Қазақстан Республикасының аумағында ұшуды іздестіру-құтқарумен қамтамасыз етуді ұйымдастыру жөніндегі қағидаларды бекіту туралы

Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 4 қарашадағы № 1296 Қаулысы.

"Қазақстан Республикасының әуе кеңістігін пайдалану және авиация қызметі туралы" Қазақстан Республикасының 2010 жылғы 15 шілдедегі Заңының 98-бабының 1-тармағына сәйкес Қазақстан Республикасының Үкіметі ҚАУЛЫ ЕТЕДІ:

1. Қоса беріліп отырған Қазақстан Республикасының аумағында ұшуды іздестіру-құтқарумен қамтамасыз етуді ұйымдастыру жөніндегі қағидалар бекітілсін.

2. "Қазақстан Республикасының Біртұтас авиациялық іздеу-құтқару қызметі (БАІҚҚ) туралы" Қазақстан Республикасы Үкіметінің 1996 жылғы 4 қаңтардағы № 13 қаулысының күші жойылды деп танылсын.

3. Осы қаулы 2012 жылғы 1 қаңтардан бастап қолданысқа енгізіледі.

Қазақстан Республикасының
Премьер-Министрі	К. Мәсімов

Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 4 қарашадағы № 1296 қаулысымен бекітілген

Қазақстан Республикасының аумағында ұшуды іздестіру-құтқарумен
қамтамасыз етуді ұйымдастыру жөніндегі қағидалар

Ескерту. Қағидалар жаңа редакцияда - ҚР Үкіметінің 20.12.2013 № 1353 қаулысымен (01.01.2014 бастап қолданысқа енгізіледі).

1. Жалпы ережелер

1. Қазақстан Республикасының аумағында ұшуды іздестіру-құтқарумен қамтамасыз етуді ұйымдастыру жөніндегі қағидалар (бұдан әрі – Қағидалар) апатқа ұшырау жағдайындағы немесе ұшыраған әуе кемелерін (бұдан әрі – ӘК), сондай-ақ олардың жолаушылары мен экипаж мүшелерін іздестіруді және құтқаруды ұйымдастыру тәртібін айқындайды.

2. Осы Қағидалардың ережелері Қазақстан Республикасының аумағында ұшуды қамтамасыз етудің іздестіру-құтқару қызметін бірлесіп құратын барлық мемлекеттік органдардың, әуе қозғалысына қызмет көрсету, әуе қозғалысын басқару органдарының, іздестіру-құтқару командаларының, мемлекеттік органдардың авариялық-құтқару қызметтерінің, КОСПАС-САРСАТ іздестіру мен құтқарудың халықаралық спутниктік жүйесінің іздестіру мен құтқарудың байланыс пункттері, ӘК пайдаланушылар мен әуежайлардың арасында жауапкершілікті бөлу және іс-шараларды ұйымдастыру арқылы іске асырылады және қамтамасыз етіледі. Ұшуды іздестіру-құтқарумен қамтамасыз ету қызметінің схемасы осы Қағидаларға 1-қосымшада келтірілген.

Ескерту. 2-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Үкіметінің 21.04.2026 № 302 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) қаулысымен.

3. Осы Қағидаларда:

1) авариялық хабардар ету тәртібі, апатқа ұшырау жағдайындағы немесе ұшыраған әуе кемелерін, сондай-ақ олардың жолаушылары мен экипаж мүшелерін іздестіруді және құтқаруды ұйымдастыру схемасы;

2) персоналға және әуе қозғалысына қызмет көрсету, әуе қозғалысын басқару органдарын, іздестіру-құтқару командаларын, мемлекеттік органдардың авариялық-құтқару қызметтерін, әуе кемелері мен әуежайларды пайдаланушыларды қажетті жабдықпен және байланыс құралдарымен жарақтандыруға қойылатын талаптар;

3) іздестіру-құтқару операцияларын (жұмыстарын) (бұдан әрі – ІҚО (Ж)) жүргізу жоспарын әзірлеу, келісу және бекіту тәртібі;

4) барлық мемлекеттік органдардың, әуе қозғалысына қызмет көрсету органдарының, әуе қозғалысын басқару органдарының, КОСПАС-САРСАТ іздестіру мен құтқарудың халықаралық спутниктік жүйесінің іздестіру мен құтқарудың байланыс пункттерінің, мемлекеттік органдардың іздестіру-құтқару командаларының, іздестіру, авариялық-құтқару қызметтерінің, ӘК пайдаланушылардың және әуежайлардың арасында іздестіру мен құтқаруды қамтамасыз ету бойынша жауапкершілікті бөлу және іс-шараларды ұйымдастыру;

5) азаматтық авиация ұйымдары ІҚО (Ж) жүзеге асырған және оларды қамтамасыз етуге қатысқан жағдайда, олардың шығындарын өтеу тәртібі айқындалады.

Ескерту. 3-тармаққа өзгеріс енгізілді - ҚР Үкіметінің 21.04.2026 № 302 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) қаулысымен.

4. Осы Қағидаларда мынадай анықтамалар пайдаланылады:

1) авариялық кезең – әртүрлі жағдайлар кезіндегі айқынсыздық кезеңін, алаңдаушылық кезеңін немесе апат кезеңін білдіретін жалпы термин;

2) авариялық жағдай – әуе кемесін мәжбүрлі түрде қондыру қажет болатын ұшудағы ерекше жағдай немесе апаттық жағдайға ұласып кетуді болғызбау үшін экипажға физикалық және психологиялық ауыртпалық түсіретін және одан жоғары кәсіби шеберлікті талап ететін жағдай;

3) алаңдаушылық кезеңі – оның кезінде әуе кемесі мен оның бортындағы адамдардың қауіпсіздігі үшін қауіп бар жағдай;

4) апат кезеңі – әуе кемесіне және оның бортындағы адамдарға елеулі және тікелей қауіп төніп тұрғанына немесе жедел көмектің талап етілетіндігіне негізді сенімділіктің болуымен сипатталатын жағдай;

5) айқынсыздық кезеңі – әуе кемесінің және оның бортындағы адамдардың қауіпсіздігіне қатысты сенімсіздіктің болуымен сипатталатын жай-күй;

6) галс – әуе кемесінің бұрылыстан бұрылысқа дейінгі жол сызығы;

7) жердегі іздестіру-құтқару командасы (бұдан әрі – ЖІҚК) – арнайы оқытылған персоналдан тұратын және ІҚО (Ж) жүргізуге арналған жабдықтармен жарақталған команда;

8) квадрат – іздестіру мен құтқару ауданының шекараларындағы төрт жағы бірдей тікбұрыш нысанындағы жер;

9) қауіпті жүктер – адамның өмірі мен денсаулығына, қауіпсіздігі мен мүлкіне немесе қоршаған ортаға қатер төндіретін, Халықаралық азаматтық авиация ұйымының (ИКАО) қауіпті жүктерді әуемен қауіпсіз тасымалдау жөніндегі техникалық нұсқаулықтарында айқындалатын қауіпті жүктер тізбесінде көрсетілген бұйымдар немесе заттар;

10) құтқару – апатқа ұшырау жағдайындағы адамдарды құтқару, оларға алғашқы медициналық немесе өзге де көмек көрсету және оларды қауіпсіз орынға жеткізу мақсатындағы операция;

11) парашюттік-десанттық құтқару тобы (бұдан әрі – ПДҚТ) – парашютпен секіруге дайындалған мемлекеттік авиацияның авиациялық құтқарушыларынан және/немесе азаматтық қорғау саласындағы уәкілетті органның авариялық-құтқару қызметтері мен құралымдарының құтқарушыларын тұратын, ІҚО (Ж) өткізуге арналған жарақтармен жарақтандырылған және іздестіру-құтқару ӘК бортында орналасқан топ;

11-1) авариялық-құтқару құралымы (бұдан әрі – АҚҚ) – авариялық-құтқару жұмыстары мен кезек күттірмейтін жұмыстарды жүргізуге арналған дербес немесе аттестатталған авариялық-құтқару қызметінің құрамына кіретін азаматтық қорғау күштерінің ұйымдық-құрылымдық бірлігі;

12) тіркеу мемлекеті – тізіміне ӘК енгізілген мемлекет;

13) Іздестіруді және құтқаруды үйлестіру орталығы (бұдан әрі – Үйлестіру орталығы) – іздестіру-құтқару қызметінің жұмысын тиімді ұйымдастыруға жәрдем көрсету үшін, Қазақстан Республикасының іздестіру және құтқару аудандарының шегінде ІҚО (Ж) жүргізуді үйлестіру үшін жауапты орган;

14) Щ-код – ӘК экипажы мен әуе қозғалысына қызмет көрсету (бұдан әрі – ӘҚҚ) және әуе қозғалысын басқару (бұдан әрі – ӘҚБ) органдарының диспетчерлері арасындағы, сондай-ақ әуежайлар арасындағы байланыс үшін кодтық таңбалау мен қысқарту;

15) авиациялық іздестіру мен құтқару күштері мен құралдары – экипаждары және құтқару мен тіршілікті қамтамасыз ету құралдары бар ӘК, ПДҚТ авариялық-құтқару мүлкімен және жарақтарымен, сондай-ақ оларды апат орнына десанттау құралдары (парашют жүйелері, құтқару контейнерлері, парашюттік платформалар) бар АҚҚ және ПДҚТ;

16) іздестіру мен құтқарудың қосалқы орталығы (бұдан әрі – Қосалқы орталық) – Үйлестіру орталығына бағынатын, соңғысын толықтыру үшін құрылған орган;

17) іздестіру – әдетте Үйлестіру орталығы немесе Қосалқы орталық үйлестіретін, қолда бар персонал мен апатқа ұшырау жағдайындағы адамдардың орналасқан орнын анықтауға арналған құралдар пайдаланылатын операция;

18) ІҚО (Ж) – апатқа ұшыраған әуе кемелерінің жолаушылары мен экипаждарын іздестіру және құтқару мақсатында жүргізілетін іс-шаралар кешені;

19) іздестіру-құтқару ӘК – ІҚО (Ж) жүргізу үшін арналған арнайы жабдықпен және арнайы мүлікпен жарақтандырылған кез келген ӘК, сондай-ақ арнайы жабдықтарсыз ІҚО (Ж) жүргізуге тартылатын ӘК;

20) іздестіру-құтқару қызметі – авариялық мониторинг, байланыс, үйлестіру, іздестіру мен құтқару, алғашқы медициналық көмек көрсету немесе мемлекеттік және жеке меншік ресурстарды, оның ішінде өзара іс-қимыл жасайтын әуе, теңіз және басқа да кемелер мен қондырғыларды пайдалана отырып, медициналық себептер бойынша эвакуациялау функцияларын жүзеге асыру;

21) іздестіру-құтқару күштері мен құралдары – олардың экипаждары, құтқару және тіршілікті қамтамасыз ету құралдары бар іздестіру-құтқару әуе кемелерін, авариялық-құтқару мүлкі, оларды апат орнына жеткізу жарақтары мен құралдары бар ПДҚТ және ЖІҚК, байланыс, бақылау және басқару органдары мен пункттерін қамтитын ұғым;

22) мемлекеттік авиация басқармасының пункті – мемлекеттік авиация саласындағы уәкілетті органның құрылымдық бөлімшесі;

23) іздестіру және құтқару ауданы (бұдан әрі – ІҚА) – оның шегінде ІҚО (Ж), сондай-ақ іздестіру-құтқару күштері мен құралдарының кезекшілігі қамтамасыз етілетін айқындалған көлемдегі аймақ;

24) NОТАМ – электр байланысы құралдарымен таратылатын және кез келген аэронавигациялық жабдықты, қызмет көрсету мен қағидаларды қолданысқа енгізу, олардың жай-күйі немесе өзгерісі туралы ақпаратты немесе олар туралы уақтылы ескертудің ұшуларды орындауға байланысты персонал үшін маңызды мәні бар қауіп туралы ақпаратты қамтитын хабарлама;

25) ІҚО (Ж) жүргізу орнындағы үйлестіруші – нақты бір ауданда ІҚО (Ж) үйлестіру үшін тағайындалған адам;

26) ІҚО (Ж) үйлестіруші – нақты орын алған немесе болжамды авариялық жағдайға байланысты ден қою шараларын үйлестіру үшін уақытша тағайындалған лауазымды адам;

27) ӘК үйлестіруші – ІҚО (Ж) үйлестірушіге және ІҚО (Ж) жүргізу орнындағы үйлестірушіге қолдау көрсету мақсатында бірнеше ӘК-нің ІҚО (Ж) қатысуын үйлестіретін адам немесе адамдар тобы;

28) КОСПАС-САРСАТ жүйесі – 406 МГц жиілігінде сигнал тарататын авариялық маяктарды анықтауға арналған халықаралық спутниктік іздестіру және құтқару жүйесі;

29) кезекші іздестіру-құтқару ӘК – ұшу қауіпсіздігін қамтамасыз ету бойынша кәсіптік даярлығы және авиациялық іздестіру мен құтқаруды орындауға рұқсат берілген экипажы бар дайындалған іздестіру-құтқару ӘК;

30) теңізде құтқару үйлестіру орталығы – кемелерден апат сигналдарын қабылдауды және оларды құтқару операцияларын жүргізуге жауапты мүдделі мемлекеттік органдардың қызметтеріне беруді (қайта беруді) қамтамасыз ету үшін өз қызметін навигациялық орталық базасында жүзеге асыратын ұйым;

31) іздестіру және құтқару жөніндегі ұлттық жоспар (бұдан әрі – ІҚҰЖ) – Қазақстан Республикасында ұшуды іздестіру-құтқарумен қамтамасыз етудің ағымдағы жай-күйі мен перспективалық дамуын сипаттайтын тұжырымдамалық құжат.

Ескерту. 4-тармаққа өзгерістер енгізілді - ҚР Үкіметінің 20.10.2017 № 663 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 21.04.2026 № 302 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) қаулыларымен.

5. Іздестіру және құтқару мыналарды қамтиды:

1) апатқа ұшырау жағдайындағы немесе ұшыраған ӘК туралы іздестіру-құтқару қызметінің авариялық хабардар етуі;

2) ІҚО (Ж) ұйымдастыру және жүргізу;

3) іздестіру мен құтқарудың авиациялық күштері мен құралдарын басқару.

6. Іздестіру және құтқару мақсаттары үшін іздестіруді және құтқаруды жүзеге асыру жүктелген азаматтық авиация саласындағы уәкілетті органның, мемлекеттік авиация саласындағы уәкілетті органның және азаматтық қорғау саласындағы уәкілетті органның қарамағындағы органдар мен ұйымдардың басшылары ҰІҚЖ-ға сәйкес ұшуды іздестіру-құтқарумен қамтамасыз етуді ұйымдастырады.

Апат үстіндегі немесе апатқа ұшыраған ӘК-ні, сондай-ақ олардың жолаушылары мен экипаж мүшелерін тиімді іздестіру және құтқару үшін үйлестіру орталықтары мен теңіздегі құтқару үйлестіру орталығы арасындағы өзара іс-қимылды ұйымдастыруды, іс-қимылды келісуді және ынтымақтастықты қамтамасыз ету қажет.

Ескерту. 6-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Үкіметінің 21.04.2026 № 302 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) қаулысымен.

6-1. ІҚҰЖ азаматтық авиация саласындағы уәкілетті органның және азаматтық қорғау саласындағы уәкілетті органның бірлескен шешімімен бекітіледі.

ІҚҰЖ мыналарды қамтиды:

1) ұйымның тиімділігін арттыру үшін құрылған кез келген іздестіру және құтқару аудандарының шекараларын қоса алғанда, іздестіру және құтқару аудандарының сипаттамасы;

2) қолда бар құралдардың, персоналдың және жабдықтардың сипаттамасы;

3) ІҚО (Ж) қатыстырылған персоналды оқыту бағдарламасын, біліктілік стандарттарын және сертификаттау рәсімдерін қарау;

4) ІҚО (Ж)-ға тартылған қызметтерді қамтамасыз ететін немесе қолдайтын барлық мекемелердің рөлі мен жауапкершілігін қарастыру;

5) ІҚО (Ж) үшін жауапты тұлғалардың тікелей бақылауына жатпайтын құралдар мен қызметтерді қамтамасыз ететін құзыретті органдармен жасалған барлық келісімдердің қысқаша мазмұны;

6) көршілес іздестіру-құтқаруды үйлестіру орталықтарымен өзара көмек туралы барлық келісімдердің қысқаша мазмұны.

Ескерту. 1-тарау 6-1-тармақпен толықтырылды - ҚР Үкіметінің 21.04.2026 № 302 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) қаулысымен.

7. Ұшуларды іздестіру-құтқарумен қамтамасыз ету мыналарды қамтиды:

1) ӘҚҚ (ӘҚБ) органдарының іздестіру-құтқару күштері мен құралдарының кезекшілігін ұйымдастыру;

2) іздестіру-құтқару күштері мен құралдарын авариялық-құтқару мүлкімен және жарағымен жарақтандыру;

3) ӘК және ұшқыштар құрамын құтқару және тіршілікті қамтамасыз ету құралдарымен жарақтандыру;

4) Қазақстан Республикасының аумағындағы КОСПАС-САРСАТ халықаралық спутниктік іздестіру және құтқару жүйесімен ақпарат қабылдау орталығының қызметі.

Ескерту. 7-тармаққа өзгеріс енгізілді - ҚР Үкіметінің 21.04.2026 № 302 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) қаулысымен.

8. ІҚО (Ж) апатқа ұшырау жағдайындағы немесе апатқа ұшыраған ӘК жолаушылары мен экипаждарын құтқару мақсатында ұйымдастырылып, жүргізіледі.

Олар мыналарды қамтиды:

1) кезекші іздестіру-құтқару күштері мен құралдарының ұшып шығуын (шығуын) ұйымдастыру;

2) іздестіру-құтқару күштері мен құралдарын басқару, олардың өзара әрекет етуін ұйымдастыру және күшейту;

3) апатқа ұшыраған ӘК-ні іздестіру;

4) ӘК ішінен зардап шеккендерді шығару және оларға алғашқы медициналық көмек көрсету;

5) адамдарды апат орнынан, соның ішінде медициналық мекемелерге эвакуациялау.

9. Іздестіру мен құтқару Қазақстан Республикасының барлық аумағында ұйымдастырылады, онда іздестіру мен құтқару аудандары белгіленеді. Іздестіру мен құтқару аудандарының шекаралары ұшу ақпаратындағы аудандармен не болмаса жергілікті диспетчерлік пункттердің не болмаса салалардың немесе іздестіру-құтқару ӘК іс-қимылдары радиустарының жауапкершілік аудандарына сәйкес келеді.

10. Қазақстан Республикасынан тысқары жерде авиация ұшуларын іздестіру-құтқарумен қамтамасыз ету Қазақстан Республикасы қатысушысы болып табылатын тиісті халықаралық шарттар негізінде жүзеге асырылады.

11. Шет мемлекеттердің ӘК ұшуын Қазақстан Республикасының аумағында іздестіру-құтқарумен қамтамасыз ету Халықаралық азаматтық авиация туралы конвенцияға сәйкес Қазақстан Республикасының ӘК тең негізде жүзеге асырылады.

2. Барлық мемлекеттік органдардың, әуе қозғалысына қызмет
көрсету, әуе қозғалысын басқару органдарының, іздестіру-құтқару
командаларының, мемлекеттік органдардың авариялық-құтқару
қызметтерінің, әуе кемелерін пайдаланушылар мен әуежайлардың
арасында іздестіру мен құтқаруды қамтамасыз ету бойынша
жауапкершілікті бөлу және іс-шараларды ұйымдастыру

12. Қазақстан Республикасының аумағында ұшуды іздестіру-құтқарумен қамтамасыз етуге жалпы басшылықты Үйлестіру кеңесі жүзеге асырады.

Үйлестіру кеңесі консультациялық-кеңесші орган болып табылады және азаматтық және мемлекеттік авиация саласындағы уәкілетті органдардың, азаматтық қорғау саласындағы уәкілетті органның бірлескен шешімімен құрылады.

Үйлестіру кеңесін азаматтық авиация саласындағы уәкілетті органның өкілі басқарады.

Үйлестіру кеңесінің құрамына кіретін лауазымды адамдар іздестіру мен құтқаруды үйлестірушілер болып табылады, олар іздестіру-құтқару қызметін құру және оның жұмысын қамтамасыз ету және аталған қызметтің жұмысын жоспарлауды тиісті түрде үйлестіру үшін жауапты болады.

Үйлестіру кеңесінің құрамы мен жұмыс тәртібі азаматтық және мемлекеттік авиация саласындағы уәкілетті органдардың, азаматтық қорғау саласындағы уәкілетті органның, құрамына авиациялық бөлімшелер кіретін басқа да мемлекеттік органдардың бірлескен шешімімен айқындалады.

Ескерту. 12-тармаққа өзгерістер енгізілді - ҚР Үкіметінің 02.04.2015 № 173 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 20.10.2017 № 663 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) қаулыларымен.

13. Үйлестіру кеңесі мынадай функцияларды атқарады:

1) министрліктердің, ведомстволардың, ӘК пайдаланушыларының ІҚҰЖ сәйкес авиациялық оқиғалар болған жағдайда іздестіру мен құтқаруды ұйымдастыру, апатқа ұшыраған адамдарға көмек көрсету жүйесін құру және жетілдіру жөніндегі қызметін үйлестіреді;

2) Қазақстан Республикасы экономикасының түрлі саласындағы авариялық-құтқару қызметтерімен өзара іс-қимыл жасауды ұйымдастырады;

3) шет мемлекеттердің іздестіру-құтқару қызметтерімен бірлесіп, ІҚО (Ж) және іздестіру-эвакуациялау жұмыстарын жүргізуге арналған келісімдер мен шарттарды қарайды;

4) іздестіру, құтқару және эвакуациялаудың жаңа техникалық құралдарына тапсырыстарды әзірлеу, беру және оларды пайдалануға беру кезінде бірыңғай техникалық саясат жүргізеді, сондай-ақ іздестіру-құтқару техникасы мен жарақтарының жаңа үлгілерін сынақтан өткізуге қатысады;

5) Қазақстан Республикасы авиациясының ұшуларын іздестіру-құтқарумен қамтамасыз етуді жетілдіру жөніндегі ұсыныстарды қарайды;

6) іздестіру-құтқару ӘК экипаждарын, ПДҚТ, ЖІҚК, АҚҚ персоналдарын даярлау бағдарламаларын (курстарын) қарайды;

7) іздестіру мен құтқару аудандарының, мемлекеттік, азаматтық және эксперименттік авиацияға қатыстылығына қарай іздестіру-құтқару әуе кемелерінің, күштері мен құралдарының кезекшілігін ұйымдастыру аудандарының шекараларын белгілейді.

Ескерту. 13-тармаққа өзгеріс енгізілді - ҚР Үкіметінің 21.04.2026 № 302 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) қаулысымен.

14. ІҚО (Ж) жүргізу кезінде қызметтердің іс-қимылдарын үйлестіруді қамтамасыз ететін жедел орган – Үйлестіру орталығы болып табылады. Апатқа ұшырау жағдайындағы (апатқа ұшыраған) мемлекеттік әуе кемелерінде ІҚО (Ж) жүргізу тиімділігін арттыру үшін мемлекеттік авиацияның Қосалқы үйлестіру орталығы (бұдан әрі – мемлекеттік авиацияның ҚҮО) құрылады.

15. Үйлестіру орталығы азаматтық авиация саласындағы уәкілетті органның шешімімен азаматтық авиация саласындағы уәкілетті органға ведомстволық бағынысты аэронавигациялық қызмет көрсетушінің (бұдан әрі – АНҚ көрсетуші) базасында ұшу ақпаратының әрбір ауданында құрылады және тәулік бойы жұмыс істейді.

ІҚО (Ж) тиімділігін арттыру мақсатында азаматтық авиация саласындағы уәкілетті орган ведомствосының шешімімен бас Үйлестіру орталығы айқындалып осы, Қағидалардың 16-тармағында көзделген функциялар оның және басқа үйлестіру орталықтарының арасында бөлінеді.

Мемлекеттік авиацияның ҚҮО мемлекеттік авиация саласындағы уәкілетті органның шешімімен мемлекеттік авиацияның басқару пунктінің базасында құрылады.

Ескерту. 15-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Үкіметінің 21.04.2026 № 302 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) қаулысымен.

16. Үйлестіру орталығы (не Үйлестіру орталығымен келісу бойынша мемлекеттік авиацияның ҚҮО) мынадай функцияларды орындайды:

1) Қазақстан Республикасының аумағында апатқа ұшырау жағдайындағы немесе апатқа ұшыраған ӘК туралы ақпаратты қабылдайды және бұл туралы азаматтық және мемлекеттік авиация саласындағы, азаматтық қорғау саласындағы уәкілетті органдарды хабардар етеді;

2) авариялық жағдай кезінде және әзірліктер тексеру кезінде кезекші іздестіру-құтқару ӘК-ні көтеруге команда береді;

3) Қазақстан Республикасының аумағында апатқа ұшырау жағдайындағы ӘК экипаждары мен жолаушыларын іздестіру мен құтқарудың бастапқы жоспарын әзірлейді;

4) ӘК-нің мемлекеттік тиістілігіне қарамастан Қазақстан Республикасының аумағында апатқа ұшыраған (апатқа ұшырау жағдайындағы) ӘК экипаждары мен жолаушыларын іздестіру және құтқару жұмыстарын үйлестіреді;

5) азаматтық авиация және азаматтық қорғау саласындағы уәкілетті органдар тағайындаған байланыс, іздестіру және құтқару пункттері арқылы КОСПАС-САРСАТ жүйесінен алынған апат сигналдары туралы ақпаратты қабылдайды және оны іздестіру және құтқару аудандарындағы кезекші іздестіру-құтқару күштеріне хабарлайды.

КОСПАС-САРСАТ жүйесінің байланыс, іздестіру және құтқару пункттері мен Үйлестіру орталығының өзара іс-қимылы КОСПАС-САРСАТ хатшылығы әзірлеген "G.007 құтқару үйлестіру орталықтары (RCCs), іздестіру-құтқару байланыс пункттері (SPOCs) және халықаралық теңіз ұйымының Кемелерді күзету жөніндегі құзыретті органдары үшін апат туралы хабарламалар жөніндегі нұсқаулық" құжатына сәйкес қамтамасыз етіледі. КОСПАС-САРСАТ жүйесінің байланыс, іздестіру және құтқару пунктінен үйлестіру орталығына берілетін ақпарат форматының үлгісі осы Қағидаларға 13-қосымшада келтірілген;

6) Қазақстан Республикасының аумағында ұрыс қимылдары барысында апатқа ұшыраған ӘК экипаждарын іздестіруді және құтқаруды ұйымдастырады;

7) Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 12 мамырдағы № 506 қаулысымен бекітілген Қазақстан Республикасының әуе кеңістігін пайдалану қағидасының (бұдан әрі – Әуе кеңістігін пайдалану қағидасы) 100-тармағына сәйкес іздестіру-құтқару ӘК-нің тиісті іздестіру және құтқару ауданындағы кезекшілік жоспарына сәйкес кезекшілігін, сондай-ақ әуе кеңістігін пайдалану жоспарына осындай әуе кемелерінің ұшу жоспарларын енгізуді бақылайды;

8) азаматтық және мемлекеттік авиация саласындағы, азаматтық қорғау саласындағы уәкілетті органдарды олардың сұрау салуы бойынша кезекші құралдар туралы хабардар етеді;

9) тұрақты негізде қажетті байланыс орнату және оны қолдау мақсатында шекаралас мемлекеттердің үйлестіру орталықтарымен ынтымақтастықты ұйымдастырады.

Қолданыстағы халықаралық келісімдерге сәйкес басқа іздестіру және құтқару үйлестіру орталықтарынан көмек сұрайды немесе сұрау бойынша көмек көрсетеді;

10) ИКАО-ның ұшуды басқару анықтамалығындағы (OPS CTRL) апаттық сигналдарды бақылаудың (ADT) электрондық дерекқорындағы жедел байланыс деректерін және ақпаратты бақылауды жаңартады;

11) апатқа ұшырау жағдайындағы әуе кемесінің (LADR) орналасқан жері туралы деректер қоймасына кіру үшін жазылымды ресімдейді және жаңартады.

Ескерту. 16-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Үкіметінің 10.08.2023 № 664 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) қаулысымен; өзгеріс енгізілді - ҚР Үкіметінің 21.04.2026 № 302 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) қаулысымен.

17. Үйлестіру орталығының:

1) радиотелефон байланысында қолданылатын ағылшын тілін білетін оқытылған авиация персоналы;

2) тәулік бойғы жұмыс режимі;

3) іздестіру және құтқару ауданына қатысты карталары;

4) бағыттарды межелеу және орналасқан жерін белгілеу құралдары;

5) барлық ӘК пайдаланушыларының және олардың Қазақстан Республикасының аумағында ұшуды орындайтын ресми өкілдерінің телеграфтық AFTN мекенжайлары мен телефон нөмірлері;

6) іздестіру мен құтқарудың әрбір ауданы үшін ІҚО (Ж) жүргізуді ұйымдастыру жоспарлары;

7) радиоарналарда және тыңдалатын жиіліктерде кезекшілікті жүзеге асыратын қызметтердің орналасқан орны мен жұмыс сағаттарына қатысты мәліметтерді қоса алғанда, әуе қозғалысына қызмет көрсету органдарының телефон және телеграфтық мекенжайлары;

8) шекаралас мемлекеттердің үйлестіру орталықтарының телефон және телеграфтық мекенжайлары;

9) ӘК-ден түсірілетін авариялық-құтқару жарақтарының қоры сақталатын орындар туралы мәліметтер;

10) бұрын орын алған авиациялық оқиғалардың немесе ауадан байқылаған кезде табылмаған немесе белгісіз әуе кемесінің сынықтары ретінде қате қабылдану ықтималдығы белгілі объектілердің координаттары туралы мәліметтер;

11) 406 МГц (IBRD) жиілікте жұмыс істейтін радиомаяктарды тіркеудің халықаралық дерекқорында радиомаяктарды тіркеу деректеріне қолжетімділігі бар.

Ескерту. 17-тармаққа өзгерістер енгізілді - ҚР Үкіметінің 20.10.2017 № 663 қаулысымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); өзгеріс енгізілді - ҚР Үкіметінің 21.04.2026 № 302 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) қаулысымен.

18. Үйлестіру орталығы:

1) ӘҚҚ органдарымен, мемлекеттік авиацияның ҚҮО-мен, іздестіру және құтқару аудандарында радиопеленгаторлық және радиолокациялық станциялары бар ұйымдармен (мұндайлар болған жағдайда);

2) іздестіру және құтқару аудандарындағы ІҚО (Ж) жедел штабтарымен;

3) азаматтық қорғау саласындағы уәкілетті органмен;

4) азаматтық қорғау саласындағы уәкілетті органның аумақтық құрылымдық бөлімшелерімен немесе Бірыңғай кезекші диспетчерлік қызметпен (бұдан әрі – БКДҚ-112) және іздестіру-құтқару командаларымен;

5) КОСПАС-САРСАТ халықаралық спутниктік іздестіру және құтқару жүйесінің байланыс, іздестіру және құтқару пунктімен;

6) мемлекеттік авиацияның басқару пункттерімен;

7) әуеайлақтық метеорологиялық органдармен;

8) Үйлестіру кеңесінің тұрақты құрамына кіретін мемлекеттік органдардың өкілдерімен;

9) су үсті кемелерімен байланыс жүргізетін теңіз портын басқару пункттерімен жедел және тұрақты екі жақты байланыс құралдарымен жарақталады.

Байланыс құралдары таратылатын хабарламаларды кейін талдау үшін дыбыс жазу аппаратурасымен қамтамасыз етіледі.

Ескерту. 18-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Үкіметінің 20.10.2017 № 663 қаулысымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); өзгеріс енгізілді - ҚР Үкіметінің 21.04.2026 № 302 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) қаулысымен.

19. Үйлестіру орталығы, мемлекеттік авиацияның ҚҮО өз қызметінде Қазақстан Республикасының авиация саласындағы қолданыстағы заңнамасын, халықаралық азаматтық авиация туралы Конвенцияның стандарттары мен ұсынымдарын, халықаралық авиациялық және теңіздегі іздестіру және құтқару жөніндегі нұсқаулықты (бұдан әрі – ХАТІҚН), азаматтық авиация саласындағы уәкілетті органмен және мемлекеттік авиация саласындағы уәкілетті органмен келісілген ережелерді басшылыққа алады.

Үйлестіру орталығының мамандары өз жұмысында азаматтық авиация саласындағы уәкілетті органмен келісілген лауазымдық нұсқаулықтарды басшылыққа алады.

ІҚО (Ж) өткізу кезеңінде үйлестіру орталығының мамандарына үйлестіру орталығының шешілетін міндеттеріне тікелей қатысы жоқ функционалдық міндеттер жүктелмейді. Үйлестіру орталығы мамандарының лауазымдарына АНҚ көрсетуші белгілеген біліктілік талаптары азаматтық авиация саласындағы уәкілетті органмен келісіледі.

Ескерту. 19-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Үкіметінің 21.04.2026 № 302 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) қаулысымен.

20. Үйлестіру орталығы басшылығының шешімімен әрбір ІҚО (Ж)-ға:

1) Үйлестіру орталығының немесе оған бағынысты органның не мемлекеттік авиацияның ҚҮО-ның құрамына кіретін персонал арасынан ІҚО (Ж) үйлестірушісі;

2) тиісті құрылымдық бөлімшемен келісу бойынша жедел штаб құрамына енгізілетін бірнеше іздестіру-құтқару ӘК пайдалануды үйлестіруді жүзеге асыратын ӘК үйлестірушісі (АНҚ көрсетушінің мамандары арасынан немесе іздестіру және құтқару ауданындағы мемлекеттік авиация өкілінен) тағайындалады.

Жедел штаб құрамына енгізілген АНҚ көрсетушінің маманы өз функцияларын әуе қозғалысына қызмет көрсету маманының жұмыс орнынан (немесе байланыс құралдарымен жабдықталған орындардан) орындайды.

Жедел штаб құрамына енгізілген мемлекеттік авиация өкілі өз функцияларын жедел штаб басшысымен келісілген жерде орындайды.

Ескерту. 20-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Үкіметінің 20.10.2017 № 663 қаулысымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).

21. ІҚО үйлестірушісінің міндеттері:

1) авариялық жағдайға қатысты деректерді алу және жинау;

2) нақты бір авариялық жағдайға қарай ІҚО (Ж)-ның бастапқы жоспарын әзірлеу;

3) ІҚО (Ж) жүру барысына талдау жасау;

4) қосымша іздестіру-құтқару күштері мен құралдарын тарту мақсатында мемлекеттік органдармен өзара іс-қимыл жасау;

5) азаматтық қорғау саласындағы уәкілетті орган, мемлекеттік авиацияның ҚҮО, сондай-ақ шекаралас мемлекеттердің Үйлестіру орталықтарымен іс-қимылдарды үйлестіру;

6) ІҚО (Ж)-ға қатысты ақпаратты нақты және тұрақты түрде жаңартылған жазбасын хронологиялық тәртіппен жүргізу;

7) авариялық кезеңді жариялау/жабу;

8) функциясына авиациялық оқиғалар мен инциденттерді тексеру кіретін уәкілетті мемлекеттік органдарды хабардар ету;

9) ІҚО (Ж) жүргізу барысы туралы қорытынды есеп беруді дайындау болып табылады.

Ескерту. 21-тармаққа өзгерістер енгізілді - ҚР Үкіметінің 12.06.2015 № 431; 21.04.2026 № 302 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) қаулыларымен.

22. ӘК үйлестірушісінің міндеттері:

1) ұшу қауіпсіздігін қамтамасыз ету:

ӘҚҚ органдарымен өзара іс-қимыл жасап, ӘК қауіпсіз эшелонда ұстау;

ІҚО (Ж) үйлестірушісін ІҚО (Ж) жүргізу орнындағы метеожағдай туралы хабардар ету;

ӘК-нің аймаққа кіру және одан шығу нүктесін, сондай-ақ ұшудың абсолюттік биіктіктерін белгілеу;

іздестіру-құтқару ӘК-ге жіберілетін және олардан келетін радиохабарламаларды фильтрлеу;

ІҚО (Ж) кезінде бөлінген радиожиіліктерді қолдануды үйлестіру;

ӘҚҚ-ның шектес органдарымен іс-қимылдарды үйлестіру;

2) міндеттердің бірінші кезектілігін айқындау және оларды бөлу:

іздестіру-құтқару ӘК экипаждарының ІҚО (Ж)-ны орындаудың жалпы жоспары туралы хабардар болуын қамтамасыз ету;

іздестіру және құтқару ауданын қамтуды бақылау және тиісті деректер ұсыну;

іздестіру-құтқару ӘК-нің экипаждарына ІҚО (Ж) жүргізілетін жерде үйлестіруші қойған міндеттерді орындау жөнінде нұсқау беру;

3) іздестіру ауданын қамтуды үйлестіру:

ІҚО (Ж) шарттарының өзгеруіне ден қою және іздестірудің тиімділігін бақылау;

ІҚО (Ж) жүргізілетін жердегі үйлестірушіге іздестіру-құтқару ӘК-нің үнемі даярлығын қамтамасыз ету жөнінде ұсынымдар беру;

4) Үйлестіру орталығына жиынтық ақпарат беру;

5) ІҚО (Ж) басшысымен тұрақты өзара іс-қимыл жасау, оған іздестіру-құтқару ӘК пайдалану бойынша әдістемелік көмек көрсету болып табылады.

Ескерту. 22-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Үкіметінің 20.10.2017 № 663 қаулысымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).

23. ІҚО (Ж) жүргізілетін жердегі үйлестіруші операция жүргізілетін жерде ІҚО (Ж) жалпы басшылықты жүзеге асырады.

Қазақстан Республикасының Үкіметі бекіткен Қазақстан Республикасының аса маңызды ұшуларын ұйымдастыру және қамтамасыз ету қағидаларында көзделген ерекшеліктерді ескере отырып, "Азаматтық қорғау туралы" Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес тағайындалған жедел штабтың бастығы ІҚО (Ж) жүргізілетін жердегі үйлестіруші болып табылады.

ІҚО (Ж) жүргізілетін жердегі үйлестірушінің міндеттері:

1) ІҚО (Ж) жүргізілетін жердегі бөлінген күштер мен құралдарды басқару;

2) Үйлестіру орталығымен, азаматтық қорғау саласындағы уәкілетті органмен ІҚО (Ж) жүргізудің бастапқы жоспарын іске асыру бойынша өзара іс-қимыл жасау, кейіннен оны әзірлеу және нақтылау;

3) ІҚО (Ж) жүргізілетін жердегі байланыс орнату әдістерін айқындау;

4) іздестіру-құтқару күштері мен құралдарының іс-қимылын бақылау;

5) ІҚО (Ж) жүргізудің қауіпсіздігін қамтамасыз ету;

6) Үйлестіру орталығына, азаматтық қорғау саласындағы уәкілетті органға күн сайын ІҚО (Ж) жүргізу нәтижелері туралы есеп беру;

7) ІҚО (Ж) жүргізудің барлық жағдайларын (іздестіру-құтқару күштері мен құралдарының ІҚО (Ж) жүргізілетін жерге келу және осы ауданнан кету уақыты, тексерілген аудандар, іздестіру кезінде қолданылған жол желілері арасындағы аралық, табылған заттар мен белгілер, жасалған әрекет, алынған нәтижелер) тіркеу;

8) ІҚО (Ж) үйлестірушісіне және азаматтық қорғау саласындағы уәкілетті органға, тартылған күштер мен құралдардың басшыларына бұдан әрі қажет болмайтын күштер мен құралдарды босату жөнінде ұсынымдар беру;

9) Үйлестіру орталығына, азаматтық қорғау саласындағы уәкілетті органға тірі қалған адамдар саны мен олардың тегі туралы ақпарат беру;

10) Үйлестіру орталығынан, азаматтық қорғау саласындағы уәкілетті органнан қосымша талап етілетін көмек сұрау болып табылады.

Ескерту. 23-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Үкіметінің 21.04.2026 № 302 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) қаулысымен.

24. Іздестіру мен құтқарудың әрбір ауданында кезекші іздестіру-құтқару ӘК тағайындалады. Кезекші іздестіру-құтқару ӘК жауапкершілік аудандарын бөлу азаматтық, мемлекеттік және эксперименттік авиациядағы іздестіру-құтқару ӘК-нің қолда бар құрамына сүйене отырып, сондай-ақ іздестіру-құтқару ӘК-нің іс-қимылдары радиусымен әуе трассаларының, авиациялық жұмыстар жүзеге асырылатын аудандардың бағыттарын қамту шартымен Үйлестіру орталығының шешімімен жүзеге асырылады.

Кезекші іздестіру-құтқару ӘК-ні орналастыру олардың осы Қағидалардың 41-1-тармағында белгіленген мерзімдерде ұшуға әзірлігін қамтамасыз етуге мүмкіндік беретін әуеайлақтарда не қону алаңдарында жүзеге асырылады.

Ескерту. 24-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Үкіметінің 20.10.2017 № 663 қаулысымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).

25. Азаматтық авиация саласындағы уәкілетті орган Үйлестіру кеңесінің шешімін азаматтық авиация қарамағына жатқызылған іздестіру-құтқару ӘК кезекшілігін ұйымдастыру үшін АНҚ көрсетушіге жібереді.

АНҚ көрсетуші Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен ӘК пайдаланушылармен Үйлестіру орталығының шешіміне сәйкес азаматтық авиацияның қарамағына жатқызылған іздестіру және құтқару аудандарындағы іздестіру-құтқару ӘК кезекшілігіне арналған шарт жасайды.

Іздестіру-құтқару ӘК-нің кезекшілігі мыналарды:

1) іздестіру-құтқару ӘК кезекші экипажының кезекшілік кезеңінде белгіленген мерзімде қызметтік міндеттерін (кәсіби қызметін) орындауға үнемі әзір болуы;

2) іздестіру-құтқару ӘК-нің белгіленген мерзімдерде ұшуға үнемі әзір болуын;

3) кезекші экипажды іздестіру және құтқару ауданына ұшу үшін іздестіру-құтқару ӘК-нің орналасқан жеріне жеткізуді қамтамасыз етуді қамтиды.

Азаматтық іздестіру-құтқару ӘК кезекшілігінің құнына жағдайды нақтылау үшін ІҚО (Ж) жүргізу кезінде үйлестіру орталығының шешімі бойынша іздестіру-құтқару ӘК кезекшісінің ұшуы, ІҚО (Ж) даярлау және орындау деңгейін ұстап тұру мақсатында жаттығу ұшулары және ұшуларды іздестіру-құтқарумен қамтамасыз ету бойынша оқу-жаттығулар жүргізу қосымша қосылады.

Аэронавигациялық қызмет көрсету ұйымдарымен іздестіру-құтқару ӘК-нің іздестіру және құтқару аудандарында кезекшілікке арналған шарт жасасқан іздестіру-құтқару АНҚ көрсетуші экипаждың және ӘК-нің белгіленген мерзімде ұшып шығуға үнемі әзір болуын қамтамасыз етеді және Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес шарт талаптарының орындамағаны үшін жауапты болады.

Ескерту. 25-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Үкіметінің 20.10.2017 № 663 қаулысымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); өзгеріс енгізілді - ҚР Үкіметінің 21.04.2026 № 302 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) қаулысымен.

26. Үйлестіру кеңесінің кезекші іздестіру-құтқару ӘК-нің жауапкершілік аудандарын белгілеу жөніндегі шешімінде мыналар көрсетіледі:

1) іздестіру-құтқару ӘК-нің іздестіру және құтқару ауданындағы әрекетінің радиусі, ӘК-нің ұшу-техникалық сипаттамаларына қойылатын талаптар;

2) іздестіру және құтқару аудандарының шекаралары;

3) іздестіру-құтқару ӘК кезекшілігінің белгіленген мерзімдері (тәулік бойы немесе регламент бойынша, күнтізбелік кезең);

4) азаматтық авиация саласындағы уәкілетті орган және азаматтық қорғау саласындағы уәкілетті орган белгілеген АҚҚ және ЖІҚК тарта отырып, Қазақстан Республикасының аумағында ұшуды іздестіру-құтқарумен қамтамасыз ету жөніндегі ұшу құрамы үшін жаттығу ұшуларының үлгілік бағдарламасына сәйкес іздестіру және құтқару ауданында кезекші іздестіру-құтқару ӘК-нің жаттығу ұшулары;

5) іздестіру-құтқару ӘК-нің жабдықталмаған қону алаңдарына қону қажеттігі туралы талаптар;

6) экипаждың ІҚО (Ж)-ға қажетті рұқсатының болуы туралы мәліметтер;

7) осы Қағидалардың 41-1-тармағында айқындалатын әзірлік дәрежесі;

8) іздестіру және құтқару ауданының ерекше жағдайларына сүйене отырып, кезекші іздестіру-құтқару ӘК-ге қойылатын қосымша талаптар.

Ескерту. 26-тармаққа өзгерістер енгізілді - ҚР Үкіметінің 20.10.2017 № 663 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 21.04.2026 № 302 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) қаулыларымен.

27. ӘК-нің барлық түрлерін іздестіру-құтқару мүлкімен, жарағымен жарақтандыруды, сондай-ақ іздестіру экипаждарын дайындауды иелігінде немесе меншігінде ӘК бар министрліктер мен ведомстволар, авиакомпаниялар (ӘК пайдаланушылар) жүзеге асырады.

28. Азаматтық қорғау саласындағы уәкілетті орган ІҚО (Ж) үшін кәсіби авариялық-құтқару қызметтерінің күштері мен құралдарын бөледі. Авариялық-құтқару қызметтері персоналы қатысу рөліне байланысты АҚҚ және (немесе) ЖІҚК мәртебесіне ие болады. Кәсіби авариялық-құтқару қызметтерінің және құралымдарының ІҚО (Ж) үшін тартылған персоналының саны әрбір іздестіру және құтқару ауданы үшін ІҚО (Ж) жүргізуді ұйымдастыру жоспарында айқындалады.

Ескерту. 28-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Үкіметінің 21.04.2026 № 302 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) қаулысымен.

29. Мемлекеттік авиация саласындағы уәкілетті орган Үйлестіру кеңесінің шешіміне сәйкес азаматтық авиацияның қарамағына жатқызылған іздестіру және құтқару аудандарына парашюттік қызметтің кезекші нұсқаушылары, құтқарушылар, медициналық және инженерлік-техникалық жұмыскерлер құрамынан құралатын ПДҚТ-ға мамандар бөледі. ПДҚТ-ға тарту тәртібі ІҚО (Ж) ұйымдастыру жоспарында айқындалады.

Ескерту. 29-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Үкіметінің 21.04.2026 № 302 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) қаулысымен.

29-1. Азаматтық қорғау саласындағы уәкілетті орган Үйлестіру кеңесінің шешіміне сәйкес азаматтық авиацияның қарамағына жатқызылған іздестіру және құтқару аудандарына АҚҚ мамандарын бөледі. АҚҚ тарту тәртібі ІҚО (Ж) ұйымдастыру жоспарларымен айқындалады.

Ескерту. 2-тарау 29-1-тармақпен толықтырылды - ҚР Үкіметінің 21.04.2026 № 302 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) қаулысымен.

30. Теңіздердің акваториялары мен ішкі су айдындарында апатқа ұшыраған ӘК-нің экипаждары мен жолаушыларын іздестіру мен құтқаруды қамтамасыз ету үшін ІҚО (Ж) ұйымдастыру жоспарларына сәйкес теңіз және өзен кемелері тартылады.

31. КОСПАС-САРСАТ жүйесінен апат туралы ақпарат қабылдау үшін азаматтық авиация саласындағы уәкілетті орган мен азаматтық қорғау саласындағы уәкілетті органның бірлескен шешімімен іздестірудің және құтқару бойынша тәулік бойы жұмыс істейтін байланыс пункттері тағайындалады (КОСПАС-САРСАТ жүйесінен ақпарат қабылдау үшін іздестіру және құтқарудың түйісу нүктелері).

Ескерту. 31-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Үкіметінің 21.04.2026 № 302 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) қаулысымен.

32. Авиациялық ІҚО (Ж) ұйымдастыру және жүзеге асыру кезінде бастапқы кезеңде, мүмкіндігінше іздестіру және құтқару ауданындағы ӘК экипажы тартылады.

33. ІҚО (Ж) ұйымдастыру және жүргізу кезіндегі ӘҚҚ органдарының негізгі міндеттері:

1) әуе кемесіндегі апат кезеңі туралы ақпаратты өзара әрекет етуші ӘҚҚ пункттерінен және Үйлестіру орталығынан қабылдау және оларға тарату;

2) іздестіру-құтқару ӘК-нің бірінші кезекте ұшып шығуын қамтамасыз ету;

3) өздерінің іздестіру және құтқару аудандарында әуе қозғалысына қызмет көрсету;

4) апат ауданындағы іздестіру-құтқару ӘК-нің ұшу қауіпсіздігін қамтамасыз ету;

5) ІҚО (Ж) жүргізу ауданында Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 12 мамырдағы № 506 қаулысымен бекітілген Қазақстан Республикасының әуе кеңістігін пайдалану қағидасына (бұдан әрі – Әуе кеңістігін пайдалану қағидасы) сәйкес ӘҚБ органы арқылы әуе кеңістігін пайдаланудың тиісті режимдері мен шектеулерін қамтамасыз ету болып табылады.

34. Әуежайларды (әуеайлақтарды) пайдаланушылар ІҚО (Ж) жүргізуде кез келген мүмкін болатын көмекті көрсетеді.

Әуежайлардың (әуеайлақтардың) персоналына және қажетті жабдықтармен жарақтандыруға қойылатын талаптар Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрінің міндетін атқарушының 2015 жылғы 26 наурыздағы № 325 бұйрығымен бекітілген Қазақстан Республикасының әуежайларында ұшуды авариялық-құтқарумен қамтамасыз ету қағидаларында (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 12216 болып тіркелген) және Қазақстан Республикасының Инвестициялар және даму министрінің 2017 жылғы 6 маусымдағы № 329 (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 15323 болып тіркелген) бұйрығымен бекітілген Азаматтық авиацияда жолаушыларға медициналық көмек көрсету қағидаларында айқындалады.

Ескерту. 34-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Үкіметінің 21.04.2026 № 302 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) қаулысымен.

35. Облыстардың, республикалық маңызы бар қалалар мен астананың, аудандардың, облыстық маңызы бар қалалардың жергілікті атқарушы органдары, ұйымдар ӘК-ні іздестіру мен құтқаруды жүргізу кезінде қолдан келетін кез келген көмекті көрсетеді және іздестіру-құтқару күштері мен құралдары келгенге дейін адамдарды құтқару, оларға медициналық және басқа да көмек көрсету, сондай-ақ ӘК мен оның бортындағы құжаттаманы, жабдықтар мен мүлікті қорғау бойынша қажетті шаралар қабылдайды.

36. ӘК жолаушыларын, экипаждарының мүшелерін апат орнынан эвакуациялау апатқа ұшыраған әуе кемесін пайдаланушының күшімен және құралдарымен немесе шығыстарды кейіннен пайдаланушы өтеп беретін өзге де күштермен және құралдармен жүзеге асырылады.

37. Апатқа ұшырау жағдайындағы немесе апатқа ұшыраған ӘК-ге қажетті көмек көрсету үшін:

1) басқа мемлекеттердің іздестіру-құтқару күштері мен құралдарына;

2) осы ӘК-нің иесі мен пайдаланушысына;

3) апатқа ұшырау жағдайындағы немесе апатқа ұшыраған ӘК тіркелген мемлекет билігіне Қазақстан Республикасының аумағына кіруге рұқсат беріледі.

Шетелдік іздестіру-құтқару ӘК-ге рұқсат беру тәртібі Әуе кеңістігін пайдалану қағидаларында белгіленеді.

Шет мемлекеттердің ЖІҚК рұқсат беру тәртібі Қазақстан Республикасы ратификациялаған халықаралық шарттарда өзге тәртіп белгіленбесе, Қазақстан Республикасының заңнамасында айқындалады.

3. Дайындық іс-шаралары

1-параграф. ІҚО (Ж) өткізу жоспарын әзірлеу, келісу және бекіту тәртібі

38. Әрбір іздестіру және құтқару ауданына осы Қағидаларға 2-қосымшада қамтылған іздестіру және құтқару ауданында (саласында) ІҚО (Ж) ұйымдастырудың және жүргізудің үлгілік жоспары негізінде іздестіру-құтқару операцияларын (жұмыстарын) жүргізуді ұйымдастыру жоспары (бұдан әрі – ІҚО (Ж) ұйымдастыру жоспары) әзірленеді.

Әзірленген ІҚО (Ж) ұйымдастыру жоспарларын Үйлестіру кеңесінің басшысы және Үйлестіру кеңесінің құрамына кіретін азаматтық қорғау саласындағы уәкілетті органның және мемлекеттік авиация саласындағы уәкілетті органның өкілдері бекітеді.

Үйлестіру орталығы мемлекеттік авиацияның ҚҮО-мен бірлесіп, ІҚО (Ж) ұйымдастыру жоспарларын әзірлеу бойынша жұмыстарды жүзеге асырады.

Ұшуды іздестіру-құтқарумен қамтамасыз етудің қолданыстағы жоспарлары туралы ақпаратқа қолжетімділікті жоғарылату мақсатында ІҚО (Ж) ұйымдастыру жоспарлары АНҚ көрсетушінің интернет-ресурсында орналастырылады.

Ескерту. 38-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Үкіметінің 21.04.2026 № 302 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) қаулысымен.

39. ІҚО (Ж) ұйымдастыру жоспарларын азаматтық және мемлекеттік авиация саласындағы және азаматтық қорғау саласындағы уәкілетті органдардың, басқа да мүдделі мемлекеттік органдардың, пайдаланушылар мен басқа да ұйымдардың өкілдері бірлесіп әзірлейді.

Жоспарлар ІҚО (Ж) үшін тағайындалған қолда бар күштер мен құралдардың мүмкіндігін ескеріп әзірленеді.

ІҚО (Ж) ұйымдастыру жоспарлары жауапкершілік аудандарын бөлу тұрғысынан, әуежай басшылары бекіткен әуежайларда авариялық-құтқару жұмыстарын ұйымдастыру және өткізу жөніндегі нұсқаулықтармен үйлестіріледі.

Ескерту. 39-тармаққа өзгерістер енгізілді - ҚР Үкіметінің 02.04.2015 № 173 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 20.10.2017 № 663 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) қаулыларымен.

2-параграф. Іздестіру-құтқару күштері, құралдарының және басқару органдарының кезекшілігін ұйымдастыру

40. Қазақстан Республикасының аумағында ұшуды іздестіру-құтқарумен қамтамасыз ету үшін мынадай кезекшіліктер ұйымдастырылады:

1) іздестіру-құтқару ӘК мен экипаждардың;

2) апат сигналдарын уақтылы қабылдау және тарату үшін ӘҚҚ (ӘҚБ) органдарының;

3) ЖІҚК, авариялық-құтқару жасағы, құтқару жасағы, ПДҚТ және басқаларының;

4) Үйлестіру орталығының және мемлекеттік авиацияның ҚҮО кезекші ауысымының;

5) "КОСПАС-САРСАТ" халықаралық спутниктік жүйесінен ақпарат қабылдау пунктілерінің кезекші ауысымдарының кезекшілігі.

41. Азаматтық авиацияда іздестіру-құтқару ӘК кезекшілігі аэронавигациялық ұйымның азаматтық ӘК пайдаланушыларымен жасаған шарттарының негізінде жүзеге асырылады.

Мемлекеттік авиацияның кезекші іздестіру-құтқару ӘК бөлу тәртібін мемлекеттік авиация саласындағы уәкілетті орган айқындайды.

Басқа іздестіру-құтқару күштері мен құралдарын бөлу және олардың әзірлігін қамтамасыз ету тәртібі қарамағында осындай күштер мен құралдар бар уәкілетті орган басшысының шешімімен айқындалады.

41-1. Кезекші іздестіру-құтқару күштері мен құралдарына әзірліктің үш дәрежесі белгіленеді:

1) № 1 әзірлік:

іздестіру-құтқару ӘК дереу ұшып шығуға әзір, қозғалтқыштар сыналған, электрмен қоректендірудің жерүсті көздері қосылған, авариялық-құтқару мүлкі әуе кемесінің бортында және дереу пайдалануға әзір;

ұшу құрамы, АҚҚ немесе ПДҚТ (бар болса) әуе кемесінің ішінде, ал техникалық құрам – әуе кемесінің жанында;

экипаждардың міндеті белгіленген және қажет болғанда ұшу кезінде радио бойынша немесе спутниктік электр байланысы арқылы нақтыланады, экипаж командирі ұшуды басқару пунктімен радиобайланыста болады;

ЖІҚК тапсырмаларды орындау үшін дереу шығуға әзір тұрады;

тікұшақтың ұшып шығуы және ЖІҚК шығуы 10 минуттан кешіктірілмейді;

ұшақтың ұшып шығуы команда берілгеннен кейін 15 минуттан соң;

2) № 2 әзірлік:

іздестіру-құтқару ӘК ұшып шығуға әзір, қозғалтқыштар сыналған, авариялық-құтқару мүлкі ӘК бортында және пайдалануға әзір;

ұшу құрамы және техникалық құрам, АҚҚ немесе ПДҚТ (бар болса) ӘК-ге жақын арнайы бөлінген жерде;

экипаждарға ұшып шығуды ұйымдастыру және іздестіру тәсілі бойынша нұсқаулар берілді;

іздестіру бойынша тапсырма ұшар алдында және қажет болғанда ұшу кезінде нақтыланады;

ЖІҚК жеке құрамы бөлімше басшысы белгілейтін жерде болады, ПД ЖІҚК ҚТ мүлкі мен керек-жарақтары салынды және тапсырмаларды орындауға шығуға дайындалған көлік құралына тиелген, көлік құралдарының орналасқан орны әуеайлақ ауданында ұшуды жүргізу жөніндегі нұсқаулықта көрсетілген;

тікұшақтың ұшуы және ЖІҚК шығуы команда берілгеннен кейін 20 минуттан кешіктірілмейді;

ұшақтың ұшып шығуы команда берілгеннен кейін 30 минуттан кешіктірілмейді;

3) № 3 әзірлік:

іздестіру-құтқару ӘК, автомобильдер және тағы басқа іздестіру-құтқару құралдары пайдалануға әзір және белгіленген жерлерде (әуеайлақтарда, тұрақтарда немесе гараждарда) тұрады;

АҚҚ немесе ПДҚТ және ЖІҚК ұшу, техникалық және жеке құрамы сабақтарда, жұмыста және демалыста болады;

мемлекеттік авиацияның іздестіру-құтқару ӘК ұшып шығуы, ЖІҚК шығуы жазда 30 минуттан, қыста 45 минуттан кешіктірілмейді; Қазақстан Республикасының Ұлттық қауіпсіздік комитеті Авиация қызметінің іздестіру-құтқару ӘК-нің № 3 әзірліктен ұшып шығуы үшін қажетті уақыт аралығы жазда 2 сағат 30 минутты және қыста 3 сағатты құрайды.

Азаматтық авиация экипаждары үшін № 3 әзірліктен ұшып шығу уақыты команда берілген соң жазда 1 сағаттан және қыста 1 сағат 30 минуттан кешіктірілмейді.

Ескертпелер:

1. Мемлекеттік авиация экипаждары үшін:

1) № 3 әзірліктен № 2 әзірлікке өту уақыты – 10 минут (тынығу, жұмыстан тыс уақыт жағдайынан – 2 сағат 10 минут);

2) № 3 әзірліктен № 1 әзірлікке өту уақыты – 20 минут (тынығу, жұмыстан тыс уақыт жағдайынан – 2 сағат 20 минут);

3) № 2 әзірліктен № 1 әзірлікке өту уақыты – 10 минут.

2. Азаматтық авиация экипаждары үшін № 3 әзірліктен № 1 және № 2 әзірлікке өту уақыты жазда 1 сағаттан, қыста 1 сағат 30 минуттан кешіктірілмейді.

3. Іздестіру-құтқару ӘК экипаждарының:

№ 1 әзірлікте болу уақыты 2 сағаттан аспайды;

№ 2 әзірлікте болу уақыты тәулік бойы (2 тәуліктен аспайды);

кейіннен № 3 әзірлікке ауысып, кезекшілік атқарғанда ұшу кезінде ғана № 2 әзірлікте болу уақыты – 7 тәулік (мемлекеттік авиация экипаждары үшін);

мемлекеттік авиация экипаждары мен азаматтық авиация экипаждары үшін № 3 әзірлікте (тұрақты орналасу орындарынан тыс) болу уақыты 15 тәуліктен аспайды.

Ескерту. Қағидалар 41-1-тармақпен толықтырылды - ҚР Үкіметінің 20.10.2017 № 663 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) қаулысымен; жаңа редакцияда - ҚР Үкіметінің 21.04.2026 № 302 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) қаулысымен.

42. Үйлестіру орталығы мемлекеттік авиацияның ҚҮО-мен бірлесіп іздестіру-құтқару ӘК-нің кезекшілікті ІҚО (Ж) ұйымдастыру жоспарларына сәйкес атқаруын күн сайын бақылауды жүзеге асырады.

АНҚ көрсетушімен шарт жасасқан кезекші іздестіру-құтқару ӘК-ні пайдаланушылар күн сайын Үйлестіру орталығына белгіленген уақытта кезекшілікке шыққан іздестіру-құтқару ӘК экипаждары туралы осы Қағидалардың 46-тармағына сәйкес іздестіру-құтқару ӘК-нің жауапкершілік ауданын жабу мүмкіндігімен ұшуды орындауға әзір екені туралы мәліметті баяндайды.

Ескерту. 42-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Үкіметінің 21.04.2026 № 302 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) қаулысымен.

43. Іздестіру-құтқару экипажы кезекшілікке шығар алдында ӘК тиесілі авиакомпанияның (пайдаланушының) ұшу қызметінің басшысы (немесе оның орынбасары) (мемлекеттік авиацияда – тікелей бастық немесе оның орынбасары не құрылымдық бөлімшенің командирі) нұсқау береді. Нұсқау барысында іздестіру-құтқару экипажы:

1) кезекшілікке тапсырма алады;

2) ұшу қауіпсіздігін қамтамасыз ету бойынша нақты шараларды белгілейді;

3) іздестіру және құтқару ауданының шекараларын, кезекшілік уақытына арналған ұшу жоспарын нақтылайды.

Іздестіру-құтқару ӘК экипажы авиакомпанияның (пайдаланушының) тұрақты орналасу орнынан (мемлекеттік авиацияда – тұрақты орналасу пунктінен) тыс жерде болған жағдайда, нұсқауды байланыс құралдарын пайдалана отырып беруге рұқсат беріледі.

Ескерту. 43-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Үкіметінің 20.10.2017 № 663 қаулысымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).

44. Кезекшілікке түсер алдында іздестіру-құтқару экипажы:

1) іздестіру-құтқару ӘК кезекші экипажының нұсқаулығын зерделейді;

2) нормативтік құқықтық актілердің іздестіру және құтқару жөніндегі талаптарын зерделейді;

3) іздестіру-құтқару ӘК-нің ұшар алдындағы дайындығын өткізеді;

4) іздестіру-құтқару ӘК-нің бортындағы авариялық-құтқару мүлкі мен жарақтарының бар болуын және олардың жай-күйін тексереді;

5) ауа райының іс жүзіндегі жай-күйін және болжамын зерделейді;

6) байланыс арналарының жарамдылығын тексереді.

45. Іздестіру-құтқару экипаждарының кезекшілік атқаруға әзірлігін бақылауды ӘК пайдаланушының ұшу қызметінің басшысы не оның орынбасары (мемлекеттік авиацияда – тікелей бастық не оның орынбасары) жүзеге асырады.

46. Кезекшілікке бөлінген іздестіру-құтқару ӘК-ні апатқа ұшырау жағдайындағы немесе апатқа ұшыраған ӘК жолаушылары мен экипаждарын іздестіру мен құтқару мақсаттарынан басқа жауапкершілік ауданын іргелес іздестіру және құтқару аудандарының кезекші іздестіру-құтқару әуе кемелерінің қорғауында болу шартымен ұшу жоспарында осы Қағидаларға 4-қосымшаға сәйкес HUM, HOSP, MEDEVAC, SAR, FFR, 04, 02 шартты белгілері, "ОК" және "ПК" литерлері бар мақсаттарға сәйкес келетін ұшу мақсаттары мен литерлерінің атауы көрсетілген кезде ұшуларды орындау үшін пайдалануға жол беріледі.

Ескерту. 46-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Үкіметінің 21.04.2026 № 302 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) қаулысымен.

47. Авиациялық іздестіру және құтқару күштері мен құралдарының құрамына кіретін ПДҚТ түрлі климаттық географиялық жағдайларда күндіз де, түнде де парашютпен секіруге әзір болуы тиіс.

Ескерту. 47-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Үкіметінің 20.10.2017 № 663 қаулысымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).

47-1. Авиациялық күштер мен іздестіру және құтқару құралдарының құрамына кіретін АҚҚ Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрінің 2015 жылғы 16 наурыздағы № 235 бұйрығымен бекітілген (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 10772 болып тіркелген) авариялық-құтқару қызметтері мен құралымдарының құтқарушыларын даярлау бағдарламаларына сәйкес даярлануға тиіс.

Ескерту. 3-тарау 47-1-тармақпен толықтырылды - ҚР Үкіметінің 21.04.2026 № 302 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) қаулысымен.

48. Мемлекеттік авиацияның ЖІҚК басшысы бұйрықпен тағайындалады, ол ауысымға түсер алдында:

1) команданың жеке құраммен жасақталғанын;

2) топ құрамының ІҚО (Ж) жүргізу кезіндегі өз міндеттерін білуін, сондай-ақ ІҚО (Ж) ұйымдастыру жоспарларын білуін;

3) қажетті жеке жарақпен жабдықталғандығын және олардың барын;

4) көлік құралдарының даярлығын және автомобиль жолдары схемасының бар болуын;

5) байланыс құралдарының жарамдылығын;

6) авариялық-құтқару мүлкінің бар болуын және олардың жай-күйін тексереді.

Ескерту. 48-тармаққа өзгеріс енгізілді - ҚР Үкіметінің 21.04.2026 № 302 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) қаулысымен.

3-параграф. Іздестіру-құтқару экипажының персоналына және іздестіру-құтқару әуе кемесіне қойылатын талаптар

49. Азаматтық авиацияның іздестіру-құтқару экипаждарының құрамына Қазақстан Республикасының азаматтық авиациясында ұшу жұмыстарын ұйымдастыру қағидаларына сәйкес жерүсті және ұшу даярлығынан өткен, сондай-ақ Қазақстан Республикасының Инвестициялар және даму министрінің 2015 жылғы 20 наурыздағы № 307 бұйрығымен бекітілген (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 10809 болып тіркелген) және Қазақстан Республикасының Көлік және коммуникация министрінің 2011 жылғы 25 маусымдағы № 390 бұйрығымен бекітілген (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 7102 болып тіркелген) азаматтық және эксперименттік авиацияның ұшуға дайындығы қағидаларына сәйкес арнайы рұқсаты бар ұшу құрамы тағайындалады.

Мемлекеттік авиацияның іздестіру-құтқару экипаждарының құрамына әскер түрлерінің жауынгерлік даярлық курсына сәйкес алған арнайы рұқсаты бар ұшу құрамы кіреді.

Ескерту. 49-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Үкіметінің 21.04.2026 № 302 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) қаулысымен.

50. Іздестіру-құтқару ӘК осы Қағидаларға 3-қосымшаға сәйкес құтқару мүлкімен және жарағымен жарақталады.

4-параграф. ЖІҚК, ПДҚТ және АҚҚ қажетті жабдықпен және байланыс құралдарымен жарақталуына қойылатын талаптар

Ескерту. 4-параграфтың тақырыбы жаңа редакцияда - ҚР Үкіметінің 21.04.2026 № 302 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) қаулысымен.

51. ПДҚТ осы Қағидаларға 4-қосымшаға сәйкес техникалық құралдармен жарақталады.

52. ЖІҚК осы Қағидаларға 5-қосымшаға сәйкес техникалық құралдармен жарақталады.

52-1. Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрінің 2021 жылғы 6 қыркүйектегі № 429 бұйрығымен бекітілген кәсіби авариялық-құтқару қызметтерін жарақтандыру және кинологиялық қызметтерді қамтамасыз ету нормаларына сәйкес техникалық құралдармен АҚҚ жарақтандырылады.

Ескерту. 3-тарау 52-1-тармақпен толықтырылды - ҚР Үкіметінің 21.04.2026 № 302 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) қаулысымен.

53. ПДҚТ, ЖІҚК мен АҚҚ жарақтандыру бюджет қаражаты, ұйымдардың қаражаты, азаматтардың ерікті жарналары, қорлар мен қоғамдық бірлестіктер, азаматтық қорғау саласындағы уәкілетті органға және мемлекеттік авиация саласындағы уәкілетті органға көрсетілген мемлекеттік органдардың жеке құрамын жарақтандыруға және күтіп-ұстауға бөлінген Қазақстан Республикасының заңнамасына қайшы келмейтін өзге де көздер шегінде жүзеге асырылады.

Ескерту. 53-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Үкіметінің 21.04.2026 № 302 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) қаулысымен.

5-параграф. Апатқа ұшырау жағдайындағы немесе апатқа ұшыраған әуе

кемелері туралы хабарламаларды қабылдауды және таратуды ұйымдастыру

54. Апатқа ұшырау жағдайындағы немесе апатқа ұшыраған ӘК жолаушылары мен экипаждарын уақтылы табу және оларға көмек көрсету үшін "Апатқа ұшырадым" дегенді білдіретін "СОС" – телеграфтық бірыңғай халықаралық кодтық сигналы (ағылшын тіліндегі аббревиатурасы "SOS"), МЭЙДЕЙ – радиотелефондық (ағылшын тіліндегі қысқартылған аббревиатурасы MAYDAY), сондай-ақ авиациялық Щ-кодта көрсетілген қауіп туралы шұғылдық және ескерту сигналдары орнатылған.

55. Апат туралы хабарды қабылдау үшін әуеайлақтарда (тікұшақ айлақтарында), ӘҚҚ (ӘҚБ) органдарында 121,5 МГц жиілігінде авариялық арна ұйымдастырылады.

56. Апат сигналдары әуе кемесінің бортындағы байланыс, хабар беру және пеленгация құралдарымен:

1) аса жоғары толқынды (бұдан әрі – АЖТ) және қысқа толқынды (бұдан әрі – ҚТ) радиостанциялармен телефон режимінде;

2) ҚТ радиостанциялар – телеграф режимінде (экипажда борт радист бар болған жағдайда);

3) тану аппаратурасымен;

4) қайталама радиолокация аппаратурасымен;

5) ELT авариялық жетек таратқышы (бұдан әрі – ELT таратқышы) немесе авариялық жетек таратқышы (апат сигналдарын қадағалау) ELT (DT) (бұдан әрі – ELT (DT) таратқышы) беріледі.

Ескерту. 56-тармаққа өзгеріс енгізілді - ҚР Үкіметінің 21.04.2026 № 302 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) қаулысымен.

57. Апат туралы сигнал беру осы Қағидаларға 11-қосымшаға сәйкес ашық мәтінде жүзеге асырылады.

Ескерту. 57-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Үкіметінің 20.10.2017 № 663 қаулысымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).

57-1. Қауіп сигналы ELT немесе ELT (DT) таратқыштарынан 406 МГц жиілігінде КОСПАС-САРСАТ жүйесінің жер маңындағы орбиталық спутниктеріне автоматты түрде немесе экипаж мүшесі қолмен беріледі.

Ескерту. 3-тарау 57-1-тармақпен толықтырылды - ҚР Үкіметінің 21.04.2026 № 302 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) қаулысымен.

58. ӘК экипажынан апат туралы хабарлама алған барлық жерүсті радиостанциялары оған апат сигналын қабылдағаны туралы дереу растау жіберіп, онымен сенімді радиобайланыс орнату шараларын қабылдайды және сол жиілікте басқа радиостанциялармен радиоалмасуды тоқтатады.

59. Апат сигналын қабылдаған ӘК экипажы апат сигналын қабылдағаны туралы растау таратады және бұл туралы дереу ӘҚҚ (ӘҚБ) органына хабарлайды.

60. Апатқа ұшырау жағдайындағы немесе апатқа ұшыраған ӘК-мен радиобайланыс орнатқан ӘК экипажы сол экипаждан алған хабарламаны ӘҚҚ (ӘҚБ) органына ретрансляция жасайды және оған өз әуе кемесінің ұшуы, жолаушылары мен экипажы үшін қатер төндірмей, қолдан келген көмегін көрсетеді.

Апатты көзімен көрген ӘК экипажы ӘҚҚ (ӘҚБ) органына өзінің бақылауы және апат орын алған орынның координаттары туралы баяндайды, апатқа ұшырау жағдайындағы немесе ұшыраған ӘК-мен байланыс орнатып, оның жай-күйін анықтайды және координаттарын нақтылайды, байланыстың мүмкін деген барлық құралдарын қолданып, бақылау нәтижелері туралы жақын жердегі ӘҚҚ (ӘҚБ) пунктіне баяндайды.

60-1. Апатқа ұшырау жағдайындағы немесе апатқа ұшыраған ӘК экипажының әрекеті:

1) ӘК командирі (бұдан әрі – ӘКК) ұшып келе жатқан ӘК бортындағы адамдардың өмірі мен денсаулығын сақтау бойынша шаралар қабылдауды қамтамасыз етеді;

2) ұшу қауіпсіздігіне қауіп төндіретін барлық авариялық жағдайларда ӘК экипажы ELT немесе ELT (DT) таратқышын іске қосып, егер бұл әуе кемесін ұшуды пайдалану жөніндегі басшылық рәсімдерінде көзделсе, апат сигналын береді. Сигнал беру тәртібі осы Қағидаларға 11-қосымшада айқындалған.

Апат сигналдары апат кезінде пайдаланудағы ӘҚҚ (ӘҚБ) органымен байланыс арнасының жұмыс жиілігінде, сондай-ақ халықаралық авариялық жиіліктерде 121,5 МГц (әуе кемесін ұстап алу кезінде де пайдаланылатын), радиотелефон режимінде 123,1 МГц немесе 500 кГц немесе 2182 кГц және 4125 кГц жиіліктерінде, 156,8 МГц (16 арна) радиотелефон режимінде теңіз қызметтерінен көмек сұрату кезінде беріледі.

3) әуеайлақтан тыс мәжбүрлі қону туралы шешім қабылдау кезінде ӘКК экипаждың барлық мүшелері мен жолаушыларға бұл туралы ескертеді және олардың одан әрі іс-қимылдарының тәртібі туралы нұсқау береді;

4) мәжбүрлі қону кезінде экипаж жерге қонуға (суға қонуға) дейін жер бетіндегі (кеме) радиостанциялармен радиобайланыс жүргізеді, ал үзілістерде хабар таратқыштарды қосылған күйінде (батырмасы қосылған) ұстайды.

Пеленгілеу сигналдарын автоматты түрде беру құралдары да, егер олар болса тұрақты жұмыс режиміне қосылады.

Ескерту. Қағидалар 60-1-тармақпен толықтырылды - ҚР Үкіметінің 20.10.2017 № 663 қаулысымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); өзгеріс енгізілді - ҚР Үкіметінің 21.04.2026 № 302 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) қаулысымен.

60-2. Әуеайлақтан тыс мәжбүрлі қонуды жүзеге асырған ӘК экипажы мына тәртіппен әрекет етеді:

1) дереу жолаушыларды ӘК-ден қауіпсіз қашықтыққа шығарады;

2) зардап шеккендерге медициналық көмек көрсетуді ұйымдастырады;

3) өзінің орналасқан жерін анықтайды немесе нақтылайды;

4) жақын арадағы әуеайлақпен, жердегі немесе ұшақ радиостанциясымен байланыс орнату бойынша шара қабылдайды;

5) жақын арадағы әуеайлаққа немесе жергілікті атқарушы органдарға мәжбүрлі қону уақыты, орны және жолаушылар мен экипаждың, әуе кемесінің жай-күйі және қажетті көмек туралы хабарлайды;

6) өрт болған жағдайда борттық және қолда бар өрт сөндіру құралдарының көмегімен мүмкіндігінше өртті сөндіреді.

Әуе кемесі мәжбүрлі қонған жердегі барлық жұмыстарға ӘКК басшылық жасайды, егер ӘК ұшуға пайдалану жөніндегі басшылық (экипаж нұсқаулығы) өзгеше тәртіп белгілемеген болса, ӘК-ден соңғы болып кетеді.

Мәжбүрлі қону аумағында қалу немесе кету туралы шешімді ӘКК қабылдайды.

Ескерту. Қағидалар 60-2-тармақпен толықтырылды - ҚР Үкіметінің 20.10.2017 № 663 қаулысымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).

60-3. Апатқа ұшыраған ӘК-нің сақталуын қамтамасыз ету мақсатында ӘКК кемені толық қол сұғылмаушылықта сақтау бойынша, жүкті, багажды, поштаны тасымалдау бойынша осы авиациялық оқиғаны тергеп-тексеру жөніндегі комиссия мүшелері немесе тергеп-тексеру жөніндегі уәкіл, сондай-ақ егер мұндай мемлекет тергеп-тексеруге қатысуға ниет білдірсе, әуе кемесін тіркейтін шет мемлекеттің уәкілетті өкілі (пайдаланушы, әзірлеуші немесе дайындаушы) келгенге дейін шаралар қабылдайды және басқа да қажетті шараларды жүргізеді.

Ескерту. Қағидалар 60-3-тармақпен толықтырылды - ҚР Үкіметінің 20.10.2017 № 663 қаулысымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); жаңа редакцияда - ҚР Үкіметінің 21.04.2026 № 302 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) қаулысымен.

60-4. ӘК суға мәжбүрлі қонған жағдайда одан тоқтағаннан кейін және ӘКК-нің бұйрығы бойынша шығу керек. Бұл ретте:

1) экипаж мүшелері мен жолаушылар құтқару кеудешелерін киюі және ӘК-ден шығар алдында газбен толтырылған жүйені қосуы;

2) суға топтық құтқару су құралдарын жіберу;

3) барлық адамдарды ӘК-ден салдарға жіберу қажет, жараланғандар мен балалар бірінші кезекте жіберіледі;

4) жүзу құралдарына қолда бар азық-түлік, су және жарақтар қорын тиеу;

5) ӘК-ден қауіпсіз арақашықтыққа ол суға батып кеткенше жүзіп кету қажет.

Апатқа ұшырау жағдайындағы ӘК-ге көмек көрсету үшін бағытталған авариялық-құтқару көлік құралдары су бетінде қозғалыстың барлық түрлері алдында басымдыққа ие.

Ескерту. Қағидалар 60-4-тармақпен толықтырылды - ҚР Үкіметінің 20.10.2017 № 663 қаулысымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).

61. Әуеайлақтан тыс жерге амалсыз қонғаннан кейін апатқа ұшырау жағдайындағы немесе апатқа ұшыраған экипаж авариялық радиоқұралдарды жұмысқа дайындайды. Бұл ретте байланыс апатқа ұшырау жағдайындағы немесе апатқа ұшыраған ӘК экипаж мүшелерінде бар авариялық-құтқару радиоқұралдарының түріне қарай 406 МГц, 121,5 МГц (243 МГц), 156,8 МГц, 2182 кГц, 4125 кГц жиілігінде немесе теңіз күштерінен көмек сұраған жағдайда 8364 КГц жиілігінде жүзеге асырылады.

Ескерту. 61-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Үкіметінің 21.04.2026 № 302 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) қаулысымен.

62. Іздестіру-құтқару ӘК-нің дыбысы пайда болған немесе оны көзбен шолып қадағалау кезінде апатқа ұшырау жағдайындағы немесе апатқа ұшыраған ӘК-нің экипажы апат туралы таратуы және онымен екі жақты радиобайланыс орнатуы керек, егер екі жақты байланыс орнату мүмкін болмаса, апат туралы хабар таратуды 1,5-2 минут ішінде келтіру үшін сигналдар таратумен ("Маяк" режимі) кезектестіреді; ӘК экипажымен екі жақты байланыс орнатылған кезде радиостанция жұмысының одан кейінгі тәртібін іздестіру-құтқару ӘК командирі айқындайды.

63. Топтық пайдаланымдағы ҚТ-радиостанциясымен жұмыс кезінде апатқа ұшырау жағдайындағы немесе апатқа ұшыраған экипаж мынадай тәртіппен әрекет етеді:

1) құрлықта:

мәжбүрлі қонғаннан кейін, радиостанция мен оның антенналарын өрістеткен соң апат туралы хабарлама әрбір таратқан сайын 3 минутқа қабылдау режиміне көше отырып, 8364 кГц жиілікте телеграф және телефон режимінде апат туралы хабарламаны үш реттік тарату жүргізіледі;

мәжбүрлі қонғаннан кейін алғашқы тәуліктердің әрбір сағатының басында 10-12 минут ішінде "СОС" сигналын автоматты түрде тарату режимі іске қосылады, қалған уақытта радиостанция телеграф режимінде қабылдауға қосылады.

Келесі тәуліктерде әрбір сағаттың басында радиостанция 5 минутқа "СОС" сигналын автоматты түрде тарату режиміне қосылады, одан кейін 5 минут телеграф режимінде қабылдау жүзеге асырылады. Қалған уақытта радиостанция өшіріледі.

2) теңізде:

мәжбүрлі қонғаннан (суға қонғаннан) кейін радиостанция мен оның антенналарын өрістеткен соң апат туралы хабарлама әрбір таратқан сайын 3 минутқа қабылдау режиміне көше отырып, 8364 кГц жиілікте телеграф және телефон режимінде апат туралы хабарламаны үш реттік тарату жүргізіледі;

8364 кГц жиілікте апат туралы хабарлама берілгеннен кейін 2182кГЦ жиілігінде телефон режимінде апат туралы хабарламаны үш реттік тарату жүргізіледі;

әрбір сағаттың келесі 1-минутынан 3-минутына дейін және 31-минутынан 33-минутына дейін әрбір берілген сайын қабылдау режиміне көше отырып, 2182 КГц жиілікте апат туралы хабарлама қайталанады.

Екі жақты радиобайланыс орнатылған кезде кейінгі жұмыс қабылданған нұсқауларға сәйкес жүргізіледі.

64. Апатқа ұшырау жағдайындағы немесе апатқа ұшыраған әуе кемесінің экипажымен 121,5 МГц жиілігіндегі байланысты іздестіру ауданына бірінші болып жеткен ӘК немесе корабль (кеме) орнатады.

Кейіннен апатқа ұшыраған экипажбен екі жақты байланыс тек ІҚО (Ж) басшысының нұсқауы бойынша 121,5 МГц жиілігінде жүзеге асырылады.

ЖІҚК бағыттау ІҚО (Ж) басшысы көрсеткен арнада жүзеге асырылады, ал ЖІҚК және ПДҚТ-ның апатқа ұшырағандармен тікелей байланысқа шығуы 121,5 МГц арнасында жүзеге асырылады.

65. ІҚО (Ж)-ге қатысатын ӘК, теңіз және өзен корабльдері (кемелері) өзара әрекеттесу мақсатында радиобайланысты 2182 кГц, 3023 кГц, 4125 кГц, 5680 кГц, 121,5 МГц, 123,1 МГц және 156,3 МГц (06 арна) жиіліктерде жүзеге асырады.

Ескерту. 65-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Үкіметінің 21.04.2026 № 302 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) қаулысымен.

66. ІҚО (Ж) жүргізу кезінде іздестіру-құтқару күштері мен құралдарын басқару ІҚО (Ж) басшысы белгілеген арнада жүзеге асырылады:

1) әуеайлақ ауданында ӘҚҚ, ӘҚБ органдарының жұмыс жиілігінде;

2) авариялық жиілікте - 121,5 МГц;

3) арнайы бөлінген жиілікте - 123,1 МГц;

4) спутниктік электр байланысы бойынша (қажет болған жағдайда).

Ескерту. 66-тармаққа өзгеріс енгізілді - ҚР Үкіметінің 21.04.2026 № 302 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) қаулысымен.

67. ПДҚТ мен АҚҚ өзінің шақыру белгісі ретінде 10-нан 19-ға дейінгі, ал ЖІҚК 20-дан 29-ға дейінгі екі мәнді сандық индексті қосып, тұрақты орналасатын әуеайлақтың трассалық шақыру белгісін пайдаланады.

Ескерту. 67-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Үкіметінің 21.04.2026 № 302 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) қаулысымен.

68. Іздестіру-құтқару жұмыстарын жүргізу үшін азаматтық авиацияда ұшуларды радиотехникалық қамтамасыз ету және байланыс құралдарының дайындығын қамтамасыз ету АНҚ көрсетуші филиалының (өкілдігінің) радиотехникалық жабдықты және байланысты пайдалану қызметінің басшысына (бұдан әрі – РТЖБП) жүктеледі.

Апатқа ұшырау жағдайындағы немесе апатқа ұшыраған әуе кемесінің экипажына көмек көрсету үшін барлық байланыс құралдарын дереу қолдану және ұшуды радиотехникалық қамтамасыз ету ұшу басшысының (ӘҚҚ аға диспетчерінің) немесе ӘҚБ органының лауазымды адамының шешімі бойынша жүзеге асырылады.

Ескерту. 68-тармаққа өзгеріс енгізілді - ҚР Үкіметінің 20.10.2017 № 663 қаулысымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).

69. Апатқа ұшырау жағдайындағы немесе апатқа ұшыраған әуе кемесіне көмек көрсету үшін телефон және телеграфтық байланыс арналарын ұсыну бірінші кезекте жүргізіледі.

Апат туралы хабарлама – басқа хабарламаларға қарағанда басымдығы бар хабарлама.

70. Экипаждың апаттың алдын алу үшін қолданған шаралары нәтижесінде әуеайлаққа дейін әрі қарай ұшудың қауіпсіздігіне сенімділік туындаса, дереу қауіптің жойылғаны туралы хабарлама тарату қажет.

70-1. ELT (DT) таратқыштарымен жабдықталған әуе кемелерін қадағалауда ұстауды ендіру қағидаттары ИКAO Doc 10165 "Әуе кемелерінің жаһандық апаттық хабарлау және ұшу қауіпсіздігін қамтамасыз ету жүйесі (GADSS) жөніндегі нұсқаулық", ИКAO Doc 10150 "Апатқа ұшыраған әуе кемесінің орналасқан жері туралы деректер қоймасына қойылатын функционалдық талаптар жөніндегі нұсқаулық (LADR)" және ИКAO Doc 10054 "Апатқа ұшыраған әуе кемесінің орнын анықтау және борттық жазу құрылғыларындағы деректерді қалпына келтіру жөніндегі нұсқаулық" құжаттарына сәйкес қамтамасыз етіледі.

Ескерту. 3-тарау 70-1-тармақпен толықтырылды - ҚР Үкіметінің 21.04.2026 № 302 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) қаулысымен.

4. Оқыту және оқу-жаттығулар

1-параграф. Іздестіру мен құтқаруды үйлестіру орталығының мамандарын, іздестіру-құтқару әуе кемелерінің үйлестірушілерін және іздестіру-құтқару операцияларының (жұмыстарының) үйлестірушілерін даярлау жөніндегі талаптар

71. Үйлестіру орталығының мамандары оқудан, жұмыс орнында тағылымдамадан және біліктілігін тексеруден өтеді.

Үйлестіру орталығының мамандарын оқыту азаматтық авиация саласындағы уәкілетті орган бекіткен оқыту және біліктілігін арттыру бағдарламалары бойынша ұшуды іздестіру-құтқарумен қамтамасыз ету бойынша даярлауды қамтиды.

72. Оқыту аяқталғаннан кейін Үйлестіру орталығының мамандарына ІҚО (Ж) (SMC) үйлестірушісі біліктілігі беріледі.

73. Үйлестіру орталығының мамандарын жұмыс орнында тағылымдамадан өткізуді және біліктілігін тексеруді нұсқаушылар мен Үйлестіру орталығының бастығы жүргізеді.

74. ӘК үйлестірушілерін даярлау және біліктіліктерін арттыру азаматтық авиация саласындағы уәкілетті орган бекіткен оқыту және біліктілігін арттыру бағдарламалары бойынша жүзеге асырылады.

Оқыту аяқталғаннан кейін АНҚ көрсетуші мамандарына ӘК үйлестірушісі біліктілігі беріледі.

Ескерту. 74-тармаққа өзгеріс енгізілді - ҚР Үкіметінің 20.10.2017 № 663 қаулысымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).

75. Үйлестіру орталығы өз мамандарын даярлау, тағылымдамадан өткізу және қайта даярлау жоспарын бекітеді, сондай-ақ қайта даярлаудан уақтылы өткізуді есепке алуды жүргізеді.

75-1. ІҚО (Ж) нұсқаушыларын даярлау және оқыту азаматтық авиация саласындағы уәкілетті орган бекіткен (келіскен) оқыту және біліктілікті арттыру бағдарламалары бойынша оқу орталықтарында жүзеге асырылады.

Ескерту. Қағидалар 75-1-тармақпен толықтырылды - ҚР Үкіметінің 20.10.2017 № 663 қаулысымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).

2-параграф. ЖІҚК, АҚҚ мен ПДҚТ даярлауға қойылатын талаптар

Ескерту. 2-параграфтың тақырыбы жаңа редакцияда - ҚР Үкіметінің 21.04.2026 № 302 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) қаулысымен.

76. ЖІҚК:

1) арнайы даярлықтан;

2) ІҚО (Ж)-ға алдын ала даярлықтан өтеді.

77. ЖІҚК мыналарды атқара алуға тиіс:

1) апат туралы хабарлама қабылдау және тарату;

2) радиобайланыстың авариялық арналарының жұмысқа қабілеттілігін тексеру;

3) басқа іздестіру-құтқару командаларымен радиобайланыс жүргізу;

4) борттық авариялық-құтқару мүлкін және авариялық құтқару құралдарын (мемлекеттік авиацияның ЖІҚК) қолдану;

5) іздестіру-құтқару күштері мен құралдарын апат орнына бағыттауды жүзеге асыру;

6) авариялық ӘК-ден зардап шеккендерді эвакуациялау және шығару, оларға дәрігерге дейінгі көмек немесе алғашқы медициналық көмек көрсету, зардап шеккен адамдарды апат орнынан эвакуациялау.

78. ПДҚТ мен АҚҚ мыналарды атқара алуға тиіс:

1) қиылысқан және жетуі қиын жерлерде жол көрсету, топографиялық картаны қолдану және азимут бойынша ауысу;

2) ІҚО (Ж) жүргізу кезінде қауіпсіздік шараларын сақтай отырып, түрлі іздестіру тәсілдерін қолдану;

3) апатқа ұшыраған ӘК-ден кемесіндегі зардап шеккендерді эвакуациялау және шығару, оларға дәрігерге дейінгі көмек немесе алғашқы медициналық көмек көрсетіледі;

4) түрлі климаттық және физикалық-географиялық жағдайларда тірі қалу қағидаларын қолдану;

5) әуе кемесіндегі өртті сөндіру тәсілдері мен құралдарын қолдану;

6) іздестіру-құтқару ӘК-ні қондыру үшін алаң таңдау және таңбалау.

Ескерту. 78-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Үкіметінің 21.04.2026 № 302 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) қаулысымен.

79. ПДҚТ мүшелері түрлі климаттық және географиялық жағдайларда кез келген уақытта парашюттен секіруді орындауға даярлықтан өтеді.

80. Медициналық қызметкер, егер ол АҚҚ, ЖІҚК және ПДҚТ құрамында болса:

1) тікелей апат орнында дәрігерге дейінгі көмек немесе алғашқы медициналық көмек көрсете білуі;

2) эвакуациялау кезектілігін, тасымалдау түрін айқындау және апатқа ұшырағандарды медициналық мекемелерге уақтылы эвакуациялауды қамтамасыз ете алуы қажет.

Ескерту. 80-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Үкіметінің 21.04.2026 № 302 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) қаулысымен.

3-параграф. Оқу-жаттығулар өткізу

81. ІҚО (Ж) тиімділігін арттыру үшін:

1) Қазақстан Республикасының аумағында ұшуды іздестіру-құтқарумен қамтамасыз етуге тартылған күштерге оқу-жаттығу өткізу және құралдарды пайдалану;

2) ұшуларды іздестіру-құтқарумен қамтамасыз етуге қатысатын мамандардың және Үйлестіру орталығы персоналының басқа мемлекеттердің үйлестіру орталықтары мен іздеу және құтқарудың қосымша орталықтарына олармен байланыс орнату және сақтау мақсатында мерзімді баруы ұйымдастырылады.

Оқу-жаттығулар ІҚО (Ж) жүргізу ықтималдығы елеусіз болған уақыт кезеңінде өткізіледі.

Оқу-жаттығуға қатысушы мемлекеттердің ұшуды іздестіру-құтқарумен қамтамасыз етуге жауапты уәкілетті органдары өздерінің іздестіру-құтқару қызметі органдарының және басқа мемлекеттердің осыған ұқсас іздестіру-құтқару органдарының қатысуымен бірлескен оқу-жаттығуларын жүргізу іс-шараларын ұйымдастырады.

Ескерту. 81-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Үкіметінің 20.10.2017 № 663 қаулысымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).

82. Оқу-жаттығулар:

1) нақты авариялық жағдайда сенімділікті қамтамасыз ету үшін барлық іздестіру-құтқару күштері арасындағы орнатылған байланыс арналары мен құралдарын кезең-кезеңімен пайдалануға байланысты байланысқан оқу-жаттығулар;

2) іздестіру-құтқару күштері мен құралдарын ішінара өрістете отырып әзірленген жоспар-сценарийлер негізінде дағдарыс жағдайына ден қою шараларының имитациясын болжайтын үйлестіру оқу-жаттығулары;

3) апатқа ұшырау жағдайындағы немесе апатқа ұшыраған ӘК имитацияланған объектіні іздестіру мақсатында ІҚО (Ж) ұйымдастыру жоспарында көзделген іздестіру-құтқару күштері мен құралдарын қатыстырып өткізілетін толық ауқымды (далалық) оқу-жаттығулар болып бөленеді.

Ескерту. 82-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Үкіметінің 20.10.2017 № 663 қаулысымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).

83. Осы Қағидалардың 80-тармағында көрсетілген оқу-жаттығуларды өткізу туралы шешімді (олардың мақсаты мен өткізу жоспарын әзірлеуді қоса алғанда) Үйлестіру кеңесінің басшысы қабылдайды.

5. Іздестіру-құтқару операцияларын (жұмыстарын) жүргізу тәртібі

1-параграф. Авариялық хабардар ету

84. ӘҚҚ (ӘҚБ) органдары, пайдаланушылар, аэроклубтар апатқа ұшырау жағдайындағы немесе апатқа ұшыраған ӘК туралы ақпарат алған кезде қажетті көмек көрсету бойынша мүмкін болатын барлық шараларды қолданады және ІҚО (Р) жүргізу жоспарына сәйкес іздестіру-құтқару командаларын, мемлекеттік органдардың авариялық-құтқару қызметтерін, ӘК пайдаланушыларын дереу хабардар етеді, сондай-ақ өз құзыреті шегінде авиациялық оқиғаға немесе инцидентке тергеп-тексеру жүргізуді ұйымдастыру үшін азаматтық және мемлекеттік авиация саласындағы уәкілетті органдарға хабарлайды.

Ескерту. 84-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Үкіметінің 20.10.2017 № 663 қаулысымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).

85. Облыстардың, республикалық маңызы бар қалалар мен астананың, аудандардың, облыстық маңызы бар қалалардың жергілікті атқарушы органдары, жеке және заңды тұлғалар ӘК-нің апатқа ұшырауы жөнінде өздеріне белгілі болған барлық жағдайлар туралы азаматтық қорғау саласындағы уәкілетті органға немесе жақын маңдағы әуеайлаққа дереу хабарлайды.

Ескерту. 85-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Үкіметінің 02.04.2015 № 173 қаулысымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).

86. ӘҚҚ органдарының диспетчерлері, ӘҚБ органдарының лауазымды адамдары ӘК апаты туралы хабарды алған кезде ӘК-ні табу, оның координаттарын айқындау, онымен радиобайланыс орнату, апаттың сипатын және ӘК командирінің одан кейінгі іс-қимылдар туралы шешімін анықтау үшін дереу шаралар қабылдайды. Қабылданған ақпаратты белгіленген схема бойынша хабарлауды жүргізетін ӘҚҚ органының ұшу басшысына (аға диспетчеріне) немесе ӘҚБ органы басшысына дереу баяндайды.

87. Үйлестіру орталығы, ұшу басшысы, ӘҚҚ органдарының диспетчерлері апат туралы хабарды қабылдаған кезде ол туралы мемлекеттік авиация басқармасының пунктін хабардар етеді.

88. Авариялық хабардар ету белгіленген схемалар бойынша жүргізіледі.

2-параграф. Іздестіру-құтқару операцияларын (жұмыстарын) жүргізу кезінде шешім қабылдау және басқару жүйесі

89. ІҚО (Ж) жүргізу кезінде шешім қабылдау және басқару жүйесі мына деңгейлерге бөлінеді:

1) ІҚО (Ж)-ның бастапқы кезеңі;

2) ІҚО (Ж) аймағын кеңейту кезеңі;

3) ІҚО (Ж)-ның аяқталу (тоқтату) кезеңі.

90. ІҚО (Ж)-ның бастапқы кезеңінде іс-қимылды үйлестіру мен шешім қабылдауды Үйлестіру орталығы азаматтық қорғау саласындағы уәкілетті орган ведомствосымен келісу бойынша, қажет болған жағдайда мемлекеттік авиацияның ҚҮО-мен өзара іс-қимыл жасай отырып жүзеге асырады.

ІҚО (Ж)-ның бастапқы кезеңі уақыт бойынша қайсысының бұрын басталуына қарай апаттық кезең басталған сәттен жедел штаб жұмысы басталғанға дейін немесе апаттық кезең жабылғанға дейін қолданылады.

Ескерту. 90-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Үкіметінің 21.04.2026 № 302 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) қаулысымен.

91. ІҚО (Ж) аймағын кеңейту кезеңінде ІҚО (Ж) басшысы азаматтық қорғау саласындағы уәкілетті органмен және қажет болған жағдайда Үйлестіру орталығымен және мемлекеттік авиацияның ҚҮО-мен өзара іс-қимыл жасай отырып шешім қабылдауды қамтамасыз етеді.

Ескерту. 91-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Үкіметінің 21.04.2026 № 302 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) қаулысымен.

92. ІҚО (Ж) аяқталу кезеңінде ІҚО (Ж) басшысы авиациялық оқиғаны тексеру жөніндегі комиссияның басшысымен өзара іс-қимылда шешім қабылдауды қамтамасыз етеді.

ІҚО (Ж) тоқтату және осындай тоқтатуға байланысты іс-қимылдар туралы шешім қабылдауды ӘК иесі мен жедел штаб басшысының ӘК-ні, оның жолаушылары мен экипажын іздестіруді тоқтату туралы келісімі бойынша авиациялық оқиғаны тексеру жөніндегі комиссияның басшысы қабылдайды.

3-параграф. Авариялық кезең уақытындағы

Үйлестіру орталығы іс-қимылдарының тәртібі

93. Авариялық кезеңдегі ӘК туралы ақпаратты қабылдағаннан кейін Үйлестіру орталығы мемлекеттік авиация ҚҮО-мен бірлесіп:

1) қабылданған ақпаратты бағалайды;

2) талап етілетін операцияның ауқымын айқындайды және іс-қимылдардың бастапқы жоспарын әзірлейді;

3) іздестіру-құтқару ӘК-ні көтеруге команда береді.

94. Іздестіру-құтқару ӘК-ні көтеруге команда берген кезде мыналар ескеріледі:

1) олардың орналасқан жерлерінің апат ауданынан алыстығы;

2) метеорологиялық, климаттық жағдайларға, жергілікті жердің бедері мен ондағы кедергілердің болуына қарай авиациялық, жерүсті құралдарын қолдану мүмкіндіктері.

95. ӘҚҚ (ӘҚҰ) органдары ӘК-нің авариялық кезеңде екені нақтыланған кезде Үйлестіру орталығын, мемлекеттік авиация ҚҮО-ны хабарландырады.

96. Егер авариялық кезеңдегі ӘК жөніндегі ақпарат ӘҚҚ органдарынан емес, басқа ақпарат көздерінен қабылданған болса, Үйлестіру орталығы мемлекеттік авиация ҚҮО-мен бірлесіп, аталған жағдайдың авариялық кезеңнің қайсысына жататындығын айқындайды.

97. Айқынсыздық кезеңі туындаған кезде Үйлестіру орталығы ӘҚҚ (ӘҚҰ) органдарымен және азаматтық қорғау саласындағы уәкілетті органмен бірлесіп келіп түскен ақпаратты бағалайды.

Ескерту. 97-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Үкіметінің 21.04.2026 № 302 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) қаулысымен.

98. Алаңдаушылық кезеңі туындаған кезде Үйлестіру орталығы бұл туралы дереу азаматтық қорғау саласындағы уәкілетті органын хабардар етеді.

Азаматтық қорғау саласындағы уәкілетті орган алаңдаушылық кезеңінің туындағаны туралы ІҚО (Ж) басшысын тағайындау үшін болжамды іздестіру мен құтқару ауданының өзінің аумақтық бөлімшесінің кезекші қызметін хабардар етеді.

Ескерту. 98-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Үкіметінің 21.04.2026 № 302 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) қаулысымен.

99. Апат кезеңі басталған кезде Үйлестіру орталығы:

1) ӘК тұрған орынды анықтайды, оның тұрған орнын анықтау кезінде болуы мүмкін қатенің шамасын айқындайды және осы деректердің негізінде іздестіру аймағының көлемін айқындайды;

2) Азаматтық қорғау саласындағы уәкілетті органмен бірлесіп болжамды іздестіру мен құтқару аудандарындағы ІҚО (Ж) жедел штабтар арқылы іздестіру-құтқару күштері мен құралдарын дереу әрекетке кірістіреді, сондай-ақ жағдайдың өрбуін бағалау негізінде кезекші іздестіру-құтқару ӘК-ні көтеруге команда береді;

3) апатқа ұшыраған ӘК пайдаланушысын хабардар етеді және операцияның барысы туралы ақпарат береді (ол туралы ақпарат бар болса);

4) көмегі талап етілуі мүмкін немесе аталған операция оған қатысты болуы мүмкін шекаралас мемлекеттердің іргелес аумақтарының Үйлестіру орталығына (қажет болған кезде) хабарлайды;

5) егер авариялық жағдай туралы ақпарат басқа дереккөзден қабылданған болса, тиісті ӘҚҚ органын хабарландырады;

6) қолда бар ақпарат негізінде ІҚО (Ж) өткізу жөніндегі бірінші кезектегі іс-шаралар жоспарын жасайды және оны мемлекеттік авиация ҚҮО-мен және азаматтық қорғау саласындағы уәкілетті органмен келіседі;

7) авиациялық оқиғаны тексеруді ұйымдастыру, ӘК тіркеу мемлекеті мен пайдаланушы мемлекеті үшін ақпарат ұсыну үшін азаматтық авиация саласындағы уәкілетті органды хабардар етеді.

Ескерту. 99-тармаққа өзгерістер енгізілді - ҚР Үкіметінің 12.06.2015 № 431; 21.04.2026 № 302 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) қаулыларымен.

99-1. Орналасқан жері туралы ешқандай мәліметтер жоқ және Қазақстан Республикасына жататын іздестіру және құтқару аудандарында және іргелес мемлекеттердің іздестіру және құтқару аудандарында болуы мүмкін ӘК-ге қатысты авариялық кезеңдерді жариялау кезінде одан әрі іс-қимылдарды және іздестіру-құтқару шараларын үйлестіру бойынша Халықаралық азаматтық авиация туралы конвенцияға 12-қосымшаны басшылыққа алу қажет.

Ескерту. Қағидалар 99-1-тармақпен толықтырылды - ҚР Үкіметінің 20.10.2017 № 663 қаулысымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).

100. Апат кезеңі туралы хабарландырудан кейін Үйлестіру орталығы оған тартылған ІҚО (Ж)-ның қатыстырылған жедел штабтарына авариялық кезеңнің барлық жағдаяттары мен оқиғалардың әрі қарай дамуы туралы ақпараттандырады.

101. Авариялық кезеңге қатысты кез келген ақпаратты алған ІҚО (Ж) жедел штабтары оларды Үйлестіру орталығына тапсырады.

102. Үйлестіру орталығы жауапкершілік аймағында авариялық кезеңдегі ӘК бар ӘҚҚ органына оны осы ӘК-ге тапсыру үшін қабылданған іс-қимылдар туралы ақпаратты жолдайды.

102-1. Іздестіру-құтқару іс-шараларын дәл бағалау үшін іздестіру-құтқару ӘК экипаждарының есептерін сұрау және бағалау қажет. Бұл бағалау өз кезегінде іздестіру мен құтқаруды жалғастыру керектігін және оларды қайда жүргізу керектігін анықтайды. ІҚО (Ж) басшысы (үйлестірушісі) зерттелген аудандарды картаға түсіруді ұйымдастырады. Ұшуды іздестіру-құтқарумен қамтамасыз етуге тартылған күштер мен құралдардан алынған ақпарат іздестіруді жалғастыру және ауданды одан әрі зерттеу аймағын айқындау туралы шешім қабылдау мақсатында осы Қағидаларға 12-қосымшаға сәйкес кіріспе ақпарат және мәлімдеме нысанына енгізілуге тиіс.

Ескерту. 5-тарау 102-1-тармақпен толықтырылды - ҚР Үкіметінің 21.04.2026 № 302 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) қаулысымен.

103. Айқынсыздық, алаңдаушылық және апат кезеңдері үшін Үйлестіру орталығы мамандары іс-қимылдарының бақылау тізбесі Осы Қағидаға 6-қосымшада белгіленген.

4-параграф. Апатқа ұшыраған әуе кемелерін іздестіру мен құтқаруды ұйымдастыру кезінде іздестіру мен құтқару ауданының ІҚО (Ж) жедел штабы іс-қимылының тәртібі

104. Іздестіру мен құтқару аудандарында ІҚО (Ж)-ны тікелей басқаруды азаматтық қорғау саласындағы уәкілетті органның аумақтық бөлімшелері жанынан құрылған ұшуды іздестіру-құтқарумен қамтамасыз ету жөніндегі жауапкершілік аудандарының ІҚО (Ж) жедел штабтары (бұдан әрі – Жедел штаб) жүзеге асырады.

Ескерту. 104-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Үкіметінің 21.04.2026 № 302 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) қаулысымен.

105. Жедел штаб өзінің жауапкершілік ауданы шегінде ІҚО (Ж) жүргізу жоспарын әзірлейді. Штаб 1:1000000 (іздестіру ӘК-нің радиотехникалық іздестіруді жүргізуі үшін); 1:500000 (іздестіру ӘК-нің көзбен шолып іздестіруді жүргізуі үшін); 1:200000 (ЖІҚК-ның көзбен шолып іздестіруді жүргізуі үшін) масштабтағы жауапкершілік ауданы карталарының жиынтығымен қамтамасыз етіледі.

106. Іздестіру-құтқару күштері мен құралдарын басқару процесінде жедел штаб:

1) зардап шеккендерді тез табу және дереу көмек көрсету мақсатында барлық бөлінген іздестіру-құтқару күштері мен құралдарының іс-қимылдарын ұйымдастырады;

2) іздестіру-құтқару ӘК-ні апат орнына бағыттайды;

3) отын қорын, тәуліктің жарық уақытын, сондай-ақ, метеожағдайдың нашарлауы жағдайындағы іс-қимылды ескере отырып, әрбір іздестіру-құтқару экипажы үшін іздестіру ауданын айқындайды.

107. ІҚО (Ж)-ны басқару кезінде ІҚО (Ж) бойынша жауапкершілік ауданының ІҚО (Ж) штабының негізгі міндеттері:

1) іздестіру мен құтқару жүргізу кезінде әуе және жерүсті іздестіру-құтқару күштері мен құралдарының іс-қимылдарын тікелей басқару;

2) іздестіру мен құтқаруға тартылған күштер мен құралдардың үйлескен іс-қимылдарын қамтамасыз ету;

3) іздестіру мен құтқару процесінде күштер мен құралдарды өсіруді қамтамасыз ету болып табылады.

108. ІҚО (Ж) өткізуді тікелей басқаратын жедел штабтар:

1) өздеріне бағынысты органдарға нұсқау береді және осы нұсқаулар туралы азаматтық қорғау саласындағы уәкілетті органына хабарлайды;

2) Үйлестіру орталығын оқиғалардың дамуы туралы ақпараттандырады;

3) қажет болған жағдайда азаматтық қорғау саласындағы уәкілетті орган арқылы іздестіру мен құтқару үшін қосымша әуе және жерүсті іздестіру-құтқару күштері мен құралдарын сұратады;

4) азаматтық қорғау саласындағы уәкілетті орган ведомствосына және Үйлестіру орталығына күн сайын ІҚО (Ж)-ның орындалу барысы туралы есеп береді.

Ескерту. 108-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Үкіметінің 21.04.2026 № 302 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) қаулысымен.

109. Жедел штабтардың нұсқау беруі және ұшудағы іздестіру-құтқару ӘК-ден ақпарат қабылдауы ӘҚҚ (ӘҚБ) органдары немесе ӘК үйлестіруші арқылы жүзеге асырылады.

5-параграф. Іздестіру-құтқару операцияларын (жұмыстарды) орындау кезінде іздестіру-құтқару әуе кемелері экипаждарының іс-қимылдары

110. Іздестіру-құтқару ӘК экипажы ұшып шығуға команда алысымен дереу ұшу алдындағы дайындыққа кіріседі, оның процесінде:

1) азаматтық авиация саласындағы уәкілетті орган бекіткен Қазақстан Республикасының азаматтық авиациясында ұшуды жүргізу қағидаларының талаптарына сәйкес немесе мемлекеттік авиация саласындағы уәкілетті орган бекіткен мемлекеттік авиацияда ұшуды жүргізу қағидаларының талаптарына сәйкес қажетті құжаттарды және ұшу карталарын алу және ресімдеу;

2) ұшу ауданындағы метеожағдай мен ауа райы болжамы туралы ақпаратты алу;

3) апатқа ұшыраған ӘК іздеу ауданын, үлгісі мен нөмірін нақтылау;

4) радиобайланыс жүргізу тәртібін нақтылау;

5) ӘК-нің іздестіру радиоаппаратурасының даярлығын, авариялық-құтқару мүлкі мен жарақтарының бар болуы мен жай-күйін нақтылау;

6) ПДҚТ немесе АҚҚ міндеттерін және ПДҚТ-мен немесе АҚҚ-мен өзара іс-қимыл тәртібін және экипаждағы міндеттерді нақтылау;

7) ұшып шығуға даярлығы туралы хабарлау қажет.

Ескерту. 110-тармаққа өзгеріс енгізілді - ҚР Үкіметінің 21.04.2026 № 302 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) қаулысымен.

111. Шұғыл түрде ұшып шығу кезінде кезекші іздестіру-құтқару экипаждары "Қазақстан Республикасының әуе кеңістігін пайдалану және авиация қызметі туралы" Қазақстан Республикасының Заңы 24-бабының 1-тармағына сәйкес ӘҚҚ органдарына ұшу жоспарын ұсынбай іздестіруге ұшып шығуы мүмкін. Бұл ретте іздестіру міндеттерін қою, апатқа ұшырау жағдайындағы және апатқа ұшыраған ӘК мен экипаж туралы, метеожағдай, ұшу бағыты мен биіктігі, әуе және жерүсті іздестіру-құтқару күштерімен өзара іс-қимыл тәртібі туралы деректерді нақтылау және басқа ақпаратты тарату экипаж ұшып көтерілгеннен кейін радио арқылы жүзеге асырылады.

Ескерту. 111-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Үкіметінің 20.10.2017 № 663 қаулысымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).

112. Іздестіру-құтқару экипаждарының бұдан кейінгі ұшып шығуын ұйымдастыру кезінде міндеттер қоюды, мүмкіндігінше, ұшып шығу алдында ӘК үйлестірушісі арқылы ІҚО (Ж) басшысы жүргізеді, ал ұшу алдындағы дайындық процесінде көзбен шолып іздестіру үшін іздестіру ауданын жан-жақты зерделей отырып, ұшу карталары қосымша дайындалады.

113. Іздестіру-құтқару ӘК ұшуына диспетчерлік қызмет көрсетуді ӘК ұшып бара жатқан жауапкершілік ауданындағы ӘҚҚ органы жүзеге асырады, ал бақыланбайтын әуе кеңістігінде ұшу кезінде ұшу-ақпараттық қызмет көрсету қамтамасыз етіледі.

114. ӘҚҚ органы ІҚО (Ж) басшысын немесе ӘК үйлестірушісін іздестіру экипаждарының ұшып шығуы және жұмысы туралы хабардар етеді.

115. Ұшып көтерілу және берілген биіктікке жеткеннен кейін іздестіру-құтқару ӘК экипажы:

1) іздестіру аппаратурасының борттық кешенін іске қосады (бар болса);

2) ӘҚҚ (ӘҚБ) органымен радиобайланысты тоқтатпай тұрып, тыңдау үшін байланыстың авариялық арнасын іске қосады;

3) ӘҚҚ (ӘҚБ) органының диспетчеріне нұсқаулықта айтылған уақыттық мерзімде, бірақ 15 минуттан сиретпей іздестіру нәтижелері туралы баяндайды.

116. Іздестіру ауданына шығу барлық навигация құралдарын кешенді пайдалана отырып, сондай-ақ:

1) авариялық радиостанцияның жұмысы кезінде – іздестірудің радиотехникалық құралдарының көмегімен;

2) апатқа ұшырағандармен радиобайланыс бар болған кезде – олардың нұсқауы бойынша;

3) апат орнында басқа ӘК бар болған кезде – оның нұсқауы бойынша;

4) ӘҚҚ (ӘҚБ) органының командалары бойынша жүзеге асырылады.

117. Апатқа ұшырағандарды радиотехникалық құралдарды қолданумен іздестіру негізгі іздестіру әдісі болып табылады. Апатқа ұшырау жағдайындағы және апатқа ұшыраған ӘК-ні радиотехникалық іздестіруді орындау әдістемесі осы Қағидаларға 7-қосымшаның 2-бөлімінде келтіріледі.

118. Іздестіру-құтқару ӘК-нің авариялық радиомаяктан (радиобуй) ұшып өту уақыты мен орны туралы экипаж өзі байланыста болған ӘҚҚ органына баяндайды және апатқа ұшырағандарды көзбен шолып табу үшін төмендеуге рұқсат беруді сұрайды.

119. Егер радиотехникалық іздестіру нәтижесінде апатқа ұшырағандар табылмаса және олармен байланыс орнатылмаса, іздестіру-құтқару ӘК командирінің шешімі бойынша (қажет болған кезде ІҚО (Ж) басшысымен келісу бойынша) визуалды іздестіру жүргізіледі. Іздестірудің қолданылған әдісіне (радиотехникалық немесе визуалды) қарамастан, іздестірудің алғашқы екі күнінде ұшу борттық іздестіру аппаратурасының іске қосылған кешенімен (бар болса) орындалады.

Ескерту. 119-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Үкіметінің 20.10.2017 № 663 қаулысымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).

120. Көзбен шолып іздестіру көзбен шолып іздестіру палеткаларын пайдалана отырып, берілген квадраттар бойынша жүзеге асырылады. Іздестіру ауданын квадраттарға бөлуді ІҚО (Ж) басшысы немесе ӘК үйлестірушісі жүзеге асырады. Іздестіру ауданын квадрат бойынша зерттеудің кезектілігі іздестіру-құтқару әуе кемесінің экипажына ұшу алдында немесе ұшып шыққаннан кейін радиобайланыс арналары арқылы көрсетіледі.

Көзбен шолып іздестіруді орындау әдістемесі осы Қағидаларға 7-қосымшаның 4-бөлімінде келтірілген.

121. Көзбен шолып іздестіру кезінде экипаж құрамына бақылаушылар кіреді. Іздестіру-құтқару ӘК-нің командирі әрбір экипаж мүшесі мен бақылаушыға ұшып өтетін жерді қарау секторларын айқындайды.

122. Іздестіру-құтқару ӘК-нің радиотехникалық іздестіру кезіндегі ұшу биіктігі мынадай шектерде тағайындалады:

1) В және С санатты ұшақтар үшін – 3000-8100 м.;

2) А санатты тікұшақтар мен ұшақтар үшін – 1200-2100 м.

123. Іздестіру-құтқару ӘК-нің көзбен шолып іздестіру кезіндегі ұшу биіктігі мынадай шектерде тағайындалады:

1) В және С санатты ұшақтар үшін – жергілікті жер бедерінің үстінен 500-600 м.;

2) А санатты тікұшақтар мен ұшақтар үшін – жергілікті жер бедерінің үстінен 100-300 м.

124. Ашық ауа райы кезінде жергілікті жердегі объектілерді көзбен шолып табудың қашықтығы осы Қағидаларға 8-да келтірілген.

125. Көзбен шолып іздестіру кезінде бүйірлік жолақтарды 25 % жаба отырып, берілген іздестіру ауданын тұтас қарап шығу қамтамасыз етіледі. Осы мақсатта галстардың арасында мынадай қашықтықты ұстану қажет:

1) қиылысқан жергілікті жер үстінде - 0,5 шақырым;

2) орман үстінде - 1 шақырым;

3) қалың орман үстінде - 0,5 шақырым;

4) ашық жер үстінде - 2 шақырым.

Галстардың ұсынылатын ұзындығы - 10-20 шақырым.

126. Қиылысқан жергілікті жер үстінен және қалың орманның үстінен көзбен шолып іздестіруді бастау алдында немесе радиоіздестіру процесінде өрт ошақтарын, түтіндерді немесе болуы мүмкін апат орнының басқа да белгілерін табу мақсатында іздестіру ауданын жалпы қарап шығуды қамтамасыз ететін жоғары биіктікте шолып ұшу орындалады.

127. Тауда іздестіру ұшуын орындау кезінде шатқалдар, аңғарлар, тау өзендері қаралады. Тау шыңдары мен бөктерлерін қарау барлық жағынан (көлденеңінен) жүргізіледі.

128. Апатқа ұшырағандармен байланыс орнатылған кезде іздестіру-құтқару ӘК экипажы олардан апат орны мен сипаты, физикалық жай-күйі және қажетті көмек туралы сұрайды, сигналдық немесе қолда бар құралдармен өзі туралы белгі бере отырып, авариялық радиостанцияны "Маяк" режиміне қосуға команда береді.

129. Апат орны анықталған кезде іздестіру-құтқару ӘК экипажына:

1) апат орнының координаталарын айқындау және картаға түсіру;

2) ӘК бортындағы құралдардың көмегімен апат орнын белгілеу (мүмкіндігінше);

3) радиомен немесе ӘК-нің эволюцияларымен апатқа ұшырағандарға олардың табылғандығы туралы осы Қағидаларға 9-ға сәйкес хабарлау;

4) апатқа ұшырағандарға жедел көмек қажет, ал қонуды орындау мүмкін болмаған жағдайда, ПДҚТ, авариялық-құтқару мүлкі мен жарақтарын түсіру;

5) басқа іздестіру-құтқару күштері мен құралдарын бағыттауды қамтамасыз ету;

6) егер отын қоры мүмкіндік берсе, ауыстырғанға немесе ӘҚҚ (ӘҚБ) органының диспетчері апат ауданынан кету туралы нұсқау бергенге дейін апат ауданының үстінен ұшуды жалғастыру қажет.

130. Су бетінде апатқа ұшыраған жолаушылар немесе ӘК экипажын тапқан кезде іздестіру-құтқару ӘК экипажы түтін, суды бояйтын маркерлер, жүзіп жүрген белгілер немесе ӘК бортында бар басқа құралдардың көмегімен апат орнын белгілеуді жүргізеді.

131. Іздестіру-құтқару ӘК-нің экипажы апат орнын тапқан кезде радиобайланыс арналары арқылы немесе спутниктік электр байланысы арқылы ӘҚҚ (ӘҚБ) органының диспетчеріне:

1) UTC бойынша сағатпен және минутпен анықталған уақытты, апат ауданының координаттарын;

2) ӘК-нің жай-күйі мен жағдайын, авариялық ӘК-ден эвакуацияланған жолаушылар мен экипаж мүшелерінің бар-жоғын және көзге байқалған жағдайын;

3) радиобайланыс арналары бойынша апатқа ұшырағандардан алынған ақпаратты;

4) апат ауданындағы ауа райын;

5) жергілікті жер бедерінің бағасын және апатқа ұшыраған ӘК мен адамдар тұрған жер (су) бетінің жай-күйін (теңіз толқынын, мұз жағдайын);

6) қозғалу құралдарын (су, теміржол, автокөлік, жегін көлік) пайдалану мүмкіндігін;

7) апатқа ұшырағандарға көмек көрсету үшін қабылданған іс-қимылдарды хабарлайды.

Ескерту. 131-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Үкіметінің 21.04.2026 № 302 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) қаулысымен.

6-параграф. Іздестіру-құтқару әуе кемелері экипаждарының апатқа ұшырағандарға көмек көрсету және эвакуациялау бойынша іс-қимылдары

132. Іздестіру-құтқару ӘК экипажы қону үшін алаңды таңдап, оның координаттарын ӘҚҚ (ӘҚБ) органының диспетчеріне хабарлайды. Қонғаннан кейін ол туралы баяндайды және апатқа ұшырағандарды эвакуациялау бойынша өз іс-қимылдарын ІҚО (Ж) басшысымен келіседі.

ІҚО (Ж) басшысымен радиобайланыс болмаған кезде ӘК командирі апатқа ұшырағандардың қону және эвакуациялау қауіпсіздігін қамтамасыз ететін барлық факторларды ескере отырып, апатқа ұшырағандарды эвакуациялау тәсілін дербес таңдайды.

Қону үшін алаң таңдау және оны орындау Қазақтан Республикасының азаматтық авиациясында ұшуды жүргізу қағидаларының және ӘК-ні ұшу кезінде пайдалану жөніндегі нұсқаулықтың талаптарына сәйкес жүзеге асырылады.

Қонуды орындау мүмкін болмаған кезде іздестіру-құтқару ӘК командирі ПДҚТ-ны парашюттік тәсілмен жерге түсіреді немесе оларды ілініп тұру режимінен түсіру құрылғысының немесе шығырдың көмегімен тікұшақтан түсіреді.

133. Қонғаннан кейін іздестіру-құтқару ӘК командирі бірінші кезекте зардап шеккендерге дәрігерге дейінгі және алғашқы медициналық көмек көрсетуді және оларды жақын әуежайға немесе медициналық мекемеге эвакуациялауды ұйымдастырады.

Дәрігерге дейінгі немесе алғашқы медициналық көмек апат орнында өзіне-өзі және өзара көмек ретінде көрсетіледі. Дәрігерге дейінгі немесе алғашқы медициналық көмекті тікелей апат орнында АҚҚ немесе ПДҚТ, ЖІҚК құрамына кіретін медициналық персонал көрсетеді, ал оны көрсету мүмкін болмаған жағдайда, жақын медициналық мекемелерде көрсетіледі.

Зардап шеккендерді эвакуациялау кезектігі мен тасымалдау түрін апат орнында медициналық персонал айқындайды, бұл ретте радио арқылы мамандардан консультация алу мүмкіндігі қолданылады.

Ескерту. 133-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Үкіметінің 21.04.2026 № 302 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) қаулысымен.

134. Апатқа ұшыраған ӘК-де өрт болған кезде іздестіру-құтқару ӘК экипажы қонғаннан кейін АҚҚ немесе ПДҚТ-мен бірлесіп адамдарды, бірінші кезекте жарақат алғандарды ӘК-ден эвакуациялауға дереу кіріседі және бір уақытта өрттің алдын алу шараларын қабылдайды.

ПДҚТ есебінің жетекшісі, АҚҚ үлкені немесе іздестіру-құтқару ӘК-нің командирі экипаж мүшелері мен құтқарушылар арасында міндеттерді бөле отырып, эвакуацияны басқарады. Өртті сөндіру үшін іздестіру-құтқару ӘК бортындағы құралдарды, сондай-ақ қолда бар құралдарды (су, құм, топырақ және т с.с.) барынша қолдану қажет. Мүмкін болса, жергілікті тұрғындарды жұмылдыру қажет.

Ескерту. 134-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Үкіметінің 21.04.2026 № 302 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) қаулысымен.

135. Іздестіру-құтқару ӘК экипаждары мен ПДҚТ, ЖІҚК немесе АҚҚ мүшелері әуе кемесіндегі авариялық люктер мен шығатын жерлерді және фюзеляжды ашатын орынды білуге тиіс.

Ескерту. 135-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Үкіметінің 21.04.2026 № 302 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) қаулысымен.

136. Апатқа ұшырағандарды тікұшақ бортына тартып көтеру әдетте құтқарушының көмегімен ілініп тұру режимінде кабельдік ілмекті шығырды, құтқару себетін, желісін, орындығын немесе зембілін пайдаланып қауіпсіздік шараларын сақтау режимінде жүргізіледі.

Ескерту. 136-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Үкіметінің 21.04.2026 № 302 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) қаулысымен.

137. Суда апатқа ұшыраған ӘК экипажы немесе жолаушылары табылған кезде іздестіру-құтқару ӘК экипажы:

1) қажет болған кезде, апатқа ұшырағандарға жүзетін апаттық-құтқару құралдары мен басқа мүлкі бар төсемді лақтырады;

2) апатқа ұшырағандарды ӘК бортына көтеру және эвакуациялау мүмкіндігін бағалайды.

138. Ұшақтардан жерге түсіру парашюттік тәсілін, ал тікұшақтан төмендегі тәсілдердің бірін қолданумен орындалады:

1) парашюттік тәсілімен;

2) парашютсіз жерге түсу;

3) түсіру құрылғысының немесе электр шығырдың көмегімен тікұшақ тоқтап тұрған режимде.

139. Адамдарды су бетінен тікұшақ бортына көтеру құтқарушылардың көмегімен жүзеге асырылады. Суға құтқарушыларды түсіру мүмкін болмаған жағдайда тікұшақ командирі зардап шеккендерді орналастыру және әрі қарай бортқа көтеру үшін оларды шөміш-себет немесе басқа құрылғыны судағы немесе жақын жердегі адамдарға келтіру не жақындату тәсілімен көтеру туралы дербес шешім қабылдай алады.

140. Тікұшақтағы құтқарушыларды суға түсіру алдында зардап шеккендерге жүзетін құралдар (үрмелі қайықтар, сал және т.б.) лақтырады, ал құтқарушылар гидрокостюм немесе құтқару белдіктерін киеді.

141. Су үстінде тоқтата тұру үшін тоқтатуды орындауды гидрометеожағдайды ескере отырып және Тікұшақты ұшу кезінде пайдалану басшылығының ұсынымдарына сәйкес тікұшақ командирі жүзеге асырады.

142. Зардап шеккендерді эвакуациялау кезектілігін ПДҚТ немесе АҚҚ құрамындағы медицина қызметкерінің баяндауы бойынша ПДҚТ немесе АҚҚ жетекшісі немесе іздестіру-құтқару ӘК командирі айқындайды.

Ескерту. 142-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Үкіметінің 21.04.2026 № 302 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) қаулысымен.

143. АҚҚ немесе ПДҚТ-ны жерге түсіру, апатқа ұшырағандарды қону тәсілімен немесе ілініп тұру режимімен эвакуациялау мүмкін болмаған жағдайда, адамдардың тірі қалуын қамтамасыз ету үшін апаттық-құтқару жарақтары мен арнайы жүктері бар салынған төсемді лақтырады.

Ескерту. 143-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Үкіметінің 21.04.2026 № 302 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) қаулысымен.

144. Корабльдерді, кемелерді апат ауданына бағыттау радио арқылы, ал радиобайланыс жоқ кезде – орнатылған көзбен шолу сигналдары арқылы іздестіру-құтқару ӘК экипажы жүзеге асырады.

145. Егер апатқа ұшыраған ӘК суға батып кеткен болса, онда іздестіру-құтқару ӘК командирі суға бату орнын белгілеу немесе осы жерді сипатты бағдармен байланыстыру (торауылдау) үшін барынша мүмкін болатын дәлдікпен буй, радио немесе радиолокациялық маяк немесе бортта бар басқа құралдарды тастайды.

ӘК суға батқан және таңбалау құралдары тасталған орын туралы экипаж командирі ӘҚҚ (ӘҚБ) диспетчеріне хабарлайды және кейінгі іс-қимыл туралы нұсқау алғанға дейін объекті үстінен ұшуды жалғастырады.

146. ІҚО (Ж) орындалғаннан кейін іздестіру-құтқару ӘК командирі нәтижелер туралы ІҚЖ басшысына немесе ӘК үйлестірушісіне баяндайды.

ІҚО (Ж) басшысының нұсқауы бойынша баяндама жазбаша нысанда беріледі.

7-параграф. Апат туралы хабарламаны қабылдаған әуе кемесі командирінің әрекет ету тәртібі

147. Егер ӘК командирі басқа ӘК-нің апатқа ұшырағанын анықтаса, ол (өзі басқарып отырған ӘК-нің ұшу қауіпсіздігін қамтамасыз ету бойынша жағдайларды қоспағанда):

1) оның әуе кемесі оқиға орнынан кетуге мәжбүр болғанша немесе Үйлестіру орталығының нұсқауына сәйкес ӘҚҚ органы оның қажеті жоқ екендігі туралы хабарлағанға дейін апатқа ұшырау жағдайындағы ӘК-ні бақылауды жүргізеді;

2) апатқа ұшырау жағдайындағы ӘК-нің орналасқан жерін анықтайды;

3) мүмкіндігінше ӘҚҚ органына мына мәліметтерді хабарлайды:

апатқа ұшырау жағдайындағы ӘК үлгісін, тану белгілерін және жай-күйін;

географиялық координаттарда немесе тор координаттарында немесе радионавигациялық құрал орналасқан жердегі белгілі болған жерүсті бағдары немесе пункттегі арақашықтық пен шынайы пеленгте көрсетілген оның орналасқан орнын;

Дүниежүзілік үйлестірілген уақыттың (UTC) сағаты және минуттарымен көрсетілген бақылау уақыты;

байқалған адамдардың саны;

адамдардың апатқа ұшыру жағдайындағы әуе кемесінен кету фактісі;

оқиға орнындағы метеожағдайлар;

тірі қалғандардың сыртқы физикалық жай-күйі;

оқиға орнына қолжетімділіктің оңтайлы, айқын жерүсті бағыты.

148. Егер оқиға орнына іздестіруші-құтқарушы емес ӘК бірінші болып келсе, оқиға орнына алғашқы іздестіруші-құтқарушы ӘК келіп жеткенге дейін ол өзінен кейін келген барлық басқа ӘК-нің іс-қимылдарына басшылық жасауы керек. Егер осы кезеңде осындай ӘК ӘҚҚ (ӘҚБ) органымен байланыс орната алмаса, ол өзара келісу негізінде, алғашқы іздестіруші-құтқарушы ӘК келіп жеткенге дейін іс-қимылдарды басқару жауапкершілігін осындай байланысты орната және жүргізе алатын басқа ӘК-ге тапсырады.

149. Жерден сигнал берген кезде ӘК бұл сигналды түсінгендігін немесе түсінбегендігін осы Қағидалардың 152-тармағында көрсетілген құралдарды пайдаланып немесе егер бұл іс жүзінде жүзеге асырылмайтын болса, тиісті визуалды сигналдың көмегімен көрсетеді.

Ескерту. 149-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Үкіметінің 20.10.2017 № 663 қаулысымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).

150. ӘК командирі апат туралы хабарды қабылдаған кезде мүмкіндігіне қарай:

1) егер ол хабарланса, апат туралы хабарлама алғандығын растайды және апатқа ұшырау жағдайындағы ӘК-нің орналасқан жерін белгілейді;

2) мүмкін болса, таратушы радиостанцияның пеленгісін анықтайды;

3) ӘҚҚ (ӘҚБ) диспетчеріне радиобайланыс арналары арқылы апат туралы хабардың қабылданғандығын айтады;

4) өз әуе кемесінің жай-күйі мен отын қорын ескере отырып, апат туралы хабарламада көрсетілген жерге бағыт алады;

5) барлық қабылданған мәліметтерді тарата отырып, ӘҚҚ (ӘҚБ) органын хабарламаны қабылданғаны туралы ақпараттандырады.

Ескерту. 150-тармаққа өзгеріс енгізілді - ҚР Үкіметінің 20.10.2017 № 663 қаулысымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).

151. Су үстіндегі кемені апат орнына бағыттау қажет болған жағдайда, ӘК иелігінде бар кез келген құралдың көмегімен, қажет болған кезде, маневр қолдана отырып, осы Қағидаларға 9-қосымшаға сәйкес нақты нұсқаулар береді.

152. Әуе кемесі тірі қалғандарға немесе ЖІҚК-ге қандай да бір ақпаратты беру қажет болған жағдайда және бұл ретте екі жақты байланыс жоқ болса, іс жүзінде жүзеге асырылған жағдайда радиобайланыс орнату үшін авариялық радиостанцияларды лақтырады немесе осы Қағидаларға 9-қосымшаға сәйкес ақпарат таратады.

153. "Әуе - жер беті" және "жер беті - әуе" көзбен шолу сигналдарын қолдану кезінде сипаттамаға сәйкес мәні болады. Олар көрсетілген мақсаттар үшін ғана қолданылады және бұл ретте шатастыруы мүмкін басқа сигналдар қолданылмайды.

154. Осы Қағидаларға 9-қосымшаға сәйкес сигналдар анықталған кезде ӘК осы қосымшада келтірілген сигналдардың мәніне сәйкес қажетті әрекет етеді.

8-параграф. Қоғаммен және бұқаралық ақпарат құралдарымен өзара іс-қимыл жасау

155. Апатқа ұшырау жағдайындағы (апатқа ұшыраған) ӘК жолаушылары және экипаж мүшелерінің туыстарымен, сондай-ақ бұқаралық ақпарат құралдарымен өзара әрекет ету үшін ІҚО (Ж) басшысы өкіл тағайындайды.

156. Өкіл ІҚО (Ж) жүргізу барысы туралы мынадай ақпарат түрінде жүйелі түрде ақпараттандыруды қамтамасыз етеді:

1) ІҚО (Ж) жүргізудің жалпы себептері;

2) апатқа ұшыраған ӘК үлгісі;

3) ӘК иесінің/пайдаланушысының атауы (тегі) (тек әуе кемесі иесі/пайдаланушысының ақпараттандыруынан және одан рұқсат алғаннан кейін ғана);

4) рейстің нөмірі (тек әуе кемесі иесі/пайдаланушысының ақпараттандыруынан және одан рұқсат алғаннан кейін ғана);

5) ӘК бортындағы адамдардың саны;

6) іздестірудің жалпы ауданы;

7) іздестіруге жұмылдырылған ӘК саны мен үлгісі, ұшу сағатының саны;

8) жерүсті іздестіру жөніндегі іс-шаралар (қажет болған кезде);

9) іздестіруге қатысып жатқан басқа уәкілетті органдар туралы толық мәлімет;

10) жақын туыстары ақпарат алу үшін байланыс телефонының нөмірі;

11) қосымша ақпарат алу үшін байланыс телефонының нөмірі;

12) бұқаралық ақпарат құралдары үшін байланыс телефонының нөмірі.

157. Өкіл келіп түскен ақпаратты жаңартып отыру үшін ІҚО (Ж) басшысымен және Үйлестіру орталығымен тікелей байланыста болуы қажет.

158. Тексеру процесінде зиян келтіруге жол бермеу үшін тағайындалған өкіл бөгде адамдармен талқылаудан, сондай-ақ бұқаралық ақпарат құралдары үшін сұхбат барысында оқиғалардың себептері немесе оның алдын алудың мүмкін әдістері туралы өз пікірін немесе болжамын білдіруден аулақ болуы керек.

159. Азаматтық тұлғалардың арасынан қайтыс болғандардың тегі, оған туыстарының келісімі алынбағанға дейін жария етілмеуі керек.

Туыстарына хабарлағанша қаза тапқан, тірі қалған және жарақат алғандар саны туралы мәліметтер ашылады. Әскери қызметшілер арасынан қаза тапқандардың тектері олар қарасты әскери бөлім басшысының нұсқауы бойынша ғана жарияланады.

160. Тірі қалғандардың тектері оларды нақты сәйкестендіргенге дейін жарияланбауы керек.

6. Іздестіру-құтқару операцияларын (жұмыстарын) аяқтау және
тоқтата тұру

1-параграф. Жалпы ережелер

161. ІҚО (Ж) мына жағдайларда аяқталған болып есептеледі:

1) іздестіру-құтқару операцияларына қатысы бар ӘК немесе адамдардың апатқа ұшырау жағдайынан шыққаны туралы ақпарат келіп түскенде;

2) іздестіріліп жатқан ӘК немесе адамдар табылған және тірі қалғандары құтқарылғанда;

3) "Қазақстан Республикасының әуе кеңістігін пайдалану және авиация қызметі туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 102-бабына сәйкес апат кезеңінде ӘК, оның жолаушылары мен экипажын іздестіруді тоқтату туралы шешім қабылданғанда.

Іздестіру-құтқару ӘК, ЖІҚК және АҚҚ немесе ПДҚТ ІҚО (Ж) жүргізгеннен кейін бастапқы орналасқан жерге қайтып келгенде ІҚО (Ж) толық аяқталды деп есептеледі.

Ескерту. 161-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Үкіметінің 21.04.2026 № 302 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) қаулысымен.

162. ІҚО (Ж) апатқа ұшыраған ӘК болуы мүмкін (ықтимал) орналасқан жері туралы жаңа деректер қабылданған жағдайда қайта басталады.

2-параграф. Іздестіру-құтқару жұмыстарының аяқталуына байланысты іс-қимылдар

163. ІҚО (Ж) аяқталуы туралы Үйлестіру орталығы дереу ІҚО (Ж)-ға қатыстырылған барлық органдарды, орталықтарды, қызметтерді немесе құралдарды хабардар етеді. Бастапқы хабарлама телефон (радио) арқылы, ал қорытынды хабарлама ІҚО (Ж) аяқталған сәттен бастап бір тәулік ішінде жүзеге асырылады.

3-параграф. Іздестіру-құтқару операцияларының (жұмыстарының) нәтижелері туралы есептілік және оны сақтауды ұйымдастыру

164. Үйлестіру орталығы мемлекеттік авиацияның ҚҮО-мен бірлесіп, жүргізілген ІҚО (Ж) нәтижелері туралы есепті бір ай мерзімде ресімдейді және оның көшірмелерін азаматтық және мемлекеттік авиация саласындағы уәкілетті органдарға, азаматтық қорғау саласындағы уәкілетті органға жібереді.

Есептілік форматы осы Қағидаларға 10-қосымшаға сәйкес белгіленеді.

Ескерту. 164-тармаққа өзгеріс енгізілді - ҚР Үкіметінің 02.04.2015 № 173 қаулысымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).

165. Есептілікті сақтауды ІҚО (Ж) аяқталған күннен бастап бес жылдың ішінде Үйлестіру орталығы жүзеге асырады. Үйлестіру орталығы әрбір есептілікке сәйкестендіру нөмірін береді.

4-параграф. Іздестіру-құтқару операцияларының (жұмыстарының) шығыстарын өтеу тәртібі

166. Әуе кемелері ІҚО (Ж)-ға қатысқан азаматтық авиация ұйымдарына іздестіру-құтқару ӘК-ні көтеруге команда берілгеннен бастап ІҚО (Ж)-ны аяқтауға немесе тоқтата тұруға және тартылған ӘК-ні бастапқы орналасқан жеріне қайтаруға (орналастыруға дейінгі) кезеңде туындаған іздестіру-құтқару жұмыстарына кеткен шығыстар мемлекеттік бюджет есебінен өтеледі.

167. Азаматтық авиация ұйымы ІҚО (Ж)-ны жүзеге асыру кезінде мемлекеттік бюджет есебінен шығындарды өтеу үшін ІҚО (Ж) аяқталғанын немесе тоқтатылғанын хабарлаған күннен бастап отыз жұмыс күнінен кешіктірмей азаматтық авиация саласындағы уәкілетті органға дәйектемелер мен есептері бар мынадай материалдарды ұсынады:

1) еркін нысанда жасалған және ұйымның басшысы мен ұйымның бас бухгалтері қол қойған келтірілген шығындарды өтеу туралы өтінішті (қаржы қаражатын бөлу үшін заңдық және банктік деректемелерді көрсете отырып (банктің атауы, оның БСК, банк ЖСК, ағымдағы және жинақ шотының нөмірін қоса алғанда);

2) ұйым басшысы, ұйымның бас бухгалтері мен ІҚО (Ж) тартылған әуе кемесінің командирі растаған ұшу бағыттарын және ұшу уақытын көрсете отырып, ІҚО (Ж)-ны жүзеге асыру кезінде орындалған ұшу туралы мәліметтерді қамтитын ұшудың жұмыс жоспарларының көшірмелері;

3) олардың бастапқы орналасқан жеріне қайта оралуын қоса алғанда, ІҚО (Ж) жүзеге асыру кезінде ұшудың нақты орындалуын растайтын АНҚ көрсетушіден алынған анықтама;

4) осы ұшулардың жұмыс жоспарының негізінде авиаотын және басқа да жанар-жағармай материалдарының нақты шығысының мөлшері, сондай-ақ төлемге қойылған есеппен расталған оның құны туралы мәліметтер;

5) "Қазақстан Республикасының әуе кеңістігін пайдалану және авиация қызметі туралы" 2010 жылғы 15 шілдедегі Қазақстан Республикасы Заңының 14-бабы 1-тармағының 24) тармақшасына сәйкес азаматтық авиация саласындағы уәкілетті орган бекіткен субсидияланған бағыттарда ұшуды орындау кезінде ұшу сағатының өзіндік құнын есептеу жөніндегі нұсқаулықтың негізінде жүргізілген ӘК ұшу сағатының өзіндік құнының есептемесі.

Ескерту. 167-тармаққа өзгеріс енгізілді - ҚР Үкіметінің 20.10.2017 № 663 қаулысымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).

168. Іздестіру-құтқару жұмыстарына кеткен шығыстарды өтеу туралы өтінішті тіркеу азаматтық авиация ұйымының өтінішті қабылдағаны туралы растау бере отырып, іздестіру-құтқару жұмыстары мен жасалған төлемдерге кеткен шығыстарды өтеуге арналған өтініштерді тіркеу журналында жүзеге асырылады.

169. Азаматтық авиация саласындағы уәкілетті орган осы Қағидалардың 167-тармағында көрсетілген материалдарды тіркеу күнінен бастап он жұмыс күні ішінде оларды тексереді және:

1) дәйексіз немесе толық емес ақпарат анықталған жағдайда азаматтық авиация ұйымы ұсынған материалдарды қайтару себебін көрсете отырып қайтаруды;

2) азаматтық авиация ұйымын хабардар ете отырып, шығындарды өтеу үшін Қазақстан Республикасының бюджет заңнамасында белгіленген тәртіпте одан әрі іс-қимылдарды жүзеге асырады.

170. Осы Қағидалардың 167-тармағында көрсетілген материалдар қайтарылған жағдайда, Азаматтық авиация ұйымы оларды алған күннен бастап он бес жұмыс күні ішінде анықталған кемшіліктерді жою шартымен азаматтық авиация саласындағы уәкілетті органға көрсетілген материалдарды қайта ұсынады. Оларды қайта қарастыру тәртібі осы Қағидалардың 167–169-тармақтарына сәйкес айқындалады.

171. Ұсынылған материалдардағы бұрын анықталған кемшіліктерді қайта жоймаған жағдайда, азаматтық авиация саласындағы уәкілетті орган ІҚО (Ж)-ны жүзеге асыру кезіндегі шығыстарды өтеу үшін қарауға себебі көрсетілген бас тартуды өтініш берушіге жібереді.

172. Іздестіру-құтқару жұмыстарына кеткен шығыстар өтелгеннен кейін іздестіру-құтқару жұмыстары мен жасалған төлемдерге кеткен шығыстарды өтеуге арналған өтініштерді тіркеу журналында күні, төлем мөлшері және төлем құжатының нөмірі көрсетілген тиісті жазба жүргізіледі.

173. Іздестіру-құтқару жұмыстарына кеткен шығыстарды мемлекеттік бюджет есебінен өтеуге үміткер азаматтық авиация ұйымы мен азаматтық авиация саласындағы уәкілетті орган арасындағы оның құнын өтеу себебі бойынша туындаған даулар Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген сот тәртібімен шешіледі.

174. Төлемдерді заңсыз алуға бағытталған іс-қимылдар Қазақстан Республикасының заңдарында көзделген жауапкершілікке алып келеді.

5-параграф. Іздестіру-құтқару операцияларын (жұмыстарын) талқылау

175. ІҚО (Ж)-ны аяқталғаннан кейін азаматтық және мемлекеттік авиация саласындағы және азаматтық қорғау саласындағы уәкілетті органдар осындай операцияға қатыстырылған персоналдың, апатқа ұшыраған ӘК пайдаланушысының және басқа да мүдделі мемлекеттік органдар мен тұлғалардың қатысуымен ІҚО (Ж)-ны талқылау ұйымдастырады.

ІҚО (Ж) талқылау ІҚО (Ж) әдістерінің тиімділігін арттыру мен жетілдіру мақсатында жүзеге асырылады.

ІҚО (Ж) жүргізудің тиімсіздігі салдарынан адамдардың кінәлілігін белгілеу талқылау нысанасы болып табылмайды.

Ескерту. 175-тармаққа өзгеріс енгізілді - ҚР Үкіметінің 02.04.2015 № 173 қаулысымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).

176. Талқылау қорытындылары бойынша азаматтық және мемлекеттік авиация саласындағы және азаматтық қорғау саласындағы уәкілетті органдар ұшуды іздестіру-құтқарумен қамтамасыз етуді жетілдіру жөнінде ұсынымдар әзірлейді, таратады және олардың орындалуын бақылайды.

Ескерту. 176-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Үкіметінің 02.04.2015 № 173 қаулысымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).

	Қазақстан Республикасының аумағында ұшуды іздестіру-құтқарумен қамтамасыз етуді ұйымдастыру жөніндегі
	Қағидаларға 1-қосымша

Қазақстан Республикасының аумағында ұшуды іздестіру-құтқарумен қамтамасыз ету схемасы

Ескерту. 1-қосымша жаңа редакцияда - ҚР Үкіметінің 21.04.2026 № 302 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) қаулысымен.

Қазақстан Республикасының аумағында ұшуды іздестіру-құтқарумен қамтамасыз етуді ұйымдастыру жөніндегі қағидаларға 2-қосымша

Іздестіру мен құтқару ауданында (облысында) іздестіру-құтқару
операцияларын (жұмыстарын) ұйымдастыру мен жүргізудің үлгілік
жоспары

Негізгі бөлім

1. Оларға сәйкес жоспар жасалатын құжаттар.

2. Облыс аумағында іздестіру мен құтқаруды ұйымдастыру және өткізу.

3. Іздестіру-құтқару күштері және ұшуды іздестіру-құтқарумен қамтамасыз ету құралдары кезекшілерінің жауапкершілік аудандары.

4. ІҚО (Ж) жүргізу үшін бөлінген күштер мен құралдар.

5. Іздестіру-құтқару күштері мен құралдарының облыс аумағында шоғырлану орындары.

6. Облыс аумағындағы іздестіру-құтқару күштері мен құралдарының кезекшілерін хабардар ету тәртібі.

7. Түрлі ведомстволар мен ұйымдар арасында өзара іс-қимылды ұйымдастыру.

8. ІҚО (Ж) жүргізу кезінде байланыс ұйымдастыру.

9. Емдеу-эвакуациялау іс-шараларының жоспары.

Қосымша

1. Іздестіру-құтқару күштері мен құралдарының кезекшілерін және олардың өзара әрекет етуін ұйымдастыру схемасы.

2. Кезекші іздестіру-құтқару күштері мен құралдарының жауапкершілік ауданының картасы.

3. ІҚО (Ж) жүргізу кезіндегі хабардар ету және жедел байланыс схемасы.

4. Облыс аумағындағы климаттық-географиялық және гидрометеорологиялық жағдайлар.

5. Облыс аумағында ІҚО (Ж) жүргізу кезіндегі жедел штабтың құрамы.

6. Телефон анықтамалығы.

Жоспар ІҚО (Ж)-ға тартылған мемлекеттік органдар мен тұлғалар қабылдаған іс-қимылдардың бөлшегін:

1) іздестіру мен құтқару ауданында ІҚО (Ж) жүргізу тәсілдерін;

2) қолда бар байланыс жүйелері мен құралдарын пайдалануды;

3) басқа іздестіру және құтқару үйлестіру орталықтарымен бірлесіп қабылданған іс-қимылдарды;

4) бағыт бойынша ұшып келе жатқан ӘК мен теңіздегі суүсті кемелерін авариялық хабардар ету әдістерін;

5) ІҚО (Ж) жүргізу тапсырылған адамдардың міндеттері мен құқықтарын;

6) метеорологиялық немесе басқа жағдайлардан туындаған құралдарды қайта орналастыру ықтималдығын;

7) метеомәліметтер мен болжамдарды, NOTAM хабарламасын қабылдау әдістерін;

8) суға қонуға мәжбүр болған ӘК-ні суүсті кемелері орналасқан аудаға бағыттау әдістерін;

9) іздестіру-құтқару ӘК-ні апатқа ұшырау жағдайындағы ӘК-ге бағыттау әдістерін;

10) заңсыз қол сұғу объектісі екендігі белгілі болған немесе болжанған ӘК-ге қатысты көмек көрсету үшін ӘҚҚ (ӘҚБ) органдары мен басқа мүдделі ведомстволармен өзара іс-қимылда қабылдануға жататын бірлескен шараларды;

11) ІҚО (Ж) кезінде қолданылған ӘК мен суүсті кемелерін, сондай-ақ жерүсті көлік құралдарына мүмкін болатын шекте қызмет көрсету және отын құю жөніндегі шараларды қамтиды.

	Қазақстан Республикасының аумағында ұшуды іздестіру-құтқарумен қамтамасыз етуді ұйымдастыру жөніндегі
	Қағидаларға 3-қосымша

Іздестіру-құтқару әуе кемелерін мүлікпен және керек-жарақпен жарақтандыру

Ескерту. 3-қосымша жаңа редакцияда - ҚР Үкіметінің 21.04.2026 № 302 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) қаулысымен.

1. Құтқару мүлкі мен керек-жарағының тізбесі (ең төменгі)

Р/с№	Мүлік пен керек-жарақ	Өлшем бірлігі	Саны
1	2	3	4
1.	Азық-түлік қоры (үш тәулікке): құрғақ азық (азық концентраттары жиынтығы немесе консервіленген азық-түлік тағамдары), қойытылған сүт, кофе, қант пен тұз, бұралатын тығыны бар, суы бар полиэтилен сыйымдылықтар	жиынтық	2
2.	Металл асхана керек-жарақтары (соққыға төзімді, сынбайтын)	жиынтық	3
3.	Термос (сыйымдылық) 10 л, суы бар	дана	1
4.	Портативті радиотаратқыш/қабылдағыш (авариялық радиостанция)	жиынтық	2
5.	Пиротехникалық сигнал беретін құралдар (түрлі-түсті түтін шығаратын шамдар және (немесе) жарық беретін зымырандар зымыран тасығышпен) немесе басқа жарық сигналдарын беретін құралдар	дана	10
6.	Қосалқы батареялар жиынтығы бар қалта шамы	жиынтық	2
7.	Компас	дана	1
8.	Дүрбі	дана	1
9.	Ысқырық	дана	2
1	2	3	4
10.	Сигнал беретін айна	дана	2
11.	Сигналдық кодтар кестесі, аман қалу әдістеріне қатысты ұсыныстары бар кітапша	дана	2
12.	Алғашқы медициналық көмек қобдишасы	жиынтық	1
13.	Жылы киім-кешек (күрте, шалбар, жүннен жасалған етік, жүннен тоқылған шұлық, жүннен жасалған бас киім, қолғап)	жиынтық	2
14.	Ұйықтау қапшығы (ауа райы салқын аудандарға арналған, тері)	жиынтық	2
15.	Шатыр	жиынтық	1
16.	Ылғал мен желге төзімді сіріңкелер	қорап	4
17.	Құрғақ жанармай (таблетка түрінде)	таблетка	20
18.	От жағуға арналған лупа	дана	1
19.	Суды тазартатын таблеткалар (құрал)	орам	4
20.	Жиналмалы пышақ	дана	2
21.	Балта	дана	2
22.	Төтенше жағдайларға арналған тығыз фольгадан жасалған көрпе	дана	4
23.	Репеллент және москит торы	дана	1
24.	Күннен қорғайтын көзілдірік немесе шағылысудан қорғайтын көзілдірік	дана	2
25.	Таяқтары бар шаңғы немесе қарда жүретін аяқ киім (қарлы аудандар үшін)	жұп	2
26.	Санитария зембілдер	дана	1
27.	Омыртқасы зақымданған адамдарды тасымалдауға арналған қалқан	дана	1
28.	Батареялар жиынтығы бар электр мегафон (тікұшақтарға арналған)	жиынтық	1
29.	Құтқару кеудешесі (белдігі)* (таулы аудандарға арналған)	дана	2
30.	Құтқару салы (немесе қайық)*	дана	1
31.	Су айдындарын бояуға арналған құрал (бояғыш маркерлер) немесе қалқымалы түтіндік буй*	орам	4
32.	Халықаралық сигналдар жиынтығы*	дана	1

* теңіз акваторияларының аудандары үшін (үлкен су айдындары).

2. 1-24-тармақтарда және осы Қағидаларға 3-қосымшада көрсетілген құтқару мүлкі мен керек-жарағы әуе кемесінен лақтыру үшін арнайы жұмсақ қаптарға (парашютті-десанттық қаптар) немесе контейнерлерге салынады. Мүлік (жүзу құралдарынан басқа) су өткізбейтін қаптарға салынады.

3. Құтқару кеудешелері (белдіктері), құтқару салдары (қайықтар) қаптардан шығарылады және қолдануға дайын, олар үшін көзделген қаптамамен тиеледі.

4. Құтқару мүлкі мен керек-жарағы бар қаптарда түрлі-түсті кодтың, ағылшын, орыс (және қазақ) тілдеріндегі жазулардың баспаханалық тәсілмен жазылған және түсініктемені талап етпейтін нышандардың көмегімен (контейнерлерде) олардың ішіндегісінің жалпы сипаттамасы белгіленуге тиіс.

Қаптардың (контейнерлердің) сыртқы бетінде:

1) жиынтықтың ішіндегіні белгілейтін ені 50 мм түрлі-түсті сақиналы жолақ немесе боялған жалаушалар түріндегі таңба бекітіледі:

ҚЫЗЫЛ – дәрі-дәрмек пен медициналық көмек көрсету құралдары;

КӨК – су және азық-түлік, ыдыс-аяқ;

САРЫ – киім-кешек және баспана құралдары;

ҚАРА – дабыл құралдары, от жағуға және жарықтандыруға арналған құрылғы;

2) ХАТІҚН сәйкес жарық қайтаратын материалдан жасалған тиісті пиктограммалары бар таспалар пайдаланылады.

Түсірілетін барлық қаптарға (контейнерлерге) ағылшын, орыс және қазақ тілдерінде басып шығарылған тіршілікті қамтамасыз ету құралдарын пайдалану жөніндегі нұсқаулықтар салынады және мүмкіндігінше, түсініктемені қажет етпейтін суреттермен және нышандармен толықтырылады;

3) сондай-ақ жарық шағылыстыратын материалдан жасалған тиісті пиктограммаларды пайдалану керек. Пиктограммалар төмендегі суретте келтірілген.

	Қазақстан Республикасының аумағында ұшуды іздестіру-құтқарумен қамтамасыз етуді ұйымдастыру жөніндегі
	Қағидаларға 4-қосымша

Жерүсті іздестіру-құтқару командаларын (ЖІҚК) техникалық құралдармен жарақтандыру

Ескерту. 4-қосымша жаңа редакцияда - ҚР Үкіметінің 21.04.2026 № 302 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) қаулысымен.

1. Жарақтандыру табелі:

Р/с №	Мүлік пен керек-жарақ	Өлшем бірлігі	Саны
1	2	3	4
1.	Радиостанциясы бар жол талғамайтын автомашиналар	дана	1
2.	Жол талғамайтын көлік құралына орнатылған және дауыс зорайтқыш құрылғымен жабдықталған жылжымалы басқару командалық пункті	дана	1
3.	Тікұшақ үшін қону алаңын белгілеуге арналған ақ және қызыл түсті жалаушалар (әрбір түсте 8 данадан)	дана	16
4.	Қондыру шашкалары (түтінді)	дана	10
5.	Компас	дана	2
6.	Батареялар жиынтығы бар электр шамы	жиынтық	6
7.	Көзбен шолып іздестіру палеткасы бар 1:200000 масштабтағы жергілікті жердің топографиялық карталары	жиынтық	2
8.	Дүрбі	дана	2
9.	Қолғап (брезент)	жұп	6
10.	Металл кесуге арналған бензинді ара	дана	1
11.	Балта	дана	4
12.	Сүймен	дана	2
1	2	3	4
13.	Үшкір күрек	дана	4
14.	Бақан	дана	1
15.	Слесарь құралдары: шойбалға, кескіш, балға, қол ара	жиынтық	1
16.	Өрт сөндіргіш	дана	2
17.	Батареялар жиынтығы бар мегафон	жиынтық	2
18.	Фотоаппарат	дана	1
19.	Санитария зембілдер	дана	2
20.	Алғашқы медициналық көмек қобдишасы	жиынтық	2
21.	Көп функциялы жиналмалы құрал (әрбір ЖІҚК мүшесіне)	дана	1
22.	Бензоплитка (примус)	дана	1
23.	Төрт орындық палатка	дана	2
24.	Кем дегенде 20 литр сыйымдылықтағы ауыз су	дана	1
25.	Асхана керек-жарақтары соққыға төзімді, сынбайтын (әрбір ЖІҚК мүшесіне)	жиынтық	1
26.	Жеке тамақтану рационы (үш тәулікке әрбір ЖІҚК мүшесіне)	жиынтық	1

2. ЖІҚК қолдану үшін міндетті техникалық құралдардың тізбесін іздестіру және құтқару ауданының климаттық, физикалық-географиялық және өзге де жағдайларын ескере отырып, азаматтық қорғау саласындағы уәкілетті орган және мемлекеттік авиация саласындағы уәкілетті орган нақтылайды және толықтырады және жеке актімен (бұйрықпен/өкіммен) бекітеді.

Қазақстан Республикасының аумағында ұшуды іздестіру-құтқарумен қамтамасыз етуді ұйымдастыру жөніндегі қағидаларға 5-қосымша

Парашюттік-десанттық құтқару тобын (ПДҚТ) техникалық
құралдармен жарақтандыру

Ескерту. 5-қосымша жаңа редакцияда - ҚР Үкіметінің 21.04.2026 № 302 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) қаулысымен.

1. Жарақтандыру табелі:

№	Мүлік және керек-жарақтар	Өлшем бірлігі	Саны
1.	Маусым бойынша ҚПДТ әрбір мүшесіне ұшу киім-кешегі	жиынтық	1
2.	ҚПДТ-ның әрбір мүшесіне арналған парашюттік жүйе (даярлық деңгейі бойынша)	дана	1
3.	ҚПДТ-ның әрбір мүшесіне запас парашюттік жүйесі	дана	1
4.	Сақтандыру аспабы (әрқайсысына)	дана	1
5.	Парашюттік биіктік өлшегіш (әрқайсысына)	дана	1
6.	Секундомер (әрқайсысына)	дана	1
7.	Парашютшінің қорғаныш шлемі (әрқайсысына)	дана	1
8.	Арқан пышағы (арқан кескіш) (әрқайсысына)	дана	1
9.	Құтқару кеудешесі (белдігі) (әрқайсысына)	дана	1
10.	Компас	дана	1
11.	Батареялар жиынтығы бар электр қалта шамы	жиынтық	1
12.	Қаптамадағы ішетін су құйылған фляга	жиынтық	1
13.	Су өтпейтін байламдағы желге төзімді сіріңкелер	қорап	1
14.	Пышақ-ара	дана	1
15.	Бес саусақты техникалық қолғаптар	жұп	1
16.	1 тәулікке арналған тамақ өнімдері (бұқтырылған ет, құрғақ нан, қоюлатылған сүт, шай, жарма) (әрқайсысына)	жиынтық	1
17.	Р-855УМ (Р-855А1) радиостанциясы	дана	1
18.	Оплеткасы бар 2 мл 5 % йод спирттік ерітінді ампуласы (пеналда)	дана	2
19.	Көлемі 5 м х 5 см лейкопластырь	дана	1
20.	Көлемі 7 м х 14 см тазартылған медициналық дәке бинті	дана	2
21.	2 орындық палатка	дана	1
22.	Р-855УМ радиостанциясына арналған пеленгациялық антенна	дана	1

2. Техникалық құралдардың тізбесі іздестіру және құтқару ауданының климаттық, физикалық-географиялық, басқа да жағдайларына және міндетті орындаудың ерекшеліктеріне байланысты нақтыланады және толықтырылады.

3. Көрсетілген техникалық құралдар ыдыстарға қатталады және парашютпен немесе парашютсіз лақтыра отырып, іздестіру-құтқару әуе кемелерімен оқиға орнына жеткізуіне дайындалады.

Қазақстан Республикасының аумағында ұшуды іздестіру-құтқарумен қамтамасыз етуді ұйымдастыру жөніндегі қағидаларға 6-қосымша

Ескерту. 6-қосымшаға өзгерістер енгізілді - ҚР Үкіметінің 12.06.2015 № 431; 21.04.2026 № 302 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) қаулыларымен.

1. Айқынсыздық кезеңі үшін Үйлестіру орталығының кезекші
ауысымының іс-қимылын бақылау тізбесі

Бастапқы іс-қимыл

1. Іздестіру-құтқару операциясының (жұмысының) үйлестірушісін айқындау.

2. ӘК-нің ұшуы барысында оның жіберілгені және белгіленген пунктіге келмеуі туралы соңғы деректерді тексеру.

3. Осы қосымшаның 2-бөліміне сәйкес ӘҚҚ (ӘҚБ) органдарына байланыс құралдарының көмегімен іздестіруді жүргізуге жәрдем көрсету.

4. Осы қосымшаның 3-бөлімінде белгіленген формат бойынша метеорологиялық ақпаратты сұрату.

5. Хабардар ету схемасы бойынша барлық мүдделі органдарды хабардар ету.

6. Әуе кемесінің тұрған орны анықталған және ол қауіпсіздікте болғанда, белгісіздік кезеңін жабу және барлық мүдделі органдарға қажетті хабарландыруды жіберу.

7. Егер байланыс құралдарының көмегімен алдын ала іздестіру кезінде кеменің орналасқан жері анықталмаған болса, алаңдаушылық кезеңін жариялау.

Байланыс құралдарының көмегімен әуе кемесін іздестіру

1. ӘК-нің келмегендігіне көз жеткізу үшін межелі әуежай және қосалқы әуежайлармен байланыс орнату. Барлық бақыланбайтын әуежайлар мен әуеайлақтардағы тұрақ алаңының физикалық тексерісін сұрату.

2. Ұшып шығу және қайтып оралмау фактісін растау үшін ұшып шыққан әуежаймен байланысу. Ұшу жоспарының мәліметтерін тексеру.

3. Із-түзсіз жоғалған ӘК-мен радиобайланыс орнатуға әрекет етуді өтініп, аталған бағыт бойынша ұшуды орындау жағдайындағы немесе оған жақын орналасқан ӘК-ге шектес жатқан ӘҚҚ (ӘҚБ) органдары арқылы хабарласу.

4. Аталған ӘК ұшып өтуі мүмкін аудандардың шегінде орналасқан ӘҚҚ (ӘҚБ) органдарын және әуе шабуылына қарсы қорғаныс әскерін авариялық хабардар етуді қамтамасыз ету.

Метеорологиялық ақпарат

1. Көру деңгейі және оларды нашарлататын, мысалы, тұман, түтін немесе мұнар сияқты факторлар, сондай-ақ метеожағдайдағы соңғы өзгерістердің уақыты.

2. Желдің бағыты мен жылдамдығы, сондай-ақ соңғы уақытта болған өзгерістер.

3. Бұлттылық, бұлттардың төменгі шегі және т.б., сондай-ақ соңғы уақытта болған өзгерістер.

4. Ауа температурасы.

5. Барометрлік қысым.

6. Жауын немесе қар жауып жатқаны немесе жауғаны туралы, сондай-ақ жауын-шашынның басталған немесе оның аяқталған уақыты.

7. Найзағай, қар, бұршақ, мұз қиыршығы немесе көктайғақ сияқты қолайсыз құбылыстар болып жатқаны немесе болғаны туралы, сондай-ақ олардың басталу және аяқталу уақыты.

2. Алаңдаушылық кезеңі үшін Үйлестіру орталығы кезекші
ауысымының іс-қимылын бақылау тізбесі

Бастапқы іс-қимыл

Ескертпе: айқынсыздық кезеңі үшін бақылау тізбесінің пункттерін ескеру қажет.

1. Көмек көрсету үшін кезекші іздестіру-құтқару ӘК-ні көтеруге команда (командалар) беру.

2. Схемаға сәйкес авариялық хабардар етуді қамтамасыз ету.

3. ӘҚҚ органы арқылы аталған бағыт бойынша ұшуды орындау жағдайындағы ӘК тарапынан көмекпен қамтамасыз етуді ұйымдастыру.

4. Егер авариялық ӘК-де қалыпты пайдалану режимі қалпына келтірілген болса, онда ӘҚҚ (ӘҚБ) органдары арқылы оның қауіпсіздігі кепілдендірілген жағдайға дейін оның бақылауын жүзеге асыру қажет.

5. Көмек көрсету аяқталған кезде, алаңдаушылық кезеңін жабу.

6. Егер жағдай нашарласа және ӘК-ге маңызды және тікелей қауіп төніп тұрса, апат кезеңін жариялау.

Әуе кемесі есепті уақытта келмеген жағдайға арналған қосымша бақылау

тізбесі

1. Кезекші іздестіру-құтқару ӘК-ні авариялық хабардар етуді қамтамасыз ету.

2. Апатқа ұшырау жағдайындағы ӘК-мен байланыс орнату өтінішімен ӘҚҚ органдарына хабарласу.

3. Ұсынылған ұшу жоспарын талдау.

4. ӘҚҚ (ӘҚБ) органдарын және ӘҚҚ әскерін авариялық хабардар етуді қамтамасыз ету.

5. ӘҚҚ органы арқылы аталған бағыт бойынша ұшуды орындау жағдайындағы ӘК тарапынан көмекпен қамтамасыз етуді ұйымдастыру.

6. Белгіленген схема бойынша авариялық хабардар етуді қамтамасыз ету.

7. Шектес үйлестіру орталығын авариялық хабардар етуді қамтамасыз ету (егер авариялық ӘК ұшуы Қазақстан Республикасының Мемлекеттік шекарасына жақын жүзеге асырылса).

8. Іздестіруді жоспарлауға және ІҚҚ (Ж)-ның бастапқы жоспарын пысықтауға кірісу.

9. Кезекші іздестіру-құтқару ӘК-ні көтеруге команда (командалар) беру және оны бастапқы іздестіруді жүргізу үшін жіберу.

10. Егер ӘК тұрған орын анықталса, барлық мүдделі тараптарды хабарландыру.

11. Егер жағдай нашарласа және болжамдағандай ӘК-ге маңызды және тікелей қауіп төніп тұрса, апат кезеңін жариялау.

Заңсыз араласу актілері болған жағдайдағы қосымша бақылау

тізбесі

1. Белгіленген схема бойынша авариялық хабардар етуді қамтамасыз ету.

2. Іздестіру-құтқару ӘК-ні авариялық хабардар етуді қамтамасыз ету.

3. Шектес үйлестіру орталығын авариялық хабардар етуді қамтамасыз ету (егер авариялық ӘК ұшуы Қазақстан Республикасының Мемлекеттік шекарасына жақын жүзеге асырылса).

4. Одан кейінгі іс-қимылдарды Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитеті Терроризмге қарсы орталығының нұсқауына сәйкес жүзеге асырылатын болады.

5. Егер ӘК құрлыққа немесе суға мәжбүрлі түрде қонуға ниет білдіру немесе қонуы мүмкін болмаса, апат кезеңін жариялау.

3. Апат кезеңі үшін Үйлестіру орталығының кезекші ауысымы
іс-қимылын бақылау тізбесі

Ескертпе: айқынсыздық және алаңдаушылық кезеңдері үшін бақылау тізбелерінің пункттерін ескеру қажет.

1. Шектес үйлестіру орталығына авариялық хабардар етуді қамтамасыз ету (егер әуе кемесінің ұшуы Қазақстан Республикасы Мемлекеттік шекарасына жақын жүзеге асырылса).

2. Кезекші іздестіру-құтқару ӘК-ні көтеруге команда беру және оны апат орнына (егер ол белгілі болса) жіберу.

3. Бастапқы іздестіру іс-қимылдарының жоспарын әзірлеу.

4. ӘҚҚ (ӘҚБ) органдары арқылы іздестіру-құтқару ӘК экипажына өткізілген операцияға қатысты ақпаратты ұсыну.

5. ІҚО (Ж) жүргізу орнында үйлестіруші (ІҚО (Ж) басшысы) тағайындау туралы мәселені азаматтық қорғау саласындағы уәкілетті органмен келісу.

6. ІҚО (Ж) жүргізу орнында ӘК үйлестірушісін тағайындау.

7. Тағайындалған ІҚО (Ж) басшысына іс-қимылдардың бастапқы жоспары туралы ақпаратты тапсыру.

8. Апатқа ұшырау жағдайындағы ӘК туралы соңғы радиолокациялық ақпарат туралы ӘҚҚ (ӘҚБ) органдары мен ӘҚҚ әскерін сұрастыру.

9. Оқиға куәгерлерімен байланысты ұйымдастыру үшін азаматтық қорғау саласындағы уәкілетті органына хабарлама мен байланыс телефонын ұсыну.

10. ӘҚҚ органы арқылы аталған бағыт бойынша ұшуды орындайтын ӘК тарапынан көмекпен қамтамасыз етуді ұйымдастыру.

11. ӘҚҚ органы арқылы апатқа ұшырау жағдайындағы ӘК-ні байланыс жасау.

12. Қолданған шаралар туралы апатқа ұшырау жағдайындағы ӘК-мен ақпараттандыру.

13. Апатқа ұшырау жағдайындағы ӘК-ні пайдаланушымен байланыс орнату және байланыс жасау.

14. Деректерді тіркеу және іздестіру іс-қимылдары мен іздестіру тиімділігін бағалауға қатысты тиісті карталарды жүргізу.

15. Сәтті іздестірген және құтқару операциясы аяқталған жағдайда, апаттық кезеңді жабу.

16. Талап етілген қорытынды есептерді дайындау.

	Қазақстан Республикасының аумағында ұшуды іздестіру-құтқарумен қамтамасыз етуді ұйымдастыру жөніндегі
	Қағидаларға 7-қосымша

Апатқа ұшыраған әуе кемелерін іздестіруді жүргізу әдістемесі

Ескерту. 7-қосымша жаңа редакцияда - ҚР Үкіметінің 21.04.2026 № 302 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) қаулысымен.

1. Апатқа ұшыраған әуе кемелерінің экипаждарын іздестіру ауданын анықтау әдістемесі

Қосымша мәліметтер болмаған жағдайда жалпы көріністе іздестіру ауданы былайша айқындалуы мүмкін (1-сурет):

1-сурет. Іздестіру ауданын анықтау әдістемесі

1) жұмыс картасына апатқа ұшыраған ӘК-нің берілген ұшу маршрутының учаскесі (АВ) ұшып өткенде байланыс болған соңғы бақылау нүктесінен (А нүктесі) ол келмеген немесе онымен байланыс болмай қалған нүктеге (В нүктесі) дейін енгізіледі;

2) карта масштабында маршрут учаскесінің бойымен (АВ) ені ±r болатын жолақ салынады, ол А нүктесін ұшып өткен кезде ӘК орнын айқындау қателіктерінің мәніне тең (a, f, g, b жолақтары) болады;

3) В нүктесінен маршрут сызығына перпендикулярлы түрде S жолын ұшып өту уақыты ішінде ӘК-нің ең үлкен L бүйірлік ауытқуына тең Ве және Вd бөліктері белгіленеді.

Картада түзілген пішін (а, d, е, b, с) апатқа ұшыраған ӘК тұрған жердің ең ықтимал ауданы болады.

2. Апатқа ұшырағандарды радиотехникалық іздестіруді орындау әдістемесі

Апатқа ұшыраған ӘК экипажын іздестіру-құтқару ӘК-нің және радиоторауылдауыш аппаратураның ерекше жоғары жиілігінің (ЕЖЖ) және жоғары жиілігінің (ЖЖ) көмегімен іздестіру негізгі іздестіру әдісі болып табылады.

Авариялық-құтқару маяктарының сигналдары бойынша іздестіру:

1) апатқа ұшыраған әуе кемесі немесе әуе кемесіндегі адамдар авариялық-құтқару маягымен жарақтандырылғаны белгілі болса немесе сондай жорамал болса, КОСПАС-САРСАТ жүйесі арқылы қандай да бір хабар алынған-алынбағанына қарамастан, биік эшелонда электрондық іздестіруді дереу бастау керек. Көптеген әуе кемелері ELT немесе ELT (DT) таратқыштармен жабдықталған, олар шамадан тыс жүктеме белгілі бір деңгейге, мысалы, авария кезіндегідей деңгейге жеткенде жұмыс істей бастайды. Электрондық іздестіруді бастағанда анағұрлым төменгі эшелондарда визуалды іздестіруді елемеуге болмайды, өйткені электрондық іздестірудің сәттілігі құтқару маягының сигнал беру қабілетіне байланысты;

2) электрондық іздестіру кезінде шолу ені іздестіру үшін таңдап алынған ұшу эшелоны үшін көкжиекке дейінгі қашықтық бойынша анықталуға тиіс, өйткені авариялық маяктардың көпшілігі тікелей көрінетін қашықтық шегінде ғана қабылдау мүмкіндігін қамтамасыз ететін жиіліктерде жұмыс істейді. Алайда, егер табудың ықтимал қашықтығы белгілі болса және ол көкжиекке дейінгі қашықтықтан аз болса, онда табу қашықтығынан бастау керек. Авариялық-құтқару маягын анықтаудың ықтимал қашықтығы белгісіз болған кезде теңіз үстінен ағаш аз көмкерген немесе ағаш мүлдем жоқ немесе жазықтық үстінен іздестіру кезіндегі есептік ен көкжиекке дейінгі қашықтықтың шамамен жартысына тең болуға тиіс. Таулы жерлердің үстінде есептік шолу ені көкжиекке дейінгі қашықтықтың 1/10 бөлігіне дейін азайтылуы мүмкін. Таулы жерлерде немесе өсімдік тығыз өскен жерлерде сигналдың таралу қашықтығы судағыға немесе тегіс жердегіге қарағанда айтарлықтай аз болады;

3) әдетте, авариялық-құтқару маяктарының сигналдары бойынша іздестіру кезінде қатарлас галс немесе толқын тәрізді сызық тәсілімен іздестіру әдісін қолдану керек. Егер белгілі бір ауданда бірінші іздестіру кезінде маяк табылмаса, ол жерде қайта іздестіру жүргізу керек, бұл ретте іздестіру маршрутының учаскелері бірінші іздестіру схемасына сәйкес іздестіру маршрутының учаскелеріне қатысты тік бұрыш жасауы керек. Егер маяктың орналасқан жері әлі анықталмаса, бірақ оның осы ауданда екеніне және жұмыс істеп тұрғанына айтарлықтай сенімділік болса, іздестіру маршрутының учаскелерін бірінші іздестіру кезіндегі маршрут учаскелеріне қатарлас, бірақ жол сызықтары арасындағы аралықтың жартысына ығыстырып орналастыру арқылы үшінші іздестіруді қарастырған жөн;

4) авариялық-құтқару маягының дабылы анықталғаннан кейін оның орналасқан жерін анықтау үшін мынадай схемалардың бірін пайдалануға болады.

Бағдарлау сигналы бойынша бағдар ала алатын іздестіру құралдары пайдаланылған кезде авариялық-құтқару маягының сигналы анықталған сәттен бастап іздестіру құралы сол маякқа бағытталады. Егер іздестіру құралы іздестіру объектісінің орналасу ықтималдығының тығыздығы ең жоғары болатын бастапқы нүктеге қарай қозғалса, құтқару маягының сигналы тез қабылдануы мүмкін. Егер бұл сәтті болмаса, онда бұл ауданда секторлық іздестіру, кеңейетін шаршы түрінде іздестіру, қатарлас галстаумен іздестіру немесе қамтамасыз етілетін іздестіру күшінің оңтайлы шамасына негізделген жол сызықтары арасындағы интервалмен толқын тәрізді сызықты іздестіру әдістерін қолдана отырып жүйелі іздестіру жүргізілуі керек.

Ұшып бара жатқан әуе кемелерінен 121,5 МГц жиіліктегі сигналдың анықталғаны туралы мәлімдеме алған кезде (бұл сигналды КОСПАС-САРСАТ жүйесі өңдемейді) радиомаякты электрондық іздестіруді жүргізу үшін іздестіру ауданын белгілеу қажет.

Бағдарлау сигналдары бойынша бағдар ала алмайтын іздестіру құралымен жүзеге асырылатын тыңдау арқылы электрондық іздестіру кезінде авариялық-құтқару маягының анықталған радиожиілік сигналы электрондық тәсілмен естуге болатын дыбысқа түрлендіріледі, оны іздестіру әуе кемесі экипажының кемінде бір мүшесі динамиктің немесе бас телефондардың көмегімен ести алады.

2-сурет. Автоматты радиокомпасты пайдалана отырып (АРК) авариялық радиостанцияға шығу үшін маневр

Апатқа ұшыраған ӘК тұрған жері анықталған ауданға шыққаннан кейін іздестіру-құтқару ӘК экипажы авариялық радиостанция сигналы анықталғанға дейін іздестіруді жүзеге асырады.

Жұмыс істеп тұрған авариялық радиостанцияның (радиомаяк) сигналы АРК-У2, АРК-УД, ЮР-26 радиокомпастарының көмегімен анықтағанда ӘК курстық бұрыш көрсеткішінің, ОЖЖ радиопеленгатор индикациясының орнықтылығына көз жеткізгеннен кейін іздестіру-құтқару ӘК экипажы ӘК-ні көрсетілген радиостанцияға бағыттайды.

Радиокомпастың курстық көрсеткішінің (РКК) тілінің 1800 градусқа бұрылуы бойынша айқындалатын авариялық радиостанциядан (радиомаяк) ұшып өткеннен кейін экипаж зардап шеккендерді көзбен шолып анықтауды қамтамасыз ететін ұшу биіктігінде оған қайта шығу есебінен маневр (2-сурет) жасайды.

3. Көзбен шолып іздестіру үшін іздестіру ауданын шаршыларға бөлу тәртібі

Көзбен шолып тексеру кезінде іздестіру ауданы көзбен шолып іздестіру торы бар палеткаға сәйкес көлемі 20х20 км болатын шаршыларға бөлінеді (3-сурет). Қажет болған жағдайда 20х20 км шаршы палеткаға сәйкес 10х10 км болатын 4 шаршыға бөлінеді. Ойлы-қырлы жерлері көп орманды жерді жан-жақты тексеру үшін жерүсті іздестіру-құтқару командасы 10х10 км шаршыны 5х5 км болатын 4 шаршыға бөледі.

ІҚО (Ж) басшысы (үйлестірушісі) бірінші кезектегі тексеру шаршысын және іздестіру бағытын айқындайды.

Көзбен шолып іздестіру торы салынған палетканы пайдаланған кезде:

1) палетканың ортасын әуеайлақтың бақылау нүктесімен (ӘБН), өзіндік бағдармен немесе болжамды апат ауданының орталығымен түйістіру;

2) палетканың көлденең осін шын меридианның солтүстік бағытымен немесе болжамды ұшу бағытының перпендикуляр осімен түйістіру;

3) картада түзілген шаршыларды палетка нөміріне сәйкес нөмірлеу (3-1-сурет).

4. Апатқа ұшыраған әуе кемелерінің экипаждарын көзбен шолып іздестіру тәсілдері

Егер радиотехникалық құралдардың көмегімен іздестіру ауданын үздіксіз тексеріп қарау нәтижесінде апатқа ұшырағандар табылмаса және олармен байланыс орнатылмаса, ІҚО (Ж) басшысының (үйлестірушісінің) шешімімен көзбен шолып іздестіру жүргізіледі, оны мынадай тәсілдермен жүзеге асыруға болады: "Тарақ", "Қатарлас галс (PS)", "Секторлық іздестіру (VS)", "Толқын тәрізді сызық (CS)", "Кеңейетін шаршы", "Жол сызығын тексеріп қарау (TS)", "Контурлық іздестіру (OS)" және "Берілген маршрут":

1) "Тарақ" тәсілімен іздестіру (4-сурет) барынша аз уақытта және іздестіру-құтқару ӘК саны жеткілікті болғанда үлкен аумақты қарау мақсатында қолданылады.

"Тарақ" тәсілі көзбен көру шамамен 75 % болған немесе іздестіру аппаратурасының әрекет ету қашықтығы аралықтарда қатарлас түзу сызықты маршруттар бойынша бірге ұшу арқылы ӘК тобының іздестіру ауданын бір мезгілде тексеруінен тұрады.

"Тарақ" тәсілі, әдетте, іздестіру-құтқару ӘК-нің орналасқан жерінен әлдеқайда алыс қашықтықта іздестіруді ұйымдастыруда қолданылады;

4-сурет. "Тарақ" тәсілімен іздестіру схемасы

2) "Қатарлас галс (PS)" тәсілімен іздестіру қолда бар іздестіру ұшақтарының (тікұшақтардың) саны жеткіліксіз болған кезде және ауқымды аумақты тексеріп қарау үшін қолданылады.

Қатарлас галс іздестіру әдісі әдетте тірі қалғандардың орналасқан жеріне қатысты белгісіздік тым жоғары болғанда қолданылады, бұл біркелкі қамтып, кең ауқымды аумақта іздестіруді қажет етеді. Бұл су кеңістігінде немесе мейлінше жазық жерлерде іздестіруде тиімді. Қатарлас галс іздестіру әдісі тікбұрыш пішінді аймақты қамтиды (5-сурет). Ол әрдайым дерлік үлкен іздестіру аймағын бір уақытта операция жүргізілетін жерде болатын жеке іздестіру құралдары бойынша бөлінген шағын аудандарға бөлу қажет болған жағдайда қолданылады.

Бұл тәсілмен іздестіру аймағын бірнеше жеке ұшақпен (тікұшақпен) немесе бір ұшақпен (тікұшақпен) бір уақытта қаралатын бірнеше іздестіру учаскелеріне (жолақтарына) бөлуге болады.

Іздестіру апатқа ұшыраған әуе кемесінің ең ықтимал орналасқан жерінен (жолағынан) басталуға тиіс (6-сурет).

Галстар арасындағы қашықтық (қабаттасудың 25 %-ы қамтамасыз етілгенде) "Тарақ" тәсілімен іздеген кездегі ұшақтар (тікұшақтар) арасындағы интервалмен бірдей белгіленеді. Тексеріп қарау жолақтары арасындағы интервал галстар арасындағы қашықтықтың жартысына тең алынады.

Кері бұрылу санын азайту үшін галстардың түзу сызықты учаскелерін тексеріп қарау жолақтары бойымен бағыттаған жөн.

5-сурет. Бір әуе кемесімен "Қатарлас галс" тәсілімен іздестіру әдісі

"Қатарлас галс" және "Кеңейетін шаршы" тәсілдерін іздестіру кезінде галс арасындағы ұсынылатын қашықтық (6-сурет):

1) ойлы-қырлы жер – 0,5 км;

2) орман – 1 км;

3) тығыз орман – 0,5 км;

4) ашық жер – 2 км.

Галстардың ұзындығы 10–20 км болуы керек;

мұнда: ҰМБН – ұшу маршрутының бастапқы нүктесі;

ҰМСП – ұшу маршрутының соңғы пункті.

6-сурет. Екі ұшақпен (тікұшақпен) "Қатарлас галс" тәсілімен іздестіру

3) "Кеңейетін шаршы" тәсілімен іздестіру (7-сурет), әдетте, ӘК апат орны туралы деректер болған кезде қолданылады.

Іздестіру апатқа ұшыраған экипаждың болуы ықтимал деген жорамал бар белгілі нүктенің айналасындағы ауданды бір ӘК-мен тексеруден тұрады.

Маршруттың іргелес қатарлас учаскелері арасындағы қашықтық жергілікті жердің анық көрінуіне кепілдік беруі керек;

мұнда: ББП – бағыттың бастапқы пункті;

БАП – бағыттың аралық пункті;

ҰБСП – ұшу бағытының соңғы пункті.

7-сурет. "Кеңейетін шаршы" тәсілімен іздестіру

4) "Межелі маршрут" тәсілімен іздестіру (8-сурет) апатқа ұшыраған ӘК маршрутының учаскесі бойымен өтетін межелі жол сызығы бойынша орындалады.

Бұл тәсіл іздестіру аймағы іздестіру-құтқару ӘК ұшуының межелі биіктігінде іздестіру аппаратурасының әрекет ету қашықтығы 0,5–0,7 құрайтын жолақ болған кезде қолданылады;

мұнда: ҰББП – ұшу бағытының бастапқы пункті;

ҰБСП – ұшу бағытының соңғы пункті;

L – іздестіру радиотехникалық аппаратурасы (тексеру) жолағының ені;

l – іздестіру аймағының ені.

8-сурет. "Межелі маршрут" тәсілімен іздестіру

5) "Секторлық іздестіру (VS)" тәсілімен іздестіру (9-сурет).

Секторлық іздестіру әдісі іздестіру объектісінің орналасқан жері нақты белгілі болған кезде және іздестіру аймағы шағын болған жағдайда тиімді болады. Мысалы, команда мүшелерінің бірі команданың екінші мүшесінің теңіз кемесінің бортынан құлап кеткенін көргенде немесе авариялық жағдай орын алған жер туралы мәлімдеме ол жер туралы өте нақты дерек берген кемеден алынған кезде. Секторлық іздестіру 9-суретте көрсетілгендей бастапқы нүктеде орталығы бар шеңбер болып табылатын ауданда іздестіру кезінде қолданылады. Мұндай іздестіру кезінде навигацияны жүзеге асыру оңай, іздестіру объектісін табу ықтималдығы жоғары орталық нүктеге жақын аймақты жаппай қамту қамтамасыз етіледі. Аудан көлемінің шағын болуына байланысты бұл іздестіру әдісіне бір немесе жақын эшелондарда ұшатын бірнеше әуе кемесі немесе бірнеше теңіз кемесі бір уақытта қатыспауы керек. Оның орнына бір теңіз кемесі мен бір әуе кемесін бір ауданда тәуелсіз секторлық іздестіру үшін пайдалануға болады.

Бастапқы нүктеге қолайлы маркер (мысалы, түтін қалтқысы немесе маяк) тастап жіберуге болады, ол схеманың ортасын білдіретін бағдар немесе навигациялық құрал ретінде қолданылады. Іздестіру маршрутының әрбір учаскесі маркерге жақын қашықтықта немесе оның дәл үстінен өтуі керек. Секторлық іздестіру теңізде маркер бойынша жүргізілгенде іздестіру барысында іздестіру объектісінің қозғалысына жалпы су ағысының әсерін ескере отырып түзету оңайырақ болады. Бірінші учаскеде іздестіру әдетте дрейф бағытында жүзеге асырылады. Әуе кемелері пайдаланылған кезде іздестіру әдісінің радиусы әдетте 9-дан 37 км-ге дейін (5-тен 20 теңіз миліне дейін) болады. Іздестіру маршрутының алдыңғы және кейінгі учаскелері арасындағы бұрыш пайдаланылған радиусқа және іздестіру маршруты учаскелерінің соңындағы жол сызықтары арасындағы максималды аралыққа байланысты болады. Теңіз кемелері пайдаланылған кезде іздестіру әдісінің радиусы әдетте 3,7-ден 9 км-ге дейін болады (2-ден 5 теңіз миліне дейін) және әр бұрылыс 1200 жетеді. Әдетте, секторлық іздестірудегі барлық кері бұрылу оң жақтағы борт бағытында орындалады.

Егер секторлық іздестіру әдісі бойынша бірінші іздестіру аяқталған кезде іздестіру объектісінің орналасқан жері анықталмаса, онда іздестіру әдісін бұрып, 9-суретте нүктелі сызықтармен көрсетілгендей, бірінші іздестіру барысында тексерілген маршрут учаскелерінің ортасында орналасқан іздестіру маршрутының учаскелерін қолдана отырып екінші іздестіруді жүргізу қажет;

9-сурет. "Секторлық іздестіру (VS)" әдісі: бір құрал

6) "Жол сызығын тексеру (TS)" тәсілімен іздестіру.

Жол сызығын тексерумен іздестіру әдісі әдетте әуе немесе теңіз кемесі бір пункттен екінші пунктке дейінгі маршрутта із-түзсіз жоғалып кеткен жағдайларда қолданылады. Ол апатқа ұшыраған кеме апатқа ұшырады, қонуға мәжбүр болды немесе таңдалған жол сызығында немесе оның жанында батып кетті деген болжамға негізделген және 10-суретте көрсетілгендей іздестіру күшінің осы бастапқы сызыққа жақын шоғырлануын болжайды.

Әдетте тірі қалғандар едәуір қашықтықта болса да, іздестіру құралының назарын сигналдық айна немесе боялған түтін (күндізгі уақытта), сигналдық зымырандар, жыпылықтайтын от немесе сигналдық от (тәуліктің қараңғы уақытында) немесе электронды маяк (ашық немесе қараңғы уақытта) сияқты кез келген құралдардың көмегімен тарта алады деп болжанады).

Жол сызығын тексеру арқылы іздестіру апатқа ұшыраған кеме таңдап алған маршрут бойынша жылдам және барынша мұқият іздестіруді қамтамасыз етеді.

Іздестіру құралы жол сызығының бір жағынан іздей алады және 10-суретте көрсетілгендей кері бағытта (TSR) орала алады немесе таңдалған жол сызығы бойымен және әр жағынан бір рет іздей алады, содан кейін 11-суретте көрсетілгендей кері қайтпай, (TSN) өз жолын жалғастыра алады. Қозғалыс жылдамдығы жоғары болғандықтан, әуе кемелері көбінесе әдетте күндізгі уақытта жер бетінен 300-600 м (1000-2000 фут) немесе қараңғы уақытта 600-900 м (2000-3000 фут) биіктікте жол сызығын тексеру кезінде іздестіруде қолданылады. Бұл схема көбінесе іздестірудің бірінші кезеңі ретінде қолданылады, өйткені ол салыстырмалы түрде аз жоспарлауды қажет етеді және оны тез жүзеге асыруға болады. Егер іздестіру барысында жол сызығын тексере отырып, тірі қалғандардың орналасқан жерін анықтау мүмкін болмаса, онда іздестіруді неғұрлым қарқынды түрде анағұрлым кең ауданда жүргізу керек.

Осы ауданда және апатқа ұшыраған кемемен немесе оған жақын маршрутпен жүретін әуе кемелеріне іздестіруге көмек көрсету үшін маршруттан ауытқуды ұсыну керек. Бұл олардың маршруттан ауытқып, апатқа ұшыраған кеменің ең ықтимал маршрутымен немесе қатарлас дерлік маршрутпен жүруі керек дегенді білдіреді. Мұндай көмек көрсетуге бірнеше құрал жұмылдырылған жағдайларда, әсіресе егер олар қарсы бағытта жүріп бара жатса, іздестіруді жоспарлайтын қызметкер барлық құралды басқа құралдардың бар екендігі туралы хабардар етуі керек және қарсы бағытта жүретін құралдардың әр жақтан бір маршрут бойынша жүруіне жол бермеуі керек.

Ұшып бара жатқан әуе кемелерін жол сызығын тексеріп іздестіруге тартуды экипажы оқытылған құралдардың іздестіру-құтқару күштері жүргізетін іздестіруге қатысты қосымша шара ретінде қарастырған жөн, өйткені мұндай әуе кемелері:

бортында даярланған бақылаушылардың жеткілікті саны болмауы мүмкін;

оңтайлы іздеу биіктігі мен жылдамдығында емес, стандартты ұшу эшелондары мен жылдамдығында ұшуға мәжбүр болуы мүмкін;

бұлттардың үстінен ұшуға мәжбүр болуы мүмкін;

10-сурет. "Жол сызығын тексеріп қайта оралу (TSR)" тәсілімен іздестіру әдісі

11-сурет. "Жол сызығын қайта оралмай тексеру (TSN)" тәсілімен іздестіру әдісі

7) "Толқын тәрізді сызық (CS)" тәсілімен іздестіру.

Толқын тәрізді сызық бойынша іздестіру әдісі негізінен қатарлас галс іздестіру әдісіне ұқсас, тек іздестіру маршрутының учаскелері тіктөртбұрыштың ұзын жақтарына емес, қысқа жақтарына қатарлас орналасады. Бір аймақты қамту үшін толқын тәрізді сызық (CS) іздестіру әдісін қолдану әлдеқайда көп кері бұрылуды қажет ететіндіктен, әдетте қатарлас галс әдісі (PS) сияқты тиімді емес, алайда әуе кемесі мен теңіз кемесін бірге үйлестірілген іздестіру үшін пайдалануға болады. Толқын тәрізді сызық бойынша іздестіру әдісі 12-суретте көрсетілген.

Толқын тәрізді сызық бойынша үйлестірілген іздестіру (CSC).

Үйлестірілген әуе-теңізде іздестіру, әдетте, әуе кемесі жүзеге асыратын іздестіруге ден қою бағытындағы іздестіру ауданының үлкен осі бойында толқын тәрізді сызық бойынша іздестіру схемасымен ұшатын әуе кемесінің қозғалысын теңіз кемесінің қозғалысымен үйлестіру арқылы жүзеге асырылады. Әуе кемесі іздестіру маршрутының учаскелері бойынша ұшуды теңіз кемесінің бағытына тік бұрыш жасай отырып орындайды.

Теңіз кемесінің жылдамдығы, әуе кемесінің жылдамдығы, әуе кемесін іздестіру маршруты учаскелерінің ұзындығы және жол сызықтары арасындағы интервал жоспарлау кезінде әуе кемесінің іздестіруге ден қою бағыты бойынша қозғалу жылдамдығы суүсті құралының жылдамдығына тең болатындай етіп айқындалады. Іздестіру әдісі дұрыс орындалған кезде әуе кемесі 13-суретте көрсетілгендей іздестіру маршрутының әр учаскесінің ортасында теңіз кемесінің дәл үстінен өтуі керек;

12-сурет. "Толқын тәрізді сызық (CS)" тәсілімен іздестіру әдісі

13-сурет. "Толқын тәрізді сызық бойынша үйлестірілген іздестіру (CSC)" тәсілімен іздестіру әдісі

8) "Контурлық іздестіру (OS)" тәсілімен іздестіру.

Контурлық іздестіру таулар мен шатқалдардың айналасында қолданылады, өйткені жер бедерінің күрт өзгеруі басқа әдістерді іс жүзінде қолдануға мүмкіндік бермейді. Әр тау шыңынан етегіне қарай тексеріледі, бірақ ешқашан етегінен шыңына қарай тексерілмейді. Контурлық іздеу әдісінің (OS) егжей-тегжейлі сипаттамасы 14-суретте көрсетілген.

Іздестіруші әуе кемесі осы эшелонда тауды толық айналып ұшып, іздестіруді ең биік шыңнан бастайды. Әуе кемесі 150-300 м (500-1000 фут) төмен болуы мүмкін контурлық іздестірудің келесі эшелонына дейін тегіс және қауіпсіз түсуі үшін таудан алыстау бағытта биіктігін төмендете отырып, айнала ұшуды орындап, содан кейін контурлық іздеуді төменгі биіктікте жалғастыра алады. Іздестірудің кері бағытында айнала ұшу үшін орын жеткілікті болмаған кезде әуе кемесі тауды айнала шиыршық жасап төмендей алады, бірақ төмендеу жылдамдығы шамамен бірқалыпты болуы керек. Егер қандай да бір себептермен тауды айналып ұшу мүмкін болмаса, жоғарыда көрсетілгендей биіктік бойынша оның көлбеуінің бойынан бірдей аралықпен біртіндеп ұшып өтуі керек.

Аңғарларда іздестіру шеңбер бойымен айнала ұшу түрінде жүргізіледі, әрбір айналып ұшып өткен сайын шеңбердің ортасы жол сызықтарының арасындағы бір аралыққа ығыстырылады.

14-сурет. "Контурлық іздестіру (OS)" тәсілімен іздестіру әдісі

Контурлық іздестіру өте қауіпті болуы мүмкін. Сондықтан тауларда, шатқалдарда және аңғарларда іздестіру кезінде өте сақ болу керек. Төменде ескеру қажет қауіпсіздік нұсқаулары берілген.

Экипаж өте тәжірибелі, дұрыс нұсқау алған және олардың ірі масштабты дәл карталары болуы керек (ұсынылатын масштаб 1:100000).

Таулы аудандарда іздестіру үшін мүмкіндігінше бірнеше қозғалтқышы бар әуе кемелерін бөлу керек.

Іздестіру кезінде ұшқыштың назары толығымен әуе кемесін басқаруға бағытталуы керек. Ұшқыш кез келген қауіптен аулақ болу үшін (электр желілері, аспалы жолдар және т.б.) алдындағы жер бедерін бағалауы керек және жергілікті жер бедерінің алдамшы болу ықтималдығын болжай білуі керек, себебі ол әуе кемесінің қауіпсіздігіне нұқсан келтіруі мүмкін. Аңғарларда іздестіруді жүзеге асыру кезінде ұшқыш әуе кемесі кездесетін кедергілерді еңсеріп не биіктікке көтеріле алуы, не оларды айналып өту үшін бұрыла алуы үшін ұшуды алдын ала жоспарлауы керек. Ол сондай-ақ қауіпті жағдай туындаған жағдайда әуе кемесін қай бағытқа бұру керектігін әрдайым білуге тиіс.

Іздестіру аймағындағы ауа-райы қолайлы болуы керек. Көрінуді де, турбуленттілікті де үнемі бақылауда ұстау қажет. Желдің жылдамдығы 56 км/сағ (30 түйін) асатын таулы аймақтарда ұшудан аулақ болу керек, өйткені бұл жағдайда төмендеу жылдамдығы 10 м/с (2000 фут/мин) асуы мүмкін.

Ұшу алдында экипаж жер бедерінің биіктіктері мен көлденең контурларын көрсететін үлкен масштабтағы контурлы карталарды зерттеп, ықтимал күшті турбуленттілік аймақтарын анықтауы қажет. Ұшқыштар тау баурайына жақын жерде іздестіру және ұшу биіктігіне дейін төмендеуді орындамай тұрып, турбуленттілік пен төмен ағындарды анықтауы керек.

Таулы аймақтардағы жел мен ауа легінің бағыты тым өзгергіш болуы мүмкін. Турбуленттілікке ұшыраған кезде ұшқыш әуе кемесінің конструкциясындағы шекті жүктемелердің асып кетуіне жол бермеу үшін дереу тиісті шаралар қабылдауы керек.

Егер әуе кемесінің бағыты бойынша алда аңғардан шығатын қауіпсіз маршрут болмаса, әуе кемесі ұшу биіктігінде 180 градусқа бұрылыс жасауға мүмкіндік бермейтін тым тар аңғарға кірмеуге тиіс. Іздестіру кезінде ұшуды қажет болған жағдайда 1800 бұрылуды орындау үшін оның бүкіл енін пайдалану мүмкін болатындай етіп шатқалдың немесе аңғардың бір жағына жақын орындау керек. Бұл талап тауды айналып өту кезінде контурлық іздестіру кезінде сақталуы керек.

Әуе кемесі жоғары маневрлі және кері бұрылу радиусы аз болуы керек.

Контурлық іздестірудің әрбір ауданында басқа іздестіруші әуе кемесімен ықтимал соқтығысуды болдырмау үшін бір әуе кемесі ғана болуға тиіс.

Қазақстан Республикасының аумағында ұшуды іздестіру-құтқарумен қамтамасыз етуді ұйымдастыру жөніндегі қағидаларға 8-қосымша

Ауа райы ашық болғанда жергілікті жердегі объектілерді көзбен
шолып табу қашықтығы

№	Қадағалау объектісі	Жыл, тәулік уақыты	Ұшу биіктігі (метр)	Табу қашықтығы (шақырым)
1.	Бір адам (адамдар тобы)	қыс жаз	200 200	1,6-1,8 1,0-1,4
2.	Әуе кемесі	қыс және жаз	200	2-4
3.	От	түн	300	8-12
4.	Жыпылықтаушы шам	түн	300	2-4

Қазақстан Республикасының аумағында ұшуды іздестіру-құтқарумен қамтамасыз етуді ұйымдастыру жөніндегі қағидаларға 9-қосымша

Іздестіру-құтқару операцияларын (жұмыстарын) жүргізу кезінде
қолданылатын сигналдар мен кодтар

1. Апатқа ұшырағандарға таратылған көзбен шолу белгілері мен сигналдары 1-кестеде келтірілген.

1-кесте

№	Белгінің, сигналдың мәні	Апатқа ұшыраған әуе кемесі экипажының мүшесі беретін белгі немесе сигнал
		Адам пішінінің көмегімен	Парашюттің көмегімен
1.	Ұшу оқиғасы болды, зардап шеккендер бар	Жатқан адамның пішіні	Парашюттің күмбезі ортасында жатқан адамның пішіні бар шеңбер нысанында жерге төселген
2.	Азық-түлікке, суға, жылы киім-кешекке мұқтажбыз	Отырған адамның пішіні	Парашюттің күмбезі үшбұрыш болып жиналған
3.	Қандай бағытқа жүруді көрсетіңіз	Қолдары жоғары көтеріліп екі жаққа шамалы жайылған адамның пішіні	Парашюттің күмбезі ұзына бойы созылған
4.	Осы жерге қонуға болады	Екі қолын созып, тізерлеп отырған адамның пішіні	Парашюттің күмбезі шаршы түрінде жиналған
5.	Көрсетілген бағытта қонуға жақындаңыз	Қолдарын қонуға кіру бағытында алға қарай созып түрегеп тұрған адамның пішіні	Парашюттің күмбезі қону "Т" түрінде жиналған
6.	Бұл жерге қонуға болмайды	Қолдары жоғары көтеріліп крест түрінде көрсетілген адамның пішіні	Парашюттің күмбезі крест түрінде жиналған

2. Іздестіру-құтқару ӘК тарататын көзбен шолу белгілері мен сигналдары 2-кестеде келтірілген.

2-кесте.

№	Белгінің немесе сигналдың мәні	Іздестіру-құтқару ӘК экипажы беретін белгі немесе сигнал
		ӘК эволюцияларымен	Зымырандардың көмегімен
1.	Сіздерді көріп тұрмын	Көлденең жазықтықтағы шұғыл бұрылыс (табылған адамдардың үстінен шеңбер жасау)	Жасыл зымыран
2.	Көмекті осы жерде күтіңіздер, сіздерге әуе кемесі келеді	Көлденең кеңістікте сегіздікпен ұшу	Қызыл зымыран
3.	Көрсетілген бағытта жүріңіздер	Ұшақтың апатқа ұшырағандардың үстімен қозғалыс курсы бағытында ұшуы	Сары зымыран
4.	Сіздерді түсіндім	Қанаттан қанатқа тербелу	Ақ зымыран
5.	Сіздерді түсінбедім	Батпырауықша ұшу	Екі қызыл зымыран
6.	Қону бағыты мен жерге жақындау орнын белгілеңіздер	Кейіннен бұрыла отырып төмен құлдилау	Екі жасыл зымыран

3. Іздестіру мен құтқаруды жүргізу кезінде қолданылатын "Жер-әуе" халықаралық көзбен шолу белгілері 3-кестеде келтірілген.

3-кесте

№	Белгінің мәні	Белгі
1.	Көмек талап етіледі	V
2.	Медициналық көмек талап етіледі	X
3.	Жоқ немесе теріс	N
4.	Иә немесе оң	Y
5.	Осы бағытта қозғаламыз	|
6.	Операциялар аяқталды	LLL
7.	Біз барлық адамдарды таптық	LL
8.	Біз бірнеше адамды ғана таптық	-|-|-
9.	Біздің іздестіруді жалғастыратын жағдайымыз жоқ және базаға ораламыз	XX
10.	Екі топқа бөлінді. Әрқайсысы көрсетілген бағытпен бара жатыр	/___/
11.	ӘК осы бағытта екендігі туралы мәліметтер алынды	-> ->
12.	Ештеңе табылмады. Іздестіруді жалғастырудамыз	NN

4. Белгілердің көлемі 2,5 м. кем емес және оларды барынша дәрежеде көрінетіндей етіп жасау қажет.

Белгілер мата жолағының, парашют материалының, ағаш, тастар кесектерінің көмегімен қойылады. Белгілерді жердің бетіне орналастыру топырақты таптау, бетін маймен сырлау жолымен жүзеге асырылады.

Белгілерге сигналдық зымырандардың, түтіннің, шағылысқан жарықтың, радионың көмегімен назар аудартуға болады.

5. Егер жерден берілетін белгілер ӘК экипажына түсінікті болса, онда ол мынадай сигналдар береді:

1) күндізгі жарық кезінде - ӘК қанаттарымен шайқалу;

2) қараңғылық түскен кезде - қону шамдарын екі рет жағу және өшіру, егер әуе кемесі олармен жабдықталмаса, аэронавигациялық оттарын екі рет жағу және өшіру.

Жоғарыда көрсетілген сигналдардың болмауы жерден берілген белгінің түсінікті болмағанын білдіреді.

6. ІҚО (Ж)-ны теңізде орындау кезінде мынадай сигналдар беріледі:

1) егер ӘК экипажына суүсті кемесіне апатқа ұшырау жағдайындағы әуе немесе суүсті кемесіне бағыт алу өтінішін беру қажет болса, онда ӘК экипажы мынадай маневрлерді жүргізеді:

суүсті кемесінің үстінен айналымдар орындайды;

суүсті кемесінің тұмсық бөлігінің алдынан төменірек биіктікте кесіп өту және қанаттарымен шайқалуды орындайды, жапқышын ашып-жабуды немесе ебелегінің қадамын өзгертуді жүзеге асырады;

суүсті кемесі жүріп бара жатқан бағытқа шығады;

2) егер осы тармақтың 1) тармақшасында көрсетілген сигнал арналған суүсті кемесінің көмегі одан әрі талап етілмесе, онда ӘК экипажы суүсті кемесінің артқы бөлігіне жақын жерден кильватер сызығын төмен биіктікте кесіп өтеді және қанаттарын шайқауды орындайды, жапқышын ашып-жабуды немесе ебелегінің қадамын өзгертуді жүзеге асырады;

3) суүсті кемесінің экипажы осы тармақтың 1) тармақшасында көрсетілген сигналдың алынғандығын растау үшін мынадай сигналдар береді:

ақ және қызыл тік жолақтары бар кодтық жалаушаны барынша жоғары көтереді (бұл сигналдың түсінікті болғанын білдіреді);

сигналдық шамның көмегімен Морзе коды бойынша "Т" әріптерінің қатарын таратады; бағытты өзгерту және ӘК соңынан жүру.

7. Берілген нұсқауларды орындау мүмкін болмаған кезде суүсті кемесінің экипажы:

1) "N" халықаралық туын (шахмат тақтасы түріндегі көк және ақ шаршылар) көтереді;

2) сигналдық шамның көмегімен Морзе коды бойынша "N" әріптер қатарын таратады.

8. Көзбен шолу сигналын беру құралдары пиротехникалық, жарық техникалық, дыбыстық және түстік болады:

1) пиротехникалық құралдарға зымырандардың әр алуан түрлері және сигналдық патрондар жатады;

2) жарық-техникалық құралдарға қол сұғылмайтын авариялық қорлар (бұдан әрі – ҚАҚ) мен үрлемелі құтқару құралдарының жиынтығына кіретін сигналдық айналар және қол шамдары мен сигналдық шырағдандардың әр алуан түрлері жатады;

3) дыбыстық құралдарға дыбыстық зымырандар мен ысқырықтар жатады;

4) түстік құралдарға қоршаған ортаны қарама-қарсы түстерге бояуға арналған химиялық заттар жатады.

9. Түнгі және күндізгі әрекет ететін сигналдық патрон (бұдан әрі – ТКСП) тәуліктің кез келген уақытында қолданылады. Ол олардың біреуі – қызыл түсті отпен, ал екіншісі қызғылт-сары түтін бөліп жанатын екі бөліктен тұрады. Әрбір бөліктің жану уақыты 30 секундты құрайды. Түнде оттың және күндіз түтіннің көріну қашықтығы:

1) 500 м биіктіктен - түнде 25-30 шақырымға және күндіз 8-10 шақырымға;

2) су бетінде кемеден түнде 20 шақырымға және күндіз 6 шақырымға жетеді.

Патрондарды іске қосу үшін қақпағын бұрап алу, бауды суыру және баудың ұшындағы сақинаны қолды созып тұрып күрт жұлқып қалу қажет.

ТКСП-да патронның түнгі бөлігінің қақпағында ойық бар. Тұтанған патронды жел бағытында созылған қолмен 15-75⁰ бұрышпен ұстау керек. Жүзу құралдарын ұшқынмен бүлдіруге жол бермеу үшін патронды судың үстінде ұстау керек.

10. "РПСП - 40К" маркасындағы қызыл түсті патрон күндізгі және түңгі уақытта сигнал беру үшін қызмет етеді. Сигналдық патронды пайдалану қағидасы патронда көрсетілген.

Атуға арналған құрылғысы бар қызыл түсті сигналдық патрон апатқа ұшырау жағдайындағы экипаждың тұрған орнын анықтау мақсатында іздестіру-құтқару ӘК-ге сигналдар беруге арналған.

Атуға арналған құрылғы автоқалам түріндегі металлдан жасалған өзекті білдіреді, оның бір ұшында сигналдық патрондарды бұрап кіргізуге арналған бұрандалы тесігі бар, құрылғының корпусына соққылы әскери серіппе және көтеруге арналған құрылғы орнатылған.

Атуға арналған құрылғы мен сигналдық патрондар қорапқа немесе қаптамаға жиналады.

11. Сигналдық айна күн сәулелерімен шағылысқан (күн қояншасы түрінде) жарық сигналын беруге арналған. Айна әрленген тегіс бетті болаттан дайындалған. ҚАҚ жиынтығындағы айнамен берілген "сәулені" табу қашықтығы - 14 шақырым, топтық сал жиынтығындағымен - 37 шақырым.

"Сәулені" ұшаққа дәлдеу айнаның сыртқы жағына жазылған нұсқаулыққа сәйкес жүзеге асырылады.

12. Сигналдық бояғыш - әуеден жақсы көрінетін, суға түскен кезде күндіз сарғылт-жасыл, ал түнде ашық-жасыл флюоресценциялаушы үлкен дақ түзетін ұнтақ. Оның көмегімен қарды да бояуға болады, ол үшін ұнтақты қардың үстіне себу қажет. Бояғыштың көмегімен қар үстіне әртүрлі белгілер салуға болады.

Қазақстан Республикасының аумағында ұшуды іздестіру-құтқарумен қамтамасыз етуді ұйымдастыру жөніндегі қағидаларға 10-қосымша

Жүргізілген іздестіру-құтқару операциясы туралы есеп беру
форматы

Іздестіру-құтқару операциясы туралы есеп

(атауы, сәйкестендіру нөмірі)

1-бөлім. Іздестіру объектісі туралы ақпарат (ӘК, рейс нөмірі, пайдаланушы, борттық жабдық, апат орны, мерзімдері көрсетілген болжамды бағыты, авариялық жағдайсың сипаты, метеожағдай).

2-бөлім. Іздестіру-құтқару операциясы туралы ақпарат:

1. Үйлестіру орталығының іс-қимылы

1) Журналдағы жазбалар бойынша бастапқы әрекеттердің қысқаша сипаттамасы.

2) Жұмылдырылған іздестіру-құтқару күштері мен құралдары, ден қою уақыты.

3) Іздестіру объектісіне қатысты негізгі болжамдар.

2. Іздестіру операциясы

1) Іздестіру жоспарының негіздемесі.

2) Іздестіру жоспарындағы кез келген өзгерістерді түсіндіру.

3) Іздестіру ауданын, қатыстырылған іздестіру-құтқару күштері мен құралдарын және метеожағдайды қоса, күнделікті іздестіру операцияларын қысқаша сипаттау.

4) Іздестіру объектісін анықтаған жағдайда, іздестіру және құтқару объектісінің тұрған орны, тірілердің болуы, қаза болғандар саны, іздестіру-құтқару құралдарынан объектіні табу қашықтығы, іздестіру әдісі, уақыты, іздестіру шарттары туралы ақпаратты, авариялық радиомаяктар туралы мәліметті және іздестіру объектісіне жататын басқа да ақпаратты беру.

5) Іздестіру объектісі табылмаған жағдайда, себебін көрсету (жалпы түрде).

3. Құтқару операциясы

1) Тірі қалғандардың жай-күйі.

2) Жұмылдырылған іздестіру-құтқару күштері мен құралдары.

3) Эвакуация туралы толық ақпарат.

4) Туындаған мәселелер, егер ондайлар орын алған болса.

3-бөлім. ІҚО тоқтату/тоқтата тұру:

1. Іздестіру объектісі табылды (күні/уақыты, тұрған орны, тірі қалғандар, зардап шеккендер, із-түссіз жоғалғандар және т.б.).

2. Іздестіру уақытша тоқтатылды (іздестіруді тоқтата тұруға берілген рұқсат, тірі қалғандар, зардап шеккендер, із-түссіз жоғалғандар және т.б.).

4-бөлім. Қорытындылар/ұсыныстар:

1. ІҚО үйлестірушісінің қорытындылары.

2. Келешекте осыған ұқсас жағдайлар мен оқиғаларға жол бермеуге жәрдем көрсету үшін ІҚО үйлестірушісінің ұсыныстары.

3. Үйлестіру орталығы басшысының ескертулері.

4. Іздестіру және құтқару үйлестірушісінің ескертулері.

Қосымша:

1. Метеорологиялық мәліметтер.

2. Көзбен шолып бақылауды жүзеге асырған тұлғалардың хабарламалары.

3. ІҚО карталары.

4. Іздестіру-құтқару құралдарын пайдалану (ұшу сағаттары).

5. Табылған заттар тізбесі.

6. Фотосуреттер (егер ондайлар болса).

7. Тарату тізімі.

Қазақстан Республикасының аумағында ұшуды іздестіру-құтқарумен қамтамасыз етуді ұйымдастыру жөніндегі қағидаларға 11-қосымша

Әуе кемелерінің апат және шұғыл сигналдары

Ескерту. Қағидалар 11-қосымшамен толықтырылды - ҚР Үкіметінің 20.10.2017 № 663 қаулысымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).

1. Апат сигналдары

1. Бір мезгілде немесе бөлек-бөлек берілетін апат сигналдары әуе кемесіне үлкен, тікелей қауіп төніп тұрғандығын және оның дереу көмек көрсетуге мұқтаж екендігін білдіреді.

2. Ұшып келе жатқан кезде апат туралы хабарламалар ашық мәтінде, бірінші кезекте:

1) радиотелефонмен:

апатқа ұшыраудамын – үш рет (халықаралық ұшу кезінде "МЭЙДЭЙ");

мен – бір рет;

апатқа ұшырау жағдайындағы әуе кемесінің шақыру белгісі – үш рет;

апат орнының координаттары – екі рет беріледі;

2) радиотелеграфпен:

радиотелеграф бойынша берілетін сигнал мынадай топтан тұрады:

"SOS" (...- - -...) үш рет қайталанатын, "ДЕШ" (-) – бір рет

thisis (зис из) тіркесі (халықаралық ұшулар кезінде);

апатқа ұшырау жағдайындағы әуе кемесінің шақыру белгісі – үш рет;

апат орнының координаттары – екі рет;

қысқа уақыт аралығында бір-бірден жіберілетін, қызыл түсті от шығаратын зымырандар;

3) радиотелефон және радиотелеграфпен:

ұшу бағыты;

ұшу жылдамдығы;

ұшу биіктігі (эшелоны);

апаттың сипаты мен қажетті көмек;

ӘКК шешімі және іздестіру мен құтқаруға ықпал ететін басқа мәліметтер беріледі.

Бір уақытта "SOS" немесе "Апатқа ұшыраудамын" сигналдарын таратқан кезде, тану аппаратурасының "Апат" сигналы және екінші реттік радиолокация жүйесінің ӘҚБ борттық жауап бергішінде "Авария" (7700 коды) сигналы қосылады.

3. Мүмкіндік болса, апат сигналынан кейін бірден мыналарды көрсету арқылы апат туралы хабарлама беріледі:

1) жердің ендігі – екі рет;

2) жердің ұзақтығы – екі рет;

3) дүниежүзілік үйлестірілген уақыт (UTC) – екі рет;

4) зақымдану және қажетті көмек түрі – бір рет;

5) ӘКК қабылдаған шешім және іздестіру мен құтқаруға әсер ететін басқа да мәліметтер – бір рет;

6) "Қабылда" сөзі.

Апат туралы әр хабарламаны бергеннен кейін радиоэфирді тыңдау үшін 1-2 минутқа қабылдауға көшу керек.

4. Авариялық-құтқару ӨЖЖ-радиостанциялармен жұмыс істеген кезде, апатқа ұшырау жағдайындағы ӘК экипажы қонғаннан кейін "КОСПАС-САРСАТ" спутник жүйесінің пеленгациясын қамтамасыз ету үшін дереу радиостанцияны ("Маяк" режимін) тоналдық тарату режиміне қосады, бұл режимде 3 сағат бойы жұмыс істеп, содан кейін қабылдау режиміне көшеді.

5. Апатқа ұшыраған ӘК экипажында "Комар" типті автоматты радиомаягы болған жағдайда, парашютпен түскеннен кейін бірден таратқыш жұмысы тоналдық дыбыстарды тыңдау арқылы тексеріледі. Бұл режимде таратқыштың жұмысы 3 сағат бойы жалғасады. Содан кейін қабылдау-таратқышты радиомаяктың үрлемелі баллонынан алып, антеннаны орнату және қабылдау режиміне қосу керек.

6. Бірінші тәуліктерде әрбір сағаттың басында қонғаннан кейін әрбір таратудан кейін 3 минутқа қабылдау режиміне көшу арқылы апат туралы хабарламаны үш рет беру жүргізіледі, қалған уақытта радиостанция қабылдау режимінде тұруға тиіс. Келесі тәуліктерде әрбір сағаттың басында әрбір таратудан кейін 3 минутқа қабылдау режиміне көшу арқылы апат туралы хабарламаны үш рет беру жүргізіледі, қалған уақытта радиостанция өшіріліп тұрады.

7. Жерге қонғаннан кейін берілетін апат туралы хабарлама ауада берілетін апат туралы хабарламаға ұқсас. Іздестіру-құтқару ӘК-сінің (ұшақтың немесе тікұшақтың) дыбысы пайда болған немесе оны визуалды көрген кезде апат туралы хабарлама беру және онымен екіжақты радиобайланыс орнатуы керек; егер екіжақты байланыс орнату мүмкін болмаса, апат туралы хабарлама беруді 1,5-2 минут ішінде келтіру үшін сигналдар таратумен ("Маяк" режимі) кезектестіреді; ӘК экипажымен екіжақты байланыс орнатылған кезде радиостанциямен одан кейінгі жұмыс тәртібін іздестіру-құтқару ӘК командирі айқындайды.

8. Апатқа ұшыраған ӘК командирінің (экипажының) өзара радиокедерілерді болдырмау үшін бір жерде бір уақытта тарату үшін бірнеше авариялық-құтқару ӨЖЖ-радиостанцияларын қосуына тыйым салынады.

Осы бөлімнің бірде-бір ережесі апатқа ұшырау жағдайындағы ӘК экипажына назар аудару, өзінің орналасқан жері туралы хабарлау және көмек алу үшін өз қарамағындағы кез келген құралдарды пайдалануға тыйым салмайды.

Электр байланыс арналары бойынша апаттық және шұғыл сигналдарын таратудың толық қағидалары Халықаралық азаматтық авиация туралы конвенцияға "Авиациялық электр байланыс" деген 10-қосымшада көрсетілген.

2. Шұғыл сигналдар

9. Шұғыл сигналдар ӘК экипажы оны амалсыз қонуға мәжбүрлейтін, бірақ дереу көмек көрсетуді қажет етпейтін қиыншылықтарға тап болғанын көрсетеді және:

1) қондыру фараларының қайта-қайта жанып-сөнуі;

2) импульсті аэронавигациялық оттардың жыпылықтауынан ерекшеленетін аэронавигациялық оттардың қайта-қайта жанып-сөнуі арқылы беріледі.

10. ӘК және ондағы жолаушылар мен экипаж үшін төнуі мүмкін қауіп жағдайларында берілетін халықаралық шұғыл сигналдар:

1) радиотелеграф арқылы "ЬЬЬ" – үш рет;

2) радиотелефон арқылы "ПАН ПАН" (PAN PAN) – үш рет беріледі.

11. Бірге немесе бөлек берілетін төмендегі сигналдар ӘК-нің қауіпсіздігіне немесе бортта немесе оның көру шегінде қандай да бір адамның бар болуына қатысты шұғыл түрде таратылатын хабарламасы бар екенін білдіреді:

1) радиотелеграф арқылы немесе таратылатын XXX тобынан тұратын және сигналдарды берудің қандай да бір басқа әдісінің көмегімен тарату арқылы берілетін сигнал;

2) дауыстап айтылатын PAN, PAN, PAN сөздерінен тұратын радиотелефондық шұғыл сигнал;

3) деректерді тарату желісі арқылы жіберілген және PAN PAN сөздерінің мағынасын беретін шұғыл хабарлама.

	Қазақстан Республикасының аумағында ұшуды іздестіру-құтқарумен қамтамасыз етуді ұйымдастыру жөніндегі
	Қағидаларға 12-қосымша
	Нысан

Кіріспе ақпарат және мәлімдеме нысаны (ІҚО (Ж) үйлестірушісі толтырады)

Ескерту. Қағидалар 12-қосымшамен толықтырылды - ҚР Үкіметінің 21.04.2026 № 302 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) қаулысымен.

Кіріспе ақпарат	Briefing
SAR (оқиға атауы): _________________	SAR: __________________________
Күні: _____________________________	Date: ___________________________
ӘК нөмірі және типі:________________ АҚҚ командасы: _____________________	A/C Type & Number: _____________ Unit: ___________________________
ӘК командирі: _____________________	Captain: ________________________
Апаттың сипаты немесе авариялық жағдай туралы нақты деректер: _____________	Details as to nature of distress or emergency: ______________________
Іздестіру объектісінің сипаттамасы: (1) Әуе немесе теңіз кемесінің түрі: ___ (2) Кеменің нөмірі немесе атауы: _____ (3) Ұзындығы ______________________ Ені (қанат ұзындығы): ______________ (4) Борттық нөмір: __________________ (5) Түсін және таңбалануын қоса алғанда, кеменің толық сипаттамасы: _________ (6) Жоғалған кеменің жұмыс істеу жиіліктері: __________________________________	Description of Search Object: (1) Type of aircraft or vessel: _______ (2) Number or name of craft: ________ (3) Length: ______________________ Width (Wing-Span): ______________ (4) Number on board: _____________ (5) Full description of craft, including color and markings: _______________ (6) Frequencies of missing craft: _______________________________
Берілген іздестіру аймақтары Аудан: ____________________________	Assigned Search Areas Area: __________________________
Іздестіру тәсілі: ________________________	Type of Search: __________________
Абс. биіктік/көріну қашықтығы_______	Altitude/Vis: ____________________
Тапсырманы орындауға кететін уақыт: __________________________________	Time on Task: _______________________________
Нүктеде іздестіруді бастау (орналасу жері): __________________________________	Commence Search at (Posn): _______________________________
Сызық жолымен (N-S)(E-W) _________	and track (N-S) (E-W) _____________
Жұмыс істеу жиіліктері: (1) Басқарушы орган: _______________ (2) Әуе кемелері: ___________________ (3) Су үсті теңіз кемелері: ________________ (4) Басқа құралдар: _________________	Frequencies: (1) Controlling Agency: ____________ (2) Aircraft: _____________________ (3) Surface Vessels: _______________ (4) Others: ______________________
Операция барысы туралы мәлімдемелер Бағыттау (кімге): ___________________ әр __________ сағат сайын және метеорологиялық жағдайлар туралы әр ______ сағат сайын	Progress Reports To be passed to: _________________ every ______ hours with weather report included every ________hours

ІҚО (Ж) Үйлестірушісі _____________________/__________________/

Кіріспе ақпарат және мәлімдеме нысаны (ІҚО (Ж) дан кейін іздестіру-құтқару ӘК-нің командирі толтырады)

Мәлімдеме	Debriefing
SAR құралы: ___________________	SAR: __________________________
ӘК нөмірі: ________________________	A/C No.: ________________________
Күні: _____________________________	Date: ___________________________
Жөнелту пункті: _________________	Point of Departure: _______________
Қону пункті: _______________________	Point of Landing: _________________
Жалпы ұшу уақыты: ________________	Time Off: _______________________
Міндетті орындауға: _______________ Міндеттен тыс: __________________	On Task: _______________________ Off Task: _______________________
Қону уақыты: ______________________	Landed: ________________________
Нақты тексерілген аудан: ____________	Area Actually Searched: ___________
Іздестіру түрі: ______________________	Type of Search: __________________
Абс. биіктік /көріну қашықтығы: _____	Altitude/Vis: ____________________
Жергілікті жердің сипаты немесе теңіздің жай-күйі: __________________	Terrain or Sea State: _______________________________
Бақылаушылар саны: _______________	Number of Observers: _____________
Іздестіру ауданындағы метеорологиялық жағдай (көріну қашықтығы, жел жылдамдығы, бұлттардың төменгі шекарасы және т.б.): ______________________________	Weather Conditions in Search Area (Vis, Wind velocity, Ceiling, etc.): _______________________________
Іздестіру объектісі табылды. Орналасқан жері: ___________________	Object of Search: (located) at Position: ______________
Тірі қалғандардың саны мен жағдайы: __________________________________	Number and Condition of Survivors: _______________________________
Көзбен шолып анықтау және (немесе) басқа мәлімдемелер: ________	Sightings and (or) other reports: _______________________________
Байланыс: (Байланыс сапасын көрсету және (немесе) нұсқама деректерімен салыстырғандағы кез келген өзгерістер) __________________________________	Telecommunications: (Note quality of communications and (or) any changes other than briefed) ______________________________
Ескертпелер: (Іздестіру кезінде жасалған кез келген іс-қимыл, мәселелер, күрделі ескертулер, ұсыныстар) ________________________	Remarks: (To include any action taken on search, any problems, criticism, suggestions) _____________________
"_____" ______________ ____________ Күн/уақыт (жергілікті) ӘК командирі	"_____" ____________ ___________ Date/Time (Local) Captain

	Қазақстан Республикасының аумағында ұшуды іздестіру-құтқарумен қамтамасыз етуді ұйымдастыру жөніндегі
	Қағидаларға 13-қосымша

КОСПАС-САРСАТ сигналын қабылдау орталығы авариялық жағдай туралы Іздестіру мен құтқарудың үйлестіру орталығына беретін авариялық хабар форматы (формат стандартты КОСПАС-САРСАТ форматына негізделген)

Ескерту. Қағидалар 13-қосымшамен толықтырылды - ҚР Үкіметінің 21.04.2026 № 302 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) қаулысымен.

№	Жол атауы	Жол мазмұны	Жол форматы
1	2	3	4
1.	Хабар тарату орталығы	хабарды өңдеу орталығының сәйкестендіргіші	хабарды өңдеу орталығының келісілген әріптік аббревиатурасы (мысалы, TPS немесе GEOS)
2.	Хабарлама нөмірі	хабардың жеке нөмірі	қоңырауларды өңдеу орталығының аббревиатурасы, содан кейін қоңырауларды өңдеу орталығы берген хабардың жеке нөмірі (мысалы, GEOS/12345)
3.	Хабар күні	Григориан күнтізбесі бойынша күні, айы, жылы	DD MMM YY, мұндағы DD – күн, MMM – ай атауы, алғашқы үш әрпіне дейін қысқартылған және YY – жылдың соңғы екі цифры
4.	Хабар берілген уақыт	дүниежүзілік үйлестірілген уақыт бойынша сағат, минут (UTC)	UTC, мұндағы hh – түн ортасынан бастап өткен толық сағаттардың саны (00–24), mm – сағаттың басынан бастап өткен толық минуттардың саны (00–59)
5.	Жергілікті уақыт (факультативтік)	құрылғының орналасқан жері анықталған пункттің жергілікті уақыты бойынша сағат, минут	(жергілікті уақыт), мұндағы hh – түн ортасынан бастап өткен толық сағаттардың саны (00–24), mm – сағаттың басынан өткен толық минуттар саны (00–59) және "жергілікті уақыт" сөздері EST, CST, MST, PST немесе басқа жергілікті уақыт белдеуінің аббревиатураларымен ауыстырылады. Тиісті жағдайларда аббревиатура "жазғы уақытты" қамтиды
6.	Хабар түрі	жаңа авариялық құлақтандыру немесе жаңарту (егер жаңарту хабардың бастапқы нөмірін қамтыса)	нақты жағдайға байланысты "Жаңадан құлақтандыру" немесе "Жаңарту", № 2 жолға сәйкес хабардың бастапқы нөмірінің жаңартылуына қолданылады
7.	Межелі пункттің ІҚО (Ж) жауапты өкілетті органы	хабар жіберілетін пункт	хабар жіберілген (ағылшын тілінде) ІҚО (Ж) өкілетті органының тану коды
8.	Құрылғы сәйкестендіргіші	IMEI нөмірі (15-ұялы байланыс құрылғысының цифрлық халықаралық сәйкестендіру нөмірі (IMEI)	мұндағы AABBBBBB – құрылғының түрін анықтау коды (TAC), CCCCCC – құрылғыға сериялық нөмір берген өндіруші және D – бақылау цифры
9.	Құрылғы өндірушісі және модель нөмірі	авариялық хабар тарататын құрылғының тану белгісі	құрылғы өндірушісі және модель нөмірі (мысалы, SPOT Satellite GPS Messenger)
10.	Спутниктік жүйе	авариялық құлақтандырудың сәйкестендіру коды	пайдаланылатын спутниктік жүйенің сәйкестендіру коды (мысалы, Глобалстар, Инмарсат, Иридиум)
11.	Хабар	толық хабар	құрылғы жіберген хабардың толық мәтіні
12.	Ендік	градуспен және минуттың ондық бөлшектерімен көрсетілген WGS-84 форматындағы ендік	DD MM MMMs, мұндағы DD градустарды көрсетеді, ал MM MMM минуттар мен минуттың ондық бөліктерін (дәлдігі шамамен 2 м (6 фут), ал s ендік экваторға қатысты солтүстік "N" немесе оңтүстік "S" екенін көрсетеді
13.	Бойлық	градуспен және минуттың ондық бөлшектерімен көрсетілген WGS-84 форматындағы бойлық	DDD MM MMMs, мұндағы DDD градустарды көрсетеді және MM MMM минуттарды және минуттық бойлықтың ондық бөліктерін көрсетеді (дәлдігі шамамен 2 м (6 фут), ал s бойлық нөлдік меридианға қатысты шығыс "E" немесе батыс "W" екенін көрсетеді
14.	Орналасу туралы дереккөз және оның дәлдігі	GPS, GLONASS, допплерлік жүйесі және т.б. көрсеткен орналасқан жері және болжамды орналасқан жерінің дәлдігі	орналасқан жерінің дереккөзі (мысалы, GPS, GLONASS, допплерлік жүйе) және метрмен көрсетілген болжамды орналасқан жерінің дәлдігі (мысалы, GPS:10 м)
15.	Ықтимал координаталық қозғалыс және салыстырмалы биіктік	егер жерге қатысты жылдамдық пен курс (SOG және COG), сондай-ақ теңіз деңгейіне қатысты биіктік бар болса	SSS:CCC:HHHHH, мұндағы SSS – жерге қатысты түйіндермен өлшенген жылдамдық (SOG) (1-ден 999-ға дейін), CCC – солтүстік меридианның шын бағытына қатысты градуспен (1-ден 360-қа дейін) көрсетілген нақты жол сызығы (жерге қатысты курс (COG) және HHHHH – жер деңгейінен биіктігі (салыстырмалы биіктігі 1-ден 99999-ға дейін) метрмен. Егер қандай да бір жол болмаса, таза күйінде қалдырылады
16.	Құрылғы туралы бастапқы деректер базасы	пайдаланушы туралы байланыс ақпараты бар дерекқордың орналасқан жері туралы мәлімет	толық мекенжайы мен телефон нөмірлері (оның ішінде елдің атауы, пошта коды/индексі және халықаралық телефон теру кодтары)
17.	Тіркелген аты	құрылғы иесінің аты	тіркелген құрылғы иесінің толық аты-жөні
18.	Тіркелген мекенжайы	иесінің мекенжайы	құрылғы иесінің толық мекенжайы, оның ішінде елдің атауы және пошта коды/индексі
19.	Тіркелген телефон нөмірлері	иесінің телефон нөмірлері	телефон нөмірлері, соның ішінде кабельдік және мобильді/ұялы телефонды қоса алғанда, иесі тіркеген барлық телефондарға арналған толық теру кодтары
20.	Қоңырауларды өңдеу орталығы туралы байланыс ақпараты	қоңырауларды өңдеу орталығының толық мекенжайы мен телефон нөмірлері	толық мекенжайы мен телефон нөмірлері (оның ішінде елдің атауы, пошта коды/индексі және халықаралық телефон теру кодтары)
21.	Қоңырауларды өңдеу орталығының жедел қызметкері	қоңырауларды өңдеу орталығындағы авариялық хабарды қабылдаушының аты-жөні және оның тікелей телефоны	толық аты-жөні және телефон нөмірі (қажет болған жағдайда қосымша нөмірді қоса)
22.	Ескертпелер	қоңырауларды өңдеу орталығына мәлім жағдай туралы кез келген қосымша ақпарат	еркін мәтінді енгізу өрісі
23.	Соңғы хабар	хабардың соңы	хабардың аяқталуы

КОСПАС-САРСАТ сигналын қабылдау орталығы авариялық жағдай туралы Іздестіру және құтқарудың үйлестіру орталығына беретін авариялық құлақтандыру үлгісі

Мәлімдемені жеткізетін орталық	: TKPS-Kazakhstan, LLP
Хабар нөмірі	: TKPS/12345
Хабар күні	: 31 DEC 23
Хабар беру уақыты	: 2113 UTC
Жергілікті уақыт (факультативті)	: 1513 (AST)
Хабар түрі	: New message, or : Update to TKPS/12344
ІҚО (Ж) өкілетті органы	: Rescue Control Centre 020000 Astana, Esil district, E522 street, 15
Құрылғы сәйкестендіргіші	: B684D34D35929C5
Құрылғы өндірушісі / модель нөмірі	: SPOT Satellite GPS Messenger
Спутниктік жүйе	: Globalstar
Хабар	: "құрылғы арқылы жіберілген авариялық хабарлау"
Ендік	: 420 06 935 N
Бойлық	: 122 42 340 W
Орналасу деректерінің көзі және дәлдігі	: GPS:10m
Жылдамдық: курс: салыстырмалы биіктік (факультативті)	: 010:034:00500 (деректер болмаған жағдайда бос қалдыру қажет)
Тіркелген аты	: Kazaviaspas, JSC
Тіркелген мекенжайы	: Republic of Kazakhstan Z01G8X5, Astana city, Almaty district, Bauyrzhan Momyshuly avenue, building 2/11
Тіркелген телефон нөмірі	: +7 (7172) 78 82 82
Төтенше жағдайдағы байланысатын тұлға туралы мәлімет	: Aslanov Nurzhan Head of OCC Home +7 (7172) 00 00 00 Cell +7 (701) 000 00 00
Қосалқы ақпарат	: "Еркін мәтін енгізуге арналған орын"
Орталық туралы байланыс ақпараты	: TKPS, LLP Almaty, Bostandyk district, Egizbayev street, house 7/21, sq. 53 e-mail: eltmayak@gmail.com AFTN:
Жедел орталық қызметкері	: Serikov Serik Home +7 (727) 000 00 00 Cell +7 (701) 000 00 00
Ескертпелер	: "Жағдай туралы қосымша ақпарат"
************************* ХАБАР СОҢЫ **********************

Об утверждении Правил по организации поисково-спасательного обеспечения полетов на территории Республики Казахстан

Постановление Правительства Республики Казахстан от 4 ноября 2011 года № 1296.

В соответствии с пунктом 1 статьи 98 Закона Республики Казахстан от 15 июля 2010 года "Об использовании воздушного пространства Республики Казахстан и деятельности авиации" Правительство Республики Казахстан ПОСТАНОВЛЯЕТ:

1. Утвердить прилагаемые Правила по организации поисково-спасательного обеспечения полетов на территории Республики Казахстан.

2. Признать утратившим силу постановление Правительства Республики Казахстан от 4 января 1996 года № 13 "Об единой авиационной поисково-спасательной службе (ЕАПСС) Республики Казахстан".

3. Настоящее постановление вводится в действие с 1 января 2012 года.

Премьер-Министр Республики Казахстан	К. Масимов

Утверждены постановлением Правительства Республики Казахстан от 4 ноября 2011 года № 1296

Правила
по организации поисково-спасательного обеспечения полетов
на территории Республики Казахстан

Сноска. Правила в редакции постановления Правительства РК от 20.12.2013 № 1353 (вводится в действие с 01.01.2014).

1. Общие положения

1. Настоящие Правила по организации поисково-спасательного обеспечения полетов на территории Республики Казахстан (далее – Правила) определяют порядок организации поиска и спасания воздушных судов (далее – ВС), терпящих или потерпевших бедствие, а также их пассажиров и членов экипажей.

2. Положения настоящих Правил реализуются и обеспечиваются распределением ответственности и организацией мероприятий между всеми государственными органами, органами обслуживания воздушного движения, управления воздушным движением, поисково-спасательными командами, аварийно-спасательными службами государственных органов, пунктами связи поиска и спасания международной спутниковой системы поиска и спасания КОСПАС-САРСАТ, эксплуатантами ВС и аэропортами, которые совместно образуют поисково-спасательную службу обеспечения полетов на территории Республики Казахстан. Схема поисково-спасательного обеспечения полетов на территории Республики Казахстан приведена в приложении 1 к настоящим Правилам.

Сноска. Пункт 2 - в редакции постановления Правительства РК от 21.04.2026 № 302 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

3. В настоящих Правилах определяются:

1) порядок аварийного оповещения, схема организации поиска и спасания ВС, терпящих или потерпевших бедствие, а также их пассажиров и членов экипажей;

2) требования к персоналу и оснащению необходимым оборудованием и средствами связи органов обслуживания воздушного движения, управления воздушным движением, поисково-спасательных команд, аварийно-спасательных служб государственных органов, эксплуатантов ВС и аэропортов;

3) порядок разработки, согласования и утверждения плана проведения поисково-спасательных операций (работ) (далее – ПСО (Р));

4) распределение ответственности и организация мероприятий между всеми государственными органами, органами обслуживания воздушного движения, управления воздушным движением, пунктами связи поиска и спасания международной спутниковой системы поиска и спасания КОСПАС-САРСАТ, поисково-спасательными командами, аварийно-спасательными службами государственных органов, эксплуатантами ВС и аэропортами по обеспечению поиска и спасания;

5) порядок возмещения затрат организациям гражданской авиации при осуществлении ими ПСО (Р) и участии в их обеспечении.

Сноска. Пункт 3 с изменением, внесенным постановлением Правительства РК от 21.04.2026 № 302 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

4. В настоящих Правилах используются следующие понятия:

1) аварийная стадия – общий термин, означающий при различных обстоятельствах стадию неопределенности, стадию тревоги или стадию бедствия;

2) аварийная ситуация – особая ситуация в полете, при которой необходимо произвести вынужденную посадку ВС, или ситуация, предотвращение перехода которой в катастрофическую ситуацию связано со значительным повышением физических и психологических нагрузок на экипаж и требует от него высокого профессионального мастерства;

3) стадия тревоги – ситуация, при которой существует опасение за безопасность ВС и находящихся на его борту лиц;

4) стадия бедствия – ситуация, характеризующаяся наличием обоснованной уверенности в том, что ВС и находящимся на его борту лицам грозит серьезная и непосредственная опасность или требуется немедленная помощь;

5) стадия неопределенности – состояние, характеризующееся наличием неуверенности относительно безопасности ВС и находящихся на его борту лиц;

6) галс – линия пути ВС от поворота до поворота;

7) наземная поисково-спасательная команда (далее – НПСК) – команда, состоящая из специально обученного персонала и оснащенная оборудованием, предназначенным для проведения ПСО (Р);

8) квадрат – местность в границах района поиска и спасания в форме прямоугольника с равными сторонами;

9) опасные грузы – изделия или вещества, создающие угрозу жизни и здоровью, безопасности и имуществу человека или окружающей среде, указанные в перечне опасных грузов, определяемых техническими инструкциями по безопасной перевозке опасных грузов по воздуху Международной организации гражданской авиации (ИКАО);

10) спасание – операция с целью спасения лиц, терпящих бедствие, оказания им первой медицинской или иной помощи и доставки их в безопасное место;

11) спасательная парашютно-десантная группа (далее – СПДГ) – группа, состоящая из авиационных спасателей государственной авиации, подготовленных к парашютным прыжкам, оснащенная снаряжением, предназначенным для проведения ПСО (Р), и находящаяся на борту поисково-спасательного ВС;

11-1) аварийно-спасательное формирование (далее – АСФ) – самостоятельная или входящая в состав аттестованной аварийно-спасательной службы организационно-структурная единица сил гражданской защиты, предназначенная для проведения аварийно-спасательных и неотложных работ;

12) государство регистрации – государство, в реестр которого занесено ВС;

13) Координационный центр поиска и спасания (далее – Координационный центр) – орган, несущий ответственность за оказание содействия эффективной организации работы поисково-спасательной службы, за координацию проведения ПСО (Р) в пределах районов поиска и спасания Республики Казахстан;

14) Щ-код – кодовое обозначение и сокращение для связи между экипажем ВС и диспетчерами органов обслуживания воздушного движения (далее – ОВД) или управления воздушного движения (далее – УВД), а также между аэропортами.

15) авиационные силы и средства поиска и спасания – ВС с экипажами и средствами спасания и жизнеобеспечения, СПДГ с аварийно-спасательным имуществом и снаряжением, а также средствами их десантирования к месту бедствия (парашютными системами, спасательными контейнерами, парашютными платформами), АСФ и НПСК;

16) вспомогательный центр поиска и спасания (далее – Вспомогательный центр) – орган, подчиняющийся Координационному центру, создаваемый для дополнения последнего;

17) поиск – операция (работа), координируемая, как правило, Координационным или вспомогательным центром, при которой используются имеющийся персонал и средства для определения местоположения лиц, терпящих бедствие;

18) ПСО (Р) – комплекс мероприятий, проводимых с целью поиска и спасания пассажиров и экипажей ВС, потерпевших бедствие;

19) поисково-спасательное ВС – любое ВС, оснащенное специальным оборудованием и специальным имуществом, предназначенным для проведения ПСО (Р), а также ВС, привлекаемое для проведения ПСО (Р) без специального оборудования;

20) поисково-спасательная служба – осуществление функций аварийного мониторинга, связи, координации, поиска и спасания, предоставления первой медицинской помощи или эвакуации по медицинским причинам с использованием государственных и частных ресурсов, в том числе взаимодействующих воздушных, морских и других судов и установок;

21) поисково-спасательные силы и средства – понятие, включающее поисково-спасательные ВС с их экипажами, средствами спасения и жизнеобеспечения, СПДГ и НПСК с аварийно-спасательным имуществом, снаряжением и средствами их доставки к месту бедствия, органы и пункты связи, контроля и управления;

22) пункт управления государственной авиации – структурное подразделение уполномоченного органа в сфере государственной авиации;

23) район поиска и спасания (далее – РПС) – зона определенных размеров, в пределах которой обеспечиваются ПСО (Р), а также дежурство поисково-спасательных сил и средств;

24) NОТАМ – извещение, рассылаемое средствами электросвязи и содержащее информацию о введении в действие, состоянии или изменении любого аэронавигационного оборудования, обслуживания и правил или информацию об опасности, своевременное предупреждение о которых имеет важное значение для персонала, связанного с выполнением полетов;

25) координатор на месте проведения ПСО (Р) – лицо, назначенное для координации ПСО (Р) в конкретном районе;

26) координатор ПСО (Р) – должностное лицо, временно назначенное для координации мер реагирования в связи с реальной или предполагаемой аварийной ситуацией;

27) координатор ВС – лицо или группа лиц, координирующие участие нескольких ВС в ПСО (Р) в целях оказания поддержки координатору ПСО (Р) и координатору на месте проведения ПСО (Р);

28) система КОСПАС-САРСАТ – международная спутниковая система поиска и спасания, предназначенная для обнаружения аварийных маяков, передающих сигналы на частоте 406 МГц;

29) дежурное поисково-спасательное ВС – подготовленное поисково-спасательное ВС с экипажем, имеющим профессиональную подготовку по обеспечению безопасности полетов и допуск к выполнению авиационного поиска и спасания.

30) морской спасательный координационный центр – организация, осуществляющая свою деятельность на базе навигационного центра для обеспечения приема с судов сигналов бедствия и их передачи (дублирования) службам заинтересованных государственных органов, ответственных за проведение спасательных операций;

31) национальный план по поиску и спасанию (далее – НППС) – концептуальный документ, описывающий текущее состояние и перспективное развитие поисково-спасательного обеспечения полетов в Республике Казахстан.

Сноска. Пункт 4 с изменениями, внесенными постановлениями Правительства РК от 20.10.2017 № 663 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); от 21.04.2026 № 302 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

5. Поиск и спасание включают в себя:

1) аварийное оповещение поисково-спасательной службы о ВС, терпящих или потерпевших бедствие;

2) организацию и проведение ПСО (Р);

3) управление авиационными силами и средствами поиска и спасания.

6. Для целей поиска и спасания руководителями органов и организаций, находящихся в ведении уполномоченного органа в сфере гражданской авиации, уполномоченного органа в сфере государственной авиации и уполномоченного органа в сфере гражданской защиты, на которые возложено осуществление поиска и спасания, организуется поисково-спасательное обеспечение полетов в соответствии с НППС.

Для эффективного поиска и спасания ВС, терпящих или потерпевших бедствие, а также их пассажиров и членов экипажа необходимо обеспечить организацию взаимодействия, согласование действий и сотрудничество между координационными центрами и морским спасательным координационным центром.

Сноска. Пункт 6 - в редакции постановления Правительства РК от 21.04.2026 № 302 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

6-1. НППС утверждается совместным решением уполномоченного органа в сфере гражданской авиации и уполномоченным органом в сфере гражданской защиты.

НППС включает в себя:

1) описание районов поиска и спасания, включая границы любых подрайонов поиска и спасания, созданных для повышения эффективности организации;

2) описание имеющихся средств, персонала и оборудования;

3) рассмотрение программы обучения персонала, задействованного в ПСО (Р), квалификационных стандартов и процедур сертификации;

4) рассмотрение роли и ответственности всех учреждений, которые будут обеспечивать или поддерживать службы, задействованные в ПСО (Р);

5) краткое изложение всех соглашений с компетентными органами, обеспечивающими средства и службы, которые не подпадают под непосредственный контроль ответственных лиц за ПСО (Р);

6) краткое изложение всех соглашений о взаимопомощи с соседними координационными центрами поиска и спасания.

Сноска. Правила дополнены пунктом 6-1 в соответствии с постановлением Правительства РК от 21.04.2026 № 302 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

7. Поисково-спасательное обеспечение полетов включает в себя:

1) организацию дежурства поисково-спасательных сил и средств, органов ОВД (УВД);

2) оснащение поисково-спасательных сил и средств аварийно-спасательным имуществом и снаряжением;

3) оснащение ВС и летного состава средствами спасения и жизнеобеспечения;

4) деятельность центра приема информации международной спутниковой системой поиска и спасания КОСПАС-САРСAT на территории Республики Казахстан.

Сноска. Пункт 7 с изменением, внесенным постановлением Правительства РК от 21.04.2026 № 302 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

8. ПСО (Р) организуются и проводятся с целью спасания пассажиров и экипажей ВС, терпящих или потерпевших бедствие.

Они включают в себя:

1) организацию вылета (выхода) дежурных поисково-спасательных сил и средств;

2) управление поисково-спасательными силами и средствами, организация их взаимодействия и усиления;

3) поиск ВС, потерпевших бедствие;

4) извлечение из ВС пострадавших и оказание им первой медицинской помощи;

5) эвакуацию людей с места бедствия, в том числе и в медицинские учреждения.

9. Поиск и спасание организуется на всей территории Республики Казахстан, в которой устанавливаются районы поиска и спасания. Границы районов поиска и спасания совпадают с районами полетной информации либо районами ответственности местных диспетчерских пунктов либо областей либо радиусов действий поисково-спасательных ВС.

10. Поисково-спасательное обеспечение полетов авиации за пределами Республики Казахстан осуществляется на основании соответствующих международных договоров, участниками которых является Республика Казахстан.

11. Поисково-спасательное обеспечение полетов ВС иностранных государств на территории Республики Казахстан осуществляется на равных основаниях с ВС Республики Казахстан в соответствии с Конвенцией о Международной гражданской авиации.

2. Распределение ответственности и организация
мероприятий между всеми государственными органами,
органами обслуживания воздушного движения, управления
воздушным движением, поисково-спасательными командами,
аварийно-спасательными службами государственных органов,
эксплуатантов воздушных судов и аэропортов по обеспечению
поиска и спасания

12. Общее руководство поисково-спасательным обеспечением полетов на территории Республики Казахстан осуществляет Координационный совет.

Координационный совет является консультативно-совещательным органом и образуется совместным решением уполномоченных органов в сфере гражданской и государственной авиации, уполномоченного органа в сфере гражданской защиты.

Возглавляет Координационный совет – представитель уполномоченного органа в сфере гражданской авиации.

Должностные лица, входящие в состав Координационного совета, являются координаторами поиска и спасания, которые несут ответственность за создание и обеспечение работы поисково-спасательной службы и надлежащую координацию планирования работы указанной службы.

Состав и порядок работы Координационного совета определяются совместным решением уполномоченных органов в сфере гражданской и государственной авиации, уполномоченного органа в сфере гражданской защиты, других государственных органов, в составе которых имеются авиационные подразделения.

Сноска. Пункт 12 с изменениями, внесенными постановлениями Правительства РК от 02.04.2015 № 173 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); от 20.10.2017 № 663 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

13. Координационный совет выполняет следующие функции:

1) координирует деятельность министерств, ведомств, эксплуатантов ВС по созданию и совершенствованию системы организации поиска и спасания в случае авиационных происшествий, помощи лицам, терпящим бедствие, в соответствии с НППС;

2) организовывает взаимодействие с аварийно-спасательными службами различных отраслей экономики Республики Казахстан;

3) рассматривает соглашения и договора с поисково-спасательными службами иностранных государств на проведение совместных ПСО (Р) и поисково-эвакуационных работ;

4) проводит единую техническую политику при разработке, выдаче заказов и внедрении в эксплуатацию новых технических средств поиска и спасания и эвакуации, а также участвует в испытаниях новых образцов поисково-спасательной техники и снаряжения;

5) рассматривает предложения по совершенствованию поисково-спасательного обеспечения полетов авиации Республики Казахстан;

6) рассматривает программы (курсы) подготовки экипажей поисково-спасательных ВС, персоналов СПДГ, АСФ, НПСК;

7) определяет границы районов поиска и спасания, районов организации дежурств поисково-спасательных ВС, сил и средств по принадлежности к государственной, гражданской и экспериментальной авиации.

Сноска. Пункт 13 с изменением, внесенным постановлением Правительства РК от 21.04.2026 № 302 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

14. Оперативным органом, который обеспечивает координацию действий служб при проведении ПСО (Р), является Координационный центр. Для повышения эффективности проведении ПСО (Р) государственных ВС, терпящих (потерпевших бедствие), образуется Вспомогательный координационный центр государственной авиации (далее – ВКЦ государственной авиации).

15. Координационный центр образуется в каждом районе полетной информации на базе поставщика аэронавигационного обслуживания, подведомственного уполномоченному органу в сфере гражданской авиации (далее – поставщик АНО), решением ведомства уполномоченного органа в сфере гражданской авиации и функционирует постоянно на круглосуточной основе.

В целях повышения эффективности ПСО (Р) решением ведомства уполномоченного органа в сфере гражданской авиации определяется главный Координационный центр с распределением между ним и другими координационными центрами функций, предусмотренных пунктом 16 настоящих Правил.

ВКЦ государственной авиации образуется на базе пункта управления государственной авиацией решением уполномоченного органа в сфере государственной авиации.

Сноска. Пункт 15 - в редакции постановления Правительства РК от 21.04.2026 № 302 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

16. Координационный центр (либо ВКЦ государственной авиации по согласованию с Координационным центром) выполняет следующие функции:

1) принимает информацию о ВС, терпящих или потерпевших бедствие на территории Республики Казахстан, и информирует об этом уполномоченные органы в сферах гражданской и государственной авиации, гражданской защиты;

2) дает команду на подъем дежурных поисково-спасательных ВС при аварийной ситуации и проверках их готовности;

3) разрабатывает первоначальный план поиска и спасания экипажей и пассажиров ВС, терпящих бедствие на территории Республики Казахстан;

4) координирует работы по поиску и спасанию экипажей и пассажиров ВС, потерпевших (терпящих) бедствие на территории Республики Казахстан, независимо от государственной принадлежности ВС;

5) принимает через назначенные уполномоченными органами в сферах гражданской авиации и гражданской защиты пункты связи, поиска и спасания информацию о сигналах бедствия, полученных от системы КОСПАС-САРСАТ, и доводит ее до дежурных поисково-спасательных сил в районах поиска и спасания.

Взаимодействие пунктов связи, поиска и спасания системы КОСПАС-САРСАТ и Координационного центра обеспечивается согласно документу "G.007 Руководство по сообщениям о бедствии для спасательных координационных центров (RCCs), поисково-спасательных пунктов связи (SPOCs) и компетентных органов по охране судов Международной морской организации", разработанному Секретариатом КОСПАС-САРСАТ. Образец формата информации, передаваемый от пункта связи, поиска и спасания системы КОСПАС-САРСАТ в Координационный центр, приведен в приложении 13 к настоящим Правилам;

6) организовывает поиск и спасание экипажей ВС, потерпевших бедствие в ходе боевых действий на территории Республики Казахстан;

7) контролирует дежурство поисково-спасательных ВС согласно плану дежурства в соответствующем районе поиска и спасания, а также внесение планов полетов таких воздушных судов в план использования воздушного пространства в соответствии с пунктом 100 Правил использования воздушного пространства Республики Казахстан, утвержденных постановлением Правительства Республики Казахстан от 12 мая 2011 года № 506 (далее – Правила использования воздушного пространства);

8) информирует уполномоченные органы в сферах гражданской и государственной авиации, гражданской защиты о дежурных средствах по их запросу;

9) организует сотрудничество с координационными центрами приграничных государств с целью установления и поддержания необходимых связей на постоянной основе.

В соответствии с действующими международными соглашениями запрашивает или предоставляет по запросу помощь другим координационным центрам поиска и спасания;

10) поддерживает актуальность своих оперативных контактных данных и контроль информации в электронной базе данных автономного отслеживания сигналов бедствия (ADT) в справочнике ИКАО по управлению полетами (OPS CTRL);

11) оформляет и обновляет подписку для доступа к хранилищу данных о местоположении терпящего бедствие воздушного судна (LADR).

Сноска. Пункт 16 – в редакции постановления Правительства РК от 10.08.2023 № 664 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); с изменением, внесенным постановлением Правительства РК от 21.04.2026 № 302 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

17. Координационный центр имеет:

1) обученный авиационный персонал со знанием английского языка, используемого в радиотелефонной связи;

2) круглосуточный режим работы;

3) карты, относящиеся к району поиска и спасания;

4) средства прокладки маршрутов и отметки местоположений;

5) телеграфные адреса AFTN и номера телефонов всех эксплуатнтов ВС и их официальных представителей, выполняющих полеты на территории Республики Казахстан;

6) планы организации проведения ПСО (Р) для каждого района поиска и спасания;

7) телефонные и телеграфные адреса органов обслуживания воздушного движения, включая сведения, касающиеся расположения и часов работы служб, осуществляющих дежурство на радиоканалах и прослушиваемых частот;

8) телефонные и телеграфные адреса координационных центров приграничных государств;

9) сведения о местах, где хранятся запасы сбрасываемого с ВС аварийно-спасательного снаряжения;

10) сведения по координатам ранее имевших место авиационных происшествий или объектов, в отношении которых известно, что они могут быть ошибочно приняты за обломки необнаруженного или неизвестного воздушного судна, особенно при наблюдении с воздуха;

11) доступ к данным регистрации радиомаяков в Международной базе данных регистрации радиомаяков, работающих на частоте 406 МГц (IBRD).

Сноска. Пункт 17 с изменениями, внесенными постановлениями Правительства РК от 20.10.2017 № 663 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); от 21.04.2026 № 302 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

18. Координационный центр оснащается средствами оперативной и устойчивой двусторонней связи с:

1) органами ОВД, ВКЦ государственной авиации, организациями, имеющими радиопеленгаторные и радиолокационные станции в районах поиска и спасания (при наличии таковых);

2) оперативными штабами ПСО (Р) в районах поиска и спасания;

3) уполномоченным органом в сфере гражданской защиты;

4) территориальными структурными подразделениями уполномоченного органа в сфере гражданской защиты или Единой дежурной диспетчерской службой (ЕДДС-112) и поисково-спасательными командами;

5) пунктом связи, поиска и спасания международной спутниковой системы поиска и спасания КОСПАС-САРСAT;

6) пунктами управления государственной авиации;

7) аэродромными метеорологическими органами;

8) представителями государственных органов, входящими в постоянный состав Координационного совета;

9) пунктами управления морских портов, ведущих связь с надводными судами.

Средства связи обеспечиваются звукозаписывающей аппаратурой для последующего анализа передаваемых сообщений.

Сноска. Пункт 18 в редакции постановления Правительства РК от 20.10.2017 № 663 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); с изменением, внесенным постановлением Правительства РК от 21.04.2026 № 302 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

19. Координационный центр, ВКЦ государственной авиации в своей деятельности руководствуются действующим законодательством Республики Казахстан в области авиации, стандартами и рекомендациями к Конвенции о международной гражданской авиации, руководством по международному авиационному и морскому поиску и спасанию (далее – РМАМПС) и положениями, согласованными с уполномоченным органом в сфере гражданской авиации и уполномоченным органом в сфере государственной авиации.

Специалисты Координационного центра в своей деятельности руководствуются должностными инструкциями, согласованными с уполномоченным органом в сфере гражданской авиации.

В период проведения ПСО (Р) на специалистов Координационного центра не возлагаются функциональные обязанности, не имеющие прямого отношения к решаемым задачам Координационного центра. Квалификационные требования, устанавливаемые поставщиком АНО к должностям специалистов Координационного центра, согласовываются с уполномоченным органом в сфере гражданской авиации.

Сноска. Пункт 19 - в редакции постановления Правительства РК от 21.04.2026 № 302 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

20. Решением руководства Координационного центра на каждую ПСО (Р) назначается координатор:

1) ПСО (Р) из числа персонала, входящего в состав Координационного центра, либо подчиненного ему органа, либо ВКЦ государственной авиации;

2) ВС, осуществляющий координацию использования нескольких поисково-спасательных ВС (из числа специалистов поставщика АНО, либо представителя государственной авиации, находящихся в районе поиска и спасания), по согласованию с соответствующим структурным подразделением, включаемый в состав оперативного штаба.

Специалист поставщика АНО, включенный в состав оперативного штаба, выполняет свои функции с рабочего места специалиста обслуживания воздушного движения (или места, оборудованного средствами связи).

Представитель государственной авиации, включенный в состав оперативного штаба, выполняет свои функции с места по согласованию с руководителем оперативного штаба.

Сноска. Пункт 20 в редакции постановления Правительства РК от 20.10.2017 № 663 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

21. Задачами координатора ПСО (Р) являются:

1) получение и сбор данных относящихся к аварийной ситуации;

2) разработка первоначального плана ПСО (Р) применительно к конкретной аварийной ситуации;

3) анализ хода проведения ПСО (Р);

4) взаимодействие с государственными органами с целью привлечения дополнительных поисково-спасательных сил и средств;

5) координация действий с уполномоченным органом в сфере гражданской защиты, ВКЦ государственной авиации, а также координационными центрами приграничных государств;

6) ведение в хронологическом порядке точной и постоянно обновляемой записи информации, относящейся к ПСО (Р);

7) объявление/закрытие аварийных стадий;

8) уведомление уполномоченных государственных органов, в функции которых входит расследование авиационных происшествий и инцидентов;

9) подготовка заключительного отчета о ходе проведения ПСО (Р).

Сноска. Пункт 21 с изменениями, внесенными постановлениями Правительства РК от 12.06.2015 № 431; от 21.04.2026 № 302 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

22. Задачами координатора ВС являются:

1) обеспечение безопасности полетов:

поддержание безопасного эшелонирования ВС во взаимодействии с органами ОВД;

информирование координатора ПСО (Р) о метеоусловиях на месте проведения ПСО (Р);

задание точек входа ВС в зону поиска и выхода из нее, а также абсолютных высот полетов;

фильтрация радиосообщений, направляемых поисково-спасательным ВС и исходящих от них;

координация использования выделенных радиочастот при ПСО (Р);

координация действий со смежными органами ОВД;

2) определение первоочередности и распределение задач:

обеспечение информированности экипажей поисково-спасательных ВС об общем плане выполнения ПСО (Р);

контроль охвата района поиска и спасания и предоставление соответствующих данных;

инструктажи экипажей поисково-спасательных ВС по выполнению поставленных координатором на месте проведения ПСО (Р) задач;

3) координация охвата района поиска:

реагирование на изменение условий ПСО (Р) и контроль эффективности поиска;

выдача рекомендаций координатору на месте проведения ПСО (Р) по обеспечению постоянной готовности поисково-спасательных ВС;

4) представление сводных донесений в Координационный центр;

5) постоянное взаимодействие с координатором на месте проведения ПСО (Р), оказание ему методической помощи по применению поисково-спасательных ВС.

Сноска. Пункт 22 в редакции постановления Правительства РК от 20.10.2017 № 663 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

23. Общее руководство ПСО (Р) на месте проведения операции осуществляется координатором на месте проведения ПСО (Р).

Координатором на месте проведения ПСО (Р) является начальник оперативного штаба, назначенный в соответствии с Законом Республики Казахстан "О гражданской защите", с учетом особенностей, предусмотренных Правилами организации и обеспечения особо важных полетов Республики Казахстан, утвержденными Правительством Республики Казахстан.

Задачами координатора на месте проведения ПСО (Р) являются:

1) управление выделенными силами и средствами на месте проведения ПСО (Р);

2) взаимодействие с Координационным центром, уполномоченным органом в сфере гражданской защиты по реализации первоначального плана проведения ПСО (Р), дальнейшие его разработка и уточнение;

3) определение методов ведения связи на месте проведения ПСО (Р);

4) контроль за действиями поисково-спасательных сил и средств;

5) обеспечение безопасного проведения ПСО (Р);

6) ежедневное представление в Координационный центр, уполномоченный орган в сфере гражданской защиты отчета о результатах проведения ПСО (Р);

7) регистрация всех деталей проведения ПСО (Р) (время прибытия на место проведения ПСО (Р) и убытия из этого района поисково-спасательных сил и средств, обследованные районы, интервал между линиями пути, который использовался при поиске; обнаруженные предметы и признаки, предпринятые действия, полученные результаты);

8) представление координатору ПСО (Р) и в уполномоченный орган в сфере гражданской защиты, руководителям задействованных сил и средств рекомендаций по освобождению сил и средств, которые более не требуются;

9) представление в Координационный центр, уполномоченный орган в сфере гражданской защиты информации о количестве выживших и их фамилиях;

10) запрос в Координационный центр, уполномоченный в сфере гражданской защиты о дополнительной требуемой помощи.

Сноска. Пункт 23 - в редакции постановления Правительства РК от 21.04.2026 № 302 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

24. В каждом районе поиска и спасания назначаются дежурные поисково-спасательные ВС. Распределение районов ответственности дежурных поисково-спасательных ВС осуществляется решением Координационного совета, исходя из имеющегося состава поисково-спасательных ВС в гражданской, государственной и экспериментальной авиации, а также с условием перекрытия радиусом действия поисково-спасательных ВС маршрутов воздушных трасс, районов осуществления авиационных работ.

Базировка дежурных поисково-спасательных ВС осуществляется на аэродромах либо посадочных площадках, позволяющих обеспечить их готовность к вылету в сроки, установленные пунктом 41-1 настоящих Правил.

Сноска. Пункт 24 в редакции постановления Правительства РК от 20.10.2017 № 663 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

25. Уполномоченный орган в сфере гражданской авиации направляет решение Координационного совета поставщику АНО для организации дежурства поисково-спасательных ВС, отнесенных к ведению гражданской авиации.

Поставщик АНО заключает в установленном законодательством Республики Казахстан порядке с эксплуатантами ВС договора на дежурство поисково-спасательных ВС в районах поиска и спасания, отнесенных в соответствии с решением Координационного совета к ведению гражданской авиации.

Дежурство поисково-спасательных ВС включает:

1) постоянную готовность дежурного экипажа поисково-спасательного ВС к выполнению служебных обязанностей (профессиональной деятельности) в установленные сроки, в период дежурства;

2) постоянную готовность поисково-спасательного ВС к вылету в установленные сроки;

3) обеспечение доставки дежурного экипажа к месту базирования поисково-спасательного ВС для вылета в район поиска и спасания.

В стоимость дежурства поисково-спасательного гражданского ВС дополнительно включаются вылеты дежурного поисково-спасательного ВС по решению Координационного центра при проведении ПСО (Р) для уточнения ситуации, тренировочные полеты с целью поддержания уровня подготовки и выполнения ПСО (Р) и проведение учений по поисково-спасательному обеспечению полетов.

Эксплуатант ВС, заключивший договор с поставщиком АНО на дежурство поисково-спасательных ВС в районах поиска и спасания, обеспечивает постоянную готовность экипажа и ВС к вылету в установленные сроки и несет ответственность за неисполнение условий договора в соответствии с законодательством Республики Казахстан.

Сноска. Пункт 25 в редакции постановления Правительства РК от 20.10.2017 № 663 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); с изменением, внесенным постановлением Правительства РК от 21.04.2026 № 302 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

26. В решении Координационного совета по распределению районов ответственности дежурных поисково-спасательных ВС указывается:

1) радиус действия поисково-спасательных ВС в районах поиска и спасания, требования, предъявляемые к летно-техническим характеристикам ВС;

2) границы районов поиска и спасания;

3) установленные сроки дежурства поисково-спасательного ВС (круглосуточно либо по регламенту, календарный период);

4) тренировочные полеты в районе поиска и спасания дежурных поисково-спасательных ВС согласно типовой программе тренировочных полетов для летного состава по поисково-спасательному обеспечению полетов на территории Республики Казахстан с привлечением АСФ и НПСК, установленной уполномоченным органом в сфере гражданской авиации и уполномоченным органом в сфере гражданской защиты;

5) требование о необходимости посадки поисково-спасательных ВС на необорудованные посадочные площадки;

6) сведения о наличии необходимых допусков экипажа к ПСО (Р);

7) степень готовности, которая определяется пунктом 41-1 настоящих Правил;

8) дополнительные требования к дежурным поисково-спасательным ВС исходя из специфических условий района поиска и спасания.

Сноска. Пункт 26 с изменениями, внесенными постановлениями Правительства РК от 20.10.2017 № 663 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); от 21.04.2026 № 302 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

27. Оснащение всех видов ВС аварийно-спасательным имуществом, снаряжением, а также подготовка поисковых экипажей осуществляется министерствами и ведомствами, авиакомпаниями (эксплуатантами ВС), в ведении или собственности которых находятся ВС.

28. Уполномоченный орган в сфере гражданской защиты выделяет силы и средства профессиональных аварийно-спасательных служб для ПСО (Р). Персонал аварийно-спасательных служб в зависимости от роли участия имеет статус АСФ и (или) НПСК. Количество задействованного персонала профессиональных аварийно-спасательных служб и формирований для ПСО (Р) определяется планом организации проведения ПСО (Р) для каждого района поиска и спасания.

Сноска. Пункт 28 - в редакции постановления Правительства РК от 21.04.2026 № 302 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

29. Уполномоченный орган в сфере государственной авиации выделяет в районы поиска и спасания, отнесенные в соответствии с решением Координационного совета к ведению гражданской авиации, специалистов в СПДГ, которая формируется из состава дежурных инструкторов парашютной службы, спасателей, медицинских и инженерно-технических работников. Порядок привлечения СПДГ определяется планами организации ПСО (Р).

Сноска. Пункт 29 - в редакции постановления Правительства РК от 21.04.2026 № 302 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

29-1. Уполномоченный орган в сфере гражданской защиты выделяет в районы поиска и спасания, отнесенные в соответствии с решением Координационного совета к ведению гражданской авиации, специалистов АСФ. Порядок привлечения АСФ определяется планами организации ПСО (Р).

Сноска. Правила дополнены пунктом 29-1 в соответствии с постановлением Правительства РК от 21.04.2026 № 302 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

30. Для обеспечения поиска и спасания экипажей и пассажиров ВС, терпящих бедствие на акваториях морей и внутренних водоемов, привлекаются морские и речные суда в соответствии с планами организации ПСО (Р).

31. Для приема информации системы КОСПАС-САРСАТ о бедствии совместным решением уполномоченного органа в сфере гражданской авиации и уполномоченного органа в сфере гражданской защиты назначаются круглосуточные пункты связи поиска и спасания (точки контакта поиска и спасания для приема информации системы КОСПАС-САРСАТ).

Сноска. Пункт 31 - в редакции постановления Правительства РК от 21.04.2026 № 302 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

32. При организации и осуществлении авиационных ПСО (Р) на первоначальном этапе привлекаются по возможности экипажи ВС, находящихся в районе поиска и спасания.

33. Основными задачами органов ОВД при организации и проведении ПСО (Р) являются:

1) прием и передача информации о стадиях бедствия на ВС во взаимодействующие пункты ОВД и в Координационный центр;

2) обеспечение первоочередного вылета поисково-спасательных ВС;

3) обслуживание воздушного движения в своих районах поиска и спасания;

4) обеспечение безопасности полетов поисково-спасательных ВС в районе бедствия;

5) обеспечение в районе проведения ПСО (Р) соответствующих режимов и ограничений на использование воздушного пространства через орган УВД в соответствии с Правилами использования воздушного пространства Республики Казахстан, утвержденными постановлением Правительства Республики Казахстан от 12 мая 2011 года № 506 (далее – Правила использования воздушного пространства).

34. Эксплуатанты аэропортов (аэродромов) оказывают любую возможную помощь в проведении ПСО (Р).

Требования к персоналу и оснащению необходимым оборудованием аэропортов (аэродромов) определяются Правилами аварийно-спасательного обеспечения полетов в аэропортах Республики Казахстан, утвержденными приказом исполняющего обязанности Министра по инвестициям и развитию Республики Казахстан от 26 марта 2015 года № 325 (зарегистрирован в реестре государственной регистрации нормативных правовых актов за № 12216), и Правилами оказания медицинской помощи пассажирам в гражданской авиации, утвержденными приказом Министра по инвестициям и развитию Республики Казахстан от 6 июня 2017 года № 329 (зарегистрирован в реестре государственной регистрации нормативных правовых актов за № 15323).

Сноска. Пункт 34 - в редакции постановления Правительства РК от 21.04.2026 № 302 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

35. Местные исполнительные органы областей, городов республиканского значения и столицы, районов, городов областного значения, организации оказывают любую возможную помощь в проведении поиска и спасания ВС и до прибытия поисково-спасательных сил и средств принимают необходимые меры по спасанию людей, предоставлению им медицинской и другой помощи, а также охране ВС и находящихся на его борту документации, оборудования и имущества.

36. Эвакуация пассажиров, членов экипажей ВС с места бедствия осуществляется силами и средствами эксплуатанта ВС, потерпевшего бедствие, или иными силами и средствами с последующим возмещением расходов эксплуатантом ВС.

37. Для оказания необходимой помощи ВС, терпящим или потерпевшим бедствие, на территорию Республики Казахстан допускаются:

1) поисково-спасательные силы и средства других государств;

2) владельцы и эксплуатанты этих ВС;

3) власти государства, в котором зарегистрированы ВС, терпящие или потерпевшие бедствие.

Порядок допуска иностранных поисково-спасательных ВС устанавливаются Правилами использования воздушного пространства.

Порядок допуска НПСК иностранных государств определяется законодательством Республики Казахстан, если иной порядок не установлен международными договорами, ратифицированными Республикой Казахстан.

3. Подготовительные мероприятия

Параграф 1. Порядок разработки, согласования

и утверждения плана проведения ПСО (Р)

38. На каждый район поиска и спасания разрабатывается план организации проведения поисково-спасательных операций (работ) (далее – План организации ПСО (Р) на основе типового плана организации и проведения ПСО (Р) в районе поиска и спасания (области), содержащегося в приложении 2 к настоящим Правилам.

Разработанные планы организации ПСО (Р) утверждаются руководителем Координационного совета и представителями уполномоченного органа в сфере гражданской защиты и уполномоченного органа в сфере государственной авиации, входящими в состав Координационного совета.

Координационный центр совместно с ВКЦ государственной авиации осуществляет организацию работ по разработке планов организации ПСО (Р).

В целях повышения доступности к информации о существующих планах поисково-спасательного обеспечения полетов планы организации ПСО (Р) размещаются на интернет-ресурсе поставщика АНО.

Сноска. Пункт 38 - в редакции постановления Правительства РК от 21.04.2026 № 302 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

39. Планы организации ПСО (Р) разрабатываются совместно с представителями уполномоченных органов в сфере гражданской и государственной авиации и в сфере гражданской защиты, других заинтересованных государственных органов, эксплуатантов и других организаций.

Планы разрабатываются с учетом возможности имеющихся сил и средств, предназначенных для ПСО (Р).

Планы организации ПСО (Р) координируются с инструкциями по организации и проведению аварийно-спасательных работ в аэропортах, утвержденными руководителями аэропорта, в части распределения районов ответственности.

Сноска. Пункт 39 с изменениями, внесенными постановлениями Правительства РК от 02.04.2015 № 173 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); от 20.10.2017 № 663 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Параграф 2. Организация дежурства

поисково-спасательных сил, средств и органов управления

40. Для поисково-спасательного обеспечения полетов на территории Республики Казахстан организуется дежурство:

1) поисково-спасательных ВС и экипажей;

2) органов ОВД (УВД) для своевременного приема и передачи сигналов бедствия;

3) НПСК, аварийно-спасательного отряда, спасательного отряда, СПДГ и других;

4) дежурной смены Координационного центра и ВКЦ государственной авиации;

5) дежурных смен пунктов приема информации международной спутниковой системы "КОСПАС-САРСАТ".

41. Дежурство поисково-спасательных ВС в гражданской авиации осуществляется на основании заключенных договоров аэронавигационной организации с эксплуатантами гражданских ВС.

Порядок выделения дежурных поисково-спасательных ВС государственной авиации определяется уполномоченным органом в сфере государственной авиации.

Порядок выделения других поисково-спасательных сил и средств и обеспечения их готовности определяется решением руководителя уполномоченного органа в ведении которого, находятся такие силы и средства.

41-1. Дежурным поисково-спасательным силам и средствам устанавливается три степени готовности:

1) готовность № 1:

поисково-спасательные ВС готовы к немедленному вылету, двигатели опробованы, наземные источники электропитания подключены, аварийно-спасательное имущество находится на борту воздушного судна и подготовлено к немедленному использованию;

летный состав, АСФ либо СПДГ (при наличии) находятся на воздушном судне, а технический состав – у воздушного судна;

задача экипажам поставлена и при необходимости уточняется в полете по радио или спутниковой электросвязи, командир экипажа находится на радиосвязи с пунктом управления полетами;

НПСК находится в готовности к немедленному выходу для выполнения задачи;

вылет вертолета и выход НПСК – не позднее чем через 10 мин;

вылет самолета – через 15 минут после подачи команды;

2) готовность № 2:

поисково-спасательные ВС готовы к вылету, двигатели опробованы, аварийно-спасательное имущество находится на борту ВС и подготовлено к использованию;

летный и технический состав, АСФ либо СПДГ (при наличии) находятся в специально отведенном месте вблизи ВС;

экипажам даны указания по организации взлета и способу поиска;

задача по поиску уточняется перед вылетом и при необходимости в полете;

личный состав НПСК находится в местах, определяемых руководителем подразделения, имущество и снаряжение НПСК уложены и погружены на транспортные средства, которые подготовлены к выходу на выполнение задач, местонахождение транспортных средств указано в инструкции по производству полетов в районе аэродрома;

вылет вертолета и выход НПСК – не позднее чем через 20 минут после подачи команды;

вылет самолета – не позднее чем через 30 минут после подачи команды;

3) готовность № 3:

поисково-спасательные ВС, автомобили и другие поисково-спасательные средства подготовлены к применению и находятся в установленных местах (аэродромах, стоянках или гаражах);

летный, технический и личный состав АСФ либо СПДГ и НПСК находится на занятиях, работе и отдыхе;

вылет поисково-спасательных ВС государственной авиации, выход НПСК не позднее чем через 30 минут летом, 45 минут – зимой; временный интервал, необходимый для вылета поисково-спасательных ВС Авиационной службы Комитета национальной безопасности Республики Казахстан из готовности № 3, составляет 2 часа 30 минут летом и 3 часа зимой.

Для экипажей гражданской авиации – время вылета из готовности № 3 не позднее 1 часа летом, 1 часа 30 минут – зимой после подачи команды.

Примечания:

1. Для экипажей государственной авиации:

1) время занятия готовности № 2 из готовности № 3 – 10 минут (из положения отдых, нерабочее время – 2 часа 10 минут);

2) время занятия готовности № 1 из готовности № 3 – 20 минут (из положения отдых, нерабочее время – 2 часа 20 минут);

3) время занятия готовности № 1 из готовности № 2 – 10 минут.

2. Для экипажей гражданской авиации время занятия готовности № 1 и № 2 из готовности № 3 – не позднее 1 часа летом, 1 часа 30 минут зимой.

3. Время нахождения экипажей поисково-спасательных ВС:

в готовности № 1 – не более 2 часов;

в готовности № 2 – круглосуточно (не более 2 суток);

при несении дежурства в готовности № 2 только на период полетов с последующим переходом в готовность № 3 – 7 суток (для экипажей государственной авиации);

в готовности № 3 для экипажей государственной авиации и экипажей гражданской авиации (вне мест постоянного базирования) – не более 15 суток.

Сноска. Правила дополнены пунктом 41-1 в соответствии с постановлением Правительства РК от 20.10.2017 № 663 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); в редакции постановления Правительства РК от 21.04.2026 № 302 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

42. Координационным центром совместно с ВКЦ государственной авиации осуществляется ежедневный контроль дежурства поисково-спасательных ВС в соответствии с планами организации ПСО (Р).

Эксплуатанты дежурных поисково-спасательных ВС, заключивших договор с поставщиком АНО, ежедневно докладывают в Координационный центр в установленное время сведения о заступивших на дежурство экипажах поисково-спасательных ВС, готовности к выполнению полетов поисково-спасательных ВС с возможностью прикрытия района ответственности согласно пункту 46 настоящих Правил.

Сноска. Пункт 42 - в редакции постановления Правительства РК от 21.04.2026 № 302 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

43. Перед заступлением поисково-спасательного экипажа на дежурство проводится инструктаж руководителем (либо его заместителем) летной службы авиакомпании (эксплуатанта), (в государственной авиации – непосредственно начальником или его заместителем либо командиром подразделения), к которой принадлежит ВС. В ходе инструктажа поисково-спасательный экипаж:

1) получает задачу на дежурство;

2) намечает конкретные меры по обеспечению безопасности полетов;

3) уточняет границы района поиска и спасания, план полетов на время дежурства.

В случае, если экипаж поисково-спасательного ВС находится вне мест постоянного базирования авиакомпании (эксплуатанта) (в государственной авиации – пункта постоянной дислокации), проведение инструктажа допускается с использованием средств связи.

Сноска. Пункт 43 в редакции постановления Правительства РК от 20.10.2017 № 663 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

44. Перед заступлением на дежурство поисково-спасательный экипаж:

1) изучает инструкцию дежурного экипажа поисково-спасательного ВС;

2) изучает требования нормативных правовых актов по поиску и спасанию;

3) проводит предполетную подготовку поисково-спасательного ВС;

4) проверяет наличие и состояние аварийно-спасательного имущества и снаряжения на борту поисково-спасательного ВС;

5) изучает фактическое состояние и прогноз погоды;

6) проверяет исправность каналов связи.

45. Контроль за подготовкой поисково-спасательных экипажей к несению дежурства осуществляет руководитель летной службы эксплуатанта ВС либо его заместители (в государственной авиации – непосредственный начальник либо его заместитель).

46. Выделенные на дежурство поисково-спасательные ВС помимо целей для поиска и спасания пассажиров и экипажей, терпящих или потерпевших бедствие ВС, допускается использовать для выполнения полетов согласно целям с условным обозначением HUM, HOSP, МEDEVAC, SAR, FFR, 04, 02, литерами "ОК" и "ПК", предусмотренным приложением 4 к Правилам использования воздушного пространства Республики Казахстан, при условии прикрытия района ответственности дежурными поисково-спасательными воздушными судами прилегающих районов поиска и спасания.

Сноска. Пункт 46 - в редакции постановления Правительства РК от 21.04.2026 № 302 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

47. Включаемая в состав авиационных сил и средств поиска и спасания СПДГ должна быть подготовлена к парашютным прыжкам в различных климатогеографических условиях днем и ночью.

Сноска. Пункт 47 в редакции постановления Правительства РК от 20.10.2017 № 663 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

47-1. Включаемая в состав авиационных сил и средств поиска и спасания АСФ должна быть подготовлена в соответствии с программами подготовки спасателей аварийно-спасательных служб и формирований, утвержденными приказом Министра внутренних дел Республики Казахстан от 16 марта 2015 года № 235 (зарегистрирован в реестре государственной регистрации нормативных правовых актов за № 10772).

Сноска. Правила дополнены пунктом 47-1 в соответствии с постановлением Правительства РК от 21.04.2026 № 302 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

48. Руководитель НПСК государственной авиации назначается приказом, который перед заступлением на смену проверяет:

1) укомплектованность команды личным составом;

2) знание составом группы своих обязанностей при проведении ПСО (Р), а также планов организации ПСО (Р);

3) экипировку и наличие необходимого личного снаряжения;

4) готовность транспортных средств и наличие схем автомобильных дорог;

5) исправность средств связи;

6) наличие и состояние аварийно-спасательного имущества.

Сноска. Пункт 48 с изменением, внесенным постановлением Правительства РК от 21.04.2026 № 302 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Параграф 3. Требования к персоналу

поисково-спасательного экипажа

и поисково-спасательному воздушному судну

49. В состав поисково-спасательных экипажей гражданской авиации назначается летный состав, прошедший наземную и летную подготовку и имеющий специальный допуск, получаемый в соответствии с Правилами по организации летной работы в гражданской авиации Республики Казахстан, утвержденными приказом Министра по инвестициям и развитию Республики Казахстан от 20 марта 2015 года № 307 (зарегистрирован в реестре государственной регистрации нормативных правовых актов за № 10809), и Правилами подготовки к полетам для гражданской и экспериментальной авиации, утвержденными приказом Министра транспорта и коммуникаций Республики Казахстан от 25 июня 2011 года № 390 (зарегистрирован в реестре государственной регистрации нормативных правовых актов за № 7102).

В состав поисково-спасательных экипажей государственной авиации назначается летный состав, имеющий специальный допуск, получаемый в соответствии с курсом боевой подготовки родов войск.

Сноска. Пункт 49 - в редакции постановления Правительства РК от 21.04.2026 № 302 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

50. Поисково-спасательные ВС оснащаются спасательным имуществом и снаряжением согласно приложению 3 к настоящим Правилам.

Параграф 4. Требования к оснащению необходимым оборудованием и средствами связи НПСК, АСФ и СПДГ

Сноска. Заголовок параграфа 4 - в редакции постановления Правительства РК от 21.04.2026 № 302 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

51. НПСК оснащается техническими средствами в соответствии с приложением 4 к настоящим Правилам.

52. СПДГ оснащается техническими средствами согласно приложению 5 к настоящим Правилам.

52-1. АСФ оснащается техническими средствами в соответствии с нормами оснащения профессиональных аварийно-спасательных служб и обеспечения кинологических служб, утвержденных приказом Министра по чрезвычайным ситуациям Республики Казахстан от 6 сентября 2021 года № 429.

Сноска. Правила дополнены пунктом 52-1 в соответствии с постановлением Правительства РК от 21.04.2026 № 302 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

53. Оснащение НПСК, АСФ и СПДГ осуществляется в пределах бюджетных средств, средств организаций, добровольных взносов граждан, фондов и общественных объединений, иных источников, не противоречащих законодательству Республики Казахстан, выделенных уполномоченному органу в сфере гражданской защиты и уполномоченному органу в сфере государственной авиации на оснащение и содержание личного состава указанных государственных органов.

Сноска. Пункт 53 - в редакции постановления Правительства РК от 21.04.2026 № 302 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Параграф 5. Организация приема и передачи

сообщений о воздушных судах, терпящих или потерпевших

бедствие

54. Для своевременного обнаружения и оказания пассажирам и экипажам ВС, терпящих или потерпевших бедствие, установлены единый международный кодовый сигнал СОС - телеграфный (аббревиатура на английском языке "SOS"), МЭЙДЕЙ – радиотелефонный (сокращенная аббревиатура на английском языке "MAYDAY"), означающий "Терплю бедствие" а также сигналы срочности и предупреждения об опасности, указанные в авиационном Щ-коде.

55. Для приема информации о бедствии организуется аварийный канал на частоте 121,5 МГц на аэродромах (вертодромах), в органах ОВД (УВД).

56. Сигналы бедствия передаются с использованием имеющихся на борту ВС средств связи, оповещения и пеленгации:

1) особо высокие частоты (далее – ОВЧ) и высокие частоты (далее – ВЧ) радиостанций - в телефонном режиме;

2) ВЧ радиостанции - в телеграфном режиме (при наличии в экипаже бортрадиста);

3) аппаратуры опознавания;

4) аппаратуры вторичной радиолокации;

5) аварийного приводного передатчика ELT (далее – передатчик ELT) или аварийного приводного передатчика (отслеживание сигналов бедствия) ELT (DT) (далее – передатчик ELT (DT).

Сноска. Пункт 56 с изменением, внесенным постановлением Правительства РК от 21.04.2026 № 302 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

57. Передача сигналов о бедствии осуществляется открытым текстом согласно приложению 11 к настоящим Правилам.

Сноска. Пункт 57 в редакции постановления Правительства РК от 20.10.2017 № 663 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

57-1. Передача сигналов о бедствии с передатчиков ELT или ELT (DT) осуществляется автоматически либо вручную членом экипажа по частоте 406 МГц на спутники околоземной орбиты системы КОСПАС-САРСАТ.

Сноска. Правила дополнены пунктом 57-1 в соответствии с постановлением Правительства РК от 21.04.2026 № 302 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

58. Все наземные радиостанции, принявшие от экипажа ВС сообщение о бедствии, немедленно передают ему подтверждение о приеме сигнала бедствия, принимают меры к установлению с ним надежной радиосвязи и воздерживаются от радиообмена с другими радиостанциями на той частоте.

59. Экипажи ВС, которые приняли сигнал бедствия, передают подтверждение о приеме сигнала бедствия и немедленно сообщают об этом органу ОВД (УВД).

60. Экипаж ВС, установивший радиосвязь с ВС, терпящим или потерпевшим бедствие, ретранслирует сообщение этого экипажа органу ОВД (УВД) и оказывает ему помощь, на сколько это возможно без угрозы для полета своего ВС, пассажиров и экипажа.

Экипаж ВС, наблюдавший бедствие визуально, докладывает о своих наблюдениях и координатах места бедствия органу ОВД (УВД), устанавливает связь с ВС, терпящим и потерпевшим бедствие, выясняет состояние, уточняет координаты и докладывает о результатах наблюдений ближайшему пункту ОВД (УВД), используя все возможные средства связи.

60-1. Действия экипажа ВС, терпящего или потерпевшего бедствие:

1) Командир ВС (далее – КВС) обеспечивает принятие мер по сохранению жизни и здоровья людей, находящихся на борту ВС в полете;

2) во всех аварийных случаях, угрожающих безопасности полетов, экипаж ВС подает сигнал бедствия с активацией передатчика ELT или ELT (DT), если это предусмотрено процедурами руководства по летной эксплуатации воздушного судна. Порядок передачи сигнала определен в приложении 11 к настоящим Правилам.

Сигналы бедствия передаются на рабочей частоте канала связи с органом ОВД (УВД), находящейся в использовании во время бедствия, а также на международных аварийных частотах 121,5 МГц (используемая также при перехвате воздушного судна), 123,1 МГц в радиотелефонном режиме или при запросе помощи у морских служб на частотах 500 кГц или 2182 кГц и 4125 кГц, 156,8 МГц (16-й канал) в радиотелефонном режиме.

3) при принятии решения о производстве вынужденной посадки вне аэродрома КВС предупреждает об этом всех членов экипажа и пассажиров, дает указания о порядке их дальнейших действий;

4) при вынужденной посадке экипаж вплоть до приземления (приводнения) ведет радиообмен с наземными (корабельными) радиостанциями, а в перерывах держит передатчики во включенном состоянии (с нажатой кнопкой).

Средства автоматической передачи сигналов пеленгования, если они имеются, также включаются в режим постоянной работы.

Сноска. Правила дополнены пунктом 60-1 в соответствии с постановлением Правительства РК от 20.10.2017 № 663 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); с изменением, внесенным постановлением Правительства РК от 21.04.2026 № 302 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

60-2. Экипаж ВС, совершившего вынужденную посадку вне аэродрома, действует в следующем порядке:

1) немедленно эвакуирует из ВС пассажиров на безопасное расстояние;

2) организует оказание медицинской помощи пострадавшим;

3) определяет или уточняет свое местонахождение;

4) принимает меры по установлению связи с ближайшим аэродромом, наземной или самолетной радиостанцией;

5) сообщает на ближайший аэродром или местным исполнительным органам о времени, месте вынужденной посадки, состоянии пассажиров и экипажа, воздушного судна и необходимой помощи;

6) в случае возникновения пожара по возможности ликвидирует его с помощью бортовых и подручных средств пожаротушения.

Всеми работами на месте вынужденной посадки ВС руководит КВС, который оставляет ВС последним, если иной порядок не определен руководством по летной эксплуатации ВС (инструкцией экипажа).

Решение оставаться на месте или уходить из района вынужденной посадки принимает КВС.

Сноска. Правила дополнены пунктом 60-2 в соответствии с постановлением Правительства РК от 20.10.2017 № 663 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

60-3. В целях обеспечения сохранности ВС, потерпевшего бедствие, КВС принимает меры по сохранению в полной неприкосновенности судна, багажа, груза, почты и другие необходимые меры до прибытия членов комиссии по расследованию этого авиационного происшествия или уполномоченного по расследованию, а также уполномоченного представителя иностранного государства регистрации воздушного судна (эксплуатанта, разработчика или изготовителя), если такое государство заявило намерение участвовать в расследовании.

Сноска. Правила дополнены пунктом 60-3 в соответствии с постановлением Правительства РК от 20.10.2017 № 663 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); в редакции постановления Правительства РК от 21.04.2026 № 302 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

60-4. В случае вынужденной посадки ВС на воду, следует покидать его после остановки и по команде КВС, при этом необходимо:

1) членам экипажа и пассажирам надеть спасательные жилеты и при выходе из ВС включить систему газонаполнения;

2) спустить на воду групповые спасательные плавсредства;

3) переправить всех людей из ВС на плоты, раненые и дети переправляются в первую очередь;

4) загрузить на плавсредства имеющиеся запасы продуктов, воды и снаряжения;

5) отплыть от ВС на безопасное расстояние, пока оно не начало погружаться в воду.

Аварийно-спасательные транспортные средства, следующие для оказания помощи ВС, терпящему бедствие, имеют приоритет перед всеми другими видами движения на водной поверхности.

Сноска. Правила дополнены пунктом 60-4 в соответствии с постановлением Правительства РК от 20.10.2017 № 663 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

61. После совершения вынужденной посадки вне аэродрома экипаж терпящего или потерпевшего бедствие ВС подготавливает к работе аварийные радиосредства. Связь при этом осуществляется на частотах 406 МГц, 121,5 МГц (243 МГц), 156,8 МГц, 2182 кГц, 4125 кГц или 8364 кГц при запросе помощи у морских сил, в зависимости от типа аварийно-спасательных радиосредств, имеющихся у членов экипажа терпящего или потерпевшего бедствие ВС.

Сноска. Пункт 61 - в редакции постановления Правительства РК от 21.04.2026 № 302 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

62. При появлении звука поисково-спасательного ВС или визуального его наблюдения экипажу терпящего или потерпевшего бедствие ВС необходимо передавать сообщение о бедствии и установить с ним двухстороннюю радиосвязь; если двухстороннюю связь установить не удается, передачу сообщений о бедствии чередовать с передачей сигналов для привода (режим "Маяк") в течение 1,5 - 2 минут; при установлении экипажем ВС двухсторонней связи дальнейший порядок работы радиостанцией определяет командир поисково-спасательного ВС.

63. При работе с ВЧ радиостанцией группового пользования экипаж терпящего или потерпевшего бедствие ВС действует в следующем порядке:

1) на суше:

после вынужденной посадки, развертывания радиостанции и ее антенны, производится трехкратная передача сообщения о бедствии в телеграфном и телефонном режиме на частоте 8364 кГц с переходом после каждой передачи сообщения о бедствии на 3 минуты в режим приема;

в течение 10 - 12 минут в начале каждого часа первых суток после вынужденной посадки включить режим автоматической передачи сигнала "СОС", в остальное время радиостанция включается на прием в телеграфном режиме.

В последующие сутки в начале каждого часа радиостанция включается на 5 минут в режим автоматической передачи сигнала "СОС", после чего 5 минут осуществляется прием в телеграфном режиме. На остальное время радиостанция выключается;

2) на море:

после вынужденной посадки (приводнения), развертывания радиостанции и антенны производится трехкратная передача сообщения о бедствии в телеграфном или телефонном режиме на частоте 8364 кГц с переходом после каждой передачи сообщения о бедствии на 3 минуты в режим приема;

после передачи сообщения о бедствии на частоте 8364 кГц производится трехкратная передача сообщения о бедствии в телефонном режиме на частоте 2182 кГц;

в последующие с 1-ой по 3-ю минуту и с 31-ой по 33-ю минуту каждого часа повторяется сообщение о бедствии на частоте 2182 КГц с переходом после каждой передачи в режим приема.

При установлении двусторонней радиосвязи дальнейшая работа проводится в соответствии с полученными указаниями.

64. Связь с экипажем ВС, терпящего или потерпевшего бедствие, на частоте 121,5 МГц устанавливает ВС или корабль (судно), прибывший в район поиска первыми.

В последующем двухсторонняя связь с экипажем, потерпевшим бедствие, осуществляется на частоте 121,5 МГц только по указанию руководителя ПСО (Р).

Наведение НПСК осуществляется на канале, указанном руководителем ПСО (Р), а непосредственный выход НПСГ и СПДГ на потерпевших бедствие осуществляется на канале 121,5 МГц.

65. ВС, морские и речные корабли (суда), участвующие в ПСО (Р), радиосвязь в целях взаимодействия между собой осуществляют на частотах 2182 кГц, 3023 кГц, 4125 кГц, 5680 кГц, 121,5 МГц, 123,1 МГц и 156,3 МГц (канал 06).

Сноска. Пункт 65 - в редакции постановления Правительства РК от 21.04.2026 № 302 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

66. Управление поисково-спасательными силами и средствами при проведении ПСО (Р) осуществляется на канале, устанавливаемом руководителем ПСО (Р):

1) на рабочей частоте ОВД (УВД) в районе аэродрома;

2) на аварийной частоте - 121,5 МГц;

3) на специально выделенной частоте 123,1 МГц;

4) по спутниковой электросвязи (при необходимости).

Сноска. Пункт 66 с изменением, внесенным постановлением Правительства РК от 21.04.2026 № 302 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

67. СПДГ и АСФ в качестве своего позывного используют трассовый позывной аэродрома постоянного базирования с добавлением двухзначного цифрового индекса от 10 до 19, а НПСК  от 20 до 29.

Сноска. Пункт 67 - в редакции постановления Правительства РК от 21.04.2026 № 302 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

68. Обеспечение готовности средств связи и радиотехнического обеспечения полетов в гражданской авиации для проведения поисково-спасательных работ возлагается на руководителя службы эксплуатации радиотехнического оборудования и связи (далее – ЭРТОС) филиала (представительства) поставщика АНО.

Немедленное использование всех средств связи и радиотехнического обеспечения полетов для оказания помощи экипажу ВС, терпящего или потерпевшего бедствие, осуществляется по решению руководителя полетов (старшего диспетчера ОВД), или должностного лица органа УВД.

Сноска. Пункт 68 с изменениями, внесенными постановлением Правительства РК от 20.10.2017 № 663 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

69. Представление телефонных и телеграфных каналов связи для оказания помощи ВС, терпящим или потерпевшим бедствие, производится в первую очередь.

Сообщения о бедствии имеют приоритет перед другими видами сообщений.

70. Если в результате принятых экипажем ВС мер по предотвращению бедствия у него возникла уверенность в безопасности дальнейшего полета до аэродрома, то необходимо немедленно передать сообщение, что опасность миновала.

70-1. Принципы внедрения слежения за ВС, оснащенных передатчиками ELT (DT), обеспечиваются на основании документов ИКАО Doc 10165 "Руководство по глобальной системе оповещения о бедствии и обеспечения безопасности полетов воздушных судов (GADSS)", ИКАО Doc 10150 "Руководство по функциональным характеристикам хранилища данных о местоположении терпящих бедствие воздушных судов (LADR)" и ИКАО Doc 10054 "Руководство по определению местоположения терпящих бедствие воздушных судов и восстановлению данных бортовых самописцев".

Сноска. Правила дополнены пунктом 70-1 в соответствии с постановлением Правительства РК от 21.04.2026 № 302 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

4. Обучение и учения

Параграф 1. Требования по подготовке специалистов

Координационного центра поиска и спасания, координаторов

поисково-спасательных воздушных судов и координаторов

поисково-спасательных операций (работ)

71. Специалисты Координационного центра проходят обучение, стажировку на рабочем месте и проверку квалификации.

Обучение специалистов Координационного центра охватывает подготовку по поисково-спасательному обеспечению полетов по утвержденным уполномоченным органом в сфере гражданской авиации программам обучения и повышения квалификации.

72. По завершению обучения специалистам Координационного центра присваивается квалификация координатора ПСО (Р) (SMC).

73. Стажировка на рабочем месте и проверка квалификации специалистов Координационного центра проводится инструкторами и начальником Координационного центра.

74. Подготовка и повышение квалификации координаторов ВС осуществляется по утвержденным уполномоченным органом в сфере гражданской авиации программам обучения и повышения квалификации.

По завершении обучения специалистам поставщика АНО присваивается квалификация координатор ВС.

Сноска. Пункт 74 с изменением, внесенным постановлением Правительства РК от 20.10.2017 № 663 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

75. Координационный центр утверждает план подготовки, стажировки и переподготовки своих специалистов, а также ведет учет своевременного прохождения переподготовки.

75-1. Подготовка и обучение инструкторов ПСО (Р) осуществляются в учебных центрах по утвержденным (согласованным) с уполномоченным органом в сфере гражданской авиации программам обучения и повышения квалификации.

Сноска. Правила дополнены пунктом 75-1 в соответствии с постановлением Правительства РК от 20.10.2017 № 663 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Параграф 2. Требования к подготовке НПСК, АСФ и СПДГ

Сноска. Заголовок параграфа 2 - в редакции постановления Правительства РК от 21.04.2026 № 302 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

76. НПСК проходят:

1) специальную подготовку;

2) предварительную подготовку к ПСО (Р).

77. НПСК необходимо уметь:

1) принимать и передавать сообщение о бедствии;

2) проверять работоспособность аварийных каналов радиосвязи;

3) вести радиосвязь с другими поисково-спасательными командами;

4) использовать бортовое аварийно-спасательное имущество и аварийно-спасательные средства (НПСК государственной авиации);

5) осуществлять наведение поисково-спасательных сил и средств на место бедствия;

6) эвакуировать и извлекать пострадавших из аварийного ВС, оказывать доврачебную или первую медицинскую помощь, эвакуировать пострадавших с места бедствия.

78.СПДГ и АСФ необходимо уметь:

1) вести ориентировку на пересеченной и труднодоступной местности, пользоваться топографической картой и выполнять переходы по азимуту;

2) применять различные способы проведения поиска с соблюдением мер безопасности при проведении ПСО (Р);

3) эвакуировать и извлекать пострадавших из ВС, потерпевшего бедствие, оказывать доврачебную или первую медицинскую помощь;

4) применять правила выживания в различных климатических и физико-географических условиях;

5) применять способы и средства тушения пожаров на воздушных судах;

6) выбирать и обозначать площадку для посадки поисково-спасательного ВС.

Сноска. Пункт 78 - в редакции постановления Правительства РК от 21.04.2026 № 302 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

79. Члены СПДГ проходят подготовку к выполнению парашютных прыжков в любое время суток в различных климатических и географических условиях.

80. Медицинскому работнику, если он предусмотрен в составе НПСК, АСФ и СПДГ, необходимо уметь:

1) оказывать доврачебную и первую медицинскую помощь непосредственно на месте бедствия;

2) определять очередность эвакуации, вид транспортировки и обеспечивать своевременную эвакуацию потерпевших бедствие в медицинские учреждения.

Сноска. Пункт 80 - в редакции постановления Правительства РК от 21.04.2026 № 302 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Параграф 3. Проведение учений

81. Для повышения эффективности ПСО (Р) организуются:

1) учения сил и использование средств, задействованных в поисково-спасательном обеспечении полетов на территории Республики Казахстан;

2) периодические посещения координационных центров и вспомогательных центров поиска и спасания других государств специалистами, задействованными в поисково-спасательном обеспечении полетов и персоналом Координационного центра в целях установления и поддержания связи между ними.

Учения проводятся в периоды времени, когда вероятность проведения ПСО (Р) незначительна.

Мероприятия по проведению совместных учений с участием как своих органов поисково-спасательных служб, так и аналогичных поисково-спасательных служб других государств организуются уполномоченными органами, ответственными за поисково-спасательное обеспечение полетов государств-участников учений.

Сноска. Пункт 81 в редакции постановления Правительства РК от 20.10.2017 № 663 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

82. Учения делятся на:

1) связные, связанные с периодическим использованием установленных каналов и средств связи между всеми поисково-спасательными силами для обеспечения надежности связи в случае реальных аварийных ситуаций;

2) координационные, которые предполагают имитацию мер реагирования на кризисную ситуацию на основе разработанных планов-сценариев с частичным развертыванием поисково-спасательных сил и средств;

3) полномасштабные (полевые), с задействованием предусмотренных планом организации ПСО (Р) поисково-спасательных сил и средств с целью поиска объекта, имитирующего терпящее или потерпевшее бедствие ВС.

Сноска. Пункт 82 в редакции постановления Правительства РК от 20.10.2017 № 663 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

83. Решение о проведении учений (включая разработку их замысла и плана проведения), указанных в пункте 82 настоящих Правил, принимается руководителем Координационного совета.

5. Порядок
проведения поисково-спасательной операции (работ)

Параграф 1. Аварийное оповещение

84. Органы ОВД (УВД), эксплуатанты, аэроклубы при получении информации о ВС, терпящем или потерпевшем бедствие, принимают все возможные меры по оказанию необходимой помощи и незамедлительно информируют в соответствии с планом проведения ПСО (Р) поисково-спасательные команды, аварийно-спасательные службы государственных органов, эксплуатантов ВС, а также уведомляют уполномоченные органы в сфере гражданской и государственной авиации для организации проведения расследования авиационного происшествия или инцидента в пределах их компетенции.

Сноска. Пункт 84 в редакции постановления Правительства РК от 20.10.2017 № 663 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

85. Местные исполнительные органы областей, городов республиканского значения и столицы, районов, городов областного значения, физические и юридические лица обо всех известных им случаях бедствия ВС немедленно сообщают уполномоченному органу в сфере гражданской защиты или на ближайший аэродром.

Сноска. Пункт 85 в редакции постановления Правительства РК от 02.04.2015 № 173 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

86. Диспетчеры органов ОВД, должностные лица органов УВД при получении сообщения о бедствии ВС принимают меры для обнаружения ВС, определения его координат, установления с ним радиосвязи, выяснения характера бедствия и решения командира ВС о дальнейших действиях. Полученную информацию сообщают руководителю полетов (старшему диспетчеру) органа ОВД или руководителю органа УВД, который производит оповещение по установленной схеме.

87. Координационный центр, руководитель полетов, диспетчеры органов ОВД при получении сообщения о бедствии информируют об этом пункт управления государственной авиации.

88. Аварийное оповещение проводится по установленным схемам.

Параграф 2. Система принятия решений

и управления при проведении поисково-спасательной

операции (работ)

89. Система принятия решений и управления при проведении ПСО (Р) подразделяется на следующие уровни:

1) первоначальный этап ПСО (Р);

2) этап расширения зоны ПСО (Р);

3) этап завершения (приостановления) ПСО (Р).

90. На первоначальном этапе ПСО (Р) координацию действий и принятие решений осуществляет Координационный центр по согласованию с уполномоченным органом в сфере гражданской защиты, при необходимости взаимодействуя с ВКЦ государственной авиации.

Первоначальный этап ПСО (Р) по времени распространяется с момента возникновения аварийной стадии и до начала работы оперативного штаба либо закрытия аварийной стадии, в зависимости от того, что наступит раньше.

Сноска. Пункт 90 - в редакции постановления Правительства РК от 21.04.2026 № 302 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

91. На этапе расширения зоны ПСО (Р) руководитель ПСО (Р) обеспечивает принятие решений во взаимодействии с уполномоченным органом в сфере гражданской защиты и при необходимости Координационным центром и ВКЦ государственной авиации.

Этап расширения зоны ПСО (Р) распространяется с начала работы оперативного штаба (его первого совещания) и до момента закрытия аварийной стадии.

Сноска. Пункт 91 - в редакции постановления Правительства РК от 21.04.2026 № 302 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

92. На этапе завершения ПСО (Р) руководитель ПСО (Р) обеспечивает принятие решений во взаимодействии с руководителем комиссии по расследованию авиационного происшествия.

Принятие решения о приостановлении ПСО (Р) и действиях, связанных с таким приостановлением, принимается руководителем комиссии по расследованию авиационного происшествия по согласованию с владельцем ВС и руководителем оперативного штаба о прекращение поиска ВС, его пассажиров и экипажа.

Параграф 3. Порядок действий

Координационного центра во время аварийных стадий

93. При получении информации о ВС, находящемся в аварийной стадии, Координационный центр совместно с ВКЦ государственной авиации:

1) оценивает полученную информацию;

2) определяет масштаб требуемой помощи и разрабатывает первоначальный план действий;

3) дает команду на подъем поисково-спасательных ВС.

94. При подаче команды на подъем поисково-спасательных ВС учитываются:

1) удаление места их базирования от района бедствия;

2) возможности применения авиационных, наземных средств по метеорологическим, климатическим условиям, рельефу местности и наличию препятствий на ней.

95. Органы ОВД (УВД) уведомляют Координационный центр, ВКЦ государственной авиации когда будет уточнено, что ВС находится в аварийной стадии.

96. Если информация по ВС, находящемуся в аварийной стадии, получена не от органов ОВД, а из других источников, то Координационный центр совместно с ВКЦ государственной авиации определяет, к какой аварийной стадии соответствует данная обстановка.

97. При наступлении стадии неопределенности Координационный центр совместно с органами ОВД (УВД) и уполномоченным органом в сфере гражданской защиты оценивает поступающую информацию.

Сноска. Пункт 97 - в редакции постановления Правительства РК от 21.04.2026 № 302 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

98. При наступлении стадии тревоги Координационный центр немедленно оповещает об этом уполномоченный орган в сфере гражданской защиты.

Уполномоченный орган в сфере гражданской защиты о наступлении стадии тревоги оповещает дежурную службу своего территориального подразделения предполагаемого района поиска и спасения для назначения руководителя ПСО (Р).

Сноска. Пункт 98 - в редакции постановления Правительства РК от 21.04.2026 № 302 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

99. При наступлении стадии бедствия Координационный центр:

1) устанавливает местонахождение ВС, определяют величину вероятной ошибки в определении его местонахождения и на основе этих данных определяют размер зоны поиска;

2) совместно с уполномоченным органом в сфере гражданской защиты немедленно вводит в действие поисково-спасательные силы и средства через оперативные штабы ПСО (Р) предполагаемых районов поиска и спасания, а также на основе оценки развития событий дает команду на подъем дежурного поисково-спасательного ВС;

3) уведомляет эксплуатанта ВС, терпящего бедствие, и информирует его о ходе операции (при наличии информации о нем);

4) уведомляет Координационный центр прилегающей территории сопредельных государств (при необходимости), от которых может потребоваться помощь или, которых может касаться данная операция;

5) уведомляет соответствующий орган ОВД, если информация об аварийной ситуации была получена из другого источника;

6) на основании имеющейся информации составляет План первоочередных мероприятий по проведению ПСО (Р) и согласовывает его с ВКЦ государственной авиации и уполномоченным органом в сфере гражданской защиты;

7) уведомляет уполномоченный орган в сфере гражданской авиации для организации расследования авиационного происшествия, предоставления информации для государства регистрации и государства эксплуатанта ВС.

Сноска. Пункт 99 с изменениями, внесенными постановлениями Правительства РК от 12.06.2015 № 431; от 21.04.2026 № 302 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

99-1. При объявлении аварийной стадии в отношении ВС, о местоположении которого нет никаких сведений и которое может находиться как в районах поиска и спасания, относящихся к Республике Казахстан, так и в районах поиска и спасания сопредельного государства, в отношении дальнейших действий и координации поисково-спасательных мероприятий необходимо руководствоваться приложением 12 к Конвенции о международной гражданской авиации.

Сноска. Правила дополнены пунктом 99-1 в соответствии с постановлением Правительства РК от 20.10.2017 № 663 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

100. После объявления стадии бедствия Координационный центр информирует задействованные оперативные штабы ПСО (Р), которые привлекаются к ним, обо всех обстоятельствах аварийной стадии и последующем развитии событий.

101. Оперативные штабы ПСО (Р), получившие любые сведения, относящиеся к аварийной стадии, передают их в Координационный центр.

102. Координационный центр передает органу ОВД, в районе ответственности которого находится ВС в аварийной стадии, информацию об уже предпринятых действиях для передачи ее этому ВС.

102-1. Опрос и оценка отчетов экипажей поисково-спасательных ВС необходимы для точной оценки поисково-спасательных мероприятий. Эта оценка в свою очередь позволит определить следует ли продолжать поиск и спасание и где их проводить. Руководитель (координатор) ПСО (Р) организует нанесение обследованных районов на карту. Полученную от сил и средств, задействованных в поисково-спасательном обеспечении полетов, информацию следует заносить в форму вводной информации и донесения в соответствии с приложением 12 к настоящим Правилам с целью принятия решения о продолжении поиска и определения дальнейшей зоны обследования района.

Сноска. Правила дополнены пунктом 102-1 в соответствии с постановлением Правительства РК от 21.04.2026 № 302 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

103. Контрольные перечни действий специалистов Координационного центра для стадий неопределенности, тревоги и бедствия установлены в приложении 6 к настоящим Правилам.

Параграф 4. Порядок действий оперативного штаба ПСО (Р)

района поиска и спасания при организации поиска и спасания

потерпевших бедствие воздушных судов

104. Непосредственное руководство ПСО (Р) в районах поиска и спасания осуществляется оперативными штабами ПСО (Р) (далее – Оперативный штаб) районов ответственности по поисково-спасательному обеспечению полетов, создаваемыми при территориальных подразделениях уполномоченного органа в сфере гражданской защиты.

Сноска. Пункт 104 - в редакции постановления Правительства РК от 21.04.2026 № 302 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

105. Оперативным штабом разрабатывается План проведения ПСО (Р) в пределах своего района ответственности. Штаб обеспечивается комплектом карт района ответственности в масштабе: 1:1000000 (для ведения радиотехнического поиска поисковыми ВС); 1:500000 (для ведения визуального поиска поисковыми ВС); 1:200000 (для ведения визуального поиска НПСК).

106. Оперативный штаб в процессе управления поисково-спасательными силами и средствами:

1) организует действия всех выделенных поисково-спасательных сил и средств с целью быстрого обнаружения и немедленного оказания помощи пострадавшим;

2) направляет поисково-спасательные ВС к месту бедствия;

3) определяет для каждого поисково-спасательного экипажа район поиска с учетом запаса топлива, светлого времени суток, а также действий на случай ухудшения метеоусловий.

107. При управлении ПСО (Р) основными задачами штаба ПСО (Р) района ответственности по ПСО (Р) являются:

1) непосредственное руководство действиями воздушных и наземных поисково-спасательных сил и средств при производстве поиска и спасания;

2) обеспечение координированных действий сил и средств, привлекаемых к поиску и спасанию;

3) обеспечение наращивания сил и средств в процессе поиска и спасания.

108. Оперативные штабы, непосредственно руководящие проведением ПСО (Р):

1) дают указания подчиняющимся им органам и сообщают об этих указаниях в уполномоченный орган в сфере гражданской защиты;

2) информируют Координационный центр о развитии событий;

3) при необходимости запрашивают через уполномоченный орган в сфере гражданской защиты дополнительные воздушные и наземные поисково-спасательные силы и средства для поиска и спасания;

4) представляют ежедневный отчет о ходе выполнения ПСО (Р) в уполномоченный орган в сфере гражданской защиты и Координационный центр.

Сноска. Пункт 108 - в редакции постановления Правительства РК от 21.04.2026 № 302 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

109. Выдача оперативными штабами указаний и прием информации от поисково-спасательных ВС, находящихся в полете, осуществляется через органы ОВД (УВД), либо через координатора ВС.

Параграф 5. Действия экипажей

поисково-спасательных воздушных судов при выполнении

поисково-спасательных операций (работ)

110. Получив команду на вылет, экипаж поисково-спасательного ВС немедленно приступает к предполетной подготовке, в процессе которой необходимо:

1) получить и оформить необходимые документы и полетные карты в соответствии с требованиями Правил производства полетов в гражданской авиации Республики Казахстан, утвержденных уполномоченным в сфере гражданской авиации или с требованиями Правил производства полетов в государственной авиации, утвержденных уполномоченным в сфере государственной авиации;

2) получить информацию о метеообстановке и прогнозе погоды в районе полетов;

3) уточнить район поиска, тип и номер ВС, терпящего или потерпевшего бедствие;

4) уточнить порядок ведения радиосвязи;

5) проверить готовность ВС, поисковой радиоаппаратуры, наличие и состояние аварийно-спасательного имущества и снаряжения;

6) уточнить обязанности АСФ или СПДГ и порядок взаимодействия с АСФ или СПДГ и в экипаже;

7) доложить о готовности к вылету.

Сноска. Пункт 110 с изменением, внесенным постановлением Правительства РК от 21.04.2026 № 302 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

111. При срочном вылете дежурные поисково-спасательные экипажи могут вылетать на поиск без предоставления плана полета органам ОВД в соответствии с пунктом 1 статьи 24 Закона Республики Казахстан "Об использовании воздушного пространства Республики Казахстан и деятельности авиации". При этом постановка задачи на поиск, уточнение данных о ВС и экипаже, терпящем или потерпевшем бедствие, метеоусловиях, маршруте и высоте полета, порядке взаимодействия с воздушными и наземными поисково-спасательными силами и передача другой информации осуществляются после взлета экипажа по радио.

Сноска. Пункт 111 - в редакции постановления Правительства РК от 20.10.2017 № 663 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

112. При организации последующих вылетов поисково-спасательных экипажей постановка задачи производится по возможности, перед вылетом руководителем ПСО (Р) через координатора ВС, а в процессе предполетной подготовки проводится дополнительно подготовка полетных карт для визуального поиска с детальным изучением района поиска.

113. Диспетчерское обслуживание полетов поисково-спасательных ВС осуществляется органом ОВД, в районе ответственности которого находится ВС, а при полетах в неконтролируемом воздушном пространстве обеспечивается полетно-информационное обслуживание.

114. Орган ОВД информирует руководителя ПСО (Р) или координатора ВС о вылете и работе поисковых экипажей.

115. После взлета и набора заданной высоты экипаж поисково-спасательного ВС:

1) включает бортовой комплекс поисковой аппаратуры (при наличии);

2) не прекращая радиосвязи с органом ОВД (УВД) включает аварийный канал связи для прослушивания;

3) докладывает диспетчеру органа ОВД (УВД) о результатах поиска во временные сроки, оговоренные на инструктаже, но не реже чем через 15 минут.

116. Выход в район поиска осуществляется с комплексным использованием всех средств навигации, а также:

1) при работе аварийной радиостанции – с помощью радиотехнических средств поиска;

2) при наличии радиосвязи с потерпевшими бедствие – по их указанию;

3) при наличии над местом бедствия другого ВС – по его указанию;

4) по командам органа ОВД (УВД).

117. Поиск потерпевших бедствие с использованием радиотехнических средств является основным методом поиска. Методика выполнения радиотехнического поиска терпящего или потерпевшего бедствие ВС приведена в разделе 2 приложения 7 к настоящим Правилам.

118. О времени и месте пролета поисково-спасательным ВС аварийного радиомаяка (радиобуя) экипаж докладывает органу ОВД, на связи с которым он находится и запрашивает разрешение на снижение для визуального обнаружения потерпевших бедствие.

119. Если в результате радиотехнического поиска потерпевшие бедствие не обнаружены и связь с ними не установлена, по решению командира поисково-спасательного ВС, (при необходимости по согласованию с руководителем ПСО (Р)) производится визуальный поиск. Независимо от применяемого метода поиска (радиотехнического или визуального)), в первые два дня поиска полеты выполняются с включенным комплексом бортовой поисковой аппаратуры (при наличии).

Сноска. Пункт 119 в редакции постановления Правительства РК от 20.10.2017 № 663 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

120. Визуальный поиск осуществляется по заданным квадратам с использованием палетки визуального поиска. Разбивку района поиска на квадраты осуществляет руководитель ПСО (Р) либо координатор ВС. Очередность обследования района поиска по квадратам указывается экипажу поисково-спасательного ВС перед вылетом или по каналам радиосвязи после вылета.

Методика выполнения визуального поиска приведена в разделе 4 приложения 7 к настоящим Правилам.

121. При визуальном поиске в состав экипажа включаются наблюдатели. Командир поисково-спасательного ВС определяет для каждого члена экипажа и наблюдателя секторы просмотра пролетаемой местности.

122. Высота полета поисково-спасательных ВС при радиотехническом поиске назначается в пределах:

1) для самолетов категорий В и С – 3000-8100 м.;

2) для вертолетов и самолетов категорий А – 1200-2100 м.;

123. Высота полета поисково-спасательных ВС при визуальном поиске назначается в пределах:

1) для самолетов категорий В и С – 500-600 м. над рельефом местности;

2) для вертолетов и самолетов категорий А – 100-300 м. над рельефом местности.

124. Дальность визуального обнаружения объектов на местности при ясной погоде приведена в приложении 8 к настоящим Правилам.

125. При визуальном поиске обеспечивается сплошной просмотр заданного района поиска с перекрытием боковых полос на 25 %. С этой целью необходимо выдерживать следующие расстояния между галсами:

1) над пересеченной местностью – 0,5 км.;

2) над лесом – 1 км.;

3) над густым лесом – 0,5 км.;

4) над открытой местностью – 2 км.

Рекомендуемая длина галсов – 10-20 км.

126. Перед началом визуального поиска или в процессе радиопоиска над пересеченной местностью и над густым лесом выполняется обзорный полет на большой высоте, обеспечивающий общий просмотр района поиска с целью обнаружения очагов пожара, дымов или других признаков возможного места бедствия.

127. При выполнении полетов на поиск в горах осуществляется осмотр ущелий, долин, горных рек. Осмотр горных вершин и склонов производится со всех сторон (по горизонталям).

128. При установлении связи с потерпевшими бедствие, экипаж поисково-спасательного ВС запрашивает его о месте и характере бедствия, физическом состоянии и необходимой помощи, дает команду на включение аварийной радиостанции в режим "Маяк", обозначая себя сигнальными или подручными средствами.

129. При обнаружении места бедствия экипажу поисково-спасательного ВС необходимо:

1) определить координаты места бедствия и нанести на карту;

2) обозначить место бедствия с помощью средств, имеющихся на борту ВС (по возможности);

3) сообщить потерпевшим бедствие по радио или эволюциями ВС, что они обнаружены, в соответствии с приложением 9 к настоящим Правилам;

4) в случае, если потерпевшим бедствие требуется срочная помощь, а выполнить посадку невозможно, провести десантирование СПДГ, аварийно-спасательного имущества и снаряжения;

5) обеспечить наведение других поисково-спасательных сил и средств;

6) если позволяет запас топлива, продолжить полет над районом бедствия до замены или указания диспетчера органа ОВД (УВД) покинуть район бедствия.

130. При обнаружении пассажиров или экипажа ВС, потерпевшего бедствие на водной поверхности, экипаж поисково-спасательного ВС производит маркирование места бедствия с помощью дымов, окрашивающих воду маркеров, плавающих буев или других средств, имеющихся на борту ВС.

131. Экипаж поисково-спасательного ВС при обнаружении места бедствия сообщает по каналам радиосвязи или спутниковой электросвязи диспетчеру органа ОВД (УВД):

1) время обнаружения в часах и минутах по UTC, координаты района бедствия;

2) состояние и положение ВС, наличие и видимое состояние пассажиров и членов экипажа, эвакуировавшихся с аварийного ВС;

3) информацию, переданную потерпевшим бедствие по каналам радиосвязи;

4) погоду в районе бедствия;

5) оценку рельефа местности и состояние земной (водной) поверхности (волнение моря, ледовую обстановку), на которой находятся ВС и люди, потерпевшие бедствие;

6) возможность использования средств передвижения (водных, железнодорожных, автотранспортных, гужевых);

7) действия, предпринятые для оказания помощи потерпевшим бедствие.

Сноска. Пункт 131 - в редакции постановления Правительства РК от 21.04.2026 № 302 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Параграф 6. Действия экипажей поисково-спасательных

воздушных судов по оказанию помощи и эвакуации

потерпевших бедствие

132. Экипаж поисково-спасательного ВС, выбрав площадку для посадки, сообщает ее координаты диспетчеру ОВД (УВД). После производства посадки докладывает о ней и согласует свои действия по эвакуации потерпевших бедствие с руководителем ПСО (Р).

При отсутствии радиосвязи с руководителем ПСО (Р), командир ВС самостоятельно выбирает способ эвакуации потерпевших бедствие с учетом всех факторов, обеспечивающих безопасность посадки и эвакуации потерпевших бедствие.

Подбор площадки для посадки и ее производство осуществляется в соответствии с требованиями Правил производства полетов в гражданской авиации Республики Казахстан и руководства по летной эксплуатации ВС.

При невозможности выполнить посадку командир поискового ВС десантирует СПДГ парашютным способом или на вертолете высаживает их с режима висения с помощью спускового устройства или лебедки.

133. После посадки командир ВС в первую очередь организует оказание доврачебной или первой медицинской помощи пострадавшим и эвакуацию их на ближайший аэродром или в медицинское учреждение.

Доврачебная или первая медицинская помощь оказывается на месте бедствия в порядке само- и взаимопомощи. Доврачебная или первая медицинская помощь оказывается непосредственно на месте бедствия медицинским персоналом, входящим в состав групп спасателей АСФ или СПДГ, НПСК, а при невозможности ее оказания – в ближайших медицинских учреждениях.

Очередность эвакуации и вид транспортировки пострадавших определяются медицинским работником на месте бедствия, при этом используется возможность консультации по радио со специалистами.

Сноска. Пункт 133 - в редакции постановления Правительства РК от 21.04.2026 № 302 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

134. При пожаре на ВС, потерпевшем бедствие, экипаж поисково-спасательного ВС вместе с АСФ или СПДГ после посадки немедленно приступает к эвакуации людей из ВС, в первую очередь – раненых, и одновременно принимает меры по ликвидации пожара.

Старший расчета СПДГ либо старший АСФ или командир поисково-спасательного ВС руководит эвакуацией, распределив обязанности между членами экипажа и спасателями. Необходимо максимально использовать средства для тушения пожара, имеющиеся на борту поисково-спасательного ВС, а также подручные средства (воду, песок землю и т.д.). При возможности необходимо привлечь местное население.

Сноска. Пункт 134 - в редакции постановления Правительства РК от 21.04.2026 № 302 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

135. Экипажи поисково-спасательных ВС и члены АСФ или СПДГ, НПСК должны знать расположение аварийных люков и выходов и места вскрытия фюзеляжа на ВС.

Сноска. Пункт 135 - в редакции постановления Правительства РК от 21.04.2026 № 302 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

136. Подъем потерпевших бедствие на борт вертолета в режиме висения производится с использованием лебедки с тросовой петлей, спасательными корзиной, сетью, сиденьем или носилками, как правило, с помощью спасателя, с соблюдением мер безопасности.

Сноска. Пункт 136 - в редакции постановления Правительства РК от 21.04.2026 № 302 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

137. При обнаружении экипажа или пассажиров ВС, потерпевшего бедствие на воде экипаж поисково-воздушного ВС:

1) при необходимости производит выброску потерпевшим бедствие укладок с аварийно-спасательными плавсредствами и другим имуществом;

2) оценивает возможность подъема на борт ВС и эвакуации потерпевших бедствие.

138. Десантирование с самолетов выполняется парашютным способом, а с вертолетов – одним из следующих способов:

1) парашютным способом;

2) беспарашютным десантированием;

3) с режима висения вертолета с помощью спускового устройства или электролебедок.

139. Подъем людей с водной поверхности на борт вертолета осуществляется с помощью спасателей. В случае невозможности высадки на воду спасателей командир вертолета может самостоятельно принять решение о подъеме потерпевших с помощью ковша-корзины или другого устройства методом подведения его под лиц, находящихся на воде или к их непосредственной близости для размещения и последующего подъема на борт.

140. Перед спуском спасателей с вертолетов на воду пострадавшим сбрасываются плавсредства (надувные лодки, плоты и т.д.), а спасатели надевают гидрокостюмы или спасательные пояса.

141. Выполнение захода для зависания над водой осуществляется командиром вертолета с учетом гидрометеоусловий и в соответствии с рекомендациями Руководства по летной эксплуатации вертолета.

142. Очередность эвакуации пострадавших определяет старший АСФ либо СПДГ или командир поисково-спасательного ВС по докладу медицинского работника из состава АСФ либо СПДГ.

Сноска. Пункт 142 - в редакции постановления Правительства РК от 21.04.2026 № 302 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

143. В случае невозможности десантирования АСФ либо СПДГ, эвакуации потерпевших бедствие посадочным способом или с режима висения им сбрасываются укладки с аварийно-спасательным снаряжением и специальными грузами для обеспечения их жизнедеятельности.

Сноска. Пункт 143 - в редакции постановления Правительства РК от 21.04.2026 № 302 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

144. Наведение кораблей, судов в район бедствия осуществляется экипажем поисково-спасательного ВС по радио, а при отсутствии радиосвязи – посредством установленных визуальных сигналов.

145. Если ВС, потерпевшее бедствие, затонуло, то командир поисково-спасательного ВС сбрасывает с максимально возможной точностью буй, радио или радиолокационный маяк или другие средства, имеющиеся на борту для обозначения места затопления или осуществления привязки этого места к характерным ориентирам (запеленговать).

О месте затопления ВС и сброса маркировочных средств командир экипажа докладывает диспетчеру ОВД (УВД) и продолжает полет над объектом до получения указаний о дальнейших действиях.

146. После выполнения ПСО (Р) командир поисково-спасательного ВС докладывает о результатах руководителю ПСО (Р) или координатору ВС.

По указанию руководителя ПСО (Р) доклад представляется в письменной форме.

Параграф 7. Порядок действий командира воздушного

судна, принявшего сообщение о бедствии

147. Если командир ВС обнаружил, что другое ВС терпит бедствие, он (за исключением случаев по обеспечению безопасности полета руководимого им ВС):

1) ведет наблюдение за ВС, терпящим бедствие, до тех пор, пока его ВС не будет вынуждено покинуть место происшествия или пока орган ОВД по указанию Координационного центра не сообщит ему, что в этом нет необходимости;

2) определяет местоположение терпящего бедствие ВС;

3) сообщает органу ОВД, по возможности, следующие сведения:

тип, опознавательные знаки и состояние ВС, терпящего бедствие;

его местонахождение, выраженное в географических координатах, или координатах сетки, или в расстоянии и истинном пеленге на известный наземный ориентир или пункт, где находится радионавигационное средство;

время наблюдения в часах и минутах Всемирного координированного времени (UTC);

число замеченных людей;

факт покидания людьми ВС, терпящего бедствие;

метеоусловия на месте происшествия;

внешнее физическое состояние оставшихся в живых;

очевидный оптимальный наземный маршрут доступа к месту происшествия.

148. Если на место происшествия первым прибыло ВС, которое не является поисково-спасательным, оно должно руководить действиями всех других прибывающих позже ВС до тех пор, пока на место происшествия не прибудет первое поисково-спасательное ВС. Если в этот период такое ВС не может установить связь органом ОВД (УВД), оно на основе взаимной договоренности передает ответственность за руководство действиями другому ВС, которое может установить и поддерживать такую связь до прибытия первого поисково-спасательного ВС.

149. В случае, когда подается сигнал с земли, ВС указывает, был ли этот сигнал понят или нет, используя средства, указанные в пункте 152 настоящих Правил, или, если это практически неосуществимо, с помощью соответствующего визуального сигнала.

Сноска. Пункт 149 в редакции постановления Правительства РК от 20.10.2017 № 663 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

150. Когда командир ВС принял сообщение о бедствии, он по мере возможности:

1) подтверждает получение сообщения о бедствии и фиксирует местонахождение ВС, терпящего бедствие, если оно сообщено;

2) определяет, если возможно, пеленг передающей радиостанции;

3) передает диспетчеру ОВД (УВД) о приеме по каналам радиосвязи сообщения о бедствии;

4) учитывая состояние своего ВС и запас топлива, направляется к месту, указанному в сообщении о бедствии;

5) информирует орган ОВД (УВД) о приеме сообщения о бедствии, передавая при этом все полученные сведения.

Сноска. Пункт 150 с изменением, внесенным постановлением Правительства РК от 20.10.2017 № 663 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

151. В том случае, когда необходимо направить надводное судно к месту бедствия, ВС передает точные указания любыми имеющимися в его распоряжении средствами, при необходимости маневрами в соответствии с приложением 9 к настоящим Правилам.

152. В том случае, когда ВС необходимо передать какую-либо информацию оставшимся в живых или НПСК и, при этом двухсторонняя связь отсутствует, оно сбрасывает, если это практически осуществимо, аварийные радиостанции для установления радиосвязи или передает информацию в соответствии с приложением 9 к настоящим Правилам.

153. Визуальные сигналы "воздух – поверхность" и "поверхность – воздух" при применении имеют значения согласно описанию. Они используются только для указанных целей, и при этом не применяются какие-либо другие сигналы, которые могут внести путаницу.

154. При обнаружении сигналов в соответствии с приложением 9 к настоящим Правилам, ВС предпринимают действия, которые необходимы в соответствии со значением сигналов, приведенных в этом приложении.

Параграф 8. Взаимодействие с общественностью

и средствами массовой информации

155. Для взаимодействия с родственниками пассажиров и членов экипажа, терпящего (потерпевшего) бедствие ВС, а также со средствами массовой информации руководителем ПСО (Р) назначается представитель.

156. Представитель обеспечивает регулярное информирование о ходе проведения ПСО (Р) в виде следующей информации:

1) общая причина проведения ПСО (Р);

2) тип потерпевшего бедствие ВС;

3) название (фамилия) владельца/эксплуатанта ВС (только после информирования владельца/эксплуатанта и получения от него разрешения);

4) номер рейса (только после информирования владельца/эксплуатанта и получения от него разрешения);

5) количество лиц на борту ВС;

6) общий район поиска;

7) количество и типы ВС, задействованных в поиске, и количество часов полетов;

8) мероприятия по наземному поиску (при необходимости);

9) подробные сведения о других полномочных органах, участвующих в поиске;

10) контактный номер телефона для ближайших родственников для получения ими информации;

11) номер контактного телефона для получения дополнительной информации;

12) номер контактного телефона для средств массовой информации.

157. Представитель должен поддерживать прямую связь с руководителем ПСО (Р) и Координационным центром, с целью обновления поступающей информации.

158. Во избежание нанесения вреда процессу расследования назначенный представитель должен избегать обсуждения с посторонними лицами, а также выражения личного мнения или предположений в ходе интервью для средств массовой информации о причинах происшествия или возможных способах его предотвращения.

159. Фамилии погибших из числа гражданских лиц не должны разглашаться до тех пор, пока не будет получено на это согласие родственников.

До уведомления родственников раскрываются сведения о числе погибших, оставшихся в живых и раненых. Фамилии погибших из числа военнослужащих могут разглашаться только по указанию руководителя воинской части, к которой они относятся.

160. Фамилии оставшихся в живых не должны разглашаться до завершения их точной идентификации.

6. Окончание и приостановка
поисково-спасательных операций (работ)

Параграф 1. Общие положения

161. ПСО (Р) считается завершенной в следующих случаях:

1) получена информация о том, что ВС или лица, с которыми связана поисково-спасательная операция, более не терпят бедствие;

2) ВС или лица, поиск которых ведется, обнаружены и оставшиеся в живых спасены;

3) на стадии бедствия в соответствии со статьей 102 Закона Республики Казахстан "Об использовании воздушного пространства Республики Казахстан и деятельности авиации" принимается решение о прекращении поиска ВС, его пассажиров и экипажа.

ПСО (Р) считается полностью завершенной, когда поисково-спасательные ВС, НПСК и АСФ либо СПДГ вернулись после проведения ПСО (Р) к месту первоначальной дислокации.

Сноска. Пункт 161 - в редакции постановления Правительства РК от 21.04.2026 № 302 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

162. ПСО (Р) возобновляется в случае получения новых данных о возможном (вероятном) местонахождении потерпевшего бедствие ВС.

Параграф 2. Действия, связанные с

окончанием поисково-спасательных работ

163. О завершении ПСО (Р) Координационным центром незамедлительно уведомляются всех органы, центры, службы или средства, которые были задействованы в ПСО (Р). Первоначальное донесение осуществляется по телефону (радио), а заключительное - в течение суток с момента завершения ПСО (Р).

Параграф 3. Отчетность о результатах

поисково-спасательных операций (работ) и

организация ее хранения

164. Координационный центр совместно с ВКЦ государственной авиации в месячный срок оформляет отчет о результатах проведенной ПСО (Р) и направляет его копии в уполномоченные органы в сфере гражданской и государственной авиации, уполномоченный орган в сфере гражданской защиты.

Формат отчета устанавливается в соответствии приложением 10 к настоящим Правилам.

Сноска. Пункт 164 с изменениями, внесенными постановлением Правительства РК от 02.04.2015 № 173 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

165. Хранение отчета осуществляется Координационным центром в течение пяти лет со дня завершения ПСО (Р). Каждому отчету Координационным центром присваивается идентификационный номер.

Параграф 4. Порядок возмещения

расходов на поисково-спасательные операции (работы)

166. Организациям гражданской авиации, ВС которых участвовали в ПСО (Р), возмещаются расходы за счет государственного бюджета на поисково-спасательные работы, возникшие в период с подачи команды на подъем поисково-спасательного ВС и до объявления об окончании или приостановке ПСО (Р) и возврата привлеченных ВС к местам первоначальной дислокации (базирования).

167. Организация гражданской авиации для возмещения затрат за счет государственного бюджета при осуществлении ПСО (Р), в срок не позднее тридцати рабочих дней со дня объявления об окончании или приостановке ПСО (Р) предоставляет в уполномоченный орган в сфере гражданской авиации следующие материалы с обоснованиями и расчетами:

1) составленное в произвольной форме заявление о возмещении понесенных затратах и подписанное руководителем организации и главным бухгалтером организации (с указанием ее юридических и банковских реквизитов для зачисления финансовых средств (включая наименование банка, его БИК, ИИК банка, номер текущего или сберегательного счета));

2) копии рабочих планов полетов, содержащие сведения о выполненных полетах при осуществлении ПСО (Р) с указанием маршрутов полетов и времени полетов, заверенные руководителем организации, главным бухгалтером организации и командиром ВС, задействованного в ПСО (Р);

3) справку от поставщика АНО, подтверждающую фактическое выполнение полетов при осуществлении ПСО (Р), включая возврат их к местам первоначальной дислокации;

4) сведения о фактически израсходованном количестве авиатоплива и других горюче-смазочных материалах на основе данных рабочих планов полетов, а также его стоимости, подтвержденной выставленным счетом на оплату;

5) расчет себестоимости летного часа ВС, произведенного на основе Инструкции по расчету себестоимости летного часа при выполнении полетов на субсидируемых маршрутах, утвержденной уполномоченным органом в сфере гражданской авиации, в соответствии с подпунктом 24) пункта 1 статьи 14 Закона Республики Казахстан от 15 июля 2010 года "Об использовании воздушного пространства Республики Казахстан и деятельности авиации".

Сноска. Пункт 167 с изменением, внесенным постановлением Правительства РК от 20.10.2017 № 663 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

168. Регистрация заявления на возмещение расходов на поисково-спасательные работы осуществляется в журнале регистрации заявлений на возмещение расходов на поисково-спасательные работы и произведенных выплатах, с выдачей организации гражданской авиации подтверждения о принятии заявления.

169. Уполномоченный орган в сфере гражданской авиации в течение десяти рабочих дней со дня регистрации, указанных в пункте 167 настоящих Правил материалов, производит их проверку и осуществляет:

1) возврат представленных материалов организации гражданской авиации в случае выявления в них недостоверной либо неполной информации с указанием причин возврата;

2) дальнейшие действия в порядке, установленным бюджетным законодательством Республики Казахстан для возмещения затрат, с уведомлением организации гражданской авиации.

170. Организация гражданской авиации в случае возврата материалов, указанных в пункте 167 настоящих Правил, в течение пятнадцати рабочих дней со дня их получения повторно представляет указанные материалы в уполномоченный орган в сфере гражданской авиации при условии устранения выявленных недостатков. Порядок повторного их рассмотрения определяется в соответствии с пунктами 167-169 настоящих Правил.

171. В случае повторного неустранения ранее выявленных недостатков в представленных материалах, уполномоченный орган в сфере гражданской авиации направляет заявителю мотивированный отказ в рассмотрении для возмещения затрат за счет государственного бюджета при осуществлении ПСО (Р).

172. После возмещения расходов на поисково-спасательные работы в журнале регистрации заявлений на возмещение расходов на поисково-спасательные работы и произведенных выплатах производится соответствующая запись с указанием даты, размера выплаты и номера платежного документа.

173. Споры, возникающие между организацией гражданской авиации, претендующей на возмещение расходов на поисково-спасательные работы за счет государственного бюджета и уполномоченным органом в сфере гражданской авиации по поводу возмещения его стоимости, разрешаются в судебном порядке, установленном законодательством Республики Казахстан.

174. Действия, направленные на незаконное получение выплат, влекут ответственность, предусмотренную законами Республики Казахстан.

Параграф 5. Разбор поисково-спасательной операции (работ)

175. По завершению ПСО (Р) уполномоченные органы в сфере гражданской и государственной авиации и в сфере гражданской защиты организуют разбор ПСО (Р) с участием персонала, задействованного в такой операции, эксплуатанта потерпевшего бедствие ВС и других заинтересованных государственных органов и лиц.

Разбор ПСО (Р) осуществляется в целях повышения эффективности и совершенствования методов ПСО (Р).

Установление виновности лиц вследствие неэффективности проведения ПСО (Р) не является предметом разбора.

Сноска. Пункт 175 с изменениями, внесенными постановлением Правительства РК от 02.04.2015 № 173 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

176. По итогам разбора уполномоченные органы в сфере гражданской и государственной авиации и в сфере гражданской защиты разрабатывают рекомендации по совершенствованию поисково-спасательного обеспечения полетов, рассылают и контролируют их выполнение.

Сноска. Пункт 176 в редакции постановления Правительства РК от 02.04.2015 № 173 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Приложение 1 к Правилам по организации поисково- спасательного обеспечения полетов на территории Республики Казахстан

Схема поисково-спасательного обеспечения полетов на территории Республики Казахстан

Сноска. Приложение 1 - в редакции постановления Правительства РК от 21.04.2026 № 302 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

____________________

Приложение 2 к Правилам по организации поисково-спасательного обеспечения полетов на территории Республики Казахстан

Типовой план
организации и проведения поисково-спасательных
операций (работ) в районе поиска и спасания (области)

Основные разделы

1. Документы, в соответствии с которыми разработан план.

2. Организация и проведение поиска и спасания на территории области

3. Районы ответственности дежурных поисково-спасательных сил и средств по поисково-спасательному обеспечению полетов.

4. Силы и средства, выделяемые для проведения ПСО (Р).

5. Места базирования дежурных поисково-спасательных сил и средств на территории области.

6. Порядок оповещения дежурных поисково-спасательных сил и средств на территории области.

7. Организация взаимодействия между различными ведомствами и организациями.

8. Организация связи при проведении ПСО (Р).

9. План лечебно-эвакуационных мероприятий.

Приложения

1. Схема организации дежурных поисково-спасательных сил и средств и их взаимодействия.

2. Карта районов ответственности дежурных поисково-спасательных сил и средств.

3. Схема оповещения и организации оперативной связи при проведении ПСО (Р).

4. Климато-географические и гидрометеорологические условия на территории области.

5. Состав оперативного штаба при проведении ПСО (Р) на территории области.

6. Телефонный справочник.

Планы содержат детали действий, предпринимаемых государственными органами и лицами, привлекаемыми к ПСО (Р), включая:

1) способы проведения ПСО (Р) в районе поиска и спасания;

2) использование имеющихся систем и средств связи;

3) действия, предпринимаемые совместно с другими координационными центрами поиска и спасания;

4) методы аварийного оповещения ВС, следующих по маршруту, и надводных судов в море;

5) обязанности и права лиц, которым поручено ведение ПСО (Р);

6) возможное передислоцирование средств, вызываемое метеорологическими или другими условиями;

7) методы получения метеосводок и прогнозов, сообщений NOTAM;

8) методы наведения ВС, вынужденных совершать посадку на воду, на район расположения надводных судов;

9) методы наведения поисково-спасательных ВС на ВС, терпящие бедствие;

10) совместные меры, подлежащие принятию во взаимодействии с органами ОВД (УВД) и другими заинтересованными ведомствами для оказания помощи ВС, в отношении которого известно или предполагается, что оно является объектом незаконного вмешательства;

11) меры по обслуживанию и заправке в возможных пределах ВС и надводных судов, а также наземных транспортных средств, используемых во время ПСО (Р).

Приложение 3 к Правилам по организации поисково- спасательного обеспечения полетов на территории Республики Казахстан

Оснащение поисково-спасательных воздушных судов имуществом и снаряжением

Сноска. Приложение 3 - в редакции постановления Правительства РК от 21.04.2026 № 302 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

1. Перечень спасательного имущества и снаряжения (минимальный)

№ п/п	Имущество и снаряжение	Единица измерения	Количество
1	2	3	4
1.	Запас продовольствия (на трое суток): сухой паек (набор пищевых концентратов или консервированных пищевых продуктов), сгущенное молоко, кофе, сахар и соль, полиэтиленовые емкости с завинчивающимися пробками с водой	набор	2
2.	Столовые принадлежности металлические (ударопрочные, небьющиеся)	комплект	3
3.	Термос (емкость) 10 л с водой	штук	1
4.	Портативный радиопередатчик/приемник (аварийная радиостанция)	комплект	2
5.	Пиротехнические сигнальные средства (разноцветные дымовые свечи и (или) осветительные ракеты с ракетницей) или другие светосигнальные средства	штук	10
6.	Карманный электрический фонарь с комплектом запасных батарей	комплект	2
1	2	3	4
7.	Компас	штук	1
8.	Бинокль	штук	1
9.	Свисток	штук	2
10.	Зеркало для подачи сигналов	штук	2
11.	Таблица сигнальных кодов, брошюра с рекомендациями, касающимися методов выживания	штук	2
12.	Аптечка для оказания первой помощи	комплект	1
13.	Обмундирование теплое (куртка, брюки, обувь на меху, носки шерстяные, шерстяной головной убор, рукавицы)	комплект	2
14.	Мешок спальный (в районах с холодным климатом меховые)	комплект	2
15.	Палатка	комплект	1
16.	Не боящиеся сырости и ветра спички	коробка	4
17.	Сухое горючее (таблетированное)	таблетка	20
18.	Лупа для разжигания огня	штук	1
19.	Таблетки (средство) для очистки воды	упаковка	4
20.	Складной нож	штук	2
21.	Топор	штук	2
22.	Одеяло из плотной фольги для аварийных случаев	штук	4
23.	Репеллент и москитная сетка	штук	1
24.	Солнцезащитные очки или защищающие от ослепления очки	штук	2
25.	Лыжи с палками или снегоступы (для снежных районов)	пары	2
26.	Носилки санитарные	штук	1
27.	Щит для транспортировки людей с поврежденным позвоночником	штук	1
28.	Электромегафон с комплектом батарей (для вертолетов)	комплект	1
29.	Жилет* (пояс) спасательный (для горных районов)	штук	2
30.	Спасательный плот (или лодка)*	штук	1
31.	Средство для окрашивания водоемов (красящие маркеры) или плавучие дымовые буи*	упаковка	4
1	2	3	4
32.	Международный свод сигналов*	экземпляр	1

* для районов акваторий моря (больших водоемов).

2. Спасательное имущество и снаряжение, указанные в пунктах 1–24 приложения 3 к настоящим Правилам, укладываются в мягкие тары (парашютно-десантные мешки) или специальные контейнеры для сбрасывания с воздушных судов. Имущество (кроме плавательных средств) упаковывается в водонепроницаемые мешки.

3. Спасательные жилеты (пояса), спасательные плоты (лодки) расконсервируются и загружаются в предусмотренной для них упаковке, подготовленной к применению.

4. На мешках (контейнерах) со спасательным имуществом и снаряжением с помощью цветового кода, нанесенных типографским способом надписей на английском, русском (и казахском) языках и не требующих пояснений символов должен быть обозначен общий характер их содержимого.

На наружной поверхности мешков (контейнеров):

1) прикрепляется маркировка в виде цветных кольцевых полос шириной 50 мм или окрашенных вымпелов, обозначающих содержимое комплекта:

КРАСНАЯ – медикаменты и средства оказания медицинской помощи;

СИНЯЯ – вода и продовольствие, посуда;

ЖЕЛТАЯ – обмундирование и средства укрытия;

ЧЕРНАЯ – средства сигнализации, приспособление для разжигания огня и освещения;

2) используются ленты с соответствующими пиктограммами, изготовленные из световозвращающего материала, в соответствии с РМАМПС.

Во все сбрасываемые мешки (контейнеры) вкладываются инструкции по использованию средств жизнеобеспечения, напечатанные на английском, русском и казахском языках и, по возможности, дополняются не требующими пояснений рисунками и символами;

3) следует использовать также соответствующие пиктограммы, изготовленные из светоотражающего материала. Пиктограммы приводятся ниже на рисунке.

____________________________

Приложение 4 к Правилам по организации поисково- спасательного обеспечения полетов на территории Республики Казахстан

Оснащение техническими средствами наземных поисково-спасательных команд (НПСК)

Сноска. Приложение 4 - в редакции постановления Правительства РК от 21.04.2026 № 302 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

1. Табель оснащения:

№ п/п	Имущество и снаряжение	Единица измерения	Количество
1	2	3	4
1.	Автомашины повышенной проходимости с радиостанцией	штук	1
2.	Передвижной командный пункт управления, смонтированный на транспортном средстве повышенной проходимости и оборудованный громкоговорящим устройством	штук	1
3.	Флажки белого и красного цветов для обозначения посадочной площадки для вертолета (по 8 шт. каждого цвета)	штук	16
4.	Посадочные шашки (дымовые)	штук	10
5.	Компас	штук	2
6.	Фонарь электрический с комплектом батарей	комплект	6
7.	Топографические карты местности масштаба 1:200000 с палеткой визуального поиска	комплект	2
8.	Бинокль	штук	2
1	2	3	4
9.	Рукавицы (брезентовые)	пар	6
10.	Бензопила для резки металла	штук	1
11.	Топор	штук	4
12.	Лом	штук	2
13.	Лопата штыковая	штук	4
14.	Багор	штук	1
15.	Слесарный инструмент: кувалда, зубило, молоток, пила ручная	комплект	1
16.	Огнетушитель	штук	2
17.	Мегафон с комплектом батарей	комплект	2
18.	Фотоаппарат	штук	1
19.	Носилки санитарные	штук	2
20.	Аптечка для оказания первой помощи	комплект	2
21.	Многофункциональный складной инструмент (на каждого члена НПСК)	штук	1
22.	Бензоплитка (примус)	штук	1
23.	Палатка четырехместная	штук	2
24.	Питьевая вода в Ұмкости не менее 20 литров	штук	1
25.	Столовые принадлежности ударопрочные, небьющиеся (на каждого члена НПСК)	комплект	1
26.	Индивидуальный рацион питания (на каждого члена НПСК на трое суток)	набор	1

2. Перечень технических средств, обязательных для применения НПСК, уточняется и дополняется уполномоченным органом в сфере гражданской защиты и уполномоченным органом в сфере государственной авиации с учетом климатических, физико-географических и иных условий района поиска и спасания и утверждается отдельным актом (приказом/распоряжением).

____________________________

Приложение 5 к Правилам по организации поисково- спасательного обеспечения полетов на территории Республики Казахстан

Оснащение техническими средствами спасательной парашютно-десантной группы (СПДГ)

Сноска. Приложение 5 - в редакции постановления Правительства РК от 21.04.2026 № 302 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

1. Табель оснащения:

№ п/п	Имущество и снаряжение	Единица измерения	Количество
1	2	3	4
1.	Специальное обмундирование, по сезону (на каждого члена СПДГ)	комплект	1
2.	Парашютная система по уровню подготовки (на каждого члена СПДГ)	штук	1
3.	Запасная парашютная система (на каждого члена СПДГ)	штук	1
4.	Страхующий прибор (на каждого члена СПДГ)	штук	1
5.	Высотомер парашютный (на каждого члена СПДГ)	штук	1
6.	Шлем защитный парашютиста (на каждого члена СПДГ)	штук	1
7.	Нож стропный (стропорез) (на каждого члена СПДГ)	штук	1
8.	Жилет (пояс) спасательный (на каждого члена СПДГ)	штук	1
9.	Компас	штук	1
10.	Фонарь электрический карманный с комплектом батарей (на каждого члена СПДГ)	комплект	1
1	2	3	4
11.	Фляга в чехле с питьевой водой (на каждого члена СПДГ)	комплект	1
12.	Спички ветроустойчивые в водонепроницаемой упаковке	пачка	1
13.	Многофункциональный складной инструмент (на каждого члена СПДГ)	штук	1
14.	Перчатки технические пятипалые (на каждого члена СПДГ)	пар	1
15.	Индивидуальный рацион питания на двое суток (на каждого члена СПДГ)	набор	1
16.	Радиостанция Р-855УМ (Р-855А1)	штук	1
17.	Аптечка для оказания первой помощи	комплект	1
18.	Палатка двухместная	штук	1

2. Перечень технических средств, обязательных для применения СПДГ, уточняется и дополняется уполномоченным органом в сфере государственной авиации с учетом климатических, физико-географических и иных условий района поиска и спасания и утверждается отдельным актом (приказом/распоряжением).

3. Указанные технические средства упаковываются в тару и готовятся к доставке к месту происшествия поисково-спасательными воздушными судами с выброской на парашюте или без парашюта.

____________________________

Приложение 6 к Правилам по организации поисково-спасательного обеспечения полетов на территории Республики Казахстан

1. Контрольный перечень
действий дежурной смены Координационного центра
для стадии неопределенности

Начальные действия

1. Определить координатора поисково-спасательной операции (работ).

2. Проверить последние данные об отправлении ВС, ходе его полета и его неприбытии в установленный пункт.

3. Оказать содействие органам ОВД (УВД) в проведении поиска с помощью средств связи в соответствии с разделом 2 настоящего приложения.

4. Запросить метеорологическую информацию по формату, установленному разделом 3 настоящего приложения.

5. Оповестить все заинтересованные органы по схеме оповещения.

6. В случае, если местонахождение воздушного судна установлено и оно находится в безопасности, закрыть стадию неопределенности и направить необходимое оповещение во все заинтересованные органы.

7. Если в результате предварительного поиска с помощью средств связи местонахождение судна не установлено, объявить стадию тревоги.

Поиск воздушного судна с помощью средств связи

1. Связаться с аэропортом назначения и запасными аэропортами, чтобы убедиться в том, что ВС не прибыло. Запросить физическую проверку стояночных площадок во всех неконтролируемых аэропортах и аэродромах.

2. Связаться с аэропортом отправления для подтверждения факта вылета и невозвращения. Проверить данные плана полета.

3. Обратиться через смежные органы ОВД (УВД) к ВС, выполняющим полет по данному маршруту или близко от него, с просьбой предпринять попытку установить радиоконтакт с пропавшим без вести ВС.

4. Обеспечить аварийное оповещение органов ОВД (УВД) и войск противовоздушной обороны, находящихся в пределах районов, через которые могло совершить пролет данное ВС.

Метеорологическая информация

1. Уровень видимости и факторы, ее ухудшающие, например, туман, дым или дымка, а также время последних изменений в метеоусловиях.

2. Направление и скорость ветра, а также имевшие в последнее время изменения.

3. Облачность, нижняя граница облаков и т.д., а также имевшие в последнее время изменения.

4. Температура воздуха.

5. Барометрическое давление.

6. Идет или прошел ли дождь или снег, а также время начала выпадения осадков и их прекращения.

7. Имеют или имели ли место такие неблагоприятные явления, как гроза, снег, град, ледяная крупа или гололед, а также время их начала и прекращения.

2. Контрольный перечень
действий дежурной смены Координационного центра
для стадии тревоги

Начальные действия

Примечание: необходимо учесть пункты контрольного перечня для стадии неопределенности.

1. Дать команду (команды) на подъем дежурного поисково-спасательного ВС для оказания помощи.

2. Обеспечить аварийное оповещение согласно схеме.

3. Через орган ОВД организовать обеспечение помощи со стороны ВС, выполняющих полет по данному маршруту.

4. Если на аварийном ВС восстановлен нормальный эксплуатационный режим, то необходимо осуществлять через органы ОВД (УВД) контроль за ним до тех пор, пока не будет гарантирована его безопасность.

5. Закрыть стадию тревоги, когда оказание помощи завершено.

6. Если ситуация ухудшается и ВС угрожает серьезная и непосредственная опасность, объявить стадию бедствия.

Дополнительный контрольный перечень

на случай неприбытия воздушного судна в расчетное время

1. Обеспечить аварийное оповещение дежурного поисково-спасательного ВС.

2. Обратиться к органам ОВД с просьбой установить связь с терпящим бедствие ВС.

3. Проанализировать представленный план полета.

4. Обеспечить аварийное оповещение органов ОВД (УВД) и войск ПВО.

5. Через орган ОВД организовать обеспечение помощи со стороны ВС, выполняющих полет по данному маршруту.

6. Обеспечить аварийное оповещение по установленной схеме.

7. Обеспечить аварийное оповещение сопредельного координационного центра (если полет аварийного ВС осуществляется вблизи Государственной границы Республики Казахстан).

8. Приступить к планированию поиска и выработке начального плана ПСО (Р).

9. Дать команду (команды) на подъем дежурного поисково-спасательного ВС и направить его для проведения первоначального поиска.

10. Если место нахождения ВС установлено, уведомить все заинтересованные стороны.

11. Если ситуация ухудшается и ВС, как предполагается, угрожает серьезная и непосредственная опасность, объявить стадию бедствия.

Дополнительный контрольный перечень

на случай актов незаконного вмешательства

1. Обеспечить аварийное оповещение по установленной схеме.

2. Обеспечить аварийное оповещение поисково-спасательного ВС.

3. Обеспечить аварийное оповещение сопредельного координационного центра (если полет аварийного ВС осуществляется вблизи Государственной границы Республики Казахстан).

4. Дальнейшие действия осуществлять в соответствии с указанием Антитерростического центра Комитета национальной безопасности Республики Казахстан.

5. Если существует вероятность того, что ВС намерено совершить или совершило вынужденную посадку на суше или на воде, объявить стадию бедствия.

3. Контрольный перечень действий
дежурной смены Координационного центра
для стадии бедствия

Примечание: необходимо учесть пункты контрольных перечней для стадий неопределенности и тревоги.

1. Обеспечить аварийное оповещение сопредельного координационного центра (если полет аварийного ВС осуществляется вблизи Государственной границы Республики Казахстан).

2. Дать команду на подъем дежурного поисково-спасательного ВС и направить его в место бедствия (если оно известно).

3. Разработать план первоначальных поисковых действий.

4. Предоставить через органы ОВД (УВД) экипажу поисково-спасательного ВС информацию, касающуюся проводимой операции.

5. Согласовать с уполномоченным органом в сфере гражданской защиты вопрос о назначении координатора на месте проведения ПСО (Р) (руководителя ПСО (Р).

Сноска. Пункт 5 - в редакции постановления Правительства РК от 21.04.2026 № 302 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

6. Назначить координатора ВС на месте проведения ПСО (Р).

7. Передать информацию о первоначальном плане действий назначенному руководителю ПСО (Р).

8. Опросить органы ОВД (УВД) и войск ПВО о последней радиолокационной информации о терпящем бедствии ВС.

9. Предоставить в уполномоченный орган в сфере гражданской защиты сообщение и контактный телефон для организации связи с очевидцами происшествия.

Сноска. Пункт 9 - в редакции постановления Правительства РК от 21.04.2026 № 302 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

10. Через орган ОВД организовать обеспечение помощи со стороны ВС, выполняющих полет по данному маршруту.

11. Поддерживать связь с терпящим бедствие ВС через органы ОВД.

12. Информировать терпящее бедствие ВС о предпринятых действиях.

13. Установить контакт и поддерживать связь с эксплуатантом терпящего бедствие ВС.

14. Регистрировать данные и вести соответствующие карты, относящиеся к поисковым действиям и оценке эффективности поиска.

15. В случае успешного поиска и завершения спасательной операции закрыть стадию бедствия.

16. Подготовить требуемые заключительные отчеты.

Приложение 7 к Правилам по организации поисково- спасательного обеспечения полетов на территории Республики Казахстан

Методика проведения поиска воздушных судов, потерпевших бедствие

1. Методика определения района поиска экипажей воздушных судов, потерпевших бедствие

Сноска. Приложение 7 - в редакции постановления Правительства РК от 21.04.2026 № 302 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

В общем виде, когда нет дополнительных сведений, район поиска может быть определен следующим образом (рисунок 1):

Рисунок 1. Методика определения района поиска

1) на рабочей карте наносится участок (АВ) заданного маршрута полета ВС, потерпевшего бедствие, от последней контрольной точки, при пролете которой с ним имелась связь (точка А), до точки, в которую он не прибыл или в которой с ним не была установлена связь (точка В);

2) вдоль участка маршрута (АВ) в масштабе карты наносится полоса шириной ±r, равной значению погрешностей определения места ВС при пролете точки А (полоса a, f, g, b);

3) из точки В перпендикулярно линии маршрута откладываются отрезки Ве и Вd, равные максимальному боковому уклонению L ВС за время прохождения пути S.

Полученная на карте фигура (a, d, e, b, c) и будет районом наиболее вероятного местонахождения ВС, потерпевшего бедствие.

2. Методика выполнения радиотехнического поиска потерпевших бедствие

Поиск экипажей ВС, потерпевших бедствие, поисково-спасательными ВС и с помощью особо высоких частот (ОВЧ) и высоких частот (ВЧ) радиопеленгационной аппаратуры является основным методом поиска.

Поиск по сигналам аварийно-спасательных маяков:

1) когда известно или предполагается, что терпящие бедствие воздушное судно или лица, находящиеся на воздушном судне, оснащены аварийно-спасательным маяком, следует немедленно начать электронный поиск на высоком эшелоне независимо от того, было ли получено какое-либо сообщение через систему КОСПАС-САРСАТ. Многие воздушные суда оснащены передатчиками ELT или ELT (DT), которые начинают действовать, когда перегрузка достигает определенного уровня, например такого, какой возникает при аварии. Начав электронный поиск, не следует пренебрегать осуществлением визуального поиска на более низких эшелонах, поскольку успех электронного поиска зависит от способности аварийно-спасательного маяка передавать сигнал;

2) при электронном поиске ширина обзора должна определяться по расстоянию до горизонта для данного эшелона полета, избранного для поиска, поскольку большинство аварийных маяков работает на частотах, обеспечивающих возможность приема лишь в пределах дальности прямой видимости. Однако если известна вероятная дальность обнаружения, и она меньше расстояния до горизонта, то следует исходить из дальности обнаружения. Когда вероятная дальность обнаружения аварийно-спасательного маяка неизвестна, расчетная ширина обзора при поиске над морем или равнинной местностью, имеющей небольшой лесной покров или вовсе не имеющей такового, должна быть равна примерно половине расстояния до горизонта. Над районами в горной местности расчетная ширина обзора может быть уменьшена до 1/10 расстояния до горизонта. В горной местности или местности с густой растительностью дальность распространения сигнала будет значительно меньше, чем на воде или суше с ровной поверхностью;

3) обычно при поиске по сигналам аварийно-спасательных маяков следует применять методику поиска параллельного галсирования или метод волнообразной линии. Если при первом поиске в определенном районе маяк не был обнаружен, в нем следует провести повторный поиск, при котором участки маршрута поиска должны располагаться под прямым углом к ориентации участков маршрута поиска согласно схеме первого поиска. Если местонахождение маяка по-прежнему не установлено, однако существует значительная уверенность в том, что он находится в данном районе и работает, необходимо рассмотреть возможность проведения третьего поиска при расположении участков маршрута поиска параллельно участкам маршрута при первом поиске, однако со сдвигом на половину интервала между линиями пути;

4) после обнаружения сигнала аварийно-спасательного маяка для установления его местонахождения может использоваться одна из следующих схем.

При использовании поисковых средств, способных ориентироваться по приводным сигналам, поисковое средство приводится на аварийно-спасательный маяк, как только происходит обнаружение его сигнала. Сигнал аварийно-спасательного маяка может быть быстро принят, если поисковое средство движется в направлении исходной точки, в которой плотность вероятности местонахождения объекта поиска является наивысшей. Если это не принесет успеха, то в данном районе следует провести систематический поиск, используя методы секторного поиска, поиска расширяющимся квадратом, поиска параллельного галсирования или поиска волнообразной линии с интервалом между линиями пути, основанным на оптимальной величине обеспечиваемого поискового усилия.

При получении от пролетающих воздушных судов донесений об обнаружении сигнала на частоте 121,5 МГц (этот сигнал не обрабатывается системой КОСПАС-САРСАТ) необходимо установить район поиска для проведения электронного поиска радиомаяка.

При слуховом электронном поиске, осуществляемом поисковым средством, не способным ориентироваться по приводным сигналам, обнаруженный радиочастотный сигнал аварийно-спасательного маяка преобразуется электронным способом в слышимый звук, который с помощью динамика или головных телефонов может слышать по меньшей мере один из членов экипажа поискового воздушного судна.

Рисунок 2. Маневр для выхода на аварийную радиостанцию с использованием автоматического радиокомпаса (АРК)

После выхода в район места нахождения ВС, потерпевшего бедствие, экипаж поисково-спасательного ВС осуществляет поиск до обнаружения сигнала аварийной радиостанции.

При обнаружении с помощью радиокомпасов АРК-У2, АРК-УД, ЮР-26 сигнала работающей аварийной радиостанции (радиомаяка), убедившись в устойчивости индикации указателя курсовых углов ВС, ОВЧ радиопеленгатора, экипаж поисково-спасательного ВС осуществляет привод ВС на указанную радиостанцию.

После пролета аварийной радиостанции (радиомаяка), что определяется по повороту стрелки указателя курсового указателя радиокомпаса (КУР) на 1800, экипаж выполняет маневр (рисунок 2) с расчетом повторного выхода на нее на высоте полета, обеспечивающей визуальное обнаружение пострадавших. Снижение с заданной высоты осуществляется с разрешения руководителя полетов.

3. Порядок разбивки района поиска на квадраты для визуального поиска

При визуальном обследовании район поиска разбивается на квадраты размером 20х20 километров согласно палетке с сеткой визуального поиска (рисунок 3). При необходимости квадрат 20х20 км разбивается на 4 квадрата 10х10 километров в соответствии с палеткой. Для более детального обследования сильнопересеченной лесистой местности наземной поисково-спасательной командой квадрат 10х10 километров разбивается на 4 квадрата 5х5 километров.

Руководителем (координатором) ПСО (Р) определяются квадраты первоочередного обследования и маршрут поиска.

При использовании палетки с сеткой визуального поиска необходимо:

1) совместить центр палетки с контрольной точкой аэродрома (КТА), характерным ориентиром или центром предполагаемого района бедствия;

2) совместить поперечную ось палетки с северным направлением истинного меридиана или перпендикулярно оси предполагаемого маршрута полета;

3) пронумеровать полученные на карте квадраты в соответствии с нумерацией палетки (рисунок 3-1).

4. Способы визуального поиска экипажей воздушных судов, потерпевших бедствие

Если в результате сплошного обследования района поиска с помощью радиотехнических средств потерпевшие бедствие не обнаружены и связь с ними не установлена, решением руководителя (координатора) ПСО (Р) производится визуальный поиск, который может осуществляться следующими способами: "Гребенка", "Параллельное галсирование (PS)", "Секторный поиск (VS)", "Волнообразная линия (CS)", "Расширяющийся квадрат", "Обследование линии пути (TS)", "Контурный поиск (OS)" и "Заданный маршрут":

1) поиск способом "Гребенка" (рисунок 4) применяется в целях просмотра большей площади в минимальное время и при наличии достаточного количества поисково-спасательных ВС.

Способ "Гребенка" заключается в одновременном обследовании района поиска группой ВС путем совместного полета по параллельным прямолинейным маршрутам на интервалах, составляющих примерно 75 % визуальной видимости или дальности действия поисковой аппаратуры.

Способ "Гребенка" применяется, как правило, при организации поиска при больших удалениях от места базирования поисково-спасательных ВС;

Рисунок 4. Схема поиска способом "Гребенка"

2) поиск способом "Параллельное галсирование (PS)" применяется при недостаточном количестве имеющихся поисковых самолетов (вертолетов) и для обследования значительной площади.

Метод поиска с параллельным галсированием обычно применяется при большой неопределенности в отношении местонахождения оставшихся в живых, что требует проведения поиска в обширном районе при равномерном охвате. Она является наиболее эффективной при поисках на водном пространстве или достаточно равнинной местности. Метод поиска с параллельным галсированием охватывает район прямоугольной формы (рисунок 5). Она почти всегда применяется в тех случаях, когда большой район поиска необходимо разделить на подрайоны, распределяемые по отдельным поисковым средствам, которые будут находиться на месте проведения операции в одно и то же время.

При этом способе район поиска может быть разделен на несколько участков поиска (полос), которые просматриваются одновременно несколькими одиночными самолетами (вертолетами) или последовательно одним самолетом (вертолетом).

Поиск должен начинаться с участка (полосы) наиболее вероятного местонахождения терпящего бедствие воздушного судна (рисунок 6).

Расстояние между галсами (при обеспечении 25 % перекрытия) устанавливается таким же, как и интервал между самолетами (вертолетами) при поиске способом "Гребенка". Интервал между полосами обследования берется равным половине расстояния между галсами.

Для сокращения количества разворотов прямолинейные участки галсов целесообразно ориентировать вдоль полос обследования.

Рисунок 5. Метод поиска способом "Параллельное галсирование" одиночным воздушным судном

Рекомендуемое расстояние между галсами при поиске способами "Параллельное галсирование" и "Расширяющийся квадрат" (рисунок 6):

1) пересеченной местностью – 0,5 км;

2) лесом – 1 км;

3) густым лесом – 0,5 км;

4) открытой местностью – 2 км.

Длина галсов должна быть 10–20 км;

где: ИПМП – исходный пункт маршрута полета;

КПМП – конечный пункт маршрута полета.

Рисунок 6. Поиск способом "Параллельное галсирование" двумя самолетами (вертолетами)"

3) поиск способом "Расширяющийся квадрат" (рисунок 7) применяется, как правило, при наличии данных о месте бедствия ВС.

Поиск состоит в обследовании одиночным ВС района вокруг известной точки, в которой предполагается нахождение потерпевшего бедствие экипажа.

Расстояние между соседними параллельными участками маршрута должно гарантировать сплошной просмотр местности;

где: ИПМ – исходный пункт маршрута;

ППМ – промежуточный пункт маршрута;

КПМП – конечный пункт маршрута полета.

Рисунок 7. Поиск способом "Расширяющий квадрат"

4) поиск способом "Заданный маршрут" (рисунок 8) выполняется по линии заданного пути, проходящего вдоль участка маршрута ВС, потерпевшего бедствие.

Способ применяется, когда район поиска представляет собой полосу, ширина которой составляет 0,5–0,7 дальности действия поисковой аппаратуры на заданной высоте полета поисково-спасательного ВС;

где: ИПМП – исходный пункт маршрута поиска;

КПМП – конечный пункт маршрута поиска;

L – ширина полосы захвата (обследования) поисковой радиотехнической аппаратурой;

l – ширина района поиска.

Рисунок 8. Поиск способом "Заданный маршрут"

5) поиск способом "Секторный поиск (VS)" (рисунок 9).

Метод секторного поиска наиболее эффективен в том случае, когда местонахождение объекта поиска точно известно, а район поиска невелик. Например, когда один из членов команды видел, как другой член команды упал за борт морского судна, или когда донесение о местоположении аварийной ситуации получено от судна, предоставляющего очень точные данные о местоположении. Секторный поиск используется при поиске в районе, представляющем собой круг с центром в исходной точке, как показано на рисунке 9. При таком поиске легко осуществлять навигацию, обеспечивая интенсивный охват района вблизи центральной точки, где наиболее высока вероятность обнаружения объекта поиска. Из-за небольших размеров района в этом методе поиска не должно одновременно участвовать несколько воздушных судов, выполняющих полеты на одном и том же или близких эшелонах, или несколько морских судов. Вместо этого можно совместно использовать одно морское судно и одно воздушное судно для независимого секторного поиска в одном и том же районе.

В исходной точке может быть сброшен подходящий маркер (например, дымовой буек или радиомаяк), который используется как ориентир или навигационное средство, обозначающее центр схемы. Каждый участок маршрута поиска должен проходить на близком расстоянии от маркера или непосредственно над ним. Когда секторный поиск проводится по маркеру на море, легче обеспечивается корректировка с учетом воздействия суммарного водного течения на движение объекта поиска в ходе поиска. Поиск на первом участке обычно проводится в направлении дрейфа. При использовании воздушных судов радиус метода поиска обычно составляет от 9 до 37 км (от 5 до 20 морских миль). Угол между предыдущим и последующим участками маршрута поиска будет зависеть от используемого радиуса и максимального интервала между линиями пути в конце участков маршрута поиска. При использовании морских судов радиус метода поиска обычно составляет от 3,7 до 9 км (от 2 до 5 морских миль), а каждый разворот осуществляется на 1200. Обычно все развороты при секторном поиске выполняются в направлении правого борта.

Если к моменту завершения первого поиска по методу секторного поиска местонахождение объекта поиска не установлено, то метод поиска необходимо повернуть и провести второй поиск с использованием участков маршрута поиска, расположенных посередине между участками маршрута, обследованными в ходе первого поиска, как показано пунктирными линиями на рисунке 9;

Рисунок 9. Метод "Секторный поиск (VS)": одно средство

6) поиск способом "Обследование линии пути (TS)".

Метод поиска с обследованием линии пути обычно применяется в тех случаях, когда воздушное или морское судно бесследно пропало на маршруте следования из одного пункта в другой. Она основывается на предположении, что терпящее бедствие судно разбилось, совершило вынужденную посадку или затонуло на выбранной линии пути или около нее, и предполагает концентрацию поискового усилия вблизи этой исходной линии, как показано на рисунке 10.

Обычно предполагается, что оставшиеся в живых могут привлечь внимание поискового средства на значительном расстоянии с помощью каких-либо средств, таких как сигнальное зеркало или окрашенный дым (в светлое время суток), сигнальные ракеты, проблесковый огонь или сигнальный костер (в темное время суток) либо электронный маяк (в светлое или темное время суток).

Поиск с обследованием линии пути обеспечивает быстрый и достаточно тщательный поиск вдоль выбранного маршрута терпящего бедствие судна.

Поисковое средство может провести поиск с одной стороны линии пути и вернуться в обратном направлении (TSR), как показано на рисунке 10, или же может провести поиск вдоль выбранной линии пути и по одному разу с каждой стороны, а затем продолжить свой путь без возврата (TSN), как показано на рисунке 11. Из-за высокой скорости движения воздушные суда часто используются при поиске с обследованием линии пути, обычно на высоте 300–600 м (1000–2000 фут) над поверхностью в светлое время суток или 600–900 м (2000–3000 фут) в темное время суток. Эта схема часто используется в качестве первой стадии поисков, поскольку для нее требуется относительно небольшой объем планирования, и она может быть быстро реализована. Если в ходе поиска с обследованием линии пути установить местонахождение оставшихся в живых не удается, то следует провести более интенсивный поиск в более обширном районе.

Воздушным судам, оказавшимися в данном районе и следующим тем же, что и терпящее бедствие судно, или близким к нему маршрутом, следует предложить отклониться от маршрута для оказания помощи при поиске. Это означает, что они должны отклониться от маршрута и следовать наиболее вероятным маршрутом терпящего бедствие судно или почти параллельным курсом. В тех случаях, когда к оказанию такой помощи привлечено несколько средств, и особенно если они движутся в противоположных направлениях, сотрудник, планирующий поиск, должен информировать все средства о присутствии других средств и не допускать того, чтобы средства, движущиеся в противоположных направлениях, следовали по одному и тому же маршруту с разных сторон.

Привлечение пролетающих воздушных судов к поискам с обследованием линии пути следует рассматривать как дополнительные усилия по отношению к поискам, проводимым поисково-спасательными силами средств с обученными экипажами, поскольку такие воздушные суда могут:

не иметь на борту достаточного числа подготовленных наблюдателей;

быть вынужденными выполнять полет на стандартных эшелонах полета и скорости, а не на оптимальных поисковых высотах и скоростях; и

быть вынужденными выполнять полет над облаками.

Рисунок 10. Метод поиска способом "Обследование линии пути с возвратом (TSR)"

Рисунок 11. Метод поиска способом "Обследование линии пути без возврата (TSN)"

7) поиск способом "Волнообразная линия (CS)".

Метод поиска по волнообразной линии в основном идентична методу поиска с параллельным галсированием, за исключением того, что участки маршрута поиска располагаются параллельно коротким, а не длинным сторонам прямоугольника. Поскольку при использовании метода поиска по волнообразной линии (CS) для охвата одного и того же района требуется намного больше разворотов, она обычно не столь эффективна, как метод с параллельным галсированием (PS), если только не используется для координируемого поиска совместно воздушным судном и морским судном. Метод поиска по волнообразной линии показан на рисунке 12.

Координируемый поиск по волнообразной линии (CSC).

Координируемый воздушно-морской поиск обычно осуществляется посредством координации движения воздушного судна, выполняющего полет по схеме поиска по волнообразной линии, с движением морского судна вдоль большой оси района поиска в направлении смещения поиска, осуществляемого воздушным судном. Воздушное судно выполняет полет по участкам маршрута поиска под прямым углом к курсу морского судна.

Скорость морского судна, скорость воздушного судна, длина участков маршрута поиска воздушного судна и интервал между линиями пути определяются при планировании таким образом, чтобы скорость перемещения воздушного судна в направлении смещения поиска равнялась скорости надводного средства. При правильном выполнении метода поиска воздушное судно должно проходить непосредственно над морским судном в центре каждого участка маршрута поиска, как показано на рисунке 13;

Рисунок 12. Метод поиска способом "Волнообразная линия (CS)"

Рисунок 13. Метод поиска способом "Координируемый поиск по волнообразной линии (CSC)"

8) поиск способом "Контурный поиск (OS)".

Контурный поиск применяется вокруг гор и в долинах, когда резкие изменения превышения местности делают применение других методов практически неосуществимым. Каждая гора обследуется с вершины к подножию, но никогда от подножия к вершине. Детальное изложение поиска методом контурного поиска (OS) показано на рисунке 14.

Поисковое воздушное судно начинает поиск над самым высоким пиком с выполнения полного кругового облета горы на этом эшелоне. Чтобы воздушное судно могло плавно и безопасно снизиться до следующего эшелона контурного поиска, который может быть на 150–300 м (500–1000 фут) ниже, оно может выполнить облет по кругу со снижением в стороне от горы, а затем продолжить контурный поиск на более низкой высоте. Когда нет достаточного пространства для полета по кругу в направлении, обратном направлению поиска, воздушное судно может снижаться по спирали вокруг горы с небольшой, но примерно постоянной скоростью снижения. Если по какой-либо причине невозможно совершить круговой облет горы, следует выполнять последовательные пролеты вдоль ее склона через одинаковые интервалы по высоте, как указано выше.

Поиск в долинах осуществляется кругами с перемещением центра круга на один интервал между линиями пути после завершения каждого облета по кругу.

Рисунок 14. Метод поиска способом "Контурный поиск (OS)"

Контурный поиск может быть очень опасен. Поэтому следует проявлять чрезвычайную осторожность при осуществлении поиска в горах, каньонах и долинах. Ниже приводятся рекомендации по обеспечению безопасности, которые следует принимать во внимание.

Экипаж должен быть очень опытным, хорошо проинструктированным и иметь точные крупномасштабные карты (рекомендуемый масштаб 1:100000).

Для поиска в горных районах следует выделять, когда это возможно, воздушные суда с несколькими двигателями.

Во время поиска внимание пилота должно быть полностью сосредоточено на пилотировании воздушного судна. Пилот должен оценивать находящуюся впереди местность, чтобы избежать любой опасности (линии электропередачи, канатные дороги и т.д.), и предвидеть возможность обмана зрения из-за рельефа местности, что может поставить под угрозу безопасность воздушного судна. При осуществлении поиска в долинах пилот должен планировать полет заранее для того, чтобы воздушное судно смогло, преодолевая встречающиеся препятствия, либо набрать высоту, либо выполнить разворот, чтобы обойти их стороной. Он должен также всегда знать, куда развернуть воздушное судно в случае возникновения опасной обстановки.

Погодные условия в районе поиска должны быть благоприятными. Необходимо постоянно наблюдать как за видимостью, так и за турбулентностью. Следует избегать полетов в горных районах, когда скорость ветра превышает 56 км/ч (30 узлов), поскольку скорость нисходящих потоков в этом случае может превышать 10 м/с (2000 фут/мин).

Перед вылетом экипажу следует изучить крупномасштабные контурные карты, показывающие превышения местности и контуры горизонталей, и определить районы возможной сильной турбулентности. Пилотам необходимо выявлять турбулентность и нисходящие потоки перед выполнением снижения до высоты поиска и полета вблизи склона горы.

Направление ветра и воздушных потоков в горных районах может быть подвержено большим изменениям. При встрече с турбулентностью пилоту следует незамедлительно принимать соответствующие меры, чтобы не допускать превышения предельных нагрузок на конструкции воздушного судна.

Воздушное судно не должно входить в слишком узкую долину, которая не позволяет выполнить разворот на 1800 на высоте полета, если впереди по курсу воздушного судна нет безопасного маршрута для выхода из долины. При поисках полет следует выполнять вблизи одной из сторон каньона или долины, с тем чтобы можно было использовать всю его ширину, если потребуется выполнить разворот на 1800. Это требование следует соблюдать в ходе контурного поиска при облете горы.

Воздушное судно должно быть высокоманевренным и обладать малым радиусом разворота.

В каждом районе контурного поиска должно действовать только одно воздушное судно во избежание возможного столкновения с другим поисковым воздушным судном.

____________________________

Приложение 8 к Правилам по организации поисково-спасательного обеспечения полетов на территории Республики Казахстан

Дальность визуального обнаружения
объектов на местности при ясной погоде

№	Объект наблюдения	Время года, суток	Высота полета (метры)	Дальность обнаружения (км)
1.	Один человек (группа людей)	зима лето	200 200	1,6-1,8 1,0-1,4
2.	Воздушное судно	зима и лето	200	2-4
3.	Костер	ночь	300	8-12
4.	Мигающий фонарь	ночь	300	2-4

Приложение 9 к Правилам по организации поисково-спасательного обеспечения полетов на территории Республики Казахстан

Сигналы и коды,
применяемые при проведении поисково-спасательных
операций (работ)

1. Визуальные знаки и сигналы, передаваемые потерпевшими бедствие, приведены в таблице 1.

Таблица 1

№	Значение знака, сигнала	Знак или сигнал, подаваемый членом экипажа потерпевшего бедствие воздушного судна
		С помощью фигуры человека	С помощью парашюта
1.	Произошло летное происшествие, имеются пострадавшие	Фигура лежащего человека	Купол парашюта разостлан на земле в форме круга, в середине которого фигура лежащего человека
2.	Нуждаемся в продовольствии, воде, теплом обмундировании	Фигура сидящего человека	Купол парашюта сложен треугольником
3.	Покажите, в каком направлении идти	Фигура человека с руками, поднятыми вверх несколько разведенными в сторону	Купол парашюта вытянут в длину
4.	Здесь можно произвести посадку	Фигура человека, присевшего на корточки с вытянутыми руками	Купол парашюта сложен квадратом
5.	Приземляйтесь в указанном направлении	Фигура стоящего человека с вытянутыми вперед руками в направлении захода на посадку	Купол парашюта сложен в виде посадочного "Т"
6.	Здесь садиться нельзя	Фигура человека с поднятыми и сложенными крестообразно руками	Купол парашюта сложен в виде креста

2. Визуальные знаки и сигналы, передаваемые поисково-спасательными ВС, приведены в таблице 2.

Таблица 2

№	Значение знака или сигнала	Знак или сигнал, подаваемый экипажем поисково-спасательного ВС
		Эволюциями ВС	С помощью ракет
1.	Вас вижу	Вираж горизонтальной плоскости (круг над обнаруженными людьми)	Зеленая ракета
2.	Ожидайте помощи на месте, за вами прибудет воздушное судно	Полет в горизонтальной плоскости восьмеркой	Красная ракета
3.	Идите в указанном направлении	Полет самолета над потерпевшими бедствие в направлении курса движения	Желтая ракета
4.	Вас понял	Покачивание с крыла на крыло	Белая ракета
5.	Вас не понял	Полет змейкой	Две красные ракеты
6.	Обозначьте направление посадки и место приземления	Пикирование с последующим вводом в вираж	Две зеленые ракеты

3. Визуальные международные знаки "Земля-воздух", применяемые при проведении поиска и спасания, приведены в таблице 3.

Таблица 3

№	Значение знака	Знак
1.	Требуется помощь	V
2.	Требуется медицинская помощь	X
3.	Нет или отрицательно	N
4.	Да или положительно	Y
5.	Двигаемся в этом направлении	|
6.	Операции закончены	LLL
7.	Мы нашли всех людей	LL
8.	Мы нашли только несколько человек	-|-|-
9.	Мы не в состоянии продолжать поиск и возвращаемся на базу	XX
10.	Разделились на две группы. Каждая следует в указанном направлении	/___/
11.	Получены сведения, что ВС находится в этом направлении	-> ->
12.	Ничего не обнаружили. Продолжаем поиск	NN

4. Размер знаков должен быть не менее 2,5 м и их следует делать в максимальной степени заметными.

Знаки выкладываются с помощью полос ткани, парашютного материала, кусков дерева, камней. Нанесение знаков на поверхность земли осуществляется путем утрамбовывания почвы, окраски поверхности маслом.

Привлекать внимание к знакам можно с помощью сигнальных ракет, дыма, отраженного света, радио.

5. Если знаки, подаваемые с земли, поняты экипажем ВС, то он подает следующие сигналы:

1) при дневном свете – покачивание крыльями ВС;

2) при наступлении темноты – включение и выключение дважды посадочных фар, если ВС ими не оборудовано, включение и выключение дважды аэронавигационных огней.

Отсутствие вышеуказанных сигналов означает, что знак поданный с земли не понят.

6. При выполнении ПСО (Р) на море могут подаваться следующие сигналы:

1) если экипажу ВС надлежит передать надводному судну просьбу направиться к ВС или надводному судну, терпящему бедствие, то экипаж ВС производит следующие маневры:

выполняет круги над надводным судном;

пересекает на небольшой высоте курс надводного судна перед его носовой частью и выполняет покачивание крыльями, осуществив открытие и закрытие заслонок или изменение шага винта;

выходит на курс, по которому следует надводное судно;

2) если помощь надводного судна, для которого был предназначен сигнал, указанный в подпункте 1) настоящего пункта больше не требуется, то экипаж ВС пересекает линию кильватера надводного судна вблизи кормовой части на малой высоте и выполняет покачивание крыльями, осуществляет открытие и закрытие заслонок или изменение шага винта;

3) экипаж надводного судна в подтверждение получения сигнала, указанного в подпункте 1) настоящего пункта, дает следующие сигналы:

поднимает кодовый вымпел с вертикальными белыми и красными полосами вверх до конца (это означает, что сигнал понят);

передает с помощью сигнального фонаря по коду Морзе ряд букв "Т"; для изменения курса и следования за ВС.

7. При невозможности выполнения переданных указаний экипаж надводного судна:

1) поднимает международный флаг "N" (синие и белые квадраты в виде шахматной доски);

2) передает с помощью сигнального фонаря по коду Морзе ряд букв "N".

8. Средства визуальной сигнализации бывают пиротехнические, светотехнические, звуковые и цветовые:

1) к пиротехническим средствам относятся различные типы ракет и сигнальные патроны;

2) к светотехническим средствам относятся сигнальные зеркала и различные типы ручных фонарей и сигнальных ламп, входящие в комплекты неприкосновенных аварийных запасов (далее - НАЗ) и надувных спасательных средств;

3) к звуковым средствам относятся звуковые ракеты и свистки;

4) к цветовым средствам относятся химические вещества для окрашивания окружающей среды в контрастные цвета.

9. Патрон сигнальный ночного и дневного действия (далее - ПСНД) применяется в любое время суток. Он состоит из двух частей, из которых одна горит огнем красного цвета, а другая с выделением оранжевого дыма. Время горения каждой части составляет 30 секунд. Дальность видимости огня ночью и дыма днем достигает:

1) с высоты 500 м - 25-30 км ночью и 8-10 км днем;

2) над водной поверхностью с корабля 20 км ночью и 6 км днем.

Для приведения патронов в действие необходимо отвернуть крышку, извлечь шнур и на вытянутых руках резко дернуть кольцо на конце шнура.

У ПСНД на крышке ночной части патрона имеется выемка. Зажженный патрон следует держать на вытянутой руке по ветру под углом 15-75⁰. Во избежание повреждения плавательных средств искрами патрон держат над водой.

10. Патрон красного цвета марки "РПСП - 40К" служит для подачи сигналов в дневное и ночное время. Правила пользования сигнальным патроном приведены на патроне.

Сигнальный патрон красного цвета с приспособлением для отстрела предназначен для подачи сигналов поисково-спасательным ВС в целях обнаружения местоположения экипажа, терпящего бедствие.

Приспособление для отстрела представляет собой металлический стержень в виде авторучки, на одном конце которого имеется резьбовое отверстие для навинчивания сигнальных патронов, в корпусе приспособления смонтированы боевая пружина с ударником и приспособление для взведения.

Приспособление для отстрела и сигнальные патроны укладываются в коробку или чехол.

11. Сигнальное зеркало предназначено для подачи светового сигнала отраженными солнечными лучами (в виде солнечного зайчика). Зеркало изготовлено из стали с полированной плоской поверхностью. Дальность обнаружения "зайчика", поданного зеркалом из комплекта НАЗ - 14 км, из комплекта группового плота - 37 км.

Наведение "зайчика" на самолет осуществляется в соответствии с инструкцией, нанесенной на обратной стороне зеркала.

12. Сигнальный краситель – порошок, который при попадании в воду образует днем большое желто-зеленое, а ночью ярко-зеленое флюоресцирующее пятно, хорошо видное с воздуха. С помощью его окрашивается также снег, для чего порошок распыляют на снегу. С помощью красителя на снегу наносят различные знаки.

Приложение 10 к Правилам по организации поисково-спасательного обеспечения полетов на территории Республики Казахстан

Формат отчета
о проведенной поисково-спасательной операции (работе)

Отчет о поисково-спасательной операции (работе)

(название, идентификационный номер)

Часть 1. Информация об объекте поиска (ВС, номер рейса, эксплуатант, бортовое оборудование, место происшествия, намеченный маршрут с указанием сроков, характер аварийной ситуации, метеоусловия).

Часть II. Информация о поисково-спасательной операции (работе):

1. Действия Координационного центра

1) Краткое описание начальных действий по записям в журнале.

2) Задействованные поисково-спасательные силы и средства, время реагирования.

3) Основные предположения относительно объекта поиска.

2. Поисковая операция.

1) Обоснование плана поиска.

2) Пояснение любых изменений в плане поиска.

3) Краткое описание каждодневных поисковых операций, включая районы поиска, задействованные поисково-спасательные силы и средства и метеоусловия.

4) В случае обнаружения объекта поиска, полная информация о местоположении объекта поиска и спасания, наличии живых, количестве погибших, дальности обнаружения объекта от поисково-спасательного средства, метод поиска, время, условия поиска, сведения об аварийных радиомаяках и другая информация относящаяся к объекту поиска.

5) В случае не обнаружения объекта поиска, указать причину (в общих чертах).

3. Спасательная операция

1) Состояние оставшихся в живых.

2) Задействованные поисково-спасательные силы и средства.

3) Подробная информация об эвакуации.

4) Возникшие проблемы, если таковые имели место.

Часть III. Прекращение/приостановление ПСО (Р):

1. Объект поиска обнаружен (дата/время, местонахождение, оставшиеся в живых, жертвы, пропавшие без вести и т. д.).

2. Поиск приостановлен (разрешение на приостановление поиска, оставшиеся в живых, жертвы, пропавшие без вести и т. д.).

Часть IV. Выводы/рекомендации:

1. Выводы координатора ПСО (Р).

2. Рекомендации координатора ПСО для содействия предотвращению аналогичных инцидентов или происшествий в будущем.

3. Замечания руководителя Координационного центра.

4. Замечания координатора поиска и спасания.

Приложения:

1. Метеорологические сводки.

2. Донесения лиц, осуществлявших визуальное наблюдение.

3. Карты ПСО (Р).

4. Использование поисково-спасательных средств (часы налета).

5. Перечень извлеченных предметов.

6. Фотографии (если таковые имеются).

7. Список рассылки.

Приложение 11 к Правилам по организации поисково-спасательного обеспечения полетов на территории Республики Казахстан

Сигналы бедствия и срочности воздушных судов

Сноска. Правила дополнены приложением 11 в соответствии с постановлением Правительства РК от 20.10.2017 № 663 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

1. Сигналы бедствия

1. Сигналы бедствия, подаваемые одновременно либо раздельно, означают, что воздушному судну грозит серьезная, непосредственная опасность и оно нуждается в оказании немедленной помощи.

2. Сообщение о бедствии в полете передается открытым текстом, в первую очередь:

1) радиотелефоном:

терплю бедствие – три раза ("МЭЙДЭЙ" при международных полетах);

я – один раз;

позывной воздушного судна терпящего бедствие – три раза;

координаты места бедствия – два раза;

2) радиотелеграфом:

сигнал, передаваемый по радиотелеграфу, состоит из группы "SOS" (...- - -...), повторяемый три раза, сочетания "ДЕШ" (-) - один раз thisis (зисиз) (при международных полетах);

позывной воздушного судна, терпящего бедствие, – три раза;

координаты места бедствия – два раза;

ракетами со вспышками красного цвета, выпускаемыми по одной через короткие промежутки времени;

3) радиотелефоном и радиотелеграфом передаются:

курс полета;

скорость полета;

высота (эшелон) полета;

характер бедствия и требующаяся помощь;

решение КВС и другие сведения, которые будут способствовать поиску и спасанию.

Одновременно с передачей сигналов "SOS" или "Терплю бедствие" включаются сигнал "Бедствие" аппаратуры опознавания и сигнал "Авария" (код 7700) на бортовом ответчике УВД системы вторичной радиолокации.

3. Если позволяют условия, то непосредственно за сигналом бедствия передается сообщение о бедствии с указанием:

1) широты места – два раза;

2) долготы места – два раза;

3) всемирного координированного времени (UTC) – два раза;

4) вида повреждения и требуемой помощи – один раз;

5) принятого решения КВС и других сведений, которые будут способствовать поиску и спасанию, – один раз;

6) слова "Прием".

После каждой передачи сообщения о бедствии необходимо на 1-2 минуты переходить на прием для прослушивания радиоэфира.

4. При работе с аварийно-спасательными ОВЧ-радиостанциями экипаж ВС, терпящего бедствие, немедленно после посадки включает радиостанцию в режим передачи с тональной посылкой (режим "Маяк") для обеспечения пеленгации спутниковой системой "КОСПАС-САРСАТ", в этом режиме работает в течение 3 часов, после чего переходит в режим приема.

5. При наличии у экипажа ВС, потерпевшего бедствие, автоматического радиомаяка типа "Комар", сразу же после приземления с парашютом, работа его передатчика проверяется прослушиванием тональных посылок. В этом режиме работа передатчика продолжается в течение 3 часов. После этого приемопередатчик следует извлечь из надувного баллона радиомаяка, установить антенну и включить в режим приема.

6. В начале каждого часа первых суток после приземления производится трехкратная передача сообщений о бедствии с переходом после каждой передачи на 3 минуты в режим приема, остальное время радиостанция должна находиться в режиме приема. В последующие сутки в начале каждого часа производится трехкратная передача сообщения о бедствии с переходом после каждой передачи на 3 минуты в режим приема, на остальное время радиостанция выключается.

7. Сообщение о бедствии, передаваемое после приземления, аналогично сообщению о бедствии, которое передается в воздухе. При появлении звука поисково-спасательного ВС (самолета или вертолета) или визуальном его наблюдении следует передавать сообщение о бедствии и установить с ним двустороннюю связь; если двустороннюю связь установить не удалось, передачу сообщений о бедствии необходимо чередовать с передачей сигналов для привода (режим "Маяк") в течение 1,5-2 минут; при установлении c экипажем ВС двусторонней радиосвязи дальнейший порядок работы с радиостанцией определяет командир поисково-спасательного ВС.

8. Командиру (экипажу) ВС, потерпевшего бедствие, одновременно включать на передачу несколько аварийно-спасательных ОВЧ-радиостанций в одном месте во избежание взаимных радиопомех запрещено.

Ни одно из положений настоящего раздела не запрещает терпящему бедствие экипажу ВС пользоваться любыми имеющимися в его распоряжении средствами для привлечения внимания, извещения о своем местоположении и получения помощи.

Подробные правила передачи сигналов бедствия и срочности по каналам электросвязи указаны в приложении 10 к Конвенции о международной гражданской авиации "Авиационная электросвязь".

2. Сигналы срочности

9. Сигналы срочности означают, что экипаж ВС испытывает трудности,

вынуждающие его совершить посадку, но не требуют оказания немедленной

помощи и передаются как:

1) повторяющиеся включения и выключения посадочных фар;

2) повторяющиеся включение и выключение аэронавигационных огней, отличающиеся от мигания импульсных аэронавигационных огней.

10. Международный сигнал срочности, передаваемый в случаях возможной опасности для ВС и находящихся на нем пассажиров и экипажа, передается:

1) по радиотелеграфу "ЬЬЬ" – три раза;

2) по радиотелефону "ПАН ПАН" (PAN PAN) – три раза.

11. Нижеследующие сигналы, подаваемые либо вместе, либо раздельно, означают, что ВС имеет для передачи срочное сообщение, касающееся безопасности ВС или какого-либо лица, находящегося на его борту или в поле зрения:

1) сигнал, передаваемый по радиотелеграфу или с помощью какого-либо другого метода подачи сигналов и состоящий из группы XXX;

2) радиотелефонный сигнал срочности, состоящий из произносимых голосом слов PAN, PAN, PAN;

3) сообщение срочности, которое послано по линии передачи данных и передает значение слов PAN PAN.

	Приложение 12 к Правилам по организации поисково- спасательного обеспечения полетов на территории Республики Казахстан
	Форма

Форма вводной информации и донесения (заполняется координатором ПСО (Р)

Сноска. Правила дополнены приложением 12 в соответствии с постановлением Правительства РК от 21.04.2026 № 302 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Вводная информация	Briefing
SAR (название происшествия): ______	SAR: _________________________
Дата: ____________________________	Date: __________________________
Тип и номер ВС: __________________ Команда АСФ: ____________________	A/C Type & Number: ____________ Unit: __________________________
Командир ВС: ____________________	Captain: _______________________
Конкретные данные о характере бедствия или аварийной ситуации: _________________________________	Details as to nature of distress or emergency: ______________________________
Описание объекта поиска: (1) Тип воздушного или морского судна: ___________________________ (2) Номер или название судна: _______ (3) Длина ________________________ Ширина (размах крыла): ____________ (4) Бортовой номер: ________________ (5) Полное описание судна, включая окраску и маркировку: _________________________________ (6) Рабочие частоты пропавшего без вести судна: ______________________	Description of Search Object: (1) Type of aircraft or vessel: ______________________________ (2) Number or name of craft: _______ (3) Length: _____________________ Width (Wing-Span): _____________ (4) Number on board: ____________ (5) Full description of craft, including color and markings: __________________________ (6) Frequencies of missing craft: ______________________________
Заданные районы поиска Район: ___________________________	Assigned Search Areas Area: _________________________
Способ поиска: ___________________	Type of Search: _________________
Абс. высота/видимость ____________	Altitude/Vis: ___________________
Время на выполнение задачи: _______	Time on Task: __________________
Начать поиск в точке (местопол.): ____	Commence Search at (Posn): _______
по линии пути (N-S) (E-W) __________	and track (N-S) (E-W) ____________
Рабочие частоты: (1) Управляющий орган: ____________ (2) Воздушные суда: _______________ (3) Надводные морские суда: ________ (4) Другие средства: _______________	Frequencies: (1) Controlling Agency: ___________ (2) Aircraft: ____________________ (3) Surface Vessels: ______________ (4) Others: _____________________
Донесения о ходе операции Направлять (кому): ________________ через каждые __________ часов и включать сведения о метеоусловиях через каждые ________ часов	Progress Reports To be passed to: ________________ every ______ hours with weather report included every ________hours

Координатор ПСО (Р) _________________/__________________/

Форма вводной информации и донесения (заполняется командиром поисково-спасательного ВС после ПСО (Р)

Донесение	Debriefing
Средство SAR: ___________________	SAR: _________________________
Номер ВС: _______________________	A/C No.: _______________________
Дата: ____________________________	Date: __________________________
Пункт отправления: ________________	Point of Departure: ______________
Пункт посадки: ___________________	Point of Landing: ________________
Общее полетное время: _____________	Time Off: ______________________
На выполнение задачи: _____________ Вне задачи: _______________________	On Task: ______________________ Off Task: ______________________
Время посадки: ___________________	Landed: _______________________
Фактически обследованный район: _________________________________	Area Actually Searched: ______________________________
Способ поиска: ___________________	Type of Search: _________________
Абс. высота/видимость: ____________	Altitude/Vis: ___________________
Характер местности или состояние моря: ____________________________	Terrain or Sea State: ______________________________
Кол-во наблюдателей: ______________	Number of Observers: ____________
Метеоусловия в районе поиска (видимость, скорость ветра, высота нижней границы облаков и т.п.): ______________________________	Weather Conditions in Search Area (Vis, Wind velocity, Ceiling, etc.): ______________________________
Объект поиска обнаружен: Местоположение: _________________	Object of Search: (located) at Position: _____________
Кол-во и состояние оставшихся в живых: __________________________	Number and Condition of Survivors: ______________________________
Визуальное обнаружение и (или) другие донесения: _________________	Sightings and (or) other reports: ______________________________
Связь: (Указать качество связи и (или) какие-либо изменения по сравнению с данными инструктажа) _____________	Telecommunications: (Note quality of communications and (or) any changes other than briefed) _______________
Замечания: (Включить любые действия, предпринятые при поиске, любые проблемы, критические замечания, предложения) _________________________________	Remarks: (To include any action taken on search, any problems, criticism, suggestions) ______________________________
"_____" ______________ ___________ Дата/время (местное) Командир ВС	"_____" ____________ __________ Date/Time (Local) Captain

____________________________

Приложение 13 к Правилам по организации поисково- спасательного обеспечения полетов на территории Республики Казахстан

Формат аварийного сообщения, передаваемого центром приема сигнала КОСПАС-САРСАТ об аварийной ситуации в Координационный центр поиска и спасания (формат основан на стандартном формате КОСПАС-САРСАТ)

Сноска. Правила дополнены приложением 13 в соответствии с постановлением Правительства РК от 21.04.2026 № 302 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

№	Название поля	Содержание поля	Формат поля
1	2	3	4
1.	Центр передачи сообщения	идентификатор центра обработки сообщения	согласованная буквенная аббревиатура центра обработки сообщения (например, TKPS или GEOS)
2.	Номер сообщения	индивидуальный номер сообщения	аббревиатура центра обработки вызовов с последующим индивидуальным номером сообщения, присвоенным центром обработки вызовов (например, GEOS/12345)
3.	Дата сообщения	день, месяц, год по Григорианскому календарю	DD MMM YY, где DD – день, MMM – месяц, сокращенный до первых трех букв названия месяца, и YY – последние две цифры года
4.	Время передачи сообщения	часы, минуты по всемирному координированному времени (UTC)	UTC, где hh – число полных часов, прошедших с полуночи (00–24), mm – число полных минут, прошедших с начала часа (00–59)
5.	Местное время (факультативное)	часы, минуты по местному времени пункта, где было определено местоположение устройства	(местное время), где hh – число полных часов, прошедших с полуночи (00–24), mm – число полных минут, прошедших с начала часа (00–59), и слова "Местное время" заменяются аббревиатурами EST, CST, MST, PST или другими аббревиатурами местных часовых поясов. В соответствующих случаях аббревиатура включает "летнее время"
6.	Тип сообщения	новое аварийное оповещение или обновление (если обновление включает в себя первоначальный номер сообщения)	"Новое оповещение" или "Обновление" в зависимости от конкретного случая, применительно к обновлениям первоначального номера сообщения согласно полю № 2
7.	Ответственный полномочный орган ПСО (Р) пункта назначения	пункт назначения сообщения	опознавательный код полномочного органа ПСО (Р), которому адресовано сообщение (на английском языке)
8.	Идентификатор устройства	номер IMEI (15-цифровой международный идентификационный номер устройства мобильной связи (IMEI)	где AABBBBBB – код определения типа (TAC) устройства, CCCCCC – изготовитель, присвоивший серийный номер устройству, и D – контрольная цифра
9.	Изготовитель и номер модели устройства	опознавательный знак устройства, передающего аварийное оповещение	изготовитель и номер модели устройства (например, SPOT Satellite GPS Messenger)
10.	Спутниковая система	опознавательный код аварийного оповещения	опознавательный код используемой спутниковой системы (например, Глобалстар, Инмарсат, Иридиум)
11.	Сообщение	полное сообщение	полный текст сообщения, передаваемого устройством
12.	Широта	широта в градусах и десятичных долях минуты в формате WGS-84	DD MM MMMs, где DD указывает градусы, а MM MMM указывает минуты и десятичные доли минуты широты (точность приблизительно 2 м (6 фут), а s указывает, является ли широта северной "N" или южной "S" по отношению к экватору
13.	Долгота	долгота в градусах и десятичных долях минуты в формате WGS-84	DDD MM MMMs, где DDD указывает градусы и MM MMM указывает минуты и десятичные доли минуты долготы (точность приблизительно 2 м (6 фут), а s указывает, является ли долгота восточной "E" или западной "W" по отношению к нулевому меридиану
14.	Источник данных о местоположении и его точность	местоположение, указанное GPS, GLONASS, допплеровской системой и т.д. и предполагаемая точность местоположения	источник данных о местоположении (например, GPS, GLONASS, допплеровская система) и предполагаемая точность местоположения в метрах (например, GPS:10 м)
15.	Возможное координатное перемещение и относительная высота	если имеется скорость и курс относительно земли (SOG и COG) и относительная высота над уровнем моря	SSS:CCC:HHHHH, где SSS – скорость относительно земли (SOG) в узлах (от 1 до 999), CCC – линия фактического пути (курс относительно земли (COG) в градусах (от 1 до 360) относительно истинного направления северного меридиана и HHHHH – превышение над уровнем земли (относительная высота от 1 до 99999) в метрах. Если какое-либо поле отсутствует – оставить чистым
16.	Исходная база данных об устройстве	сведения о местонахождении базы данных, содержащей контактную информацию о пользователе	полный адрес и номера телефонов (включая название страны, почтовый код/индекс и международные телефонные коды набора)
17.	Зарегистрированное имя	имя владельца устройства	полное имя зарегистрированного владельца устройства
18.	Зарегистрированный адрес	адрес владельца	полный адрес владельца устройства, включая название страны и почтовый код/индекс
19.	Зарегистрированные номера телефонов	номера телефонов владельца	номера телефонов, включая полные коды набора для всех телефонов, зарегистрированных владельцем, включая кабельный и мобильный/сотовый телефон
20.	Контактная информация о центре обработки вызовов	полный адрес и номера телефонов центра обработки вызовов	полный адрес и номера телефонов (включая название страны, почтовый код/индекс и международные телефонные коды набора)
21.	Оперативный сотрудник центра обработки вызовов	имя лица, принимающего аварийное сообщение в центре обработки вызовов, и его прямой телефон	полное имя и номер телефона (включая добавочный номер, если необходимо)
22.	Примечания	любая дополнительная информация о ситуации, которой располагает центр обработки вызовов	поле для ввода произвольного текста
23.	Конечное сообщение	конец сообщения	сообщение заканчивается

Образец аварийного оповещения, передаваемого центром приема сигнала КОСПАС-САРСАТ об аварийной ситуации в Координационный центр поиска и спасания

Центр, передающий донесение	: TKPS-Kazakhstan, LLP
Номер сообщения	: TKPS/12345
Дата сообщения	: 31 DEC 23
Время передачи сообщения	: 2113 UTC
Местное время (факультативно)	: 1513 (AST)
Тип сообщения	: New message, or : Update to TKPS/12344
Полномочный орган ПСО (Р)	: Rescue Control Centre 020000 Astana, Esil district, E522 street, 15
Идентификатор устройства	: B684D34D35929C5
Изготовитель/номер модели устройства	: SPOT Satellite GPS Messenger
Спутниковая система	: Globalstar
Сообщение	: "посланное устройством авар. оповещения"
Широта	: 420 06 935 N
Долгота	: 122 42 340 W
Источник данных о местоположении и точность	: GPS:10m
Скорость: курс: относительная высота (факультативно)	: 010:034:00500 (если данных нет, поле остается пустым)
Зарегистрированное имя	: Kazaviaspas, JSC
Зарегистрированный адрес	: Republic of Kazakhstan Z01G8X5, Astana city, Almaty district, Bauyrzhan Momyshuly avenue, building 2/11
Зарегистрированный номер телефона	: +7 (7172) 78 82 82
Сведения о контактном лице в чрезвычайной ситуации	: Aslanov Nurzhan Head of OCC Home +7 (7172) 00 00 00 Cell +7 (701) 000 00 00
Вспомогательная информация	: "Поле для ввода произвольного текста"
Контактная информация о центре	: TKPS, LLP Almaty, Bostandyk district, Egizbayev street, house 7/21, sq. 53 e-mail: eltmayak@gmail.com AFTN:
Оперативный сотрудник центра	: Serikov Serik Home +7 (727) 000 00 00 Cell +7 (701) 000 00 00
Примечания	: "Дополнительная информация о ситуации"
*********************** КОНЕЦ СООБЩЕНИЯ ********************

____________________________