Қазақстан Республикасының кейбір нормативтік құқықтық актілеріне микроқаржылық және коллекторлық қызмет мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтыру енгізу туралы

Қазақстан Республикасы Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі Басқармасының 2022 жылғы 12 желтоқсандағы № 115 қаулысы. Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2022 жылғы 14 желтоқсанда № 31096 болып тіркелді.

ЗҚАИ-ның ескертпесі!
Осы қаулының қолданысқа енгізілу тәртібін 4-т. қараңыз.

Қазақстан Республикасы Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігінің Басқармасы ҚАУЛЫ ЕТЕДІ:

1. Осы қаулыға қосымшаға сәйкес Өзгерістер мен толықтыру енгізілетін микроқаржылық және коллекторлық қызмет мәселелері бойынша Қазақстан Республикасы нормативтік құқықтық актілерінің тізбесі (бұдан әрі – Тізбе) бекітілсін.

2. Банктік емес ұйымдарды қадағалау департаменті Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен:

1) Заң департаментімен бірлесіп осы қаулыны Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркеуді;

2) осы қаулыны ресми жарияланғаннан кейін Қазақстан Республикасы Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігінің ресми интернет-ресурсына орналастыруды;

3) осы қаулы мемлекеттік тіркелгеннен кейін он жұмыс күні ішінде Заң департаментіне осы тармақтың 2) тармақшасында көзделген іс-шараның орындалуы туралы мәліметтерді ұсынуды қамтамасыз етсін.

3. Осы қаулының орындалуын бақылау Қазақстан Республикасының Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі Төрағасының жетекшілік ететін орынбасарына жүктелсін.

4. Осы қаулы 2023 жылғы 1 қаңтардан бастап қолданысқа енгізілетін Тізбенің 1-тармағының елу тоғызыншы – сексен алтыншы абзацтарын, 2-тармағын, 2023 жылғы 1 шілдеден бастап қолданыста енгізілетін Тізбенің 6-тармағының төртінші абзацын қоспағанда, алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі.

Қазақстан Республикасының Қаржы нарығын реттеу және дамыту Агенттігінің Төрағасы

М. Абылкасымова

Қазақстан Республикасының Қаржы нарығын реттеу және дамыту Агенттігінің Басқармасының 2022 жылғы 12 желтоқсандағы № 115 Қаулыға қосымша

Өзгерістер мен толықтыру енгізілетін микроқаржылық және коллекторлық қызмет мәселелері бойынша Қазақстан Республикасы нормативтік құқықтық актілерінің тізбесі

1. "Пруденциялық нормативтердi және микроқаржылық қызметті жүзеге асыратын ұйымның сақтауы мiндеттi өзге де нормалар мен лимиттердi, оларды есептеу әдістемесін бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Басқармасының 2019 жылғы 14 қарашадағы № 192 қаулысына (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 19629 болып тіркелген) мынадай өзгерістер мен толықтыру енгізілсін:

көрсетілген қаулымен бекітілген Пруденциялық нормативтер және микроқаржылық қызметті жүзеге асыратын ұйымның сақтауы міндетті өзге де нормалар мен лимиттерде, оларды есептеу әдістемесінде:

3-тармақ мынадай редакцияда жазылсын:

"3. Жарғылық капиталдың ең төменгі мөлшері:

1) 2020 жылғы 1 қаңтарға дейін қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу, бақылау мен қадағалау жөніндегі уәкілетті органда (бұдан әрі - уәкілетті орган) есептік тіркеуден өткен, ол үшін жарғылық капиталдың ең төменгі мөлшері:

2020 жылғы 1 қаңтардан бастап - 30 000 000 (отыз миллион) теңге;

2021 жылғы 1 қаңтардан бастап - 50 000 000 (елу миллион) теңге;

2022 жылғы 1 қаңтардан бастап - 70 000 000 (жетпіс миллион) теңге;

2023 жылғы 1 қаңтардан бастап - 100 000 000 (бір жүз миллион) теңге болатын микроқаржы ұйымын қоспағанда, микроқаржы ұйымы үшін - 100 000 000 (бір жүз миллион) теңге;

2) кредиттік серіктестік үшін - 50 000 000 (елу миллион) теңге, мыналарды қоспағанда:

кредиттік серіктестік ретінде 2020 жылғы 1 қаңтарға дейін мемлекеттік тіркеуден өткен және өз қызметін Астана, Алматы, Шымкент қалаларында немесе облыс орталығында жүзеге асыратын кредиттік серіктестікті, ол үшін жарғылық капиталдың ең төменгі мөлшері:

2020 жылғы 1 қаңтардан бастап - 10 000 000 (он миллион) теңге;

2020 жылғы 1 шілдеден бастап - 20 000 000 (жиырма миллион) теңге;

2021 жылғы 1 шілдеден бастап - 30 000 000 (отыз миллион) теңге;

2022 жылғы 1 шілдеден бастап - 50 000 000 (елу миллион) теңге;

кредиттік серіктестік ретінде 2021 жылғы 1 қаңтарға дейін мемлекеттік тіркеуден өткен және өз қызметін Астана, Алматы, Шымкент қалаларынан немесе облыс орталығынан тыс жерде жүзеге асыратын кредиттік серіктестікті, ол үшін жарғылық капиталдың ең төменгі мөлшері:

2020 жылғы 1 қаңтардан бастап - 5 000 000 (бес миллион) теңге;

2021 жылғы 1 қаңтардан бастап - 10 000 000 (он миллион) теңге;

2022 жылғы 1 қаңтардан бастап - 15 000 000 (он бес миллион) теңге;

2023 жылғы 1 қаңтардан бастап - 25 000 000 (жиырма бес миллион) теңге;

3) 2020 жылғы 1 қаңтарға дейін ломбард ретінде мемлекеттік тіркеуден өткен, ол үшін жарғылық капиталдың ең төменгі мөлшері:

2020 жылғы 1 қаңтардан бастап - 10 000 000 (он миллион) теңге;

2021 жылғы 1 қаңтардан бастап - 30 000 000 (отыз миллион) теңге;

2022 жылғы 1 қаңтардан бастап - 30 000 000 (отыз миллион) теңге;

2024 жылғы 1 қаңтардан бастап - 50 000 000 (елу миллион) теңге, болатын ломбардты қоспағанда, ломбард үшін - 70 000 000 (жетпіс миллион) теңге.".

4 және 5-тармақтар мынадай редакцияда жазылсын:

"4. Меншікті капиталдың ең төменгі мөлшері:

1) микроқаржы ұйымы үшін - 100 000 000 (жүз миллион) теңге, мына жағдайларды қоспағанда:

2023 жылғы 1 шілдеден бастап - 150 000 000 (жүз елу миллион) теңге;

2024 жылғы 1 қаңтардан бастап - 200 000 000 (екі жүз миллион) теңге;

2020 жылғы 1 қаңтарға дейін уәкілетті органда есептік тіркеуден өткен микроқаржы ұйымы үшін меншікті капиталдың ең төменгі мөлшері:

2020 жылғы 1 қаңтардан бастап - 30 000 000 (отыз миллион) теңге;

2021 жылғы 1 қаңтардан бастап - 50 000 000 (елу миллион) теңге;

2022 жылғы 1 қаңтардан бастап - 70 000 000 (жетпіс миллион) теңге;

2023 жылғы 1 қаңтардан бастап - 100 000 000 (жүз миллион) теңге;

2023 жылғы 1 шілдеден бастап - 150 000 000 (жүз елу миллион) теңге;

2024 жылғы 1 қаңтардан бастап - 200 000 000 (екі жүз миллион) теңге;

2) кредиттік серіктестік үшін - 50 000 000 (елу миллион) теңге, мыналарды қоспағанда:

кредиттік серіктестік ретінде 2020 жылғы 1 қаңтарға дейін мемлекеттік тіркеуден өткен және өз қызметін Астана, Алматы, Шымкент қалаларында немесе облыс орталығында жүзеге асыратын кредиттік серіктестікті, ол үшін меншікті капиталдың ең төменгі мөлшері:

2020 жылғы 1 қаңтардан бастап - 10 000 000 (он миллион) теңге;

2020 жылғы 1 шілдеден бастап - 20 000 000 (жиырма миллион) теңге;

2021 жылғы 1 шілдеден бастап - 30 000 000 (отыз миллион) теңге;

2022 жылғы 1 шілдеден бастап - 50 000 000 (елу миллион) теңге;

кредиттік серіктестік ретінде 2021 жылғы 1 қаңтарға дейін мемлекеттік тіркеуден өткен және өз қызметін Астана, Алматы, Шымкент қалаларынан немесе облыс орталығынан тыс жерде жүзеге асыратын кредиттік серіктестікті, ол үшін меншікті капиталдың ең төменгі мөлшері:

2020 жылғы 1 қаңтардан бастап - 5 000 000 (бес миллион) теңге;

2021 жылғы 1 қаңтардан бастап - 10 000 000 (он миллион) теңге;

2022 жылғы 1 қаңтардан бастап - 15 000 000 (он бес миллион) теңге;

2023 жылғы 1 қаңтардан бастап - 25 000 000 (жиырма бес миллион) теңге;

3) 2020 жылғы 1 қаңтарға дейін ломбард ретінде мемлекеттік тіркеуден өткен және Астана, Алматы, Шымкент қалаларында немесе облыс орталығында орналасқан, ол үшін меншікті капиталдың ең төменгі мөлшері:

2020 жылғы 1 қаңтардан бастап - 10 000 000 (он миллион) теңге;

2021 жылғы 1 қаңтардан бастап - 30 000 000 (отыз миллион) теңге;

2022 жылғы 1 қаңтардан бастап - 50 000 000 (елу миллион) теңге;

2023 жылғы 1 қаңтардан бастап - 70 000 000 (жетпіс миллион) теңге болатын ломбардты қоспағанда, Астана, Алматы, Шымкент қалаларында немесе облыс орталығында орналасқан ломбард үшін - 70 000 000 (жетпіс миллион) теңге;

4) 2020 жылғы 1 қаңтарға дейін ломбард ретінде мемлекеттік тіркеуден өткен және Астана, Алматы, Шымкент қалаларынан немесе облыс орталығынан тыс орналасқан, ол үшін меншікті капиталдың ең төменгі мөлшері:

2020 жылғы 1 қаңтардан бастап - 5 000 000 (бес миллион) теңге;

2021 жылғы 1 қаңтардан бастап - 10 000 000 (он миллион) теңге;

2022 жылғы 1 қаңтардан бастап - 20 000 000 (жиырма миллион) теңге;

2023 жылғы 1 қаңтардан бастап - 30 000 000 (отыз миллион) теңге болатын ломбардты қоспағанда, Астана, Алматы, Шымкент қалаларынан немесе облыс орталығынан тыс орналасқан ломбард үшін - 30 000 000 (отыз миллион) теңге.

5. Микроқаржы ұйымының меншікті капиталының жектіліктілігі k1 коэффициентімен сипатталады және Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 16858 болып тіркелген, Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Басқармасының 2018 жылғы 27 наурыздағы № 62 қаулысымен бекітілген Берілген микрокредиттер бойынша активтер мен шартты міндеттемелерді сыныптауды жүзеге асыру, берілген микрокредиттер бойынша активтерді күмәнді және үмітсізге жатқызу, сондай-ақ оларға қарсы провизиялар (резервтер) құру қағидаларына (бұдан әрі – Активтер мен шартты міндеттемелерді сыныптауды жүзеге асыру қағидалары) сәйкес қалыптастырылған меншікті капиталдың:

баланс бойынша активтердің,

провизияларды (резервтерді) шегергенде, кепілсіз тұтынушылық микрокредиттердің сомасына Активтер мен шартты міндеттемелерді сыныптауды жүзеге асыру қағидаларына сәйкес қалыптастырылған провизияларды (резервтерді) шегергенде, Заңның 4-бабының 3-1-тармағына сәйкес берілген микрокредиттердің үш еселенген сомасына қатынасы ретінде есептеледі.

Кепілсіз тұтынушылық микрокредит сомасын айқындау мақсатында жеке тұлғаға кәсіпкерлік қызметті жүзеге асыруға байланысты емес тауарларды, жұмыстар мен көрсетілетін қызметтерді сатып алуға берілген микрокредит бойынша негізгі борыштың, есептелген сыйақының сомасы ескеріледі.

Заңның 4-бабының 3-1-тармағына сәйкес берілген микрокредит сомасын айқындау мақсатында Заңның 4-бабының 3-1-тармағының талаптарында жеке тұлғаға берілген микрокредит бойынша негізгі борыштың, есептелген сыйақының сомасы ескеріледі.

k 1 коэффициентінің мәні кемінде 0,1 құрайды.";

мынадай мазмұндағы 5-1-тармақпен толықтырылсын:

"5-1. K1 нормативін орындаудың міндетті шарты несие портфелінің жалпы сомасында күнтізбелік 90 (тоқсан) күннен асатын негізгі борыш, есептелген сыйақы бойынша мерзімі өткен берешектің үлесіне лимиттің (бұдан әрі – лимит) сақталуы болып табылады.

Лимитті есептеу мынадай формула бойынша жүзеге асырылады:

Л =

мұнда:

Л – лимит,

ММ90 – микроқаржы ұйымы баланстық шоттарда ескеретін және баланстан тыс есепке есептен шығарылған негізгі борыш, есептелген сыйақы бойынша күнтізбелік 90 (тоқсан) күннен асатын мерзімі өткен берешегі бар есепті кезең соңындағы микрокредиттер.

ММ90 көрсеткіші Активтер мен шартты міндеттемелерді жіктеуді жүзеге асыру қағидаларына сәйкес қалыптастырылған провизияларды (резервтерді) есептемегенде, мерзімі өткен берешек бойынша негізгі борыштың, есептелген сыйақының сомасын қамтиды.

НП – есепті кезеңнің соңындағы жағдай бойынша несие портфелі.

НП көрсеткіші микроқаржы ұйымы баланстық шоттарда есепке алатын және баланстан тыс есепке есептен шығарылған Активтер мен шартты міндеттемелерді жіктеуді жүзеге асыру қағидаларына сәйкес қалыптастырылған провизияларды (резервтерді) есептемегенде, негізгі борыштың, есептелген сыйақының сомасын қамтиды.

Лимиттің мәні 20 (жиырма) пайыздан аспайды.

Есепті күнгі лимиттен асып кету k1 нормативін бұзуға әкеп соғады.

Микроқаржы ұйымы лимиттен асып кету орын алған есепті кезеңнен кейінгі 1 (бір) жұмыс күнінен кешіктірмей негізгі борыш, есептелген сыйақы, бойынша күнтізбелік 90 (тоқсан) күннен астам мерзімі өткен микрокредиттер бойынша берешекті реттеу жөніндегі іс-шаралар жоспарын (бұдан әрі - Іс-шаралар жоспары) әзірлейді және оны мақұлдау үшін уәкілетті органға ұсынады.

Іс-шаралар жоспары кемінде 3 (үш) ай мерзімге әзірленеді және төмендегілермен шектелмей, мынадай ақпаратты қамтиды:

негізгі борыш және (немесе) есептелген сыйақы бойынша күнтізбелік 90 (тоқсан) күннен астам мерзімі өткен микрокредиттер бойынша берешекті несие портфелінің 20%-нан кем немесе оған тең деңгейге дейін төмендету жөніндегі шаралар;

Іс-шаралар жоспарында көзделген шараларды іске асыру тәртібі және мерзімдері;

Іс-шаралар жоспарын орындауға жауапты басшы қызметкерлердің тізбесі (Іс-шаралар жоспарының әрбір тармағы бойынша орындауға жауапты басшы қызметкерлерді көрсете отырып).

Уәкілетті орган микроқаржы ұйымы ұсынған Іс-шаралар жоспарын қарайды және оны қарау нәтижелерін микроқаржы ұйымына Іс-шаралар жоспары уәкілетті органға келіп түскен күннен бастап 3 (үш) жұмыс күнінен аспайтын мерзімде жібереді.

Уәкілетті орган Іс-шаралар жоспарын жазбаша нысанда мақұлдайды. Іс-шаралар жоспарын мақұлдамаған кезде, жазбаша нысанда ескертулер ұсынады.

Микроқаржы ұйымы уәкілетті органның ескертулерін ескере отырып Іс-шаралар жоспарын мақұлдайда немесе олармен келіспеген жағдайда, наразылық танытады.

Бұл ретте уәкілетті органның Іс-шаралар жоспарын мақұлдауы үшін мерзім есепті күннен кейінгі күннен бастап 5 (бес) жұмыс күнінен аспайды.

Негізгі борыш, есептелген сыйақы бойынша күнтізбелік 90 (тоқсан) күннен астам мерзімі өткен микрокредиттер бойынша берешек несие портфелінің 20%-нан кем немесе оған тең деңгейге дейін төмендетілген кезде, микроқаржы ұйымы мерзімі өткен берешектің нақты төмендеуі орын алған есепті кезеңнен кейінгі 1 (бір) күннен кешіктірмей уәкілетті органға хабарлама жібереді.".

2. Күші жойылды - ҚР Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі Басқармасының 19.08.2024 № 64 (20.08.2024 бастап қолданысқа енгізіледі) қаулысымен.
3. Күші жойылды - ҚР Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі Басқармасының 03.04.2026 № 50 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) қаулысымен.

4. "Электрондық тәсілмен микрокредиттер беру қағидаларын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Басқармасының 2019 жылғы 28 қарашадағы № 217 қаулысына (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 19714 болып тіркелген) мынадай өзгерістер енгізілсін:

10-тармақ мынадай редакцияда жазылсын:

"10. Микрокредит беру туралы шарт жасасу, микроқаржылық қызметті жүзеге асыратын ұйым мен клиент арасында электрондық тәсілмен микрокредит беру туралы шартқа өзгерістер мен толықтырулар енгізу клиенттің электрондық цифрлық қолтаңбасы және (немесе) парольдарды жинақтау және енгізу немесе аутентификаттау белгілерінің (токендер, смарт-карталар, біржолғы парольдар) кемінде біреуін пайдалану арқылы жүзеге асырылады).

Микрокредитті электрондық тәсілмен беру микроқаржылық қызметті жүзеге асыратын ұйымның банктік шотынан клиенттің банктік шотына (төлем карточкасына) ақша аудару жолымен, сондай-ақ клиентке терминал арқылы қолма-қол ақшаны беру және (немесе) микроқаржылық қызметті жүзеге асыратын ұйымды қарыз алушы сатып алатын тауарларға немесе орындаған жұмыстарға, қызметтерге ақы төлеуді көздейтін шарт жасасқан заңды тұлғаның банктік шотына микрокредитті қарыз алушының өтініші бойынша аудару арқылы жүзеге асырылады.";

15-тармақ мынадай редакцияда жазылсын:

"15. Микрокредит беру құпиясын құрайтын ақпаратқа заңсыз қол жеткізу, оны заңсыз өзгерту, үшінші тұлғалар тарапынан заңсыз әрекеттерді не өзге де микрокредиттермен заңсыз (алаяқтық) әрекеттерді жүзеге асыру анықталған жағдайда, микроқаржылық қызметті жүзеге асыратын ұйым мұндай әрекеттердің себептері мен салдарын жою үшін екі жұмыс күні ішінде шаралар қабылдайды, сондай-ақ бұл туралы бір жұмыс күні ішінде клиентті және уәкілетті органды хабардар етеді.

Микроқаржылық қызметті жүзеге асыратын ұйым енгізген қылмыстық құқық бұзушылық жасауға ықпал еткен мән-жайларды жою жөнінде шаралар қабылдау туралы ұсынымның не құқық қорғау органдары ұсынған қарыз алушыны жәбірленуші деп тану туралы қаулының негізінде микроқаржылық қызметті жүзеге асыратын ұйым күнтізбелік үш күннен кешіктірмей:

клиенттің микрокредиті бойынша берешекті өндіріп алуды және талап-арыз жұмысын тоқтатады;

микрокредит бойынша берешектің болуы туралы жазбаларды жою арқылы клиенттің кредиттік бюролардағы кредиттік тарихына түзетулер енгізеді.

Микроқаржылық қызметті жүзеге асыратын ұйым құқық қорғау органдарының ұйғарымы және (немесе) қаулысы және (немесе) микроқаржылық қызметті жүзеге асыратын ұйымның өтініші бойынша қабылданған, заңды күшіне енген сот шешімі бар микрокредит бойынша клиенттің берешегін есептен шығару туралы шешім қабылдайды.".

5. "Коллекторлық агенттіктің жарғылық капиталының ең төмен мөлшерін белгілеу туралы" Қазақстан Республикасының Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі Басқармасының 2021 жылғы 14 маусымдағы № 73 қаулысына (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 23101 болып тіркелген) мынадай өзгеріс енгізілсін:

1-тармақ мынадай редакцияда жазылсын:

"1. Коллекторлық агенттіктің жарғылық капиталының ең төмен мөлшерін мынадай мөлшерде белгіленсін:

банктік қарыз шарттары және (немесе) микрокредит беру туралы шарттар бойынша құқықтарды (талаптарды) сатып алатын коллекторлық агенттік үшін 100 000 000 (бір жүз миллион) теңге;

қаржы нарығы мен қаржы ұйымдарын реттеу, бақылау және қадағалау жөніндегі уәкілетті органда осы қаулы қолданысқа енгізілгенге дейін есептік тіркеуден өткен және банктік қарыз шарттары және (немесе) микрокредит беру туралы шарттар бойынша құқықтарды (талаптарды) сатып алатын коллекторлық агенттік үшін:

2022 жылғы 1 қаңтардан бастап – 10 000 000 (он миллион) теңге;

2022 жылғы 1 шілдеден бастап – 30 000 000 (отыз миллион) теңге;

2023 жылғы 1 қаңтардан бастап – 50 000 000 (елу миллион) теңге;

2024 жылғы 1 қаңтардан бастап – 100 000 000 (жүз миллион) теңге;

тек қана коллекторлық қызметті жүзеге асыратын коллекторлық агенттік үшін 50 000 000 (елу миллион) теңге;

қаржы нарығы мен қаржы ұйымдарын реттеу, бақылау және қадағалау жөніндегі уәкілетті органда осы қаулы қолданысқа енгізілгенге дейін есептік тіркеуден өткен және тек қана коллекторлық қызметті жүзеге асыратын коллекторлық агенттік үшін:

2022 жылғы 1 қаңтардан бастап – 10 000 000 (он миллион) теңге;

2022 жылғы 1 шілдеден бастап – 30 000 000 (отыз миллион) теңге;

2023 жылғы 1 қаңтардан бастап – 50 000 000 (елу миллион) теңге.

Коллекторлық агенттіктің жарғылық капиталы міндеттемелерді шегергенде коллекторлық агенттіктің активтері ретінде есептелетін соманы құрайды.

Құрылатын коллекторлық агенттіктің жарғылық капиталының ең аз мөлшеріне ақы төлеуді растау мақсатында коллекторлық агенттік оны мемлекеттік тіркеу (қайта тіркеу) сәтіне қарай мынадай құжаттарды ұсынады: коллекторлық агенттіктің жарғылық капиталына жарна ретінде ақшаның банк шотына аударылғанын растайтын және есептік тіркеуден өту үшін өтініш берілген күнге дейін күнтізбелік 30 (отыз) күннен ерте емес берілген екінші деңгейдегі банктің құжаты (оның ішінде клиенттің банк шоттары бойынша ақша қозғалысы туралы үзінді көшірме) және бар болса, шаруашылық серіктестігі қатысушыларының тізілімі не одан бағалы қағаздарды ұстаушылар тізілімдерінің жүйесін жүргізу жөніндегі қызметті жүзеге асыратын бағалы қағаздар нарығының кәсіби қатысушысы берген үзінді көшірме.".

6. Күші жойылды - ҚР Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі Басқармасының 07.04.2026 № 57 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) қаулысымен.

О внесении изменений и дополнения в некоторые нормативные правовые акты Республики Казахстан по вопросам микрофинансовой и коллекторской деятельности

Постановление Правления Агентства Республики Казахстан по регулированию и развитию финансового рынка от 12 декабря 2022 года № 115. Зарегистрировано в Министерстве юстиции Республики Казахстан 14 декабря 2022 года № 31096.

Правление Агентства Республики Казахстан по регулированию и развитию финансового рынка ПОСТАНОВЛЯЕТ:

1. Утвердить Перечень нормативных правовых актов Республики Казахстан по вопросам микрофинансовой и коллекторской деятельности, в которые вносятся изменения и дополнение, согласно приложению к настоящему постановлению (далее – Перечень).

2. Департаменту надзора за небанковскими организациями в установленном законодательством Республики Казахстан порядке обеспечить:

1) совместно с Юридическим департаментом государственную регистрацию настоящего постановления в Министерстве юстиции Республики Казахстан;

2) размещение настоящего постановления на официальном интернет-ресурсе Агентства Республики Казахстан по регулированию и развитию финансового рынка после его официального опубликования;

3) в течение десяти рабочих дней после государственной регистрации настоящего постановления представление в Юридический департамент сведений об исполнении мероприятия, предусмотренного подпунктом 2) настоящего пункта.

3. Контроль за исполнением настоящего постановления возложить на курирующего заместителя Председателя Агентства Республики Казахстан по регулированию и развитию финансового рынка.

4. Настоящее постановление вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования, за исключением абзацев с пятьдесят девятого по восемьдесят шестой пункта 1, пункта 2 Перечня, которые вводятся в действие с 1 января 2023 года, абзаца четвертого пункта 6 Перечня, который вводится в действие с 1 июля 2023 года.

Председатель Агентства Республики Казахстан по регулированию и развитию финансового рынка

М. Абылкасымова

Приложение к постановлению Правления Агентства Республики Казахстан по регулированию и развитию финансового рынка от 12 декабря 2022 года № 115

Перечень нормативных правовых актов Республики Казахстан по вопросам микрофинансовой и коллекторской деятельности, в которые вносятся изменения и дополнение

1. Внести в постановление Правления Национального Банка Республики Казахстан от 14 ноября 2019 года № 192 "Об утверждении пруденциальных нормативов и иных обязательных к соблюдению организацией, осуществляющей микрофинансовую деятельность, норм и лимитов, методики их расчетов" (зарегистрировано в Реестре государственной регистрации нормативных правовых актов под № 19629) следующие изменения и дополнение:

в Пруденциальных нормативах и иных обязательных к соблюдению организацией, осуществляющей микрофинансовую деятельность, нормах и лимитах, методике их расчетов, утвержденных указанным постановлением:

пункт 3 изложить в следующей редакции:

"3. Минимальный размер уставного капитала составляет:

1) для микрофинансовой организации – 100 000 000 (сто миллионов) тенге, за исключением микрофинансовой организации, прошедшей учетную регистрацию в уполномоченном органе по регулированию, контролю и надзору финансового рынка и финансовых организаций (далее – уполномоченный орган) до 1 января 2020 года, для которой минимальный размер уставного капитала составляет:

с 1 января 2020 года – 30 000 000 (тридцать миллионов) тенге;

с 1 января 2021 года – 50 000 000 (пятьдесят миллионов) тенге;

с 1 января 2022 года – 70 000 000 (семьдесят миллионов) тенге;

с 1 января 2023 года – 100 000 000 (сто миллионов) тенге;

2) для кредитного товарищества – 50 000 000 (пятьдесят миллионов) тенге, за исключением:

кредитного товарищества, прошедшего государственную регистрацию в качестве кредитного товарищества до 1 января 2020 года и осуществляющего свою деятельность в городах Астане, Алматы, Шымкенте или областном центре, для которого минимальный размер уставного капитала составляет:

с 1 января 2020 года – 10 000 000 (десять миллионов) тенге;

с 1 июля 2020 года – 20 000 000 (двадцать миллионов) тенге;

с 1 июля 2021 года – 30 000 000 (тридцать миллионов) тенге;

с 1 июля 2022 года – 50 000 000 (пятьдесят миллионов) тенге;

кредитного товарищества, прошедшего государственную регистрацию в качестве кредитного товарищества до 1 января 2021 года и осуществляющего свою деятельность вне городов Астаны, Алматы, Шымкента или областного центра, для которого минимальный размер уставного капитала составляет:

с 1 января 2020 года – 5 000 000 (пять миллионов) тенге;

с 1 января 2021 года – 10 000 000 (десять миллионов) тенге;

с 1 января 2022 года – 15 000 000 (пятнадцать миллионов) тенге;

с 1 января 2023 года – 25 000 000 (двадцать пять миллионов) тенге;

3) для ломбарда – 70 000 000 (семьдесят миллионов) тенге, за исключением ломбарда, прошедшего государственную регистрацию в качестве ломбарда до 1 января 2020 года, для которого минимальный размер уставного капитала составляет:

с 1 января 2020 года – 10 000 000 (десять миллионов) тенге;

с 1 января 2021 года – 30 000 000 (тридцать миллионов) тенге;

с 1 января 2022 года – 30 000 000 (тридцать миллионов) тенге;

с 1 января 2024 года – 50 000 000 (пятьдесят миллионов) тенге.";

пункты 4 и 5 изложить в следующей редакции:

"4. Минимальный размер собственного капитала составляет:

1) для микрофинансовой организации – 100 000 000 (сто миллионов) тенге, за исключением следующих случаев:

с 1 июля 2023 года – 150 000 000 (сто пятьдесят миллионов) тенге;

с 1 января 2024 года – 200 000 000 (двести миллионов) тенге;

для микрофинансовой организации, прошедшей учетную регистрацию в уполномоченном органе до 1 января 2020 года, минимальный размер собственного капитала составляет:

с 1 января 2020 года – 30 000 000 (тридцать миллионов) тенге;

с 1 января 2021 года – 50 000 000 (пятьдесят миллионов) тенге;

с 1 января 2022 года – 70 000 000 (семьдесят миллионов) тенге;

с 1 января 2023 года – 100 000 000 (сто миллионов) тенге;

с 1 июля 2023 года – 150 000 000 (сто пятьдесят миллионов) тенге;

с 1 января 2024 года – 200 000 000 (двести миллионов) тенге;

2) для кредитного товарищества – 50 000 000 (пятьдесят миллионов) тенге, за исключением:

кредитного товарищества, прошедшего государственную регистрацию в качестве кредитного товарищества до 1 января 2020 года и осуществляющего свою деятельность в городах Астане, Алматы, Шымкенте или областном центре, для которого минимальный размер собственного капитала составляет:

с 1 января 2020 года – 10 000 000 (десять миллионов) тенге;

с 1 июля 2020 года – 20 000 000 (двадцать миллионов) тенге;

с 1 июля 2021 года – 30 000 000 (тридцать миллионов) тенге;

с 1 июля 2022 года – 50 000 000 (пятьдесят миллионов) тенге;

кредитного товарищества, прошедшего государственную регистрацию в качестве кредитного товарищества до 1 января 2021 года и осуществляющего свою деятельность вне городов Астаны, Алматы, Шымкента или областного центра, для которого минимальный размер собственного капитала составляет:

с 1 января 2020 года – 5 000 000 (пять миллионов) тенге;

с 1 января 2021 года – 10 000 000 (десять миллионов) тенге;

с 1 января 2022 года – 15 000 000 (пятнадцать миллионов) тенге;

с 1 января 2023 года – 25 000 000 (двадцать пять миллионов) тенге;

3) для ломбарда, осуществляющего свою деятельность в городах Астане, Алматы, Шымкенте или областном центре – 70 000 000 (семьдесят миллионов) тенге, за исключением ломбарда, прошедшего государственную регистрацию в качестве ломбарда до 1 января 2020 года, для которого минимальный размер собственного капитала составляет:

с 1 января 2020 года – 10 000 000 (десять миллионов) тенге;

с 1 января 2021 года – 30 000 000 (тридцать миллионов) тенге;

с 1 января 2022 года – 50 000 000 (пятьдесят миллионов) тенге;

с 1 января 2023 года – 70 000 000 (семьдесят миллионов) тенге;

4) для ломбарда, осуществляющего свою деятельность вне городов Астаны, Алматы, Шымкента или областном центре – 30 000 000 (тридцать миллионов) тенге, за исключением ломбарда, прошедшего государственную регистрацию в качестве ломбарда до 1 января 2020 года, для которого минимальный размер собственного капитала составляет:

с 1 января 2020 года – 5 000 000 (пять миллионов) тенге;

с 1 января 2021 года – 10 000 000 (десять миллионов) тенге;

с 1 января 2022 года – 20 000 000 (двадцать миллионов) тенге;

с 1 января 2023 года – 30 000 000 (тридцать миллионов) тенге.

5. Достаточность собственного капитала микрофинансовой организации характеризуется коэффициентом k1 и рассчитывается как отношение собственного капитала к сумме:

активов по балансу,

беззалоговых потребительских микрокредитов за вычетом провизий (резервов), сформированных в соответствии с Правилами осуществления классификации активов и условных обязательств по предоставленным микрокредитам, отнесения активов по предоставленным микрокредитам к сомнительным и безнадежным, а также создания провизий (резервов) против них, утвержденными постановлением Правления Национального Банка Республики Казахстан от 27 марта 2018 года № 62, зарегистрированным в Реестре государственной регистрации нормативных правовых актов под № 16858 (далее – Правила осуществления классификации активов и условных обязательств), трехкратной суммы микрокредитов, выданных в соответствии с пунктом 3-1 статьи 4 Закона, за вычетом провизий (резервов), сформированных в соответствии с Правилами осуществления классификации активов и условных обязательств.

В целях определения суммы беззалогового потребительского микрокредита учитываются сумма основного долга, начисленного вознаграждения по микрокредиту, предоставленному физическому лицу на приобретение товаров, работ и услуг, не связанных с осуществлением предпринимательской деятельности.

В целях определения суммы микрокредита, выданного в соответствии с пунктом 3-1 статьи 4 Закона, учитываются сумма основного долга, начисленного вознаграждения по микрокредиту, предоставленному физическому лицу на условиях пункта 3-1 статьи 4 Закона.

Значение коэффициента k1 составляет не менее 0,1.";

дополнить пунктом 5-1 следующего содержания:

"5-1. Обязательным условием выполнения норматива k1 является соблюдение лимита на долю просроченной задолженности по основному долгу, начисленному вознаграждению свыше 90 (девяноста) календарных дней в общей сумме ссудного портфеля (далее – лимит).

Расчет лимита осуществляется по формуле:

Л =

где:

Л – лимит,

МП⁹⁰ – микрокредиты на конец отчетного периода с просроченной задолженностью по основному долгу, начисленному вознаграждению свыше 90 (девяноста) календарных дней, учитываемые микрофинансовой организацией на балансовых счетах и списанные на внебалансовый учет.

Показатель МП⁹⁰ включает в себя по просроченной задолженности сумму основного долга, начисленного вознаграждения без учета провизий (резервов), сформированных в соответствии с Правилами осуществления классификации активов и условных обязательств.

СП – ссудный портфель на конец отчетного периода.

Показатель СП включает в себя сумму основного долга, начисленного вознаграждения без учета провизий (резервов), сформированных в соответствии с Правилами осуществления классификации активов и условных обязательств, учитываемые микрофинансовой организацией на балансовых счетах и списанные на внебалансовый учет.

Значение лимита составляет не более 20 (двадцати) процентов.

Превышение лимита на отчетную дату влечет нарушение норматива k1.

Микрофинансовая организация не позднее 1 (одного) рабочего дня, следующего за отчетным периодом, в котором произошло превышение лимита, разрабатывает и представляет в уполномоченный орган для одобрения план мероприятий по урегулированию просроченной задолженности по микрокредитам по основному долгу, начисленному вознаграждению свыше 90 (девяноста) календарных дней (далее – План мероприятий).

План мероприятий разрабатывается на срок не менее 3 (трех) месяцев и, не ограничиваясь нижеследующим, предусматривает следующее:

меры по снижению просроченной задолженности по микрокредитам по основному долгу и (или) начисленному вознаграждению свыше 90 (девяноста) календарных дней до уровня менее или равного 20 (двадцати) процентам от ссудного портфеля;

порядок и сроки реализации мер, предусмотренных Планом мероприятий;

перечень руководящих работников, ответственных за исполнение Плана мероприятий (с указанием руководящих работников, ответственных за исполнение по каждому пункту Плана мероприятий).

Уполномоченный орган рассматривает План мероприятий, представленный микрофинансовой организацией, и направляет результаты его рассмотрения микрофинансовой организации в срок, не превышающий 3 (трех) рабочих дней с даты поступления Плана мероприятий в уполномоченный орган.

Уполномоченный орган одобряет План мероприятий в письменной форме. При неодобрении Плана мероприятий предоставляет замечания в письменной форме.

Микрофинансовая организация дорабатывает План мероприятий с учетом замечаний уполномоченного органа или при несогласии с ними представляет возражения.

При этом срок для одобрения уполномоченным органом Плана мероприятий не превышает 5 (пяти) рабочих дней с даты, следующей за отчетным периодом.

В случае снижения просроченной задолженности по микрокредитам по основному долгу, начисленному вознаграждению свыше 90 (девяноста) календарных дней, до уровня менее или равного 20 (двадцати) процентам от ссудного портфеля микрофинансовой организацией направляется уведомление в уполномоченный орган не позднее 1 (одного) дня, следующего за отчетным периодом, в котором произошло фактическое снижение просроченной задолженности.".

2. Утратило силу постановлением Правления Агентства РК по регулированию и развитию финансового рынка от 19.08.2024 № 64 (вводится в действие с 20.08.2024).
3. Утратил силу постановлением Правления Агентства РК по регулированию и развитию финансового рынка от 03.04.2026 № 50 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

4. Внести в постановление Правления Национального Банка Республики Казахстан от 28 ноября 2019 года № 217 "Об утверждении Правил предоставления микрокредитов электронным способом" (зарегистрировано в Реестре государственной регистрации нормативных правовых актов под № 19714) следующие изменения:

пункт 10 изложить в следующей редакции:

"10. Заключение договора о предоставлении микрокредита, внесение изменений и дополнений в договор о предоставлении микрокредита электронным способом между организацией, осуществляющей микрофинансовую деятельность, и клиентом, осуществляется посредством электронной цифровой подписи клиента и (или) путем генерации и ввода паролей или с использованием не менее одного из аутентификационных признаков (токенов, смарт-карт, одноразовых паролей).

Предоставление микрокредита электронным способом осуществляется путем перевода денег с банковского счета организации, осуществляющей микрофинансовую деятельность, на банковский счет (платежную карточку) клиента, а также посредством выдачи клиенту наличных денег через терминал и (или) перевода микрокредита по заявлению заемщика на банковский счет юридического лица, с которым у организации, осуществляющей микрофинансовую деятельность, заключен договор, предусматривающий оплату за приобретаемый товар или выполненные работы, услуги заемщиком.";

пункт 15 изложить в следующей редакции:

"15. В случае обнаружения несанкционированного доступа к информации, составляющей тайну предоставления микрокредита, ее несанкционированного изменения, осуществления несанкционированных действий со стороны третьих лиц либо иных незаконных (мошеннических) действий с микрокредитами, организация, осуществляющая микрофинансовую деятельность, в течение двух рабочих дней принимает меры для устранения причин и последствий таких действий, а также в течение одного рабочего дня информирует об этом клиента и уполномоченный орган.

На основании внесенного организации, осуществляющей микрофинансовую деятельность, представления о принятии мер по устранению обстоятельств, способствовавших совершению уголовного правонарушения либо постановления о признании заемщика потерпевшим, представленного правоохранительными органами, не позднее трех календарных дней организация, осуществляющая микрофинансовую деятельность:

прекращает взыскание задолженности и претензионно-исковую работу по микрокредиту клиента;

вносит корректировки в кредитную историю клиента в кредитных бюро путем устранения записей о наличии задолженности по микрокредиту.

Организация, осуществляющая микрофинансовую деятельность, принимает решение о списании задолженности клиента по микрокредиту, по которому имеется представление и (или) постановление правоохранительных органов и (или) вступившее в законную силу решение суда, принятое по обращению организации, осуществляющей микрофинансовую деятельность.".

5. Внести в постановление Правления Агентства Республики Казахстан по регулированию и развитию финансового рынка от 14 июня 2021 года № 73 "Об установлении минимального размера уставного капитала коллекторского агентства" (зарегистрировано в Реестре государственной регистрации нормативных правовых актов под № 23101) следующее изменение:

пункт 1 изложить в следующей редакции:

"1. Установить минимальный размер уставного капитала для коллекторского агентства в следующем размере:

для коллекторского агентства, приобретающего права (требования) по договорам банковского займа и (или) договорам о предоставлении микрокредита - 100 000 000 (сто миллионов) тенге;

для коллекторского агентства, прошедшего учетную регистрацию в уполномоченном органе по регулированию, контролю и надзору финансового рынка и финансовых организаций до введения в действие настоящего постановления и приобретающего права (требования) по договорам банковского займа и (или) договорам о предоставлении микрокредита:

с 1 января 2022 года – 10 000 000 (десять миллионов) тенге;

с 1 июля 2022 года – 30 000 000 (тридцать миллионов) тенге;

с 1 января 2023 года – 50 000 000 (пятьдесят миллионов) тенге;

с 1 января 2024 года – 100 000 000 (сто миллионов) тенге;

для коллекторского агентства, осуществляющего исключительно коллекторскую деятельность, - 50 000 000 (пятьдесят миллионов) тенге;

для коллекторского агентства, прошедшего учетную регистрацию в уполномоченном органе по регулированию, контролю и надзору финансового рынка и финансовых организаций до введения в действие настоящего постановления и осуществляющего исключительно коллекторскую деятельность:

с 1 января 2022 года – 10 000 000 (десять миллионов) тенге;

с 1 июля 2022 года – 30 000 000 (тридцать миллионов) тенге;

с 1 января 2023 года – 50 000 000 (пятьдесят миллионов) тенге.

Уставный капитал коллекторского агентства составляет сумму, рассчитываемую как активы коллекторского агентства за вычетом обязательств.

В целях подтверждения оплаты минимального размера уставного капитала создаваемого коллекторского агентства к моменту его государственной регистрации (перерегистрации) коллекторское агентство представляет следующие документы: документ банка второго уровня (в том числе выписка о движении денег по банковским счетам клиента), подтверждающий зачисление на банковский счет денег в качестве взноса в уставный капитал коллекторского агентства, и выданный не ранее 30 (тридцати) календарных дней до даты обращения для прохождения учетной регистрации и, при наличии, реестр участников хозяйственного товарищества либо выписка из него, выданная профессиональным участником рынка ценных бумаг, осуществляющим деятельность по ведению системы реестров держателей ценных бумаг.".

6. Утратил силу постановлением Правления Агентства РК по регулированию и развитию финансового рынка от 07.04.2026 № 57 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).