін жасау және бекіту;
2) цифрлық жүйелерді басқару функцияларын орындау және (немесе) артықшылықты есептік жазбалардың пайдаланылуын бақылаудың арнайы кешендерін енгізу кезінде қосарланған бақылауды енгізу арқылы қамтамасыз етіледі.
29. Цифрлық жүйелердің эталондық бастапқы кодтары (бар болса) және орындалатын модульдері сақталатын бағдарламалық қамтылымның қорғалған депозитарийі цифрлық жүйелердің орындалатын модульдерінің жұмыс қабілеттілігін уақтылы қалпына келтіру мүмкіндігін қамтамасыз ететін түрде жүргізіледі.
30. Цифрлық жүйелер техникалық қолдаумен қамтамасыз етіледі, оның құрамына тиісті цифрлық жүйе жаңартуларын, оның ішінде қауіпсіздік жаңартуларын ұсыну қызметтері кіреді.
31. Цифрлық жүйенің аудиторлық ізінің ұйымдастырушылық және техникалық деңгейде енгізілуі және өзгермеуі қамтамасыз етіледі.
32. Цифрлық жүйелерде аудиторлық ізді жүргізу функциясы қолданылады, ол мыналарды көрсетеді:
1) цифрлық жүйедегі қосылуларды орнату, сәйкестендіру, аутентификациялау және авторизациялау оқиғаларын (табысты және сәтсіз);
2) қауіпсіздік баптауларын модификациялау оқиғалары;
3) пайдаланушылар топтарын түрлендіру оқиғалары және олардың өкілеттіктері;
4) пайдаланушылардың есептік жазбаларын және олардың өкілеттіктерін түрлендіру оқиғалары;
5) цифрлық жүйедегі жаңартулардың және (немесе) өзгерістердің орнатылуын көрсететін оқиғалар;
6) аудит өлшемдерін өзгерту оқиғалары;
7) жүйелік өлшемдерді өзгерту оқиғалары.
33. Аудиторлық із форматы мынадай ақпаратты қамтиды:
1) әрекетті жасаған пайдаланушының сәйкестендіргіші (логині);
2) әрекеттің жасалған күні мен уақыты;
3) пайдаланушының жұмыс станциясының атауы және (немесе) әрекет жасалған ІP (АЙПИ) мекенжайы;
4) әрекет жүргізілген объектілердің атауы;
5) жасалған әрекеттің түрі немесе атауы;
6) әрекеттің нәтижесі (сәтті немесе сәтсіз).
34. Аудиторлық ізді сақтау мерзімі жедел қолжетімділікте кемінде 3 (үш) айды және архивтік қолжетімділікте кемінде 5 (бес) жылды құрайды. Бірнеше цифрлық жүйенің аудиторлық ізін біріктіріп сақтау аудиторлық ізді сақтаудың мамандандырылған цифрлық жүйесінде жүзеге асырылады.
35. Цифрлық жүйелерді қорғау үшін лицензияланған, вирусқа қарсы бағдарламалық қамтылым немесе жұмыс станцияларында, ноутбуктерде және мобильді құрылғыларда бағдарламалық ортаның тұтастығын және өзгермеуін қамтамасыз ететін жүйелер пайдаланылады.
36. Пайдаланылатын вирусқа қарсы бағдарламалық қамтылым мынадай талаптарға сәйкес келеді:
1) белгілі сигнатуралар негізінде вирустарды анықтау;
2) эвристикалық талдау (вирустарға тән командаларды іздеу және мінез-құлқын талдау) негізінде вирустарды анықтау;
3) қосылған кезде ауыстырмалы тасымалдағыштарды сканерлеу;
4) кесте бойынша сканерлеуді іске қосу және вирусқа қарсы базаны жаңарту;
5) басқарудың және мониторингтің орталықтандырылған консолінің болуы;
6) пайдаланушы үшін вирусқа қарсы бағдарламалық қамтылымның жұмыс істеуін, сондай-ақ вирусқа қарсы бағдарламалық қамтылымды жаңарту процестерін тоқтату және вирустардың болмауын жоспарлы тексеру мүмкіндігін бұғаттау;
7) виртуалды орталар үшін – вирусқа қарсы бағдарламалық қамтылыммен виртуалдық орталардың (жүктемені теңдестіру, орталықтандырылған орнату және гипервизор деңгейінде тексеру және басқа да функциялар) кіріктірілген қауіпсіздік функцияларын пайдалану, мұндай мүмкіндіктер болмаған кезде – ұйым пайдаланатын виртуалды орталарда вирусқа қарсы бағдарламалық қамтылымды тестілеу туралы өндірушінің растауы;
8) мобильді құрылғылар және ұйымды қорғау периметрінен тыс пайдаланылатын өзге де құрылғылар үшін желіаралық экрандау функциясы кіріктірілген вирусқа қарсы бағдарламалық қамтылымды пайдалану.
37. Бағдарламалық ортаның тұтастығы мен тұрақтылығын қамтамасыз ететін жүйелерді пайдалану кезіндегі ең қарапайым талаптар мынадай:
1) жаңартуды және техникалық қолдауды көздейтін лицензиясы бар бағдарламалық қамтылымның болуы;
2) басқару және мониторингтеудің орталықтандырылған консолінің болуы;
3) соңғы пайдаланушы үшін берілген жүйенің қызмет етуін тоқтата тұру мүмкіндігінің – бұғаттау мүмкіндігінің болуы;
4) соңғы құрылғыларға орнату алдында бағдарламалық орта үлгісін вирусқа қарсы бағдарламалық қамтылыммен тексеру мүмкіндігінің болуы;
5) ұялы құрылғылар үшін және қорғаныс аумағынан тыс қолданылатын басқа да құрылғылар үшін желіаралық экранның болуы.
38. Вирусқа қарсы бағдарламалық қамтылым пайдаланушының барлық қызмет ету процестерін тоқтатуды барынша болдырмайды (кесте бойынша сканерлеу, жаңарту және басқа да процестер). Вирусқа қарсы бағдарламалық қамтылымның жаңаруы тәулігіне бір реттен, құрылғыны толығымен сканерлеу – аптасына бір реттен артық орындалмайды.
39. Цифрлық жүйелердің қауіпсіздігін жаңартуларды уақтылы орнату қамтамасыз етіледі.
40. Маңызды осалдықтарды жоятын цифрлық жүйелердің қауіпсіздігін жаңартулар оларды өндіруші жарияланған және таратқан күннен бастап бір айдан кешіктірмей орнатылады.
41. Өндірістік ортаға орнатқанға дейін цифрлық жүйелердің жаңартулары тестілеу ортасында сынақтан өтеді.
42. Цифрлық жүйелердің үздіксіз қызмет етуін қамтамсыз ету мақсатында ішкі құжаттарда:
1) цифрлық жүйелердің тоқтап қалуының ықтималды мерзімдері;
2) қалпына келтіруге жататын цифрлық жүйелер тізбесі және оларды қалпына келтіру тәсілдері;
3) цифрлық жүйелерді қалпына келтіру туралы шешімдерді қабылдау өлшемшарттары мен тәртібі;
4) цифрлық жүйелерді қалпына келтіру жоспарлары анықталады.
43. Резервтік орталық болған жағдайда, ішкі құжаттарда:
1) резервтік ортаның орналасқан орны;
2) бизнес-процестердің, техникалық, бағдарламалық немесе резервтік орталықта қалпына келтіру жоспарланған цифрлық жүйелердің жұмыстарын қамтамасыз ететін басқа құралдардың тізбесі;
3) резервтік орталықтағы цифрлық жүйелердің жұмысын қалпына келтіру тәртібі;
4) резервтік орталықтағы жұмыстың аяқталғаны туралы шешім қабылдауға мүмкіндік беретін өлшемшарттар, мұндай шешімді қабылдау тәртібі, сондай-ақ негізгі орталықта қызмет етудің штаттық режиміне қайтару тәртібі;
5) резервтік орталықтықтың қызмет етуін тестілеуді өткізу тәртібі, кезеңділігі мен сценарийі көрсетіледі.
44. Цифрлық жүйелер қызметін қалпына келтіру процестерінің дайындығын тексеру мақсатында кем дегенде жылына бір рет қалпына келтіру жоспарларына (бұдан әрі – қалпына келтіру жоспарларын тестілеу) сәйкес цифрлық жүйелерді қалпына келтіруді тестілеу жүргізіліп отырады.
Қалпына келтіру жоспарларын тестілеу штаттық емес жағдайдың туындау сценарийінің, қалпына келтірілетін жұмыс процестерінің және цифрлық жүйелердің, жұмыстарды жүргізу мерзімдері мен орындарының сипаттамасын көздейтін әзірленген және бекітілген бағдарлама бойынша жүргізіледі.
45. Қалпына келтіру жоспарларын тестілеу қорытындылары бойынша төмендегілер:
1) тестілеу өткізілген цифрлық жүйелер тізбесі;
2) цифрлық жүйелерді қалпына келтіруге жұмсалған уақыт;
3) қалпына келтіру жоспарының анықталған кемшіліктері мен оларды жою бойынша ұсыныстар көрсетілген тестілеу нәтижелері туралы құжат (хаттама) дайындалады.
| Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі Басқармасының 2012 жылғы 28 cәуірдегі № 165 қаулысына қосымша |
Күші жойылды деп танылатын Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілердің тізбесі
1. "Бағалы қағаздар нарығында қызметті жүзеге асыруға қажетті бағдарламалық-техникалық құралдарға қойылатын талаптар туралы нұсқаулықты бекіту жөнінде" Қазақстан Республикасы Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау жөніндегі агенттігі басқармасының 2005 жылғы 19 сәуірдегі № 132 қаулысы (Нормативтік құқықтық актілердің мемлекеттік тізілімінде № 3649 тіркелген).
2. "Бағалы қағаздар нарығында қызметті жүзеге асыруға қажетті бағдарламалық-техникалық құралдарға қойылатын талаптар туралы нұсқаулықты бекіту жөніндегі" Қазақстан Республикасы Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау агенттігі Басқармасының 2005 жылғы 19 сәуірдегі № 132 қаулысына өзгеріс енгізу туралы" Қазақстан Республикасы Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау агенттігі Басқармасының 2006 жылғы 27 қазандағы № 228 қаулысы (Нормативтік құқықтық актілердің мемлекеттік тізілімінде № 4463 тіркелген).
3. Қазақстан Республикасы Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау агенттігі Басқармасының "Бағалы қағаздар нарығында қызметтi жүзеге асыруға қажеттi бағдарламалық-техникалық құралдарға қойылатын талаптар туралы нұсқаулықты бекіту жөнiнде" 2005 жылғы 19 сәуірдегі № 132 қаулысына өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы Қазақстан Республикасы Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау агенттігі Басқармасының 2009 жылғы 26 қаңтардағы № 9 қаулысы (Нормативтік құқықтық актілердің мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 5576 тіркелген).
4. Қазақстан Республикасы Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау агенттігі Басқармасының "Бағалы қағаздар нарығында қызметті жүзеге асыруға қажетті бағдарламалық-техникалық құралдарға қойылатын талаптар туралы нұсқаулықты бекіту жөніндегі" 2005 жылғы 19 сәуірдегі № 132 қаулысына толықтырулар енгізу туралы Қазақстан Республикасы Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау агенттігі Басқармасының 2010 жылғы 4 қазандағы № 152 қаулысы (Нормативтік құқықтық актілердің мемлекеттік тізілімінде № 6622 тіркелген).