On the Civil Service of the Republic of Kazakhstan

Law of the Republic of Kazakhstan № 290-VIII ZRK of 19 May 2026

Unofficial translation

Chapter 1. GENERAL PROVISIONS

Article 1. Basic terms used throughout this Law

The following basic terms are used herein:

1) “A” corps administrative civil service positions are administrative civil service positions at management level, as specified herein and in the register of political, elected and administrative civil servants, that have a specific procedure for entry into, progression through and termination of civil service in the Republic of Kazakhstan, as well as specific qualification requirements;

2) an administrative civil servant is a civil servant who performs his or her duties on a permanent professional basis in administrative civil service positions of categories “A” and “B”, exercising official powers within public authorities, unless otherwise prescribed by the laws of the Republic of Kazakhstan and acts of the President of the Republic of Kazakhstan;

3) the category of administrative civil service positions is a group of administrative civil service positions as set out in the register of positions for political, elected and administrative civil servants;

4) a senior civil service position (hereinafter referred to as a senior position) is a civil service position that has civil servants reporting to it and is vested with the authority to organise their work;

5) “B” corps administrative civil service positions are administrative civil service positions specified in the register of political, elected and administrative civil servants, which ensure organisational, legal, informational, analytical, financial and economic, and other functional support for the activities of public authorities, the fulfilment of the State’s functions and tasks within the remit of the relevant public authority, and which do not fall within the category of “A” administrative civil service positions;

6) bonus is a cash payment awarded to a civil servant following an appraisal of their performance, as established by the legislation of the Republic of Kazakhstan;

7) qualification requirements are the requirements regarding education, work experience and competencies applicable to citizens of the Republic of Kazakhstan who are applying for a public office;

8) workplace means a structurally designated and organised place where a civil servant is stationed on a permanent or temporary basis, intended for the performance of their official duties, including a place that is equipped and organised to take account of the individual capabilities of a person with a disability;

9) a veteran of the civil service of the Republic of Kazakhstan is a person who has at least twenty-five years’ service in the civil service, has an impeccable reputation, has reached retirement age pursuant to the Social Code of the Republic of Kazakhstan, or whose service in the civil service has been extended beyond retirement age consistent with this Law;

10) the civil service of the Republic of Kazakhstan (hereinafter referred to as the civil service) means the professional activities of citizens of the Republic of Kazakhstan who hold paid public office in public authorities and exercise official powers aimed at fulfilling the functions and tasks of the state and/or the powers of public authorities consistent with the purpose and specific features of the civil service, stipulated by this Law and other regulatory legal acts of the Republic of Kazakhstan;

11) operational necessity means circumstances or conditions requiring a temporary change to the nature or scope of a civil servant’s work or working conditions, to ensure the smooth and efficient performance of a public body’s duties;

12) an official is a person who, on a permanent, temporary or special mandate basis, exercises the functions of a representative of the authorities or performs organisational, managerial, administrative or economic functions within public authorities;

13) official powers are rights and duties associated with a specific public office, which are consistent with the aims and objectives of the public authorities where civil servants are employed;

14) the civil service talent reserve is a list, drawn up as required by law, of citizens of the Republic of Kazakhstan who possess the required professional and personal qualities, intended for their subsequent appointment to vacant civil service positions, as well as for ensuring that public authorities are staffed with the appropriate number of qualified experts;

15) a civil servant is a citizen of the Republic of Kazakhstan who, as established by the legislation of the Republic of Kazakhstan, holds a post remunerated from the republican or local budgets or from the funds of the National Bank of the Republic of Kazakhstan and (or) the Special State Fund established by the laws of the Republic of Kazakhstan on the return to the state of unlawfully acquired assets, a public office as specified in the register of political, elected and administrative civil servants, as well as in other regulatory legal acts of the Republic of Kazakhstan, and who exercises official powers to implement the functions and objectives of the state;

16) professional ethics for civil servants (hereinafter referred to as professional ethics) means the rules of conduct for civil servants laid down by this Law and the Code of Ethics for Civil Servants of the Republic of Kazakhstan, which establish ethical principles and standards of professional ethics;

17) the competence of a civil servant is the combination of knowledge, abilities and skills required to perform professional duties efficiently in a specific civil service position;

18) an immediate superior of a civil servant is the person of higher rank to whom the civil servant is directly subordinate as per their job description;

19) competent authority for civil service matters (hereinafter referred to as the competent authority) refers to the central government body charged with implementing a unified state policy in the field of the civil service;

20) a public office is a structural position within a public authority, to which a scope of official powers has been assigned as established by the regulatory legal acts of the Republic of Kazakhstan for the direct performance of the functions and objectives of the state and/or the powers of public authorities, and which is included in the register of political, elected and administrative civil servants;

21) the head of a public authority means the head of a central public authority, its department or their territorial subdivisions; the head of an executive body funded from the local budget; the chairman of an audit commission; or the head of an administrative office which is a public authority, in the cases prescribed by the laws of the Republic of Kazakhstan;

22) a contract employee of a public authority (hereinafter referred to as a contract employee) is a citizen of the Republic of Kazakhstan recruited by a public authority under a contract, subject to the specific provisions laid down herein, for the implementation of national and other projects, the types whereof are established by the Government of the Republic of Kazakhstan;

23) a contract for a contract-based employee of a public authority is an employment contract between a public authority and a citizen of the Republic of Kazakhstan, establishing their rights and obligations, working conditions, and terms of remuneration linked to performance (quantitative and/or qualitative indicators), liability for failure to achieve performance targets (quantitative and/or qualitative indicators) and other individual terms and conditions;

24) a State Digital Personnel System is a state digital system designed to collect, store, process, use, transmit and analyse information on civil servants and employees of organisations under the jurisdiction of public authorities, to exercise personnel management functions, and to monitor compliance with the legislation of the Republic of Kazakhstan;

25) an elected public position is a position of akim to which a citizen of the Republic of Kazakhstan is elected based on universal, equal and direct suffrage by secret ballot, as per the Constitutional Law of the Republic of Kazakhstan “On Elections in the Republic of Kazakhstan”;

26) an elected public official is a citizen of the Republic of Kazakhstan who holds an elected public office;

27) a political civil servant is a person appointed to and removed from office by the President of the Republic of Kazakhstan, the Government of the Republic of Kazakhstan or the Kurultai of the Republic of Kazakhstan, or by other persons (bodies) consistent with the Constitution of the Republic of Kazakhstan and the laws of the Republic of Kazakhstan, who participates in the formulation and/or implementation of state policy and bears political responsibility for the achievement of its aims and objectives;

28) entry-level position refers to an administrative civil service position in Category “B” which, pursuant to the staffing table of the public authority, is a lower-ranking civil service position;

29) a temporarily vacant civil service position is a civil service position that is vacant for the duration of the absence of the civil servant holding that position, due to secondment, social leave or training, temporary suspension from official duties, or the imposition of a preventive measure in the form of house arrest or detention against him or her pursuant to the criminal procedure legislation of the Republic of Kazakhstan, absence from work for more than two consecutive months due to illness, where the illness is included in the list of conditions for which a longer period of incapacity for work has been established, as approved by the competent health authority;

30) allowance is a monetary supplement to the basic salary, granted to a civil servant pursuant to the procedure laid down by the legislation of the Republic of Kazakhstan;

31) staffing table is a document establishing the organisational structure, composition and number of civil service positions within a public authority;

32) secondment refers to a civil servant holding a public office in another public body, a diplomatic mission of the Republic of Kazakhstan, or a position in another organisation, as established by the legislation of the Republic of Kazakhstan.

Article 2. Legislation of the Republic of Kazakhstan regarding civil service

1. The legislation of the Republic of Kazakhstan governing the civil service rests on the Constitution of the Republic of Kazakhstan and comprises the Labour Code of the Republic of Kazakhstan, this Law, and other regulatory legal acts of the Republic of Kazakhstan.

2. This Law shall be applicable to:

1) all civil servants, unless the Constitution of the Republic of Kazakhstan, constitutional laws or other laws of the Republic of Kazakhstan establish a different legal status for them;

2) citizens of the Republic of Kazakhstan applying for service in law enforcement agencies and civil defence authorities, with regard to testing and the appraisal of personal qualities;

3) political civil servants serving in specific types of civil service, including law enforcement, service in specialised public authorities, military service and service in civil defence authorities, subject to the specific provisions laid down by the laws of the Republic of Kazakhstan;

4) political civil servants of the National Bank of the Republic of Kazakhstan and the designated authority responsible for the regulation, control and supervision of the financial market and financial organisations, subject to the specific provisions laid down in the laws of the Republic of Kazakhstan;

5) citizens of the Republic of Kazakhstan who are members of the civil service talent reserve, and citizens of the Republic of Kazakhstan undergoing training with a view to entering the civil service, insofar as this is governed by this Law;

6) persons who assist in the performance of the State’s functions and objectives, as well as persons working in public authorities under an employment contract, insofar as this is governed by this Law.

Article 3. The purpose and objectives of this Law

1. The purpose of this Law is to regulate social relations in the field of civil service, as well as social relations associated with facilitating the implementation of the functions and objectives of the state.

2. The objectives of this Law shall include:

1) defining the purpose of the civil service, its features and the principles governing civil service;

2) governing the status, rights, duties, responsibilities, and legal, social, and other guarantees of civil servants, as well as other individuals in the civil service;

3) establishing the legal framework for entry into, service in, and termination of the civil service;

4) establishing the organisational framework for the management of civil service personnel, the procedures for exercising state oversight of the observance of the Republic of Kazakhstan’s legislation on the civil service, and the monitoring and analysis of the causes of breaches of the Republic of Kazakhstan’s legislation on the civil service.

Article 4. Principles of the legislation of the Republic of Kazakhstan in the field of the civil service

1. The legislation of the Republic of Kazakhstan governing the civil service shall be based on the following principles:

1) legality – the activities of civil servants shall be exercised in strict conformity with the Constitution of the Republic of Kazakhstan, the laws of the Republic of Kazakhstan and other regulatory legal acts of the Republic of Kazakhstan, and in strict compliance therewith;

2) the primacy of human and civil rights and freedoms – the human and civil rights and freedoms of citizens of the Republic of Kazakhstan, as guaranteed by the Constitution of the Republic of Kazakhstan and the laws of the Republic of Kazakhstan, shall be recognised as the highest value and shall be observed and protected by civil servants;

3) accountability, supervision and responsibility – civil servants shall be accountable to the public, subject to supervision by higher-level public authorities and officials, and obliged to implement their decisions, taken consistent with the Constitution of the Republic of Kazakhstan and the laws of the Republic of Kazakhstan, and, within the limits of their official powers, shall be held accountable for their decisions, actions or omissions to the extent established by the Constitution of the Republic of Kazakhstan and the laws of the Republic of Kazakhstan;

4) equal right of access to the civil service – citizens of the Republic of Kazakhstan shall be guaranteed an equal right of access to the civil service, subject to their complying with the conditions for entry into the civil service;

5) transparency of procedures – procedures for recruitment to the civil service and career progression must be transparent, objective and ensure equal opportunities for all citizens of the Republic of Kazakhstan;

6) meritocracy – the selection of citizens of the Republic of Kazakhstan for civil service shall be based on their professional competences, their performance of official duties, and their fulfilment of the qualification requirements;

7) prohibition on the abuse of formal requirements – a civil servant shall be prohibited from taking any action aimed at refusing to grant, restricting or terminating the rights of natural and legal persons, or at imposing and enforcing requirements solely on formal grounds, unless such grounds prevent the matter from being dealt with on its merits;

8) continuous professional development for civil servants – civil servants shall undergo regular training with the aim of enhancing their professional competence and ensuring the efficient performance of their duties;

9) legal and social protection – civil servants shall be guaranteed remuneration, social and compensation payments, pension provision, legal protection, as well as other forms of material, social and legal support stipulated by the legislation of the Republic of Kazakhstan;

10) other principles laid down by the laws of the Republic of Kazakhstan.

Article 5. The civil service and its unity

1. The civil service shall constitute a unified system of public authorities, brought together by mechanisms for coordinated operation and interaction, to ensure the efficient performance of the State’s functions and objectives consistent with the legislation of the Republic of Kazakhstan.

2. The unity of the civil service system of the Republic of Kazakhstan shall be based on:

1) a unitary structure of the state;

2) a unified system of legal regulation based on the Constitution of the Republic of Kazakhstan, the laws of the Republic of Kazakhstan and other regulatory legal acts of the Republic of Kazakhstan;

3) the coordinated functioning and interaction of public authorities, and their responsibilities and accountability;

4) the demarcation of responsibilities between public authorities and of powers between civil servants;

5) the retention of civil servant status in the event of a change of post;

6) funding and logistical support from the republican or local budgets, or from the National Bank of the Republic of Kazakhstan and/or the Special State Fund established under the legislation of the Republic of Kazakhstan on the return to the state of unlawfully acquired assets, unless additional sources of funding are specified by the laws of the Republic of Kazakhstan.

3. The civil service shall also encompass its specific branches:

1) the law enforcement service, pursuant to the legislation of the Republic of Kazakhstan on the law enforcement service;

2) military service, pursuant to the legislation of the Republic of Kazakhstan on military service and the status of military personnel;

3) service in special public authorities consistent with the legislation of the Republic of Kazakhstan on special public authorities;

4) service in the civil defence authorities consistent with the legislation of the Republic of Kazakhstan on civil defence;

5) the state courier service as per the laws of the Republic of Kazakhstan on the state courier service.

Chapter 2. ASSIGNMENT TO AND PERFORMANCE OF CIVIL SERVICE DUTIES

Article 6. Purpose and features of the civil service

1. The purpose and, at the same time, the mission of the civil service shall be to implement the functions and objectives of the state as set out in the Constitution of the Republic of Kazakhstan, the laws of the Republic of Kazakhstan and other statutory instruments of the Republic of Kazakhstan; to ensure the realisation of the rights, freedoms and legitimate interests of individuals and citizens of the Republic of Kazakhstan; and to ensure the quality and accessibility of civil services available to them.

2. The remit of the civil service shall encompass the following areas:

1) ensuring the protection of the labour rights of citizens of the Republic of Kazakhstan, occupational health and safety, the implementation of measures relating to social security and pensions, social insurance, the provision of specialised social services, and social support for socially vulnerable groups of citizens of the Republic of Kazakhstan;

2) ensuring that the rights of citizens of the Republic of Kazakhstan to health protection and disease prevention are upheld; ensuring the availability and guaranteed provision of healthcare services; and meeting the needs of citizens of the Republic of Kazakhstan for efficient, high-quality and affordable medicines;

3) ensuring that citizens of the Republic of Kazakhstan can exercise their right to a guaranteed secondary education at no cost to them; offering quality and accessible education at all levels; protecting the rights and legitimate interests of children; and promoting the development of science and technology;

4) ensuring environmental protection, the country’s ecological safety, the rational use and restoration of natural resources, the management of forests and specially protected natural areas, and the protection, reproduction and use of wildlife;

5) ensuring the protection, rational use and restoration of the country’s water resources; securing the water needs of the population and economic sectors; preserving the water resources; and protecting water bodies from pollution, silting and depletion;

6) promoting the development of tourism, mass and professional sport, and ensuring that sporting events are accessible to all sections of the population;

7) ensuring the support and development of culture, the development of the state language and other languages, the information sector and public institutions, as well as ensuring the implementation of state policy in the field of religious activities;

8) ensuring the development of the agro-industrial complex, aquaculture, seed production, cereal crops and plant quarantine, livestock breeding, veterinary medicine and beekeeping;

9) ensuring the management of land resources, the rational use and protection of land, the regulation of land relations, the maintenance of the land register and the monitoring of land;

10) ensuring the implementation of transport policy, satisfying the transport needs of the economy and the population of the Republic of Kazakhstan, ensuring the accessibility and quality of transport services, and developing transport infrastructure;

11) promoting the development of industry, the mining and metallurgical sector, mechanical engineering, the construction industry, the regulation of subsoil use, as well as housing and public utilities;

12) ensuring that the energy and energy resource needs of the population and economic sectors are met; the development of petroleum products and gas production, gas supply, the electricity sector, heat supply, the use of nuclear energy, the development of renewable energy sources, and uranium mining;

13) ensuring cybersecurity, the efficient digital transformation of the economy, the development of digital infrastructure, and the protection of personal data, electronic documents and electronic digital signatures;

14) ensuring the planning and implementation of the budget, tax administration, public debt management, regulation in the field of customs, public procurement, and the management of state property;

15) ensuring the formulation and implementation of the state’s monetary policy, the functioning of payment systems, and the exercise of foreign exchange regulation and control;

16) ensuring the stability of the financial system, regulating and developing the financial market, monitoring the financial market and financial institutions, and protecting the interests of consumers of financial services;

17) ensuring the implementation of a unified state policy in the field of the civil service and monitoring compliance with quality standards in the provision of public and socially responsible services, as well as formulating and refining state policy in the field of statistical activities;

18) promoting the development of entrepreneurship, public-private partnerships, the regulation of natural monopolies, the protection of competition and the restriction of monopolistic practices;

19) ensuring the development and regulation of foreign trade and domestic trade, the development and promotion of exports of non-commodity goods and services, and the protection of consumer rights;

20) developing and implementing measures concerning the Republic of Kazakhstan’s foreign policy and foreign economic activities; ensuring the protection of national interests on the international stage; and safeguarding the rights and legitimate interests of citizens and legal entities of the Republic of Kazakhstan abroad;

21) safeguarding the foundations of the constitutional order, state sovereignty, territorial integrity, and the Republic of Kazakhstan’s economic, scientific, technical and defence capabilities; protecting the state border of the Republic of Kazakhstan; maintaining and ensuring government communications; and countering terrorism and extremism;

22) ensuring the state’s defence capability, the combat and mobilisation capability of the Armed Forces of the Republic of Kazakhstan, other troops and military formations, and the special state and law enforcement agencies of the Republic of Kazakhstan, as well as the armed defence of the country’s territorial integrity and sovereignty;

23) ensuring the safety of protected persons and protected sites;

24) maintaining public order, combating crime, ensuring public safety and road safety;

25) ensuring the prevention and resolution of natural and man-made emergencies and their consequences, and the functioning and development of the state civil defence system;

26) ensuring the protection and restoration of the human and civil rights and freedoms of citizens of the Republic of Kazakhstan, the rights and legitimate interests of legal entities, society and the state; investigating and eliminating breaches of the law, the causes and conditions contributing to them, as well as their consequences;

27) ensuring the formulation and implementation of anti-corruption policy, and the detection, prevention, disclosure and investigation of corruption offences;

28) combating the legalisation (laundering) of proceeds of crime, the financing of terrorism and the financing of the proliferation of weapons of mass destruction;

29) other areas specified by the legislation of the Republic of Kazakhstan.

3. The distinguishing features of the civil service from other forms of employment shall cover:

1) the special legal status of civil servants, including additional rights, duties, benefits, guarantees and restrictions laid down by the laws of the Republic of Kazakhstan;

2) the specific conditions and procedures for entry into, service within and termination of the civil service;

3) the public-law nature of civil servants’ activities, which includes the exercise of official powers aimed at fulfilling the functions and tasks of the state, safeguarding the interests of the state and society, and ensuring the realisation of the human and civil rights and freedoms of citizens of the Republic of Kazakhstan as stipulated in the Constitution of the Republic of Kazakhstan and the laws of the Republic of Kazakhstan.

Article 7. The basis for civil service

Civic service shall be grounded in commitment to public policy, public trust in the civil service, and the civil servant’s loyalty to the oath they have taken.

Civil service shall impose requirements on civil servants regarding patriotism towards Kazakhstan, professionalism, a customer-focused approach, openness, ethical conduct and an impeccable reputation, as well as zero tolerance for offences and conflicts of interest.

Article 8. Kazakhstani patriotism

Civil service in the Republic of Kazakhstan shall be exercised by citizens of the Republic of Kazakhstan with a sense of patriotism towards Kazakhstan, expressed through the conscientious performance of their official duties, serving the people as the sole source of state power, ensuring the protection of the foundations of the constitutional order and the national interests of the Republic of Kazakhstan, and preventing actions that harm the interests of the civil service.

Article 9. Professionalism

1. A civil servant’s professionalism shall be measured by their education, the possession of the competences required for the proper performance of their duties, their work experience – where this is established by the qualification requirements – and the efficiency with which they perform their duties.

2. The efficiency of the performance of official duties shall comprise the achievement of the objectives set out in the Constitution of the Republic of Kazakhstan and the laws of the Republic of Kazakhstan, the performance indicators for public authorities—including those set out in the documents of the State Planning System of the Republic of Kazakhstan—and the timely and proper performance of official duties, instructions and acts issued by higher-level public authorities and officials.

3. The qualifications and competencies of a candidate applying for a public office shall be confirmed by their compliance with the qualification requirements set for that specific public office.

4. Effecient performance of official duties shall be measured based on this Law and acts of the President of the Republic of Kazakhstan.

Article 10. Customer-focused approach

1. A customer-focused approach shall incorporate a set of requirements governing the organisation of activities and the conduct of civil servants in the performance of their duties, aimed at creating the conditions required for efficient interaction with natural persons and/or legal entities, whilst observing their rights, freedoms and legitimate interests.

2. A civil servant must review appeals from natural persons and/or legal entities within the time limits laid down by the legislation of the Republic of Kazakhstan and submit complete and comprehensive replies to them within the scope of their official powers.

3. A civil servant must take steps to organise the activities of a public body with a view to ensuring the realisation of the rights, freedoms and legitimate interests of natural and/or legal persons, including:

1) without a request from them, where the point at which their rights arise can be established and with their consent;

2) based on a single request, where it is possible to ensure the simultaneous exercise of several interrelated rights of natural persons and/or legal entities;

3) regardless of the place of residence of natural persons or the registered office of legal entities, unless otherwise specified by the laws of the Republic of Kazakhstan;

4) preventing refusal to examine an application on procedural grounds by allowing the applicant to rectify any errors, inaccuracies or inconsistencies in the application and accompanying documents, and to submit any missing documents or documents that have expired, provided that their submission is required by a regulatory legal act of the Republic of Kazakhstan.

4. With a view to improving the efficiency of interactions with natural persons and legal entities, a civil servant shall take measures to continuously improve the work of the public authority, including:

1) making proposals for the optimisation and automation of public services, including reducing the timeframes and number of stages involved in their delivery, and the volume of documents required;

2) identifying and eliminating the causes and conditions that contribute to bureaucracy and paperwork, including administrative, digital and legal barriers, as well as excessive and duplicative requirements that hinder the efficient performance of public functions and/or the exercise of the rights, freedoms and legitimate interests of natural persons and/or legal entities.

5. A civil servant’s customer-focused approach shall be reflected in the performance of their official duties, including when rendering public services, drafting regulatory legal acts of the Republic of Kazakhstan, establishing and developing digital systems, and in other cases as established by the laws of the Republic of Kazakhstan.

When interacting with natural persons and/or legal entities within the scope of their official duties, civil servants shall demonstrate a customer-focused approach consistent with the Code of Ethics for Civil Servants of the Republic of Kazakhstan.

Article 11. Transparency

1. Transparency in the activities of civil servants shall ensure access to information as established by the Constitution of the Republic of Kazakhstan, the Law of the Republic of Kazakhstan “On Access to Information”, and other regulatory legal acts of the Republic of Kazakhstan.

A civil servant shall ensure the transparency of their activities within the scope of the official powers conferred by their public office, excluding information subject to restricted access.

2. When exercising their official powers, civil servants must not unreasonably refuse to disclose information to natural persons and/or legal entities, including on formal grounds, must not unreasonably delay the disclosure of information, and must not provide inaccurate and/or incomplete information, unless otherwise required by the laws of the Republic of Kazakhstan.

Information may be withheld from natural persons and/or legal entities in the cases and on the grounds stipulated by the Constitution of the Republic of Kazakhstan and the laws of the Republic of Kazakhstan.

A civil servant may refuse to respond to requests for information if they are not related to the performance of their official duties or the agenda of a public speech and/or public event, contain questions of an unethical or offensive nature, or relate to their private life.

3. A civil servant shall be entitled not to consider anonymous communications, unless they contain information regarding criminal offences that are being planned or have been committed, or threats to national or public security, which must be immediately forwarded to the state authorities authorised to deal with them within the scope of their remit.

Article 12. Ethics and an impeccable reputation

1. A civil servant shall comply with the code of conduct, maintain an impeccable reputation, and refrain from any actions or behaviour that might provoke a negative public reaction or bring the civil service into disrepute.

The Code of Ethics for Civil Servants of the Republic of Kazakhstan shall be approved by the President of the Republic of Kazakhstan.

Any violation of professional ethics by a civil servant shall result in disciplinary action as stipulated by this Law, up to and including dismissal from their civil service post.

2. The impeccable reputation of a civil servant or a person applying for a public office shall comprise a combination of personal, ethical and professional qualities, and shall be characterised by the absence of any circumstances that would prevent entry into the civil service or the performance of duties therein.

A civil servant or a person applying for a civil service post shall not be regarded as a person of impeccable reputation if there are grounds for refusing their appointment to the civil service, or if they have an outstanding disciplinary sanction for committing a disciplinary offence that brings the civil service into disrepute, or for failing to observe professional ethics.

Article 13. Zero tolerance for misconduct and conflicts of interest

1. A civil servant must comply with the Constitution of the Republic of Kazakhstan, the laws of the Republic of Kazakhstan and other regulatory legal acts of the Republic of Kazakhstan; must not allow the rights, freedoms and legitimate interests of natural and/or legal persons to be infringed; and must report any offences of which they become aware in the course of their official duties.

A civil servant shall be obliged to combat corruption, report corruption offences and implement measures set forth in the Law of the Republic of Kazakhstan “On Combating Corruption”. Civil servants who assist (or have assisted) in combating corruption shall be afforded state-guaranteed protection pursuant to the laws of the Republic of Kazakhstan.

Where a civil servant is publicly accused of corruption, they must, within one month of the date on which such an accusation comes to light, make efforts to refute it and/or challenge it in court, apart from cases involving anonymous accusations.

Within ten calendar days of receiving the information, the management of the public body must take action in response to a civil servant’s report concerning corruption offences or instances of inducement to commit such offences, including by organising investigations and referring the matter to the competent authorities as prescribed by the competent authority.

2. A civil servant shall be prohibited from exercising their official powers if there is a conflict of interest pursuant to the Law of the Republic of Kazakhstan “On Combating Corruption”.

Interest conflicts shall be prevented and resolved pursuant to the procedure laid down in the Law of the Republic of Kazakhstan “On Combating Corruption”.

Article 14. Restrictions associated with holding office in the civil service

1. A civil servant or a person temporarily performing the duties of a civil service position shall be prohibited from:

1) serving as a member of a representative body;

2) acting as a representative on behalf of third parties in the government body in which they are employed, or in an organisation directly subordinate to or under the control of that government body;

3) using, for non-official purposes, the material, technical, financial and information resources supporting their official duties, other state property and official information;

4) taking part in actions that hinder the normal functioning of state bodies and the performance of official duties, including strikes;

5) using, for personal purposes, the services of natural persons and/or legal entities due to the performance of official duties;

6) engaging in any other paid work apart from teaching, research or creative work, or military service in the reserves.

payment for overtime, work on public holidays and at weekends, and night work for civil servants who are members of electoral commissions during the period of preparation for and conduct of elections shall be made from the funds allocated for the conduct of elections;

7) participating in the management of a commercial or non-commercial organisation, unless this forms part of their official duties pursuant to the legislation of the Republic of Kazakhstan, or is required for the management of the shares referred to in sub-paragraph 9) of this paragraph, or represents unpaid participation in the management of a political party, a trade union, a consumers’ co-operative or a housing and construction co-operative;

8) engaging in business activities;

9) acquiring securities, excluding the acquisition and/or disposal, as established by the legislation of the Republic of Kazakhstan, of units in open-ended and interval unit-based investment funds, bonds and shares in commercial organisations (ordinary shares not exceeding five per cent of the total number of voting shares in such organisations).

2. A civil servant may not engage in joint civil service (work) with close relatives, spouses or in-laws, as stipulated in the Law of the Republic of Kazakhstan “On Combating Corruption”.

3. The formation of political parties within public authorities shall be prohibited.

In the performance of their official duties, civil servants shall be guided by the requirements of the legislation of the Republic of Kazakhstan and shall not be bound by the decisions of political parties, religious and public organisations or their bodies.

A civil servant must be impartial and independent in the performance of their duties.

4. The Chairman of the National Bank of the Republic of Kazakhstan and their deputies; the Chairman of the authorised body for the regulation, control and supervision of the financial market and financial organisations, and their deputies:

1) within thirty calendar days of the date of their appointment to the specified public offices, they shall transfer to a trust and present to the personnel management department (HR department) at their place of work a notarised copy of the trust management agreement relating to their investment fund units, bonds and shares in commercial organisations;

2) they shall not be entitled to purchase units in investment funds, bonds or shares in commercial organisations.

5. In line with the legislation of the Republic of Kazakhstan, within thirty calendar days of taking up their post, civil servants and persons temporarily performing the duties of a public office must transfer to a trust for the duration of their civil service any property owned by them or subject to other rights in real property, the use thereof entailing the receipt of income, with the exception of cash, bonds, units in open-ended and closed-ended unit-based investment funds, shares in commercial organisations (ordinary shares not exceeding five per cent of the total number of voting shares in such organisations), and digital assets lawfully belonging to them, as well as any property transferred under a property lease (rental agreement), as well as deliver a notarised copy of the trust management agreement to the human resources department at their place of work within the specified time limit.

Upon entering the civil service, a member of a peasant or farming household or a sole trader must take steps to cease their business activities and/or dispose of their property within a period not exceeding six months from the date of taking up a public office. Until these procedures have been completed, they shall remain prohibited from engaging in business activities and from participating in the management of their own assets. The cessation of business activities and/or the disposal of assets shall be confirmed by documents filed with the personnel management department (human resources department).

Failure to take the measures set out in this paragraph shall result in dismissal from public office.

6. A civil servant or a person temporarily performing the duties of a public office shall have the right to receive income from property placed under trust management.

A civil servant, or a person temporarily performing the duties of a public office, shall have the right to let (rent out) a dwelling owned by them and to receive income from such letting, as well as to receive income from property placed under trust management and from other lawful sources.

7. The procedure for transferring the assets of civil servants and persons temporarily performing the duties of a public office to a trust shall be established by the empowered authority.

8. A civil servant, as well as any person temporarily performing the duties associated with a public office, shall be obliged to refrain from participating in gambling and/or betting within thirty calendar days of taking up that public office, as governed by the Law of the Republic of Kazakhstan “On the Gambling Industry”.

9. Restrictions associated with holding public office and anti-corruption restrictions applicable to civil servants and persons temporarily performing the duties of a public office shall be governed by this Law, the Law of the Republic of Kazakhstan “On Combating Corruption” and other laws of the Republic of Kazakhstan.

Chapter 3. LEGAL STATUS OF CIVIL SERVANTS

Article 15. Status of civil servants

1. The status of a civil servant shall encompass the general rights, freedoms and duties of a civil servant as a citizen of the Republic of Kazakhstan, subject to the restrictions laid down herein and in other laws of the Republic of Kazakhstan relating to service in the civil service, as well as the rights, duties and responsibilities arising from the specific nature of the civil service.

Any restrictions on the rights and freedoms of civil servants shall be offset by additional rights and safeguards established by the laws of the Republic of Kazakhstan.

2. Citizens of the Republic of Kazakhstan shall acquire the status of civil servants from the moment of their appointment or election to a public office and shall lose that status upon termination of their civil service as stipulated by the legislation of the Republic of Kazakhstan governing the civil service.

Article 16. Fundamental rights of civil servants

A civil servant shall have the right:

1) to enjoy the rights and freedoms guaranteed by the Constitution of the Republic of Kazakhstan and the laws of the Republic of Kazakhstan;

2) to legal and social protection pursuant to the legislation of the Republic of Kazakhstan;

3) to the guarantees and compensation stipulated by the laws of the Republic of Kazakhstan;

4) to a pension and other forms of social security;

5) to respect for personal dignity, and to be treated fairly and with respect by public officials and natural persons;

6) to the protection of labour and health, and to working conditions that are safe and essential for efficient work;

7) to require their immediate superior to clearly specify their duties and the scope of their official powers consistent with the public office they hold;

8) in keeping with established procedures, to receive the information and materials they need to perform their official duties;

9) to participate, within the scope of their official powers, in the consideration of matters and the making of decisions thereon, and to require that such decisions be implemented by the relevant officials, natural persons and legal entities;

10) to visit organisations as prescribed in order to exercise their official powers;

11) to have unrestricted access to documents relating to their civil service career and, where required, to provide personal explanations;

12) to request an internal investigation in the event of allegations which, in the civil servant’s opinion, are unfounded;

13) to incentives and remuneration based on work performance, professional experience and other grounds established by the laws of the Republic of Kazakhstan;

14) to training, retraining and professional development funded from the relevant budget or from the National Bank of the Republic of Kazakhstan, unless additional sources of funding are specified by the laws of the Republic of Kazakhstan;

15) to be transferred to another post or promoted within the civil service;

16) to resign from the civil service of their own accord, unless otherwise specified by this Law;

17) to use digital systems based on artificial intelligence technologies pursuant to the procedure laid down by the legislation of the Republic of Kazakhstan.

Other rights of civil servants shall be laid down herein and in other laws of the Republic of Kazakhstan.

Article 17. Primary duties of a civil servant

A civil servant must:

1) observe the Constitution of the Republic of Kazakhstan, the laws of the Republic of Kazakhstan and other statutory instruments of the Republic of Kazakhstan;

2) take the oath of office as prescribed by the President of the Republic of Kazakhstan and abide by it;

3) abide by the requirements and restrictions laid down by the legislation of the Republic of Kazakhstan;

4) to observe professional discipline;

5) to perform the duties assigned to them conscientiously and professionally;

6) to ensure the transparency of their activities within the limits established by the laws of the Republic of Kazakhstan;

7) to observe professional ethics and the requirements for an impeccable reputation as laid down herein and in the acts of the President of the Republic of Kazakhstan;

8) to conduct their activities in a customer-focused manner;

9) to take measures to prevent and resolve conflicts of interest;

10) to prevent offences from being committed and to deter acts of corruption by subordinate civil servants and other subordinates;

11) to comply with orders and instructions issued by the heads of public authorities, and with decisions and directives issued by higher-level public authorities and officials within the scope of their official powers;

12) to ensure that the rights, freedoms and legitimate interests of natural persons and legal entities are respected and protected; to examine their appeals and adopt the measures required in response to them in line with the procedures and within the time limits laid down by the laws of the Republic of Kazakhstan;

13) to keep state secrets and other information protected by the laws of the Republic of Kazakhstan confidential, including after leaving the civil service, for the period specified by the laws of the Republic of Kazakhstan;

14) not to disclose information obtained in the course of their official duties which affects the private life, honour and dignity of individuals and citizens, and not to require them to provide such information, unless otherwise specified by the laws of the Republic of Kazakhstan;

15) to ensure the safety of state property and to use entrusted state property solely for official purposes;

16) to ensure cybersecurity when working with the digital resources of a public authority as required by the legislation of the Republic of Kazakhstan;

17) to refrain from making public statements that damage the image and interests of the civil service.

Other duties of civil servants shall be laid down herein and in other laws of the Republic of Kazakhstan.

Chapter 4. PREPARATION FOR ENTRY INTO THE CIVIL SERVICE

Article 18. Preparation for entry into the civil service

1. The preparation of citizens of the Republic of Kazakhstan for entry into the civil service shall consist of a range of educational and training activities aimed at developing the professional and personal competencies of citizens of the Republic of Kazakhstan required for entry into and service in the civil service, and shall cover:

1) training for entry-level positions as part of early career guidance;

2) training for managerial positions.

2. The procedure for selecting citizens of the Republic of Kazakhstan for preparation for entry into the civil service, and for the organisation and delivery of such preparation, shall be governed by the rules on preparation for entry into the civil service, as approved by the competent authority.

3. A training agreement shall be concluded with a citizen of the Republic of Kazakhstan who is undergoing training for entry-level positions as part of early career guidance, or training for managerial posts; this agreement shall set out obligations to serve a period of service following the completion of training, as well as to avoid any conduct that would constitute grounds for refusal of appointment to the civil service.

The form of the study contract, and the procedures for its conclusion, renewal, amendment, termination and expiry, shall be governed by the admission regulations approved by the educational institutions.

Where a training contract is entered into with persons under the age of eighteen (the age of majority), the consent of their parents, adoptive parents, guardians or trustees shall be required.

4. A citizen of the Republic of Kazakhstan who has completed training for entry-level positions as part of an early career guidance programme must work in the civil service for a period of three years from the date of completion of their training, following the procedure established by the competent authority for science and higher education in consultation with the relevant authority and as set out in the training agreement.

5. A citizen of the Republic of Kazakhstan who has completed training for senior civil service posts must serve as a civil servant for a period of three years from the date of completion of their training, pursuant to the procedures set out in the regulations governing preparation for entry into the civil service and as specified in their training agreement.

6. A citizen of the Republic of Kazakhstan who has completed training for entry-level positions as part of early career guidance, or training for managerial postitions, must reimburse the costs incurred from the budget for their training, in proportion to the period actually worked, in the event of failure to fulfil the obligation to serve, including where there are grounds for refusal of appointment to the civil service.

The grounds and procedure for the suspension and early termination of work obligations for persons who have completed training for entry-level positions as part of early career guidance shall be governed by the legislation of the Republic of Kazakhstan on education.

The grounds and procedure for the suspension and early termination of work obligations for citizens of the Republic of Kazakhstan who have completed training for senior management positions shall be established by the rules governing preparation for entry into the civil service.

Article 19. Training for entry-level positions

1. Preparation for entry-level positions as part of early career guidance involves training aimed at developing the professional competencies of civil servants and the skills required to perform their duties effeciently, as well as at strengthening patriotism towards Kazakhstan, fostering a culture of the rule of law, and ensuring adherence to professional ethics within the civil service.

2. The list of priority areas for the training of specialists for entry-level positions within the framework of the educational grant shall be drawn up annually by the competent authority on the basis of strategic and policy documents specifying staffing requirements, in consultation with the competent authority responsible for science and higher education.

Educational grants may be allocated to other fields of study as prescribed by acts of the President of the Republic of Kazakhstan.

3. A citizen of the Republic of Kazakhstan shall acquire the status of a person undergoing training for entry-level positions as part of early career guidance, from the date of enrolment on a bachelor’s degree programme at higher education and/or postgraduate institutions, and shall lose that status from the date of completion or termination of their studies pursuant to the rules governing preparation for entry into the civil service.

A citizen of the Republic of Kazakhstan shall not be eligible for training for entry-level positions as part of early career guidance in the cases referred to in sub-paragraphs 1), 4), 5), 6), 7), 8), 9), 10), 11), 12), 13), 14), 15), 16), 17), 18) and 19) of the first part of paragraph 2 of Article 21 hereof.

4. For the duration of the training programme, a person taking part in training for entry-level positions as part of early career guidance shall undertake not to engage in any conduct that would constitute grounds for refusal of appointment to the civil service.

Failure to observe the obligations set out in the first part of this paragraph shall result in the termination of studies and expulsion from the higher and/or postgraduate education institution as prescribed by the legislation of the Republic of Kazakhstan governing education.

5. A citizen of the Republic of Kazakhstan who has completed training for entry-level positions as part of early career guidance may take up an entry-level position in executive bodies, funded from the local budget, within two years of the date of completion of their training, without having to sit a competitive examination, subject to agreement with the territorial divisions of the competent authority as envisaged by the procedure set out in the rules governing preparation for entry into the civil service.

Article 20. Preparation for senior positions

1. Training for senior positions shall involve study on a Master’s degree programme funded by the state educational commission at educational institutions under the President of the Republic of Kazakhstan.

2. A citizen of the Republic of Kazakhstan who has completed training for entry-level positions as part of the early career guidance programme and has fulfilled their obligation to serve in the civil service following the completion of that training may be enrolled on a training programme designed to prepare them for senior positions.

A citizen of the Republic of Kazakhstan shall be prohibited from undertaking training for senior management positions in the cases referred to in paragraphs 2 and 3 of Article 21 hereof.

3. A citizen of the Republic of Kazakhstan shall acquire the status of a person undergoing training for senior civil service positions from the date of enrolment on a course and shall lose that status from the date of completion or termination of their studies as established by the rules governing preparation for entry into the civil service.

4. For the duration of the training programme, a person participating in training for senior management positions shall undertake to observe professional ethics and to avoid any conduct that would constitute grounds for refusal of appointment to the civil service.

Failure to observe the obligations set out in the first part of this paragraph shall result in the termination of studies and the reimbursement of costs incurred by the state in funding those studies.

5. A citizen of the Republic of Kazakhstan referred to in paragraph 2 of this Article who has completed training for senior management positions may hold a senior management position in central government bodies and executive bodies funded from the local budget, excluding elected public offices, pursuant to the procedure established by the competent authority.

Chapter 5. ENTRY INTO THE CIVIL SERVICE

Article 21. Conditions for entry into the civil servicen

1. Citizens of the Republic of Kazakhstan who are of impeccable character, meet the qualification requirements, and are capable, by virtue of their personal and professional qualities and level of education, of performing the duties assigned to them, and who have not yet reached the retirement age established by the Social Code of the Republic of Kazakhstan, shall be eligible for appointment to the civil service.

Citizens of the Republic of Kazakhstan who enter the civil service shall assume restrictions associated with their service in the civil service, as well as anti-corruption restrictions.

The age restriction set forth in the first part of this paragraph shall not apply to political public offices where the terms of office are established by the Constitution of the Republic of Kazakhstan and the laws of the Republic of Kazakhstan.

In cases not covered by this article, a citizen of the Republic of Kazakhstan who has reached the retirement age established by the Social Code of the Republic of Kazakhstan may be appointed to a political public office only by the President of the Republic of Kazakhstan.

Age restrictions for citizens of the Republic of Kazakhstan applying for positions in the armed forces, law enforcement agencies, specialised government agencies and civil defence agencies shall be laid down by the laws of the Republic of Kazakhstan.

2. A citizen of the Republic of Kazakhstan may not be appointed to the civil service if:

1) their citizenship of the Republic of Kazakhstan has been terminated as a result of loss, deprivation or renunciation of citizenship of the Republic of Kazakhstan;

2) they are under the age of eighteen, unless the legislation of the Republic of Kazakhstan sets out different requirements for the relevant public offices;

3) they do not satisfy the qualification requirements established by this Law and other regulatory legal acts of the Republic of Kazakhstan;

4) they have been declared by a court to be legally incapacitated or to have limited legal capacity;

5) they are registered with organisations rendering medical care in the field of mental health to persons with mental or behavioural disorders (illnesses), or they have a condition that prevents them from performing their official duties, based on a medical assessment from a healthcare institution consistent with the list of conditions preventing the performance of official duties, as well as the health requirements for holding public office, as approved by the competent authority in the field of healthcare;

6) they have refused to accept the restrictions laid down herein, in the Law of the Republic of Kazakhstan “On Combating Corruption” and in other laws of the Republic of Kazakhstan;

7) they have a criminal record which, at the time of entering the civil service, has not been expunged or removed as required by the laws of the Republic of Kazakhstan;

8) they disqualified by a court from holding public office for a specified period;

9) they, within two years prior to entering the civil service, were dismissed for committing a disciplinary offence that brought the civil service into disrepute, or they, within one year prior to entering the civil service, were dismissed for failing to observe the restrictions laid down by the laws of the Republic of Kazakhstan or the code of professional conduct;

10) they, within the two years prior to entering the civil service, were dismissed on disciplinary grounds from law enforcement, military service, special government agencies, civil defence agencies or the state courier service, or whose judicial office was terminated on disciplinary grounds.

The provisions of the first part of this sub-paragraph shall not cover persons whose term of office as a judge has been terminated on the basis of a decision by the Commission on the Quality of Justice attached to the Supreme Court of the Republic of Kazakhstan, finding them unsuitable for the position due to professional incompetence;

dismissed for being absent from work without valid reason for three or more consecutive hours;

11) within two years prior to entering the civil service, they were dismissed or removed from their position, or whose term of office was terminated on the grounds that their expenditure was inconsistent with their income as established by the Law of the Republic of Kazakhstan “On Combating Corruption”;

12) within the two years prior to entering the civil service, they were dismissed from a political public office on the grounds of a loss of confidence;

13) within the three years prior to entering the civil service, they were subject to an administrative penalty for committing an administrative offence relating to corruption, excluding cases where, as a civil servant, they were held administratively liable for the first time for employing a person who had failed to submit a declaration of assets and liabilities;

14) within the three years prior to entering the civil service, they have been convicted by a court of a criminal offence, or within the three years prior to entering the civil service, they have been exempted from criminal liability for a criminal offence pursuant to paragraphs 3), 4), 9), 10) and 12) of Part One of Article 35 or Article 36 of the Code of Criminal Procedure of the Republic of Kazakhstan;

15) within the five years prior to entering the civil service, they have been convicted by a court of a minor offence, or, within the five years prior to entering the civil service, they have been exempted from criminal liability for a minor offence on the basis of paragraphs 3), 4), 9), 10) and 12) of Part One of Article 35 or Article 36 of the Code of Criminal Procedure of the Republic of Kazakhstan;

16) within the eight years prior to entering the civil service, they have been convicted by a court of a crime of moderate gravity, or, within the eight years prior to entering the civil service, they have been exempted from criminal liability for committing a crime of moderate gravity on the basis of paragraphs 3), 4), 9), 10) and 12) of Part One of Article 35 or Article 36 of the Code of Criminal Procedure of the Republic of Kazakhstan (furthermore, a citizen of the Republic of Kazakhstan who has or has had a criminal record, or who has been exempted from criminal liability under paragraphs 3), 4), 9), 10) and 12) of Part One of Article 35 or Article 36 of the Code of Criminal Procedure of the Republic of Kazakhstan, shall be ineligible for civil service for committing a crime of moderate gravity against the person, the family and minors; against peace and the security of humankind; against the foundations of the constitutional order and the security of the state; against property; against the interests of commercial and other organisations; against public safety and public order; against public health and morality; against the interests of the civil service and public administration; against the administration of justice and the enforcement of sentences; justice and the administration of sentences, constitutional proceedings, as well as for committing a crime of moderate gravity in the sphere of economic activity);

17) they have committed a corruption offence; 18) who has previously been convicted or exempted from criminal liability pursuant to sub-paragraphs 3), 4), 9), 10) and 12) of Part 1 of Article 35 or Article 36 of the Code of Criminal Procedure of the Republic of Kazakhstan for committing serious or particularly serious offences;

19) in other cases prescribed by the laws of the Republic of Kazakhstan.

The existence of any of the circumstances specified in the first part of this paragraph shall be grounds for refusing admission to the civil service.

3. For the purpose of holding a senior position, the limitation periods referred to in sub-paragraphs 9), 10), 11), 12), 13), 14), 15) and 16) of the first part of paragraph 2 of this Article shall be extended by three years.

4. To hold an elected public office, citizens of the Republic of Kazakhstan must satisfy the requirements outlined herein, in the Constitutional Law of the Republic of Kazakhstan “On Elections in the Republic of Kazakhstan” and in the Law of the Republic of Kazakhstan “On Local Public Administration and Self-Government in the Republic of Kazakhstan”.

5. Restrictions on the recruitment of citizens of the Republic of Kazakhstan into the law enforcement service, military service, the civil defence service, the state courier service and special government agencies shall be laid down by the laws of the Republic of Kazakhstan.

6. Failure to furnish or the deliberate misrepresentation of the information specified in the first part of paragraph 2 of this Article shall constitute grounds for refusal of appointment to the civil service or for termination of civil service.

7. Citizens of the Republic of Kazakhstan entering the civil service, and their spouses, shall file a declaration of assets and liabilities with the state revenue authorities as required by the tax legislation of the Republic of Kazakhstan and within the time limits set out in the Law of the Republic of Kazakhstan “On Combating Corruption”.

Citizens of the Republic of Kazakhstan who have entered the civil service, and their spouses, shall be obligated to file personal income tax returns with the state revenue authorities as required by the tax legislation of the Republic of Kazakhstan.

8. Citizens of the Republic of Kazakhstan applying for service in law enforcement agencies and civil defence bodies shall undergo testing, including an assessment of personal qualities by the competent authority, excluding persons:

1) applying for admission to educational institutions of law enforcement agencies and civil defence organisations;

2) applying for initial vocational training for the ranks of rank-and-file and junior non-commissioned officers;

3) as prescribed by paragraph 8 of Article 6, paragraph 3 of Article 7 and paragraph 1 of Article 7-1 of the Law of the Republic of Kazakhstan “On the Law Enforcement Service”.

The procedures and programmes for testing citizens of the Republic of Kazakhstan applying to join the law enforcement agencies and the civil defence services shall be established by the competent authority in consultation with the law enforcement agencies and the competent authority responsible for civil defence.

Article 22. Special vetting

1. Citizens of the Republic of Kazakhstan entering the civil service for the first time, or re-entering the civil service after a break in service, excluding the persons mentioned in paragraphs 2 and 5 of this article, must pass a mandatory special vetting conducted by the national security authorities of the Republic of Kazakhstan, to verify compliance with the conditions for entry into the civil service pursuant hereto and to the legislation of the Republic of Kazakhstan on combating corruption.

Within thirty calendar days of the date on which citizens of the Republic of Kazakhstan are hired for a position, whether they are entering the civil service for the first time or rejoining it after a break, the relevant government body shall forward their documents to the national security authorities of the Republic of Kazakhstan for a mandatory special security vetting.

2. A civil servant shall not be regarded as having newly entered the civil service if they take up another civil service position as a result of a transfer.

3. A mandatory special vetting of candidates for public office shall be completed within three months.

A special vetting of candidates for elected public office shall be performed within thirty calendar days of the date of receipt of the required documents by the national security authorities of the Republic of Kazakhstan.

4. Citizens of the Republic of Kazakhstan who enter the civil service pursuant hereto, excluding political civil servants appointed by the President of the Republic of Kazakhstan or elected by the Kurultai of the Republic of Kazakhstan, shall temporarily perform the duties associated with their civil service position until the results of the mandatory special vetting are received.

Employment relationships with them shall be governed pursuant to the labour legislation of the Republic of Kazakhstan.

While the mandatory special vetting is being conducted, the provisions herein shall apply to such citizens of the Republic of Kazakhstan in respect of the duties and responsibilities of civil servants and the restrictions relating to their service in the civil service. The rights of such citizens of the Republic of Kazakhstan shall be governed by their employment contract.

Appointment to a position shall be formalised by a document issued by a public authority.

The period served in a temporary capacity in a public office shall be included in the length of service in the civil service.

In the event of a negative outcome of the mandatory special vetting, the employment relationship with citizens of the Republic of Kazakhstan shall be terminated.

5. With regard to citizens of the Republic of Kazakhstan who have left the civil service and rejoined it within three months, excluding cases where they left the civil service for disciplinary reasons, the results of a performance appraisal or assessment, shall not apply to the requirements to undergo a mandatory special vetting or to file a declaration of income and assets, on condition that, during the said three-month period, they were not in an employment relationship with natural persons and/or legal entities, and did not leave the Republic of Kazakhstan.

Article 23. Classification of public office positions and qualification requirements

1. Civil service positions shall be established pursuant to the Constitution of the Republic of Kazakhstan, the laws of the Republic of Kazakhstan, acts of the President of the Republic of Kazakhstan and other regulatory legal acts of the Republic of Kazakhstan.

2. Categories of administrative civil service positions shall be established for administrative civil servants. No categories of civil service positions shall be established for political civil servants.

The rules for calculating the ratio of managerial to operational staff amongst administrative civil servants shall be approved by the competent authority.

3. The register of positions of political, elected and administrative civil servants shall be approved by the President of the Republic of Kazakhstan on the recommendation of the competent authority.

4. The qualification requirements for administrative civil service positions in Category “B” shall be drawn up with due regard to the main areas of activity of the government body and its structural units, and the official powers of administrative civil servants.

The qualification requirements for administrative civil service positions in Category “B” shall be approved by the official (or body) authorised to appoint civil servants, in consultation with the competent authority or its regional office, based on the standard qualification requirements for administrative civil service positions.

The standard qualification requirements for administrative civil service positions in Category “B” shall be approved by the competent authority.

The procedure for drawing up and approving the qualification requirements for administrative civil service positions in Category “B” shall be established by the competent authority.

5. Qualification requirements may be established for certain political public offices by decision of the President of the Republic of Kazakhstan.

6. Specific qualification requirements for “A” corps administrative civil service positions shall be approved by the President of the Republic of Kazakhstan upon the recommendation of the competent authority.

7. The eligibility requirements for elected public offices shall be approved by the President of the Republic of Kazakhstan on the recommendation of the competent authority.

Compliance with the eligibility requirements shall be verified by the competent authority based on the documents filed by the relevant local electoral commission.

To verify that they meet the eligibility requirements, citizens of the Republic of Kazakhstan standing for election to a public office must submit the required documents to the relevant territorial electoral commission; the list of these documents shall be established by the competent authority in conjunction with the Central Electoral Commission of the Republic of Kazakhstan.

8. The eligibility requirements for public office in law enforcement agencies and civil defence bodies shall be established by the legislation of the Republic of Kazakhstan.

9. The eligibility requirements for public service positions in the diplomatic service shall be established pursuant to the legislation of the Republic of Kazakhstan.

Article 24. Civil service personnel reserve

1. The civil service personnel reserve shall include citizens of the Republic of Kazakhstan who have been enrolled in the Presidential Youth Personnel Reserve, the regional youth personnel reserve of the capital, the regions, and cities of national importance.

Citizens of the Republic of Kazakhstan shall acquire the status of reservist from the date on which a decision is taken to enrol candidates in the civil service personnel reserve, and shall lose that status from the date of their removal from the civil service personnel reserve in the cases prescribed by the acts of the President of the Republic of Kazakhstan.

2. Citizens of the Republic of Kazakhstan who have been enrolled in the Presidential Youth Personnel Reserve, the regional youth personnel reserve of the capital, a region or a city of national importance, may be appointed to public office without a competitive selection process, as prescribed by this Law and by the acts of the President of the Republic of Kazakhstan.

Citizens of the Republic of Kazakhstan who have been enrolled in the Presidential Youth Personnel Reserve shall be appointed within three years of the date of their enrolment in the Presidential Youth Personnel Reserve, by decision of the authorised commission under the President of the Republic of Kazakhstan, pursuant to the procedures and on the terms set forth herein and in the acts of the President of the Republic of Kazakhstan.

Appointments of citizens of the Republic of Kazakhstan who have been enrolled in the regional youth personnel reserve of the capital, a region or a city of national significance shall be made within two years of the date of their enrolment in that reserve, following the procedures and conditions set out herein and in the acts of the President of the Republic of Kazakhstan.

3. The establishment of the Presidential Youth Personnel Reserve, the regional youth personnel reserve for the capital, the region and cities of national importance, and appointments to public office from the civil service personnel reserve shall be made in the manner established by the President of the Republic of Kazakhstan.

Article 25. Holding a political public office

1. A political public office shall be held by appointment or on other grounds laid down by the legislation of the Republic of Kazakhstan.

Appointments to political public office and removals from such office shall be effected by an official (or body) authorised to do so in pursuance of their powers, or by another official (or body) to whom such powers have been delegated.

2. Appointment to a political public office shall be subject to the approval required for holding that office, in the cases established by the laws of the Republic of Kazakhstan or other regulatory legal acts of the Republic of Kazakhstan.

Candidates for political public office must meet the eligibility criteria for that office, where such criteria exist.

A political civil servant who, during the year prior to their appointment, was dismissed because a civil servant directly subordinate to them had committed a corruption offence, may not be assigned to a political public office.

Article 26. Election to public office

1. Elections to public office shall be held in line with the Constitutional Law of the Republic of Kazakhstan “On Elections in the Republic of Kazakhstan”, the Law of the Republic of Kazakhstan “On Local Public Administration and Self-Government in the Republic of Kazakhstan”, this Law in respect of matters not regulated by the laws of the Republic of Kazakhstan, and other regulatory legal acts of the Republic of Kazakhstan.

2. The term of office of an elected civil servant shall commence upon their registration by the local electoral commission pursuant to the Constitutional Law of the Republic of Kazakhstan “On Elections in the Republic of Kazakhstan”.

Article 27. Holding an administrative civil service position in corps “A”

1. Appointment to an administrative civil service position in corps “A” shall be made by appointment without a competitive selection process.

Appointments to and dismissals from administrative civil service positions in Corps “A”, excluding positions of heads of executive bodies in the capital, regions and cities of national significance financed from the local budget, as well as heads of territorial divisions of central government bodies and their departments in the capital, regions, cities of national significance, shall be effected by an official (body) authorised to do so by virtue of their powers, or by another official (body) to whom such powers have been delegated, in consultation with the authorised commission.

Appointments to the positions of heads of executive bodies in the capital, regions and cities of national importance, which are funded from the local budget, as well as heads of territorial divisions of central public authorities and their departments in the capital, regions, cities of national importance, which fall within the scope of “A” Corps administrative state positions, shall require approval by the competent authority as prescribed by that authority.

The President of the Republic of Kazakhstan shall assign citizens of the Republic of Kazakhstan to administrative state positions in the “A” corps and remove them from office without consultation.

2. When a citizen of the Republic of Kazakhstan shall be engaged in an “A” corps administrative civil service position, an employment contract shall be concluded with them.

The procedure for concluding, renewing and terminating an employment contract with an “A” Corps administrative civil servant shall be established by the competent authority.

3. When a civil service post is converted into an “A” Corps administrative civil service position, or when two or more “A” Corps administrative civil service positions are merged into a single “A” Corps administrative civil service position, recruitment to that civil service position shall be effected by way of this Law within three months of the date of such conversion.

A civil servant whose civil service position has been converted into an “A” Corps administrative civil service position shall be offered another vacant civil service position by the public authority that corresponds to their qualifications.

If there is no vacant civil service position or if a civil servant declines the position offered, they shall be dismissed. In such cases, a civil servant with at least three years’ service in the civil service shall be paid a severance payment by the public authority amounting to four times their average monthly salary.

A civil servant whose civil service position has been converted into an “A” Corps administrative civil service position shall be entitled to continue performing their duties until they or another person is appointed to an “A” Corps administrative civil service position.

4. When an administrative civil service position in Corps “A” is converted into a political, elected civil service position or an administrative civil service position in Corps “B”, public servants holding such a position the public authority shall offer them another vacant civil service position stipulated in the establishment plan, assuming they meet the established qualification requirements.

Where there is no vacant civil service position and/or a civil servant declines the position offered, they shall be dismissed. In such cases, a civil servant with at least three years’ service in the civil service shall be paid a severance payment by the public authority amounting to four times their average monthly salary.

Article 28. Holding an administrative civil service position in Corps “B”

1. Appointments to administrative civil service positions in Corps “B” shall be made on a competitive basis, excluding cases stipulated herein, as well as appointments made by local representative bodies pursuant to the laws of the Republic of Kazakhstan.

Appointments to administrative civil service positions in Corps “B” and dismissals (removals) from such positions shall be effected by an official (or body) authorised to do so by virtue of their powers, or by another official (or body) to whom such powers have been delegated.

2. The competition for filling administrative civil service positions in Corps “B” shall be conducted via the national digital recruitment system.

Citizens who have previously undergone the testing procedures as prescribed by the designated authority may participate in the competition.

The procedure for conducting a competition for a civil service positions in Corps “B” shall be established by the competent authority.

Where appropriate, the competition shall be conducted by other means as prescribed by the competent authority.

A decision on the outcome of the competition may be appealed to the competent authority as established by the legislation of the Republic of Kazakhstan, or to a court.

3. Where a civil service positions in Corps “B” remains vacant and/or temporarily vacant for more than three months, a competition to fill that position shall be automatically advertised via the state digital recruitment system, excluding cases where persons are recruited pursuant to paragraph 4 of this Article.

4. Citizens of the Republic of Kazakhstan may be appointed to temporarily perform the duties associated with a temporarily vacant administrative civil service positions in Corps “B” without a competitive selection process.

Employment relationships with citizens of the Republic of Kazakhstan who are not civil servants are governed by the labour legislation of the Republic of Kazakhstan and shall be established based on a standard employment contract approved by the competent authority.

The employment relationship shall be for a period agreed between the parties, but not exceeding one year.

Citizens of the Republic of Kazakhstan who temporarily hold a vacant administrative civil service position in Corps “B” shall be governed by the provisions of the Labour Code of the Republic of Kazakhstan in respect of the rights, freedoms and guarantees of employees, as well as by this Law in respect of the duties and responsibilities of civil servants, and the restrictions associated with holding and remaining in civil service. The rights of such persons shall be governed by their employment contract.

The period spent temporarily performing the duties associated with a temporarily vacant administrative civil service positions in Corps “B” shall be counted towards the length of civil service.

5. Pursuant to a decision by the authorised commission, the following persons may be appointed to an administrative civil service positions in Corps “B” without a competitive selection process:

1) serving judges, members of the Kurultai of the Republic of Kazakhstan, and members of the maslikhats who work on a full-time basis;

2) international staff and judges who have served for at least six months and have ceased to hold office, excluding those whose term of office has ended for negative reasons;

3) political civil servants who have held office for at least six months and have ceased to hold office, excluding those who have ceased to hold office for negative reasons, subject to their positions being classified as political civil service positions pursuant to the register of positions for political, elected and administrative civil servants in force at the time the authorised commission’s decision was taken;

4) who have at least five years’ work experience in international, foreign or transnational organisations, or foreign government bodies;

5) who have at least two years’ professional experience in their field and have completed doctoral programmes (PhD, specialist doctorate) at leading foreign higher education institutions, as designated by the Republican Commission for Overseas Training;

6) enrolled in the Presidential Youth Personnel Reserve.

6. Subject to the approval of a competent authority or its regional office, the following persons may be appointed to administrative civil service positions in Corps “B” without a competitive selection process:

1) “A” Corps administrative civil servant for a period of one year following the end of their term of office;

2) elected civil servants for a period of one year following the end of their term of office;

3) those who have completed their training and passed the qualifying examination at the Academy of Justice under the Supreme Judicial Council of the Republic of Kazakhstan, within one year of completing their training – to administrative civil service positions in Corps “B” within an authorised public authority in the field of judicial administration and its regional branches;

4) those who have completed postgraduate programmes at educational institutions under the President of the Republic of Kazakhstan with an academic result not lower than the threshold set by the competent authority, within two years of completing their studies – for administrative civil service positions in Corps “B” within executive bodies funded from the local budget, the administrative offices of maslikhats, audit commissions, territorial divisions of central public authorities and their departments (excluding executive bodies funded from the local budget, the administrative offices of maslikhats, audit commissions, and territorial divisions of central public authorities and their departments in the capital and its districts);

5) those who have completed their studies at educational institutions under higher and/or postgraduate education programmes, achieving a result no lower than the threshold set by the competent authority, within one year of completing their studies:

to lower-level positions within the administrative offices of the akim and the maslikhat of a district or a city of region-level significance (excluding a city of region-level significance that is the administrative centre of the region);

to a non-managerial position in the executive body of a district or a city of regional significance (other than a city of regional significance that is the administrative centre of the region), funded from the local budget;

to a non-managerial position in the administrative office of the akim of a town of district significance, a village, a settlement or a rural district;

to a non-managerial position in a regional branch of a central government body or its department in a district or city of regional significance (excluding a city of regional significance that is the administrative centre of the region);

6) those enrolled in the regional youth personnel reserve of the capital, the region or a city of national importance.

The provisions of sub-paragraphs 5) and 6) of the first part of this paragraph shall not apply to the persons listed in paragraph 5 of Article 19 and paragraph 5 of Article 20 hereof.

7. Subject to approval by the competent authority, persons may be appointed to the “B” Corps administrative civil service positions without a competitive selection process:

1) of the head of an independent organisational unit of a central government body;

2) the deputy head of a central government body.

8. Appointments to administrative civil service positions in Corps “B” – as assistants or advisers to heads of public authorities, or as press secretaries – may be made without a competitive selection process.

The subsequent transfer within a public authority of persons who have held administrative public office pursuant to the procedure laid down in the first part of this paragraph shall be prohibited.

9. Subject to agreement with the senior officials of public authorities, and without a competitive selection process, persons may be appointed to administrative civil service positions in Corps “B” following the procedure set out in the laws of the Republic of Kazakhstan “On Special State Bodies of the Republic of Kazakhstan”, “On the Law Enforcement Service” and “On Military Service and the Status of Military Personnel”.

10. The procedure for approving the appointment of persons to administrative civil service positions in Corps “B” without a competitive selection process shall be established by the competent authority.

Note: For the purposes of this Article, ‘international staff’ shall mean citizens of the Republic of Kazakhstan who are not civil servants, who are employed by international organisations and who are recognised as international staff under international treaties ratified by the Republic of Kazakhstan.

Article 29. Recruitment of citizens of the Republic of Kazakhstan while the public authority is being established

1. When establishing a public authority, citizens of the Republic of Kazakhstan may be employed for a period not exceeding three months to perform, on a temporary basis, the duties associated with a civil service position.

When establishing a public authority, citizens of the Republic of Kazakhstan may be employed for a period not exceeding three months to perform, on a temporary basis, the duties associated with a civil service position.

Employment relationships with such citizens of the Republic of Kazakhstan who are not civil servants shall be governed by the labour legislation of the Republic of Kazakhstan.

Whilst temporarily performing the duties associated with official positions, the provisions hereof regarding the duties and responsibilities of civil servants, and the restrictions associated with holding public office, shall apply to these citizens of the Republic of Kazakhstan. The rights of these citizens of the Republic of Kazakhstan shall be governed by their employment contract.

Employment shall be recorded in a document issued by a public authority.

The period of temporary performance of the duties associated with a public office shall be included in the length of service in the civil service.

2. Recruitment for the temporary performance of duties associated with administrative civil service positions in Corps “A” shall be based on candidates who meet the specific qualification requirements established for administrative civil service positions in Corps “A” and any other requirements laid down herein.

3. The number of citizens of the Republic of Kazakhstan recruited to perform, on a temporary basis, the duties associated with a public office must not exceed twenty per cent of the authorised staff of the public authority.

The provisions of this paragraph shall not apply to public authorities with a staff complement of fewer than twenty-five units.

Article 30. Procedures for entry into the civil service

1. When processing the recruitment of citizens of the Republic of Kazakhstan into the civil service, the public authority shall ensure compliance with the requirements of the legislation of the Republic of Kazakhstan governing the civil service and the fight against corruption.

2. Public authorities shall maintain personal files and records containing civil servants’ personal data and information on their professional activities. The list of documents required for maintaining a civil servant’s personal file shall be established by the competent authority.

Civil servants’ personnel files shall be kept in electronic form within the government’s digital human resources system. Where required, personnel files may be kept in paper form.

3. Human resources departments (personnel departments) shall draw up service records for civil servants. The format of the service record shall be approved by the competent authority.

Within thirty calendar days of a citizen of the Republic of Kazakhstan taking up a post in the civil service, the Human Resources Department (HR Department) shall record in writing the restrictions applicable to that citizen, as laid down by this Law and other laws of the Republic of Kazakhstan.

Standard forms for civil service personnel records shall be established by the competent authority.

4. An administrative civil servant, excluding the civil servant referred to in the third sub-paragraph of this paragraph, shall be issued with an identity card, which shall be a document confirming their civil service status and official powers.

The description of identity cards, and the procedures for their issue and use, shall be approved by the competent authority.

A political civil servant, an administrative civil servant of Corps “A”, an administrative civil servant of the Secretariat of the Kurultai of the Republic of Kazakhstan, the Secretariat of the Security Council of the Republic of Kazakhstan, or the Executive Office of the President of the Republic of Kazakhstan, the Secretariat of the Government of the Republic of Kazakhstan shall be issued with an official identity card, which is a document confirming their public office and official powers.

The procedure for issuing an official identity card and its description shall be approved by a public authority. Where appropriate, the civil servants referred to in the third sub-paragraph of this paragraph may be issued with an identity card.

A selected civil servant shall be issued with the relevant official identity card, as established by the legislation of the Republic of Kazakhstan, confirming their civil service position and official powers. If required, they may be issued with an identity card.

Chapter 6. COMPLETION OF CIVIL SERVICE

Article 31. Taking the oath by civil servants

1. Civil servants shall take the oath as prescribed by the President of the Republic of Kazakhstan.

The text of the oath taken by civil servants shall be laid down by the laws of the Republic of Kazakhstan and by acts of the President of the Republic of Kazakhstan.

2. Civil servants shall take the oath of office once, excluding persons appointed for the first time to the public offices of Vice-President of the Republic of Kazakhstan, Prime Minister of the Republic of Kazakhstan and other members of the Government of the Republic of Kazakhstan, the Head of the Presidential Administration of the Republic of Kazakhstan, the Chairman of the Central Electoral Commission of the Republic of Kazakhstan, the Head of the Executive Office of the President of the Republic of Kazakhstan, the assistants and advisers to the President of the Republic of Kazakhstan, the Chairman of the Supreme Judicial Council of the Republic of Kazakhstan, the heads of public authorities directly subordinate to and accountable to the President of the Republic of Kazakhstan, and the akims of the capital, regions and cities of national importance, as well as citizens of the Republic of Kazakhstan who are re-entering the civil service following their dismissal on disciplinary grounds, once the restriction periods specified in sub-paragraphs 9), 10), 11), 12), 13), 14), 15) and 16) of the first part of paragraph 2 of Article 21 hereof have expired.

Refusal to take the oath shall result in termination of civil service.

Article 32. Workplace

1. A civil servant, or a person temporarily performing the duties of a civil service position, shall be guaranteed a workplace that satisfies occupational health and safety requirements, as well as the appropriate organisational and technical conditions required to fulfil their official duties.

The place of employment of a civil servant or a person temporarily performing the duties of a civil service position shall be established by the location of the public authority, excluding cases where it is established outside that location or where remote working or a hybrid working arrangement is applicable.

2. A civil servant may be transferred to another position without their consent, excluding cases where the transfer involves a move outside the local area.

A public authority shall ensure that civil servants and persons temporarily performing the duties of a public office are equipped with the equipment, means of communication, digital systems and other resources required to fulfil their official duties, as prescribed by the legislation of the Republic of Kazakhstan.

Article 33. Job descriptions

1. The professional duties of an administrative civil servant shall be fulfilled pursuant to the job description approved by the official (body) authorised to appoint civil servants to public office and to remove them from such office, unless the civil servant’s official powers are defined by the legislation of the Republic of Kazakhstan.

An administrative civil servant must familiarise themselves with their job description. 2. Job descriptions shall include the powers and responsibilities of the position, as well as a list of the duties assigned to that administrative civil service position.

The procedure for drawing up job descriptions for administrative civil servants shall be established by the competent authority.

Article 34. Mentoring

1. Mentoring shall be understood as activities aimed at the professional induction of civil servants entering the administrative civil service for the first time, the transfer to them of the professional experience, knowledge and skills required for the proper performance of their official duties, as well as activities aimed at transferring to civil servants professional experience, knowledge and skills, and to ensure methodological support with a view to ensuring continuity in the professional development of civil servants.

2. Civil servants with at least three years’ experience in the civil service and who possess high professional standards shall be appointed as mentors.

3. The procedure for organising mentoring shall be established by the competent authority.

4. The provisions of this article shall not apply to civil servants holding elected public office.

Article 35. Job transfers and promotion within the civil service

1. The transfer of a civil servant to a different position shall take place without termination of civil service, by means of appointment to a higher, equivalent or lower civil service position through a competitive selection process, without a competitive selection process, by way of transfer, rotation, secondment or in other cases prescribed by this Law.

Higher-level civil service positions shall mean positions in a higher category or positions in other categories that have higher qualification requirements.

Equivalent public positions shall be understood to mean positions within the same category, or positions in other categories that have identical or essentially similar qualification requirements.

Lower-level public positions shall refer to positions in a lower category or to positions in other categories with lower qualification requirements.

Note by the ILLI!
The application of paragraph 2 of Article 35 shall be suspended until 01.01.2029; while suspended, this paragraph shall apply as revised by paragraph 2 of Article 90, unless otherwise prescribed by paragraph 3 of this Article.

2. Promotion within the civil service shall entail the appointment to higher civil service positions and/or an increase in grade, depending on the civil servant’s qualifications, competences, abilities, performance and the conscientiousness with which they perform their duties.

An administrative civil servant in Corps “B” shall be assigned a grade within a particular civil service position, which dictates the amount of their basic salary.

A civil servant in Corps “B” may be demoted in the event of disciplinary action being taken or following an appraisal and performance review.

Note by the ILLI!
The application of paragraph 3 of Article 35 has been suspended until 01.01.2029; while suspended, this paragraph shall apply as revised by paragraph 2 of Article 90, unless otherwise stipulated by paragraph 3 of this Article.

3. Promotion by transfer, rotation or performance evaluation, without a competitive selection process, as well as an increase in grade, shall be prohibited for a period of six months from the date on which a civil servant is held disciplinarily liable for committing a disciplinary offence that brings the civil service into disrepute, or for breaching the rules of professional ethics.

Note by the ILLI!
The application of paragraph 4 of Article 35 has been suspended until 01.01.2029; throughout the period of suspension, this paragraph shall apply as revised by paragraph 2 of Article 90, unless otherwise prescribed by paragraph 3 of this Article.

4. The rules governing changes to the grade levels of administrative civil servants in Corps “B” shall be approved by the President of the Republic of Kazakhstan, upon the recommendation of the competent authority and in consultation with the Office of the Government of the Republic of Kazakhstan.

Note by the ILLI!
The application of paragraph 5 of Article 35 has been suspended until 01.01.2029; while suspended, this paragraph shall apply as drafted in paragraph 2 of Article 90, unless otherwise stipulated in paragraph 3 of this Article.

5. Changes to the grade levels of administrative civil servants in Corps “B” shall be made based on the results of a comprehensive evaluation of the civil servant’s competencies, performed in order to identify the need for further professional development and training.

The procedure for conducting a comprehensive evaluation of the competencies of the “B” Corps administrative civil servants, as well as the list of civil service positions subject to such evaluation, shall be established by the rules governing changes to the grade levels of the “B” Corps administrative civil servants.

Article 36. Appointment to the “B” corps administrative civil service positions by way of transfer

Civil servants may be appointed to vacant or temporarily vacant administrative civil service positions in Corps “B” by way of transfer pursuant to the procedure established by the President of the Republic of Kazakhstan on the recommendation of the competent authority.

Article 37. Rotation of civil servants

1. The rotation of civil servants shall ensure the more efficient use of their professional potential during their time in the civil service.

The rotation of political civil servants and “A” Corps administrative civil servants shall be effected by transferring them to vacant or temporarily vacant political civil service positions and “A” Corps administrative civil service positions, or between political and “A” Corps administrative civil service positions.

The rotation of the “B” Corps administrative civil servants shall be effected by transferring them to vacant ‘B’ corps administrative civil service posts or between “B” Corps administrative civil servants, excluding cases covered by the law of the Republic of Kazakhstan governing the legal framework and procedures for the organisation of the diplomatic service of the Republic of Kazakhstan.

Based on a request from a civil servant who, at the time the rotation period commences, has two years or less remaining until they reach the retirement age established by the Social Code of the Republic of Kazakhstan, an act shall be adopted exempting that civil servant from rotation.

2. The procedure and timeframes for rotation, the conditions and timeframes for extending rotation, and the list of public offices subject to rotation shall be established by the President of the Republic of Kazakhstan upon the recommendation of the competent authority, excluding cases established by the law of the Republic of Kazakhstan setting out the legal framework and the procedure for organising the activities of the diplomatic service of the Republic of Kazakhstan.

Refusal to participate in rotation, in the cases prescribed by the rules governing the rotation of civil servants, may constitute grounds for decisions to demote a civil servant or dismiss them, excluding the cases specified in part eight of this paragraph. Demotion shall be effected without competitive procedures.

However, for a period of one year, a person may not be appointed to the previous position from which they have been rotated, or from which they have been demoted or dismissed for refusing to take part in the rotation, unless the President of the Republic of Kazakhstan decides otherwise.

Where a civil servant is appointed to a position previously held within one year of leaving that position voluntarily or due to taking up another position while on rotation, the period of service previously completed shall be taken into account.

When transferred to another locality, civil servants shall be paid a relocation allowance, shall be reimbursed for the costs of transporting their personal effects, and shall be provided with official accommodation pursuant to the Law of the Republic of Kazakhstan “On Housing Relations”. Where no official accommodation is available, civil servants who have been transferred shall receive a transfer allowance for the duration of their service.

The rules governing the calculation, allocation, adjustment, payment, termination, refund, suspension and resumption of rotational allowances, relocation allowances, and the reimbursement of costs incurred by civil servants in transporting their personal effects, who have been rotated to another locality, shall be approved by the Government of the Republic of Kazakhstan upon the recommendation of the competent authority.

The rotation of the “B” Corps administrative civil servants shall be coordinated by the competent authority.

Rotation involving a move to another locality for civil servants who are persons with disabilities, pregnant women, single parents raising a child under the age of fourteen, or who have (or are the guardians of) children with disabilities, including adopted children, parents (guardians) of large families, or who have a parent (parents), a spouse with a disability, or a parent (or parents) receiving an old-age pension as a dependant, as laid down in the Social Code of the Republic of Kazakhstan, shall be permissible only with the consent of the civil servants concerned, unless otherwise specified by the law of the Republic of Kazakhstan setting out the legal framework and the procedures for the organisation of the diplomatic service of the Republic of Kazakhstan.

However, these circumstances shall constitute grounds for extending the period of a civil servant’s rotation, without exceeding the eight-year limit on their tenure in the position they hold.

The circumstances set out must be supported by documentary evidence.

3. The provisions of this article shall not apply to political civil servants appointed to office by the President of the Republic of Kazakhstan, political civil servants whose terms of office are established by the Constitution of the Republic of Kazakhstan and the laws of the Republic of Kazakhstan, and civil servants holding elected public office.

Article 38. Secondment of civil servants

1. Civil servants may, for the purpose of fulfilling the objectives set for public authorities, be seconded to public authorities, overseas missions of the Republic of Kazakhstan, international organisations and other organisations, subject to agreement with their heads, as prescribed by the Government of the Republic of Kazakhstan, excluding cases covered by this Law.

2. Seconded civil servants shall retain their previous place of work (civil service position) as well as the rights, guarantees, benefits, compensation, allowances, payments, pension provision and social protection established by this Law and other regulatory legal acts of the Republic of Kazakhstan.

3. The secondment of staff from special government agencies to administrative government positions shall be effected as established by the Law of the Republic of Kazakhstan “On Special Government Agencies of the Republic of Kazakhstan”.

4. Civil servants holding the academic degrees of Candidate of Sciences, Doctor of Sciences, as well as Doctor of Philosophy (PhD) and Doctor of Specialised Sciences may be seconded to educational organisations under the President of the Republic of Kazakhstan.

5. The provisions of this article shall not apply to civil servants holding elected public office.

6. The secondment of a civil servant to the position of ethics officer shall be implemented based on a decision by the competent authority following the procedure laid down in this Law.

Article 39. Temporary assignment of duties

1. Where required by the needs of the service, a civil servant may be temporarily assigned the duties of another position without being relieved of their current (primary) position, unless otherwise stated in this Law or in acts of the President of the Republic of Kazakhstan.

The temporary assignment of duties to the heads of independent organisational units of central government bodies, the heads of territorial units of central government bodies and their departments, and the heads of executive bodies of the capital, regions and cities of national importance, funded from the local budget, district executive bodies, as well as executive bodies of cities of national importance, funded from the local budget, shall be permitted for a period not exceeding three months.

In addition to performing the duties of their main position, a civil servant may be temporarily assigned to perform the duties of only one other civil service position.

2. Issues pertaining to the course and termination of civil service, as well as the consideration of the liability of a civil servant temporarily acting in another position, shall be governed by the provisions relating to their principal position.

3. Assistants and advisers to political civil servants may not be assigned the duties of a senior position.

An elected civil servant may not be assigned the duties of a political or administrative public office. The duties of an elected public office may be temporarily assigned to an administrative civil servant. Such temporary assignment of duties shall be effected by an order of a higher-ranking akim.

An administrative civil servant in Corps “A” may not be assigned the duties of an elected civil servant or an administrative civil servant in Corps “B”.

Assistants and advisers to heads of government bodies may not be assigned the duties of a senior position.

4. A civil servant may not be temporarily assigned the duties of another position when there is evidence that they have committed a corruption offence.

5. Whilst temporarily performing the duties of another position, a civil servant shall be paid a supplementary allowance as stipulated by the legislation of the Republic of Kazakhstan, based on the basic salary applicable to the position being temporarily performed, having regard to other payments.

No additional remuneration shall be paid to civil servants whilst they are temporarily performing the duties of another post if such temporary performance of duties forms part of the civil servant’s official duties, excluding the period during which they are temporarily performing the duties of a vacant and/or temporarily vacant civil service position.

Article 40. Training for civil servants

1. Training for civil servants shall be focused on maintaining and enhancing the skills they need to perform their duties properly, and shall include initial training, retraining and further professional development for civil servants.

The training of civil servants shall encompass the process of studying for academic and research degrees through postgraduate programmes.

The retraining of civil servants shall involve training courses designed to enable them to acquire new and additional professional knowledge required for the efficient performance of their duties.

Professional development for civil servants shall comprise training seminars designed to support, expand, deepen and enhance civil servants’ competencies.

The rules governing the training, retraining and professional development of civil servants shall be approved by the Government of the Republic of Kazakhstan.

When a civil servant is sent on a retraining or further training course, their position (civil service position) and salary shall be retained.

2. Civil servants shall be trained pursuant to the state education commission, as directed by the relevant public authority, at educational institutions under the President of the Republic of Kazakhstan and at the Academy of Justice under the Supreme Judicial Council of the Republic of Kazakhstan.

The duration of postgraduate programmes and the admission procedure shall be governed by the admission regulations approved by the relevant educational institutions.

Civil servants holding permanent civil service positions in a public authority, as set out in the register of political, elected and administrative civil service positions, may participate in the competition for places on postgraduate programmes funded under the state education quota, subject to the condition that the duration of their studies and subsequent period of service do not exceed the retirement age established by the Social Code of the Republic of Kazakhstan at the time of submitting their application documents.

3. A civil servant enrolled on a master’s and/or doctoral programme at an educational institution under the President of the Republic of Kazakhstan shall be granted a scholarship for the duration of their postgraduate studies, equal to their official salary at the time of enrolment, but not less than the amount of the state scholarship established for master’s and doctoral students studying under the state education quota.

A training agreement shall be entered into with civil servants enrolling on a course at the Educational Institution under the President of the Republic of Kazakhstan and the Academy of Justice under the Supreme Judicial Council of the Republic of Kazakhstan; this agreement shall include a clause requiring them to serve a period of service following the completion of their training. The form of the training contract, and the procedures for its conclusion, renewal, amendment, termination and expiry, shall be governed by the rules on admission to training programmes, as approved by the Educational Organisation under the President of the Republic of Kazakhstan and the Academy of Justice under the Supreme Judicial Council of the Republic of Kazakhstan.

4. A civil servant who enrols on a postgraduate programme under the state education quota, as directed by a public authority, must complete the course, including obtaining a degree in the relevant postgraduate programme.

Upon completion of their training, civil servants shall be required to serve in the civil service as per the procedures and within the timeframes set out in the regulations governing the training, retraining and professional development of civil servants. Failure to fulfil these obligations shall result in the person reimbursing the State for the budgetary funds allocated for their training and for any costs associated with the training. Reimbursement of expenses shall be made in proportion to the period actually worked.

The suspension and termination of the obligation to complete work placements, and exemption from that obligation, shall be governed by the rules on the training, retraining and professional development of civil servants and by the training agreement.

Implementation of the work placement requirement shall be monitored by the competent authority and the educational organisation under the President of the Republic of Kazakhstan.

The competent authority shall monitor the completion of the probationary period by civil servants who have completed their training under the state education programme.

5. A civil servant shall be sent on a professional development course consistent with the aims and objectives of the public authority.

An administrative civil servant must undertake professional development at least once every three years.

Political civil servants, elected civil servants and “A” Corps administrative civil servants shall conduct training sessions as set out in the regulations on the training, retraining and professional development of civil servants.

6. Services relating to the retraining and professional development of civil servants shall be purchased from educational institutions under the President of the Republic of Kazakhstan and their branches.

The methodology for calculating the cost of training, retraining and professional development for civil servants shall be established by the competent authority.

Further training for civil servants may also be implemented in other educational institutions specialising in the field of activity of the public authority.

The requirements for educational organisations engaged in the professional development of civil servants shall be governed by the legislation of the Republic of Kazakhstan on education and by the regulations on the training, retraining and professional development of civil servants.

Article 41. Internships for civil servants

1. Internships for civil servants shall be organised at the request of public authorities with a view to enabling them to acquire professional knowledge and experience and to advance within the civil service.

Administrative civil servants must undertake a training placement at least once every three years, excluding cases specified by the competent authority.

2. The rules governing work placements for administrative civil servants shall be approved by the competent authority.

Article 42. Performance appraisal of civil servants

1. The performance of civil servants shall be reviewed to evaluate the efficiency and quality of their work. When conducting such reviews, account shall be taken of information on the outcomes of public monitoring of the quality of services of public importance.

The procedure and timetable for the performance appraisal of civil servants shall be established by the President of the Republic of Kazakhstan on the recommendation of the competent authority.

The procedure for evaluating the performance of administrative civil servants shall be approved by the competent authority.

2. The results of the performance appraisal of “A” Corps administrative civil servants form the basis for decisions concerning bonuses, incentives, training, rotation or the renewal of their employment contracts.

An unsatisfactory performance appraisal of a Corps “A” civil servant, excluding the heads of executive bodies in the capital, regions, cities of national importance financed from the local budget, and heads of territorial divisions of central government bodies and their departments in the capital, regions and cities of national importance, shall constitute grounds for the termination of their employment contract by mutual agreement with the authorised commission.

An unsatisfactory evaluation of the performance of the heads of the executive bodies of the capital, the regions, cities of national importance financed from the local budget, and heads of territorial divisions of central public authorities and their departments in the capital, regions and cities of national importance, who hold “A” Corps administrative public office, shall constitute grounds for the termination of their employment contract by mutual agreement with the competent authority.

A performance appraisal of a Corps “A” civil servant shall not be undertaken if they have held a particular civil service position for less than three months.

3. The results of the performance appraisal of the “B” Corps administrative civil servants shall serve as the basis for decisions regarding the payment of bonuses, awards, training, rotation, promotion or demotion within the civil service, or dismissal.

Where an administrative civil servant in the Corps “B” receives unsatisfactory performance ratings consistent with the rules governing the performance appraisal of administrative civil servants, this shall result in:

1) a demotion where there is a lower-level position available;

2) in the absence of a lower-level position – demotion within the civil service, provided there is a vacant lower-level civil service position in the public authority, excluding temporarily vacant civil service positions, and provided the civil servant meets the qualification requirements (demotion within the civil service shall not require a competitive selection process).

If a civil servant declines the offered position, they shall be dismissed.

4. Civil servants shall retain the right to appeal against the results of their performance appraisals as established by the legislation of the Republic of Kazakhstan.

Article 43. Performance appraisals for administrative civil servants

1. The performance appraisal of administrative civil servants shall be performed by decision of the President of the Republic of Kazakhstan, which sets out the procedure, timeframes and categories of administrative civil servants subject to appraisal.

2. An appraisal committee, comprising at least five members, shall be established to conduct the appraisal of administrative civil servants. The appraisal committee shall be headed by a chairperson.

3. Following the performance appraisal of administrative civil servants, the appraisal committee shall adopt one of the following decisions:

1) corresponds to the public office held and is recommended for promotion;

2) is suitable for the public office held and is recommended for promotion to a higher position;

3) does not comply with the job grade and is recommended for demotion to the next lower job level;

4) does not fulfill the requirements of the public office held and is recommended for demotion;

5) is not fit for the public office held and is recommended for dismissal.

4. Civil servants who have failed to attend a meeting of the appraisal committee on two occasions without a valid reason shall be recommended for dismissal.

5. Administrative civil servants who have failed their performance appraisal and/or have declined to continue their civil service in public authorities, including in lower-ranking civil service positions or at lower levels of the civil service hierarchy, shall be dismissed.

6. Promotion to a higher administrative civil service position based on the results of a performance appraisal shall be effected without competitive procedures, where a higher-level administrative civil service position is vacant and the civil servant satisfies the qualification requirements established for that position.

7. Based on the results of the appraisal, the decision of the appraisal committee shall serve as the ground for appointing a civil servant to a higher administrative public office or promoting them to a higher grade, demoting a civil servant from an administrative public office or to a lower grade, or dismissing them.

8. A civil servant may appeal against the decision of the appraisal committee to the head of the public authority, to the empowered authority or its regional offices, or to a court, as established by the laws of the Republic of Kazakhstan.

Article 44. Other issues regarding civil service

1. International cooperation in the field of the civil service shall be implemented through the competent authority’s participation in initiatives, programmes and projects involving foreign and international organisations, aimed at the further development and improvement of the civil service.

2. International cooperation shall encompass the following areas:

1) establishment of international organisations in the field of the civil service and participation in their activities;

2) training of civil servants abroad;

3) training for foreign civil servants and other persons in the Republic of Kazakhstan;

4) conducting joint research on civil service issues.

3. While martial law is in force, the regulatory legal acts of the Republic of Kazakhstan governing recruitment to the civil service, service within it and termination of service shall remain in force.

4. Any other matters pertaining to civil service not covered hereby shall be governed by the laws of the Republic of Kazakhstan, acts of the President of the Republic of Kazakhstan issued on the recommendation of the competent authority, and other regulatory legal acts of the Republic of Kazakhstan.

Chapter 7. GUARANTEES FOR CIVIL SERVANTS

Article 45. Protection against unlawful acts

1. Civil servants shall be guaranteed protection against unlawful interference in their duties, unfounded accusations and persecution, and other unlawful acts.

Insulting civil servants, threatening them with violence or endangering their life, health, honour and dignity or property, or any other acts that hinder the performance of their official duties, shall incur liability as established by the laws of the Republic of Kazakhstan.

2. On behalf of a civil servant, a request for legal assistance may be made by the crime prevention service of the public authority where the civil servant is employed, pursuant to the procedure laid down herein and in other regulatory legal acts of the Republic of Kazakhstan.

In cases established by the laws of the Republic of Kazakhstan, legal assistance may be rendered to a civil servant free of charge by other persons.

Article 46. Working hours

1. A five-day workweek with two days off shall be established for civil servants.

In the cases covered by this article, a reduced workweek may be established for civil servants.

2. The daily working hours shall be limited to eight hours, excluding the cases referred to in this article and Article 47 hereof.

Normal working hours shall not exceed forty hours per week, excluding the cases stipulated in this article and Article 47 hereof.

3. At the initiative of a civil servant or a government agency, and by mutual agreement of the parties, a civil servant may be assigned part-time work with a proportional reduction in the amount of the official salary.

Part-time work shall be deemed to be any working time that is less than the standard working hours laid down in this article, including:

1) part-time work, i.e. a reduction in the length of the working day;

2) a reduced working week, i.e. a reduction in the number of working days in the working week;

3) a simultaneous reduction in the length of the working day and a reduction in the number of working days in the working week.

Part-time employment shall not result in any restrictions for a civil servant in respect of the duration of paid annual leave, additional paid leave days, the calculation of length of service in the civil service, or other rights established by this Law and other laws of the Republic of Kazakhstan.

4. Civil servants with disabilities classified in the first and second categories shall have their working hours reduced to no more than thirty-six hours per week. Their salary shall, however, be paid in full as for a full working week, based on the established rate for the civil service position.

5. Upon written application by a pregnant woman, a parent (adoptive father or adoptive mother) with a child or children under the age of three, or a civil servant caring for a sick family member as confirmed by a medical certificate, the relevant state authority shall grant them part-time working arrangements.

6. During the course of their daily work, civil servants must be granted one break for rest and meals lasting at least one hour. The duration of the break shall not be included in working hours.

The timing and duration of the break shall be established by a decision of a public authority.

The duration of a civil servant’s daily rest period between the end of one working day and the start of the next must not be less than twelve hours.

7. At the initiative of a civil servant or a public authority, and by mutual agreement between the parties, a civil servant may be assigned to work under a flexible working hours arrangement.

8. When there's a state of emergency or martial law, when a state of emergency is declared, or when other restrictive measures—including quarantine—are introduced, as well as in other exceptional circumstances that pose a threat to the life or health of civil servants, a public authority shall be entitled, by means of an administrative act, to temporarily introduce remote working or a combination of remote and on-site working until the aforementioned circumstances have been resolved.

Where a civil servant uses their own equipment, digital assets as required by the digital legislation of the Republic of Kazakhstan, and other resources to fulfill their official duties, and also incurs expenses for telecommunications services, the public authority shall pay compensation, the amount, procedure and terms thereof to be agreed with the civil servant.

When working remotely, a fixed system for recording working hours shall be established, subject to the restrictions on the daily working hours.

9. The competent authority shall approve the standard rules of conduct for civil servants.

Public authorities shall approve the rules of work organisation based on the standard rules of work organisation for civil servants.

10. The competent authority and its regional offices shall monitor the observance of working hours as required by this Law.

Article 47. Guarantees associated with working hours

1. Work on weekends and public holidays shall be permitted with the written consent of the civil servant, based on a decision by a public authority, excluding the cases covered by paragraph 3 of this article.

Civil servants shall be paid an increased rate for work carried out at weekends and on public holidays, at a rate of not less than one and a half times their daily rate.

When planning expenditure on labour costs for work on weekends and public holidays, the amount thereof shall be set at up to one per cent of the total number of staff units of the public authority, as approved for the relevant financial year.

At the request of a civil servant required to work at weekends and on public holidays, they shall be granted the corresponding days (hours) off.

Pregnant women who have presented their employer with a certificate confirming their pregnancy, and people with disabilities, shall be exempt from working at weekends and on public holidays.

2. A civil servant may be required, at the initiative of a public authority, to work beyond the prescribed working hours (overtime) only with the civil servant’s written consent, based on a decision by the public authority, excluding the cases referred to in paragraph 3 of this article.

Overtime must not exceed two hours during a working day. The total duration of overtime must not exceed twelve hours per month, with the exclusion of the cases mentioned in paragraph 3 of this article.

Where a civil servant works overtime, they shall be granted days (or hours) off in lieu of the hours worked, or shall receive additional pay for overtime pursuant to the labour legislation of the Republic of Kazakhstan.

Pregnant women who have presented their employer with a certificate of pregnancy, and people with disabilities, shall not be required to work overtime.

3. A civil servant may be required to work overtime or on weekends and public holidays without their consent in the following cases:

1) to prevent emergencies, natural disasters or industrial accidents, or to deal with their consequences immediately;

2) to prevent and investigate accidents arising from work, loss of life or damage to property;

3) to complete urgent, unforeseen tasks, the timely completion thereof being essential for the subsequent normal functioning of the public authority as a whole or of its separate structural units;

4) in the event of a state of emergency or martial law being declared, or the introduction of other restrictive measures, including quarantine, as well as in other exceptional circumstances that pose a threat to human life or health;

5) in other cases prescribed by the laws of the Republic of Kazakhstan.

Article 48. Remuneration of civil servants

1. Civil servants, excluding civil servants of the National Bank of the Republic of Kazakhstan and the competent authority responsible for control and supervision of the financial market and financial organisations, shall be paid pursuant to a unified remuneration system for employees of all authorities funded from the state budget, approved by the Government of the Republic of Kazakhstan in consultation with the President of the Republic of Kazakhstan.

Civil servants’ remuneration shall be paid from the republican and local budgets, from the National Bank of the Republic of Kazakhstan and/or from the Special State Fund established under the legislation of the Republic of Kazakhstan on the return to the state of unlawfully acquired assets, unless additional sources of funding are specified by the laws of the Republic of Kazakhstan.

The procedure and conditions for the payment of bonuses, awards, financial assistance and the granting of supplements to the basic salaries of employees of the Republic of Kazakhstan’s authorities, who are paid from the state budget, shall be established by the Government of the Republic of Kazakhstan.

2. The remuneration of civil servants shall be fixed based on the nature, scope and results of the work they perform.

3. The basic salary of civil servants shall be subject to indexation pursuant to the legislation of the Republic of Kazakhstan at least once every three years, following the procedure established by the Government of the Republic of Kazakhstan on the recommendation of the central authority responsible for state planning.

4. The length of service of civil servants, as specified by the legislation of the Republic of Kazakhstan, entitling them to the establishment of a post-specific salary—which is based on the unified system of financing and remuneration for employees of the Republic of Kazakhstan’s authorities funded from the state budget, shall encompass the entire period of service in the civil service and any other period, as specified by the rules for calculating the length of service of civil servants entitling them to a post-specific salary, to whom the relevant legislation of the Republic of Kazakhstan applies.

The rules for calculating the length of service of civil servants, granting the right to the official salary, shall be approved by the competent authority in charge in consultation with the Executive Office of the Government of the Republic of Kazakhstan.

5. Deductions from a civil servant’s salary shall be made pursuant to a court order, as well as in the cases established by the laws of the Republic of Kazakhstan and this article.

6. Deductions from a civil servant’s salary to settle their debt to the public authority where they are employed may be made on the basis of a notice issued by the employer, provided the civil servant is notified thereof:

1) to recover any unspent or late-returned funds issued related to a business trip;

2) to recover any advance payment not worked off, issued to a civil servant as part of their salary;

3) in the event of the postponement of annual paid leave and/or additional paid leave days, or the recall of a civil servant from such leave;

4) in other cases, with the written consent of the civil servant.

7. Deductions from a civil servant’s salary to settle their debt to the educational organisation under the President of the Republic of Kazakhstan, arising from failure to complete their studies, may be made pursuant to a notice issued by the employer, with notification given to the civil servant.

8. Where deductions are made from a civil servant’s salary pursuant to several enforcement orders, as well as in the cases prescribed by the laws of the Republic of Kazakhstan and this article, the amount of the monthly deduction may not exceed fifty per cent of the salary payable to the civil servant.

9. The basic salary of citizens of the Republic of Kazakhstan employed under an employment contract to perform, on a temporary basis, the duties associated with a position in the civil service pending the results of a special vetting process, as well as of citizens of the Republic of Kazakhstan temporarily appointed to perform such official duties upon the establishment of a public authority or to a temporarily vacant administrative civil service position in Corps “B”, shall be set at the minimum level established for the relevant civil service position.

Article 49. Vacation for civil servants

1. A civil servant shall be granted vacation as prescribed hereby and by the labour legislation of the Republic of Kazakhstan.

2. The granting, carry-over or cancellation of annual vacation, additional paid days of leave, or the recall of a civil servant from paid annual vacation and/or from additional paid days of leave shall be decided by the official (or authority) entitled to appoint and dismiss civil servants, or by an official empowered by that official (authority).

An elected civil servant may take leave or use additional paid leave days by issuing their own authorisation in consultation with a superior official. An elected civil servant may be recalled from their paid annual leave and/or from additional paid leave days by decision of a superior official.

3. A civil servant shall be granted paid annual vacation of thirty calendar days, along with a health allowance equivalent to two months’ basic salary, during the working year, which shall consist of twelve calendar months, calculated from the first day of employment.

The health allowance shall be paid to a civil servant as a lump sum in full once per calendar year and may not be paid more than once in a single working year. Where annual paid leave is taken in instalments, the health allowance shall be paid together with one of the instalments of leave.

Upon transfer to another civil service position within the same year, the health allowance shall not be paid if it has already been granted in respect of the previous civil service position during the same calendar year.

4. Civil servants shall be granted additional paid vacation days depending on their length of service in the civil service:

1) with ten or more years’ service – three calendar days’ vacation;

2) with fifteen or more years’ service – five calendar days’ vacation;

3) with twenty or more years’ service – lasting ten calendar days’ vacation.

Civil servants shall be granted three calendar days’ additional vacation time to encourage a healthy lifestyle and promote mass participation in sport.

Additional paid vacation days shall be added to the paid annual leave and may be taken either at the same time as the annual leave or separately, at the civil servant’s discretion.

5. The orderliness of the granting of paid annual vacations and additional paid days of leave shall be decided each year based on the vacation schedule approved by the authorised official, keeping in mind the views of civil servants, or shall be determined outside the vacation schedule by mutual agreement between the parties.

Changes to the vacation schedule may be made by mutual agreement between the parties.

6. Paid annual vacation shall be granted to a civil servant during the working year in full for the time actually worked.

Paid annual leave and/or additional paid leave days shall be granted to civil servants as a matter of course pursuant to the vacation schedule.

At the civil servant’s request, paid annual vacation and additional paid leave days may be granted in instalments. In such cases, the duration of any single instalment of paid annual vacation must be at least two calendar weeks.

Civil servants may transfer unused paid annual vacation, additional paid vacation days, or part of such vacation to the following working year, up to a maximum of thirty calendar days.

7. Payment for annual vacation, health benefits and additional paid days of vacation shall be made no later than three calendar days before the start of the vacation, and in the case of vacation granted outside the vacation schedule, payment shall be made no later than three calendar days from the date on which the vacation is granted.

8. A civil servant may be granted short-term paid vacation in full or in instalments for a period not exceeding ten calendar days during a calendar year in the following cases:

1) the death of members of their family, close relatives (parents, children, adoptive parents, adopted children, full and half-siblings, grandparents, grandchildren) or in-laws (brothers, sisters, parents and children of their spouse);

2) marriage;

3) the birth of a child, or the adoption of a child;

4) in other cases, by mutual agreement between the parties.

Short-term paid vacation shall be granted upon application by a civil servant, filed no later than thirty calendar days from the date when the relevant event occurs.

9. A civil servant sent abroad for study or a work placement under the ‘Bolashak’ International Scholarship Scheme shall be granted study vacation with retention of their position (civil service position).

In this regard, study vacation, including in the case of study under the state education commission for postgraduate programmes, excluding the cases referred to in the first part of this paragraph, shall be granted to a civil servant by agreement with the public authority.

A civil servant shall be granted study vacation with retention of their position (civil service position) and salary when sent on a retraining or professional development course.

A civil servant on study vacation may, in the event of a disciplinary offence that brings the civil service into disrepute or a breach of the rules of professional conduct, be recalled from their study vacation without their consent so that the matter of holding them disciplinarily liable may be reviewed.

Study vacation shall resume following a decision to impose disciplinary action on a civil servant, excluding cases where the civil servant is dismissed.

10. With their written consent, a civil servant may be recalled from their paid annual vacation and/or additional paid days of vacation if required by the service.

A civil servant may be recalled from their paid annual vacation and/or additional paid days of vacation without their consent in the following cases:

1) to prevent emergencies, natural disasters or industrial accidents, or to deal with their consequences immediately;

2) to prevent and investigate accidents arising from work, loss of life or damage to property;

3) in the event of a state of emergency or martial law being declared, or the introduction of other restrictive measures, including quarantine, as well as in other extraordinary circumstances that pose a threat to human life or health.

The remaining portion of any unused paid annual vacation and/or additional paid vacation days shall be granted to the civil servant at any other time during the calendar year; or, with the civil servant’s consent, a compensatory payment shall be made to them for the days of the unused portion of their paid annual vacation and (or) additional paid vacation days.

11. Where a civil servant’s civil service ends or they are relieved of their civil service position due to appointment to another civil service position in a different public authority, and they have not taken their paid annual vacation, part thereof and/or additional paid days of vacation, they shall be paid compensation for the unused days of vacation. The compensation payment shall be based on the civil servant’s average salary.

12. Upon request, a civil servant may be granted unpaid leave pursuant to the procedure laid down in the labour legislation of the Republic of Kazakhstan. During the period of unpaid leave, the civil servant shall retain their workplace (civil service position).

Article 50. Guarantees associated with changes to working conditions

1. A change in the title of an administrative civil servant’s position or in the name of the public authority (or organisational unit) where they work, which does not entail any changes to their terms and conditions of employment, shall not serve as grounds for their dismissal or appointment to another civil service position.

In this case, the official (or authority) with the power to appoint to a civil service position shall issue the relevant instrument of reappointment to a civil service position.

2. Where, in the case of a temporarily vacant administrative civil service position, the principal civil servant is relieved of their duties without taking up the position, the person temporarily occupying that civil service position shall be entitled to continue in that position on a permanent basis without a competitive selection process, excluding the persons listed in paragraph 4 of Article 28 hereof.

In this case, the official (or authority) with the power to appoint to a civil service position shall issue a document confirming reappointment to that civil service position.

3. Where there is a change in the management structure within a public authority, an administrative civil servant shall be appointed to a public position equivalent to the one previously held, corresponding to the official duties previously performed.

Where there is no equivalent civil service position available, an administrative civil servant shall be offered another civil service position, assuming that they satisfy the established qualification requirements. If no other civil service position is available, the administrative civil servant shall be dismissed.

Administrative civil servants may not be appointed to temporarily vacant civil service positions if another civil service position is vacant, other than in cases where they are replacing a civil servant who is temporarily absent or where the administrative civil servant themselves has given their consent.

An administrative civil servant who has received notification of a proposed civil service position shall be required to inform the relevant authority of their decision within five working days. Should no decision be reached within the specified time limit, or should the candidate decline the proposed public office, they shall be dismissed.

Upon termination of employment, a civil servant with at least three years’ service in the civil service shall be paid a severance payment equivalent to four times their average monthly salary.

With less than three years’ service in the civil service, a civil servant shall be paid a severance payment equivalent to one average monthly salary.

4. Where the functions, powers and/or staffing of another public authority, whether abolished (wound up) or reorganised, are transferred to a public authority, administrative civil servants who performed the transferred functions, powers and/or who occupied such staff positions, shall be offered equivalent civil service positions in the public authority to which the functions, powers and/or staff positions of another public authority—including one that has been abolished (wound up) or reorganised-have been transferred.

Where there is no equivalent civil service position available, the administrative civil servant shall be offered another civil service position within the same public authority, assuming that they satisfy the established qualification requirements. If no other civil service position is available, the administrative civil servant shall be dismissed.

Administrative civil servants may not be appointed to temporarily vacant civil service positions if another civil service position is vacant, unless they are replacing a civil servant who is temporarily absent or the administrative civil servant in question has given their consent.

An administrative civil servant who has received notification of a proposed civil service position shall be required to inform the relevant authority of their decision within five working days. If no decision is made within the specified period, or if the proposed civil service position is declined, the civil servant shall be subject to dismissal.

Upon the dismissal of an administrative civil servant with at least three years’ civil service experience, by a public authority entrusted with the functions, powers and/or staffing levels of another public authority, including a public authority that has been abolished (wound up) or reorganised, shall be paid a severance payment equivalent to four times their average monthly salary. With less than three years’ service in the civil service, a civil servant shall be paid a severance payment equivalent to one average monthly salary.

An administrative civil servant who has received a severance payment must repay the severance payment as per this paragraph if, within three months of their dismissal, they are appointed to a public authority where they have been offered a civil service position.

Note: For the purposes of this paragraph, another public authority shall mean a public authority registered as a separate legal entity.

5. Where the staffing levels of a public authority or the number of civil service positions are reduced, a civil servant holding a position that is to be made redundant shall be paid a severance payment equivalent to four times their average monthly salary, provided they have at least three years’ service in the civil service. If the length of service in the civil service is less than three years, the civil servant shall be paid a severance payment equivalent to one average monthly salary.

6. Upon abolition (winding up) of a public authority, an administrative civil servant shall be paid a severance payment equivalent to four times their average monthly salary, provided they have at least three years’ service in the civil service. If a civil servant has less than three years’ service, they shall be paid a severance payment equivalent to one average monthly salary.

Article 51. Relocation of a public authority

1. The relocation of a public authority shall entail the transfer of its premises within or outside a designated settlement.

A public authority shall be relocated based on an act of the President of the Republic of Kazakhstan.

2. When a public authority is relocated, the following requirements must be met:

1) ensuring the uninterrupted performance of public functions and the provision of public services;

2) respect for the rights and interests of civil servants, including their rights to work and social security;

3) efficient use of budgetary funds allocated for the relocation of a public authority.

3. Not less than one month in advance, a public authority shall notify civil servants of their redeployment and transfer to other positions. Civil servants who have received such notification shall be required to inform the relevant authority within five working days of their decision regarding a transfer to other positions due to the relocation of the public authority. Should civil servants refuse to accept the transfer, they shall be subject to dismissal.

4. Where a public authority is relocated to another settlement, civil servants must be offered either official accommodation or housing allowances as established by the Law of the Republic of Kazakhstan “On Housing Relations”.

Rules governing the calculation, allocation, adjustment, payment, termination, refund, suspension and resumption of housing allowances, relocation allowances, and reimbursement of the costs of transporting personal effects to civil servants who have been transferred to another locality following the relocation of a state body, shall be approved by the Government of the Republic of Kazakhstan upon the recommendation of the designated authority.

Article 52. Social protection measures for civil servants

1. Civil servants shall have access to housing as set out in the Law of the Republic of Kazakhstan “On Housing Relations” and other legislation of the Republic of Kazakhstan.

Civil servants shall be entitled to participate in preferential housing schemes designed to provide them with housing. The conditions and procedures for participation in such schemes shall be governed by the legislation of the Republic of Kazakhstan.

2. Civil servants and members of their families living with them shall enjoy healthcare services in the relevant state healthcare institutions as prescribed by the established procedure.

3. Pre-school-age children of civil servants who have been rotated, redeployed or transferred to another locality (excluding civil servants appointed to their positions through a competitive selection process) shall be entitled to priority admission to pre-school institutions in their place of residence.

4. Civil servants who are transferred to a new position requiring them to move from one locality to another – excluding those appointed to a civil service position through a competitive selection process – shall be granted housing allowances and a relocation allowance, and shall be reimbursed for the costs of transporting their personal effects.

Rules for calculating the amount, awarding, recalculation, payment, termination, refund, suspension and resumption of housing allowances, removal allowances, and reimbursement of the costs of transporting personal effects to civil servants posted to another locality shall be approved by the Government of the Republic of Kazakhstan upon the recommendation of the designated authority.

The list of civil service positions eligible, upon posting to another locality, for housing allowances, a relocation allowance and reimbursement of the costs of transporting personal effects shall be governed by the rules for calculating the amount, granting, recalculation, payment, termination, repayment, suspension and resumption of housing allowances, relocation allowances and reimbursement of the costs of transporting personal effects to civil servants posted to another locality.

5. Administrative civil servants in Corps “B” who work and live-in rural areas shall be provided with additional social support measures as established by the legislation of the Republic of Kazakhstan.

6. Upon the death of a civil servant, their family members shall be paid a lump-sum benefit equivalent to three times the average monthly salary at their last place of employment within a public authority; however, the amount of the benefit may not be less than that specified in the Social Code of the Republic of Kazakhstan.

7. Where a civil servant is required to undergo compulsory health examinations, or is temporarily released from duty to discharge state or public duties, their place of work (civil service position) and salary shall be retained.

Article 53. Specific aspects of civil service in the event of temporary incapacity for work

1. Using the funds allocated for this purpose, a public authority must pay temporary incapacity benefits to civil servants.

Temporary incapacity benefits shall not be paid:

1) to a civil servant whose temporary incapacity to work arose whilst performing their official duties, and which resulted from their commission of a criminal offence, where their guilt has been established by a final and binding conviction;

2) when an employee is temporarily unfit for work as a result of illness or an accident at work caused by the consumption of alcohol, narcotic drugs, psychotropic substances, their analogues or precursors;

3) for days of temporary incapacity for work falling during paid annual vacation, additional days of vacation, short-term vacation, or unpaid vacation;

4) for days of temporary incapacity for work falling within a period of unpaid childcare leave until the child reaches the age of three;

5) in other cases, stipulated by the labour legislation of the Republic of Kazakhstan.

2. The period of temporary incapacity for work of a civil servant must not exceed two consecutive months or, in total, exceed six months for various illnesses during a working year, unless the illness is included in the list of conditions that qualify for a longer period of incapacity for work, as approved by the competent state health authority.

The expiry of the specified period of temporary incapacity for work shall be grounds for the dismissal of a civil servant.

This paragraph shall not apply to cases where a civil servant is on leave due to pregnancy, childbirth or the adoption of a newborn child (or children).

There shall be no time limit on the period during which a civil servant is on sick leave following work-related injuries or harm (wounds, concussions, injuries) sustained whilst performing their official duties.

Article 54. Pension and social security for civil servants

Pension and social security provisions for civil servants shall be implemented pursuant to the Social Code and other regulatory legal acts of the Republic of Kazakhstan.

Article 55. Guarantees and compensation for civil servants on official business trips

1. Civil servants shall be reimbursed for expenses incurred on official business trips, including those to foreign countries, as established by the legislation of the Republic of Kazakhstan.

Civil servants shall enjoy the guarantees and rights established by the legislation of the Republic of Kazakhstan, including the right to receive a daily allowance whilst on official business travel and to be reimbursed for travel expenses to and from their destination, as well as for the cost of renting accommodation.

2. Civil servants on secondment shall retain their place of work (civil service position) and their salary.

Article 56. Guarantees and compensation for members of the diplomatic service of the Republic of Kazakhstan

The guarantees and compensation for staff of the diplomatic service of the Republic of Kazakhstan shall be established by the Law of the Republic of Kazakhstan “On the Diplomatic Service of the Republic of Kazakhstan”.

Article 57. Guarantees regarding the conscription of civil servants into military service

Civil servants who are called up for military service (excluding call-ups under mobilisation, martial law or in wartime) or military training exercises, as required by the legislation of the Republic of Kazakhstan, shall be granted leave without pay, and their place of employment (civil service position) shall be retained for the duration of their military service (military training exercises), and, in the event of entering into a contract for military service in the reserves, their place of employment (civil service position) shall be retained while they are attending training or combat readiness exercises, or crisis response exercises.

Chapter 8. CIVIL SERVICE DISCIPLINE

Article 58. Civil service discipline

1. Discipline in the civil service shall mean mandatory compliance by civil servants with the legislation of the Republic of Kazakhstan, the regulations of public authorities and their official duties.

2. Heads of public authorities and of the organisational units within a public authority shall bear responsibility for the level of disciplinary conduct amongst their subordinate civil servants.

3. The relevant executive shall not be held liable for criminal or administrative offences committed by civil servants outside the premises of public authorities, outside working hours, and not associated with their official duties or the interests of the civil service, excluding the commission of corruption offences.

4. Incentives, disciplinary sanctions and legal measures not associated with disciplinary sanctions, as established herein may be applied to ensure and strengthen professional discipline amongst civil servants.

Article 59. Incentives

1. Incentives for civil servants shall be applied for exemplary performance of official duties, impeccable civil service, the completion of tasks of particular importance and complexity, other achievements in their work, and based on the results of performance appraisals.

2. The following incentives may be awarded to civil servants, with specific merits set out in a decision issued by a public authority:

1) a one-off cash bonus;

2) a letter of thanks;

3) a valuable gift;

4) a certificate of commendation; 5) an honorary title;

6) early lifting of a disciplinary sanction;

7) other forms of recognition, including the awarding of departmental honours.

When disciplinary action is lifted early, no other forms of reward may be applied at the same time for a period of one month.

Standard rules governing the application of incentives to civil servants, excluding bonuses in the form of a one-off cash payment and the early lifting of disciplinary sanctions, shall be approved by the competent authority.

3. For outstanding service, civil servants may be nominated for state honours under the Law of the Republic of Kazakhstan “On State Awards of the Republic of Kazakhstan”.

4. On the occasion of national, public, professional and other holidays, veterans of the civil service of the Republic of Kazakhstan may be nominated for departmental awards pursuant to the procedures laid down in acts of the President of the Republic of Kazakhstan and the Government of the Republic of Kazakhstan, as well as other regulatory legal acts of the Republic of Kazakhstan.

5. Upon retirement, a civil servant who has been honored with a state award or a departmental award from the competent authority and who has at least twenty-five years’ service in the civil service shall be paid a lump-sum payment equivalent to four months’ basic salary.

Article 60. Liability of civil servants

1. Civil servants shall be held legally liable for failure to perform and/or improper performance of their official duties, and for breaches of the legislation of the Republic of Kazakhstan and the regulations of public authorities as established by the laws of the Republic of Kazakhstan.

Legal liability shall cover criminal, administrative, civil and disciplinary liability.

2. Political liability shall arise for the improper implementation and/or failure to achieve the aims and objectives of state policy.

Political liability shall entail the termination of the powers of political civil servants following resignation, loss of confidence, or a decision to terminate their powers taken by an official (or authority) authorised to appoint them to a civil service position and to relieve them of that position.

Political civil servants shall bear political and legal responsibility.

3. Elected civil servants shall be legally liable.

Elected public officials shall also be accountable to the public for failing to achieve the aims and objectives of their election programme and/or for decisions taken or implemented by them within the scope of their official powers; this liability shall encompass the termination of their term of office following resignation or in other circumstances stipulated by the laws of the Republic of Kazakhstan.

4. Administrative civil servants shall bear legal liability.

5. Officials shall be prohibited from issuing orders or instructions that are unrelated to the performance of their official duties and/or intended to contravene the legislation of the Republic of Kazakhstan.

Following a command or instruction that is known to be unlawful shall not exempt a civil servant from liability.

Should there be any doubt as to the lawfulness of an order or instruction received for execution, a civil servant must immediately report this in writing to their immediate superior and to the head of the department who has issued the order or instruction. Where a civil servant’s immediate superior and the head of the civil servant’s department confirm an order or instruction in writing, the civil servant must comply with them, provided that doing so does not entail actions constituting criminal offences or administrative offences.

The immediate superior or the superior who approved the order or instruction shall be liable for the consequences of a civil servant implementing an unlawful order or instruction.

6. Civil servants shall retain the right to appeal against decisions taken by a public authority in relation to them, or against the actions (or omissions) of its officials, to a higher public authority and/or the competent authority, or to a court.

7. Heads of public authorities and their deputies, akims and their deputies, heads of administrative offices, and heads of structural units of public authorities, unless otherwise stipulated by this Law, shall be held disciplinarily liable under the laws of the Republic of Kazakhstan for corruption offences committed by persons directly subordinate to them or under their supervision, provided that all of the following conditions are met:

1) a link has been established between a corruption offence and culpability for the failure to perform, or the improper performance of, official duties relating to the prevention of corruption offences;

2) there is a final and binding court ruling holding the persons in question criminally liable for a corruption offence, or the criminal proceedings for the commission of a corruption offence have been discontinued by a criminal prosecution authority or a court pursuant to paragraphs 3), 4), 9), 10), 11) and 12) of part one of Article 35 or Article 36 of the Code of Criminal Procedure of the Republic of Kazakhstan.

8. A civil servant shall be held financially liable for damage caused to a public authority in the circumstances and to the extent prescribed by the legislation of the Republic of Kazakhstan.

9. A civil servant must compensate a public authority for any direct and actual loss caused to it.

10. A civil servant shall not be held financially liable for damage caused to a public authority if the damage resulted from force majeure or a state of necessity, legitimate self-defence, or the failure of the public authority to fulfil its duty to ensure appropriate conditions for the safekeeping of public property entrusted to the civil servant.

Article 61. Disciplinary offences committed by civil servants and disciplinary sanctions

1. A disciplinary offence committed by a civil servant (hereinafter referred to as a ‘disciplinary offence’) shall be deemed to be unlawful, culpable failure to perform or improper performance by a civil servant of the duties assigned to them, abuse of official powers, breach of official discipline and professional ethics, as well as failure to take measures to remedy such breaches.

2. Disciplinary sanctions shall constitute disciplinary measures.

The following types of disciplinary sanctions shall be imposed on civil servants for committing disciplinary offences:

1) a reprimand;

2) a warning;

3) a severe reprimand;

4) a warning regarding unsatisfactory performance;

5) a reduction in a civil servant’s official rank;

6) a reduction in civil service rank, excluding elected civil servants;

7) a finding that an elected civil servant is unsuitable for the position held;

8) a dismissal from the civil service position held, excluding elected civil servants.

The laws of the Republic of Kazakhstan may establish other types of penalties.

3. A disciplinary sanction in the form of demotion in a civil service position shall be imposed if there is a vacant lower-ranking civil service position within the civil service body – excluding temporarily vacant civil service positions – and provided that the civil servant satisfies the qualification requirements established for that civil service position. Appointment to a lower-ranking civil service position shall be made without a competitive selection process.

A disciplinary sanction in the form of demotion of a civil servant shall be imposed provided that a lower-ranking post is available. Where no such post is available, a disciplinary sanction in the form of demotion within the civil service shall be imposed as stipulated in the first sub-paragraph of this paragraph.

A disciplinary sanction in the form of dismissal from a public office and a finding that an elected civil servant is unsuitable for the post held shall be imposed on the grounds specified herein.

4. A civil servant who has taken up another political or administrative public office shall be held disciplinarily liable for the disciplinary offence committed whilst holding their previous public office, with due regard to the time limits for imposing disciplinary sanctions as established by the legislation of the Republic of Kazakhstan.

5. Disciplinary sanctions:

1) shall be imposed by an official (or authority) with such powers, or by another official (or authority) to whom those powers have been delegated (hereinafter referred to as the person authorised to impose a disciplinary sanction);

2) may not be imposed a second time for the same offence, assuming that the first disciplinary sanction has been lawfully imposed and is proportionate to the severity of the offence;

3) shall be enforced hereunder and the procedure for imposing disciplinary sanctions on civil servants, as prescribed by the President of the Republic of Kazakhstan.

6. The following persons shall be recognised as authorised to impose disciplinary sanctions:

1) the imposition of a disciplinary sanction on a political civil servant – the official (authority) with the power to appoint a political civil servant to office and to remove them from office, or an official (authority) authorised by that official;

2) the imposition of a disciplinary sanction on an elected civil servant – a superior official;

3) a disciplinary sanction may be imposed on an administrative civil servant – other than an administrative civil servant appointed by a local representative body – by the official (authority) authorised to appoint and dismiss administrative civil servants, or by an official (authority) authorised by that official (authority);

4) the imposition of a disciplinary sanction on an administrative civil servant appointed by a local representative body – by a local representative body or by an official authorised by it (a competent authority).

7. Decisions regarding disciplinary liability of a civil servant shall be adopted by the person authorised to impose disciplinary sanctions.

Disciplinary proceedings against a civil servant shall be examined by a collegial body pursuant to the procedure for imposing disciplinary sanctions on civil servants, as established by the President of the Republic of Kazakhstan.

8. Where a disciplinary sanction in the form of a finding that an elected civil servant is unsuitable for the position held is imposed, a copy of the relevant decision shall be forwarded to the local representative body, which shall examine the matter within one month to decide whether to terminate the elected civil servant’s term of office or allow them to continue performing their duties.

Where a decision is taken to terminate the term of office of an elected public official, a copy of the decision of the local representative body shall be forwarded to the relevant territorial electoral commission.

Based on a decision by the local representative body, the territorial electoral commission shall take note of the fact that an elected civil servant has ceased to hold office.

Article 62. Disciplinary offences that bring the civil service into disrepute

1. For the purposes hereof, the following acts committed by civil servants shall be deemed to be disciplinary offences that bring the civil service into disrepute:

1) unlawful interference in the activities of other public authorities or organisations;

2) using one’s official powers when dealing with issues tied to the advancement of one’s own financial interests or those of close relatives or in-laws;

3) the granting of advantages not prescribed by the laws of the Republic of Kazakhstan (protectionism, nepotism) in relation to recruitment and promotion within the civil service;

4) giving undue preference to natural persons and/or legal entities when preparing and adopting decisions;

5) providing any person with assistance, whether or not prohibited by the legislation of the Republic of Kazakhstan, to engage in business or other income-generating activities;

6) the use, for personal or group gain, of information obtained in the course of performing public duties, where such information is not intended for official dissemination;

7) unjustified refusal to disclose information to natural persons and/or legal entities, where such disclosure is required by the legislation of the Republic of Kazakhstan, or any delay in such disclosure, or the provision of inaccurate or incomplete information;

8) a request for information from natural persons and/or legal entities, the provision thereof by such persons not being required under the legislation of the Republic of Kazakhstan;

9) the transfer of public financial and material resources to the election funds of individual candidates;

10) presenting gifts and providing non-official services to certain persons in order to obtain, by means of those persons’ official powers, financial gain, benefits or advantages;

11) the deliberate obstruction of natural persons and/or legal entities in the exercise of their rights, freedoms and legitimate interests;

12) gross violations of the requirements governing the organisation and conduct of state supervision of business entities, as outlined in sub-paragraphs 1), 2), 3), 4) and 7) of Article 151, and sub-paragraphs 2), 6) and 8) of paragraph 2 of Article 156 of the Entrepreneurial Code of the Republic of Kazakhstan;

13) the delegation of powers regarding state regulation of business activities to natural persons or legal entities engaged in such activities, as well as powers relating to the control and supervision of such activities;

14) the delegation of state control and supervisory functions to organisations that do not have the status of a public authority;

15) accepting, in return for the performance of one’s official or equivalent duties, any remuneration in the form of money, services or other forms from organisations where the person does not perform the relevant duties, as well as from natural persons, unless otherwise specified by the legislation of the Republic of Kazakhstan.

Any funds credited to a civil servant’s account without that person’s knowledge, as well as any funds received by them from performing their duties in breach of the first part of this sub-paragraph, must be transferred to the republican budget within no more than two weeks of their discovery, accompanied by a statement to the relevant public revenue authority explaining the circumstances surrounding the receipt of such funds;

16) accepting gifts and/or services relating to the performance of their official or equivalent duties from civil servants and other persons dependent on them in the course of their duties, in return for general favour or connivance in the course of their duties.

Gifts received without the civil servant’s knowledge, as well as those received by them while performing their duties in breach of the first part of this sub-paragraph, shall be transferred free of charge to the competent authority responsible for the management of state property within seven working days of the date of receipt of the gift or of the date when the civil servant becomes aware of the gift, and any services rendered to a civil servant under the same circumstances must be paid for by the civil servant by transferring the money to the republican budget within seven working days of the date the service is rendered or of the date on which the civil servant becomes aware that the service has been rendered.

A civil servant who has received gifts shall retain the right to purchase them under the procedure laid down by the Law of the Republic of Kazakhstan “On State Property”. The proceeds from the sale of the gifts shall be transferred to the republican budget;

17) accepting invitations for domestic and international tourist, health and wellness, and other trips at the expense of natural persons and legal entities, whether foreign or from the Republic of Kazakhstan, excluding trips:

at the invitation of a spouse or relatives, at their own expense;

at the invitation of other natural persons (with the consent of a superior officer and/or authority), provided that relations with them do not concern matters relating to the official duties of those invited;

implemented in pursuance of international treaties of the Republic of Kazakhstan or by mutual agreement between the public authorities of the Republic of Kazakhstan and the public authorities of foreign states, at the expense of the relevant public authorities and/or international organisations;

undertaken with the consent of a superior official or authority for the purpose of participating in scientific, sporting, creative, professional or humanitarian events at the expense of organisations, including trips undertaken as part of the statutory activities of such organisations;

18) the use of advantages not envisaged by the legislation of the Republic of Kazakhstan in obtaining credits, loans, and the acquisition of securities, property and other assets.

2. Disciplinary offences that bring the civil service into disrepute shall also constitute actions, including those unrelated to the performance of official duties, which undermine the dignity and authority of the civil service, namely:

1) the non-medical use of narcotic drugs, psychotropic substances, their analogues or precursors;

2) driving a vehicle whilst under the influence of alcohol and/or drugs and/or toxic substances.

3. Family members of a civil servant shall never accept gifts and/or services, or invitations to go on holiday, health and wellness trips or other journeys paid for by natural persons or legal entities, both foreign and from the Republic of Kazakhstan, with whom the civil servant has a professional relationship.

A civil servant must transfer, free of charge, any gifts unlawfully received by members of their family to the designated authority for the management of state property within seven working days of the date they become aware of the receipt of the gift, and to reimburse the cost of services unlawfully used by members of their family by transferring the money to the republican budget within seven working days of the date on which the civil servant becomes aware that the service has been rendered.

4. The commission by a civil servant of any disciplinary offences that bring the civil service into disrepute, as listed in sub-paragraphs 1), 6), 7), 8), 10), 11) and 12) of paragraph 1 of this Article, provided that they do not constitute a criminal offence or an administrative offence, shall result in demotion from the civil service position, and where no lower-ranking civil service position is available, the imposition of a disciplinary sanction in the form of a warning regarding partial failure to satisfy the requirements of the position.

A repeat offence falling within the disciplinary offences referred to in the first part of this paragraph, committed within one year of the imposition of a disciplinary sanction for the first disciplinary offence, shall result in dismissal from the civil service position held and a finding that the elected civil servant is unsuitable for the position held.

5. The commission by a civil servant of any disciplinary offences that bring the civil service into disrepute, as listed in sub-paragraphs 2), 3), 4) and 5) of paragraph 1 of this Article, provided that they do not constitute a criminal offence or an administrative offence, shall result in the imposition of a disciplinary sanction in the form of a warning regarding partial failure to fulfil official duties, a finding that the elected civil servant is unsuitable for the position held, or dismissal from the civil service position held.

A repeat offence involving any of the disciplinary offences mentioned in the first part of this paragraph, committed within one year of the imposition of a disciplinary sanction for the first disciplinary offence, shall result in dismissal from the civil service position held and a finding that the elected civil servant is unsuitable for the position held.

6. Any disciplinary offences committed by a civil servant which discredit the civil service, as referred to in sub-paragraphs 9), 13), 14), 15), 16), 17) and 18) of paragraph 1 and paragraph 2 of this Article, shall result in dismissal from the civil service position held, and the elected civil servant shall be deemed unsuitable for the position held.

Article 63. Grounds and conditions for the imposition of disciplinary sanctions, and guarantees of civil servants’ rights when they are held disciplinarily liable

1. The grounds for imposing a disciplinary sanction shall be the commission of a disciplinary offence by a civil servant.

A disciplinary sanction may only be imposed if there are no circumstances that would exempt the civil servant from disciplinary liability.

2. The following shall be recognised as circumstances precluding disciplinary liability:

1) expiry of the period for imposing a disciplinary sanction;

2) execution of unlawful orders or instructions, as confirmed by the immediate superior and the head;

3) forced measures taken to eliminate a danger that directly threatens the life, health, rights and legitimate interests of natural and legal persons, or the interests of society or the state, where that danger could not be eliminated by other means;

4) declaration of invalidity; repeal of a previously issued act or of specific provisions thereof, violation whereof entails disciplinary liability;

5) the imposition of administrative liability on a civil servant in their capacity as a public official;

6) other cases established by the laws of the Republic of Kazakhstan.

3. When imposing a disciplinary sanction and deciding on its nature, the following criteria shall be given consideration:

1) the nature and circumstances of the disciplinary offence committed;

2) the severity and circumstances of the offence committed;

3) data describing the civil servant’s character and their attitude to their duties;

4) the degree of the civil servant’s culpability;

5) circumstances mitigating disciplinary liability;

6) circumstances aggravating disciplinary liability.

4. The following shall be recognised as circumstances mitigating disciplinary liability:

1) a civil servant’s voluntary disclosure of a disciplinary offence committed by them to their immediate superior or to the head of the public authority;

2) committing a disciplinary offence where no disciplinary action has been taken and the employee acknowledges the fact of the offence;

3) committing a disciplinary offence in the context of difficult personal or family circumstances;

4) committing a disciplinary offence as a result of physical, psychological or other coercion;

5) the absence of negative consequences.

5. The following shall be recognised as aggravating circumstances in disciplinary proceedings:

1) the repeated commission of the same disciplinary offence, where a disciplinary sanction has already been imposed on the civil servant for the first offence and has not been lifted as required by the established procedure;

2) inducing a subordinate civil servant to commit a disciplinary offence;

3) committing a disciplinary offence during a state of emergency or whilst other restrictive measures are in force;

4) gross failure to fulfil official duties;

5) committing a disciplinary offence whilst on probation;

6) committing a disciplinary offence whilst under the influence of alcohol and/or drugs and/or toxic substances, or as a result of the use of a psychoactive substance.

6. Gross misconduct shall be deemed to include the improper performance or failure to perform duties by a civil servant, consisting of:

1) causing harm to a person’s life or health;

2) engaging in conduct that hinders the normal functioning of public authorities and the performance of their duties, or failing to observe professional ethics, which has caused a public outcry;

3) being at work whilst under the influence of alcohol and/or drugs and/or toxic substances, including the consumption during working hours of substances that cause such intoxication;

4) the disclosure of official data that has harmed the interests of a public authority;

5) the disclosure of information affecting the private life, honour and dignity of a person and a citizen;

6) failure to ensure the safety of state property, or the use of state property entrusted to them for non-official purposes;

7) committing other acts that have caused adverse consequences and clearly undermine the image of the civil service;

8) other actions prescribed by the laws of the Republic of Kazakhstan.

7. The imposition of a disciplinary sanction shall not exempt a civil servant who has committed a disciplinary offence from fulfilling the duty in respect whereof the disciplinary sanction has been imposed due to non-performance or improper performance.

8. A civil servant must be made aware of all the material pertaining to disciplinary proceedings against them, and they shall retain the right to participate in person in the internal investigation procedure.

9. Actions (or omissions) and decisions taken by a public authority or public official may be appealed against by civil servants subject to disciplinary proceedings as established by the laws of the Republic of Kazakhstan.

Article 64. Time limits for imposing and maintaining disciplinary sanctions

1. A disciplinary sanction must be imposed no later than one month from the date of discovery of the disciplinary offence and may not be imposed more than six months after the date on which the offence has been committed.

Disciplinary sanctions for disciplinary offences that bring the civil service into disrepute, as prescribed by this Law, shall be imposed no later than three months from the date of discovery of the offence and may not be imposed more than one year after the date on which the offence has been committed.

If a criminal case is discontinued by a criminal prosecution authority or a court, or where proceedings in respect of an administrative offence are discontinued and the actions of a civil servant constitute a disciplinary offence, a disciplinary sanction shall be imposed no later than three months from the date of the discontinuation of the criminal proceedings or the proceedings in respect of the administrative offence, but no later than one year from the date the offence in question has been committed.

A disciplinary sanction for an infringement of the budgetary legislation of the Republic of Kazakhstan shall be imposed no later than three months from the date the offence is discovered and may not be imposed more than one year after the date the offence is committed.

The date when the disciplinary offence is discovered, and from which the time limit begins to run, shall be deemed to be the date when the collegial body considering the civil servant’s disciplinary liability issues a recommendation to impose a disciplinary sanction to the person authorised to impose such a sanction, or the day when the civil servant’s written statement acknowledging the fact that they committed the misconduct in question is submitted to that person.

A disciplinary offence shall be deemed to be ongoing if it is characterised by the continuous commission of a single act constituting a specific offence and has not been completed by the time it is discovered.

2. The period during which a disciplinary sanction is imposed shall be suspended in the following cases:

1) where a civil servant is temporarily unfit for work;

2) where a civil servant is on leave or on a business trip;

3) a civil servant’s participation in training, retraining, professional development courses and work placements;

4) a civil servant’s exemption from their duties whilst performing public or community duties;

5) the right of a civil servant to appeal, under the procedure laid down by the legislation of the Republic of Kazakhstan, against acts of public authorities and documents pertaining to disciplinary proceedings against them;

6) criminal proceedings, and until the relevant court ruling relating to a civil servant’s exercise of their official powers has come into force;

7) proceedings in a criminal case concerning a corruption offence, and until the relevant court ruling in respect of the subordinate civil servant has become final;

8) proceedings concerning an administrative offence, and until the relevant court ruling or decision by an official authorised to hear cases concerning administrative offences, connected with the performance by a civil servant of their official duties, has come into force;

9) a court review of a decision by a public authority relating to the act (or omission) of a civil servant.

The period of disciplinary action shall also be suspended for the duration of the examination of acts of prosecutorial supervision and response, and shall resume from the date on which a decision is taken on the act in question.

3. Review of disciplinary liability shall be suspended, and disciplinary sanctions shall not be imposed, in the cases referred to in paragraph 2 of this article, other than where the secondment and/or recall from leave of a civil servant is related to disciplinary proceedings against them.

Proceedings concerning disciplinary liability shall not be suspended if, prior to the onset of temporary incapacity for work, the civil servant has been duly notified of the consideration of the case file relating to their disciplinary liability.

4. The duration of a disciplinary sanction shall not exceed:

1) two months from the date on which a disciplinary sanction in the form of a reprimand is imposed;

2) three months from the date when a disciplinary sanction in the form of a formal warning is imposed;

3) four months from the date the disciplinary sanction in the form of a severe reprimand is imposed;

4) six months from the date the disciplinary sanction in the form of a warning regarding partial failure to fulfill official duties, demotion of a civil servant, or a finding that an elected civil servant is unsuitable for the position held is imposed.

No time limit shall be set for a disciplinary sanction in the form of demotion from a public office.

5. A repeat disciplinary offence committed within six months of a disciplinary sanction being imposed for a previous disciplinary offence shall result in a more severe disciplinary sanction, up to and including dismissal from the public office held, as established by the legislation of the Republic of Kazakhstan.

6. A person empowered to impose a disciplinary sanction shall be entitled, without imposing a disciplinary sanction, to apply a previously imposed disciplinary sanction, or legal measures not related to disciplinary sanctions, provided that the period of validity of the previously imposed disciplinary sanction has not expired, there are mitigating circumstances, and there are no aggravating circumstances.

The provisions of the first part of this paragraph shall not apply to disciplinary offences which bring the civil service into disrepute.

7. A disciplinary sanction may be lifted early, prior to the expiry of its term, by the person empowered to impose the disciplinary sanction, pursuant to the procedure laid down by the legislation of the Republic of Kazakhstan.

Article 65. Temporary suspension of a civil servant from the performance of their official duties

A civil servant may be temporarily suspended from the performance of their official duties:

1) pursuant to the criminal procedure legislation of the Republic of Kazakhstan;

2) in the event of proceedings concerning his disciplinary liability – by the person entitled to impose a disciplinary sanction, pending a decision on the matter of disciplinary liability, for a period not exceeding one month, whilst retaining the employee's salary.

The person authorised to impose a disciplinary sanction shall issue a notice temporarily suspending the civil servant from the performance of their official duties.

Article 66. Measures of legal action unrelated to disciplinary sanctions

1. Measures of legal sanction, other than disciplinary sanctions, shall be applied to civil servants with a view to preventing them from committing disciplinary offences and eliminating the causes and conditions that contribute to such offences.

2. The grounds for reviewing the question of whether to impose legal sanctions other than disciplinary measures shall be the existence of the following circumstances:

1) the commission of a disciplinary offence;

2) the commission of an administrative offence;

3) reports from natural persons and/or legal entities, and information from the media;

4) reports from law enforcement and other public authorities.

3. Measures of legal action not involving disciplinary sanctions shall comprise:

1) a preventive discussion;

2) a written warning;

3) testing of a civil servant’s competencies required for the efficient performance of their official duties;

4) individual recommendations regarding a civil servant’s conduct;

5) preventive record-keeping and monitoring.

4. Measures of legal sanction not associated with disciplinary sanctions may be applied either in conjunction with disciplinary sanctions or separately in cases where there are circumstances that exclude or mitigate disciplinary liability.

Measures of legal action not involving disciplinary sanctions shall apply by decision of the person empowered to impose disciplinary sanctions.

A decision to impose legal sanctions other than disciplinary measures may be appealed against under the procedure laid down by the legislation of the Republic of Kazakhstan.

5. The coordination of activities by public authorities regarding legal measures not involving disciplinary sanctions, and the recording of such measures, shall be undertaken by ethics officials.

Details of measures of a legal nature taken against a civil servant, other than disciplinary sanctions, may be included in the assessment of that civil servant’s performance and in the application of rewards and disciplinary sanctions.

6. Upon discovering the causes and circumstances contributing to disciplinary offences, the empowered authority, its regional office or the ethics official shall make recommendations, binding for consideration, to the person empowered to impose disciplinary sanctions, regarding the elimination of such causes and circumstances. Information on the outcome of the consideration of the recommendations and the measures taken shall be made available within one month.

7. The procedure for applying legal measures to civil servants, other than disciplinary sanctions, shall be established by the competent authority.

Chapter 9. TERMINATION OF CIVIL SERVICE

Article 67. Grounds for termination of civil service

1. The grounds for termination of civil service shall be as follows:

1) the dismissal (termination of office) of a civil servant pursuant to the procedure established by this Law;

2) the death of a civil servant or a declaration that they are presumed dead, pursuant to a court ruling that has become final;

3) the declaration of a civil servant, pursuant to the procedure prescribed by the laws of the Republic of Kazakhstan, as missing without trace, or as legally incapacitated or having limited legal capacity;

4) the reinstatement of a citizen of the Republic of Kazakhstan to the position previously held by that person;

5) the return to work of a senior civil servant holding a public office (in the event of filling a temporarily vacant civil service position);

6) a move to an elected or other job (position) resulting in the termination of civil service;

7) the abolition (winding up) of a public authority;

8) a reduction in the authorised strength of a public authority or in the number of civil service positions.

2. Taking up another public office through transfer, rotation, following a competitive selection process, without a competitive selection process, or in the case of a political public office, an elected public office, or other cases stipulated by this Law, the laws of the Republic of Kazakhstan and other regulatory legal acts of the Republic of Kazakhstan, shall not constitute grounds for the termination of a civil servant’s service. A document of dismissal from public office shall be issued in such cases.

3. The grounds for the dismissal (termination of office) of a civil servant shall be:

1) the filing of a request for dismissal (termination of office) of their own volition, unless they are under investigation for a corruption offence or have committed a disciplinary offence that brings the civil service into disrepute;

2) the expiry of the terms of office specified by the laws of the Republic of Kazakhstan and acts of the President of the Republic of Kazakhstan;

3) reaching the retirement age stipulated by the Social Code of the Republic of Kazakhstan, unless otherwise prescribed by the Constitution of the Republic of Kazakhstan and the laws of the Republic of Kazakhstan.

Political civil servants appointed by the President of the Republic of Kazakhstan may, upon reaching retirement age or upon the expiry of their term of office, continue to exercise their powers, as a rule, for a period of up to five years, unless the President of the Republic of Kazakhstan decides to relieve them of their duties.

The fact that a selected civil servant reaches the retirement age laid down in the Social Code of the Republic of Kazakhstan shall not constitute grounds for the termination of their term of office.

By mutual agreement between the parties, an administrative civil servant may extend their term of service in the civil service once, for a period of one year.

In this regard, for the purposes of mentoring, a civil servant may, by mutual agreement between the parties, extend their term of service in the civil service once, for a period of two years.

The term of service of an administrative civil servant in Corps “B” may not be extended if, within one working year, they have twice failed to receive, following a performance appraisal, the effective rating established by the legislation of the Republic of Kazakhstan, or if, during that working year, they have been subject to disciplinary action for a breach of professional ethics or for a disciplinary offence that brings the civil service into disrepute;

4) termination of citizenship of the Republic of Kazakhstan as a result of loss, deprivation or renunciation of citizenship of the Republic of Kazakhstan.

Should a civil servant acquire the citizenship of another state, they shall be dismissed pursuant to the procedure established in the second part of paragraph 9 of Article 68 hereof;

5) the conversion of the public office held by them into another public office (from a political office to an administrative or elected office; from an administrative office to a political or elected office; or from an elected office to a political or administrative office);

6) the withdrawal of access to state secrets pursuant to the laws of the Republic of Kazakhstan, resulting in dismissal pursuant to the laws of the Republic of Kazakhstan;

7) the disclosure by a civil servant of information constituting state secrets or other secrets protected by the laws of the Republic of Kazakhstan, becoming known to them in the course of their official duties;

8) unsatisfactory results of a performance appraisal of a civil servant as required by this Law;

9) waiver of rotation, subject to fulfilment of the requirements laid down by the legislation of the Republic of Kazakhstan governing the civil service;

10) a civil servant’s absence from work due to temporary incapacity for work, resulting in dismissal hereunder;

11) failure to satisfy the requirements set forth herein when holding public office;

12) absence from work without valid reason for three or more consecutive hours in a single working day;

13) absence from work due to the imposition of administrative detention or community service as established by the laws of the Republic of Kazakhstan;

14) a court conviction becoming final;

15) the discontinuation of criminal proceedings based on sub-paragraphs 3), 4), 9), 10) and 12) of Part 1 of Article 35 or Article 36 of the Code of Criminal Procedure of the Republic of Kazakhstan;

16) the commission of an administrative offence relating to corruption, with the exclusion of cases where a civil servant is being held administratively liable for the first time for employing a person who has failed to submit a declaration of assets and liabilities;

17) committing a disciplinary offence that brings the civil service into disrepute, resulting in dismissal from service under the laws of the Republic of Kazakhstan;

18) the appointment to public office of citizens of the Republic of Kazakhstan referred to in sub-paragraphs 7), 8), 9), 10), 11), 12), 13), 14), 15), 16), 17) and 18) of the first part of paragraph 2, and paragraph 3 of Article 21 of this Law;

19) failure to observe restrictions laid down by the laws of the Republic of Kazakhstan, resulting in dismissal under the laws of the Republic of Kazakhstan;

20) the imposition of a disciplinary sanction in the form of dismissal for failure to fulfil the duties laid down by the laws of the Republic of Kazakhstan;

21) failure to disclose or the deliberate misrepresentation of information upon entry into the civil service, which could have constituted grounds for refusal of appointment to the civil service;

22) disclosure of knowingly false information regarding income and property owned by the said person;

23) failure to transfer to trust management property the use of which generates income, unless otherwise stipulated by the laws of the Republic of Kazakhstan;

24) failure to take measures to cease business activities and/or dispose of property, as stipulated in the second part of paragraph 5 of Article 14 hereunder;

25) being at work whilst under the influence of alcohol, drugs or toxic substances, including in cases where substances (or their equivalents) that induce a state of intoxication from alcohol, drugs or toxic substances are consumed during the working day;

26) refusing to undergo a health examination to establish whether substances causing a state of intoxication from alcohol, drugs or toxic substances have been consumed;

27) a discrepancy between a civil servant’s expenditure and their income, resulting in dismissal pursuant to the Law of the Republic of Kazakhstan “On Combating Corruption”;

28) other grounds specified in this Law and other laws of the Republic of Kazakhstan.

4. In addition to the cases referred to in paragraph 3 of this Article, the grounds for the termination of a political civil servant’s term of office shall also include:

1) the acceptance of a resignation based on a written personal statement by the political civil servant resigning from office;

2) the adoption of the relevant decision by the official (authority) empowered to appoint a political civil servant to office and to remove them from office;

3) moving to another job;

4) loss of trust.

Political civil servants appointed by the President of the Republic of Kazakhstan may be dismissed by decision of the President of the Republic of Kazakhstan on the grounds of a loss of confidence due to failure to perform, or improper performance of, their official duties.

5. Except for the cases specified in paragraph 3 of this Article, the grounds for terminating the powers of an elected civil servant shall also involve:

1) acceptance of resignation based on a written personal statement from the elected civil servant declaring their resignation;

2) registration of the newly elected civil servant by the local electoral commission;

3) being on social vacation, on a training course, or other circumstances proving that the elected civil servant will be absent from work for more than three consecutive months;

4) a decision by the local representative body of a district or city of regional significance to terminate the powers of an elected civil servant following the imposition of a disciplinary sanction in the form of a finding that they are unsuitable for the position they hold;

5) the adoption by a senior official of a motion of no confidence in an elected civil servant, as expressed by a local representative body of a district or city of regional significance.

Upon the termination of the powers of an elected civil servant, the relevant local electoral commission shall adopt a decision confirming that the person in question has ceased to hold the powers of an elected civil servant.

6. In addition to the cases listed in paragraph 3 of this Article, the grounds for the dismissal of an administrative civil servant shall also constitute:

1) the expiry of the term of the employment contract as stipulated by the legislation of the Republic of Kazakhstan governing the civil service;

2) the annulment of the results of a competitive selection process or of the appointment decision for a civil service position;

3) a negative performance appraisal.

Grounds for the dismissal of an “A” Corps administrative civil servant shall also comprise a decision by the official (or body) authorised to appoint an “A” Corps administrative civil servant to a position and to remove them from office, adopted based on the recommendations of the authorised commission.

Upon expiry of the secondment period, staff of specialised public authorities, law enforcement agencies and the State Courier Service, as well as military personnel holding military positions, shall be recalled by the sending public authority or dismissed pursuant to the laws of the Republic of Kazakhstan.

7. A change in political civil servants or heads of public authorities who are administrative civil servants shall not serve as grounds for the termination of civil service by administrative civil servants in Corps “B” at the initiative of those persons.

8. Civil servants dismissed as per sub-paragraphs 14), 15), 16), 17), 18), 19), 20), 21), 22), 23), 24), 25), 26) and 27) of paragraph 3, sub-paragraph 4) of the first part of paragraph 4, and sub-paragraphs 4) and 5) of the first part of paragraph 5 of this Article, shall be deemed to have been dismissed (their powers having ceased) on negative grounds.

Article 68. Procedure and conditions for the dismissal (termination of office) of a civil servant

1. The decision to terminate civil service or to dismiss (remove from office) a civil servant shall be implemented by the official (authority) empowered to appoint the civil servant to office and to remove them from office, or by an official (authority) empowered by that official (authority).

2. Termination of civil service shall take place due to circumstances beyond the control of the parties, in the cases referred to in sub-paragraphs 2), 3) and 4) of paragraph 1 of Article 67 hereof.

The date of termination of civil service on the grounds specified above shall be the date of the civil servant’s death; the date of a court decision, which has become final, declaring the civil servant missing, legally incapacitated or of limited legal capacity; or the date of a decision to reinstate a citizen of the Republic of Kazakhstan who previously held a public office to the civil service.

3. Termination of civil service in the circumstances referred to in sub-paragraph 5) of paragraph 1 of Article 67 hereof shall be effected upon notification (application) of the decision to take up employment by a senior civil servant holding a public office. The notification (application) shall be addressed to the person referred to in paragraph 1 of this Article.

It shall not be required to issue a notice of termination of civil service to a civil servant who has temporarily filled a vacant civil service position during the absence of the permanent holder of that position.

4. Civil service shall be terminated in the circumstances set out in sub-paragraph 6) of paragraph 1 of Article 67 hereof upon notification (application) by the civil servant or upon the act of election (appointment) to another position.

A notification shall be addressed to the person mentioned in paragraph 1 of this Article.

Failure to send a notification and a certificate of election or appointment to another position shall not constitute grounds for refusing to grant resignation (termination of office).

5. State service shall be discontinued in the instances indicated in sub-paragraphs 7) and 8) of paragraph 1 of Article 67 hereof based on a decision to abolish (wind up) a public authority or to reduce the staffing level of a public authority.

A civil servant shall be notified of the abolition (winding up) of a public authority or a reduction in the authorised strength of a public authority at least one month prior to the date of termination of civil service.

The notification shall be made by the person specified in paragraph 1 of this Article.

With the written consent of the civil servant, termination of civil service may take place prior to the expiry of the notification period.

Where a civil servant declines a proposed civil service position, in the circumstances described herein, their civil service shall be terminated prior to the expiry of the notification period.

Termination of civil service shall be permitted upon the civil servant’s written resignation or the existence of a document certifying that the civil servant has declined to submit a written resignation.

6. The dismissal (termination of office) of a civil servant in the circumstances referred to in sub-paragraph 1) of paragraph 3 of Article 67 hereof shall take place upon notification (application) by the civil servant at least one month prior to the date of dismissal (termination of office) at their own request. The notice (statement) shall be sent to the person specified in paragraph 1 of this Article.

By mutual agreement between the parties, dismissal (termination of office) may take place prior to the expiry of the notification period (application).

A notification (application) may be withdrawn by a civil servant within the period covered by the notification (application).

Once the notification (notice) period has expired, a civil servant shall be entitled to cease work, with the exclusion of cases where disciplinary proceedings are being brought against the civil servant, or where the handover of state property (documentation) by a civil servant who is a person with financial responsibility has not been completed.

The date of dismissal shall be the date of completion of the handover of state property (documentation) and the date when the decision on disciplinary action against the civil servant is taken. The date of dismissal may not be later than two months from the date on which the civil servant files a notification (application) of dismissal (termination of office) of their own volition.

7. The dismissal (termination of office) of a civil servant in the circumstances referred to in sub-paragraph 2) of paragraph 3 of Article 67 hereof shall be effected on the next working day following the date of expiry of their term of office.

It shall not be required to notify a civil servant of their dismissal (termination of office).

8. The dismissal (termination of office) of a civil servant in the circumstances described in sub-paragraph 3) of paragraph 3 of Article 67 hereof shall become effective on the next working day following the day on which the civil servant reaches the retirement age established by the Social Code of the Republic of Kazakhstan.

A civil servant shall be given at least one month’s notification of their dismissal. The notification shall be issued by the person designated in paragraph 1 of this Article.

The provisions of this paragraph shall not apply to political civil servants.

9. The dismissal (termination of office) of a civil servant in the circumstances referred to in the first part of sub-paragraph 4) of paragraph 3 of Article 67 hereof shall be effected based on supporting evidence of the loss, deprivation or renunciation of citizenship of the Republic of Kazakhstan and an official memorandum addressed to the person indicated in paragraph 1 of this Article by the relevant official of the public authority following review of this information.

The dismissal (termination of office) of a civil servant in the circumstances referred to in the second part of sub-paragraph 4) of paragraph 3 of Article 67 hereof shall be effected upon the receipt of information confirming that the civil servant holds foreign citizenship, and a memorandum issued to the person specified in paragraph 1 of this Article by the relevant official of the public authority following review of this information, unless there is evidence confirming that the civil servant has submitted an application for the termination of their foreign citizenship.

It shall not be required to notify a civil servant of their dismissal (termination of office).

10. The dismissal (termination of office) of a civil servant in the circumstances referred to in sub-paragraph 5) of paragraph 3 of Article 67 hereof shall be effected based on a decision to convert the civil service position into another civil service position.

A civil servant shall be given at least one month’s notification prior to the date of dismissal. The notification shall be sent by the person designated in paragraph 1 of this Article.

With the civil servant’s written consent, dismissal may take place prior to the expiry of the notification period.

In instances stipulated herein, where a civil servant declines a position offered to them, their dismissal (termination of office) shall take place prior to the expiry of the notification period.

Dismissal (termination of office) shall be permitted upon the written resignation of the civil servant or the existence of a document certifying that the civil servant has declined to resign in writing.

11. The dismissal (termination of office) of a civil servant in the circumstances described in sub-paragraph 6) of paragraph 3 of Article 67 hereof shall be effected based on a decision to revoke access to state secrets pursuant to Article 31 of the Law of the Republic of Kazakhstan “On State Secrets”.

It shall not be mandatory to notify a civil servant of their dismissal (termination of office).

12. The dismissal (termination of office) of a civil servant in the circumstances set out in sub-paragraph 7) of paragraph 3 of Article 67 hereof shall be effected upon the basis of information concerning the disclosure of information and a memorandum issued to the person referred to in paragraph 1 of this Article by the relevant official of the public authority following consideration of such information.

It shall not be required to notify a civil servant of their dismissal (termination of office).

13. The dismissal (termination of office) of a civil servant in the circumstances referred to in sub-paragraph 8) of paragraph 3 of Article 67 hereof shall be effected by virtue of a decision finding the civil servant’s performance to be unsatisfactory.

It shall not be required to notify a civil servant of their dismissal (termination of office).

14. The dismissal (termination of office) of a civil servant in the circumstances described in sub-paragraph 9) of paragraph 3 of Article 67 hereof shall occur based on the civil servant’s refusal to undergo rotation.

It shall not be mandatory to notify a civil servant of their dismissal (termination of office).

Dismissal (termination of office) shall be permitted upon the civil servant’s written resignation or the existence of a document certifying that the civil servant has declined to resign in writing.

15. The dismissal (termination of office) of a civil servant in the circumstances referred to in sub-paragraph 10) of paragraph 3 of Article 67 hereof shall be effected based on information regarding temporary incapacity for work and a memorandum entered by the relevant official of the public authority in respect of the person specified in paragraph 1 of this Article, following consideration of such information.

It shall not be obligatory to notify a civil servant of their dismissal (termination of office).

Dismissal (termination of office) may be effected if a civil servant fails to provide a certificate of temporary incapacity for work or information regarding the reasons for their absence within ten calendar days of the date on which the report of absence was sent to the civil servant by registered post with acknowledgement of receipt, or in the event of dismissal from public office as a result of cases of temporary incapacity for work specified in Article 53 hereof.

16. The dismissal (termination of office) of a civil servant in the circumstances set out in sub-paragraph 11) of paragraph 3 of Article 67 hereof shall be effected on the basis of evidence of non-compliance with the requirements for holding public office and a memorandum issued to the person referred to in paragraph 1 of this Article by the relevant official of the public authority following consideration of such evidence.

It shall not be mandatory to notify a civil servant of their dismissal (termination of office).

17. The dismissal (termination of office) of a civil servant in the cases referred to in sub-paragraph 12) of paragraph 3 of Article 67 hereof shall be made pursuant to the procedure for imposing disciplinary sanctions.

Dismissal (termination of office) shall be permitted if a civil servant fails to disclose the reasons for their absence within ten calendar days of the date on which the report on their absence is sent to them by registered post with acknowledgement of receipt.

18. The dismissal (termination of office) of a civil servant in the cases listed in sub-paragraphs 13), 14), 15) and 16) of paragraph 3 of Article 67 hereof shall be effected based on information regarding the issuance of a court ruling or judgement, the discontinuation of criminal proceedings, the commission of an administrative corruption offence, and a memorandum addressed to the person specified in paragraph 1 of this Article by the relevant official of a public authority following consideration of this information.

It shall not be mandatory to notify a civil servant of their dismissal (termination of office).

19. The dismissal (termination of office) of a civil servant in the circumstances referred to in sub-paragraph 17) of paragraph 3 of Article 67 hereof shall be effected in compliance with the procedure for imposing disciplinary sanctions.

It shall not be mandatory to notify a civil servant of their dismissal (termination of office).

20. The dismissal (termination of office) of a civil servant in the circumstances described in sub-paragraph 18) of paragraph 3 of Article 67 hereof shall be effected by virtue of the data on the person’s appointment to a public office and a memorandum addressed to the person specified in paragraph 1 of this Article by the relevant official of the public authority following consideration of such data.

It shall not be required to notify a civil servant of their dismissal (termination of office).

21. The dismissal (termination of office) of a civil servant in the circumstances referred to in sub-paragraph 19) of paragraph 3 of Article 67 hereof shall be effected upon the basis of evidence of non-compliance with restrictions and a memorandum addressed to the person specified in paragraph 1 of this Article by the relevant official of the public authority following consideration of such evidence.

It shall not be required to notify a civil servant of their dismissal (termination of office).

22. The dismissal (termination of office) of a civil servant in the circumstances set out in sub-paragraph 20) of paragraph 3 of Article 67 hereof shall be effected by following the procedure for imposing disciplinary sanctions.

It shall not be required to notify a civil servant of their dismissal (termination of office).

23. The dismissal (termination of office) of a civil servant in the circumstances referred to in sub-paragraph 21) of paragraph 3 of Article 67 hereof shall be effected pursuant to information concerning the failure to provide or the deliberate misrepresentation of information, and a memorandum addressed to the person indicated in paragraph 1 of this Article by the relevant official of the public authority following examination of such information.

It shall not be required to notify a civil servant of their dismissal (termination of office).

24. The dismissal (termination of office) of a civil servant in the circumstances referred to in sub-paragraph 22) of paragraph 3 of Article 67 hereof shall be effected on grounds of information concerning the submission of knowingly false details regarding income and assets, and a memorandum addressed to the person referred to in paragraph 1 of this Article by the relevant official of the public authority following consideration of such information.

It shall not be required to notify a civil servant of their dismissal (termination of office).

25. The dismissal (termination of office) of a civil servant in the circumstances referred to in sub-paragraph 23) of paragraph 3 of Article 67 hereof shall be effected based on information regarding the failure to transfer property to a trust management arrangement and a memorandum issued to the person specified in paragraph 1 of this Article by the relevant official of the public authority following examination of such information.

It shall not be required to notify a civil servant of their dismissal (termination of office).

26. The dismissal (termination of office) of a civil servant in the circumstances referred to in sub-paragraph 24) of paragraph 3 of Article 67 hereof shall be effected upon receipt of information that no measures have been taken to cease business activities and/or dispose of property, as required by the second part of paragraph 5 of Article 14 hereof, and a memorandum issued to the person referred to in paragraph 1 of this Article by the relevant official of the public authority following consideration of that information.

It shall not be required to notify a civil servant of their dismissal (termination of office).

27. The dismissal (termination of office) of a civil servant in the circumstances specified in sub-paragraph 25) of paragraph 3 of Article 67 hereof shall be effected in conformity with the procedure for imposing disciplinary sanctions.

It shall not be required to notify a civil servant of their dismissal (termination of office).

28. The dismissal (termination of office) of a civil servant in the circumstances set out in sub-paragraph 26) of paragraph 3 of Article 67 hereof shall be made pursuant to the procedure for imposing disciplinary sanctions.

It shall not be required to notify a civil servant of their dismissal (termination of office).

29. The dismissal (termination of office) of a civil servant in the circumstances referred to in sub-paragraph 27) of paragraph 3 of Article 67 hereof shall be effected based on information regarding the civil servant’s expenditure being inconsistent with their income and a memorandum issued to the person specified in paragraph 1 of this Article by the relevant official of the public authority following consideration of such information.

It shall not be required to notify a civil servant of their dismissal (termination of office).

30. The dismissal (termination of office) of a civil servant in the case mentioned in sub-paragraph 1) of the first part of paragraph 6 of Article 67 hereof shall take effect from the next working day following the expiry of the employment contract.

It shall not be required to notify a civil servant of their dismissal (termination of office).

31. The dismissal (termination of office) of a civil servant in the circumstances referred to in sub-paragraph 2) of the first part of paragraph 6 of Article 67 hereof shall be effected by virtue of a decision to annul the results of the competition and the instrument of appointment to an administrative civil service position.

It shall not be required to notify a civil servant of their dismissal (termination of office).

32. The dismissal (termination of office) of a civil servant in the circumstances specified in sub-paragraph 3) of the first part of paragraph 6 of Article 67 hereof shall be decided by the appraisal committee.

It shall not be required to notify a civil servant of their dismissal (termination of office).

33. A civil servant may not be dismissed (or have their term of office terminated) whilst they are temporarily unfit for work (including during pregnancy and maternity leave) or whilst on vacation, unless in the cases set out in sub-paragraphs 1), 2), 3), 4), 5), 6), 14), 15) and 16) of paragraph 3, and paragraphs 4, 5 and 6 of Article 67 hereunder.

Article 69. Resignation of political civil servants

1. Political civil servants shall be appointed and resign on the grounds and pursuant to the procedure laid down in the Constitution of the Republic of Kazakhstan, this Law, the laws of the Republic of Kazakhstan and other legislation of the Republic of Kazakhstan.

A political civil servant shall be entitled to notify the public authority or official who appointed them to a political civil service position of their resignation if they consider it impossible to continue performing the duties entrusted to them.

The acceptance of a resignation shall lead to the termination of the powers of political civil servants.

Unless the grounds for dismissal are specified by the legislation of the Republic of Kazakhstan, political civil servants shall be dismissed on the general grounds set forth herein or in the labour legislation of the Republic of Kazakhstan.

2. The resignation shall be accepted, or a reasoned refusal to accept it shall be issued, by the public authority or official who appointed the political civil servant to that public office.

A decision to accept or reject a resignation shall be taken within ten calendar days of the date on which the written application is filed.

If a resignation is not accepted, a political civil servant must continue to perform their official duties and shall retain the right to be dismissed.

If a resignation is refused, a political civil servant may be subject to disciplinary action pursuant to the laws of the Republic of Kazakhstan, following a decision by the official (or authority) who refused the resignation.

3. The political civil servants listed in this paragraph shall resign if, within three months of the date of their appointment, a corruption offence is committed:

1) by the head of a central governmental body – for a corruption offence committed by their deputy, a political civil servant directly subordinate to them, the head of the administrative office, or the head of a territorial division of the central governmental body (in the capital, regions, or cities of national importance);

2) by the deputy head of a central government body – for a corruption offence committed by the head of a department, the head of an independent organisational unit or the head of a subordinate organisation – where he or she oversees their activities;

3) by the akim of the capital, a region or a city of national importance – for a corruption offence committed by their deputy, a political civil servant directly subordinate to them, the head of the administrative office, or the akim of a district (a city of regional importance) or a district within a city;

4) a deputy akim of the capital, a region or a city of national importance – for a corruption offence committed by the head of an executive body funded from the local budget or by the head of a subordinate organisation, where the deputy akim oversees their activities;

5) the akim of a district (city of regional significance) or a district within a city – for the commission of a corruption offence by their deputy, the head of the akim’s administrative office, the head of an executive body funded from the local budget, or the head of a subordinate organisation.

4. Political civil servants mentioned in paragraph 3 of this Article shall also be required to resign if a corruption offence is committed by subordinates recruited after their appointment, who had previously been under their supervision in another public authority or organisation within the last three years.

5. Political civil servants shall resign on the grounds and pursuant to the procedure set out in paragraphs 3 and 4 of this Article within ten calendar days of a court’s conviction becoming final, or of the criminal case being discontinued by a criminal prosecution authority or a court based on paragraphs 3), 4), 9), 10), 11) and 12) of Part One of Article 35 or Article 36 of the Code of Criminal Procedure of the Republic of Kazakhstan.

6. Should the resignation be refused, a political civil servant shall be subject to disciplinary action as established by the legislation of the Republic of Kazakhstan, where any of the following grounds apply during the period of their service:

1) the commission of a corruption offence on a large or particularly large scale by a subordinate civil servant or by the head of a subordinate organisation under their supervision;

2) the commission of a corruption offence, where it is committed on multiple occasions by a subordinate civil servant or by the head of a subordinate organisation under their supervision;

3) the commission of a corruption offence by two or more subordinate civil servants or by heads of subordinate organisations under their supervision.

7. The appointment of a political civil servant to another political civil service position shall not exempt them from the obligation to resign on account of a corruption offence committed by their direct subordinates at their previous place of employment while they held office, in the cases referred to in paragraphs 3 and 4 of this Article.

Article 70. Resignation of elected civil servants

1. A resignation shall be recognised as the termination of the performance of duties in the relevant public office by an elected civil servant, effected pursuant to a written application by that civil servant.

2. The local representative body of a district or a city of regional significance shall decide whether to accept the resignation of an elected civil servant or to refuse to accept it, giving reasons for such refusal.

A decision to accept or reject a resignation shall be taken within one month of the date on which the elected civil servant lodges a written resignation.

If a resignation is accepted, a copy of the relevant decision by the local representative body of the district or city of regional significance shall be forwarded to the territorial electoral commission.

Upon refusal to accept a resignation, the elected civil servant shall continue to perform their duties and shall be entitled to resign from office of their own accord as established herein.

3. An elected civil servant shall resign if, within three months of the date of their election, a corruption offence is committed by their deputy, the head of the akim’s administrative office, the head of an executive body funded from the local budget, or the head of a subordinate organisation under their supervision.

4. An elected civil servant shall also resign if a subordinate, who was recruited after the civil servant’s election and who had previously been under their supervision at another public authority or organisation within the last three years, commits a corruption offence.

5. An elected civil servant shall resign on the grounds and pursuant to the procedure set forth in paragraphs 3 and 4 of this Article, within ten calendar days of a court’s conviction becoming final or of the criminal case being discontinued by a criminal prosecution authority or a court pursuant to paragraphs 3), 4), 9), 10), 11) and 12) of Part One of Article 35 or Article 36 of the Code of Criminal Procedure of the Republic of Kazakhstan.

6. If a resignation is refused, the elected civil servant shall be subject to disciplinary proceedings as established by the legislation of the Republic of Kazakhstan, where any of the following grounds apply during the period of their service:

1) the commission of a corruption offence on a large or particularly large scale by a subordinate civil servant or by the head of a subordinate organisation under their supervision;

2) the commission of a corruption offence, where it is committed on multiple occasions by a subordinate civil servant or by the head of a subordinate organisation under their supervision;

3) the commission of a corruption offence by two or more subordinate civil servants or by heads of subordinate organisations under their supervision.

7. The appointment of an elected civil servant to a political public office shall not exempt them from the obligation to resign on account of a corruption offence committed by their subordinates in the instances set forth in paragraphs 3 and 4 of this Article.

Article 71. Reinstatement in the civil service and/or to a position

1. Reinstatement in the civil service and/or to a position shall be effected by decision of an official (authority) empowered to appoint civil servants, based on a recommendation from the empowered authority or its regional branch to revoke the relevant act of dismissal from the civil service position or demotion of a civil servant, or by a court decision pursuant to the procedure established by the laws of the Republic of Kazakhstan.

A civil servant who has been reinstated to the civil service shall be paid their salary for the entire period of forced absence from work, or the difference in salary for the period during which they performed lower-paid work following an unlawful demotion in their civil service position, but for no more than six months.

Civil servants who have been unlawfully dismissed or unlawfully demoted from a civil service position shall be reinstated in the civil service in their previous position, provided they satisfy the qualification requirements; or, with their consent, in an equivalent position, with all the rights of which they have been deprived as a result of the unlawful dismissal or demotion being restored. This period shall be included in their length of service in the civil service.

2. A person shall be reinstated in the civil service no later than one month from the date of their application, provided that the application has been made within three months of the date on which an acquittal came into force or a decision closing the criminal case on grounds of rehabilitation has been issued.

Civil servants who have been dismissed from a public authority, including as a result of a conviction for a criminal offence, and who have subsequently been rehabilitated and reinstated in public office, shall be compensated for the harm caused by the unlawful actions of the authorities conducting the criminal proceedings during the period of their forced absence from work, pursuant to the procedure established by the criminal procedure legislation of the Republic of Kazakhstan.

Chapter 10. ORGANISATION OF HUMAN RESOURCES MANAGEMENT IN THE CIVIL SERVICE

Article 72. Organisation of human resource management in the civil service

1. Civil service human resources management shall encompass activities aimed at maintaining stability in the staffing of public authorities, introducing and improving mechanisms for workforce planning, the selection of candidates for the civil service, the professional development of civil servants, and the prevention of offences, with a view to ensuring the efficient performance of the state’s functions and objectives consistent with the legislation of the Republic of Kazakhstan.

2. The organisation of human resources management in the civil service shall cover the following areas:

1) forecasting and planning the staffing requirements of public authorities, and the selection and recruitment of citizens of the Republic of Kazakhstan into the civil service;

2) training, retraining and professional development of civil servants;

3) evaluation of civil servants’ performance;

4) providing civil servants with the guarantees set forth herein and in other laws of the Republic of Kazakhstan;

5) preventing and combating offences in the civil service;

6) other areas covered herein.

3. The entities responsible for human resources management in the civil service shall consist of:

1) the authorised commission and other commissions established by acts of the President of the Republic of Kazakhstan and other regulatory legal acts of the Republic of Kazakhstan, whose activities concern the implementation of human resources policy;

2) the designated authority and its regional offices;

3) educational organisations under the President of the Republic of Kazakhstan responsible for the training, retraining and professional development of civil servants;

4) heads of public authorities, akims, and heads of administrative departments of public authorities;

5) human resources departments (HR departments);

6) crime prevention services and ethics officials.

The entities in charge of civil service human resources management shall form a system designed to ensure the consistency of civil service personnel policy, as well as the coordination, recruitment and efficient functioning of the civil service workforce.

Article 73. Staff planning

Staff planning shall involve a set of measures aimed at ensuring the systematic analysis and forecasting of public authorities' staffing requirements, and the timely and full recruitment of the required number of civil servants capable of performing their duties efficiently.

Staff recruitment shall be undertaken by the human resources department (personnel department).

The responsible authority shall deliver methodological support on staff recruitment matters.

Article 74. Authorised commission and other commissions

1. A specially authorised commission shall be established to review issues regarding the recruitment of citizens of the Republic of Kazakhstan into the civil service, their service within it and their departure from it, as well as the recruitment of foreign workers into public authorities.

The regulations and composition of the authorised commission shall be established by the President of the Republic of Kazakhstan.

2. The National Commission for the Youth Personnel Reserve shall be established for the purpose of forming the Presidential Youth Personnel Reserve; its regulations and composition shall be established by the President of the Republic of Kazakhstan.

3. Personnel commissions in the capital, regions and cities of national importance shall be established to implement the decisions of the authorised commission, to draw up proposals on the formulation of personnel policy, and to coordinate work on the creation of a regional youth personnel reserve.

The standard regulations and standard composition of the personnel commissions of the capital, the regions and cities of national importance shall be approved by the President of the Republic of Kazakhstan.

4. By decision of the President of the Republic of Kazakhstan, other commissions may be established to implement activities relating to the implementation of personnel policy.

Article 75. Competent authority

1. The unified system of civil service authorities shall be formed by a competent authority, its regional branches and the organisations falling within the jurisdiction of the competent authority.

The territorial divisions of a competent authority shall exercise their functions within the limits of the powers established by the competent authority pursuant to the legislation of the Republic of Kazakhstan.

2. A competent authority shall:

1) draft and adopt regulatory legal acts of the Republic of Kazakhstan in the field of the civil service consistent with the purpose and objectives hereof and the legislation of the Republic of Kazakhstan;

2) develop proposals for improving the legislation of the Republic of Kazakhstan in the field of the civil service; accepts regulatory legal acts within the limits of its competence as established by the legislation of the Republic of Kazakhstan;

3) coordinate and exercise methodological oversight of the activities of personnel management departments (human resources departments);

4) coordinate and exercise methodological oversight of the activities of the ethics official and the departments charged with the prevention of offences;

5) coordinate the activities of public authorities on issues relating to the training, retraining and professional development of civil servants, including abroad;

6) coordinate the formulation and allocation of the state education budget for the training, retraining and professional development of civil servants;

7) coordinate the activities of public authorities regarding the organisation of internships for civil servants;

8) coordinate draft regulatory legal acts pertaining to the remuneration of administrative and political civil servants, and to the staffing limits of public authorities, their regional bodies and the public institutions under their jurisdiction;

9) monitor the staffing situation of political, elected and administrative civil servants, political, elected and administrative public offices, as well as staff at organisations under its jurisdiction, including ensuring the operation of the state digital personnel system;

10) monitor personnel record-keeping in state-owned legal entities and organisations in the quasi-public sector;

11) monitor the staffing situation of contract staff in public authorities;

12) participate in the drafting of international treaties on civil service issues;

13) examine complaints from natural persons and legal entities against actions (or omissions) and decisions of public authorities or public officials concerning breaches of the legislation of the Republic of Kazakhstan in the field of the civil service, as well as compliance with professional ethics;

14) exercise state oversight, as required by the legislation of the Republic of Kazakhstan, over compliance by public authorities with the legislation of the Republic of Kazakhstan in the field of the civil service, and over the quality of public services delivered;

15) monitor compliance with working hours by public authorities;

16) submit proposals to officials and public authorities to revoke their decisions adopted in violation thereof and of other regulatory legal acts of the Republic of Kazakhstan;

17) lodge with public authorities and officials, within the limits of its remit, recommendations, which must be reviewed, regarding the rectification of breaches identified as a result of civil service inspections, as required by the legislation of the Republic of Kazakhstan;

18) monitors and analyses issues relating to the reduction of bureaucracy in the activities of public authorities, state-owned legal entities and entities in the quasi-public sector;

19) prepares the National Report on the State of the Civil Service in the Republic of Kazakhstan within the timeframe and procedures specified by the President of the Republic of Kazakhstan;

20) draws up a list of priority areas for the training of specialists for entry-level positions within the framework of the educational grant, in consultation with the competent authority in the field of science and higher education;

21) performs other functions as prescribed herein and in other regulatory legal acts of the Republic of Kazakhstan.

3. A competent authority shall have an ethics commission, as well as ethics councils in the capital, the regions and cities of national importance; the regulations governing these bodies shall be approved by the President of the Republic of Kazakhstan upon the recommendation of the competent authority.

4. Decisions made by the competent authority and its regional offices shall be issued in the form of orders.

Article 76. Heads of public authorities, akims, and heads of administrative offices

1. Public authorities shall be headed by officials who are appointed to and removed from office by virtue of the legislation of the Republic of Kazakhstan.

The powers of the heads of public authorities shall be governed by the laws of the Republic of Kazakhstan and other statutory instruments of the Republic of Kazakhstan, as well as by the regulations governing public authorities.

2. Unless otherwise established by the legislation of the Republic of Kazakhstan, the heads of central government bodies shall appoint and remove from office:

1) deputy heads and heads of administrative departments of central government bodies;

2) heads of departments within central government bodies;

3) heads of regional branches of central government bodies (in the capital, regions and cities of national importance);

4) heads of subordinate organisations of central government bodies.

3. The administrative offices of central government bodies shall be managed by their heads.

In compliance with the procedure established by the laws of the Republic of Kazakhstan, the heads of the administrative offices of central government bodies shall appoint and dismiss civil servants within the administrative office of a central government body, excluding civil servants whose employment matters, pursuant to the laws of the Republic of Kazakhstan, fall within the remit of higher-ranking officials (authorities).

Other powers of the heads of the administrative offices of central government bodies shall be established by the heads of those central government bodies, the regulations governing central government bodies, and the legislation of the Republic of Kazakhstan.

To perform the duties assigned to them, the head of the administrative office shall be entitled to issue legal acts of individual application.

4. In line with the procedure established by the legislation of the Republic of Kazakhstan, the heads of departments within central government bodies shall appoint and remove from office:

1) deputy heads of departments within central government bodies;

2) civil servants in departments within central government bodies;

3) heads of regional branches of central government departments (in the capital, regions and cities of national importance);

4) heads of organisations under the jurisdiction of central government bodies.

5. The heads of the territorial departments of central government bodies and their agencies (in the capital, regions and cities of national importance) shall appoint and remove officials from office as established by the legislation of the Republic of Kazakhstan:

1) deputy heads of territory-based divisions of central government bodies and their departments;

2) civil servants in the territory-based divisions of central government bodies and their departments (in the capital, regions and cities of national importance);

3) heads of territorial divisions (in districts and cities of regional significance).

6. Akims shall head akimats pursuant to the Law of the Republic of Kazakhstan “On Local State Administration and Self-Government in the Republic of Kazakhstan”.

The powers of akims shall be governed by the laws of the Republic of Kazakhstan and other statutory instruments of the Republic of Kazakhstan.

In keeping with the procedure laid down by the legislation of the Republic of Kazakhstan, akims shall appoint and remove from office:

1) deputy akims, akims at lower levels (excluding elected civil servants) and heads of administrative offices;

2) heads of executive bodies funded from the local budget;

3) heads of subordinate organisations.

7. The powers of the heads of the akims’ administrative offices shall be established by the Law of the Republic of Kazakhstan “On Local State Administration and Self-Government in the Republic of Kazakhstan”.

8. In the manner prescribed by the legislation of the Republic of Kazakhstan, the heads of executive bodies funded from the local budget shall appoint and remove from office:

1) deputy heads of executive bodies funded from the local budget;

2) civil servants in executive bodies funded from the local budget;

3) heads of subordinate organisations.

9. The heads of administrative offices that are public authorities shall appoint and dismiss civil servants within those offices as established by the legislation of the Republic of Kazakhstan, excluding civil servants whose employment matters, in accordance with the laws of the Republic of Kazakhstan, fall within the remit of higher-ranking officials (authorities).

Other powers of the heads of administrative offices that are public authorities shall be governed by the regulations on public authorities and the legislation of the Republic of Kazakhstan.

To perform the duties assigned to them, the heads of administrative offices, which are public authorities, shall be entitled to adopt legal acts of individual application.

10. Heads of administrative offices that do not hold political public office must not be assigned the duties of political civil servants, nor must political civil servants be assigned the duties of heads of administrative offices.

11. Heads of public authorities, akims and heads of administrative offices shall bear personal responsibility for the organisation of human resources management within the civil service.

Article 77. Personnel management department (human resources department

1. Within the scope of its remit, the personnel management department (human resources department) shall:

1) coordinate the activities of the structural units of the public authority in implementing the legislation of the Republic of Kazakhstan in the field of the civil service;

2) organise the work of committees on personnel matters;

3) ensure compliance with procedures for the performance appraisal of civil servants, competitive selection, promotion of civil servants, and the dismissal (termination of office) of civil servants;

4) organise the selection of candidates, processes documents associated with civil servants’ careers in the civil service, and maintains records of civil servants’ personal data, information on the results of their performance appraisals and training, including within the national digital human resources system;

5) organise the recruitment of contract staff and the process of entering into, terminating and amending their contracts;

6) ensure compliance with restrictions associated with holding public office;

7) organise internships, mentoring, job rotation, performance appraisals, training, retraining and professional development for civil servants in line with the established timelines, and draws up procedures for the award of incentives to civil servants;

8) implement personnel planning, as well as liaising with educational institutions on issues of early career guidance and staff training as prescribed by the competent authority;

9) exercise other powers established by the legislation of the Republic of Kazakhstan.

2. The personnel management department (human resources department) shall be organisationally independent of other structural units of the public authority; it shall report directly to the head of the administrative office, or, in a public authority responsible for foreign policy or where the position of head of the administrative office has not been established, to the head of the public authority.

3. The personnel management department (human resources department) shall be managed by the head of the personnel management department (human resources department), who shall be responsible for organising the department’s work and ensuring compliance with the requirements governing personnel management set forth herein, in acts of the President of the Republic of Kazakhstan and the Government of the Republic of Kazakhstan, and in the regulatory legal acts of the competent authority.

The head of the personnel management department (human resources department) must hold a certificate in human resources management or a qualification in human resources management.

4. In the capital, regions, cities of national importance, districts and cities of regional importance, a unified human resources management service (personnel service) may be established, as required by the legislation of the Republic of Kazakhstan governing the civil service, for executive bodies funded from the local budgets of the relevant administrative-territorial units.

A unified human resources management service (personnel service) for the capital, regions, cities of national importance, districts and cities of regional importance within executive bodies funded from local budgets shall be established by decision of the official (or authority) empowered to appoint the heads of those executive bodies.

5. By decision of the head of a central government body, a unified personnel management service (human resources department) may be established for that central government body, its departments and its regional offices.

By decision of the head of a central government body, a unified personnel management service (human resources department) may be established for that central government body and its regional branches.

For the territorial divisions of a central government body and its departments, as well as for districts and cities of regional significance, it shall be possible to establish a unified personnel management service (human resources department) within an inter-regional or regional territorial division of the central government body and its departments. A unified personnel management service (human resources department) for the territorial divisions of districts and cities of regional significance shall be established by decision of the head of the inter-regional or regional territorial division of a central government body and its department, or of a higher-level authority.

6. The standard regulations governing the personnel management department (human resources department) and the rules for organising the activities of the personnel management department (human resources department) shall be approved by the competent authority.

Article 78. Service for the prevention of offences. Ethics official

1. A service for the prevention of offences shall be established within public authorities, with a staff of at least one hundred and twenty full-time employees, for the purpose of coordinating the activities of the public authority’s organisational units in ensuring observance of the legislation of the Republic of Kazakhstan in the field of the civil service and in combating corruption.

2. A service for the prevention of offences shall:

1) organise the work of the disciplinary committee;

2) ensure compliance with procedures for conducting internal investigations and holding civil servants accountable under disciplinary law;

3) supervise and monitor civil servants’ compliance with professional ethics, including on social media;

4) promote civil servants’ observance of the restrictions and prohibitions laid down by the laws of the Republic of Kazakhstan;

5) represent and protect the interests of civil servants in court in cases of unlawful interference in their professional activities, unfounded accusations, persecution and other unlawful acts committed against them related to the performance of their official duties;

6) analyse the practice of examining the liability of civil servants;

7) makes proposals for bringing civil servants to account;

8) ensure that legal measures are adopted that are not related to disciplinary sanctions;

9) monitor the observance of working hours within the public authority;

10) review complaints from natural persons and legal entities relating to the actions (or inaction) of officials concerning breaches of the legislation of the Republic of Kazakhstan in the field of the civil service and compliance with professional ethics;

11) ensure that measures are taken to prevent corruption;

12) exercise internal control over the quality of public services;

13) supervise the activities of organisations under the jurisdiction of the public body and coordinates the activities of compliance services;

14) take measures to enhance the legal awareness of civil servants, foster a corporate culture and develop a positive moral and psychological climate within the public authority;

15) exercise other powers established by the legislation of the Republic of Kazakhstan.

3. The service for the prevention of offences shall be entitled to access the information and materials required to fulfil its functions, within the limits established by the legislation of the Republic of Kazakhstan.

4. The service for the prevention of offences shall be organisationally independent of other structural units of the public authority and shall report directly to the head of the public authority.

5. The service for the prevention of offences of central government bodies, which have departments, regional offices and overseas missions, as well as the administrative offices of the akims of the capital, regions and cities of national importance, shall be headed by the ethics official.

The service for the prevention of offences within public authorities that do not have departments, territorial divisions of departments, territorial divisions of central public authorities, territorial divisions of departments of central public authorities, overseas missions, audit commissions, and the administrative offices of akims of cities of regional significance, districts, and districts within cities, and the administrative offices of maslikhats shall be supervised by the head of the crime prevention service.

The standard regulations governing the crime prevention service and the procedures for organising the activities of the crime prevention service shall be approved by the competent authority.

6. By decision of the head of a central government body, a unified service for the prevention of offences may be established within that central government body, its departments and its regional offices.

By decision of the head of the department of a central government body, a unified service for the prevention of offences may be established within that central government body and its territorial divisions.

For district and city (of national importance) territorial units of a central government body and its departments, it shall be possible to establish a unified service for the prevention of offences within an inter-regional or regional territorial unit of that central government body and its departments. A unified service for the prevention of offences within the territorial divisions of districts and cities of regional significance shall be established by decision of the head of the inter-regional or regional territorial division of a central government body and its department, or a higher-level authority.

In the capital, the regions, cities of national importance, districts and cities of regional significance, a unified crime prevention service shall be established for executive bodies funded from the local budgets of the relevant administrative-territorial units, by decision of the official (or authority) empowered to appoint the heads of these executive bodies, pursuant to the procedure laid down by the legislation of the Republic of Kazakhstan governing the civil service.

7. The ethics official shall ensure observance of professional ethics and prevent breaches of the legislation of the Republic of Kazakhstan regarding civil service and the fight against corruption, as stipulated in the Regulations on the Ethics Official.

Recommendations and proposals made by the ethics official must be reviewed by the civil servants to whom they are addressed.

8. The coordination, methodological support and evaluation of the activities of ethics officials shall be performed by the designated authority.

Where appropriate, the designating authority may refer to the relevant public authority a recommendation to relieve an ethics official of their position.

9. The regulations governing the ethics official shall be approved by the President of the Republic of Kazakhstan upon the recommendation of the competent authority.

10. A seconded civil servant from the competent authority shall be appointed to the position of ethics official in consultation with the head of the public authority.

A seconded civil servant appointed to the position of ethics official shall retain their status as a representative of the competent authority.

Where it is not possible to second a civil servant to the position of ethics official, other civil servants from the relevant public authority may be appointed to that position, subject to agreement with the competent authority.

The position of ethics official shall be filled without a competitive selection process.

11. Salaries and other payments stipulated by the legislation of the Republic of Kazakhstan governing the civil service, for a seconded civil servant holding the position of ethics official, shall be paid from the funds of the relevant public authority to which they are seconded.

12. The disciplinary liability of the ethics official shall be reviewed by the competent authority based on information regarding a disciplinary offence committed by that official, which has been forwarded by the relevant public authority for the purpose of reaching an appropriate decision.

13. A civil servant seconded to the position of ethics official may be recalled by the competent authority and subsequently appointed to a position not lower than the one they previously held, on the grounds and following the procedure established by the legislation of the Republic of Kazakhstan.

Where there is no position specified in the first part of this paragraph, or where the relevant qualifications and professional training are not met, the civil servant who has been recalled shall be appointed to another vacant position in the competent authority.

Should a civil servant decline an appointment to a position, they shall be dismissed.

14. The dismissal of a civil servant seconded to a public authority to serve as an ethics official shall be effected following their removal from office (dismissal) and their recall by the competent authority pursuant to the procedure laid down herein.

The ethics official shall be dismissed by agreement with the designated authority or based on a recommendation from that authority, as well as in cases where the designated authority recalls a seconded civil servant pursuant to the procedure established herein.

15. The provisions of this article shall not apply to the Executive Office of the President of the Republic of Kazakhstan, the Secretariat of the Kurultai of the Republic of Kazakhstan, the Secretariat of the Government of the Republic of Kazakhstan, the Secretariat of the Constitutional Court of the Republic of Kazakhstan, or the competent authority.

Chapter 11. STATE SUPERVISION IN THE PUBLIC SERVICE. MONITORING AND ANALYSIS OF THE REASONS FOR VIOLATIONS OF THE LEGISLATION OF THE REPUBLIC OF KAZAKHSTAN IN THE FIELD OF THE CIVIL SERVICE

Article 79. State oversight of the observance of the legislation of the Republic of Kazakhstan in the field of the civil service

1. State oversight of the observance of the legislation of the Republic of Kazakhstan in the field of the civil service shall be exercised through the activities of the competent authority and its territorial divisions, aimed at ensuring that public authorities abide by the legislation of the Republic of Kazakhstan in the field of the civil service.

2. State oversight of enforcement of the legislation of the Republic of Kazakhstan in the field of the civil service shall consist of an audit.

Article 80. General issues related to the audit

1. A competent authority and its territorial divisions shall audit:

1) by visiting the public authority being audited;

2) without visiting the public authority under audit, by summoning officials and requesting documents, and also through the digital systems of public authorities.

2. The focus of the audit shall be compliance with the legislation of the Republic of Kazakhstan in the field of the civil service.

3. Public authorities shall be recognised as the entities subject to state control in the form of audits.

4. Audits of the activities of central government bodies and their departments shall be undertaken by officials of the competent authority.

Audits of the activities of executive bodies funded from the local budget, the administrative offices of maslikhats, audit commissions, territorial divisions of central government bodies and their departments shall be performed by officials of the territorial divisions of the competent authority within the limits of their competence, and, where appropriate, by officials of the competent authority.

5. Audits shall be classified as scheduled or unscheduled.

6. The grounds for appointing a scheduled audit shall be the half-yearly audit plan for entities subject to state control, approved by the head of the designated authority by 20 December of the year preceding the year in which the scheduled audits are to be conducted, and by 20 June of the current calendar year.

Scheduled audits shall be applied to, collectively, the akim’s administration and the executive bodies of the capital, regions and cities of national importance, which are funded from the local budget, as well as the central public authority, its departments and their territorial divisions.

The half-yearly audit plan for entities subject to state control shall be published on the competent authority's website.

Amendments may be made to the half-yearly audit plan for entities subject to state control by decision of the head of the competent authority.

A scheduled audit of an entity subject to state supervision may not be performed more than once a year.

7. The following sources of information shall be used to include state-regulated entities in the half-yearly audit plan:

1) the results of previous audits performed by the competent authority and/or its territorial divisions, and by the Executive Office of the President of the Republic of Kazakhstan;

2) the results of monitoring of reports and information presented by entities subject to state control, including via digital systems, undertaken by the competent authority and its territorial divisions;

3) the occurrence of incidents that have attracted public attention;

4) complaints from natural persons and legal entities against entities subject to state oversight regarding breaches of the legislation of the Republic of Kazakhstan in the field of the civil service;

5) analysis of the online resources of entities subject to state oversight and the media to identify any content that has drawn criticism from the public;

6) the results of the analysis of data presented by entities subject to state oversight, as well as data obtained from other sources;

7) the results of monitoring and analysing the causes of breaches of the legislation of the Republic of Kazakhstan in the field of the civil service.

When including entities subject to state control in the half-yearly audit plan, no information sources previously used in relation to a specific entity subject to state control shall be used, nor shall any data be used for which the general limitation period has expired under the legislation of the Republic of Kazakhstan.

8. The grounds for an unscheduled audit shall be:

1) complaints from natural persons and legal entities regarding the actions (or inaction) and decisions of entities subject to state oversight concerning breaches of the legislation of the Republic of Kazakhstan in the field of the civil service;

2) complaints from public authorities concerning violations of the legislation of the Republic of Kazakhstan in the field of the civil service;

3) monitoring the implementation of recommendations to rectify violations identified as a result of the audit;

4) breaches identified as a result of monitoring and analysis of the causes of breaches of the legislation of the Republic of Kazakhstan in the field of the civil service;

5) media reports and reports of infringements of the legislation of the Republic of Kazakhstan in the field of the civil service, examined following a request for information.

The term media reports on breaches of the legislation of the Republic of Kazakhstan in the field of the civil service, investigated following a request for information pursuant to sub-paragraph 5) of the first part of this paragraph shall mean reports containing details of possible infringements of the legislation of the Republic of Kazakhstan in the field of the civil service, with respect to which the following steps have been taken to obtain further information:

1) an official request has been sent to the entity subject to state oversight, requiring it to furnish documents and provide clarifications regarding the facts set out in the publication;

2) a competent authority and its territorial division have examined and evaluated the information received in response to the request.

Media reports concerning violations of the legislation of the Republic of Kazakhstan in the field of the civil service, which have been examined following a request for information, shall serve as grounds for conducting unscheduled audits if the information is confirmed or gives rise to reasonable grounds for suspecting that violations of the legislation of the Republic of Kazakhstan in the field of the civil service have occurred.

9. Unscheduled audits shall not be carried out in response to anonymous complaints.

Article 81. Procedure for conducting an audit

1. The start of an audit shall be deemed to be the sending of a notification to the entity subject to state control regarding the commencement of the audit via digital systems.

2. Upon arrival at the entity subject to state control, officials of the empowered authority or its territorial division must present their official identification or identity card.

3. The duration of the audit shall be established based on the scope of the work to be carried out and the objectives set, and shall not exceed:

1) twenty calendar days from the date of commencement of the scheduled audit;

2) ten calendar days from the date of commencement of the unscheduled audit.

Where appropriate, by decision of the competent authority or its territorial division, the time limit for conducting the audit shall be extended once for a period not exceeding the time limits set out in the first sub-paragraph of this paragraph.

Where the duration of an audit shall be extended and/or suspended (or resumed), the competent authority or its territorial division shall notify the entity subject to state control of this no later than one working day from the date on which such a decision is taken. In this regard, notification of the extension of the audit period shall be sent by the competent authority or its territorial division no later than one working day prior to the expiry of the audit period via digital systems.

4. The composition of the inspecting officials of the competent authority or its territorial division may be amended by a decision of the empowered authority or its territorial division.

Where there is a change in the composition of the inspecting officials of the competent authority or its territorial division, the competent authority or its territorial division shall notify the entity subject to state control of this no later than one working day from the date on which such a decision is taken, via digital systems.

5. The audit shall be suspended in the following cases:

1) where a request is made to public authorities, public legal entities, public officials and other persons to provide the required information that is of material significance to the audit being conducted;

2) the declaration of a state of emergency; the occurrence or threat of an epidemic; outbreaks of quarantine-controlled organisms and particularly dangerous harmful organisms; infectious and parasitic diseases; cases of poisoning; radiation accidents; and the associated restrictions.

The period of suspension of an audit shall be calculated from the date of its resumption. An audit may not be performed in respect of an entity subject to state control where the audit has been suspended and not resumed.

6. Based on the results of the audit, the inspecting official of the competent authority or its territorial division shall draw up:

1) a report on the results of the audit;

2) a statement on the rectification of the irregularities identified as a result of the audit.

7. The date when the audit is deemed to have been completed shall be the date on which the report on the audit findings is sent to the entity subject to state control.

A report on the results of the audit shall be drawn up no later than the final day of the audit period.

The first copy of the report on the results of the audit, either in paper form against signature or in electronic form, shall be presented to the entity subject to state control (the head of the entity or their authorised representative) for their information.

The second copy of the electronic audit report shall be filed with the public authority responsible, within the scope of its remit, for state legal statistics and special registers.

The third copy of the audit report shall remain with the designated authority or its territorial division.

8. If there are any comments and/or objections regarding the results of the audit, the entity subject to state supervision shall set out such comments and/or objections in writing within three working days of receiving the report on the audit results.

Any comments and/or objections shall be appended to the report on the results of the audit, and a note to this effect shall be made by the auditing official of the competent authority or its territorial division.

9. If the entity subject to state control is wound up or reorganised, then the competent authority or its territorial division shall deem the scheduled audit as not having been performed, and no report on the audit results shall be drawn up.

10. An unscheduled audit appointed on the grounds set out in sub-paragraphs 1) and 2) of the first part of paragraph 8 of Article 80 hereof shall be deemed not to have taken place if the application (notification) which served as the basis for the unscheduled audit is withdrawn.

In this case, no report on the results of the audit shall be drawn up; the entity subject to state control shall be notified of this no later than one working day from the date of such a decision via digital systems.

11. Where appropriate, for the purpose of examining issues requiring specialist knowledge and skills, or obtaining advice from the competent authority or its territorial division, specialists, experts and/or consultants from public authorities and subordinate organisations who have no interest in the outcome of the inspection may be called upon to assist with the audit.

Upon request by the regulatory authority or its territorial division, entities subject to state control shall assign specialists, experts and/or consultants to take part in the audit and provide an opinion.

In response to questions raised by the auditing official of the designated authority or its territorial division, the specialist, expert and/or consultant involved in the audit shall draw up a report, which shall be used during the audit and appended to the statement of audit findings.

12. When conducting an audit, officials of the competent authority and its territorial divisions shall have the right to:

1) have an unimpeded access to the premises and facilities of the entity subject to state supervision;

2) obtain copies of documents (information) in paper and electronic form for inclusion in the report on the results of the audit or in the recommendation on the rectification of breaches identified as a result of the audit, as well as have access to automated databases (digital systems) relevant to the subject matter of the audit;

3) make audio, photographic and video recordings;

4) use recordings from technical monitoring equipment, surveillance and recording devices, and photographic and video equipment relevant to the subject of the audit;

5) engage specialists, experts and/or consultants.

13. When carrying out an audit, entities subject to state control and their officials shall be entitled to:

1) refuse access to the audit to officials of the designated authority and its territorial division who have arrived to perform the audit, in the following cases:

where the duration of the audit has been exceeded or the time limit for the audit has expired;

or where the frequency of scheduled audits has not been observed;

failure to notify and provide the documents required herein;

instructing persons without the relevant official authority to perform the audit;

extending the duration of the audit beyond the period laid down herein; gross breaches of the audit requirements laid down herein;

2) not to disclose documents (information) unless they relate to the subject matter of the audit;

3) appeal against the results of the audit (the report on the audit findings, the notice regarding the rectification of breaches identified as a result of the audit) and the actions (or omissions) of the auditing officials of the competent authority or its territorial division, pursuant to the procedure established by this Law and other laws of the Republic of Kazakhstan;

4) record the course of the audit, as well as the specific actions of the auditing official from the competent authority or its territorial division carried out in the course of the audit, using audio and video equipment, without hindering the work of the auditing official.

14. In the course of audits, entities subject to state oversight and their officials shall:

1) ensure that inspecting officials from the designated authority and its territorial divisions have unimpeded access to the premises and facilities of the public authority being audited;

2) appear when summoned by inspecting officials of the competent authority or its territorial division;

3) submit to the auditing officials of the designated authority, its territorial division, documents (information) in paper or electronic form, or copies thereof, for inclusion in the report on the results of the audit or in the recommendation on rectifying the breaches identified as a result of the audit, as well as access to automated databases (digital systems) relevant to the subject matter of the audit;

4) ensure that no changes or additions are made to the documents being audited whilst the audit is in progress.

15. Forms for notifications regarding the commencement of an audit, the extension and/or suspension (resumption) of the audit period, and changes to the composition of the auditing officials of the designated authority or its territorial division, reports on the results of the inspection and recommendations for rectifying the breaches identified as a result of the inspection, shall be approved by the competent authority.

Article 82. Measures taken by officials of the competent authority or its territorial division in response to infringements revealed during an audit

1. Where, following an audit, the competent authority identifies breaches of the legislation of the Republic of Kazakhstan in the field of the civil service, its territorial division shall file with the entity subject to state control or its superior authority (superior official) a report, which must be reviewed, on the rectification of the violations identified as a result of the audit, and shall also take other measures stipulated by the laws of the Republic of Kazakhstan.

A breach of the legislation of the Republic of Kazakhstan relating to the civil service may constitute grounds for declaring an act of a public authority (or public official) unlawful.

However, an act by a public authority (or public official) that is substantively lawful cannot be declared unlawful on purely formal grounds if the procedural irregularities committed have not affected its lawfulness or validity.

A proposal for the rectification of the breaches identified as a result of the audit shall be presented by the competent authority or its territorial division to the entity subject to state control or to its superior authority (superior official) no later than five working days from the date on which the report on the audit findings has been drawn up.

2. A report on the rectification of irregularities identified as a result of the audit shall be reviewed and measures taken to rectify the irregularities specified therein within thirty calendar days from the day following the date of its service (receipt).

3. Information on the outcome of the rectification of the breaches referred to in the report on the rectification of breaches identified as a result of the audit by the entity subject to state control or its superior body (superior official) shall be sent to the competent authority, or its local branch, within three working days of the expiry of the period specified in paragraph 2 of this Article.

Where the entity subject to state supervision or its superior body (superior official) fails to provide, or provides only partial information, within the prescribed time limit regarding the outcome of the rectification of the breaches specified in the notice requiring the rectification of breaches identified as a result of the audit, the competent authority, or its territorial division shall order an unscheduled audit as specified in sub-paragraph 3) of the first part of paragraph 8 of Article 80 hereof.

4. Failure by the entity subject to state supervision or its superior body (superior official) to take measures to rectify the violations referred to in the notice requiring the rectification of violations identified as a result of the inspection shall entail liability as prescribed by the laws of the Republic of Kazakhstan.

5. Where the competent authority or its territorial divisions discover signs of a criminal or administrative offence in the actions (or inaction) of officials of entities subject to state control, they shall take steps to forward the findings of the audit to the relevant public authorities.

Article 83. Invalidity of inspection

1. An inspection shall be deemed invalid by the authorized body or in the manner, established by the laws of the Republic of Kazakhstan, if it was conducted in gross violation of the inspection requirements, established by this article.

Invalidation of an inspection shall entail the invalidity of the inspection results report and the notice of rectification of the violations, identified in the inspection.

2. Gross violations of inspection requirements shall include:

1) lack of grounds for conducting an inspection;

2) failure to notify of the commencement of an inspection;

3) assignment by the authorized body or its territorial subdivision of inspections on matters outside their jurisdiction.

3. Within ten business days of receiving the inspection results report the subject of state control shall have the right to apply to the authorized body (official) with a request to invalidate the inspection, conducted by the authorized body or its territorial subdivision. A request from a state control entity shall be reviewed within fifteen business days of its receipt. Submission of a request by a state control entity shall not preclude the adoption of measures to rectify any violations, identified during the inspection.

A refusal by an authorized body (official) to satisfy a request from a state control entity may be appealed in court.

4. If a state control entity misses the established deadline for requesting invalidation of an inspection to the authorized body for a valid reason, the authorized body may reinstate this deadline.

For the purpose of reinstating a missed deadline, reasons that prevent the state control entity from submitting the request shall be deemed valid.

A missed deadline for requesting invalidation of an inspection to the authorized body shall not constitute grounds for the authorized body to deny the request. The reason for missing the deadline for requesting invalidation of an inspection shall be established during the examination of the request and may be one of the grounds for denying the request.

Article 84. Monitoring and analysis of the causes of violations of the legislation of the Republic of Kazakhstan in the civil service

1. Monitoring and analysis of the causes of violations of the legislation of the Republic of Kazakhstan in the civil service (hereinafter referred to as monitoring and analysis) shall include measures aimed at identifying, warning and preventing violations of the legislation of the Republic of Kazakhstan in the civil service, including the working hours of state bodies, as well as de-bureaucratization of the activities of state bodies and other organizations that are subject to the requirements of the legislation of the Republic of Kazakhstan in the civil service.

2. The objectives of monitoring and analysis shall be:

1) compliance with the legislation of the Republic of Kazakhstan in the civil service, including the working hours of state bodies, as well as analysis of processes and changes that are conductive or may be conductive to the commission of violations;

2) collection, accounting, systematization, generalization and analysis of information on the functioning of the civil service to identify violations of the legislation of the Republic of Kazakhstan in the civil service, as well as the reasons and conditions, conducive to their commission;

3) assistance in making management decisions aimed at eliminating the causes and conditions, conducive to violations of the legislation of the Republic of Kazakhstan in the civil service.

3. Monitoring and analysis shall be performed by the authorized body and its territorial division based on the study and analysis of information, reflected in digital systems and data, provided by state bodies and other organizations, as well as information, received from other sources on violations of the legislation of the Republic of Kazakhstan in the civil service.

4. Officials of the authorized body shall monitor and analyze the activities of central state bodies, their departments, other organizations subject to the requirements of the legislation of the Republic of Kazakhstan in civil service.

Monitoring and analysis of the activities of the territorial divisions of central state bodies and their departments, the administrative offices of akims and the executive bodies of the capital, oblasts, cities of republican status, cities of regional significance, and districts, funded from the local budget, as well as the administrative offices of maslikhats, audit commissions, and other organizations, subject to the requirements of the legislation of the Republic of Kazakhstan in the civil service, shall be performed by officials of the territorial divisions of the authorized body, and if necessary by officials of the authorized body.

5. Monitoring and analysis shall be conducted remotely and if necessary, with a visit to the subject of monitoring and analysis.

Remote monitoring shall be conducted on an ongoing basis with the use of digital systems and data, provided by state bodies and other organizations.

State bodies and other organizations, subject to the requirements of the legislation of the Republic of Kazakhstan in the civil service, or their authorized representatives shall ensure unimpeded access for officials of the authorized body and its territorial divisions to the territory and premises of the subject of monitoring and analysis, as well as to automated databases (digital systems).

During the visit officials of the authorized body and its territorial divisions may request explanations and use technical recording devices.

Instances of civil servants being present at their workplace outside of working hours shall be recorded by officials of the authorized body and its territorial divisions.

If necessary, ethics officers or the head of the crime prevention service may be engaged to conduct monitoring and analysis with a visit to the subject of monitoring and analysis.

Where necessary specialists, experts, and (or) consultants may be engaged to conduct monitoring and analysis to investigate issues, requiring specialized knowledge and skills, or to obtain advice from the authorized body or its territorial division.

6. Based on the monitoring and analysis results the authorized body or its territorial division shall prepare a report on the monitoring and analysis results and a conclusion on the rectification of violations (if any).

The conclusion on rectifying the violations must be executed by the subjects of monitoring and analysis within thirty calendar days of the day following its receipt, with mandatory submission of documents, confirming its execution to the authorized body or its territorial division within three business days of the expiration of the deadline for rectifying the violations.

Chapter 12. ASSISTANCE IN THE IMPLEMENTATION OF THE STATE'S FUNCTIONS AND OBJECTIVES

Article 85. Persons, providing assistance in the implementation of functions and objectives of state bodies

1. The persons, specified in this paragraph shall assist in the implementation of state functions and objectives.

The following persons shall assist in the implementation of state functions and objectives:

1) contract employees;

2) foreign workers;

3) persons, providing technical maintenance and supporting the functioning of state bodies;

4) persons performing managerial functions in state-owned legal entities in accordance with the Law of the Republic of Kazakhstan "On Combating Corruption."

2. Persons, assisting in the implementation of state functions and objectives may not hold government positions.

The provisions of paragraph 2 of Article 14 of this Law, which prohibit joint service (work) with close relatives, spouses, and (or) in-laws, shall apply to these persons.

3. Persons, assisting in the implementation of state functions and objectives shall assume restrictions and obligations to prevent, avoid and resolve conflicts of interest, as stipulated by the Law of the Republic of Kazakhstan "On Combating Corruption."

These persons may not use logistical, financial and information resources, other state property and official information for non-official purposes, nor may they abuse their official position for purposes unrelated to the exercise of their official duties.

Acceptance of these restrictions shall be recorded in writing by the HR department within thirty calendar days of the date of hire. Failure to accept these restrictions shall result in denial of employment or dismissal.

4. The provisions of the Labor Code of the Republic of Kazakhstan in the part not regulated by this Law, shall apply to persons, assisting in the implementation of state functions and objectives.

The provisions of this Law shall apply to persons, performing managerial functions in state-owned legal entities regarding compliance with service ethics requirements, prevention and resolution of conflicts of interest, and also liability for disciplinary offenses that discredit the civil service.

State bodies shall establish rules of conduct for contract employees, foreign workers and persons, providing technical maintenance and support for the functioning of state bodies.

5. Employment relations with persons, assisting in the implementation of the functions and objectives of the state may be terminated in accordance with the procedure, established by the labor legislation of the Republic of Kazakhstan, also in cases of non-compliance with the restrictions, provided for in paragraph 3 of this article, commission of disciplinary offenses that discredit the civil service, breach of official ethics.

Article 86. Contract employees

1. Contract employees may be hired by state bodies to implement national and other projects.

The procedure for hiring contract employees, the types of projects for which contract employees are hired, remuneration and other issues of regulating their activities shall be determined by the Government of the Republic of Kazakhstan.

2. Citizens of the Republic of Kazakhstan, who do not meet the requirements for admission to the civil service, provided for in paragraph 2 of Article 21 of this Law, may not be recruited as contract employees.

3. Citizens of the Republic of Kazakhstan recruited as contract employees must meet the established qualification requirements. The qualification requirements for contract employees and the procedure for their interaction with the state body shall be approved by the state body official, responsible for the implementation of national and other projects, in consultation with the authorized body.

4. Contract employees shall be hired through the conclusion of a contract and issuance of an employer's act upon submission of the state body official, responsible for the implementation of national and other projects.

The term of an employee's contract with a state body shall be set for the duration of the assigned tasks, but no more than one calendar year, with the possibility of extension during the implementation of national and other projects.

5. The work schedule and other individual working conditions of a contract employee shall be established in the contract of the contract employee of the state body.

The remuneration terms for a contract employee shall be established in the contract, specifying time (stages of task and project implementation), quantitative, and (or) qualitative indicators for the completed workload (assigned tasks).

Remuneration for contract employees shall be provided from cost savings of the funds, allocated for the operation of the state body or the implementation of national and other projects.

6. The contract of a contract employee of a state body may be terminated by mutual consent of the parties. Other terms of termination, as well as amendments and additions to the contract shall be stated in the contract.

Disputes between the contract employee and the state body shall be resolved in accordance with the procedures, established by the legislation of the Republic of Kazakhstan.

Article 87. Foreign employees

1. By decision of the authorized commission state bodies may hire foreign workers in accordance with the labor legislation of the Republic of Kazakhstan.

The positions of foreign workers shall be established by state bodies in consultation with the authorized commission.

The procedure for recruiting foreign workers to state bodies shall be established by the Government of the Republic of Kazakhstan.

2. When hired by state bodies, foreign workers shall be subject to mandatory special background checks by the national security bodies of the Republic of Kazakhstan in accordance with the procedure, determined by the national security agencies of the Republic of Kazakhstan in coordination with the authorized body.

Article 88. Persons, responsible for the maintenance and operation of state bodies

1. Citizens of the Republic of Kazakhstan may be employed by state bodies to perform technical maintenance and support the state bodies’ operation.

The procedure for hiring, organizing the activities and dismissing individuals, performing technical maintenance and support of the state bodies’ operation shall be determined by the authorized body.

2. The maximum number of individuals, performing technical maintenance and support of the state bodies’ operation shall be determined by the authorized state labor agency in consultation with the authorized body.

Article 89. Persons, performing managerial functions in state legal entities

1. Persons shall be recruited for managerial positions in state-owned legal entities through a competitive process.

The procedure for recruiting persons for managerial positions in state-owned legal entities and their employment course shall be determined by the authorized body in consultation with the Executive Office of the Government of the Republic of Kazakhstan, with the exception of the chief executives of certain state-owned legal entities in education and culture, who are appointed and dismissed by the President of the Republic of Kazakhstan, as well as the chief executive of a state-owned physical education and sports organization.

2. Citizens of the Republic of Kazakhstan, applying for positions, related to the performance of managerial functions in state legal entities must meet the qualification requirements, approved by the authorized body, overseeing the relevant branch (sphere) of public administration or local executive bodies of the capital, oblasts, cities of republican significance, districts, cities of regional significance or the administrative offices of akims of cities of district significance, villages, townships, rural districts in coordination with the authorized body or its territorial subdivision on the basis of standard qualification requirements.

Standard qualification requirements for positions, involving managerial functions in state-owned legal entities, with the exception of state-owned educational institutions, shall be approved by the authorized body.

Qualification requirements for positions involving managerial functions in state-owned educational institutions shall be developed according to the form, approved by the authorized body in consultation with the authorized state labor agency and shall be approved by the authorized education body.

Chapter 13. FINAL PROVISIONS

Article 90. Enactment procedure of this Law

1. This Law shall be enacted on July 1, 2026, with the exception of Chapter 4, Subparagraph 11) of part one of Paragraph 2 of Article 21, Subparagraph 27) of Paragraph 3 of Article 67, and Paragraph 29 of Article 68, which shall take effect on January 1, 2027.

2. The following shall be suspended until January 1, 2029, unless otherwise provided for in Paragraph 3 of this Article:

1) Paragraphs 2, 3, 4 and 5 of Article 35 of this Law, establishing that during the period of suspension, these paragraphs shall apply as follows:

"2. Promotion of civil servants in the civil service shall be carried out taking into account their qualifications, competence, abilities, merits, and conscientious performance of their official duties.

3. Promotion through transfer, rotation, performance evaluation, without a competitive process shall not be permitted for six months from the date of disciplinary action against a civil servant for committing a disciplinary offense that discredits the civil service or for breaching service ethics standards.

4. Provisional rules for changing the position levels of Corps "B" administrative civil servants shall be approved by the President of the Republic of Kazakhstan upon the recommendation of the authorized body in consultation with the Executive Office of the Government of the Republic of Kazakhstan.

5. Changes to the position levels of Corps "B" administrative civil servants shall be made based on the results of a comprehensive competency assessment, conducted to identify the need for further professional development and training.

The procedure for conducting a comprehensive competency assessment of Corps "B" administrative civil servants, as well as the roster of civil service positions, subject to the comprehensive assessment, shall be defined in the provisional rules for changing the rank levels of Corps "B" administrative civil servants.

2) Paragraph 3 of Article 42 of this Law, establishing that during the suspension period this paragraph shall apply as follows:

"3. The results of the performance assessment of the administrative civil servants of Corps "B" shall be the basis for decisions on the payment of bonuses, incentives, training, rotation, promotion or demotion in state positions or dismissal.

Demotion in a state position shall be carried out if there is a vacant lower-level civil service position in a state body, with the exception of a temporarily vacant state position, and the civil servant meets the qualification requirements. Demotion from a state position shall be made without a competition.

If an administrative civil servant refuses the offered position, he shall be subject to dismissal.”;

3) paragraphs 3, 5 and 7 of Article 43 of this Law, establishing that during the period of suspension these paragraphs shall be valid as follows:

"3. Based on the performance evaluation results the evaluation commission shall make one of the following decisions:

1) meets the requirements of the state position held and is recommended for promotion;

2) meets the requirements of the state position held;

3) does not meet the requirements of the state position held and is recommended for demotion in state position;

4) does not meet the requirements of the state position held and is recommended for dismissal.”;

“5. Administrative civil servants who have failed the performance evaluation and (or) have refused to continue their civil service in state bodies, including in lower-level state positions, shall be dismissed.”;

“7. The decision of the performance evaluation commission, adopted on the performance evaluation results, shall be the ground for promoting a civil servant to a higher administrative state position or demoting a civil servant to a lower administrative state position or dismissing the civil servant.”;

4) paragraphs 2 and 3 of Article 61 of this Law, establishing that during the suspension period, these paragraphs shall apply as follows:

"2. Disciplinary sanctions shall be a measure of disciplinary liability.

For committing disciplinary offenses, civil servants shall be subject to the following types of disciplinary sanctions:

1) a warning;

2) a reprimand;

3) a severe reprimand;

4) a warning of incomplete professional fitness;

5) demotion in a state position, with the exception of elected civil servants;

6) recognition of unsuitability of the elected civil servant for the position held;

7) dismissal from a state position, with the exception of elected civil servants.

The laws of the Republic of Kazakhstan may establish other types of disciplinary actions.

3. A disciplinary sanction in the form of demotion in a state position shall be imposed if there is a vacant, lower-ranking state position in the state body, with the exception of a temporarily vacant state position, and the civil servant meets the qualification requirements established for such state position. Demotion in a state position shall be carried out without a competition.

A disciplinary sanction in the form of dismissal from the current state position and recognition of unsuitability of the elected civil servant for the position held shall be imposed on the grounds, provided for by this Law."

5) subparagraph 4) of part one of paragraph 4 of Article 64 of this Law, establishing that during the period of suspension this subparagraph shall apply as follows:

"4) six months from the date of imposition of a disciplinary sanction in the form of a warning of incomplete professional fitness or recognition of unsuitability for the position held."

3. To establish that paragraphs 2, 3, 4, and 5 of Article 35, paragraph 3 of Article 42, paragraphs 3, 5 and 7 of Article 43, paragraphs 2 and 3 of Article 61 and subparagraph 4) of part one of paragraph 4 of Article 64 of this Law shall operate on a pilot basis from January 1, 2027 to January 1, 2029 with respect to state bodies, the list of which shall be determined by the President of the Republic of Kazakhstan.

4. The requirement of paragraph 3 of Article 27 of this Law shall not apply to individuals who, as of the effective date of this Law hold positions as heads of executive bodies of the capital, oblasts, and cities of national significance, funded from the local budget, as well as heads of territorial divisions of central state bodies and their departments in the capital, oblasts and cities of national significance.

From the time of the enactment of this Law these individuals shall be deemed to hold administrative state positions of Corps "A" and shall continue to exercise their official powers in the corresponding state positions.

5. The Law of the Republic of Kazakhstan of November 23, 2015 “On the Civil Service of the Republic of Kazakhstan” shall be deemed to have lost force.

President of the Republic of Kazakhstan

K. TOKAYEV

Қазақстан Республикасының мемлекеттік қызметі туралы

Қазақстан Республикасының Заңы 2026 жылғы 19 мамырдағы № 290-VIII ҚРЗ.

ЗҚАИ-ның ескертпесі!
Осы Заңның қолданысқа енгізілу тәртібін 90-б. қараңыз.

1-тарау. НЕГІЗГІ ЕРЕЖЕЛЕР

1-бап. Осы Заңда пайдаланылатын негізгі ұғымдар

Осы Заңда мынадай негізгі ұғымдар пайдаланылады:

1) "А" корпусының әкімшілік мемлекеттік лауазымдары – осы Заңда және саяси, сайланатын және әкімшілік мемлекеттік қызметшілер лауазымдарының тізілімінде көзделген, Қазақстан Республикасының мемлекеттік қызметіне кірудің, оны өткеру мен тоқтатудың ерекше тәртібі, сондай-ақ арнаулы біліктілік талаптары көзделген басқарушылық деңгейдегі әкімшілік мемлекеттік лауазымдар;

2) әкімшілік мемлекеттік қызметші – Қазақстан Республикасының заңдарында және Қазақстан Республикасы Президентінің актілерінде көзделген жағдайларды қоспағанда, мемлекеттік органдарда лауазымдық өкілеттікті орындау жөніндегі өз қызметін тұрақты кәсіптік негізде "А" және "Б" корпустарының әкімшілік мемлекеттік лауазымдарында жүзеге асыратын мемлекеттік қызметші;

3) әкімшілік мемлекеттік лауазымның санаты – саяси, сайланатын және әкімшілік мемлекеттік қызметшілер лауазымдарының тізіліміне сәйкес әкімшілік мемлекеттік лауазымдар жиынтығы;

4) басшы мемлекеттік лауазым (бұдан әрі – басшы лауазым) – қарамағында мемлекеттік қызметшілер болатын және олардың қызметін ұйымдастыру өкілеттігі берілген мемлекеттік лауазым;

5) "Б" корпусының әкімшілік мемлекеттік лауазымдары – саяси, сайланатын және әкімшілік мемлекеттік қызметшілер лауазымдарының тізілімінде көзделген, мемлекеттік органдардың қызметін ұйымдастырушылық, құқықтық, ақпараттық, талдамалық, қаржылық-экономикалық және өзге де функционалдық сүйемелдеуді, мемлекеттің функциялары мен міндеттерін тиісті мемлекеттік орган өкілеттігінің шегінде іске асыруды қамтамасыз ететін және "А" корпусының әкімшілік мемлекеттік лауазымдарына жатпайтын әкімшілік мемлекеттік лауазымдар;

6) бонус – Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен мемлекеттік қызметшінің қызметін бағалау нәтижесі бойынша оған белгіленетін ақшалай төлем;

7) біліктілік талаптары – мемлекеттік лауазымға орналасуға үміткер Қазақстан Республикасының азаматтарына білімі, жұмыс тәжірибесі және құзыреттері бойынша қойылатын талаптар;

8) жұмыс орны – мемлекеттік қызметші тұрақты немесе уақытша болатын, құрылымдық тұрғыдан бөлінген және ұйымдастырылған және оның лауазымдық өкілеттікті орындауына арналған, оның ішінде мүгедектігі бар адамның жеке мүмкіндіктері ескеріле отырып жабдықталған және ұйымдастырылған орын;

9) Қазақстан Республикасының мемлекеттік қызмет ардагері – мемлекеттік қызметтегі өтілі кемінде жиырма бес жыл болатын, мінсіз беделі бар, Қазақстан Республикасының Әлеуметтік кодексіне сәйкес зейнеткерлік жасқа толған не зейнеткерлік жасқа толғаннан кейін мемлекеттік қызметте болуы осы Заңға сәйкес ұзартылған адам;

10) Қазақстан Республикасының мемлекеттік қызметі (бұдан әрі – мемлекеттік қызмет) – мемлекеттік органдарда ақы төленетін мемлекеттік лауазымдарды атқаратын және осы Заңда және Қазақстан Республикасының өзге де нормативтік құқықтық актілерінде көзделген мемлекеттік қызметтің мақсаты мен ерекшеліктеріне сәйкес мемлекеттің функциялары мен міндеттерін және (немесе) мемлекеттік органдардың өкілеттігін іске асыруға бағытталған лауазымдық өкілеттікті жүзеге асыратын Қазақстан Республикасы азаматтарының кәсіптік қызметі;

11) қызметтік қажеттілік – мемлекеттік органның өкілеттігін үздіксіз және тиімді орындауды қамтамасыз ету үшін мемлекеттік қызметшінің жұмыс сипатын немесе көлемін, еңбек жағдайларын уақытша өзгертуді талап ететін мән-жайлар немесе жағдайлар;

12) лауазымды адам – тұрақты, уақытша немесе арнаулы өкілеттік бойынша мемлекеттік органдарда билік өкілінің функцияларын жүзеге асыратын не ұйымдастырушылық-өкімдік немесе әкімшілік-шаруашылық функцияларды орындайтын адам;

13) лауазымдық өкiлеттiк – нақты мемлекеттiк лауазымда көзделген, мемлекеттiк қызметшiлер өз қызметiн жүзеге асыратын мемлекеттiк органдардың алдында тұрған мақсаттар мен мiндеттерге сай келетін құқықтар және мiндеттер;

14) мемлекеттік қызметтің кадр резерві – қажетті кәсіби және жеке қасиеттерге ие Қазақстан Республикасы азаматтарының кейіннен бос мемлекеттік лауазымдарға орналасуына, сондай-ақ мемлекеттік органдарды білікті мамандардың қажетті санымен жасақтауға арналған, белгіленген тәртіппен қалыптастырылған тізбесі;

15) мемлекеттiк қызметшi – Қазақстан Республикасының заңнамасында белгiленген тәртiппен республикалық немесе жергiлiктi бюджеттердің қаражатынан не Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкiнің және (немесе) Қазақстан Республикасының заңсыз иемденілген активтерді мемлекетке қайтару туралы заңнамасында айқындалған Арнаулы мемлекеттік қордың қаражатынан ақы төленетiн, саяси, сайланатын және әкімшілік мемлекеттік қызметшілер лауазымдарының тізілімінде, сондай-ақ Қазақстан Республикасының өзге де нормативтік құқықтық актілерінде көзделген мемлекеттiк лауазымды атқаратын және мемлекеттiң функциялары мен мiндеттерiн iске асыру жөніндегі лауазымдық өкiлеттiктерді жүзеге асыратын Қазақстан Республикасының азаматы;

16) мемлекеттік қызметшілердің қызметтік әдебі (бұдан әрі – қызметтік әдеп) – мемлекеттік қызметшілердің осы Заңда және Қазақстан Республикасы мемлекеттік қызметшілерінің әдеп кодексінде белгіленген, әдеп қағидаттары мен қызметтік әдеп стандарттары көзделетін мінез-құлық қағидалары;

17) мемлекеттік қызметшінің құзыреті – нақты мемлекеттік лауазымда кәсіптік қызметті тиімді орындау үшін қажетті білімнің, машықтар мен дағдылардың жиынтығы;

18) мемлекеттік қызметшінің тікелей басшысы – мемлекеттік лауазымы бойынша жоғары тұрған, мемлекеттік қызметші өзінің лауазымдық нұсқаулығына сәйкес оның тікелей қарамағында болатын адам;

19) мемлекеттік қызмет істері жөніндегі уәкілетті орган (бұдан әрі – уәкілетті орган) – мемлекеттік қызмет саласында бірыңғай мемлекеттік саясатты іске асыратын орталық мемлекеттік орган;

20) мемлекеттік лауазым – мемлекеттің функциялары мен міндеттерін және (немесе) мемлекеттік органдардың өкілеттігін тікелей орындау үшін Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерінде белгіленген лауазымдық өкілеттік шеңбері жүктелген, сондай-ақ саяси, сайланатын және әкімшілік мемлекеттік қызметшілер лауазымдарының тізілімiне енгізілген мемлекеттік органның құрылымдық штат бірлігі;

21) мемлекеттік орган басшысы – Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген жағдайларда орталық мемлекеттік органның, оның ведомствосының, олардың аумақтық бөлімшелерінің басшысы, жергілікті бюджеттен қаржыландырылатын атқарушы органның басшысы, тексеру комиссиясының төрағасы, мемлекеттік орган болып табылатын аппараттың басшысы;

22) мемлекеттік органның келісімшарттық қызметшісі (бұдан әрі – келісімшарттық қызметші) – түрлерін Қазақстан Республикасының Үкіметі айқындайтын ұлттық және өзге де жобаларды іске асыру үшін мемлекеттік органға осы Заңда көзделген ерекшеліктері бар келісімшарт бойынша тартылған Қазақстан Республикасының азаматы;

23) мемлекеттік органның келісімшарттық қызметшісінің келісімшарты – мемлекеттік орган мен Қазақстан Республикасының азаматы арасындағы оның құқықтары мен міндеттерін, еңбек жағдайларын, сондай-ақ еңбек нәтижесімен (сандық және (немесе) сапалық көрсеткіштер) өзара байланысты еңбекке ақы төлеу жағдайларын, еңбек нәтижесіне (сандық және (немесе) сапалық көрсеткіштер) қол жеткізбегені үшін жауапкершілігін және басқа да жеке жағдайларды белгілейтін еңбек шарты;

24) мемлекеттік цифрлық кадр жүйесі – мемлекеттік қызметшілер және мемлекеттік органдардың ведомстволық бағынысты ұйымдарының жұмыскерлері туралы мәліметтерді жинауға, сақтауға, өңдеуге, пайдалануға, беруге және талдауға, персоналды басқару функцияларын жүзеге асыруға, сондай-ақ Қазақстан Республикасы заңнамасының сақталуын мониторингтеуге арналған мемлекеттік цифрлық жүйе;

25) сайланатын мемлекеттік лауазым – Қазақстан Республикасының азаматы "Қазақстан Республикасындағы сайлау туралы" Қазақстан Республикасының Конституциялық заңына сәйкес жалпыға бірдей, тең және төте сайлау құқығы негізінде жасырын дауыс беру арқылы сайланатын әкім лауазымы;

26) сайланған мемлекеттік қызметші – сайланатын мемлекеттік лауазымды атқаратын Қазақстан Республикасының азаматы;

27) саяси мемлекеттік қызметші – Қазақстан Республикасының Президенті, Қазақстан Республикасының Үкіметі немесе Қазақстан Республикасының Құрылтайы, Қазақстан Республикасының Конституциясы мен Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес өзге де адамдар (органдар) лауазымға тағайындайтын және лауазымнан босататын, мемлекеттік саясатты қалыптастыруға және (немесе) іске асыруға қатысатын және оның мақсаттары мен міндеттеріне қол жеткізуге саяси жауапты болатын адам;

28) төменгі лауазым – "Б" корпусының мемлекеттік органның штат кестесіне сәйкес төмен тұрған мемлекеттік лауазым болатын әкімшілік мемлекеттік лауазымы;

29) уақытша бос мемлекеттік лауазым – мемлекеттік лауазымды атқаратын мемлекеттік қызметшінің іссапарға жіберілуіне, әлеуметтік демалыста не оқуда болуына, лауазымдық өкілеттігін орындаудан уақытша шеттетілуіне, Қазақстан Республикасының қылмыстық-процестік заңнамасына сәйкес өзіне қатысты үйқамақ не күзетпен ұстау түріндегі бұлтартпау шарасының қолданылуына, ауруы денсаулық сақтау саласындағы уәкілетті орган бекітетін еңбекке жарамсыздықтың неғұрлым ұзақ мерзімі белгіленген аурулар тізбесіне енген болса, науқастануы салдарынан оның қатарынан екі айдан астам уақыт жұмыс орнында болмауына байланысты оның болмауы кезеңіндегі осы бос мемлекеттік лауазым;

30) үстемеақы – мемлекеттік қызметшіге Қазақстан Республикасының заңнамасында айқындалатын тәртіппен белгіленетін лауазымдық айлықақысына ақшалай қосымша ақы;

31) штат кестесі – мемлекеттік органның ұйымдық құрылымын, құрамын және мемлекеттік лауазымдарының санын белгілейтін құжат;

32) іссапарға жіберу – мемлекеттік қызметшінің Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленетін тәртіппен басқа мемлекеттік органда, Қазақстан Республикасының шет елдегі мекемесінде мемлекеттік лауазымды және өзге де ұйымда лауазымды атқаруы.

2-бап. Қазақстан Республикасының мемлекеттік қызмет саласындағы заңнамасы

1. Қазақстан Республикасының мемлекеттік қызмет саласындағы заңнамасы Қазақстан Республикасының Конституциясына негізделеді және Қазақстан Республикасының Еңбек кодексінен, осы Заңнан, Қазақстан Республикасының өзге де нормативтік құқықтық актілерінен тұрады.

2. Осы Заңның күші:

1) Қазақстан Республикасының Конституциясында, Қазақстан Республикасының конституциялық заңдарында немесе өзге де заңдарында өздері үшін өзге құқықтық мәртебе айқындалған жағдайларды қоспағанда, барлық мемлекеттік қызметшілерге;

2) құқық қорғау органдарына және азаматтық қорғау органдарына қызметке кіретін Қазақстан Республикасының азаматтарына тестілеуден өту және жеке қасиеттерін бағалау бөлігінде;

3) құқық қорғау қызметін, арнаулы мемлекеттік органдардағы қызметті, әскери қызметті, азаматтық қорғау органдарындағы қызметті қоса алғанда, мемлекеттік қызметтің ерекше түрлерінде қызмет өткеретін саяси мемлекеттік қызметшілерге Қазақстан Республикасының заңдарында көзделген ерекшеліктермен;

4) Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің және қаржы нарығы мен қаржы ұйымдарын реттеу, бақылау және қадағалау жөніндегі уәкілетті органның саяси мемлекеттік қызметшілеріне Қазақстан Республикасының заңдарында көзделген ерекшеліктермен;

5) мемлекеттік қызметтің кадр резервінде тұрған Қазақстан Республикасының азаматтарына және мемлекеттік қызметке кіруге даярлықтан өтіп жатқан Қазақстан Республикасының азаматтарына осы Заңда реттелген бөлікте;

6) мемлекеттің функциялары мен міндеттерін іске асыруға жәрдемдесуді жүзеге асыратын адамдарға, сондай-ақ еңбек шарты негізінде мемлекеттік органдарда қызметін жүзеге асыратын адамдарға осы Заңда реттелген бөлікте қолданылады.

3-бап. Осы Заңның мақсаты мен міндеттері

1. Осы Заңның мақсаты – мемлекеттік қызмет саласындағы қоғамдық қатынастарды, сондай-ақ мемлекеттің функциялары мен міндеттерін іске асыруға жәрдемдесуге байланысты қоғамдық қатынастарды реттеу.

2. Осы Заңның міндеттері:

1) мемлекеттік қызметтің мақсатын, оның ерекшеліктерін және мемлекеттік қызмет өткеру негіздерін айқындау;

2) мемлекеттік қызметшілердің, сондай-ақ мемлекеттік қызмет саласындағы өзге де адамдардың мәртебесін, құқықтарын, міндеттерін, жауапкершілігін, құқықтық, әлеуметтік және өзге де кепілдіктерін реттеу;

3) мемлекеттік қызметке кірудің, оны өткерудің және тоқтатудың құқықтық негіздерін белгілеу;

4) мемлекеттік қызметтің персоналын басқарудың ұйымдастырушылық негіздерін, Қазақстан Республикасының мемлекеттік қызмет саласындағы заңнамасының сақталуына мемлекеттік бақылауды, сондай-ақ Қазақстан Республикасының мемлекеттік қызмет саласындағы заңнамасын бұзу себептерін мониторингтеуді және талдауды жүзеге асыру тәртібін айқындау.

4-бап. Қазақстан Республикасының мемлекеттік қызмет саласындағы заңнамасының қағидаттары

1. Қазақстан Республикасының мемлекеттік қызмет саласындағы заңнамасы мынадай қағидаттарға негізделеді:

1) заңдылық – мемлекеттік қызметшілердің қызметі Қазақстан Республикасының Конституциясына, Қазақстан Республикасының заңдарына және Қазақстан Республикасының өзге де нормативтік құқықтық актілеріне қатаң сәйкестікте, сондай-ақ олар мүлтіксіз сақталған кезде жүзеге асырылады;

2) адамның және азаматтың құқықтары мен бостандықтарының басымдығы – адамның және Қазақстан Республикасы азаматының Қазақстан Республикасының Конституциясы мен Қазақстан Республикасының заңдарында кепілдік берілген құқықтары мен бостандықтары ең жоғары құндылық деп танылады және олар мемлекеттік қызметшілер тарапынан сақталуға және қорғалуға тиіс;

3) есептілік, бақылауда болу және жауапкершілік – мемлекеттік қызметшілер қоғам алдында есеп береді, жоғары тұрған мемлекеттік органдар мен лауазымды адамдардың бақылауында болады, олардың Қазақстан Республикасының Конституциясы мен Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес қабылдаған шешімдерін орындауға міндетті және өздерінің қызметтік өкілеттігі шегінде өз шешімдері, әрекеттері немесе әрекетсіздігі үшін Қазақстан Республикасының Конституциясы мен Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген шекте жауапты болады;

4) мемлекеттік қызметке қол жеткізуге тең құқық – мемлекеттік қызметке кіру шарттарына сай болғанда Қазақстан Республикасының азаматтарына мемлекеттік қызметке қол жеткізуге тең құқық қамтамасыз етіледі;

5) рәсімдердің ашықтығы – мемлекеттік қызметке іріктеу және мансаптық ілгерілету рәсімдері ашық, объективті болуға және Қазақстан Республикасының барлық азаматы үшін тең мүмкіндіктерді қамтамасыз етуге тиіс;

6) меритократия – Қазақстан Республикасының азаматтарын мемлекеттік қызметке іріктеу олардың кәсіптік құзыреттері, лауазымдық міндеттерін тиімді орындауы, біліктілік талаптарына сай болуы негізінде жүзеге асырылады;

7) формальды талаптарды асыра пайдалануға тыйым салу – лауазымды адамға жеке және заңды тұлғалардың құқықтарын іске асырудан бас тартуға, оларды шектеуге не тоқтатуға, сондай-ақ формальды негіздер мәселені мәні бойынша қарауға кедергі келтірмесе, талаптарды тек қана осындай негіздер бойынша белгілеуге және қоюға бағытталған әрекеттерді жүзеге асыруға тыйым салынады;

8) мемлекеттік қызметшілерді кәсіби тұрғыдан дамыту үздіксіздігі – мемлекеттік қызметшінің құзыреттерін арттыру және өздеріне жүктелген лауазымдық міндеттерді тиімді орындауды қамтамасыз ету мақсатында мемлекеттік қызметшілер тұрақты негізде оқытудан өтеді;

9) құқықтық және әлеуметтік қорғалу – мемлекеттік қызметшілер еңбегіне ақы төлеу кепілдіктерімен, әлеуметтік және өтемақы төлемдерімен, зейнетақымен қамсыздандырылуымен, құқықтық қорғалуымен, сондай-ақ Қазақстан Республикасының заңнамасында көзделген материалдық, әлеуметтік және құқықтық қамтамасыз етудің өзге де түрлерімен қамтамасыз етіледі;

10) Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген өзге де қағидаттар.

5-бап. Мемлекеттік қызмет және оның біртұтастығы

1. Мемлекеттік қызмет Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес, мемлекеттің функциялары мен міндеттерінің тиімді орындалуын қамтамасыз ету үшін мемлекеттік органдардың келісіп жұмыс істеу мен өзара іс-қимыл жасау тетіктерімен біріктірілген бірыңғай жүйесін құрайды.

2. Қазақстан Республикасының мемлекеттік қызметі жүйесінің біртұтастығы мыналарға негізделеді:

1) мемлекеттің унитарлық құрылымы;

2) Қазақстан Республикасының Конституциясына, Қазақстан Республикасының заңдарына және Қазақстан Республикасының өзге де нормативтік құқықтық актілеріне негізделген құқықтық реттеудің бірыңғай жүйесі;

3) мемлекеттік органдардың келісіп жұмыс істеуі мен өзара іс-қимыл жасауы, олардың жауапкершілігі мен есеп беруі;

4) мемлекеттік органдардың арасындағы құзыреттер мен мемлекеттік қызметшілердің арасындағы өкілеттіктердің аражігін ажырату;

5) лауазымдық орын ауыстыруы кезінде мемлекеттік қызметші мәртебесінің сақталуы;

6) егер Қазақстан Республикасының заңдарында қосымша қаржыландыру көздері белгіленбесе, республикалық немесе жергілікті бюджеттер қаражатының есебінен не Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің және (немесе) Қазақстан Республикасының заңсыз иемденілген активтерді мемлекетке қайтару туралы заңнамасында айқындалған Арнаулы мемлекеттік қордың қаражатынан қаржыландыру және материалдық-техникалық қамтамасыз ету.

3. Мемлекеттік қызмет мынадай ерекше қызмет түрлерін де қамтиды:

1) Қазақстан Республикасының құқық қорғау қызметі туралы заңнамасына сәйкес құқық қорғау қызметі;

2) Қазақстан Республикасының әскери қызмет және әскери қызметшілердің мәртебесі туралы заңнамасына сәйкес әскери қызмет;

3) Қазақстан Республикасының арнаулы мемлекеттік органдар туралы заңнамасына сәйкес арнаулы мемлекеттік органдардағы қызмет;

4) Қазақстан Республикасының азаматтық қорғау туралы заңнамасына сәйкес азаматтық қорғау органдарындағы қызмет;

5) Қазақстан Республикасының мемлекеттік фельдъегерлік байланыс туралы заңнамасына сәйкес мемлекеттік фельдъегерлік қызмет.

2-тарау. МЕМЛЕКЕТТІК ҚЫЗМЕТТІҢ МАҚСАТЫ ЖӘНЕ ОНЫ ӨТКЕРУ

6-бап. Мемлекеттік қызметтің мақсаты мен ерекшеліктері

1. Мемлекеттік қызметтің мақсаты және бір уақытта оның миссиясы – Қазақстан Республикасының Конституциясына, Қазақстан Республикасының заңдарына және Қазақстан Республикасының өзге де нормативтік құқықтық актілеріне сәйкес мемлекеттің функциялары мен міндеттерін іске асыру, адамның және Қазақстан Республикасы азаматының құқықтарын, бостандықтары мен заңды мүдделерін іске асыруды, сондай-ақ оларға мемлекеттік көрсетілетін қызметтерді ұсыну сапасы мен қолжетімділігін қамтамасыз ету.

2. Мемлекеттік қызметтің мақсаты мынадай бағыттарды қамтиды:

1) Қазақстан Республикасы азаматтарының еңбек құқықтарының қорғалуын, еңбекті қорғауды, әлеуметтік және зейнетақымен қамсыздандыру, әлеуметтік сақтандыру, арнаулы әлеуметтік көрсетілетін қызметтерді ұсыну, сондай-ақ Қазақстан Республикасы азаматтарының әлеуметтік осал санаттарын әлеуметтік қолдау жөніндегі шараларды іске асыруды қамтамасыз ету;

2) Қазақстан Республикасы азаматтарының денсаулығының сақталуына, ауруларының профилактикасына құқықтарының іске асырылуын қамтамасыз ету, медициналық көрсетілетін қызметтердің қолжетімділігі мен ұсынылу кепілдіктерін қамтамасыз ету, Қазақстан Республикасы азаматтарының тиімді, сапалы және қолжетімді дәрілік заттарға қажеттіліктерін қанағаттандыру;

3) Қазақстан Республикасы азаматтарының кепілдік берілген, өздері ақы төлемейтін орта білім алу құқықтарының іске асырылуын қамтамасыз ету, барлық деңгейде сапалы және қолжетімді білім беру, балалардың құқықтары мен заңды мүдделерін қорғау, ғылым мен техниканы дамыту;

4) қоршаған ортаны қорғауды, елдің экологиялық қауіпсіздігін, табиғи ресурстарды ұтымды пайдалану мен қалпына келтіруді, ормандарды, ерекше қорғалатын табиғи аумақтарды басқаруды және жануарлар дүниесін қорғауды, өсімін молайтуды және пайдалануды қамтамасыз ету;

5) елдің су ресурстарын қорғауды, ұтымды пайдалануды және қалпына келтіруді қамтамасыз ету, халықтың және экономика салаларының суға қажеттіліктерін, су қорының сақталуын және суларды ластанудан, қоқыстанудан және сарқылудан қорғауды қамтамасыз ету;

6) туризмді, бұқаралық және кәсіпқой спортты дамытуды, халықтың барлық тобы үшін спорттық іс-шаралардың қолжетімділігін қамтамасыз ету;

7) мәдениетті қолдауды және дамытуды, мемлекеттік және басқа да тілдерді, ақпараттық саланы, қоғамдық институттарды дамытуды қамтамасыз ету, сондай-ақ діни қызмет саласындағы мемлекеттік саясатты іске асыруды қамтамасыз ету;

8) агроөнеркәсіптік кешенді, аквашаруашылықты, тұқым шаруашылығын, дәнді дақылдар мен өсімдіктер карантинін, асыл тұқымды мал шаруашылығын, ветеринария мен ара шаруашылығын дамытуды қамтамасыз ету;

9) жер ресурстарын басқаруды, жерді ұтымды пайдалануды және қорғауды, жер қатынастарын реттеуді, жер кадастрын жүргізуді және жерлердің мониторингін жүзеге асыруды қамтамасыз ету;

10) көлік саясатын іске асыруды, Қазақстан Республикасының экономикасы мен халқының тасымалдауға қажеттіліктерін қанағаттандыруды қамтамасыз ету, көліктік көрсетілетін қызметтердің қолжетімділігі мен сапасын, сондай-ақ көлік инфрақұрылымын дамытуды қамтамасыз ету;

11) өнеркәсіпті, тау-кен металлургия кешенін, машина жасауды, құрылыс индустриясын дамытуды, жер қойнауын пайдалануды, сондай-ақ тұрғын үй қатынастары мен коммуналдық шаруашылықты реттеуді қамтамасыз ету;

12) халықтың және экономика салаларының энергия мен энергетикалық ресурстарға қажеттіліктерін қанағаттандыруды, мұнай өнімдері мен газ өндірісін, газбен жабдықтауды, электр энергетикасын, жылумен жабдықтауды дамытуды, атом энергиясын пайдалануды, жаңартылатын энергия көздерін, сондай-ақ уран өндіруді дамытуды қамтамасыз ету;

13) киберқауіпсіздікті, экономиканың тиімді цифрлық трансформациясын, цифрлық инфрақұрылымды дамытуды, сондай-ақ дербес деректерді, электрондық құжатты және электрондық цифрлық қолтаңбаны қорғауды қамтамасыз ету;

14) бюджетті жоспарлау мен атқаруды, салықтық әкімшілендіруді, мемлекеттік борышты басқаруды, кеден ісі, мемлекеттік сатып алу саласындағы реттеуді, сондай-ақ мемлекеттік мүлікті басқаруды қамтамасыз ету;

15) мемлекеттің ақша-кредит саясатын әзірлеу мен жүргізуді, төлем жүйелерінің жұмыс істеуін, валюталық реттеу мен валюталық бақылауды жүзеге асыруды қамтамасыз ету;

16) қаржы жүйесінің тұрақтылығын, қаржы нарығын реттеу мен дамытуды, қаржы нарығы мен қаржы ұйымдарын мониторингтеуді, сондай-ақ қаржылық көрсетілетін қызметтерді тұтынушылардың мүдделерін қорғауды қамтамасыз ету;

17) мемлекеттік қызмет саласында бірыңғай мемлекеттік саясатты іске асыру мен мемлекеттік және әлеуметтік жауапкершілігі бар қызметтерді көрсету сапасының сақталуын бақылауды, сондай-ақ статистикалық қызмет саласындағы мемлекеттік саясатты қалыптастыру мен жетілдіруді қамтамасыз ету;

18) кәсіпкерлікті, мемлекеттік-жекешелік әріптестікті дамытуды, табиғи монополия субъектілерінің қызметін реттеуді, бәсекелестікті қорғауды және монополистік қызметті шектеуді қамтамасыз ету;

19) сыртқы сауда қызметін, ішкі сауданы дамыту мен реттеуді, шикізаттық емес тауарлар мен көрсетілетін қызметтердің экспортын дамыту мен ілгерілетуді, сондай-ақ тұтынушылардың құқықтарын қорғауды қамтамасыз ету;

20) Қазақстан Республикасының сыртқы саясатын және сыртқы экономикалық қызметін жүргізу жөніндегі шараларды әзірлеу және іске асыру, халықаралық аренада ұлттық мүдделерді қорғауды, сондай-ақ шетелде Қазақстан Республикасы азаматтары мен заңды тұлғаларының құқықтары мен заңды мүдделерін қорғауды қамтамасыз ету;

21) конституциялық құрылыс негіздерін, мемлекеттік егемендікті, аумақтық тұтастықты, экономикалық, ғылыми-техникалық әлеует пен қорғаныс әлеуетін қорғауды, Қазақстан Республикасының Мемлекеттік шекарасын күзетуді қамтамасыз ету, үкіметтік байланысты қолдап отыру және онымен қамтамасыз ету, сондай-ақ терроризм мен экстремизмге қарсы іс-қимыл жасау;

22) мемлекеттің қорғаныс қабілетін, Қазақстан Республикасы Қарулы Күштерінің, басқа да әскерлер мен әскери құралымдардың, Қазақстан Республикасының арнаулы мемлекеттік және құқық қорғау органдарының жауынгерлік және жұмылдыру дайындығын, елдің аумақтық тұтастығы мен егемендігін қарулы қорғауды қамтамасыз ету;

23) күзетілетін адамдардың және күзетілетін объектілердің қауіпсіздігін қамтамасыз ету;

24) қоғамдық тәртіпті қорғауды, қылмысқа қарсы күресті, қоғамдық қауіпсіздікті, жол қозғалысы қауіпсіздігін қамтамасыз ету;

25) табиғи және техногендік сипаттағы төтенше жағдайлардың және олардың салдарының алдын алу мен жоюды, азаматтық қорғаудың мемлекеттік жүйесінің жұмыс істеуі мен дамуын қамтамасыз ету;

26) адамның және Қазақстан Республикасы азаматының құқықтары мен бостандықтарын, заңды тұлғалардың, қоғам мен мемлекеттің құқықтары мен заңды мүдделерін қорғауды және қалпына келтіруді, заңдылықтың бұзылуын, оған ықпал ететін себептер мен жағдайларды, сондай-ақ олардың салдарын анықтау мен жоюды қамтамасыз ету;

27) сыбайлас жемқорлыққа қарсы саясатты қалыптастыруды және іске асыруды, сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтарды анықтауды, жолын кесуді, ашуды және тергеп-тексеруді қамтамасыз ету;

28) қылмыстық жолмен алынған кірістерді заңдастыруға (жылыстатуға), терроризмді қаржыландыруға және жаппай қырып-жою қаруын таратуды қаржыландыруға қарсы іс-қимылды қамтамасыз ету;

29) Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес өзге де бағыттар.

3. Мемлекеттік қызметтің еңбек қызметінің өзге түрлерінен ажыратылатын ерекшеліктері:

1) мемлекеттік қызметшілердің Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген қосымша құқықтарды, міндеттерді, жеңілдіктерді, кепілдіктерді және шектеулерді көздейтін ерекше құқықтық мәртебесі;

2) мемлекеттік қызметке кірудің, оны өткерудің және тоқтатудың ерекше шарттары мен тәртібі;

3) мемлекеттің функциялары мен міндеттерін іске асыруға, мемлекет пен қоғамның мүдделерін қорғауға, сондай-ақ Қазақстан Республикасының Конституциясы мен Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес адамның және Қазақстан Республикасы азаматының құқықтары мен бостандықтарын іске асыруды қамтамасыз етуге бағытталған лауазымдық өкілеттігін атқаруды қамтитын мемлекеттік қызметшілер қызметінің жария-құқықтық сипаты.

7-бап. Мемлекеттік қызметті өткеру негізі

Мемлекеттік қызметті өткеру мемлекеттік саясатқа бейілділікке, қоғамның мемлекеттік қызметке сеніміне және мемлекеттік қызметшінің өзі берген антқа адал болуына негізделеді.

Мемлекеттік қызметті өткеру мемлекеттік қызметшіге қазақстандық патриотизм, кәсібилік, клиентке бағдарлану, ашықтық, әдептілік және мінсіз бедел, сондай-ақ құқық бұзушылықтарға және мүдделер қақтығысына төзбеушілік талаптарын қояды.

8-бап. Қазақстандық патриотизм

Қазақстан Республикасындағы мемлекеттік қызметті Қазақстан Республикасының азаматтары жүктелген лауазымдық міндеттерді адал орындаудан, мемлекеттік биліктің бірден-бір бастауы болатын халыққа қызмет етуден, Қазақстан Республикасының конституциялық құрылысының негіздері мен ұлттық мүдделерін қорғауды қамтамасыз етуден, сондай-ақ мемлекеттік қызмет мүдделеріне нұқсан келтіретін іс-әрекеттердің жолын кесуден көрінетін қазақстандық патриотизм негізінде жүзеге асырады.

9-бап. Кәсібилік

1. Мемлекеттік қызметшінің кәсібилігі оның білімімен, лауазымдық міндеттерді тиісінше атқару үшін қажетті құзыреттерінің болуымен, біліктілік талаптарында белгіленген жағдайда жұмыс тәжірибесімен, сондай-ақ лауазымдық міндеттерді атқару тиімділігімен айқындалады.

2. Лауазымдық міндеттерді атқару тиімділігі Қазақстан Республикасының Конституциясы мен Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген мақсаттарға, мемлекеттік органдардың қызметі тиімділігінің көрсеткіштеріне, оның ішінде Қазақстан Республикасының мемлекеттік жоспарлау жүйесінің құжаттарында көзделген көрсеткіштерге қол жеткізуді, лауазымдық міндеттерді, жоғары тұрған мемлекеттік органдар мен лауазымды адамдардың тапсырмалары мен актілерін уақтылы және тиісінше орындауды қамтиды.

3. Мемлекеттік лауазымға орналасуға үміткер кандидаттың біліктілігі мен құзыреттері нақты мемлекеттік лауазымға қойылатын біліктілік талаптарына сәйкестігімен расталады.

4. Лауазымдық міндеттерді атқару тиімділігін бағалау осы Заңға және Қазақстан Республикасы Президентінің актілеріне сәйкес жүзеге асырылады.

10-бап. Клиентке бағдарлану

1. Клиентке бағдарлану мемлекеттік қызметшінің қызметін ұйымдастыруға және лауазымдық мінез-құлқына қойылатын, жеке және (немесе) заңды тұлғалардың құқықтары, бостандықтары мен заңды мүдделері ескеріле отырып, олармен тиімді өзара іс-қимыл жасау үшін қажетті жағдайлар жасауға бағытталған талаптар жиынтығын қамтиды.

2. Мемлекеттік қызметші Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген мерзімде жеке және (немесе) заңды тұлғалардың жолданымдарын қарауға және өзінің лауазымдық өкілеттігі шегінде оларға толық әрі жан-жақты жауап ұсынуға міндетті.

3. Мемлекеттік қызметші жеке және (немесе) заңды тұлғалардың құқықтарын, бостандықтары мен заңды мүдделерін іске асыруды, оның ішінде:

1) егер олардың құқықтары туындаған кезді айқындау мүмкін болса және оның келісімі болғанда, олардың жолданымынсыз;

2) жеке және (немесе) заңды тұлғалардың өзара байланысты бірнеше құқығын бір уақытта іске асыруды қамтамасыз ету мүмкін болған жағдайда, бір жолданым негізінде;

3) егер Қазақстан Республикасының заңдарында өзгеше көзделмесе, жеке тұлғалардың тұрғылықты жеріне немесе заңды тұлғалардың орналасқан жеріне қарамастан;

4) өтініш берушіге жолданымда және қоса берілген құжаттарда жол берілген қателерді, дәлсіздіктерді немесе сәйкессіздіктерді жою, сондай-ақ жеткіліксіз құжаттарды не қолданылу мерзімі өткен құжаттарды ұсыну Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актісінде көзделген болса, оларды ұсыну мүмкіндігін беру арқылы жолданымды формальды негіздер бойынша қараудан бас тартуға жол бермей қамтамасыз етуге бағытталған, мемлекеттік органның қызметін ұйымдастыру жөніндегі шараларды қабылдауға міндетті.

4. Жеке және заңды тұлғалармен өзара іс-қимыл тиімділігін арттыру мақсатында мемлекеттік қызметші мемлекеттік органның қызметін үздіксіз жетілдіру, оның ішінде:

1) мемлекеттік функцияларды атқару мерзімдері мен кезеңдерін, сұратылатын құжаттардың көлемін қысқартуды қоса алғанда, оларды оңтайландыру және автоматтандыру бойынша ұсыныстар енгізу;

2) төрешілдік және сөзбұйдалық көріністеріне ықпал ететін себептер мен жағдайларды, оның ішінде мемлекеттік функцияларды тиімді атқаруға және (немесе) жеке және (немесе) заңды тұлғалардың құқықтарын, бостандықтары мен заңды мүдделерін іске асыруға кедергі келтіретін әкімшілік, цифрлық және құқықтық кедергілерді, артық және қайталанатын талаптарды айқындау және жою шараларын қабылдайды.

5. Мемлекеттік қызметшінің клиентке бағдарлануы оның лауазымдық өкілеттігін жүзеге асыруы кезінде, оның ішінде мемлекеттік қызметтерді көрсету, Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерін әзірлеу, цифрлық жүйелерді қалыптастыру және дамыту кезінде, сондай-ақ Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген өзге де жағдайларда қамтамасыз етіледі.

Мемлекеттік қызметші жеке және (немесе) заңды тұлғалармен өзара іс-қимыл жасаған кезде өздерінің лауазымдық өкілеттігі шегінде Қазақстан Республикасының мемлекеттік қызметшілерінің әдеп кодексіне сәйкес клиентке бағдарлануды көрсетеді.

11-бап. Ашықтық

1. Мемлекеттік қызметші қызметінің ашықтығы Қазақстан Республикасының Конституциясында, "Ақпаратқа қол жеткізу туралы" Қазақстан Республикасының Заңында, сондай-ақ Қазақстан Республикасының өзге де нормативтік құқықтық актілерінде белгіленген тәртіппен ақпаратқа қол жеткізуді қамтамасыз етуді қамтиды.

Қол жеткізу шектелген ақпаратты қоспағанда, мемлекеттік қызметші мемлекеттік лауазымға жүктелген лауазымдық өкілеттік шегінде өз қызметінің ашықтығын қамтамасыз етеді.

2. Қазақстан Республикасының заңдарында көзделген жағдайларды қоспағанда, мемлекеттік қызметшінің өз лауазымдық өкілеттігін жүзеге асыру кезінде формальды негіздер бойынша бас тартуды қоса алғанда, жеке және (немесе) заңды тұлғаларға ақпарат беруден негізсіз бас тартуға, ақпарат беруді негізсіз кідіртуге, сондай-ақ анық емес және (немесе) толық емес ақпарат берілуіне жол беруге құқығы жоқ.

Жеке және (немесе) заңды тұлғаларға ақпарат беруден бас тарту Қазақстан Республикасының Конституциясы мен Қазақстан Республикасының заңдарында көзделген жағдайларда және негіздерде жүзеге асырылады.

Егер сұрау салулар мемлекеттік қызметшінің лауазымдық өкілеттігін жүзеге асырумен немесе жария сөз сөйлеудің және (немесе) қоғамдық іс-шараның күн тәртібі тақырыбына байланысты болмаса, әдепсіз немесе қорлау сипатындағы мәселелерді қамтыса не оның жеке өмірін қозғаса, осындай сұрау салулар бойынша ақпарат беруден бас тартуға құқылы.

3. Анонимді жолданымдарда дайындалып жатқан немесе жасалған қылмыстық құқық бұзушылықтар не мемлекеттік немесе қоғамдық қауіпсіздікке қатер жөнінде мәліметтер қамтылған, құзыретіне сәйкес оларды қарауға уәкілетті мемлекеттік органдарға дереу қайта жіберілуге тиіс жағдайларды қоспағанда, мемлекеттік қызметші оларды қарамауға құқылы.

12-бап. Әдептілік, мінсіз бедел

1. Мемлекеттік қызметші қызметтік әдепті сақтауға, мінсіз беделді ұстануға, жағымсыз қоғамдық резонанс туғызуға немесе мемлекеттік қызметке кір келтіретін әрекеттер мен мінез-құлықтан тартынуға міндетті.

Қазақстан Республикасы мемлекеттік қызметшілерінің әдеп кодексін Қазақстан Республикасының Президенті бекітеді.

Мемлекеттік қызметшінің қызметтік әдепті бұзуы осы Заңда белгіленген тәртіптік жауаптылыққа, атқаратын мемлекеттік лауазымынан шығаруға дейін алып келеді.

2. Мемлекеттік қызметшінің, мемлекеттік лауазымға орналасуға үміткер адамның мінсіз беделі мемлекеттік қызметке кіруге және оны өткеруге кедергі келтіретін мән-жайлардың болмауына байланысты жеке, әдептік және кәсіби қасиеттер жиынтығын қамтиды.

Мемлекеттік қызметші немесе мемлекеттік лауазымға орналасуға үміткер адам мемлекеттік қызметке қабылдаудан бас тартуға негіздер не мемлекеттік қызметке кір келтіретін тәртіптік теріс қылық жасағаны немесе қызметтік әдепті сақтамағаны үшін алынбаған тәртіптік жазасы болған кезде мінсіз беделі бар адам болып саналмайды.

13-бап. Құқық бұзушылықтар мен мүдделер қақтығысына төзбеушілік

1. Мемлекеттік қызметші Қазақстан Республикасының Конституциясын, Қазақстан Республикасының заңдары мен Қазақстан Республикасының өзге де нормативтік құқықтық актілерін сақтауға, жеке және (немесе) заңды тұлғалар құқықтарының, бостандықтарының және заңды мүдделерінің бұзылуына жол бермеуге, сондай-ақ лауазымдық өкілеттігін атқаруы кезінде өзіне мәлім болған құқық бұзушылық фактілері туралы хабарлауға міндетті.

Мемлекеттік қызметші сыбайлас жемқорлық көріністеріне қарсы іс-қимыл жасауға, сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтар туралы хабарлауға және "Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы" Қазақстан Республикасының Заңында көзделген шараларды қабылдауға міндетті. Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимылға жәрдем көрсететін (көрсеткен) мемлекеттік қызметшіге Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес мемлекет кепілдік беретін қорғау шаралары ұсынылады.

Анонимдік айыптау жағдайларын қоспағанда, мемлекеттік қызметшіге сыбайлас жемқорлық жасады деп жариялы түрде айып тағылған жағдайда, ол осындай айыптау анықталған күннен бастап бір ай мерзімде оны теріске шығару жөніндегі шараларды қабылдауға және (немесе) оны сот тәртібімен даулауға міндетті.

Мемлекеттік орган басшылығы ақпаратты алған күннен бастап күнтізбелік он күн ішінде мемлекеттік қызметшінің сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтар, оны осындай бұзушылықтар жасауға итермелеу жағдайлары туралы өтініш бойынша, оның ішінде тексерулер ұйымдастыру және уәкілетті орган айқындайтын тәртіппен уәкілетті органдарға жолданымдар жіберу арқылы шаралар қабылдауға міндетті.

2. Мемлекеттік қызметшіге "Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы" Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес мүдделер қақтығысы болса, лауазымдық өкілеттікті жүзеге асыруға тыйым салынады.

Мүдделер қақтығысының алдын алу және оны реттеу "Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы" Қазақстан Республикасының Заңында көзделген тәртіппен жүзеге асырылады.

14-бап. Мемлекеттік қызметті өткеруге байланысты шектеулер

1. Мемлекеттік қызметшіге, мемлекеттік лауазымда көзделген міндеттерді уақытша атқаратын адамға:

1) өкілді органның депутаты болуға;

2) өзі қызмет ететін мемлекеттік органда не осы мемлекеттік органға тікелей бағынысты немесе оның бақылауындағы ұйымда үшінші тұлғалардың істері бойынша өкіл болуға;

3) өзінің қызмет бабындағы жұмысын материалдық-техникалық, қаржылық және ақпараттық қамтамасыз ету құралдарын, басқа мемлекеттік мүлікті және қызметтік ақпаратты қызметтік емес мақсаттарда пайдалануға;

4) ереуілді қоса алғанда, мемлекеттік органдардың қалыпты жұмыс істеуіне және лауазымдық міндеттерді орындауға кедергі келтіретін әрекеттерге қатысуға;

5) лауазымдық өкілеттігін атқаруына байланысты жеке және (немесе) заңды тұлғалардың көрсетілетін қызметтерін жеке мақсаттарында пайдалануға;

6) оқытушылық, ғылыми, шығармашылық қызметтен, резервтегі әскери қызметті өткеруден бөлек, ақы төленетін басқа қызметпен айналысуға тыйым салынады.

Сайлауды дайындау және өткізу кезеңінде сайлау комиссияларының мүшелері болатын мемлекеттік қызметшілердің үстеме жұмысына, мереке және демалыс күндеріндегі жұмысына, түнгі уақытындағы еңбегіне ақы төлеу сайлау өткізуге бөлінген қаражат есебінен жүзеге асырылады;

7) Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес лауазымдық міндеттері болатын не осы тармақтың 9) тармақшасында көрсетілген акцияларды басқару үшін қажет болатын не саяси партияны, кәсіптік одақты, тұтыну немесе тұрғын үй-құрылыс кооперативін басқаруға өтеусіз негізде қатысу болатын жағдайларды қоспағанда, коммерциялық немесе коммерциялық емес ұйымды басқаруға қатысуға;

8) кәсіпкерлік қызметпен айналысуға;

9) ашық және аралық инвестициялық пай қорларының пайларын, облигацияларды, коммерциялық ұйымдардың акцияларын (ұйымдардың дауыс беретін акциялары жалпы санының бес пайызынан аспайтын көлемдегі жай акцияларды) Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен сатып алуды және (немесе) өткізуді қоспағанда, бағалы қағаздарды сатып алуға тыйым салынады.

2. Мемлекеттік қызметшіге "Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы" Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес жақын туыстарымен, жұбайларымен (зайыптарымен) немесе жекжаттарымен бірге мемлекеттік қызмет (жұмыс) істеуіне жол берілмейді.

3. Мемлекеттік органдарда саяси партиялардың ұйымдарын құруға жол берілмейді.

Мемлекеттік қызметші лауазымдық өкілеттігін атқару кезінде Қазақстан Республикасы заңнамасының талаптарын басшылыққа алады және саяси партиялардың, діни және қоғамдық бірлестіктердің және олардың органдарының шешімдеріне байланысты болмайды.

Мемлекеттік қызметші олардың қызметінен бейтарап және тәуелсіз болуға міндетті.

4. Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің Төрағасы және оның орынбасарлары, қаржы нарығы мен қаржы ұйымдарын реттеу, бақылау және қадағалау жөніндегі уәкілетті органның Төрағасы және оның орынбасарлары:

1) көрсетілген мемлекеттік лауазымдарға тағайындалған күннен бастап күнтізбелік отыз күн ішінде инвестициялық қорлардың өздеріне тиесілі пайларын, облигацияларды, коммерциялық ұйымдардың акцияларын сенімгерлік басқаруға беруге және сенімгерлік басқару шартының нотариат куәландырған көшірмесін жұмыс орны бойынша персоналды басқару қызметіне (кадр қызметіне) ұсынуға міндетті;

2) инвестициялық қорлардың пайларын, облигацияларды, коммерциялық ұйымдардың акцияларын сатып алуға құқылы емес.

5. Мемлекеттік қызметші, мемлекеттік лауазымда көзделген міндеттерді уақытша атқаратын адам Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес лауазымға орналасқан күнінен бастап күнтізбелік отыз күн ішінде, өздеріне заңды түрде тиесілі ақшаны, облигацияларды, ашық және аралық инвестициялық пай қорларының пайларын, коммерциялық ұйымдардың акцияларын (ұйымдардың дауыс беретін акциялары жалпы санының бес пайызынан аспайтын көлемдегі жай акцияларды), цифрлық активтерді, сондай-ақ мүліктік жалдауға (жалға) берілген мүлікті қоспағанда, өздеріне меншік құқығымен немесе өзге де заттай құқығымен тиесілі, пайдаланылуы кіріс алуға алып келетін мүлікті мемлекеттік қызметті өткеру уақытында сенімгерлік басқаруға беруге және көрсетілген мерзімде жұмыс орны бойынша персоналды басқару қызметіне (кадр қызметіне) мүлікті сенімгерлік басқару шартының нотариат куәландырған көшірмесін ұсынуға міндетті.

Мемлекеттік қызметке кірген кезде шаруашылық немесе фермерлік қожалық мүшесі не дара кәсіпкер мемлекеттік лауазымға орналасқан күннен бастап алты айдан аспайтын мерзімде кәсіпкерлік қызметін тоқтату және (немесе) мүлкін иеліктен шығару шараларын қабылдауға міндетті. Көрсетілген іс-әрекеттер аяқталғанға дейін ол кәсіпкерлік қызметпен айналысуға және өзіне тиесілі мүлкін басқаруға қатысуға құқылы емес. Қызметті тоқтату және (немесе) мүлікті иеліктен шығару персоналды басқару қызметіне (кадр қызметіне) ұсынылатын құжаттармен расталады.

Осы тармақта көрсетілген шараларды қабылдамау мемлекеттік лауазымнан шығаруға алып келеді.

6. Мемлекеттік қызметші, мемлекеттік лауазымда көзделген міндеттерді уақытша атқаратын адам сенімгерлік басқаруға берілген мүліктен түсетін кірісті алуға құқығы бар.

Мемлекеттік қызметші, мемлекеттік лауазымда көзделген міндеттерді уақытша атқаратын адам өздеріне меншік құқығымен тиесілі тұрғынжайды мүліктік жалдауға (жалға) беруге және осындай жалға беруден кіріс алуға, сондай-ақ сенімгерлік басқаруға берілген мүліктен және басқа да заңды көздерден кіріс алуға құқылы.

7. Мемлекеттік қызметшілердің, мемлекеттік лауазымда көзделген міндеттерді уақытша атқаратын адамдардың мүлкін сенімгерлік басқаруға беру тәртібін уәкілетті орган айқындайды.

8. Мемлекеттік қызметші, сондай-ақ мемлекеттік лауазымда көзделген міндеттерді уақытша атқаратын адам мемлекеттік лауазымға кіріскен күннен бастап күнтізбелік отыз күн ішінде өзін құмар ойындарға және (немесе) бәс тігуге қатысудан "Ойын бизнесі туралы" Қазақстан Республикасының Заңында белгіленген тәртіппен өз бетінше шектеуге міндетті.

9. Мемлекеттік қызметші, мемлекеттік лауазымда көзделген міндеттерді уақытша атқаратын адам қабылдайтын, мемлекеттік қызметте болуына байланысты шектеулер және сыбайлас жемқорлыққа қарсы шектеулер осы Заңда, "Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы" Қазақстан Республикасының Заңында және Қазақстан Республикасының өзге де заңдарында белгіленеді.

3-тарау. МЕМЛЕКЕТТІК ҚЫЗМЕТШІЛЕРДІҢ ҚҰҚЫҚТЫҚ МӘРТЕБЕСІ

15-бап. Мемлекеттік қызметшінің мәртебесі

1. Мемлекеттік қызметшінің мәртебесі осы Заңда және Қазақстан Республикасының өзге де заңдарында белгіленген, мемлекеттік қызметте болуына байланысты шектеулері бар Қазақстан Республикасының азаматы ретінде мемлекеттік қызметшінің жалпы құқықтарын, бостандықтары мен міндеттерін, сондай-ақ мемлекеттік қызмет ерекшеліктеріне негізделген құқықтарын, міндеттері мен жауапкершілігін қамтиды.

Мемлекеттік қызметшінің құқықтары мен бостандықтарын шектеу Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген қосымша құқықтармен және кепілдіктермен өтеледі.

2. Қазақстан Республикасының азаматтары Қазақстан Республикасының мемлекеттік қызмет саласындағы заңнамасында белгіленген тәртіппен мемлекеттік лауазымға тағайындалған немесе сайланған кезден бастап мемлекеттік қызметші мәртебесіне ие болады және мемлекеттік қызметі тоқтатқан кезден бастап одан айырылады.

16-бап. Мемлекеттік қызметшінің негізгі құқықтары

Мемлекеттік қызметшінің:

1) Қазақстан Республикасының Конституциясы мен Қазақстан Республикасының заңдарында кепілдік берілген құқықтар мен бостандықтарды пайдалануға;

2) Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес құқықтық және әлеуметтік қорғалуға;

3) Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген кепілдіктер мен өтемақыларға;

4) зейнетақымен қамсыздандырылуға және әлеуметтік қамсыздандырудың өзге де түрлеріне;

5) жеке қадір-қасиетінің құрметтелуіне, өзіне мемлекеттік қызметшілердің және жеке тұлғалардың әділ әрі құрметпен қарауына;

6) еңбегінің қорғалуына, денсаулығының сақталуына, қауіпсіз және тиімді жұмыс істеу үшін қажетті еңбек жағдайларына;

7) өзінің тікелей басшысынан өзі атқарып отырған мемлекеттік лауазымына сәйкес міндеттерді және лауазымдық өкілеттік көлемін дәл айқындап беруді талап етуге;

8) лауазымдық өкілеттігін атқару үшін қажетті ақпарат пен материалдарды белгіленген тәртіппен алуға;

9) өзінің лауазымдық өкілеттігі шегінде мәселелерді қарауға және олар бойынша шешімдер қабылдауға қатысуға, тиісті лауазымды адамдардың, жеке және заңды тұлғалардың оларды орындауын талап етуге;

10) өзінің лауазымдық өкілеттігін атқару үшін белгіленген тәртіппен ұйымдарға баруға;

11) өзінің мемлекеттік қызметті өткеруіне қатысты материалдармен кедергісіз танысуға және қажет болған жағдайларда жеке түсініктемелер беруге;

12) мемлекеттік қызметшінің пікірінше негізсіз айып тағылған жағдайда қызметтік тергеп-тексеру жүргізуді талап етуге;

13) жұмыс тиімділігіне, кәсіптік тәжірибесіне және Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген өзге де негіздерге байланысты ынталандыруға және еңбегіне ақы төлеуге;

14) егер Қазақстан Республикасының заңдарында қосымша қаржыландыру көздері белгіленбесе, тиісті бюджет қаражаты не Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің қаражаты есебінен даярлануға, қайта даярлануға және біліктілігін арттыруға;

15) лауазымдық орын ауыстыруға және мемлекеттік қызмет бабында ілгерілеуге;

16) осы Заңда белгіленген жағдайларды қоспағанда, мемлекеттік қызметтен өз еркімен шығуға;

17) жасанды интеллект технологияларына негізделген цифрлық жүйелерді Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен пайдалануға құқығы бар.

Мемлекеттік қызметшінің өзге де құқықтары осы Заңда және Қазақстан Республикасының өзге де заңдарында белгіленеді.

17-бап. Мемлекеттік қызметшінің негізгі міндеттері

Мемлекеттік қызметші:

1) Қазақстан Республикасының Конституциясын, Қазақстан Республикасының заңдарын және Қазақстан Республикасының өзге де нормативтік құқықтық актілерін сақтауға;

2) Қазақстан Республикасының Президенті айқындайтын тәртіппен ант қабылдауға және оны сақтауға;

3) Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген талаптар мен шектеулерді сақтауға;

4) қызметтік тәртіпті сақтауға;

5) өзіне жүктелген лауазымдық міндеттерді адал және кәсіби тұрғыдан орындауға;

6) Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген шекте өз қызметінің ашықтығын қамтамасыз етуге;

7) осы Заңда және Қазақстан Республикасы Президентінің актілерінде белгіленген қызметтік әдепті, мінсіз беделге қойылатын талаптарды сақтауға;

8) өз қызметін клиентке бағдарлану негізінде жүзеге асыруға;

9) мүдделер қақтығысының алдын алу және оны реттеу жөніндегі шараларды қабылдауға;

10) құқық бұзушылықтардың жасалуына жол бермеуге, қарамағындағы мемлекеттік қызметшілер мен қарамағындағы өзге де адамдар тарапынан жасалатын сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтардың алдын алуға;

11) өздерінің лауазымдық өкілеттігі шегінде шығарған мемлекеттік органдар басшыларының бұйрықтары мен өкімдерін, жоғары тұрған мемлекеттік органдар мен лауазымды адамдардың шешімдері мен нұсқамаларын орындауға;

12) жеке және заңды тұлғалардың құқықтарын, бостандықтары мен заңды мүдделерін сақтауды және қорғауды қамтамасыз етуге, олардың жолданымдарын қарауға және Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген тәртіппен және мерзімде олар бойынша қажетті шаралар қабылдауға;

13) мемлекеттік құпияларды және Қазақстан Республикасының заңдарымен қорғалатын өзге де құпияны, оның ішінде мемлекеттік қызмет тоқтатылғаннан кейін, Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген уақыт ішінде сақтауға;

14) лауазымдық өкілеттігін атқару кезінде алатын, адамның және азаматтың жеке өмірін, ар-намысы мен қадір-қасиетін қозғайтын мәліметтерді жария етпеуге, Қазақстан Республикасының заңдарында көзделген жағдайларды қоспағанда, олардан мұндай ақпарат беруді талап етпеуге;

15) мемлекеттік меншіктің сақталуын қамтамасыз етуге, өзіне сеніп тапсырылған мемлекеттік меншікті қызметтік мақсатта ғана пайдалануға;

16) мемлекеттік органның цифрлық ресурстарымен жұмыс істеу кезінде киберқауіпсіздікті Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес қамтамасыз етуге;

17) мемлекеттік қызметтің имиджі мен мүдделеріне нұқсан келтіретін жария сөз сөйлеуге жол бермеуге міндетті.

Мемлекеттік қызметшілердің өзге де міндеттері осы Заңда және Қазақстан Республикасының өзге де заңдарында белгіленеді.

ЗҚАИ-ның ескертпесі!
4-тарау 01.01.2027 бастап қолданысқа енгізіледі - осы Заңның 90-б. қараңыз.

4-тарау. МЕМЛЕКЕТТІК ҚЫЗМЕТКЕ КІРУГЕ ДАЯРЛАУ

18-бап. Мемлекеттік қызметке кіруге даярлау

1. Қазақстан Республикасының азаматтарын мемлекеттік қызметке кіруге даярлау Қазақстан Республикасы азаматтарының мемлекеттік қызметке кіруі мен оны өткеруі үшін қажетті кәсіптік және жеке құзыреттерін дамытуға бағытталған білім беру және оқу-тәрбие іс-шаралары кешенін қамтиды және:

1) ерте кәсіптік бағдарлау шеңберінде төменгі лауазымдарға орналасуға даярлауды;

2) басшы лауазымдарға орналасуға даярлауды көздейді.

2. Мемлекеттік қызметке кіруге даярлау үшін Қазақстан Республикасының азаматтарын іріктеу, мемлекеттік қызметке кіруге даярлауды ұйымдастыру және одан өту тәртібі уәкілетті орган бекітетін мемлекеттік қызметке кіруге даярлау қағидаларында айқындалады.

3. Ерте кәсіптік бағдарлау шеңберінде төменгі лауазымдарға орналасу үшін даярлықтан не басшы лауазымдарға орналасу үшін даярлықтан өтіп жатқан Қазақстан Республикасының азаматымен оқыту шарты жасалады, онда даярлық аяқталғаннан кейін жұмыспен өтеу, сондай-ақ мемлекеттік қызметке қабылдаудан бас тартуға негіз болатын фактілерге жол бермеу жөніндегі міндеттемелер көзделеді.

Оқыту шартының нысаны, оны жасасу, ұзарту, өзгерту, бұзу және тоқтату тәртібі білім беру ұйымдары бекіткен оқуға қабылдау қағидаларында айқындалады.

Он сегіз жасқа (кәмелетке) толмаған адамдармен оқыту шарты жасалған жағдайда, ата-аналарының, асырап алушыларының, қорғаншыларының немесе қамқоршыларының келісімі қажет.

4. Ерте кәсіптік бағдарлау шеңберінде төменгі лауазымдарға орналасу үшін даярлықты аяқтаған Қазақстан Республикасының азаматы уәкілетті органмен келісу бойынша ғылым және жоғары білім саласындағы уәкілетті орган айқындайтын және оқыту шартында белгіленген тәртіппен оқу аяқталған күннен бастап үш жыл ішінде мемлекеттік қызметте жұмыспен өтеуге міндетті.

5. Басшы лауазымдарға орналасу үшін даярлықты аяқтаған Қазақстан Республикасының азаматы оқу аяқталған күннен бастап үш жыл ішінде мемлекеттік қызметке кіруге даярлау қағидаларында айқындалатын және оқыту шартында белгіленген тәртіппен мемлекеттік қызметте жұмыспен өтеуге міндетті.

6. Ерте кәсіптік бағдарлау шеңберінде төменгі лауазымдарға орналасу үшін даярлықты, басшы лауазымдарға орналасу үшін даярлықты аяқтаған Қазақстан Республикасының азаматы оқуға арналған бюджет қаражаты есебінен жұмсалған шығыстарды жұмыспен өтеу міндеттемелерін орындамаған кезде, оның ішінде мемлекеттік қызметке қабылдаудан бас тартуға негіз болып табылатын фактілердің болуына байланысты нақты жұмыспен өтелген кезеңге мөлшерлес өтеуге міндетті.

Ерте кәсіптік бағдарлау шеңберінде төменгі лауазымдарға орналасу үшін даярлықты аяқтаған адамдар үшін жұмыспен өтеу жөніндегі міндеттемелерді тоқтата тұру және мерзімінен бұрын тоқтату негіздері, тәртібі Қазақстан Республикасының білім саласындағы заңнамасында айқындалады.

Басшы лауазымдарға орналасу үшін даярлықты аяқтаған Қазақстан Республикасының азаматтары үшін жұмыспен өтеу жөніндегі міндеттемелерді тоқтата тұру және мерзімінен бұрын тоқтату негіздері, тәртібі мемлекеттік қызметке кіруге даярлау қағидаларында айқындалады.

19-бап. Төменгі лауазымдарға орналасу үшін даярлау

1. Ерте кәсіптік бағдарлау шеңберінде төменгі лауазымдарға орналасу үшін даярлау лауазымдық міндеттерді тиімді атқаруға қажетті, мемлекеттік қызметшілердің кәсіптік құзыреттері мен дағдыларын қалыптастыруға, мемлекеттік қызметте қазақстандық патриотизмді нығайтуға, құқықтық мәдениетті дамытуға және қызметтік әдепті сақтауға бағытталған оқытуды көздейді.

2. Білім беру гранты шеңберінде төменгі лауазымдарға орналасу үшін мамандар даярлаудың басым бағыттарының тізбесін уәкілетті орган ғылым және жоғары білім саласындағы уәкілетті органмен келісу бойынша кадрларға қажеттілікті көздейтін стратегиялық және бағдарламалық құжаттар негізінде жыл сайын қалыптастырады.

Білім беру гранттары Қазақстан Республикасы Президентінің актілеріне сәйкес даярлаудың өзге де бағыттары бойынша бөлінуі мүмкін.

3. Қазақстан Республикасының азаматы ерте кәсіптік бағдарлау шеңберінде төменгі лауазымдарға орналасу үшін даярлыққа қатысатын адам мәртебесіне жоғары және (немесе) жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымдарында бакалавриат бағдарламасы бойынша оқуға қабылданған күннен бастап ие болады және оны мемлекеттік қызметке кіруге даярлау қағидаларына сәйкес оқу аяқталған немесе тоқтатылған күннен бастап жоғалтады.

Қазақстан Республикасының азаматы осы Заңның 21-бабы 2-тармағы бірінші бөлігінің 1), 4), 5), 6), 7), 8), 9), 10), 11), 12), 13), 14), 15), 16), 17), 18) және 19) тармақшаларында көзделген жағдайларда ерте кәсіптік бағдарлау шеңберінде төменгі лауазымдарға орналасу үшін даярлауға жіберілмейді.

4. Ерте кәсіптік бағдарлау шеңберінде төменгі лауазымдарға орналасу үшін даярлыққа қатысатын адам оқу кезеңінде мемлекеттік қызметке қабылдаудан бас тартуға негіз болатын фактілерге жол бермеу туралы міндеттемелерді қабылдайды.

Осы тармақтың бірінші бөлігінде көзделген міндеттемелерді сақтамау Қазақстан Республикасының білім саласындағы заңнамасында белгіленген тәртіппен оқуды тоқтатуға және жоғары және (немесе) жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымынан шығаруға алып келеді.

5. Ерте кәсіптік бағдарлау шеңберінде төменгі лауазымдарға орналасу үшін даярлықты аяқтаған Қазақстан Республикасының азаматы оқу аяқталған күннен бастап екі жыл ішінде, мемлекеттік қызметке кіруге даярлау қағидаларында айқындалатын тәртіппен уәкілетті органның аумақтық бөлімшелерімен келісу бойынша конкурс өткізілмей, жергілікті бюджеттен қаржыландырылатын атқарушы органдарда төменгі лауазымға орналаса алады.

20-бап. Басшы лауазымдарға орналасу үшін даярлау

1. Басшы лауазымдарға орналасу үшін даярлау мемлекеттік білім беру тапсырысы негізінде магистратура бағдарламасы бойынша Қазақстан Республикасы Президентінің жанындағы білім беру ұйымдарында оқытуды көздейді.

2. Басшы лауазымдарға орналасу үшін даярлау шеңберінде ерте кәсіптік бағдарлау шеңберінде төменгі лауазымдарға орналасу үшін даярлықты аяқтаған және даярлық аяқталғаннан кейін мемлекеттік қызметте жұмыспен өтеу жөніндегі міндеттемелерді орындаған Қазақстан Республикасының азаматы оқуға қабылдануы мүмкін.

Қазақстан Республикасының азаматы осы Заңның 21-бабының 2 және 3-тармақтарында көзделген жағдайларда басшы лауазымдарға орналасу үшін даярлауға жіберілмейді.

3. Қазақстан Республикасының азаматы басшы лауазымдарға орналасу үшін даярлыққа қатысатын адам мәртебесіне оқуға қабылданған күннен бастап ие болады және оны оқу аяқталған не тоқтатылған күннен бастап мемлекеттік қызметке кіруге даярлау қағидаларында белгіленген тәртіппен жоғалтады.

4. Басшы лауазымдарға орналасу үшін даярлыққа қатысатын адам оқыту кезеңінде қызметтік әдепті сақтау және мемлекеттік қызметке қабылдаудан бас тартуға негіз болатын фактілерге жол бермеу жөніндегі міндеттемелерді қабылдайды.

Осы тармақтың бірінші бөлігінде көзделген міндеттемелерді сақтамау оқуды тоқтатуға және бюджет қаражаты есебінен оқуға жұмсалған шығыстарды өтеуге алып келеді.

5. Осы баптың 2-тармағында аталған, басшы лауазымдарға орналасу үшін даярлықты аяқтаған Қазақстан Республикасының азаматы, сайланатын мемлекеттік лауазымдарды қоспағанда, уәкілетті орган айқындайтын тәртіппен орталық мемлекеттік органдарда және жергілікті бюджеттен қаржыландырылатын атқарушы органдарда басшы лауазымға орналаса алады.

5-тарау. МЕМЛЕКЕТТІК ҚЫЗМЕТКЕ КІРУ

21-бап. Мемлекеттік қызметке кіру шарттары

1. Мемлекеттік қызметке мінсіз беделі бар, біліктілік талаптарына сай болатын, өздерінің жеке және кәсіби қасиеттері, білім деңгейі бойынша өздеріне жүктелген лауазымдық міндеттерді орындауға қабілетті, сондай-ақ Қазақстан Республикасының Әлеуметтік кодексінде белгіленген зейнеткерлік жасқа толмаған Қазақстан Республикасының азаматтары қабылданады.

Мемлекеттік қызметке кіретін Қазақстан Республикасының азаматтары мемлекеттік қызметте болуына байланысты шектеулерді және сыбайлас жемқорлыққа қарсы шектеулерді қабылдайды.

Осы тармақтың бірінші бөлігінде көзделген, жасына байланысты шектеу лауазымдық өкілеттік мерзімдері Қазақстан Республикасының Конституциясы мен Қазақстан Республикасының заңдарында айқындалған саяси мемлекеттік лауазымдарға қолданылмайды.

Осы бапта көзделмеген өзге де жағдайларда Қазақстан Республикасының Әлеуметтік кодексінде белгіленген зейнеткерлік жасқа толған Қазақстан Республикасының азаматын саяси мемлекеттік лауазымға Қазақстан Республикасының Президенті ғана тағайындауы мүмкін.

Әскери лауазымдарға және құқық қорғау органдарының, арнаулы мемлекеттік органдардың және азаматтық қорғау органдарының лауазымдарына орналасуға үміткер Қазақстан Республикасының азаматтарына жасына байланысты қойылатын шектеу Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленеді.

2. Мемлекеттік қызметке:

1) Қазақстан Республикасының азаматтығын жоғалту, одан айырылу не шығу салдарынан Қазақстан Республикасының азаматтығы тоқтатылған:

2) егер Қазақстан Республикасының заңнамасында тиісті мемлекеттік лауазымдарға қатысты өзге талаптар белгіленбесе, он сегіз жасқа толмаған;

3) осы Заңға және Қазақстан Республикасының өзге де нормативтік құқықтық актілеріне сәйкес біліктілік талаптарына сай келмейтін;

4) сот әрекетке қабілетсіз немесе әрекет қабілеті шектеулі деп таныған;

5) психикалық, мінез-құлықтық бұзылушылығы (ауруы) бар адамдарға психикалық денсаулық саласында медициналық көмек көрсететін ұйымдарда есепте тұрған не лауазымдық өкілеттігін орындауға кедергі келтіретін аурулардың тізбесіне, сондай-ақ мемлекеттік лауазымдарға орналасу үшін денсаулық жағдайына қойылатын, денсаулық сақтау саласындағы уәкілетті орган бекітетін талаптарға сәйкес медициналық мекеменің қорытындысы негізінде лауазымдық өкілеттігін орындауға кедергі келтіретін ауруы бар;

6) осы Заңда, "Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы" Қазақстан Республикасының Заңында және Қазақстан Республикасының өзге де заңдарында белгіленген шектеулерді қабылдаудан бас тартқан;

7) мемлекеттік қызметке кіру уақытына қарай Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген тәртіппен жойылмаған немесе алынбаған сотталғандығы бар;

8) сот белгілі бір мерзім ішінде мемлекеттік лауазымдарға орналасу құқығынан айырған;

9) мемлекеттік қызметке кірер алдындағы екі жыл ішінде мемлекеттік қызметке кір келтіретін тәртіптік теріс қылық жасағаны үшін жұмыстан шығарылған, сондай-ақ мемлекеттік қызметке кірер алдындағы бір жыл ішінде Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген шектеулерді немесе қызметтік әдепті сақтамағаны үшін жұмыстан шығарылған;

10) мемлекеттік қызметке кірер алдындағы екі жыл ішінде құқық қорғау қызметінен, әскери қызметтен, арнаулы мемлекеттік органдардан, азаматтық қорғау органдарындағы қызметтен, мемлекеттік фельдъегерлік қызметтен теріс себептермен шығарылған, сондай-ақ теріс себептермен судьяның өкілеттігін тоқтатқан Қазақстан Республикасының азаматы қабылданбайды.

Осы тармақшаның бірінші бөлігінің күші:

Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының жанындағы Сот төрелігінің сапасы жөніндегі комиссияның кәсіптік жарамсыздыққа байланысты атқаратын лауазымына сай келмеуі туралы шешімінің негізінде судья өкілеттігін тоқтатқан;

қатарынан үш және одан да көп сағат бойы дәлелді себепсіз қызметте болмауына байланысты жұмыстан шығарылған адамға қолданылмайды;

ЗҚАИ-ның ескертпесі!
11) тармақша 01.01.2027 бастап қолданысқа енгізіледі - осы Заңның 90-б. қараңыз.

11) мемлекеттік қызметке кірер алдындағы екі жыл ішінде атқаратын лауазымынан шығарылған немесе босатылған, сол сияқты Қазақстан Республикасының азаматы шығыстарының оның кірістеріне сәйкес келмеуіне байланысты "Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы" Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес өкілеттігін тоқтатқан;

12) мемлекеттік қызметке кірер алдындағы екі жыл ішінде сенімнен айырылуына байланысты саяси мемлекеттік лауазымнан шығарылған;

13) активтері мен міндеттемелері туралы декларацияны ұсынбаған адамды жұмысқа қабылдағаны үшін мемлекеттік қызметші ретінде алғаш рет әкімшілік жауаптылыққа тартылған жағдайды қоспағанда, мемлекеттік қызметке кiрер алдындағы үш жыл iшiнде әкімшілік сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылық жасағаны үшiн оған әкiмшiлiк жаза қолданылған;

14) мемлекеттік қызметке кірер алдындағы үш жыл ішінде қылмыстық теріс қылық жасағаны үшін өзіне қатысты соттың айыптау үкімі шығарылған немесе мемлекеттік қызметке кірер алдындағы үш жыл ішінде қылмыстық теріс қылық жасағаны үшін қылмыстық жауаптылықтан Қазақстан Республикасы Қылмыстық-процестік кодексінің 35-бабы бірінші бөлігі 3), 4), 9), 10) және 12) тармақтарының немесе 36-бабының негізінде босатылған;

15) мемлекеттік қызметке кірер алдындағы бес жыл ішінде онша ауыр емес қылмыс жасағаны үшін өзіне қатысты соттың айыптау үкімі шығарылған немесе мемлекеттік қызметке кірер алдындағы бес жыл ішінде онша ауыр емес қылмыс жасағаны үшін қылмыстық жауаптылықтан Қазақстан Республикасы Қылмыстық-процестік кодексінің 35-бабы бірінші бөлігі 3), 4), 9), 10) және 12) тармақтарының немесе 36-бабының негізінде босатылған;

16) мемлекеттік қызметке кірер алдындағы сегіз жыл ішінде ауырлығы орташа қылмыс жасағаны үшін өзіне қатысты соттың айыптау үкімі шығарылған немесе мемлекеттік қызметке кірер алдындағы сегіз жыл ішінде ауырлығы орташа қылмыс жасағаны үшін қылмыстық жауаптылықтан Қазақстан Республикасы Қылмыстық-процестік кодексінің 35-бабы бірінші бөлігі 3), 4), 9), 10) және 12) тармақтарының немесе 36-бабының негізінде босатылған (бұл ретте жеке адамға, отбасына және кәмелетке толмағандарға, бейбiтшiлiкке және адамзат қауiпсiздiгiне, конституциялық құрылыс негіздеріне және мемлекет қауiпсiздiгiне, меншікке, коммерциялық және өзге де ұйымдардағы қызмет мүдделеріне, қоғамдық қауіпсіздік пен қоғамдық тәртіпке, халық денсаулығы мен адамгершілікке, мемлекеттік қызмет мүдделеріне және мемлекеттік басқаруға, басқару тәртібіне, сот төрелігіне және жазаларды орындау тәртібіне, конституциялық іс жүргізуге қарсы ауырлығы орташа қылмыс жасағаны үшін, сондай-ақ экономикалық қызмет саласында ауырлығы орташа қылмыс жасағаны үшін сотталғандығы бар немесе болған немесе қылмыстық жауаптылықтан Қазақстан Республикасы Қылмыстық-процестік кодексінің 35-бабы бірінші бөлігі 3), 4), 9), 10) және 12) тармақтарының немесе 36-бабының негізінде босатылған Қазақстан Республикасының азаматы мемлекеттік қызметке қабылданбайды);

17) сыбайлас жемқорлық қылмыс жасаған;

18) ауыр немесе аса ауыр қылмыстар жасағаны үшін бұрын сотталған немесе қылмыстық жауаптылықтан Қазақстан Республикасы Қылмыстық-процестік кодексінің 35-бабы бірінші бөлігі 3), 4), 9), 10) және 12) тармақтарының немесе 36-бабының негізінде босатылған;

19) Қазақстан Республикасының заңдарында көзделген өзге де жағдайларда, Қазақстан Республикасының азаматы қабылданбайды.

Осы тармақтың бірінші бөлігінде көрсетілген жағдайлардың кез келгенінің болуы мемлекеттік қызметке қабылдаудан бас тартуға негіз болады.

3. Басшы лауазымға орналасу үшін осы баптың 2-тармағы бірінші бөлігінің 9), 10), 11), 12), 13), 14), 15) және 16) тармақшаларында көрсетілген шектеулердің мерзімі үш жылға ұлғайтылады.

4. Сайланатын мемлекеттік лауазымға орналасу үшін Қазақстан Республикасының азаматтары осы Заңның, "Қазақстан Республикасындағы сайлау туралы" Қазақстан Республикасы Конституциялық заңының және "Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару және өзін-өзі басқару туралы" Қазақстан Республикасы Заңының талаптарына сай болуға тиіс.

5. Қазақстан Республикасының азаматтарын құқық қорғау қызметіне, әскери қызметке, азаматтық қорғау органдарындағы қызметке, мемлекеттік фельдъегерлік қызметке, арнаулы мемлекеттік органдардағы қызметке қабылдаудағы шектеулер Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленеді.

6. Осы баптың 2-тармағының бірінші бөлігінде көрсетілген мәліметтерді ұсынбау немесе қасақана бұрмалау мемлекеттік қызметке қабылдаудан бас тартуға, мемлекеттік қызметті тоқтатуға негіз болады.

7. Мемлекеттік қызметке кіретін Қазақстан Республикасының азаматтары мен олардың жұбайы (зайыбы) Қазақстан Республикасының салық заңнамасында белгіленген тәртіппен және "Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы" Қазақстан Республикасының Заңында белгіленген мерзімде активтер мен міндеттемелер туралы декларацияны мемлекеттік кіріс органдарына ұсынады.

Мемлекеттік қызметке кірген Қазақстан Республикасының азаматтары мен олардың жұбайлары (зайыптары) Қазақстан Республикасының салық заңнамасында белгіленген тәртіппен және мерзімде жеке тұлғалардың декларацияларын мемлекеттік кірістер органдарына ұсынуға міндетті.

8. Мыналарды:

1) құқық қорғау органдарының және азаматтық қорғау органдарының білім беру ұйымдарына оқуға түсетін;

2) қатардағы және кіші басшы құрамдардың лауазымдарына алғашқы кәсіптік даярлауға түсетін;

3) "Құқық қорғау қызметі туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 6-бабының 8-тармағында, 7-бабының 3-тармағында және 7-1-бабының 1-тармағында көзделген адамдарды қоспағанда, құқық қорғау органдарындағы және азаматтық қорғау органдарындағы қызметке кіретін Қазақстан Республикасының азаматтары уәкілетті органда тестілеуден, оның ішінде жеке қасиеттерін бағалаудан өтеді.

Құқық қорғау қызметіне және азаматтық қорғау органдарындағы қызметке кіретін Қазақстан Республикасының азаматтарын тестілеу тәртібі мен бағдарламаларын құқық қорғау органдарымен және азаматтық қорғау саласындағы уәкілетті органмен келісу бойынша уәкілетті орган айқындайды.

22-бап. Арнайы тексеру

1. Осы баптың 2 және 5-тармақтарында аталған адамдарды қоспағанда, мемлекеттік қызметке алғаш рет кіретін немесе мемлекеттік қызметті тоқтатқаннан кейін оған қайтадан кіретін Қазақстан Республикасының азаматтары осы Заңға және Қазақстан Республикасының сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы заңнамасына сәйкес мемлекеттік қызметке кіру шарттарына сәйкестігі тұрғысынан Қазақстан Республикасының ұлттық қауіпсіздік органдары жүргізетін міндетті арнайы тексерудің оң нәтижелерін алуы қажет.

Мемлекеттік орган мемлекеттік қызметке алғаш рет кіретін немесе мемлекеттік қызметті тоқтатқаннан кейін оған қайтадан кіретін Қазақстан Республикасының азаматтарын лауазымға қабылдаған күннен бастап күнтізбелік отыз күн ішінде олардың құжаттарын міндетті арнайы тексеру жүргізу үшін Қазақстан Республикасының ұлттық қауіпсіздік органдарына жібереді.

2. Мемлекеттік қызметші лауазымдық орын ауыстыруы кезінде басқа мемлекеттік лауазымға орналасқан жағдайда, ол мемлекеттік қызметке қайта кірген болып есептелмейді.

3. Мемлекеттік лауазымдарға кандидаттарды міндетті арнайы тексеру үш ай ішінде жүргізіледі.

Сайланатын мемлекеттік лауазымдарға кандидаттарды арнайы тексеру Қазақстан Республикасының ұлттық қауіпсіздік органдарына қажетті құжаттар келіп түскен күннен бастап күнтізбелік отыз күн ішінде жүргізіледі.

4. Қазақстан Республикасының Президенті тағайындайтын не Қазақстан Республикасының Құрылтайы сайлайтын саяси мемлекеттік қызметшілерді қоспағанда, осы Заңға сәйкес мемлекеттік қызметке кіретін Қазақстан Республикасының азаматтары, міндетті арнайы тексерудің нәтижелері алынған күнге дейін мемлекеттік лауазымда көзделген міндеттерді уақытша атқарады.

Олармен еңбек қатынастары Қазақстан Республикасының еңбек заңнамасына сәйкес реттеледі.

Міндетті арнайы тексеру жүргізу кезеңінде Қазақстан Республикасының осындай азаматтарына мемлекеттік қызметшілердің міндеттері мен жауапкершілігі, мемлекеттік қызметте болуға байланысты шектеулер бөлігінде осы Заңның ережелері қолданылады. Қазақстан Республикасының осындай азаматтарының құқықтары еңбек шартында айқындалады.

Жұмысқа қабылдау мемлекеттік органның актісімен ресімделеді.

Мемлекеттік лауазымда көзделген міндеттерді уақытша атқару кезеңі мемлекеттік қызмет өтіліне қосылады.

Міндетті арнайы тексерудің теріс нәтижесі алынған жағдайда, Қазақстан Республикасының азаматтарымен еңбек қатынастары тоқтатылады.

5. Мемлекеттік қызмет теріс себептермен, қызметті бағалау не аттестаттау нәтижесі бойынша тоқтатылған жағдайларды қоспағанда, мемлекеттік қызметті тоқтатқан және үш ай ішінде мемлекеттік қызметке қайтадан кірген Қазақстан Республикасының азаматтарына қатысты міндетті арнайы тексеруден өту, кірістер мен мүлік туралы декларацияны ұсыну талаптары, егер көрсетілген үш ай ішінде олар жеке және (немесе) заңды тұлғалармен еңбек қатынастарында тұрмаса, Қазақстан Республикасының шегінен тыс жерге шықпаса, қолданылмайды.

23-бап. Мемлекеттік лауазымдарды сыныптау және біліктілік талаптары

1. Мемлекеттік қызметшілердің мемлекеттік лауазымдары Қазақстан Республикасының Конституциясына, Қазақстан Республикасының заңдарына және Қазақстан Республикасы Президентінің актілеріне, Қазақстан Республикасының өзге де нормативтік құқықтық актілеріне сәйкес қалыптастырылады.

2. Әкімшілік мемлекеттік қызметшілер үшін әкімшілік мемлекеттік лауазым санаттары белгіленеді. Саяси мемлекеттік қызметшілер үшін мемлекеттік лауазым санаттары белгіленбейді.

Әкімшілік мемлекеттік қызметшілердің басшы құрамы мен атқарушылық құрамының арақатынасын айқындау қағидаларын уәкілетті орган бекітеді.

3. Саяси, сайланатын және әкімшілік мемлекеттік қызметшілер лауазымдарының тізілімін уәкілетті органның ұсынуы бойынша Қазақстан Республикасының Президенті бекітеді.

4. "Б" корпусының әкімшілік мемлекеттік лауазымдарына қойылатын біліктілік талаптары мемлекеттік орган мен оның құрылымдық бөлімшелері қызметінің негізгі бағыттары, әкімшілік мемлекеттік қызметшілердің лауазымдық өкілеттігі ескеріле отырып әзірленеді.

"Б" корпусының әкімшілік мемлекеттік лауазымдарына қойылатын біліктілік талаптарын мемлекеттік лауазымдарға тағайындау құқығы бар лауазымды адам (орган) әкімшілік мемлекеттік лауазымдарға қойылатын үлгілік біліктілік талаптары негізінде уәкілетті органмен немесе оның аумақтық бөлімшесімен келісу бойынша бекітеді.

"Б" корпусының әкімшілік мемлекеттік лауазымдарына қойылатын үлгілік біліктілік талаптарын уәкілетті орган бекітеді.

"Б" корпусының әкімшілік мемлекеттік лауазымдарына қойылатын біліктілік талаптарын әзірлеу және келісу тәртібін уәкілетті орган айқындайды.

5. Жекелеген саяси мемлекеттік лауазымдарға Қазақстан Республикасы Президентінің шешімімен біліктілік талаптары белгіленуі мүмкін.

6. "А" корпусының әкімшілік мемлекеттік лауазымдарына қойылатын арнаулы біліктілік талаптарын уәкілетті органның ұсынуы бойынша Қазақстан Республикасының Президенті бекітеді.

7. Сайланатын мемлекеттік лауазымдарға қойылатын біліктілік талаптарын уәкілетті органның ұсынуы бойынша Қазақстан Республикасының Президенті бекітеді.

Біліктілік талаптарына сәйкестікті тиісті аумақтық сайлау комиссиясы ұсынған құжаттардың негізінде уәкілетті орган белгілейді.

Сайланатын мемлекеттік лауазымға орналасуға үміткер Қазақстан Республикасының азаматы біліктілік талаптарына сәйкестігін тексеру үшін тиісті аумақтық сайлау комиссиясына қажетті құжаттарды ұсынады, олардың тізбесін уәкілетті орган Қазақстан Республикасының Орталық сайлау комиссиясымен бірлесіп белгілейді.

8. Құқық қорғау органдарындағы және азаматтық қорғау органдарындағы мемлекеттік лауазымдарға қойылатын біліктілік талаптары Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес белгіленеді.

9. Дипломатиялық қызметтің мемлекеттік лауазымдарына қойылатын біліктілік талаптары Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес белгіленеді.

24-бап. Мемлекеттік қызметтің кадр резерві

1. Мемлекеттік қызметтің кадр резервіне Президенттік жастар кадр резервіне, астананың, облыстың, республикалық маңызы бар қаланың өңірлік жастар кадр резервіне алынған Қазақстан Республикасының азаматтары енгізіледі.

Қазақстан Республикасының азаматтары кандидаттарды мемлекеттік қызметтің кадр резервіне алу туралы шешім шығарылған күннен бастап резервтегі адам мәртебесіне ие болады және оны Қазақстан Республикасы Президентінің актілерінде көзделген жағдайларда мемлекеттік қызметтің кадр резервінен шығарылған күннен бастап жоғалтады.

2. Президенттік жастар кадр резервіне, астананың, облыстың, республикалық маңызы бар қаланың өңірлік жастар кадр резервіне алынған Қазақстан Республикасының азаматтары мемлекеттік лауазымдарға осы Заңда және Қазақстан Республикасы Президентінің актілерінде көзделген тәртіппен конкурс өткізілмей тағайындалуы мүмкін.

Президенттік жастар кадр резервіне алынған Қазақстан Республикасының азаматтарын тағайындау Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы уәкілетті комиссияның шешімімен Президенттік жастар кадр резервіне алынған күннен бастап үш жыл ішінде осы Заңда және Қазақстан Республикасы Президентінің актілерінде көзделген тәртіппен және шарттарда жүзеге асырылады.

Астананың, облыстың, республикалық маңызы бар қаланың өңірлік жастар кадр резервіне алынған Қазақстан Республикасының азаматтарын тағайындау астананың, облыстың, республикалық маңызы бар қаланың өңірлік жастар кадр резервіне алынған күннен бастап екі жыл ішінде осы Заңда және Қазақстан Республикасы Президентінің актілерінде көзделген тәртіппен және шарттарда жүзеге асырылады.

3. Президенттік жастар кадр резервін, астананың, облыстың, республикалық маңызы бар қаланың өңірлік жастар кадр резервін қалыптастыру, мемлекеттік қызметтің кадр резервінен мемлекеттік лауазымдарға тағайындау Қазақстан Республикасының Президенті айқындайтын тәртіппен жүзеге асыралады.

25-бап. Саяси мемлекеттік лауазымға орналасу

1. Саяси мемлекеттік лауазымға орналасу тағайындау негізінде немесе Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген өзге де негіздерде жүзеге асырылады.

Саяси мемлекеттік лауазымға тағайындауды және лауазымнан босатуды өкілеттігіне сәйкес сондай құқығы бар лауазымды адам (орган) не осы өкілеттік берілген өзге де лауазымды адам (орган) жүзеге асырады.

2. Саяси мемлекеттік лауазымға тағайындау Қазақстан Республикасының заңдарында немесе Қазақстан Республикасының өзге де нормативтік құқықтық актілерінде көзделген жағдайларда осы лауазымға орналасу үшін қажетті келісуден өту шартымен жүзеге асырылады.

Саяси мемлекеттік лауазымға кандидаттар осы лауазымға қойылатын біліктілік талаптары болған жағдайда, оларға сай болуға тиіс.

Тағайындау алдындағы бір жыл ішінде өзінің тікелей қарамағындағы мемлекеттік қызметшінің сыбайлас жемқорлық қылмыс жасағаны үшін орнынан түскен саяси мемлекеттік қызметшіні саяси мемлекеттік лауазымға тағайындауға жол берілмейді.

26-бап. Мемлекеттік лауазымға сайлану

1. Мемлекеттік лауазымға сайлану "Қазақстан Республикасындағы сайлау туралы" Қазақстан Республикасының Конституциялық заңына, "Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару және өзін-өзі басқару туралы" Қазақстан Республикасының Заңына, Қазақстан Республикасының заңдарында реттелмеген бөлігінде осы Заңға, Қазақстан Республикасының өзге де нормативтік құқықтық актілеріне сәйкес жүзеге асырылады.

2. Сайланған мемлекеттік қызметшінің өкілеттігі "Қазақстан Республикасындағы сайлау туралы" Қазақстан Республикасының Конституциялық заңына сәйкес оны аумақтық сайлау комиссиясы тіркеген кезден басталады.

27-бап. "А" корпусының әкімшілік мемлекеттік лауазымына орналасу

1. "А" корпусының әкімшілік мемлекеттік лауазымына орналасу конкурс өткізілмей тағайындау негізінде жүзеге асырылады.

Астананың, облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың жергілікті бюджеттен қаржыландырылатын атқарушы органдары басшыларының, орталық мемлекеттік органдар мен олардың ведомстволарының астанадағы, облыстардағы, республикалық маңызы бар қалалардағы аумақтық бөлімшелері басшыларының лауазымдарын қоспағанда, "А" корпусының әкімшілік мемлекеттік лауазымына тағайындауды және лауазымнан босатуды өкілеттігіне сәйкес сондай құқығы бар лауазымды адам (орган) не осы өкілеттік берілген өзге де лауазымды адам (орган) уәкілетті комиссиямен келісу бойынша жүзеге асырады.

"А" корпусының әкімшілік мемлекеттік лауазымдарына жататын, астананың, облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың жергілікті бюджеттен қаржыландырылатын атқарушы органдары басшыларының, орталық мемлекеттік органдар мен олардың ведомстволарының астанадағы, облыстардағы, республикалық маңызы бар қалалардағы аумақтық бөлімшелері басшыларының лауазымдарына тағайындау уәкілетті органмен келісуден өту шартымен уәкілетті орган айқындайтын тәртіппен жүзеге асырылады.

Қазақстан Республикасының Президенті Қазақстан Республикасының азаматтарын "А" корпусының әкімшілік мемлекеттік лауазымдарына келісусіз тағайындайды және оларды лауазымдардан босатады.

2. Қазақстан Республикасының азаматы "А" корпусының әкімшілік мемлекеттік лауазымына орналасқан кезде онымен еңбек шарты жасалады.

"А" корпусының әкімшілік мемлекеттік қызметшісімен еңбек шартын жасасу, ұзарту және бұзу тәртібін уәкілетті орган айқындайды.

3. Мемлекеттік лауазым "А" корпусының әкімшілік мемлекеттік лауазымына өзгертілген, "А" корпусының екі және одан көп әкімшілік мемлекеттік лауазымы "А" корпусының бір әкімшілік мемлекеттік лауазымына өзгертілген жағдайларда осы мемлекеттік лауазымға қабылдау ол өзгертілген күннен бастап үш ай ішінде осы Заңға сәйкес жүзеге асырылады.

Мемлекеттік лауазымы "А" корпусының әкімшілік мемлекеттік лауазымына өзгертілген мемлекеттік қызметшіге мемлекеттік орган оның біліктілігіне сәйкес өзге бос мемлекеттік лауазымды ұсынады.

Бос мемлекеттік лауазым болмаған немесе мемлекеттік қызметші ұсынылған мемлекеттік лауазымнан бас тартқан жағдайда ол жұмыстан шығарылуға тиіс. Бұл ретте кемінде үш жыл мемлекеттік қызмет өтілі бар мемлекеттік қызметшіге мемлекеттік орган төрт орташа айлық жалақы мөлшерінде жұмыстан шығу жәрдемақысын төлейді.

Мемлекеттік лауазымы "А" корпусының әкімшілік мемлекеттік лауазымына өзгертілген мемлекеттік қызметші "А" корпусының әкімшілік мемлекеттік лауазымына өзі немесе өзге де адам қабылданғанға дейін жұмысын жалғастыруға құқылы.

4. "А" корпусының әкімшілік мемлекеттік лауазымы саяси, сайланатын мемлекеттік лауазымға немесе "Б" корпусының әкімшілік мемлекеттік лауазымына өзгертілген жағдайда, осы лауазымды атқаратын мемлекеттік қызметшіге мемлекеттік орган ол белгіленген біліктілік талаптарына сай болған жағдайда штат кестесінде көзделген өзге бос мемлекеттік лауазымды ұсынады.

Бос мемлекеттік лауазым болмаған және (немесе) мемлекеттік қызметші ұсынылған мемлекеттік лауазымнан бас тартқан жағдайларда ол жұмыстан шығарылуға тиіс. Бұл ретте кемінде үш жыл мемлекеттік қызмет өтілі бар мемлекеттік қызметшіге мемлекеттік орган төрт орташа айлық жалақы мөлшерінде жұмыстан шығу жәрдемақысын төлейді.

28-бап. "Б" корпусының әкімшілік мемлекеттік лауазымына орналасу

1. Осы Заңда көзделген, сондай-ақ Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес жергілікті өкілді органдар тағайындайтын жағдайларды қоспағанда, "Б" корпусының әкімшілік мемлекеттік лауазымына орналасу конкурстық негізде жүзеге асырылады.

"Б" корпусының әкімшілік мемлекеттік лауазымына тағайындауды және лауазымнан шығаруды (босатуды) өкілеттігіне сәйкес сондай құқығы бар лауазымды адам (орган) не осы өкілеттік берілген өзге лауазымды адам (орган) жүзеге асырады.

2. "Б" корпусының әкімшілік мемлекеттік лауазымына орналасуға арналған конкурс мемлекеттік цифрлық кадр жүйесі арқылы өткізіледі.

Уәкілетті орган айқындайтын тәртіппен тестілеу рәсімдерінен алдын ала өткен азаматтар конкурсқа қатысуға жіберіледі.

"Б" корпусының әкімшілік мемлекеттік лауазымына орналасуға арналған конкурсты өткізу тәртібін уәкілетті орган айқындайды.

Қажет болған кезде конкурс уәкілетті орган айқындаған тәртіппен өзге де тәсілдермен өткізіледі.

Конкурс қорытындысы туралы шешімге Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен уәкілетті органға немесе сотқа шағым жасалуы мүмкін.

3. Егер "Б" корпусының әкімшілік мемлекеттік лауазымы үш айдан астам бос және (немесе) уақытша бос болса, адамдар осы баптың 4-тармағына сәйкес қабылданатын жағдайды қоспағанда, көрсетілген лауазымға орналасуға арналған конкурс мемлекеттік цифрлық кадр жүйесі арқылы автоматты түрде жариялануға тиіс.

4. "Б" корпусының уақытша бос әкімшілік мемлекеттік лауазымында көзделген міндеттерді уақытша атқару үшін Қазақстан Республикасының азаматтарын конкурс өткізілмей қабылдауға жол беріледі.

Мемлекеттік қызметші емес Қазақстан Республикасының азаматтарымен еңбек қатынастары Қазақстан Республикасының еңбек заңнамасымен реттеледі және уәкілетті орган бекітетін үлгілік еңбек шартының негізінде ресімделеді.

Еңбек қатынастары тараптардың келісімі бойынша белгіленетін, бірақ бір жылдан аспайтын кезеңге жүзеге асырылады.

"Б" корпусының уақытша бос әкімшілік мемлекеттік лауазымын атқаратын Қазақстан Республикасының азаматтарына жұмыскерлердің құқықтары, бостандықтары мен кепілдіктері бөлігінде Қазақстан Республикасы Еңбек кодексінің, сондай-ақ мемлекеттік қызметшілердің міндеттері мен жауапкершілігі, мемлекеттік қызмет өткерумен және онда болумен байланысты шектеулер бөлігінде осы Заңның ережелері қолданылады. Осы адамдардың құқықтары еңбек шартында айқындалады.

"Б" корпусының уақытша бос әкімшілік мемлекеттік лауазымында көзделген міндеттерді уақытша атқару кезеңі мемлекеттік қызмет өтіліне қосылады.

5. Уәкілетті комиссияның шешімі бойынша "Б" корпусының әкімшілік мемлекеттік лауазымдарына конкурс өткізілмей, мыналар қабылдануы мүмкін:

1) қызметтегі судьялар, Қазақстан Республикасы Конституциялық сотының судьялары, Қазақстан Республикасы Құрылтайының депутаттары, тұрақты негізде жұмыс істейтін мәслихат депутаттары;

2) өз өкілеттігін теріс себептермен тоқтатқандарды қоспағанда, өз өкілеттігін кемінде алты ай орындаған және оны тоқтатқан халықаралық қызметшілер, судьялар;

3) уәкілетті комиссия шешім қабылдаған кезде қолданыста болатын саяси, сайланатын және әкiмшілiк мемлекеттік қызметшілер лауазымдарының тізіліміне сәйкес лауазымдары саяси мемлекеттік лауазымдарға жатқызылған жағдайда, өз өкілеттігін теріс себептермен тоқтатқандарды қоспағанда, өз өкілеттігін кемінде алты ай орындаған және оны тоқтатқан саяси мемлекеттік қызметшілер;

4) халықаралық, шетелдік немесе трансұлттық ұйымдарда, шетелдік мемлекеттік құрылымдарда кемінде соңғы бес жыл жұмыс өтілі бар адамдар;

5) мамандығы бойынша кемінде екі жыл жұмыс өтілі бар және шетелде кадрлар даярлау жөніндегі республикалық комиссия айқындайтын озық шетелдік жоғары оқу орындарында докторантура бағдарламалары (PhD, бейіні бойынша доктор) бойынша оқуды аяқтаған адамдар;

6) Президенттік жастар кадр резервіне алынған адамдар.

6. Уәкілетті органмен немесе оның аумақтық бөлімшесімен келісу бойынша "Б" корпусының әкімшілік мемлекеттік лауазымдарына конкурс өткізілмей, мыналар қабылдануы мүмкін:

1) өкілеттік мерзімі аяқталғаннан кейін бір жыл ішінде "А" корпусының әкімшілік мемлекеттік қызметшілері;

2) өкілеттік мерзімі аяқталғаннан кейін бір жыл ішінде сайланған мемлекеттік қызметшілер;

3) сот әкімшілігі саласындағы уәкілетті мемлекеттік органда және оның аумақтық бөлімшелерінде "Б" корпусының әкімшілік мемлекеттік лауазымдарына – оқуды аяқтағаннан кейін бір жыл ішінде Қазақстан Республикасының Жоғары Сот Кеңесінің жанындағы Сот төрелігі академиясында оқуын аяқтаған және біліктілік емтиханын тапсырған адамдар;

4) жергілікті бюджеттен қаржыландырылатын атқарушы органдарда, мәслихат аппараттарында, тексеру комиссияларында, орталық мемлекеттік органдар мен олардың ведомстволарының аумақтық бөлімшелерінде (астана мен оның аудандарындағы жергілікті бюджеттен қаржыландырылатын атқарушы органдардан, астана мәслихаты аппаратынан, тексеру комиссиясынан, орталық мемлекеттік органдар мен олардың ведомстволарының астана мен оның аудандарындағы аумақтық бөлімшелерінен басқа) "Б" корпусының әкімшілік мемлекеттік лауазымдарына – оқуды аяқтағаннан кейін екі жыл ішінде жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру бағдарламалары бойынша Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы білім беру ұйымдарында уәкілетті орган белгілеген мәннен төмен емес оқу нәтижесімен оқуын аяқтаған адамдар;

5) мынадай:

ауданның немесе облыстық маңызы бар қаланың (облыстың әкімшілік орталығы болатын облыстық маңызы бар қаладан басқа) әкімі және мәслихаты аппараттарының төменгі лауазымына;

ауданның және облыстық маңызы бар қаланың (облыстың әкімшілік орталығы болатын облыстық маңызы бар қаладан басқа) жергілікті бюджеттен қаржыландырылатын атқарушы органының басшы емес лауазымына;

аудандық маңызы бар қала, ауыл, кент, ауылдық округ әкімі аппаратының басшы емес лауазымына;

орталық мемлекеттік орган мен оның ведомствосының аудандағы немесе облыстық маңызы бар қаладағы (облыстың әкімшілік орталығы болатын облыстық маңызы бар қаладан басқа) аумақтық бөлімшесінің басшы емес лауазымына – оқуды аяқтағаннан кейін бір жыл ішінде жоғары және (немесе) жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру бағдарламалары бойынша білім беру ұйымдарында уәкілетті орган белгілеген мәннен төмен емес оқу нәтижесімен оқуын бітірген адамдар;

6) астананың, облыстың, республикалық маңызы бар қаланың өңірлік жастар кадр резервіне алынған адамдар.

Осы тармақтың бірінші бөлігінің 5) және 6) тармақшаларының ережелері осы Заңның 19-бабының 5-тармағында және 20-бабының 5-тармағында аталған адамдарға қолданылмайды.

7. Уәкілетті органмен келісу бойынша мынадай адамдарды "Б" корпусының әкімшілік мемлекеттік лауазымдарына конкурс өткізілмей қабылдауға жол беріледі:

1) орталық мемлекеттік органның дербес құрылымдық бөлімшесінің басшысы;

2) орталық мемлекеттік орган ведомствосы басшысының орынбасары.

8. Мемлекеттік органдардың басшылары көмекшілерінің немесе кеңесшілерінің, баспасөз хатшыларының "Б" корпусының әкімшілік мемлекеттік лауазымдарына адамдарды конкурс өткізілмей қабылдауға жол беріледі.

Осы тармақтың бірінші бөлігінде белгіленген тәртіппен әкімшілік мемлекеттік лауазымдарға орналасқан адамдарды мемлекеттік органның ішінде кейіннен ауыстыруға жол берілмейді.

9. "Қазақстан Республикасының арнаулы мемлекеттік органдары туралы", "Құқық қорғау қызметі туралы", "Әскери қызмет және әскери қызметшілердің мәртебесі туралы" Қазақстан Республикасының заңдарында айқындалған тәртіппен мемлекеттік органдардың бірінші басшыларымен келісу бойынша адамдарды "Б" корпусының әкімшілік мемлекеттік лауазымдарына конкурс өткізілмей қабылдауға жол беріледі.

10. Адамдарды "Б" корпусының әкімшілік мемлекеттік лауазымдарына конкурс өткізілмей қабылдауды келісу тәртібін уәкілетті орган айқындайды.

Ескертпе. Осы бапта халықаралық қызметшілер деп мемлекеттік қызметші емес, қызметін халықаралық ұйымдарда жүзеге асыратын және Қазақстан Республикасы ратификациялаған халықаралық шарттарға сәйкес халықаралық қызметшілер болатын Қазақстан Республикасының азаматтары танылады.

Ескерту. 28-бапқа өзгеріс енгізілді – ҚР 14.07.2026 № 350-VIII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.

29-бап. Мемлекеттік органды құру кезеңінде Қазақстан Республикасының азаматтарын жұмысқа қабылдау

1. Мемлекеттік органды құру кезінде мемлекеттік лауазымда көзделген міндеттерді уақытша атқару үшін Қазақстан Республикасының азаматтарын үш айдан аспайтын мерзімге жұмысқа қабылдауға жол беріледі.

Ұзартуға болмайтын осы мерзім ішінде аталған мемлекеттік лауазымдар осы Заңға сәйкес бос болмауға тиіс.

Мемлекеттік қызметші емес Қазақстан Республикасының осындай азаматтарымен еңбек қатынастары Қазақстан Республикасының еңбек заңнамасымен реттеледі.

Мемлекеттік лауазымда көзделген міндеттерді уақытша атқару кезеңінде Қазақстан Республикасының осы азаматтарына мемлекеттік қызметшілердің міндеттері мен жауапкершілігі, мемлекеттік қызметте болумен байланысты шектеулер бөлігінде осы Заңның ережелері қолданылады. Қазақстан Республикасының осы азаматтарының құқықтары еңбек шартында айқындалады.

Жұмысқа қабылдау мемлекеттік органның актісімен ресімделеді.

Мемлекеттік лауазымда көзделген міндеттерді уақытша атқару кезеңі мемлекеттік қызмет өтіліне қосылады.

2. "А" корпусының әкімшілік мемлекеттік лауазымдарында көзделген міндеттерді уақытша атқару үшін жұмысқа қабылдау "А" корпусының әкімшілік мемлекеттік лауазымдарына белгіленген арнаулы біліктілік талаптарына және осы Заңда белгіленген өзге де талаптарға сай болатын адамдардың қатарынан жүзеге асырылады.

3. Мемлекеттік лауазымда көзделген міндеттерді уақытша атқару үшін жұмысқа қабылданатын Қазақстан Республикасы азаматтарының саны мемлекеттік органның штат санының жиырма пайызынан аспауға тиіс.

Осы тармақтың ережелері штат саны жиырма бес бірліктен кем мемлекеттік органдарға қолданылмайды.

30-бап. Мемлекеттік қызметке кіруді ресімдеу

1. Қазақстан Республикасы азаматтарының мемлекеттік қызметке кіруін ресімдеу кезінде мемлекеттік орган Қазақстан Республикасының мемлекеттік қызмет саласындағы және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы заңнамасы талаптарының сақталуын қамтамасыз етеді.

2. Мемлекеттік органда мемлекеттік қызметшілердің жеке істері, олардың дербес деректерін, кәсіптік қызметі туралы мәліметтерді қамтитын есепке алу құжаттары жүргізіледі. Мемлекеттік қызметшінің жеке ісін жүргізу үшін қажетті құжаттардың тізбесін уәкілетті орган айқындайды.

Мемлекеттік қызметшілердің жеке істері мемлекеттік цифрлық кадр жүйесінде электрондық нысанда қалыптастырылады. Қажет болған кезде жеке істер қағаз түрінде қалыптастырылуы мүмкін.

3. Персоналды басқару қызметтері (кадр қызметтері) мемлекеттік қызметшілерге қызметтік тізімді ресімдейді. Қызметтік тізімнің нысанын уәкілетті орган бекітеді.

Персоналды басқару қызметі (кадр қызметі) Қазақстан Республикасының азаматы мемлекеттік қызметке қабылданған күннен бастап күнтізбелік отыз күн ішінде осы Заңда және Қазақстан Республикасының өзге де заңдарында белгіленген, ол қабылдаған шектеулерді жазбаша түрде тіркейді.

Мемлекеттік қызметтің кадр ісін жүргізу құжаттарының үлгілік нысандарын уәкілетті орган айқындайды.

4. Осы тармақтың үшінші бөлігінде аталған мемлекеттік қызметшіні қоспағанда, әкімшілік мемлекеттік қызметшіге оның мемлекеттік лауазымын және лауазымдық өкілеттігін растайтын құжат болатын сәйкестендіру картасы беріледі.

Сәйкестендіру карталарының сипаттамасын, оларды беру және пайдалану тәртібін уәкілетті орган бекітеді.

Саяси мемлекеттік қызметшіге, "А" корпусының әкімшілік мемлекеттік қызметшісіне, Қазақстан Республикасының Құрылтайы Аппаратының, Қазақстан Республикасының Қауіпсіздік Кеңесі Аппаратының, Қазақстан Республикасының Президенті Әкімшілігінің, Қазақстан Республикасының Үкіметі Аппаратының әкімшілік мемлекеттік қызметшісіне оның мемлекеттік лауазымын және лауазымдық өкілеттігін растайтын құжат болатын қызметтік куәлік беріледі.

Қызметтік куәлікті беру тәртібін, оның сипаттамасын мемлекеттік орган бекітеді.

Қажет болған кезде осы тармақтың үшінші бөлігінде аталған мемлекеттік қызметшілерге сәйкестендіру картасы берілуі мүмкін.

Сайланған мемлекеттік қызметшіге Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен оның мемлекеттік лауазымын және лауазымдық өкілеттігін растайтын тиісті қызметтік куәлік беріледі. Қажет болған кезде оған сәйкестендіру картасы берілуі мүмкін.

6-тарау. МЕМЛЕКЕТТІК ҚЫЗМЕТТІ ӨТКЕРУ

31-бап. Мемлекеттік қызметшінің ант беруі

1. Мемлекеттік қызметшілер Қазақстан Республикасының Президенті айқындайтын тәртіппен ант береді.

Мемлекеттік қызметшілер антының мәтіні Қазақстан Республикасының заңдарында және Қазақстан Республикасы Президентінің актілерінде белгіленеді.

2. Қазақстан Республикасы Вице-Президентінің, Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің және Қазақстан Республикасы Үкіметінің өзге де мүшелерінің, Қазақстан Республикасының Президенті Әкімшілігі Басшысының, Қазақстан Республикасының Орталық сайлау комиссиясы Төрағасының, Қазақстан Республикасы Президентінің Кеңсесі бастығының, Қазақстан Республикасы Президентінің көмекшілерінің, кеңесшілерінің, Қазақстан Республикасы Жоғары Сот Кеңесі Төрағасының, Қазақстан Республикасының Президентіне тікелей бағынатын және есеп беретін мемлекеттік органдар басшыларының, астана, облыстар, республикалық маңызы бар қалалар әкімдерінің мемлекеттік лауазымдарына алғаш рет тағайындалатын адамдарды, сондай-ақ теріс себептермен мемлекеттік қызметті тоқтатқаннан кейін осы Заңның 21-бабының 2-тармағы бірінші бөлігінің 9), 10), 11), 12), 13), 14), 15) және 16) тармақшаларында көрсетілген шектеулердің мерзімдері аяқталған соң оған қайта кіретін Қазақстан Республикасының азаматтарын қоспағанда, мемлекеттік қызметшілер бір рет ант береді.

Ант беруден бас тарту мемлекеттік қызметті тоқтатуға алып келеді.

32-бап. Жұмыс орны

1. Мемлекеттік қызметшіге, мемлекеттік лауазымда көзделген міндеттерді уақытша атқаратын адамға еңбекті қорғау талаптарына сәйкес келетін жұмыс орны, сондай-ақ лауазымдық міндеттерін орындау үшін қажетті тиісті ұйымдастырушылық-техникалық жағдайлар қамтамасыз етіледі.

Мемлекеттік қызметшінің, мемлекеттік лауазымда көзделген міндеттерді уақытша атқаратын адамның жұмыс орны мемлекеттік органнан тыс жерде белгіленген не қашықтан немесе қашықтан аралас жұмыс істеу режимін қолдану көзделген жағдайларды қоспағанда, осы органның орналасқан жері бойынша айқындалады.

2. Мемлекеттік қызметшіні, елді мекен шегінен тыс ауыстыру жағдайларын қоспағанда, оның келісімінсіз басқа жұмыс орнына ауыстыруға жол беріледі.

Мемлекеттік орган Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес мемлекеттік қызметшіні, мемлекеттік лауазымда көзделген міндеттерді уақытша атқаратын адамды лауазымдық міндеттерін орындау үшін қажетті жабдықпен, байланыс құралдарымен, цифрлық жүйелермен және өзге де құралдармен қамтамасыз етеді.

33-бап. Лауазымдық нұсқаулық

1. Әкімшілік мемлекеттік қызметшінің кәсіптік қызметі Қазақстан Республикасының заңнамасында мемлекеттік қызметшінің лауазымдық өкілеттігі айқындалған жағдайларды қоспағанда, мемлекеттік лауазымға тағайындауға және атқаратын мемлекеттік лауазымнан босатуға уәкілеттік берілген лауазымды адам (орган) бекітетін лауазымдық нұсқаулыққа сәйкес жүзеге асырылады.

Әкімшілік мемлекеттік қызметші лауазымдық нұсқаулықпен танысуға міндетті.

2. Лауазымдық нұсқаулыққа лауазымдық өкілеттік, жауаптылық, орындалуы әкімшілік мемлекеттік лауазымға жүктелетін функциялар тізбесі енгізіледі.

Әкімшілік мемлекеттік қызметшілердің лауазымдық нұсқаулықтарын әзірлеу тәртібін уәкілетті орган айқындайды.

34-бап. Тәлімгерлік

1. Тәлімгерлік алғаш рет әкімшілік мемлекеттік қызметке кірген мемлекеттік қызметшілердің кәсіптік бейімделуіне, оларға лауазымдық өкілеттігін тиісінше орындауы үшін қажетті кәсіптік тәжірибе, білім мен дағды беруге бағытталған қызметті, сондай-ақ мемлекеттік қызметшілердің кәсіптік даму сабақтастығын қамтамасыз ету мақсатында мемлекеттік қызметшілерге кәсіптік тәжірибе, білім мен дағды беру, әдістемелік қолдау көрсету қызметін білдіреді.

2. Тәлімгерлер ретінде кемінде үш жыл мемлекеттік қызмет өтілі бар, кәсіптік қасиеттері жоғары мемлекеттік қызметшілер бекітіледі.

3. Тәлімгерлікті ұйымдастыру тәртібін уәкілетті орган айқындайды.

4. Осы баптың ережелері сайланатын мемлекеттік лауазымдарды атқаратын мемлекеттік қызметшілерге қолданылмайды.

35-бап. Лауазымдық орын ауыстыру және мемлекеттік қызметте ілгерілету

1. Мемлекеттік қызметшінің лауазымдық орын ауыстыруы мемлекеттік қызметті тоқтатпай, жоғары тұрған, тең дәрежелі, төмен тұрған мемлекеттік лауазымдарға конкурс бойынша, конкурссыз, ауысу, ротациялау, іссапарға жіберу тәртібімен орналасу арқылы және осы Заңда көзделген өзге де жағдайларда жүзеге асырылады.

Жоғары тұрған мемлекеттік лауазымдар деп жоғары тұрған санаттағы лауазымдар не неғұрлым жоғары біліктілік талаптары қойылатын өзге де санаттағы лауазымдар түсініледі.

Тең дәрежелі мемлекеттік лауазымдар деп бір санаттағы лауазымдар не мәні бойынша бірдей немесе ұқсас біліктілік талаптары қойылатын өзге де санаттағы лауазымдар түсініледі.

Төмен тұрған мемлекеттік лауазымдар деп төмен тұрған санаттағы лауазымдар не неғұрлым төмен біліктілік талаптары қойылатын өзге де санаттағы лауазымдар түсініледі.

ЗҚАИ-ның ескертпесі!
2-тармақтың қолданысы, егер осы Заңның 90-бабының 3-тармағында өзгеше көзделмесе, 01.01.2029 дейін тоқтатыла тұрады, тоқтатыла тұрған кезеңде қолданыста болатын редакцияны 90-баптың 2-тармағынан қараңыз.

2. Мемлекеттік қызметте ілгерілету мемлекеттік қызметшінің біліктілігі, құзыреті, қабілеті, қызметінің нәтижесі, лауазымдық міндеттерін адал орындауы ескеріле отырып, жоғары тұрған мемлекеттік лауазымдарға орналастыруды және (немесе) лауазымдық деңгейін жоғарылатуды көздейді.

"Б" корпусының әкімшілік мемлекеттік қызметшісіне бір мемлекеттік лауазым шеңберіндегі лауазымдық айлықақының мөлшерін айқындайтын лауазымдық деңгей белгіленеді.

"Б" корпусы әкімшілік мемлекеттік қызметшісінің лауазымдық деңгейін төмендету тәртіптік жаза қолданылған жағдайда немесе бағалау және аттестаттау нәтижесінің негізінде жүзеге асырылады.

ЗҚАИ-ның ескертпесі!
3-тармақтың қолданысы, егер осы Заңның 90-бабының 3-тармағында өзгеше көзделмесе, 01.01.2029 дейін тоқтатыла тұрады, тоқтатыла тұрған кезеңде қолданыста болатын редакцияны 90-баптың 2-тармағынан қараңыз.

3. Мемлекеттік қызметші мемлекеттік қызметке кір келтіретін тәртіптік теріс қылық жасағаны үшін, қызметтік әдеп нормаларын бұзғаны үшін тәртіптік жауаптылыққа тартылған күннен бастап алты ай ішінде оны ауысу, ротациялау тәртібімен, қызметін бағалау нәтижесі бойынша, конкурс өткізілмей қызметте ілгерілетуге, сондай-ақ лауазымдық деңгейін жоғарылатуға жол берілмейді.

ЗҚАИ-ның ескертпесі!
4-тармақтың қолданысы, егер осы Заңның 90-бабының 3-тармағында өзгеше көзделмесе, 01.01.2029 дейін тоқтатыла тұрады, тоқтатыла тұрған кезеңде қолданыста болатын редакцияны 90-баптың 2-тармағынан қараңыз.

4. "Б" корпусы әкімшілік мемлекеттік қызметшілерінің лауазымдық деңгейін өзгерту қағидаларын Қазақстан Республикасы Үкіметінің Аппаратымен келісу бойынша уәкілетті органның ұсынуымен Қазақстан Республикасының Президенті бекітеді.

ЗҚАИ-ның ескертпесі!
5-тармақтың қолданысы, егер осы Заңның 90-бабының 3-тармағында өзгеше көзделмесе, 01.01.2029 дейін тоқтатыла тұрады, тоқтатыла тұрған кезеңде қолданыста болатын редакцияны 90-баптың 2-тармағынан қараңыз.

5. "Б" корпусы әкімшілік мемлекеттік қызметшілерінің лауазымдық деңгейін өзгерту мемлекеттік қызметшінің одан әрі кәсіптік даму мен оқу қажеттілігін анықтау мақсатында жүргізілетін құзыреттерді кешенді бағалау нәтижесі ескеріліп жүзеге асырылады.

"Б" корпусы әкімшілік мемлекеттік қызметшілерінің құзыреттерін кешенді бағалауды жүргізу тәртібі, сондай-ақ кешенді бағалауға жататын мемлекеттік лауазымдардың тізбесі "Б" корпусы әкімшілік мемлекеттік қызметшілерінің лауазымдық деңгейін өзгерту қағидаларында айқындалады.

36-бап. "Б" корпусының әкімшілік мемлекеттік лауазымдарына ауысу тәртібімен орналасу

Мемлекеттік қызметшілердің "Б" корпусының бос немесе уақытша бос әкімшілік мемлекеттік лауазымдарына ауысу тәртібімен орналасуына уәкілетті органның ұсынуы бойынша Қазақстан Республикасының Президенті айқындайтын тәртіпке сәйкес жол беріледі.

37-бап. Мемлекеттік қызметшілерді ротациялау

1. Мемлекеттік қызметшілерді ротациялау мемлекеттік қызметті өткеру кезінде олардың кәсіптік әлеуетін неғұрлым тиімді пайдалану үшін жүзеге асырылады.

Саяси мемлекеттік қызметшілер мен "А" корпусының әкімшілік мемлекеттік қызметшілерін ротациялау оларды бос немесе уақытша бос саяси мемлекеттік лауазымдар мен "А" корпусының әкімшілік мемлекеттік лауазымдарына не "А" корпусының саяси және әкімшілік мемлекеттік лауазымдары арасындағы лауазымдық орын ауыстыру арқылы жүзеге асырылады.

Қазақстан Республикасы дипломатиялық қызметінің құқықтық негіздерін және оның жұмысын ұйымдастыру тәртібін реттейтін Қазақстан Республикасының заңында көзделген жағдайларды қоспағанда, "Б" корпусының әкімшілік мемлекеттік қызметшілерін ротациялау оларды "Б" корпусының бос әкімшілік мемлекеттік лауазымдарына не "Б" корпусының әкімшілік мемлекеттік қызметшілері арасындағы лауазымдық орын ауыстыру арқылы жүзеге асырылады.

Ротациялау мерзімі басталған кезде Қазақстан Республикасының Әлеуметтік кодексінде белгіленген зейнеткерлік жасқа толуына екі және одан аз жыл қалған мемлекеттік қызметшінің өтініші негізінде осы қызметшіні ротациядан босату туралы акт қабылданады.

2. Қазақстан Республикасы дипломатиялық қызметінің құқықтық негіздерін, сондай-ақ жұмысын ұйымдастыру тәртібін айқындайтын Қазақстан Республикасының заңында көзделген жағдайларды қоспағанда, ротация жүргізудің тәртібі мен мерзімдерін, ротацияны ұзарту шарттары мен мерзімдерін, сондай-ақ ротациялауға жататын мемлекеттік лауазымдардың тізбесін уәкілетті органның ұсынуы бойынша Қазақстан Республикасының Президенті айқындайды.

Мемлекеттік қызметшілер ротациясын жүргізу қағидаларында көзделген жағдайларда ротациядан бас тарту, осы тармақтың сегізінші бөлігінде көрсетілген жағдайларды қоспағанда, мемлекеттік лауазымын төмендету не жұмыстан шығару жөнінде шешімдер қабылдауға негіз болуы мүмкін. Мемлекеттік лауазымын төмендету конкурстық рәсімдер өткізілмей жүзеге асырылады.

Бұл ретте, егер Қазақстан Республикасының Президенті өзге шешім қабылдамаса, адамды алдыңғы лауазымынан ротациялау жүзеге асырылған, сондай-ақ ротациядан бас тартуына байланысты лауазымы төмендетілген немесе жұмыстан шығарылған лауазымға бір жыл ішінде тағайындауға жол берілмейді.

Мемлекеттік қызметші өз еркімен не өзге лауазымға орналасуына байланысты бұрын атқарған лауазымынан босатылған кезден бастап бір жыл ішінде сол лауазымға тағайындалған жағдайда бұрын жұмыс істеген кезеңі ротация жүргізу мерзімінде ескеріледі.

Басқа елді мекенге ротациялау кезінде мемлекеттік қызметшілерге көтерме жәрдемақы төленеді, жеке мүлкін тасымалдауға арналған шығындар өтеледі, сондай-ақ "Тұрғын үй қатынастары туралы" Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес қызметтік тұрғынжай беріледі. Қызметтік тұрғынжай болмаған жағдайда ротацияланған мемлекеттік қызметшілердің лауазымдық міндеттерін атқаруы кезеңінде оларға ротациялық төлемдер жүргізіледі.

Басқа елді мекенге ротацияланған мемлекеттік қызметшілерге берілетін ротациялық төлемдердің, көтерме жәрдемақы төлемдерінің мөлшерін есептеу, оларды тағайындау, қайта есептеу, жүзеге асыру, тоқтату, қайтару, тоқтата тұру және қайта бастау, сондай-ақ жеке мүлкін тасымалдауға арналған шығындарды өтеу қағидаларын уәкілетті органның ұсынуы бойынша Қазақстан Республикасының Үкіметі бекітеді.

"Б" корпусы әкімшілік мемлекеттік қызметшілерінің ротациясын үйлестіруді уәкілетті орган жүзеге асырады.

Егер Қазақстан Республикасы дипломатиялық қызметінің құқықтық негіздерін, сондай-ақ жұмысын ұйымдастыру тәртібін айқындайтын Қазақстан Республикасының заңында өзгеше көзделмесе, мүгедектігі бар адамдар, жүкті әйелдер, он төрт жасқа толмаған баланы тәрбиелеп отырған, мүгедектігі бар балалары, оның ішінде асырап алған балалары бар (қорғаншы болып саналатын) жалғызбасты ата-аналар, көпбалалы ата-аналар (қорғаншылар) болатын немесе асырауында мүгедектігі бар ата-анасы (ата-аналары), жұбайы (зайыбы) не Қазақстан Республикасының Әлеуметтік кодексінде белгіленген жасына байланысты зейнеткер ата-анасы (зейнеткер ата-аналары) бар мемлекеттік қызметшілерді басқа елді мекенге көшуге байланысты ротациялауға осы мемлекеттік қызметшілердің келісімімен ғана жол беріледі.

Бұл ретте көрсетілген мән-жайлар атқаратын лауазымында болу мерзімі сегіз жылдан аспайтын, мемлекеттік қызметшінің ротациясын жүргізу мерзімін ұзартуға негіз болады.

Көрсетілген мән-жайлар құжат түрінде расталуға тиіс.

3. Осы баптың ережелері лауазымдарға Қазақстан Республикасының Президенті лауазымға тағайындайтын саяси мемлекеттік қызметшілерге, Қазақстан Республикасының Конституциясында және Қазақстан Республикасының заңдарында олардың өкілеттік мерзімі айқындалған саяси мемлекеттік қызметшілерге және сайланатын мемлекеттік лауазымдарды атқаратын мемлекеттік қызметшілерге қолданылмайды.

38-бап. Мемлекеттік қызметшілерді іссапарға жіберу

1. Мемлекеттік қызметшілер мемлекеттік органдардың алдына қойылған міндеттерді орындау мақсатында, осы Заңда көзделген жағдайларды қоспағанда, Қазақстан Республикасының Үкіметі айқындайтын тәртіппен Қазақстан Республикасының мемлекеттік органдарына, шет елдердегі мекемелеріне, халықаралық және өзге де ұйымдарға олардың бірінші басшыларымен келісу бойынша іссапарға жіберілуі мүмкін.

2. Іссапарға жіберілген мемлекеттік қызметшілердің бұрынғы жұмыс орны (мемлекеттік лауазымы), осы Заңда және Қазақстан Республикасының өзге де нормативтік құқықтық актілерінде белгіленген құқықтары, кепілдіктері, жеңілдіктері, өтемақылары, үстемеақылары, төлемдері, зейнетақымен қамсыздандырылуы және әлеуметтік қорғалуы сақталады.

3. Арнаулы мемлекеттік органдардың қызметкерлерін әкімшілік мемлекеттік лауазымдарға іссапарға жіберу "Қазақстан Республикасының арнаулы мемлекеттік органдары туралы" Қазақстан Республикасының Заңында белгіленген тәртіппен жүзеге асырылады.

4. Ғылым кандидаты, ғылым докторы ғылыми дәрежелері, сондай-ақ философия докторы (PhD), бейіні бойынша доктор дәрежелері бар мемлекеттік қызметшілер Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы білім беру ұйымдарына іссапарға жіберілуі мүмкін.

5. Осы баптың ережелері сайланатын мемлекеттік лауазымдарды атқаратын мемлекеттік қызметшілерге қолданылмайды.

6. Мемлекеттік қызметшіні әдеп жөніндегі уәкіл лауазымына іссапарға жіберу уәкілетті органның шешімі негізінде осы Заңда белгіленген тәртіппен жүзеге асырылады.

39-бап. Міндеттерді уақытша жүктеу

1. Қызметтік қажеттілікке байланысты мемлекеттік қызметшіге атқаратын (негізгі) лауазымынан босатпай, осы Заңда және Қазақстан Республикасы Президентінің актілерінде белгіленген жағдайларды қоспағанда, басқа лауазымның міндеттері уақытша жүктелуі мүмкін.

Орталық мемлекеттік органдардың дербес құрылымдық бөлімшелері басшыларының, орталық мемлекеттік органдар мен олардың ведомстволарының аумақтық бөлімшелері басшыларының, астананың, облыстардың және республикалық маңызы бар қалалардың жергілікті бюджеттен қаржыландырылатын атқарушы органдары, аудандық атқарушы органдар, сондай-ақ облыстық маңызы бар қалалардың жергілікті бюджеттен қаржыландырылатын атқарушы органдары басшыларының міндеттерін үш айдан аспайтын кезеңге уақытша жүктеуге жол беріледі.

Мемлекеттік қызметшіге негізгі лауазымы бойынша міндеттерді орындауымен қатар бір ғана мемлекеттік лауазым бойынша міндеттерді атқару уақытша жүктелуі мүмкін.

2. Басқа лауазымның міндеттерін уақытша атқаратын мемлекеттік қызметшінің мемлекеттік қызметті өткеруі және оны тоқтату, сондай-ақ жауапкершілігін қарау мәселелері оның негізгі лауазымы бойынша реттеледі.

3. Саяси мемлекеттік қызметшілердің көмекшілері мен кеңесшілеріне басшы лауазымның міндеттері жүктелмейді.

Сайланған мемлекеттік қызметшіге саяси немесе әкімшілік мемлекеттік лауазымның міндеттері жүктелмейді. Сайланатын мемлекеттік лауазымның міндеттері әкімшілік мемлекеттік қызметшіге уақытша жүктелуі мүмкін. Міндеттерді уақытша жүктеу жоғары тұрған әкімнің актісімен жүзеге асырылады.

Сайланған мемлекеттік қызметшінің немесе "Б" корпусы әкімшілік мемлекеттік қызметшісінің міндеттері "А" корпусының әкімшілік мемлекеттік қызметшісіне жүктелмейді.

Мемлекеттік органдар басшыларының көмекшілері мен кеңесшілеріне басшы лауазымның міндеттері жүктелмейді.

4. Мемлекеттік қызметшінің сыбайлас жемқорлық қылмыс жасағаны туралы мәліметтер болған кезде оған басқа лауазымның міндеттері уақытша жүктелмейді.

5. Басқа лауазымның міндеттерін уақытша атқару кезеңінде мемлекеттік қызметшіге уақытша атқаратын лауазымы бойынша көзделген лауазымдық айлықақы негізге алынып, өзге де төлемдер ескеріле отырып, Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес қосымша ақы белгіленеді.

Бос және (немесе) уақытша бос мемлекеттік лауазым бойынша міндеттерді уақытша атқару кезеңін қоспағанда, басқа лауазымның міндеттерін уақытша атқару мемлекеттік қызметшінің лауазымдық міндеттеріне кіретін жағдайда мемлекеттік қызметшілерге басқа лауазымның міндеттерін уақытша атқару кезеңінде қосымша ақы жүргізілмейді.

40-бап. Мемлекеттік қызметшілерді оқыту

1. Мемлекеттік қызметшілерді оқыту олардың лауазымдық міндеттерін тиісінше орындауы үшін қажетті біліктілігін сақтауға және арттыруға бағытталады және мемлекеттік қызметшілерді даярлауды, қайта даярлауды және олардың біліктілігін арттыруды қамтиды.

Мемлекеттік қызметшілерді даярлау жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру бағдарламалары бойынша академиялық және ғылыми дәреже алуға арналған оқыту процесін қамтиды.

Мемлекеттік қызметшілерді қайта даярлау лауазымдық міндеттерді тиімді орындау үшін қажетті жаңа және қосымша кәсіптік білім алуына бағытталған оқыту курстарын қамтиды.

Мемлекеттік қызметшілердің біліктілігін арттыру мемлекеттік қызметшінің құзыреттерін сақтауға, кеңейтуге, тереңдетуге және жетілдіруге арналған оқыту семинарларын қамтиды.

Мемлекеттік қызметшілерді даярлау, қайта даярлау және олардың біліктілігін арттыру қағидаларын Қазақстан Республикасының Үкіметі бекітеді.

Мемлекеттік қызметші қайта даярлауға, біліктілігін арттыруға жіберілген кезде оның жұмыс орны (мемлекеттік лауазымы) мен жалақысы сақталады.

2. Мемлекеттік қызметшілерді даярлау мемлекеттік білім беру тапсырысы негізінде мемлекеттік органның жолдамасы бойынша Қазақстан Республикасы Президентінің жанындағы білім беру ұйымдарында және Қазақстан Республикасы Жоғары Сот Кеңесінің жанындағы Сот төрелігі академиясында жүзеге асырылады.

Жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру бағдарламалары бойынша оқыту мерзімі және оқуға түсу тәртібі көрсетілген білім беру ұйымдары бекітетін оқуға қабылдау қағидаларында айқындалады.

Саяси, сайланатын және әкімшілік мемлекеттік қызметшілер лауазымдарының тізілімінде көзделген, мемлекеттік органдағы тұрақты штаттық мемлекеттік лауазымдарды атқаратын мемлекеттік қызметшілер олардың оқу және кейіннен жұмыспен өтеу мерзімдері құжаттарды тапсыру кезінде Қазақстан Республикасының Әлеуметтік кодексінде белгіленген зейнеткерлік жастан аспаған жағдайда, мемлекеттік білім беру тапсырысы шеңберінде жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру бағдарламалары бойынша оқытуға арналған конкурсқа қатысуға жіберіледі.

3. Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы білім беру ұйымына магистратураға және (немесе) докторантураға қабылданған мемлекеттік қызметшіге жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру бағдарламалары бойынша оқу уақытында оның оқуға түскен кездегі лауазымдық айлықақысы мөлшерінде, бірақ мемлекеттік білім беру тапсырысы бойынша оқитын магистранттар мен докторанттар үшін белгіленген мемлекеттік стипендия мөлшерінен кем емес стипендия белгіленеді.

Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы білім беру ұйымына және Қазақстан Республикасы Жоғары Сот Кеңесінің жанындағы Сот төрелігі академиясына оқуға түсетін мемлекеттік қызметшімен оқыту шарты жасалады, онда оқуды аяқтағаннан кейін жұмыспен өтеу жөніндегі талап көзделеді. Оқыту шартының нысаны, оны жасасу, ұзарту, өзгерту, бұзу және тоқтату тәртібі Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы білім беру ұйымы және Қазақстан Республикасының Жоғары Сот Кеңесінің жанындағы Сот төрелігі академиясы бекітетін оқуға қабылдау қағидаларында айқындалады.

4. Мемлекеттік қызметші мемлекеттік органның жолдамасымен мемлекеттік білім беру тапсырысы шеңберінде жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру бағдарламалары бойынша оқуға түскен жағдайда оқуды аяқтауға, оның ішінде жоғары оқу орнынан кейінгі білім берудің тиісті бағдарламасы бойынша дәреже алуға міндетті.

Оқуды аяқтағаннан кейін мемлекеттік қызметші мемлекеттік қызметшілерді даярлау, қайта даярлау және олардың біліктілігін арттыру қағидаларында айқындалған тәртіппен және мерзімдерде мемлекеттік қызметте жұмыспен өтеуге міндетті. Осы міндеттемелерді орындамау адамның өзін оқытуға бөлінген бюджет қаражатын және оқуға байланысты шығындарды мемлекетке өтеуіне алып келеді. Шығыстарды өтеу нақты жұмыспен өтелген кезеңге мөлшерлес жүзеге асырылады.

Жұмыспен өтеу жөніндегі міндетті тоқтата тұру және тоқтату, жұмыспен өтеу жөніндегі міндеттен босату мемлекеттік қызметшілерді даярлау, қайта даярлау және олардың біліктілігін арттыру қағидаларында және оқыту шартында айқындалады.

Жұмыспен өтеу жөніндегі міндеттің орындалуын мониторингтеуді уәкілетті орган және Қазақстан Республикасы Президентінің жанындағы білім беру ұйымы жүзеге асырады.

Мемлекеттік білім беру тапсырысы шеңберінде оқуды аяқтаған мемлекеттік қызметшілердің жұмыспен өтеуін мониторингтеуді уәкілетті орган жүзеге асырады.

5. Мемлекеттік қызметші мемлекеттік органның мақсаттары мен міндеттеріне сәйкес біліктілігін арттыруға жіберіледі.

Әкімшілік мемлекеттік қызметші үш жылда кемінде бір рет біліктілігін арттырудан өтеді.

Саяси мемлекеттік қызметшілер, сайланған мемлекеттік қызметшілер және "А" корпусының әкімшілік мемлекеттік қызметшілері мемлекеттік қызметшілерді даярлау, қайта даярлау және олардың біліктілігін арттыру қағидаларында көзделген тәртіппен оқу сабақтарын өткізуді жүзеге асырады.

6. Мемлекеттік қызметшілерді қайта даярлау және олардың біліктілігін арттыру жөніндегі көрсетілетін қызметтерді сатып алу Қазақстан Республикасы Президентінің жанындағы білім беру ұйымдарында және олардың филиалдарында жүзеге асырылады.

Мемлекеттік қызметшілерді даярлау, қайта даярлау және олардың біліктілігін арттырудың құнын есептеу әдістемесін уәкілетті орган айқындайды.

Мемлекеттік қызметшілердің біліктілігін арттыру мемлекеттік орган қызметінің бейіні бойынша өзге білім беру ұйымдарында да жүзеге асырылуы мүмкін.

Мемлекеттік қызметшілердің біліктілігін арттыруды жүзеге асыратын білім беру ұйымдарына қойылатын талаптар Қазақстан Республикасының білім беру саласындағы заңнамасында және мемлекеттік қызметшілерді даярлау, қайта даярлау және олардың біліктілікті арттыру қағидаларында айқындалады.

41-бап. Мемлекеттік қызметшілердің тағылымдамасы

1. Мемлекеттік қызметшілердің тағылымдамасы кәсіптік білім алуы мен тәжірибе жинақтауы, оларды мемлекеттік қызметте ілгерілету мақсатында мемлекеттік органдардың жолдамасы бойынша өткізіледі.

Уәкілетті орган айқындаған жағдайларды қоспағанда, әкімшілік мемлекеттік қызметшілер үш жылда кемінде бір рет тағылымдамадан өтеді.

2. Әкімшілік мемлекеттік қызметшілердің тағылымдамасын өткізу қағидаларын уәкілетті орган бекітеді.

42-бап. Мемлекеттік қызметшілердің қызметін бағалау

1. Мемлекеттік қызметшілердің қызметін бағалау олардың жұмысының тиімділігі мен сапасын айқындау мақсатында жүргізіледі. Бағалауды жүргізу кезінде қоғамдық маңызы бар көрсетілетін қызметтердің сапасын қоғамдық мониторингтеу нәтижесі туралы мәліметтер ескеріледі.

Мемлекеттік қызметшілердің қызметін бағалауды жүргізу тәртібі мен мерзімдерін уәкілетті органның ұсынуы бойынша Қазақстан Республикасының Президенті айқындайды.

Әкімшілік мемлекеттік қызметшілердің қызметін бағалау әдістемесін уәкілетті орган бекітеді.

2. "А" корпусы әкімшілік мемлекеттік қызметшілерінің қызметін бағалау нәтижесі бонус төлеу, көтермелеу, оқыту, ротациялау не олармен еңбек шартын ұзарту жөнінде шешімдер қабылдауға негіз болады.

Астананың, облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың жергілікті бюджеттен қаржыландырылатын атқарушы органдары басшыларының, орталық мемлекеттік органдар мен олардың ведомстволарының астанадағы, облыстардағы, республикалық маңызы бар қалалардағы аумақтық бөлімшелері басшыларының лауазымдарын қоспағанда, "А" корпусының әкімшілік мемлекеттік қызметшісі қызметінің қанағаттанарлықсыз бағалануы уәкілетті комиссиямен келісу бойынша онымен еңбек шартын бұзуға негіз болады.

"А" корпусының әкімшілік мемлекеттік лауазымдарына жататын, астананың, облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың жергілікті бюджеттен қаржыландырылатын атқарушы органдарының басшылары, орталық мемлекеттік органдар мен олардың ведомстволарының астанадағы, облыстардағы, республикалық маңызы бар қалалардағы аумақтық бөлімшелерінің басшылары қызметінің қанағаттанарлықсыз бағалануы уәкілетті органмен келісу бойынша олармен еңбек шартын бұзуға негіз болады.

"А" корпусы әкімшілік мемлекеттік қызметшісінің нақты мемлекеттік лауазымда болу мерзімі үш айдан аз болған жағдайда, оның қызметін бағалау жүргізілмейді.

ЗҚАИ-ның ескертпесі!
3-тармақтың қолданысы, егер осы Заңның 90-бабының 3-тармағында өзгеше көзделмесе, 01.01.2029 дейін тоқтатыла тұрады, тоқтатыла тұрған кезеңде қолданыста болатын редакцияны 90-б 2-тармағынан қараңыз.

3. "Б" корпусы әкімшілік мемлекеттік қызметшілерінің қызметін бағалау нәтижесі бонус төлеу, көтермелеу, оқыту, ротациялау, лауазымдық деңгейін жоғарылату немесе төмендету, мемлекеттік лауазымын жоғарылату немесе төмендету не жұмыстан шығару жөнінде шешімдер қабылдауға негіз болады.

"Б" корпусы әкімшілік мемлекеттік қызметшісінің қызметін бағалау бойынша қанағаттанарлықсыз бағалар алуы әкімшілік мемлекеттік қызметшілердің қызметін бағалауды жүргізу қағидаларына сәйкес:

1) келесі төмен тұрған лауазымдық деңгей болған кезде – лауазымдық деңгейін төмендетуге;

2) келесі төмен тұрған лауазымдық деңгей болмаған кезде, уақытша бос мемлекеттік лауазымдарды қоспағанда, мемлекеттік органда келесі төмен тұрған бос мемлекеттік лауазым болған және мемлекеттік қызметші біліктілік талаптарына сай болғанда – мемлекеттік лауазымын төмендетуге (мемлекеттік лауазымын төмендету конкурс өткізілмей жүзеге асырылады) алып келеді.

Әкімшілік мемлекеттік қызметші ұсынылған лауазымнан бас тартқан жағдайда жұмыстан шығарылуға тиіс.

4. Мемлекеттік қызметшілер қызметін бағалау нәтижесіне Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен шағым жасауға құқылы.

43-бап. Әкімшілік мемлекеттік қызметшілерді аттестаттау

1. Әкімшілік мемлекеттік қызметшілерді аттестаттау Қазақстан Республикасы Президентінің шешімімен өткізіледі, шешімде оның тәртібі, мерзімдері және аттестатталатын әкімшілік мемлекеттік қызметшілердің санаттары айқындалады.

2. Әкімшілік мемлекеттік қызметшілерді аттестаттауды өткізу үшін аттестаттау комиссиясы құрылады, оның құрамына кемінде бес адам кіруге тиіс. Аттестаттау комиссиясын төраға басқарады.

ЗҚАИ-ның ескертпесі!
3-тармақтың қолданысы, егер осы Заңның 90-бабының 3-тармағында өзгеше көзделмесе, 01.01.2029 дейін тоқтатыла тұрады, тоқтатыла тұрған кезеңде қолданыста болатын редакцияны 90-б 2-тармағынан қараңыз.

3. Аттестаттау комиссиясы әкімшілік мемлекеттік қызметшілерді аттестаттау қорытындысы бойынша мынадай шешімдердің бірін қабылдайды:

1) атқаратын мемлекеттік лауазымына сай келеді және лауазымын жоғарылату ұсынылады;

2) атқаратын мемлекеттік лауазымына сай келеді және лауазымдық деңгейін жоғарылату ұсынылады;

3) лауазымдық деңгейіне сай емес және келесі төмен тұрған лауазымдық деңгей болған кезде төмендету ұсынылады;

4) атқаратын мемлекеттік лауазымына сай емес және мемлекеттік лауазымын төмендету ұсынылады;

5) атқаратын мемлекеттік лауазымына сай емес және жұмыстан шығару ұсынылады.

4. Аттестаттау комиссиясының отырысына дәлелді себепсіз екі рет келмеген әкімшілік мемлекеттік қызметшілерді жұмыстан шығару ұсынылады.

ЗҚАИ-ның ескертпесі!
5-тармақтың қолданысы, егер осы Заңның 90-бабының 3-тармағында өзгеше көзделмесе, 01.01.2029 дейін тоқтатыла тұрады, тоқтатыла тұрған кезеңде қолданыста болатын редакцияны 90-б 2-тармағынан қараңыз.

5. Аттестаттаудан өтпеген және (немесе) мемлекеттік органдарда, оның ішінде төмен тұрған мемлекеттік лауазымда немесе төмен тұрған лауазымдық деңгейде мемлекеттік қызметті жалғастырудан бас тартқан әкімшілік мемлекеттік қызметшілер жұмыстан шығарылуға тиіс.

6. Аттестаттау қорытындысы бойынша әкімшілік мемлекеттік лауазымын жоғарылату жоғары тұрған бос әкімшілік мемлекеттік лауазым болған және мемлекеттік қызметші осы лауазымға белгіленген біліктілік талаптарына сай болғанда, конкурстық рәсімдер өткізілмей жүзеге асырылады.

ЗҚАИ-ның ескертпесі!
7-тармақтың қолданысы, егер осы Заңның 90-бабының 3-тармағында өзгеше көзделмесе, 01.01.2029 дейін тоқтатыла тұрады, тоқтатыла тұрған кезеңде қолданыста болатын редакцияны 90-б 2-тармағынан қараңыз.

7. Аттестаттау комиссиясының аттестаттау қорытындысы бойынша қабылдаған шешімі мемлекеттік қызметшіні жоғары тұрған әкімшілік мемлекеттік лауазымға тағайындауға немесе лауазымдық деңгейін жоғарылатуға, мемлекеттік қызметшінің әкімшілік мемлекеттік лауазымын төмендетуге немесе лауазымдық деңгейін төмендетуге не жұмыстан шығаруға негіз болады.

8. Мемлекеттік қызметші аттестаттау комиссиясының шешіміне мемлекеттік органның басшысына, уәкілетті органға немесе оның аумақтық бөлімшелеріне, сотқа Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген тәртіппен шағым жасай алады.

44-бап. Мемлекеттік қызметті өткерудің өзге де мәселелері

1. Мемлекеттік қызмет саласындағы халықаралық ынтымақтастық уәкілетті органның мемлекеттік қызметті одан әрі дамыту мен жетілдіруге бағытталған, шетелдік және халықаралық ұйымдар қатысатын бастамаларға, бағдарламалар мен жобаларға қатысуы арқылы жүзеге асырылады.

2. Халықаралық ынтымақтастық мынадай бағыттарды қамтиды:

1) мемлекеттік қызмет саласындағы халықаралық ұйымдарды құру және олардың қызметіне қатысу;

2) мемлекеттік қызметшілерді шет елдерде оқыту;

3) шетелдік мемлекеттік қызметшілерді және өзге де адамдарды Қазақстан Республикасында оқыту;

4) мемлекеттік қызмет мәселелері бойынша бірлескен зерттеулерді жүзеге асыру.

3. Соғыс жағдайы кезеңінде мемлекеттік қызметке қабылдау, оны өткеру және тоқтату мәселелерін реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілері қолданылады.

4. Мемлекеттік қызметті өткерудің осы Заңда реттелмеген өзге де мәселелері Қазақстан Республикасының заңдарында, уәкілетті органның ұсынуы бойынша Қазақстан Республикасы Президентінің актілерінде, Қазақстан Республикасының өзге де нормативтік құқықтық актілерінде регламенттеледі.

7-тарау. МЕМЛЕКЕТТІК ҚЫЗМЕТШІЛЕРДІҢ КЕПІЛДІКТЕРІ

45-бап. Құқыққа сыйымсыз әрекеттерден қорғау

1. Мемлекеттік қызметшілерге олардың қызметіне заңсыз араласудан, негізсіз айыптау мен қудалаудан, өзге де құқыққа сыйымсыз әрекеттерден қорғауға кепілдік беріледі.

Мемлекеттік қызметшілерді қорлау, күш қолданумен қорқыту немесе олардың өміріне, денсаулығына, ар-намысы мен қадір-қасиетіне, мүлкіне қол сұғу, оларға жүктелген лауазымдық міндеттерді орындауға кедергі келтіретін басқа да әрекеттер Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген жауаптылыққа алып келеді.

2. Мемлекеттік қызметші өз қызметін жүзеге асыратын мемлекеттік органның құқық бұзушылық профилактикасы қызметі мемлекеттік қызметшінің мүддесінде заң көмегін көрсету туралы өтінішхат арқылы осы Заңда және Қазақстан Республикасының өзге де нормативтік құқықтық актілерінде белгіленген тәртіппен жүгіне алады.

Қазақстан Республикасының заңдарында көзделген жағдайларда мемлекеттік қызметшіге заң көмегін өзге де адамдар өтеусіз көрсете алады.

46-бап. Жұмыс уақытының режимі

1. Мемлекеттік қызметшілер үшін екі демалыс күні бар бес күндік жұмыс аптасы белгіленеді.

Осы бапта көзделген жағдайларда мемлекеттік қызметшілер үшін толық емес жұмыс аптасы белгіленуі мүмкін.

2. Осы бапта және осы Заңның 47-бабында көзделген жағдайларды қоспағанда, күнделікті жұмыстың ұзақтығы сегіз сағатқа дейін белгіленеді.

Осы бапта және осы Заңның 47-бабында көзделген жағдайларды қоспағанда, жұмыс уақытының қалыпты ұзақтығы аптасына қырық сағаттан аспауға тиіс.

3. Мемлекеттік қызметшінің немесе мемлекеттік органның бастамасы бойынша тараптардың келісімімен мемлекеттік қызметші үшін лауазымдық айлықақы мөлшері пропорционалды қысқартыла отырып, толық емес жұмыс уақыты белгіленуі мүмкін.

Осы бапта белгіленген жұмыс уақытының қалыпты ұзақтығынан аз уақыт толық емес жұмыс уақыты деп есептеледі, оның ішінде:

1) толық емес жұмыс күні, яғни күнделікті жұмыстың ұзақтығын қысқарту;

2) толық емес жұмыс аптасы, яғни жұмыс аптасындағы жұмыс күндерінің санын азайту;

3) бір уақытта күнделікті жұмыстың ұзақтығын қысқарту мен жұмыс аптасындағы жұмыс күндерінің санын азайту.

Толық емес жұмыс уақыты жағдайында жұмыс істеу мемлекеттік қызметші үшін ақы төленетін жыл сайынғы еңбек демалысының, ақы төленетін қосымша демалыс күндерінің ұзақтығын шектеуге, мемлекеттік қызмет өтілін есептеуді және осы Заңда және Қазақстан Республикасының өзге де заңдарында белгіленген басқа да құқықтарды шектеуге алып келмейді.

4. Бірінші және екінші топтардағы мүгедектігі бар мемлекеттік қызметшілерге ұзақтығы аптасына отыз алты сағаттан аспайтын қысқартылған жұмыс уақыты белгіленеді. Бұл ретте жалақы мемлекеттік лауазымның белгіленген мөлшерлемесі негізге алынып, толық жұмыс аптасы үшін толық көлемде төленеді.

5. Мемлекеттік орган жүкті әйелдің, үш жасқа толмаған баласы (балалары) бар ата-ананың (асырап алушының) біреуінің, сондай-ақ медициналық қорытындыға сәйкес отбасының науқас мүшесіне күтімді жүзеге асыратын мемлекеттік қызметшінің жазбаша өтініші бойынша оларға толық емес жұмыс уақыты режимін белгілейді.

6. Мемлекеттік қызметшіге күнделікті жұмыс барысында тынығу және тамақтану үшін ұзақтығы бір сағаттан кем емес бір үзіліс берілуге тиіс. Үзіліс уақыты жұмыс уақытына қосылмайды.

Үзіліс беру уақыты, оның ұзақтығы мемлекеттік органның актісінде белгіленеді.

Жұмыстың аяқталуы мен оның келесі жұмыс күні басталуы арасында мемлекеттік қызметшінің күнделікті демалу ұзақтығы он екі сағаттан кем болмауға тиіс.

7. Мемлекеттік қызметшінің немесе мемлекеттік органның бастамасы бойынша тараптардың келісімімен мемлекеттік қызметші үшін икемді жұмыс уақыты режиміндегі жұмыс белгіленуі мүмкін.

8. Төтенше немесе соғыс жағдайы енгізілген, төтенше жағдай жарияланған кезеңде не өзге де шектеу іс-шаралары, оның ішінде карантин енгізілген кезде, сондай-ақ мемлекеттік қызметшілердің өміріне немесе денсаулығына қатер төндіретін басқа да айрықша жағдайларда мемлекеттік орган жоғарыда көрсетілген жағдайлар жойылғанға дейін өз актісімен қашықтан жұмыс істеуді немесе қашықтан аралас жұмыс істеуді уақытша белгілеуге құқылы.

Мемлекеттік қызметші лауазымдық міндеттерін орындау үшін өз жабдығын, Қазақстан Республикасының цифрлық заңнамасына сәйкес цифрлық объектілерді және өзге де құралдарды пайдаланған, сондай-ақ көрсетілетін байланыс қызметтеріне ақы төлеу шығыстарын көтерген жағдайда, мемлекеттік орган өтемақы төлейді, оның мөлшері, төлеу тәртібі мен мерзімі мемлекеттік қызметшімен келісу бойынша белгіленеді.

Қашықтан жұмыс істеу кезінде жұмыс уақытының күнделікті ұзақтығының шектеулері сақтала отырып, жұмыс уақытының тіркелген есебі белгіленеді.

9. Мемлекеттік қызметшілер еңбек тәртіптемесінің үлгілік қағидаларын уәкілетті орган бекітеді.

Мемлекеттік органдар мемлекеттік қызметшілер еңбек тәртіптемесінің үлгілік қағидалары негізінде еңбек тәртіптемесінің қағидаларын бекітеді.

10. Уәкілетті орган және оның аумақтық бөлімшелері осы Заңда көзделген тәртіппен жұмыс уақыты режимінің сақталуын мониторингтейді.

47-бап. Жұмыс уақыты режимімен байланысты кепілдіктер

1. Осы баптың 3-тармағында көзделген жағдайларды қоспағанда, демалыс және мереке күндеріндегі жұмысқа мемлекеттік қызметшінің жазбаша келісімімен мемлекеттік органның актісі негізінде жол беріледі.

Мемлекеттік қызметшіге демалыс және мереке күндеріндегі жұмысы үшін мемлекеттік қызметшінің күндік мөлшерлемесі негізге алынып, бір жарым еседен төмен емес жоғарылатылған мөлшерде ақы төленеді.

Демалыс және мереке күндеріндегі жұмысқа ақы төлеуге арналған шығыстарды жоспарлау кезінде олардың мөлшері тиісті қаржы жылына бекітілген, мемлекеттік органның штат бірліктері жалпы санының бір пайызы шегінде белгіленеді.

Демалыс және мереке күндерінде жұмысқа тартылған мемлекеттік қызметшінің қалауы бойынша оған тиісті демалу күндері (сағаттары) беріледі.

Жұмыс берушіге жүктілігі туралы анықтаманы ұсынған жүкті әйелдер, мүгедектігі бар адамдар демалыс және мереке күндеріндегі жұмысқа жіберілмейді.

2. Осы баптың 3-тармағында көзделген жағдайларды қоспағанда, мемлекеттік органның бастамасы бойынша мемлекеттік қызметшіні белгіленген жұмыс уақытының ұзақтығынан тыс жұмысқа (үстеме жұмысқа) тартуға мемлекеттік қызметшінің жазбаша келісімімен мемлекеттік органның актісі негізінде жол беріледі.

Үстеме жұмыс бір жұмыс күні ішінде екі сағаттан аспауға тиіс. Осы баптың 3-тармағында көзделген жағдайларды қоспағанда, үстеме жұмыстардың жалпы ұзақтығы айына он екі сағаттан аспауға тиіс.

Үстеме жұмыс кезінде мемлекеттік қызметшіге Қазақстан Республикасының еңбек заңнамасына сәйкес үстеме жұмыс уақыты үшін демалу күндері (сағаттары) беріледі не үстеме жұмыс үшін қосымша ақы төленеді.

Жұмыс берушіге жүктілігі туралы анықтаманы ұсынған жүкті әйелдер, мүгедектігі бар адамдар үстеме жұмысқа жіберілмейді.

3. Мемлекеттік қызметшінің келісімінсіз үстеме жұмыс пен демалыс және мереке күндеріндегі жұмысқа тартуға мынадай жағдайларда:

1) төтенше жағдайларды, дүлей зілзаланы немесе өндірістік аварияны болғызбау не олардың салдарын дереу жою үшін;

2) адамның еңбек қызметімен, қаза табуымен немесе мүліктің бүлінуімен байланысты жазатайым оқиғаларды болғызбау және тергеп-тексеру үшін;

3) жалпы мемлекеттік органның немесе оның жекелеген құрылымдық бөлімшелерінің бұдан әрі қалыпты жұмыс істеуі жедел орындалуына байланысты болатын кезек күттірмейтін, алдын ала болжанбаған жұмыстарды орындау үшін;

4) төтенше немесе соғыс жағдайы енгізілген не өзге де шектеу іс-шаралары, оның ішінде карантин енгізілген кезде, сондай-ақ адамның өміріне немесе денсаулығына қауіп төндіретін басқа да айрықша жағдайларда;

5) Қазақстан Республикасының заңдарында көзделген өзге де жағдайларда жол беріледі.

48-бап. Мемлекеттік қызметшілердің еңбегіне ақы төлеу

1. Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің және қаржы нарығы мен қаржы ұйымдарын реттеу, бақылау және қадағалау жөніндегі уәкілетті органның мемлекеттік қызметшілерін қоспағанда, мемлекеттік қызметшілердің еңбегіне ақы төлеу Қазақстан Республикасының Президентімен келісу бойынша Қазақстан Республикасының Үкіметі бекітетін, мемлекеттік бюджет қаражаты есебінен ұсталатын барлық органдарға арналған жұмыскерлерге еңбекақы төлеудің бірыңғай жүйесіне сәйкес жүзеге асырылады.

Егер Қазақстан Республикасының заңдарында қосымша қаржыландыру көздері белгіленбесе, мемлекеттік қызметшілердің еңбегіне ақы төлеу республикалық және жергілікті бюджеттердің қаражаты, Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің және (немесе) Қазақстан Республикасының заңсыз иемденілген активтерді мемлекетке қайтару туралы заңнамасында айқындалған Арнаулы мемлекеттік қордың қаражаты есебінен жүргізіледі.

Мемлекеттік бюджет қаражаты есебінен ұсталатын Қазақстан Республикасы органдарының жұмыскерлеріне бонус төлеу, сыйлықақы беру, материалдық көмек көрсету және лауазымдық айлықақыларына үстемеақылар белгілеу тәртібі мен шарттарын Қазақстан Республикасының Үкіметі айқындайды.

2. Мемлекеттік қызметшілердің еңбегіне ақы төлеу мемлекеттік қызметшілер орындайтын жұмыстың сипатына, көлеміне және нәтижесіне байланысты белгіленеді.

3. Мемлекеттік қызметшілердің лауазымдық айлықақысы Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес мемлекеттік жоспарлау жөніндегі орталық уәкілетті органның ұсынуы бойынша Қазақстан Республикасының Үкіметі айқындайтын тәртіппен үш жылда кемінде бір рет индекстелуге тиіс.

4. Мемлекеттік қызметшілердің Қазақстан Республикасының заңнамасында көзделген, мемлекеттік бюджет қаражаты есебінен ұсталатын Қазақстан Республикасының органдарын қаржыландыру және жұмыскерлеріне еңбекақы төлеудің бірыңғай жүйесі негізінде белгіленетін лауазымдық айлықақы белгілеуге құқық беретін жұмыс өтіліне мемлекеттік қызметте болған барлық уақыт және Қазақстан Республикасының тиісті заңнамасы қолданылатын мемлекеттік қызметшілердің лауазымдық айлықақысын белгілеуге құқық беретін жұмыс өтілін есептеу қағидаларында айқындалатын өзге уақыт қосылады.

Мемлекеттік қызметшілердің лауазымдық айлықақысын белгілеуге құқық беретін жұмыс өтілін есептеу қағидаларын Қазақстан Республикасы Үкіметінің Аппаратымен келісу бойынша уәкілетті орган бекітеді.

5. Мемлекеттік қызметшінің жалақысынан ұстап қалулар сот шешімі бойынша, сондай-ақ Қазақстан Республикасының заңдарында және осы бапта көзделген жағдайларда жүргізіледі.

6. Мемлекеттік қызметшінің өзі жұмыс істейтін мемлекеттік орган алдындағы берешегін өтеу үшін оның жалақысынан ұстап қалулар мемлекеттік қызметшіні хабардар ете отырып:

1) іссапарға байланысты берілген, жұмсалмаған және уақтылы қайтарылмаған ақшаны өтеу үшін;

2) мемлекеттік қызметшіге жалақы есебінен берілген жұмыс істелмеген авансты өтеу үшін;

3) ақы төленетін жыл сайынғы еңбек демалысы және (немесе) ақы төленетін қосымша демалыс күндері ауыстырылған немесе мемлекеттік қызметші олардан кері шақыртып алынған жағдайда;

4) мемлекеттік қызметшінің жазбаша келісуі болған кезде өзге де жағдайларда жұмыс берушінің актісі негізінде жүргізілуі мүмкін.

7. Мемлекеттік қызметшінің оқуды аяқтамауына байланысты Қазақстан Республикасы Президентінің жанындағы білім беру ұйымы алдындағы берешегін өтеу үшін оның жалақысынан ұстап қалулар мемлекеттік қызметшіні хабардар ете отырып, жұмыс берушінің актісі негізінде жүргізілуі мүмкін.

8. Бірнеше атқарушылық парақ бойынша жалақыдан ұстап қалу кезінде, сондай-ақ Қазақстан Республикасының заңдарында және осы бапта көзделген жағдайларда, ай сайынғы ұстап қалудың мөлшері мемлекеттік қызметшіге тиесілі жалақының елу пайызынан аспауға тиіс.

9. Арнайы тексерудің нәтижесі алынғанға дейін мемлекеттік лауазымда көзделген міндеттерді уақытша атқару үшін еңбек шарты бойынша қабылданған Қазақстан Республикасы азаматтарының, сондай-ақ мемлекеттік органды құру кезінде осындай лауазымдық өкілеттікті атқаруға немесе "Б" корпусының уақытша бос әкімшілік мемлекеттік лауазымына уақытша тағайындалған Қазақстан Республикасы азаматтарының лауазымдық айлықақысының мөлшері тиісті мемлекеттік лауазым үшін көзделген ең төмен мөлшерде белгіленеді.

49-бап. Мемлекеттік қызметшілердің демалыстары

1. Мемлекеттік қызметшіге осы Заңда, Қазақстан Республикасының еңбек заңнамасында көзделген демалыс беріледі.

2. Демалыс, ақы төленетін қосымша демалыс күндерін беру, ауыстыру не ақы төленетін жыл сайынғы еңбек демалысынан және (немесе) ақы төленетін қосымша демалыс күндерінен кері шақыртып алу мемлекеттік қызметшіні лауазымға тағайындау және оны лауазымнан босату құқығы бар лауазымды адамның (органның) не ол уәкілеттік берген лауазымды адамның (органның) шешімімен жүзеге асырылады.

Сайланған мемлекеттік қызметші жоғары тұрған лауазымды адаммен келісу бойынша өз актісін шығару арқылы демалысқа кетеді немесе ақы төленетін қосымша демалыс күндерін пайдаланады. Сайланған мемлекеттік қызметшіні ақы төленетін жыл сайынғы еңбек демалысынан және (немесе) ақы төленетін қосымша демалыс күндерінен кері шақыртып алу жоғары тұрған лауазымды адамның шешімімен жүзеге асырылады.

3. Мемлекеттік қызметшіге бірінші жұмыс күнінен бастап есептелген күнтізбелік он екі айды құрайтын жұмыс жылы ішінде екі лауазымдық айлықақы мөлшерінде сауықтыруға арналған жәрдемақы төлене отырып, ұзақтығы күнтізбелік отыз күн ақы төленетін жыл сайынғы еңбек демалысы беріледі.

Сауықтыруға арналған жәрдемақы мемлекеттік қызметшіге күнтізбелік жылда бір рет толық көлемде бір уақытта төленеді және бір жұмыс жылында бір реттен артық берілмейді. Ақы төленетін жыл сайынғы еңбек демалысы бөліктерге бөлініп пайдаланылған жағдайда сауықтыруға арналған жәрдемақы демалыстың бір бөлігімен бірге төленеді.

Бір жыл iшiнде басқа мемлекеттік лауазымға лауазымдық орын ауыстыру кезінде сауықтыруға арналған жәрдемақы, егер ол бұрынғы мемлекеттік лауазымда сол күнтiзбелiк жыл ішінде берiлген болса, төленбейді.

4. Мемлекеттік қызмет өтіліне байланысты мемлекеттік қызметшіге ақы төленетін қосымша демалыс күндері беріледі:

1) жұмыс өтілі он және одан көп жыл болса – ұзақтығы күнтізбелік үш күн;

2) жұмыс өтілі он бес және одан көп жыл болса – ұзақтығы күнтізбелік бес күн;

3) жұмыс өтілі жиырма және одан көп жыл болса – ұзақтығы күнтізбелік он күн.

Мемлекеттік қызметшілерге саламатты өмір салтын қалыптастыру және бұқаралық спортты насихаттау мақсатында ұзақтығы күнтізбелік үш күн қосымша демалыс күндері беріледі.

Ақы төленетін қосымша демалыс күндері ақы төленетін жыл сайынғы еңбек демалысына қосылады және мемлекеттік қызметшінің қалауы бойынша онымен бір уақытта немесе бөлек берілуі мүмкін.

5. Ақы төленетін жыл сайынғы еңбек демалысын және ақы төленетін қосымша демалыс күндерін беру кезектілігі мемлекеттік қызметшілердің пікірін ескере отырып, уәкілетті лауазымды адам бекітетін демалыс кестесіне сәйкес жыл сайын айқындалады не тараптардың келісімі бойынша демалыс кестесінен тыс белгіленеді.

Демалыс кестесіне өзгерістер енгізуге тараптардың өзара келісімі бойынша жол беріледі.

6. Ақы төленетін жыл сайынғы еңбек демалысы мемлекеттік қызметшіге нақты жұмыс істеген уақыты үшін толық көлемде жұмыс жылы ішінде беріледі.

Ақы төленетін жыл сайынғы еңбек демалысы және (немесе) ақы төленетін қосымша демалыс күндері мемлекеттік қызметшіге демалыс кестесіне сәйкес міндетті түрде беріледі.

Мемлекеттік қызметшінің қалауы бойынша ақы төленетін жыл сайынғы еңбек демалысы, ақы төленетін қосымша демалыс күндері бөліктерге бөлініп берілуі мүмкін. Бұл ретте ақы төленетін жыл сайынғы еңбек демалысының бір бөлігінің ұзақтығы кемінде күнтізбелік екі аптаны құрауға тиіс.

Мемлекеттік қызметшінің пайдаланылмаған ақы төленетін жыл сайынғы еңбек демалысын, ақы төленетін қосымша демалыс күндерін немесе көрсетілген демалыстардың бір бөлігін келесі жұмыс жылына күнтізбелік отыз күннен аспайтын кезеңге ауыстыруына жол беріледі.

7. Жыл сайынғы еңбек демалысына ақы төлеу, сауықтыруға арналған жәрдемақыны төлеу, ақы төленетін қосымша демалыс күндеріне ақы төлеу демалыс басталғанға дейін күнтізбелік үш күннен кешіктірілмей жүргізіледі, ал демалыс кестесінен тыс демалыс берілген жағдайда ақы төлеу демалыс берілген күнінен бастап күнтізбелік үш күннен кешіктірілмей жүргізіледі.

8. Мемлекеттік қызметшіге күнтізбелік жыл ішінде күнтізбелік он күннен аспайтын мерзімге толық көлемде немесе бөліктерге бөлініп ақы төленетін қысқа мерзімді демалыс:

1) оның отбасы мүшелері, жақын туыстары (ата-аналары, балалары, асырап алушылары, асырап алынған балалары, ата-анасы бір және ата-анасы бөлек аға-інілері мен апа-сіңлілері (қарындастары), аталары, әжелері, немерелері) немесе жекжаттары (зайыбының (жұбайының) аға-інілері, апа-сіңлілері (қарындастары) мен балалары) қайтыс болған;

2) некеге тұрған;

3) бала туған, бала асырап алған;

4) тараптардың өзара келісуі бойынша өзге де жағдайларда берілуі мүмкін.

Ақы төленетін қысқа мерзімді демалыс тиісті оқиға болған күннен бастап күнтізбелік отыз күннен кешіктірілмей берілген, мемлекеттік қызметшінің өтініші бойынша беріледі.

9. "Болашақ" халықаралық стипендиясы шеңберінде шетелде оқуға, тағылымдамадан өтуге жіберілген мемлекеттік қызметшіге жұмыс орны (мемлекеттік лауазымы) сақтала отырып, оқу демалысы беріледі.

Бұл ретте осы тармақтың бірінші бөлігінде көзделген жағдайларды қоспағанда, мемлекеттік қызметшіге оқу демалысы, оның ішінде мемлекеттік білім беру тапсырысы шеңберінде жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру бағдарламалары бойынша білім алған жағдайда оқу демалысы мемлекеттік органның келісімі бойынша беріледі.

Қайта даярлауға, біліктілігін арттыруға жіберілген кезде мемлекеттік қызметшіге жұмыс орны (мемлекеттік лауазымы) мен жалақысы сақтала отырып, оқу демалысы беріледі.

Оқу демалысындағы мемлекеттік қызметші мемлекеттік қызметке кір келтіретін тәртіптік теріс қылық жасаған, қызметтік әдеп нормаларын бұзған жағдайларда, оны тәртіптік жауаптылыққа тарту туралы мәселені қарау үшін оның келісімінсіз оқу демалысынан кері шақыртылуы мүмкін.

Мемлекеттік қызметшіні жұмыстан шығару жағдайларын қоспағанда, оны тәртіптік жауаптылыққа тарту туралы шешім қабылданғаннан кейін оқу демалысы қайта басталады.

10. Әкімшілік мемлекеттік қызметші өзінің жазбаша келісімімен қызметтік қажеттілік жағдайында ақы төленетін жыл сайынғы еңбек демалысынан және (немесе) ақы төленетін қосымша демалыс күндерінен кері шақыртылуы мүмкін.

Мемлекеттік қызметшіні оның келісімінсіз ақы төленетін жыл сайынғы еңбек демалысынан және (немесе) ақы төленетін қосымша демалыс күндерінен кері шақыртып алуға мынадай жағдайларда:

1) төтенше жағдайларды, дүлей зілзаланы немесе өндірістік аварияны болғызбау не олардың салдарын дереу жою үшін;

2) адамның еңбек қызметімен, қаза табуымен немесе мүліктің бүлінуімен байланысты жазатайым оқиғаларды болғызбау және тергеп-тексеру үшін;

3) төтенше немесе соғыс жағдайы енгізілген не өзге де шектеу іс-шаралары, оның ішінде карантин енгізілген кезде, сондай-ақ адамның өміріне немесе денсаулығына қатер төндіретін басқа да айрықша жағдайларда жол беріледі.

Пайдаланылмаған ақы төленетін жыл сайынғы еңбек демалысының және (немесе) ақы төленетін қосымша демалыс күндерінің қалған бөлігі мемлекеттік қызметшіге күнтізбелік жылдың кез келген басқа уақытында беріледі не мемлекеттік қызметшінің келісімімен оған ақы төленетін жыл сайынғы еңбек демалысының және (немесе) ақы төленетін қосымша демалыс күндерінің пайдаланылмаған бөлігінің күндері үшін өтемақы төлемі жүргізіледі.

11. Мемлекеттік қызмет тоқтатылған не өзге мемлекеттік органда басқа мемлекеттік лауазымға тағайындалуына байланысты мемлекеттік лауазымнан босатылған кезде ақы төленетін жыл сайынғы еңбек демалысын, оның бір бөлігін және (немесе) ақы төленетін қосымша демалыс күндерін пайдаланбаған мемлекеттік қызметшіге пайдаланылмаған демалыс күндері үшін өтемақы төлемі жүргізіледі. Өтемақы төлемі мемлекеттік қызметшінің орташа жалақысы есебінен есептеледі.

12. Мемлекеттік қызметшіге оның өтініші бойынша Қазақстан Республикасының еңбек заңнамасында белгіленген тәртіппен жалақысы сақталмайтын демалыс берілуі мүмкін. Жалақысы сақталмайтын демалыс кезеңінде мемлекеттік қызметшінің жұмыс орны (мемлекеттік лауазымы) сақталады.

50-бап. Еңбек жағдайларының өзгеруіне байланысты кепілдіктер

1. Еңбек жағдайларының өзгеруіне алып келмейтін, әкімшілік мемлекеттік қызметшінің мемлекеттік лауазымы атауының не ол жұмыс істейтін мемлекеттік орган (құрылымдық бөлімше) атауының өзгертілуі оны жұмыстан шығаруға немесе басқа мемлекеттік лауазымға тағайындауға негіз болмайды.

Бұл жағдайда мемлекеттік лауазымға тағайындау құқығы бар лауазымды адам (орган) мемлекеттік лауазымға қайта тағайындау туралы тиісті акт шығарады.

2. Уақытша бос әкімшілік мемлекеттік лауазым бойынша негізгі әкімшілік мемлекеттік қызметші жұмысқа шықпай мемлекеттік лауазымнан босатылған жағдайда, осы Заңның 28-бабының 4-тармағында аталған адамдарды қоспағанда, осы мемлекеттік лауазымды уақытша атқаратын адам конкурс өткізілмей, осы мемлекеттік лауазымда жұмысын тұрақты негізде жалғастыруға құқылы.

Бұл жағдайда мемлекеттік лауазымға тағайындау құқығы бар лауазымды адам (орган) мемлекеттік лауазымға қайта тағайындау туралы акт шығарады.

3. Мемлекеттік органның ішінде басқару құрылымы өзгерген кезде әкімшілік мемлекеттік қызметші бұрын атқарған мемлекеттік лауазымына тең дәрежелі, бұрын атқарған лауазымдық өкілеттігіне сәйкес келетін мемлекеттік лауазымға тағайындалады.

Тең дәрежелі мемлекеттік лауазым болмаған жағдайда, әкімшілік мемлекеттік қызметші белгіленген біліктілік талаптарына сай болғанда оған өзге мемлекеттік лауазым ұсынылады. Өзге мемлекеттік лауазым болмаған кезде әкімшілік мемлекеттік қызметші жұмыстан шығарылуға тиіс.

Өзге бос мемлекеттік лауазым болған кезде әкімшілік мемлекеттік қызметшілерді уақытша бос мемлекеттік лауазымдарға тағайындауға жол берілмейді, бұған уақытша болмаған мемлекеттік қызметшіні алмастыру не әкімшілік мемлекеттік қызметшінің өзінің келісім беру жағдайлары кірмейді.

Ұсынылатын мемлекеттік лауазым туралы хабарламаны алған әкімшілік мемлекеттік қызметші қабылданған шешім туралы бес жұмыс күні ішінде хабарлауға міндетті. Көрсетілген мерзімде шешім болмаған немесе ұсынылған мемлекеттік лауазымнан бас тартылған жағдайда ол жұмыстан шығарылуға тиіс.

Кемінде үш жыл мемлекеттік қызмет өтілі бар әкімшілік мемлекеттік қызметшіге жұмыстан шығарылған кезде төрт орташа айлық жалақы мөлшерінде жұмыстан шығу жәрдемақысы төленеді.

Мемлекеттік қызмет өтілі үш жылдан аз болған кезде әкімшілік мемлекеттік қызметшіге бір орташа айлық жалақы мөлшерінде жұмыстан шығу жәрдемақысы төленеді.

4. Мемлекеттік органға басқа мемлекеттік органның, оның ішінде жойылған (таратылған) не қайта ұйымдастырылған мемлекеттік органның функцияларын, өкілеттіктерін және (немесе) штат бірліктерін беру кезінде берілген функцияларды, өкілеттіктерді орындаған және (немесе) мұндай штат бірліктерінде тұрған әкімшілік мемлекеттік қызметшілерге басқа мемлекеттік органның, оның ішінде жойылған (таратылған) не қайта ұйымдастырылған мемлекеттік органның функциялары, өкілеттіктері және (немесе) штат бірліктері берілген мемлекеттік органда тең дәрежелі мемлекеттік лауазымдар ұсынылады.

Тең дәрежелі мемлекеттік лауазым болмаған жағдайда, әкімшілік мемлекеттік қызметші белгіленген біліктілік талаптарына сай болғанда оған сол мемлекеттік органда өзге мемлекеттік лауазым ұсынылады. Өзге мемлекеттік лауазым болмаған кезде әкімшілік мемлекеттік қызметші жұмыстан шығарылуға тиіс.

Өзге бос мемлекеттік лауазым болған кезде әкімшілік мемлекеттік қызметшілерді уақытша бос мемлекеттік лауазымдарға тағайындауға жол берілмейді, бұған уақытша болмаған мемлекеттік қызметшіні алмастыру не әкімшілік мемлекеттік қызметшінің өзінің келісім беру жағдайлары кірмейді.

Ұсынылатын мемлекеттік лауазым туралы хабарламаны алған әкімшілік мемлекеттік қызметші қабылданған шешім туралы бес жұмыс күні ішінде хабарлауға міндетті. Көрсетілген мерзімде шешім болмаған немесе ұсынылған мемлекеттік лауазымнан бас тартылған жағдайда ол жұмыстан шығарылуға тиіс.

Кемінде үш жыл мемлекеттік қызмет өтілі бар әкімшілік мемлекеттік қызметшіге жұмыстан шығарылған кезде басқа мемлекеттік органның, оның ішінде жойылған (таратылған) не қайта ұйымдастырылған мемлекеттік органның функциялары, өкілеттіктері және (немесе) штат бірліктері берілген мемлекеттік орган төрт орташа айлық жалақы мөлшерінде жұмыстан шығу жәрдемақысын төлейді. Мемлекеттік қызмет өтілі үш жылдан аз болған кезде әкімшілік мемлекеттік қызметшіге бір орташа айлық жалақы мөлшерінде жұмыстан шығу жәрдемақысы төленеді.

Жұмыстан шығу жәрдемақысын алған әкімшілік мемлекеттік қызметші жұмыстан шығарылғаннан кейін үш ай ішінде осы тармаққа сәйкес өзіне мемлекеттік лауазым ұсынылған мемлекеттік органға қабылданған жағдайда, жұмыстан шығу жәрдемақысын қайтаруға міндетті.

Ескертпе. Осы тармақтың мақсаттары үшін дербес заңды тұлға ретінде тіркелген мемлекеттік орган басқа мемлекеттік орган деп түсініледі.

5. Мемлекеттік органның штат кестесі немесе мемлекеттік лауазымдар қысқартылған кезде қысқартылатын мемлекеттік лауазымды атқаратын мемлекеттік қызметшіге кемінде үш жыл мемлекеттік қызмет өтілі болған кезде төрт орташа айлық жалақы мөлшерінде жұмыстан шығу жәрдемақысы төленеді. Мемлекеттік қызмет өтілі үш жылдан аз болған кезде мемлекеттік қызметшіге бір орташа айлық жалақы мөлшерінде жұмыстан шығу жәрдемақысы төленеді.

6. Мемлекеттік орган таратылған (жойылған) жағдайда әкімшілік мемлекеттік қызметшіге кемінде үш жыл мемлекеттік қызмет өтілі болған кезде төрт орташа айлық жалақы мөлшерінде жұмыстан шығу жәрдемақысы төленеді. Мемлекеттік қызмет өтілі үш жылдан аз болған кезде әкімшілік мемлекеттік қызметшіге бір орташа айлық жалақы мөлшерінде жұмыстан шығу жәрдемақысы төленеді.

51-бап. Мемлекеттік органды көшіру

1. Мемлекеттік органды көшіру оның орналасқан жерін белгіленген елді мекен шегінде не одан тыс жерге ауыстыруды білдіреді.

Мемлекеттік органды көшіру Қазақстан Республикасы Президентінің актісі негізінде жүзеге асырылады.

2. Мемлекеттік органды көшіру кезінде мынадай талаптар сақталуға тиіс:

1) мемлекеттік функциялардың үздіксіз орындалуын және мемлекеттік қызметтердің көрсетілуін қамтамасыз ету;

2) мемлекеттік қызметшілердің құқықтары мен мүдделерін, оның ішінде олардың еңбек ету және әлеуметтік кепілдіктерге құқықтарын сақтау;

3) мемлекеттік органды көшіруге бөлінген бюджет қаражатын ұтымды пайдалану.

3. Мемлекеттік орган кемінде бір ай бұрын көшіру және мемлекеттік қызметшілердің басқа жұмыс орындарына ауыстырылуы туралы оларды хабардар етеді. Хабарламаны алған мемлекеттік қызметшілер мемлекеттік органды көшіруге байланысты басқа жұмыс орындарына ауысу жөнінде қабылданған шешім туралы бес жұмыс күні ішінде хабарлауға міндетті. Мемлекеттік қызметшілер орын ауыстырудан бас тартқан кезде жұмыстан шығарылуға тиіс.

4. Мемлекеттік органды басқа елді мекенге көшіру кезінде мемлекеттік қызметшілерге "Тұрғын үй қатынастары туралы" Қазақстан Республикасының Заңында көзделген қызметтік тұрғынжай не тұрғын үй төлемдері ұсынылуға тиіс.

Мемлекеттік органды көшіруге байланысты басқа елді мекенге ауыстырылған мемлекеттік қызметшілерге берілетін тұрғын үй төлемдерінің, көтерме жәрдемақы төлемдерінің мөлшерін есептеу, оларды тағайындау, қайта есептеу, жүзеге асыру, тоқтату, қайтару, тоқтата тұру және қайта бастау, сондай-ақ олардың жеке мүлкін тасымалдауға арналған шығындарды өтеу қағидаларын уәкілетті органның ұсынуы бойынша Қазақстан Республикасының Үкіметі бекітеді.

52-бап. Мемлекеттік қызметшілерді әлеуметтік қорғау шаралары

1. Мемлекеттік қызметшілер "Тұрғын үй қатынастары туралы" Қазақстан Республикасының Заңында және Қазақстан Республикасының өзге де заңнамасында айқындалатын тәртіппен тұрғынжаймен қамтамасыз етіледі.

Мемлекеттік қызметшілердің оларды тұрғынжаймен қамтамасыз ету үшін әзірленген жеңілдікті тұрғын үй бағдарламаларына қатысуға құқығы бар. Мұндай бағдарламаларға қатысу шарттары мен тәртібі Қазақстан Республикасының заңнамасымен реттеледі.

2. Мемлекеттік қызметшілер және олармен бірге тұратын отбасы мүшелері тиісті мемлекеттік денсаулық сақтау мекемелерінде медициналық қызмет көрсетуді белгіленген тәртіппен пайдаланады.

3. Басқа елді мекенге ротацияланған, көшірілген немесе ауыстырылған мемлекеттік қызметшілердің (конкурс бойынша лауазымға тағайындалған мемлекеттік қызметшілерді қоспағанда) мектепке дейінгі жастағы балаларының тұрғылықты жері бойынша мектепке дейінгі балалар мекемелеріне кезектен тыс қабылдануға құқығы бар.

4. Мемлекеттік қызметшілерге, конкурс бойынша мемлекеттік лауазымға орналасуды қоспағанда, бір елді мекеннен екіншісіне көшуге байланысты қызмет бабындағы лауазымдық орын ауыстыру кезінде тұрғын үй төлемдері, көтерме жәрдемақы беріледі, сондай-ақ олардың жеке мүлкін тасымалдауға жұмсалған шығындары өтеледі.

Басқа елді мекенге тағайындалған мемлекеттік қызметшілерге берілетін тұрғын үй төлемдерінің мөлшерін есептеу, оларды тағайындау, қайта есептеу, жүзеге асыру, тоқтату, қайтару, тоқтата тұру және қайта бастау, сондай-ақ олардың жеке мүлкін тасымалдауға арналған шығындарды өтеу қағидаларын уәкілетті органның ұсынуы бойынша Қазақстан Республикасының Үкіметі бекітеді.

Басқа елді мекенге тағайындалған кезде тұрғын үй төлемдеріне, көтерме жәрдемақыға, сондай-ақ жеке мүлкін тасымалдауға арналған шығындардың өтелуіне құқығы бар мемлекеттік қызметшілер лауазымдарының тізбесі басқа елді мекенге тағайындалған мемлекеттік қызметшілерге берілетін тұрғын үй төлемдерінің мөлшерін есептеу, оларды тағайындау, қайта есептеу, жүзеге асыру, тоқтату, қайтару, тоқтата тұру және қайта бастау, сондай-ақ олардың жеке мүлкін тасымалдауға арналған шығындарды өтеу қағидаларында айқындалады.

5. Ауылдық елді мекендерде жұмыс істейтін және тұратын "Б" корпусының әкімшілік мемлекеттік қызметшілеріне Қазақстан Республикасының заңнамасында көзделген қосымша әлеуметтік қолдау шаралары ұсынылады.

6. Мемлекеттік қызметші қайтыс болған жағдайда оның отбасы мүшелеріне мемлекеттік органдағы соңғы қызмет орны бойынша үш орташа айлық жалақы мөлшерінде біржолғы жәрдемақы төленеді, бұл ретте жәрдемақы мөлшері Қазақстан Республикасының Әлеуметтік кодексінде белгіленген мөлшерден төмен болмауға тиіс.

7. Мемлекеттік қызметші міндетті медициналық қарап-тексеруден өтуге жіберілген кезде не мемлекеттік немесе қоғамдық міндеттерді орындау үшін уақытша босатылған кезде оның жұмыс орны (мемлекеттік лауазымы) және жалақысы сақталады.

53-бап. Еңбекке уақытша жарамсыздық кезеңінде мемлекеттік қызметті өткеру ерекшеліктері

1. Мемлекеттік орган мемлекеттік қызметшілерге еңбекке уақытша жарамсыздығы бойынша төлемдерді көзделген қаражат есебінен төлеуге міндетті.

Еңбекке уақытша жарамсыздық бойынша төлемдер:

1) мемлекеттік қызметшінің кінәлі екені соттың заңды күшіне енген айыптау үкімімен белгіленген жағдайда, ол еңбекке уақытша жарамсыздықты қылмыстық құқық бұзушылық жасау кезінде лауазымдық міндеттерін орындағанда алса;

2) жұмыскер алкогольді, есірткі, психотроптық заттарды, сол тектестер мен прекурсорларды тұтынудан туындаған аурулардың салдарынан немесе өндірістік жарақаттардан еңбекке уақытша жарамсыз болған кезде;

3) жыл сайынғы ақы төленетін еңбек демалысына, қосымша демалыс күндеріне, қысқа мерзімді демалысқа, жалақы сақталмайтын демалысқа тура келетін еңбекке уақытша жарамсыздық күндері үшін;

4) бала үш жасқа толғанға дейін оның күтіміне байланысты жалақы сақталмайтын демалысқа тура келетін еңбекке уақытша жарамсыздық күндері үшін;

5) Қазақстан Республикасының еңбек заңнамасында көзделген басқа да жағдайларда төленбейді.

2. Мемлекеттік қызметшінің еңбекке уақытша жарамсыздық кезеңі, ауру денсаулық сақтау саласындағы уәкілетті мемлекеттік орган бекітетін еңбекке жарамсыздықтың неғұрлым ұзақ мерзімі белгіленген аурулар тізбесіне енгізілген жағдайларды қоспағанда, қатарынан екі айдан не жұмыс жылы ішінде әртүрлі ауру бойынша жиынтығы алты айдан аспауға тиіс.

Еңбекке уақытша жарамсыздықтың белгіленген мерзімінің аяқталуы мемлекеттік қызметшіні жұмыстан шығаруға негіз болады.

Осы тармақтың күші мемлекеттік қызметшінің жүктілікке, босануға немесе жаңа туған баланы (балаларды) асырап алуға байланысты демалыста болу жағдайларына қолданылмайды.

Мемлекеттік қызметшінің лауазымдық өкілеттіктерін атқару кезінде алған өндірістік жарақаттарға не мертігулерге (жаралануларға, контузияларға, жарақаттарға) байланысты емделуде болу уақыты мерзіммен шектелмейді.

54-бап. Мемлекеттік қызметшілерді зейнетақымен және әлеуметтік қамсыздандыру

Мемлекеттік қызметшілерді зейнетақымен және әлеуметтік қамсыздандыру Қазақстан Республикасының Әлеуметтік кодексіне және Қазақстан Республикасының өзге де нормативтік құқықтық актілеріне сәйкес жүзеге асырылады.

55-бап. Мемлекеттік қызметшілердің қызметтік іссапарлар кезіндегі кепілдіктері мен өтемақылары

1. Мемлекеттiк қызметшілерге қызметтiк, оның iшiнде шет мемлекеттерге iссапарларға баруға арналған шығыстар Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен өтеледi.

Мемлекеттік қызметшілерге қызметтік іссапарда болған уақыты үшін тәулікақы алуға, межелі жерге баруға және кері қайтуға жол жүру шығыстарын, тұрғын үй-жайды жалдау шығыстарын өтеуге Қазақстан Республикасының заңнамасында көзделген кепілдіктер мен құқық қолданылады.

2. Іссапарға жіберілген мемлекеттік қызметшілердің жұмыс орны (мемлекеттік лауазымы) және жалақысы сақталады.

56-бап. Қазақстан Республикасының дипломатиялық қызметі персоналының кепілдіктері мен өтемақылары

Қазақстан Республикасының дипломатиялық қызметі персоналының кепілдіктері мен өтемақылары "Қазақстан Республикасының дипломатиялық қызметі туралы" Қазақстан Республикасының Заңында белгіленеді.

57-бап. Мемлекеттік қызметшілерді әскери қызметке шақыру кезіндегі кепілдіктер

Мемлекеттік қызметшілер Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес әскери қызметке (жұмылдыру бойынша, соғыс жағдайы кезінде және соғыс уақытында әскерге шақыруды қоспағанда), әскери жиындардан өтуге шақырылған жағдайда оларға әскери қызмет (әскери жиындар) кезеңінде жалақысы сақталмайтын демалыс беріледі және олардың жұмыс орны (мемлекеттік лауазымы) сақталады, ал резервтегі әскери қызметті өткеру туралы келісімшарт жасалған жағдайда жауынгерлік даярлық бойынша сабақтарда немесе жиындарда, дағдарыстық ахуалдар кезіндегі жиындарда болған кезеңде жұмыс орны (мемлекеттік лауазымы) сақталады.

8-тарау. ҚЫЗМЕТТІК ТӘРТІП

58-бап. Қызметтік тәртіп

1. Мемлекеттік қызметшінің Қазақстан Республикасының заңнамасын, мемлекеттік органдардың актілерін және өзінің лауазымдық міндеттерін міндетті түрде сақтауы мемлекеттік қызметтегі қызметтік тәртіп болып саналады.

2. Мемлекеттік органдардың және мемлекеттік органның құрылымдық бөлімшелерінің басшылары бағынысты мемлекеттік қызметшілер арасындағы қызметтік тәртіптің жай-күйіне жауапты болады.

3. Сыбайлас жемқорлық қылмыстар жасауды қоспағанда, мемлекеттік қызметшілердің мемлекеттік органдар орналасқан жерден тыс жерде қызметтен тыс уақытта жасаған және қызмет бабымен немесе мемлекеттік қызмет мүдделерімен байланысты емес қылмыстық және әкімшілік құқық бұзушылықтар үшін тиісті басшы жауапты болмайды.

4. Қызметтік тәртіпті қамтамасыз ету және нығайту мақсатында мемлекеттік қызметшілерге қатысты көтермелеу шаралары, тәртіптік жазалар, сондай-ақ осы Заңда көзделген, тәртіптік жазамен байланысты емес құқықтық ықпал ету шаралары қолданылуы мүмкін.

59-бап. Көтермелеу

1. Мемлекеттік қызметшілерді көтермелеу лауазымдық міндеттерін үлгілі орындағаны, мінсіз мемлекеттік қызметі, аса маңызды және күрделі тапсырмаларды орындағаны, жұмыстағы басқа да жетістіктері үшін, сондай-ақ олардың қызметін бағалау нәтижелері бойынша қолданылады.

2. Мемлекеттік қызметшілерге мемлекеттік органның актісінде нақты сіңірген еңбегі көрсетіле отырып, мынадай көтермелеу қолданылуы мүмкін:

1) біржолғы ақшалай сыйақы түріндегі сыйлықақы беру;

2) алғыс жариялау;

3) бағалы сыйлықпен марапаттау;

4) грамотамен марапаттау;

5) құрметті атақ беру;

6) тәртіптік жазаны мерзімінен бұрын алу;

7) көтермелеудің өзге де нысандары, оның ішінде ведомстволық наградалармен марапаттау.

Тәртіптік жазаны мерзімінен бұрын алған кезде онымен бір уақытта бір ай ішінде көтермелеудің басқа да нысандары қолданылмайды.

Бір реттік ақшалай сыйақы түріндегі сыйлықақы беруді, тәртіптік жазаны мерзімінен бұрын алуды қоспағанда, мемлекеттік қызметшілерге қатысты көтермелеуді қолданудың үлгілік қағидаларын уәкілетті орган бекітеді.

3. Мемлекеттік қызметшілер ерекше еңбек сіңіргені үшін "Қазақстан Республикасының мемлекеттік наградалары туралы" Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес мемлекеттік наградалармен марапаттауға ұсынылуы мүмкін.

4. Ұлттық, мемлекеттік, кәсіби және өзге де мерекелерді атап өтуге орай Қазақстан Республикасының мемлекеттік қызметінің ардагерлері Қазақстан Республикасы Президентінің және Қазақстан Республикасы Үкіметінің актілерінде, сондай-ақ Қазақстан Республикасының өзге де нормативтік құқықтық актілерінде белгіленген тәртіппен ведомстволық наградалармен марапаттауға ұсынылуы мүмкін.

5. Мемлекеттік наградамен немесе уәкілетті органның ведомстволық наградасымен марапатталған, мемлекеттік қызмет өтілі жиырма бес жылдан кем емес мемлекеттік қызметші зейнеткерлікке шыққан кезде оған төрт лауазымдық айлықақы мөлшерінде біржолғы ақшалай сыйақы төленеді.

60-бап. Мемлекеттік қызметшілердің жауаптылығы

1. Мемлекеттік қызметшілер өздерінің лауазымдық міндеттерін орындамағаны және (немесе) тиісінше орындамағаны, Қазақстан Республикасы заңнамасының және мемлекеттік органдар актілерінің талаптарын бұзғаны үшін Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес заңдық жауаптылықта болады.

Заңдық жауаптылық қылмыстық, әкімшілік, азаматтық-құқықтық және тәртіптік жауаптылықты қамтиды.

2. Саяси жауаптылық мемлекеттік саясаттың мақсаттары мен міндеттерін тиісінше орындамағаны және (немесе) оларға қол жеткізбегені үшін туындайды.

Саяси жауаптылық саяси мемлекеттік қызметшілердің орнынан түсуіне, сенімнен айырылуына не мемлекеттік лауазымға тағайындауға және атқаратын мемлекеттік лауазымнан босатуға уәкілеттік берілген лауазымды адамның (органның) өкілеттікті тоқтату туралы шешім қабылдауына байланысты олардың өкілеттігін тоқтатуға алып келеді.

Саяси мемлекеттік қызметшілер саяси және заңдық жауаптылықта болады.

3. Сайланбалы мемлекеттік қызметшілер заңдық жауаптылықта болады.

Сайланбалы мемлекеттік қызметшілер сайлауалды бағдарламасының мақсаттары мен міндеттеріне қол жеткізбегені және (немесе) өздерінің лауазымдық өкілеттігі шеңберінде қабылдайтын не іске асыратын шешімдері үшін де халық алдында жауаптылықта болады, ол орнынан түсуге байланысты немесе Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес өзге де жағдайларда олардың өкілеттігін тоқтатуды қамтиды.

4. Әкімшілік мемлекеттік қызметшілер заңдық жауаптылықта болады.

5. Лауазымды адамдардың лауазымдық міндеттерді орындауға қатысы жоқ және (немесе) Қазақстан Республикасының заңнамасын бұзуға бағытталған бұйрықтар, өкімдер беруіне тыйым салынады.

Мемлекеттік қызметшінің көрінеу құқыққа қайшы бұйрықты, өкімді орындауы оны жауаптылықтан босатпайды.

Мемлекеттік қызметші орындау үшін алынған бұйрықтың, өкімнің құқыққа сыйымды екеніне күмәнданған кезде бұл туралы өзінің тікелей басшысына және бұйрықты, өкімді берген басшыға жазбаша түрде дереу хабарлауға тиіс. Мемлекеттік қызметшінің тікелей басшысы және басшысы бұйрықты, өкімді жазбаша растаған жағдайда, егер оларды орындау қылмыстық құқық бұзушылықтарға немесе әкімшілік құқық бұзушылықтарға жататын әрекеттерге алып келмесе, мемлекеттік қызметші оларды орындауға міндетті.

Мемлекеттік қызметшінің құқыққа сыйымсыз бұйрықты, өкімді орындауының салдарлары үшін бұйрықты, өкімді растаған тікелей басшы немесе басшы жауапты болады.

6. Мемлекеттік қызметшілердің өздеріне қатысты қабылданатын мемлекеттік органның шешімдеріне, оның лауазымды адамдарының әрекеттеріне (әрекетсіздігіне) жоғары тұрған мемлекеттік органға және (немесе) уәкілетті органға не сотқа шағым жасауға құқығы бар.

7. Мемлекеттік органдардың басшылары мен олардың орынбасарлары, әкімдер мен олардың орынбасарлары, мемлекеттік органдар аппараттарының басшылары, құрылымдық бөлімшелерінің басшылары, осы Заңда көзделген жағдайларды қоспағанда, өздеріне тікелей бағынысты не өздері жетекшілік ететін адамдардың сыбайлас жемқорлық қылмыстар жасағаны үшін мынадай жағдайлар жиынтығы болса:

1) сыбайлас жемқорлық қылмыс пен сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтардың алдын алу жөніндегі лауазымдық міндеттерді орындамаудағы немесе тиісінше орындамаудағы кінәсінің арасында байланыс анықталған;

2) аталған адамдарға қатысты сыбайлас жемқорлық қылмыс үшін қылмыстық жауаптылыққа тарту туралы заңды күшіне енген сот актісі болған не сыбайлас жемқорлық қылмыс жасағаны үшін қылмыстық істі қылмыстық қудалау органы немесе сот Қазақстан Республикасының Қылмыстық-процестік кодексінің 35-бабы бірінші бөлігінің 3), 4), 9), 10), 11) және 12) тармақтарының немесе 36-бабының негізінде тоқтатқан жағдайларда Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес тәртіптік жауаптылықта болады.

8. Мемлекеттік органға келтірілген залал үшін мемлекеттік қызметшінің материалдық жауаптылығы Қазақстан Республикасының заңнамасында көзделген жағдайларда және мөлшерлерде туындайды.

9. Мемлекеттік қызметші мемлекеттік органға келтірілген тікелей нақты залалды өтеуге міндетті.

10. Егер нұқсан еңсерілмейтін күш не аса қажеттілік, қажетті қорғаныс, сондай-ақ мемлекеттік органның мемлекеттік қызметшіге берілген мемлекеттік мүліктің сақталуы үшін тиісті жағдайларды қамтамасыз ету жөніндегі міндеттерін орындамауы салдарынан туындаса, мемлекеттік қызметшінің мемлекеттік органға келтірілген залал үшін материалдық жауаптылығы болмайды.

61-бап. Мемлекеттік қызметшінің тәртіптік теріс қылықтары және тәртіптік жазалар

1. Мемлекеттік қызметшінің тәртіптік теріс қылығы (бұдан әрі – тәртіптік теріс қылық) – мемлекеттік қызметшінің өзіне жүктелген міндеттерді құқыққа қайшы түрде, кінәлі болатындай орындамауы немесе тиісінше орындамауы, лауазымдық өкілеттігін асыра пайдалануы, қызметтік тәртіп пен қызметтік әдепті бұзуы, сондай-ақ бұзушылықтарды жою бойынша шаралар қабылдамауы.

ЗҚАИ-ның ескертпесі!
2-тармақтың қолданысы, егер осы Заңның 90-бабының 3-тармағында өзгеше көзделмесе, 01.01.2029 дейін тоқтатыла тұрады, тоқтатыла тұрған кезеңде қолданыста болатын редакцияны 90-б 2-тармағынан қараңыз.

2. Тәртіптік жазалар тәртіптік жауаптылық шарасы болып саналады.

Тәртіптік теріс қылықтар жасағаны үшін мемлекеттік қызметшілерге мынадай тәртіптік жаза түрлері қолданылады:

1) ескерту;

2) сөгіс;

3) қатаң сөгіс;

4) қызметке толық сай еместігі туралы ескерту;

5) мемлекеттік қызметшінің лауазымдық деңгейін төмендету;

6) сайланған мемлекеттік қызметшілерді қоспағанда, мемлекеттік лауазымын төмендету;

7) сайланған мемлекеттік қызметшіні атқаратын лауазымына сай емес деп тану;

8) сайланған мемлекеттік қызметшілерді қоспағанда, атқаратын мемлекеттік лауазымынан шығару.

Қазақстан Республикасының заңдарында өзге де жаза түрлері белгіленуі мүмкін.

ЗҚАИ-ның ескертпесі!
3-тармақтың қолданысы, егер осы Заңның 90-бабының 3-тармағында өзгеше көзделмесе, 01.01.2029 дейін тоқтатыла тұрады, тоқтатыла тұрған кезеңде қолданыста болатын редакцияны 90-б 2-тармағынан қараңыз.

3. Мемлекеттік лауазымын төмендету түріндегі тәртіптік жаза, уақытша бос мемлекеттік лауазымдарды қоспағанда, мемлекеттік органда келесі төмен тұрған бос мемлекеттік лауазым болғанда және мемлекеттік қызметші осы мемлекеттік лауазымға белгіленген біліктілік талаптарына сай келген кезде қолданылады. Төмен тұрған мемлекеттік лауазымға тағайындау конкурс өткізілмей жүзеге асырылады.

Мемлекеттік қызметшінің лауазымдық деңгейін төмендету түріндегі тәртіптік жаза келесі төмен тұрған лауазымдық деңгей болған кезде қолданылады. Ол болмаған кезде осы тармақтың бірінші бөлігіне сәйкес мемлекеттік лауазымын төмендету түріндегі тәртіптік жаза қолданылады.

Атқаратын мемлекеттік лауазымынан шығару және сайланған мемлекеттік қызметшіні атқаратын лауазымына сай емес деп тану түріндегі тәртіптік жаза осы Заңда көзделген негіздер бойынша қолданылады.

4. Басқа саяси немесе әкімшілік мемлекеттік лауазымға орналасқан мемлекеттік қызметші бұрынғы мемлекеттік лауазымда тәртіптік теріс қылық жасағаны үшін тәртіптік жаза қолдану мерзімдері ескеріле отырып, Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен тәртіптік жауаптылыққа тартылады.

5. Тәртіптік жаза:

1) мұндай өкілеттігі бар лауазымды адам (орган) не осындай өкілеттік берілген өзге де лауазымды адам (орган) (бұдан әрі – тәртіптік жаза қолдануға уәкілеттік берілген адам) тарапынан қолданылады;

2) бірінші тәртіптік жазаны қолдану заңды болса және тәртіптік жаза теріс қылықтың ауырлығына сәйкес келсе, сол бір теріс қылық үшін қайта қолданылмайды;

3) осы Заңға және Қазақстан Республикасының Президенті айқындайтын мемлекеттік қызметшілерге тәртіптік жаза қолдану тәртібіне сәйкес қолданылады.

6. Мыналар тәртіптік жаза қолдануға уәкілеттік берілген адамдар деп танылады:

1) саяси мемлекеттік қызметшіге тәртіптік жаза қолдану кезінде – саяси мемлекеттік қызметшіні лауазымға тағайындау және оны лауазымнан босату құқығы бар лауазымды адам (орган) не ол уәкілеттік берген лауазымды адам (орган);

2) сайланған мемлекеттік қызметшіге тәртіптік жаза қолдану кезінде – жоғары тұрған лауазымды адам;

3) жергілікті өкілді орган тағайындайтын әкімшілік мемлекеттік қызметшіні қоспағанда, әкімшілік мемлекеттік қызметшіге тәртіптік жаза қолдану кезінде – әкімшілік мемлекеттік қызметшіні лауазымға тағайындау және оны лауазымнан босату құқығы бар лауазымды адам (орган) не ол уәкілеттік берген лауазымды адам (орган);

4) жергілікті өкілді орган тағайындайтын әкімшілік мемлекеттік қызметшіге тәртіптік жаза қолдану кезінде – жергілікті өкілді орган не ол уәкілеттік берген лауазымды адам (уәкілетті орган).

7. Мемлекеттік қызметшінің тәртіптік жауаптылығы мәселелері бойынша шешімді тәртіптік жаза қолдануға уәкілеттік берілген адам қабылдайды.

Мемлекеттік қызметшінің тәртіптік жауаптылығын алқалы орган Қазақстан Республикасының Президенті айқындайтын мемлекеттік қызметшілерге тәртіптік жаза қолдану тәртібіне сәйкес қарайды.

8. Сайланған мемлекеттік қызметшіге оны атқаратын лауазымына сай емес деп тану түрінде тәртіптік жаза қолданылған кезде тиісті актінің көшірмесі жергілікті өкілді органға жіберіледі, ол сайланған мемлекеттік қызметшінің өкілеттігін тоқтату туралы не оның өз міндеттерін жүзеге асыруын жалғастыруы туралы мәселені бір ай мерзімде қарайды.

Сайланған мемлекеттік қызметшінің өкілеттігін тоқтату туралы шешім қабылданған жағдайда жергілікті өкілді орган шешімінің көшірмесі тиісті аумақтық сайлау комиссиясына жіберіледі.

Жергілікті өкілді органның шешімі негізінде аумақтық сайлау комиссиясы сайланған мемлекеттік қызметшінің өкілеттігін жоғалту фактісін назарға алады.

62-бап. Мемлекеттік қызметке кір келтіретін тәртіптік теріс қылықтар

1. Осы Заңда мемлекеттік қызметшілердің мынадай іс-әрекеттері мемлекеттік қызметке кір келтіретін тәртіптік теріс қылықтар деп танылады:

1) басқа мемлекеттік органдардың, ұйымдардың қызметіне құқыққа сыйымсыз араласуы;

2) өзінің лауазымдық өкілеттіліктерін өзінің не жақын туыстары мен жекжаттарының материалдық мүдделерін қанағаттандырумен байланысты мәселелерді шешу кезінде пайдалануы;

3) мемлекеттік қызметке кіру және мемлекеттік қызметте ілгерілету кезінде Қазақстан Республикасының заңдарында көзделмеген артықшылықтар беруі (тамыр-таныстық, отбасылық жақындық);

4) шешімдерді дайындау мен қабылдау кезінде жеке және (немесе) заңды тұлғаларға құқыққа сыйымсыз қолдау көрсетуі;

5) кәсіпкерлік және кіріс алумен байланысты өзге де қызметті жүзеге асыруда кімге болмасын Қазақстан Республикасының заңнамасында көзделмеген кез келген жәрдем көрсетуі;

6) мемлекеттік функцияларды орындау кезінде алынған ақпаратты, егер мұндай ақпарат ресми таратылуға жатпайтын болса, жеке немесе топтық мүдде үшін пайдалануы;

7) Қазақстан Республикасының заңнамасында жеке және (немесе) заңды тұлғаларға берілуі көзделген ақпаратты беруден негізсіз бас тартуы не оны кешіктіріп беруі, анық емес немесе толық емес ақпарат беруі;

8) Қазақстан Республикасының заңнамасында жеке және (немесе) заңды тұлғалардың беруі көзделмеген ақпаратты мұндай тұлғалардан талап етуі;

9) мемлекеттік қаржылық және материалдық ресурстарды жекелеген кандидаттардың сайлау қорларына беруі;

10) адамдардың лауазымдық өкілеттіктерін пайдалана отырып, мүліктік пайда, игіліктер не артықшылықтар алу үшін аталған адамдарға сыйлықтарды тарту етуі және қызметтік емес қызметтер көрсетуі;

11) жеке және (немесе) заңды тұлғаларға құқықтарын, бостандықтары мен заңды мүдделерін іске асыруына ашық кедергі жасауы;

12) кәсіпкерлік субъектілеріне қатысты Қазақстан Республикасы Кәсіпкерлік кодексінің 151-бабының 1), 2), 3), 4) және 7) тармақшаларында, 156-бабы 2-тармағының 2), 6) және 8) тармақшаларында белгіленген мемлекеттік бақылауды ұйымдастыру мен жүргізуге қойылатын талаптарды өрескел бұзуы;

13) кәсiпкерлiк қызметті жүзеге асыратын жеке немесе заңды тұлғаларға осындай қызметті мемлекеттiк реттеу, сондай-ақ оны бақылау мен қадағалау өкілеттіктерін беруі;

14) мемлекеттік бақылау және қадағалау функцияларын мемлекеттік орган мәртебесі жоқ ұйымдарға беруі;

15) егер Қазақстан Республикасының заңнамасында өзгеше көзделмесе, өздерінің мемлекеттік немесе соған теңестірілген функцияларын атқарғаны үшін өзі оларда тиісті функциялар орындамайтын ұйымдардан, сондай-ақ жеке тұлғалардан ақша, көрсетілетін қызметтер түрінде және өзге де нысандарда кез келген сыйақыны қабылдауы.

Мемлекеттік қызметшінің шотына аталған адам хабардар етілмей келiп түскен ақша, сондай-ақ ол тиісті функцияларын орындауына байланысты осы тармақшаның бiрiншi бөлігін бұза отырып алған қаражат олар анықталғаннан кейiн екi аптадан аспайтын мерзiмде тиiстi мемлекеттік кіріс органына мұндай қаражаттың келіп түсу мән-жайлары туралы түсiнiктеме ұсыныла отырып, республикалық бюджетке аударылуға тиіс;

16) өздерінің мемлекеттік немесе соған теңестірілген функцияларын атқаруға байланысты қызмет бабында өздеріне тәуелді мемлекеттік қызметшілерден және өзге адамдардан жалпы қамқорлығы немесе қызмет бабындағы салғырттығы үшін сыйлықтарды және (немесе) көрсетілетін қызметтерді қабылдауы.

Мемлекеттік қызметшіге хабардар етілмей келіп түскен, сондай-ақ ол тиiстi функцияларын атқаруына байланысты осы тармақшаның бiрiншi бөлігін бұза отырып алған сыйлықтар сыйлық алынған күннен бастап не мемлекеттік қызметшіге сыйлықтың келіп түскені туралы мәлім болған күннен бастап жеті жұмыс күні ішінде мемлекеттік мүлікті басқару жөніндегі уәкілетті органға өтеусіз берілуге жатады, ал мемлекеттік қызметшіге нақ сондай мән-жайларда көрсетілген қызметтер үшін қызмет көрсетілген күннен бастап не мемлекеттік қызметшіге қызметтің көрсетілгені туралы мәлім болған күннен бастап жеті жұмыс күні ішінде республикалық бюджетке ақша аудару арқылы ақы төленуге тиіс.

Өзіне сыйлықтар келіп түскен мемлекеттік қызметші оларды "Мемлекеттік мүлік туралы" Қазақстан Республикасының Заңында белгіленген тәртіппен сатып алуға құқылы. Сыйлықтарды сатудан түскен ақша республикалық бюджетке аударылады;

17) шетелдік те, Қазақстан Республикасының да жеке және заңды тұлғалары есебiнен мемлекетішiлiк және шетелдiк туристiк, емдеу-сауықтыру және өзге де сапарларға шақыруларды қабылдауы, оған мыналар:

жұбайының (зайыбының), туыстарының өз есебiнен шақыруы бойынша;

өзге де жеке тұлғалардың шақыруы бойынша (жоғары тұрған лауазымды адамның және (немесе) органның келiсiмiмен), егер олармен арадағы қарым-қатынастар шақырылатындардың қызмет бабындағы мәселелерді қозғамаса;

Қазақстан Республикасының халықаралық шарттарына сәйкес немесе Қазақстан Республикасының мемлекеттiк органдары мен шет мемлекеттердiң мемлекеттiк органдары арасындағы өзара уағдаластық бойынша тиiстi мемлекеттiк органдардың және (немесе) халықаралық ұйымдардың қаражаты есебiнен жүзеге асырылатын;

жоғары тұрған лауазымды адамның немесе органның келiсiмiмен ғылыми, спорттық, шығармашылық, кәсiби, гуманитарлық іс-шараларға қатысу үшiн ұйымдардың қаражаты есебiнен жүзеге асырылатын сапарлар, оның iшiнде осындай ұйымдардың жарғылық қызметi шеңберiнде жүзеге асырылатын сапарлар қосылмайды;

18) кредиттер, несиелер алуда, бағалы қағаздарды, жылжымайтын және өзге де мүлiкті сатып алуда Қазақстан Республикасының заңнамасында көзделмеген артықшылықтарды пайдалануы.

2. Лауазымдық өкілеттіктерді атқарумен байланысты емес, бірақ мемлекеттік қызметтің қадірі мен беделіне нұқсан келтіретін әрекеттер де, атап айтқанда:

1) есірткі, психотроптық заттарды, сол тектестерді, прекурсорларды медициналық емес мақсатта тұтыну;

2) көлік құралын алкогольдік және (немесе) есірткілік және (немесе) уытқұмарлық масаң күйде басқару мемлекеттік қызметке кір келтіретін тәртіптік теріс қылықтар болады.

3. Мемлекеттік қызметшінің отбасы мүшелері мемлекеттік қызметші қызмет бабында байланысты болатын шетелдік те, Қазақстан Республикасының да жеке және заңды тұлғаларының есебінен сыйлықтарды және (немесе) көрсетілетін қызметтерді, туристік, емдеу-сауықтыру және өзге де сапарларға шақыруларды қабылдауға құқылы емес.

Мемлекеттік қызметші өзінің отбасы мүшелері заңсыз алған сыйлықтарды сыйлық алынғаны туралы өзіне мәлім болған күннен бастап жеті жұмыс күні ішінде мемлекеттік мүлікті басқару жөніндегі уәкілетті органға өтеусіз беруге және өзінің отбасы мүшелері құқыққа сыйымсыз пайдаланған көрсетілген қызметтердің құнын қызмет көрсетілгені туралы мемлекеттік қызметшіге мәлім болған күннен бастап жеті жұмыс күні ішінде республикалық бюджетке ақша аудару арқылы өтеуге міндетті.

4. Мемлекеттік қызметшінің осы баптың 1-тармағының 1), 6), 7), 8), 10), 11) және 12) тармақшаларында көрсетілген, мемлекеттік қызметке кір келтіретін қандай да бір тәртіптік теріс қылықтар жасауы, егер оларда қылмыстық құқық бұзушылық не әкімшілік құқық бұзушылық белгілері болмаса, мемлекеттік лауазымын төмендетуге, ал төмен тұрған бос мемлекеттік лауазым болмаған жағдайда – қызметке толық сай еместігі туралы ескерту түріндегі тәртіптік жазаны қолдануға алып келеді.

Бірінші тәртіптік теріс қылығы үшін тәртіптік жаза қолданылғаннан кейін бір жыл ішінде осы тармақтың бірінші бөлігінде көрсетілген тәртіптік теріс қылықтарды қайталап жасау атқаратын мемлекеттік лауазымынан шығаруға, сайланған мемлекеттік қызметшіні атқаратын лауазымына сай емес деп тануға алып келеді.

5. Мемлекеттік қызметшінің осы баптың 1-тармағының 2), 3), 4) және 5) тармақшаларында көрсетілген, мемлекеттік қызметке кір келтіретін қандай да бір тәртіптік теріс қылықтар жасауы, егер оларда қылмыстық құқық бұзушылық не әкімшілік құқық бұзушылық белгілері болмаса, қызметке толық сай еместігі туралы ескерту, сайланған мемлекеттік қызметшіні атқаратын лауазымына сай емес деп тану, атқаратын мемлекеттік лауазымынан шығару түріндегі тәртіптік жазаны қолдануға алып келеді.

Бірінші тәртіптік теріс қылығы үшін тәртіптік жаза қолданылғаннан кейін бір жыл ішінде осы тармақтың бірінші бөлігінде көрсетілген тәртіптік теріс қылықтарды қайталап жасау атқаратын мемлекеттік лауазымынан шығаруға, сайланған мемлекеттік қызметшіні атқаратын лауазымына сай емес деп тануға алып келеді.

6. Мемлекеттік қызметшінің осы баптың 1-тармағының 9), 13), 14), 15), 16), 17) және 18) тармақшалары мен 2-тармағында көрсетілген, мемлекеттік қызметке кір келтіретін тәртіптік теріс қылықтың қайсыбірін жасауы атқаратын мемлекеттік лауазымынан шығаруға, сайланған мемлекеттік қызметшіні атқаратын лауазымына сай емес деп тануға алып келеді.

63-бап. Тәртіптік жаза қолданудың негіздері мен шарттары, сондай-ақ мемлекеттік қызметшiлерді тәртiптiк жауаптылыққа тарту кезiнде олардың құқықтарына берілетін кепілдіктер

1. Мемлекеттік қызметшінің тәртіптік теріс қылық жасауы тәртіптік жаза қолдануға негіз болады.

Мемлекеттік қызметшінің тәртіптік жауаптылығын болғызбайтын мән-жайлардың болмауы тәртіптік жаза қолданудың шарты болады.

2. Мыналар тәртіптік жауаптылықты болғызбайтын мән-жайлар деп танылады:

1) тәртіптік жаза қолдану мерзімінің аяқталуы;

2) тікелей басшы және басшы растаған құқыққа сыйымсыз бұйрықты, өкімді орындау;

3) егер жеке және заңды тұлғалардың өміріне, денсаулығына, құқықтары мен заңды мүдделеріне, қоғамның немесе мемлекеттің мүдделеріне тікелей қатер төндіретін қауіпті өзге де тәсілдермен жою мүмкін болмаса, бұл қауіпті жою үшін мәжбүрлі шаралар;

4) бұзылуы тәртіптік жауаптылыққа алып келетін, бұрын шығарылған актінің немесе оның жекелеген ережелерінің күші жойылды деп тану, олардың күшін жою;

5) мемлекеттік қызметшіні лауазымды адам ретінде әкімшілік жауаптылыққа тарту;

6) Қазақстан Республикасының заңдарында көзделген өзге де жағдайлар.

3. Тәртіптік жаза қолдану және оның түрін айқындау кезінде мынадай өлшемшарттар ескеріледі:

1) жасалған тәртіптік теріс қылықтың мазмұны мен сипаты;

2) жасалған теріс қылықтың ауырлығы мен мән-жайлары;

3) мемлекеттік қызметшінің жеке басын және оның қызметке көзқарасын сипаттайтын деректер;

4) мемлекеттік қызметші кінәсінің дәрежесі;

5) тәртіптік жауаптылықты жеңілдететін мән-жайлар;

6) тәртіптік жауаптылықты ауырлататын мән-жайлар.

4. Мыналар тәртіптік жауаптылықты жеңілдететін мән-жайлар деп танылады:

1) мемлекеттік қызметшінің өзінің тәртіптік теріс қылық жасағаны туралы тікелей басшысына немесе мемлекеттік органның басшылығына ерікті түрде хабарлауы;

2) тәртіптік жаза болмаған кезде тәртіптік теріс қылық жасау және теріс қылық жасау фактісімен келісудің болуы;

3) тәртіптік теріс қылықты жеке немесе отбасылық ауыр мән-жайлар қалыптасқан кезде жасау;

4) тәртіптік теріс қылықты тәндік, психикалық не өзге де мәжбүрлеу салдарынан жасау;

5) теріс салдардың болмауы.

5. Мыналар тәртіптік жауаптылықты ауырлататын мән-жайлар деп танылады:

1) егер мемлекеттік қызметшіге бірінші теріс қылығы үшін тәртіптік жаза қолданылған және ол белгіленген тәртіппен алынбаған болса, сондай тәртіптік теріс қылықты қайталап жасау;

2) қарамағындағы мемлекеттік қызметшіні тәртіптік теріс қылық жасауға тарту;

3) тәртіптік теріс қылықты төтенше жағдай немесе өзге де шектеу шаралары енгізілген кезеңде жасау;

4) лауазымдық міндеттерді өрескел сақтамау;

5) тәртіптік теріс қылықты профилактикалық есепте болған кезеңде жасау;

6) тәртіптік теріс қылықты алкогольдік және (немесе) есірткілік және (немесе) уытқұмарлық масаң күйде немесе психикаға белсенді әсер ететін затты тұтыну салдарынан жасау.

6. Мемлекеттік қызметшінің міндеттерін тиісінше орындамауы немесе орындамауы лауазымдық міндеттерді өрескел сақтамауға жатады, олар:

1) адамның өмірі мен денсаулығына зиян келтіруді;

2) қоғамдық резонанс тудырған, мемлекеттік органдардың қалыпты жұмыс істеуі мен міндеттерін орындауына кедергі келтіретін әрекеттер жасауды, қызметтік әдепті сақтамауды;

3) жұмыста алкогольдік және (немесе) есірткілік және (немесе) уытқұмарлық масаң күйде болуды, оның ішінде жұмыс күні ішінде осындай масаңдықты тудыратын заттарды тұтынуды;

4) мемлекеттік органның мүдделеріне зиян келтірген қызметтік ақпаратты жария етуді;

5) адамның және азаматтың жеке өмірін, ар-намысы мен қадір-қасиетін қозғайтын мәліметтерді жария етуді;

6) мемлекеттік меншіктің сақталуын қамтамасыз етпеуді, сеніп тапсырылған мемлекеттік меншікті қызметтік емес мақсаттарда пайдалануды;

7) теріс салдарға алып келген, мемлекеттік қызметтің имиджіне анық нұқсан келтіретін өзге де әрекеттер жасауды;

8) Қазақстан Республикасының заңдарында көзделген өзге де әрекеттер жасауды қамтиды.

7. Тәртіптік жазаны қолдану тәртіптік теріс қылық жасаған мемлекеттік қызметшіні міндетін орындамағаны немесе тиісінше орындамағаны үшін тәртіптік жаза қолданылған міндетін орындаудан босатпайды.

8. Мемлекеттік қызметші өзін тәртіптік жауаптылыққа тартумен байланысты барлық материалмен таныстырылуға тиіс, оған қызметтік тергеп-тексеру рәсіміне жеке өзінің қатысуына құқық беріледі.

9. Жауаптылыққа тартылатын мемлекеттік қызметшілер мемлекеттік органның немесе лауазымды адамның әрекеттеріне (әрекетсіздігіне) және шешімдеріне Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген тәртіппен шағым жасай алады.

64-бап. Тәртіптік жаза қолдану және оның мерзімдері

1. Тәртіптік жаза тәртіптік теріс қылық анықталған күннен бастап бір айдан кешіктірілмей қолданылады және оны теріс қылық жасалған күннен бастап алты айдан кешіктіріп қолдануға болмайды.

Мемлекеттік қызметке кір келтіретін тәртіптік теріс қылықтар жасағаны үшін осы Заңда көзделген тәртіптік жаза теріс қылық анықталған күннен бастап үш айдан кешіктірілмей қолданылады және оны теріс қылық жасалған күннен бастап бір жылдан кешіктіріп қолдануға болмайды.

Қылмыстық қудалау органы немесе сот қылмыстық істі тоқтатқан, әкімшілік құқық бұзушылық туралы іс бойынша іс жүргізу тоқтатылған және мемлекеттік қызметшінің іс-әрекеттерінде тәртіптік теріс қылық белгілері болған жағдайларда тәртіптік жаза қылмыстық іс, әкімшілік құқық бұзушылық туралы іс бойынша іс жүргізу тоқтатылған күннен бастап үш айдан кешіктірілмей, бірақ осы теріс қылық жасалған күннен бастап бір жылдан кешіктірілмей қолданылады.

Қазақстан Республикасының бюджет заңнамасын бұзғаны үшін тәртіптік жаза терiс қылық анықталған күннен бастап үш айдан кешiктiрiлмей қолданылады және оны терiс қылық жасалған күннен бастап бiр жылдан кешiктiрiп қолдануға болмайды.

Мемлекеттік қызметшінің тәртіптік жауаптылығын қарайтын алқалы орган тәртіптік жаза қолдану туралы ұсынымды тәртіптік жаза қолдануға уәкілеттік берілген адамға енгізген күн не аталған адамға мемлекеттік қызметшінің осы теріс қылықты өзінің жасау фактісімен келісетіні туралы жазбаша түсініктеме берілген күн мерзімнің өтуі басталатын, тәртіптік теріс қылық анықталған күн деп есептеледі.

Белгiлi бiр теріс қылықтың бiрыңғай құрамының үздiксiз жүзеге асырылуымен сипатталатын және ол анықталған кезде аяқталмаған тәртіптік теріс қылық ұзаққа созылған тәртіптік теріс қылық деп танылады.

2. Мынадай:

1) мемлекеттік қызметшінің еңбекке уақытша жарамсыздығы;

2) мемлекеттік қызметші демалыста немесе іссапарда болған;

3) мемлекеттік қызметші даярлауда, қайта даярлауда, біліктілігін арттыру курстарында және тағылымдамада болған;

4) мемлекеттік қызметші мемлекеттік немесе қоғамдық міндеттерді орындау уақытына өз міндеттерін атқарудан босатылған;

5) мемлекеттік қызметші өзін тәртіптік жауаптылыққа тартумен байланысты мемлекеттік органдардың актілері мен материалдарға Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен шағым жасаған;

6) қылмыстық іс бойынша іс жүргізілген, сондай-ақ мемлекеттік қызметшінің өз лауазымдық өкілеттіктерін атқаруымен байланысты тиісті сот актісі заңды күшіне енгенге дейінгі;

7) сыбайлас жемқорлық қылмыс бойынша қылмыстық іс жүргізілген, сондай-ақ қарамағындағы мемлекеттік қызметшіге қатысты тиісті сот актісі заңды күшіне енгенге дейінгі;

8) әкімшілік құқық бұзушылық туралы іс жүргізілген, сондай-ақ мемлекеттік қызметшінің өз лауазымдық өкілеттіктерін атқаруымен байланысты тиісті сот актісі немесе әкімшілік құқық бұзушылықтар туралы істерді қарауға уәкілеттік берілген лауазымды адамның актісі заңды күшіне енгенге дейінгі;

9) мемлекеттік органның мемлекеттік қызметшінің әрекетімен (әрекетсіздігімен) байланысты шешімі сотта қаралған жағдайларда тәртіптік жаза қолдану мерзімінің өтуі тоқтатыла тұрады.

Тәртіптік жаза қолдану мерзімінің өтуі прокурорлық қадағалау және ден қою актілерін қарау кезеңінде де тоқтатыла тұрады және осы акт бойынша шешім қабылданған күннен бастап қайта басталады.

3. Мемлекеттік қызметшіні іссапарға жіберу және (немесе) демалыстан кері шақыртып алу оны тәртіптік жауаптылыққа тартумен байланысты жағдайларды қоспағанда, осы баптың 2-тармағында көрсетілген жағдайларда тәртіптік жауаптылық туралы мәселені қарау тоқтатыла тұрады, сондай-ақ тәртіптік жаза қолданылмайды.

Егер мемлекеттік қызметшіге оның тәртіптік жауаптылығына байланысты материалдардың қаралатыны туралы оның еңбекке уақытша жарамсыздығы басталғанға дейін тиісті түрде хабарланса, тәртіптік жауаптылық туралы мәселені қарау тоқтатыла тұрмайды.

4. Тәртіптік жазаны қолдану мерзімі:

1) ескерту түріндегі тәртіптік жаза қолданылған күннен бастап екі айдан;

2) сөгіс түріндегі тәртіптік жаза қолданылған күннен бастап үш айдан;

3) қатаң сөгіс түріндегі тәртіптік жаза қолданылған күннен бастап төрт айдан;

ЗҚАИ-ның ескертпесі!
4) тармақшаның қолданысы, егер осы Заңның 90-бабының 3-тармағында өзгеше көзделмесе, 01.01.2029 дейін тоқтатыла тұрады, тоқтатыла тұрған кезеңде қолданыста болатын редакцияны 90-б 2-тармағынан қараңыз.

4) қызметке толық сай еместігі туралы ескерту, мемлекеттік қызметшінің лауазымдық деңгейін төмендету, сайланған мемлекеттік қызметшіні атқаратын лауазымына сай емес деп тану түріндегі тәртіптік жаза қолданылған күннен бастап алты айдан аспауға тиіс.

Мемлекеттік лауазымды төмендету түріндегі тәртіптік жаза бойынша қолданылу мерзімі белгіленбейді.

5. Алдыңғы тәртіптік теріс қылық үшін тәртіптік жаза қолданылғаннан кейін алты ай ішінде тәртіптік теріс қылықты қайталап жасау Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен атқаратын мемлекеттік лауазымынан шығаруға дейінгі неғұрлым қатаң тәртіптік жазаға алып келеді.

6. Тәртіптік жаза қолдануға уәкілеттік берілген адам, егер бұрын қолданылған тәртіптік жазаның қолданылу мерзімі аяқталмаса, тәртіптік жауаптылықты жеңілдететін мән-жайлар болса, тәртіптік жауаптылықты ауырлататын мән-жайлар болмаса, тәртіптік жаза қолданбастан, тәртіптік жазамен байланысты емес құқықтық ықпал ету шараларымен, бұрын қолданылған тәртіптік жазамен шектелуге құқылы.

Осы тармақтың бірінші бөлігінің ережелері мемлекеттік қызметке кір келтіретін тәртіптік теріс қылықтарға қолданылмайды.

7. Тәртіптік жаза қолдануға уәкілеттік берілген адам тәртіптік жазаның қолданылу мерзімі аяқталғанға дейін оны Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен мерзімінен бұрын алуы мүмкін.

65-бап. Мемлекеттік қызметшіні лауазымдық өкілеттіктерін атқарудан уақытша шеттету

Мемлекеттік қызметші:

1) Қазақстан Республикасының қылмыстық-процестік заңнамасына сәйкес лауазымдық өкілеттіктерін атқарудан уақытша шеттетілуі мүмкін;

2) оның тәртіптік жауаптылығы қаралған жағдайда – тәртіптік жаза қолдануға уәкілеттік берілген адам тәртіптік жауаптылық туралы мәселе шешілгенге дейін жалақысын сақтай отырып, бір айдан аспайтын мерзімге лауазымдық өкілеттіктерін атқарудан уақытша шеттетуі мүмкін.

Тәртіптік жаза қолдануға уәкілеттік берілген адам мемлекеттік қызметшіні лауазымдық өкілеттіктерін атқарудан уақытша шеттету туралы акт шығарады.

66-бап. Тәртіптік жазамен байланысты емес құқықтық ықпал ету шаралары

1. Тәртіптік жазамен байланысты емес құқықтық ықпал ету шаралары мемлекеттік қызметшілердің тәртіптік теріс қылық жасауының алдын алу, оларды жасауға ықпал ететін себептер мен жағдайларды жою мақсатында мемлекеттік қызметшілерге қатысты қолданылады.

2. Тәртіптік жазамен байланысты емес құқықтық ықпал ету шараларын қабылдау туралы мәселені қарау үшін мынадай мән-жайлардың:

1) тәртіптік теріс қылық жасаудың;

2) әкімшілік құқық бұзушылық жасаудың;

3) жеке және (немесе) заңды тұлғалар жолданымдарының, бұқаралық ақпарат құралдарынан алынған ақпараттың;

4) құқық қорғау органдары мен өзге де мемлекеттік органдар жолданымдарының болуы негіз болады.

3. Тәртіптік жазамен байланысты емес құқықтық ықпал ету шаралары:

1) профилактикалық әңгімелесу;

2) жазбаша ескерту;

3) мемлекеттік қызметшінің өз лауазымдық міндеттерін тиімді орындауы үшін қажетті мемлекеттік қызметшінің құзыреттерін тексеру;

4) мемлекеттік қызметшінің мінез-құлқына қатысты жеке ұсынымдар;

5) профилактикалық есепке алу және мониторингтеу.

4. Тәртіптік жазамен байланысты емес құқықтық ықпал ету шаралары тәртіптік жазалармен бірге не тәртіптік жауаптылықты болғызбайтын немесе жеңілдететін мән-жайлар болған жағдайларда бөлек қолданылуы мүмкін.

Тәртіптік жазамен байланысты емес құқықтық ықпал ету шаралары тәртіптік жаза қолдануға уәкілеттік берілген адамның шешімі бойынша қолданылады.

Тәртіптік жазамен байланысты емес құқықтық ықпал ету шараларын қолдану туралы шешімге Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен шағым жасалуы мүмкін.

5. Мемлекеттік органдардың тәртіптік жазамен байланысты емес құқықтық ықпал ету шаралары жөніндегі қызметін үйлестіруді және оларды есепке алуды әдеп жөніндегі уәкілдер жүзеге асырады.

Тәртіптік жазамен байланысты емес құқықтық ықпал ету шараларын мемлекеттік қызметшіге қатысты қолдану туралы мәліметтер мемлекеттік қызметшінің қызметін бағалауды жүргізу, көтермелеу және тәртіптік жаза қолдану кезінде ескерілуі мүмкін.

6. Тәртіптік теріс қылықтар жасауға ықпал ететін себептер мен жағдайлар анықталған кезде уәкілетті орган, оның аумақтық бөлімшесі, әдеп жөніндегі уәкіл тәртіптік жаза қолдануға уәкілеттік берілген адамның қарауына міндетті осы себептер мен жағдайларды жою туралы ұсынымдар енгізеді. Ұсынымдарды қарау нәтижелері және қабылданған шаралар туралы ақпарат бір ай мерзімде беріледі.

7. Тәртіптік жазамен байланысты емес құқықтық ықпал ету шараларын мемлекеттік қызметшілерге қатысты қолдану тәртібін уәкілетті орган айқындайды.

9-тарау. МЕМЛЕКЕТТІК ҚЫЗМЕТТІ ТОҚТАТУ

67-бап. Мемлекеттік қызметті тоқтату негіздері

1. Мемлекеттік қызметті тоқтату негіздері:

1) мемлекеттік қызметшіні осы Заңда белгіленген тәртіппен жұмыстан шығару (өкілеттігін тоқтату);

2) мемлекеттік қызметшінің қайтыс болуы немесе заңды күшіне енген сот шешіміне сәйкес оның қайтыс болды деп жариялануы;

3) Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген тәртіппен мемлекеттік қызметшінің хабарсыз кеткен немесе әрекетке қабілетсіз, әрекет қабілеті шектеулі деп танылуы;

4) Қазақстан Республикасы азаматының бұрын өзі атқарған лауазымға қайта орналасуы;

5) мемлекеттік лауазымды атқаратын негізгі мемлекеттік қызметшінің жұмысқа шығуы (уақытша бос мемлекеттік лауазымды атқарған жағдайда);

6) мемлекеттік қызметті тоқтатуға алып келетін сайланбалы және өзге де жұмысқа (лауазымға) ауысуы;

7) мемлекеттік органның жойылуы (таратылуы);

8) мемлекеттік органның штат санының немесе мемлекеттік лауазымдардың қысқартылуы.

2. Ауыстырылған, ротацияланған, конкурс қорытындысы бойынша, конкурс өткізілмей, саяси мемлекеттік лауазымға, сайланбалы мемлекеттік лауазымға орналасқан жағдайларда және осы Заңда, Қазақстан Республикасының заңдарында және Қазақстан Республикасының өзге де нормативтік құқықтық актілерінде көзделген өзге де жағдайларда басқа мемлекеттік лауазымға орналасу мемлекеттік қызметшінің мемлекеттік қызметті тоқтатуына негіз болмайды. Бұл жағдайда мемлекеттік лауазымнан босату туралы акт шығарылады.

3. Мемлекеттік қызметшіні жұмыстан шығару (өкілеттігін тоқтату) негіздері:

1) сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылық не мемлекеттік қызметке кір келтіретін тәртіптік теріс қылық жасағаны үшін жауаптылығын қарау жағдайларын қоспағанда, өз еркімен жұмыстан шығу (өкілеттігін тоқтату) туралы өтініш беруі;

2) Қазақстан Республикасының заңдарында және Қазақстан Республикасы Президентінің актілерінде көзделген лауазымдық өкілеттігі мерзімінің аяқталуы;

3) егер Қазақстан Республикасының Конституциясында және Қазақстан Республикасының заңдарында өзгеше көзделмесе, Қазақстан Республикасының Әлеуметтік кодексінде белгіленген зейнеткерлік жасқа толуы.

Қазақстан Республикасының Президенті тағайындайтын саяси мемлекеттік қызметшілер зейнеткерлік жасқа толған кезде не олардың лауазымдық өкілеттіктерінің мерзімі аяқталған жағдайда, егер Қазақстан Республикасының Президенті оларды босату туралы шешім қабылдамаса, әдетте, бес жылға дейінгі мерзімге өз өкілеттіктерін жүзеге асыруды жалғастыра алады.

Сайланған мемлекеттік қызметшінің Қазақстан Республикасының Әлеуметтік кодексінде белгіленген зейнеткерлік жасқа толуы өз өкілеттігін тоқтатуға негіз болмайды.

Әкімшілік мемлекеттік қызметші тараптардың өзара келісуімен мемлекеттік қызметте болу мерзімін бір рет бір жылға ұзартуға құқылы.

Бұл ретте тәлімгерлікті жүзеге асыру үшін әкімшілік мемлекеттік қызметші тараптардың өзара келісуімен мемлекеттік қызметте болу мерзімін бір рет екі жылға ұзартуға құқылы.

Егер "Б" корпусының әкімшілік мемлекеттік қызметшісі бір жұмыс жылы ішінде қызметін бағалау нәтижелері бойынша Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тиімді бағаны екі рет алмаса не жұмыс жылы ішінде оған қызметтік әдепті бұзғаны үшін тәртіптік жаза не мемлекеттік қызметке кір келтіретін тәртіптік теріс қылық үшін тәртіптік жаза қолданылса, оның мемлекеттік қызметте болу мерзімін ұзартуға жол берілмейді;

4) Қазақстан Республикасының азаматтығын жоғалту, одан айыру не шығу салдарынан Қазақстан Республикасы азаматтығының тоқтатылуы.

Мемлекеттік қызметші басқа мемлекеттің азаматтығын алған жағдайда ол осы Заңның 68-бабы 9-тармағының екінші бөлігінде белгіленген тәртіппен жұмыстан шығарылуға тиіс;

5) өзі атқаратын мемлекеттік лауазымның басқа мемлекеттік лауазымға (саяси лауазымның әкімшілік не сайланбалы лауазымға, әкімшілік лауазымның саяси не сайланбалы лауазымға, сайланбалы лауазымның саяси не әкімшілік лауазымға) өзгертілуі;

6) Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес жұмыстан шығаруға алып келетін, Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес мемлекеттік құпияларға берілген рұқсаттың тоқтатылуы;

7) мемлекеттік қызметшінің лауазымдық міндеттерін орындауға байланысты өзіне мәлім болған мемлекеттік құпияларды және Қазақстан Республикасының заңдарымен қорғалатын өзге де құпияны құрайтын мәліметтерді жария етуі;

8) осы Заңға сәйкес мемлекеттік қызметшінің қызметін бағалау нәтижелерінің қанағаттанарлықсыз болуы;

9) Қазақстан Республикасының мемлекеттік қызмет саласындағы заңнамасында көзделген талаптардың сақталуы ескеріле отырып, ротациялаудан бас тартуы;

10) мемлекеттік қызметшінің осы Заңға сәйкес жұмыстан шығаруға алып келетін, еңбекке уақытша жарамсыздығы салдарынан жұмысқа келмеуі;

11) мемлекеттік лауазымды атқару кезінде осы Заңда белгіленген талаптарға сай келмеуі;

12) бір жұмыс күнінде дәлелді себепсіз қатарынан үш және одан көп сағат бойы жұмыста болмауы;

13) Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген тәртіппен өзіне әкімшілік қамаққа алу немесе қоғамдық жұмыстарға тарту шараларын қолдануға байланысты жұмыста болмауы;

14) соттың айыптау үкімінің заңды күшіне енуі;

15) Қазақстан Республикасы Қылмыстық-процестік кодексінің 35-бабы бірінші бөлігінің 3), 4), 9), 10) және 12) тармақтары немесе 36-бабы негізінде қылмыстық істің тоқтатылуы;

16) мемлекеттік қызметші активтер мен міндеттемелер туралы декларацияны ұсынбаған адамды жұмысқа қабылдағаны үшін алғаш рет әкімшілік жауаптылыққа тартылған жағдайды қоспағанда, әкімшілік сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылық жасауы;

17) Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес жұмыстан шығаруға алып келетін, мемлекеттік қызметке кір келтіретін тәртіптік теріс қылық жасауы;

18) осы Заңның 21-бабының 2-тармағы бірінші бөлігінің 7, 8), 9), 10), 11), 12), 13), 14), 15), 16), 17) және 18) тармақшаларында, 3-тармағында көрсетілген Қазақстан Республикасының азаматтарын мемлекеттік лауазымға қабылдау;

19) Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес жұмыстан шығаруға алып келетін, Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген шектеулерді сақтамауы;

20) Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген міндеттерді сақтамағаны үшін жұмыстан шығару түріндегі тәртіптік жазаның қолданылуы;

21) мемлекеттік қызметке қабылдаудан бас тартуға негіз болуы мүмкін мәліметтерді мемлекеттік қызметке кірген кезде ұсынбауы немесе қасақана бұрмалауы;

22) кірістері мен меншік құқығында өзіне тиесілі мүлкі туралы көрінеу жалған мәліметтер ұсынуы;

23) Қазақстан Республикасының заңдарында көзделген жағдайларды қоспағанда, пайдаланылуы кіріс алуға алып келетін мүлікті сенімгерлік басқаруға бермеуі;

24) кәсіпкерлік қызметті тоқтату және (немесе) мүлікті иеліктен шығару бойынша осы Заңның 14-бабы 5-тармағының екінші бөлігінде көзделген шараларды қабылдамауы;

25) жұмыста алкогольдік, есірткілік, уытқұмарлық масаң күйде болуы, оның ішінде жұмыс күні ішінде алкогольдік, есірткілік, уытқұмарлық масаң күйді тудыратын заттарды (сол тектестерді) тұтынған жағдайларда;

26) алкогольдік, есірткілік, уытқұмарлық масаң күйді тудыратын заттарды тұтыну фактісін анықтау үшін медициналық куәландырудан өтуден бас тартуы;

ЗҚАИ-ның ескертпесі!
27) тармақша 01.01.2027 бастап қолданысқа енгізіледі - осы Заңның 90-б. қараңыз.

27) "Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы" Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес жұмыстан шығаруға алып келетін, мемлекеттік қызметші шығыстарының кірістеріне сәйкес келмеуі;

28) осы Заңда және Қазақстан Республикасының өзге де заңдарында көзделген өзге де негіздер.

4. Осы баптың 3-тармағында көрсетілген жағдайлардан басқа, мыналар да саяси мемлекеттік қызметшінің өкілеттігін тоқтатуға негіз болады:

1) саяси мемлекеттік қызметшінің өкілеттігін доғару туралы жеке жазбаша өтініші негізінде орнынан түсуінің қабылдануы;

2) саяси мемлекеттік қызметшіні лауазымға тағайындау және оны лауазымнан босату құқығы берілген лауазымды адамның (органның) тиісті шешім қабылдауы;

3) басқа жұмысқа ауысуы;

4) сенімді жоғалтуы.

Қазақстан Республикасының Президенті тағайындайтын саяси мемлекеттік қызметшілер өз лауазымдық өкілеттіктерін орындамағаны немесе тиісінше орындамағаны үшін сенімді жоғалтуына байланысты Қазақстан Республикасы Президентінің шешімімен жұмыстан шығарылуы мүмкін.

5. Осы баптың 3-тармағында көрсетілген жағдайлардан басқа, мыналар да сайланған мемлекеттік қызметшінің өкілеттігін тоқтатуға негіз болады:

1) сайланған мемлекеттік қызметшінің өкілеттігін доғару туралы жеке жазбаша өтініші негізінде орнынан түсуінің қабылдануы;

2) аумақтық сайлау комиссиясының жаңадан сайланған мемлекеттік қызметшіні тіркеуі;

3) әлеуметтік демалыста, оқуда болуы және сайланған мемлекеттік қызметшінің қатарынан үш айдан астам жұмыста болмайтынын куәландыратын өзге де мән-жайлар;

4) ауданның және облыстық маңызы бар қаланың жергілікті өкілді органының сайланған мемлекеттік қызметшіге атқаратын лауазымына сай емес деп тану түріндегі тәртіптік жаза қолданылуға байланысты оның өкілеттігін тоқтату туралы шешім қабылдауы;

5) ауданның және облыстық маңызы бар қаланың жергілікті өкілді органының сайланған мемлекеттік қызметшіге қатысты білдірген сенімсіздік вотумын жоғары тұрған лауазымды адамның қабылдауы.

Сайланған мемлекеттік қызметшінің өкілеттігі тоқтатылған кезде тиісті аумақтық сайлау комиссиясы тиісті адамның сайланған мемлекеттік қызметші өкілеттігін жоғалту фактісін растайтын шешім қабылдайды.

6. Осы баптың 3-тармағында көрсетілген жағдайлардан басқа, мыналар да әкімшілік мемлекеттік қызметшіні жұмыстан шығаруға негіз болады:

1) Қазақстан Республикасының мемлекеттік қызмет саласындағы заңнамасында көзделген еңбек шарты мерзімінің аяқталуы;

2) конкурс қорытындыларының немесе әкімшілік мемлекеттік лауазымға тағайындау туралы акт күшінің жойылуы;

3) аттестаттаудың теріс нәтижелері.

"А" корпусының әкімшілік мемлекеттік қызметшісін лауазымға тағайындауға және оны лауазымнан босатуға құқығы бар лауазымды адамның (органның) уәкілетті комиссияның ұсынымдары негізінде қабылданатын шешімі де "А" корпусының әкімшілік мемлекеттік қызметшісін жұмыстан шығаруға негіз болады.

Арнаулы мемлекеттік органдардың, құқық қорғау органдарының, мемлекеттік фельдъегерлік қызметтің қызметкерлері, сондай-ақ әскери лауазымдарды атқаратын әскери қызметшілер іссапарға жіберу мерзімі аяқталған жағдайда, оларды жіберген мемлекеттік орган кері шақыртып алуға не Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес жұмыстан шығарылуға тиіс.

7. Саяси мемлекеттік қызметшілердің, әкімшілік мемлекеттік қызметшілер болып саналатын мемлекеттік органдар басшыларының ауысуы аталған адамдардың бастамасы бойынша "Б" корпусы әкімшілік мемлекеттік қызметшілерінің мемлекеттік қызметті тоқтатуына негіз болмайды.

8. Осы баптың 3-тармағының 14), 15), 16), 17), 18), 19), 20), 21), 22), 23), 24), 25), 26) және 27) тармақшаларына, 4-тармағы бірінші бөлігінің 4) тармақшасына, 5-тармағы бірінші бөлігінің 4) және 5) тармақшаларына сәйкес жұмыстан шығарылған мемлекеттік қызметшілер теріс себептермен жұмыстан шығарылған (өкілеттігі тоқтатылған) деп танылады.

68-бап. Мемлекеттік қызметшіні жұмыстан шығару (өкілеттігін тоқтату) тәртібі мен шарттары

1. Мемлекеттік қызметшінің мемлекеттік қызметін тоқтату, оны жұмыстан шығару (өкілеттігін тоқтату) туралы шешімді мемлекеттік қызметшіні лауазымға тағайындау және оны лауазымнан босату құқығы бар лауазымды адам (орган) не ол уәкілеттік берген лауазымды адам (орган) жүзеге асырады.

2. Мемлекеттік қызметті тоқтату осы Заңның 67-бабы 1-тармағының 2), 3) және 4) тармақшаларында көрсетілген жағдайларда тараптардың еркінен тыс мән-жайлар бойынша жүзеге асырылады.

Мемлекеттік қызметші қайтыс болған, хабарсыз кеткен немесе әрекетке қабілетсіз, әрекет қабілеті шектеулі деп тану туралы заңды күшіне енген сот шешімі, бұрын мемлекеттік лауазымды атқарған Қазақстан Республикасының азаматын мемлекеттік қызметке қайта орналастыру туралы шешім шығарылған күн көрсетілген негіздер бойынша мемлекеттік қызметті тоқтату күні болады.

3. Осы Заңның 67-бабы 1-тармағының 5) тармақшасында көрсетілген жағдайда мемлекеттік қызметті тоқтату мемлекеттік лауазымды атқаратын негізгі мемлекеттік қызметшінің жұмысқа шығуы туралы хабарлама (өтініш) негізінде жүзеге асырылады. Хабарлама (өтініш) осы баптың 1-тармағында аталған адамға жіберіледі.

Негізгі мемлекеттік қызметші болмаған кезеңде уақытша бос мемлекеттік лауазымды атқарған мемлекеттік қызметшіге мемлекеттік қызметті тоқтату туралы хабарлама жіберу талап етілмейді.

4. Осы Заңның 67-бабы 1-тармағының 6) тармақшасында көрсетілген жағдайда мемлекеттік қызметті тоқтату мемлекеттік қызметшінің хабарламасы (өтініші) немесе басқа лауазымға сайлау (тағайындау) актісі негізінде жүзеге асырылады.

Хабарлама осы баптың 1-тармағында аталған адамға жіберіледі.

Хабарламаны және басқа лауазымға сайлау немесе тағайындау актісін ұсынбау жұмыстан шығарудан (өкілеттігін тоқтатудан) бас тартуға негіз болмайды.

5. Осы Заңның 67-бабы 1-тармағының 7) және 8) тармақшаларында көрсетілген жағдайларда мемлекеттік қызметті тоқтату мемлекеттік органды тарату (жою), мемлекеттік органның штат санын қысқарту туралы шешім негізінде жүзеге асырылады.

Мемлекеттік қызметші мемлекеттік органның таратылатыны (жойылатыны), мемлекеттік органның штат санының қысқартылатыны туралы мемлекеттік қызметті тоқтату күнінен кемінде бір ай бұрын хабардар етіледі. Хабарламаны осы баптың 1-тармағында аталған адам жібереді.

Мемлекеттік қызметшінің жазбаша келісімімен мемлекеттік қызметті тоқтату хабардар ету мерзімі аяқталғанға дейін жүргізілуі мүмкін.

Осы Заңда көзделген жағдайларда мемлекеттік қызметші ұсынылған мемлекеттік лауазымнан бас тартқан кезде мемлекеттік қызметті тоқтату хабардар ету мерзімі аяқталғанға дейін жүзеге асырылады.

Мемлекеттік қызметші жазбаша түрде бас тартқан не мемлекеттік қызметшінің жазбаша бас тартуды ұсынудан бас тартқанын куәландыратын акт болған кезде мемлекеттік қызметті тоқтатуға жол беріледі.

6. Осы Заңның 67-бабы 3-тармағының 1) тармақшасында көрсетілген жағдайда мемлекеттік қызметшіні жұмыстан шығару (өкілеттігін тоқтату) мемлекеттік қызметшінің хабарламасы (өтініші) негізінде өз еркімен жұмыстан шығару (өкілеттігін тоқтату) күнінен кемінде бір ай бұрын жүргізіледі. Хабарлама (өтініш) осы баптың 1-тармағында аталған адамға жіберіледі.

Тараптардың өзара келісуімен жұмыстан шығару (өкілеттігін тоқтату) хабарламаның (өтініштің) мерзімі аяқталғанға дейін жүргізілуі мүмкін.

Хабарламаны (өтінішті) мемлекеттік қызметші хабарлама (өтініш) мерзімі ішінде кері қайтарып алуына болады.

Мемлекеттік қызметшінің тәртіптік жауаптылығы қаралған, материалдық жауапты адам болатын мемлекеттік қызметші мемлекеттік мүлікті (құжаттаманы) қабылдау-тапсыруды аяқтамаған жағдайлардан басқа, мемлекеттік қызметші хабарлама (өтініш) мерзімі аяқталғаннан кейін жұмысын тоқтатуға құқылы.

Мемлекеттік қызметші мемлекеттік мүлікті (құжаттаманы) қабылдау-тапсыруды аяқтаған, оның тәртіптік жауаптылығы туралы шешім шыққан күн жұмыстан шығару күні болып саналады. Жұмыстан шығару күні мемлекеттік қызметші өз еркімен жұмыстан шығу (өкілеттігін тоқтату) туралы хабарлама (өтініш) берген күннен бастап екі айдан кеш болмауға тиіс.

7. Осы Заңның 67-бабы 3-тармағының 2) тармақшасында көрсетілген жағдайда мемлекеттік қызметшіні жұмыстан шығару (өкілеттігін тоқтату) лауазымдық өкілеттік мерзімі аяқталған күннен кейінгі келесі жұмыс күнінен бастап жүргізіледі.

Мемлекеттік қызметшіге жұмыстан шығару (өкілеттігін тоқтату) туралы хабарлама жіберу талап етілмейді.

8. Осы Заңның 67-бабы 3-тармағының 3) тармақшасында көрсетілген жағдайда мемлекеттік қызметшіні жұмыстан шығару (өкілеттігін тоқтату) Қазақстан Республикасының Әлеуметтік кодексінде белгіленген зейнеткерлік жасқа толған күннен кейінгі келесі жұмыс күнінен бастап жүргізіледі.

Мемлекеттік қызметшіге жұмыстан шығару күнінен кемінде бір ай бұрын хабарлама жіберіледі. Хабарламаны осы баптың 1-тармағында аталған адам жібереді.

Осы тармақтың ережелері саяси мемлекеттік қызметшілерге қолданылмайды.

9. Осы Заңның 67-бабының 3-тармағы 4) тармақшасының бірінші бөлігінде көрсетілген жағдайларда мемлекеттік қызметшіні жұмыстан шығару (өкілеттігін тоқтату) Қазақстан Республикасының азаматтығын жоғалтқанын, одан айырылғанын не шыққанын растайтын мәліметтер және осы ақпаратты қарау қорытындысы бойынша осы баптың 1-тармағында аталған адамға мемлекеттік органның тиісті лауазымды адамы енгізген қызметтік жазба негізінде жүргізіледі.

Осы Заңның 67-бабының 3-тармағы 4) тармақшасының екінші бөлігінде көрсетілген жағдайда мемлекеттік қызметшіні жұмыстан шығару (өкілеттігін тоқтату) оның шет мемлекеттің азаматтығын тоқтату туралы өтінішхат бергенін растайтын мәліметтер болған жағдайды қоспағанда, оның шетел азаматтығы бар екенін растайтын мәліметтер және осы ақпаратты қарау қорытындысы бойынша осы баптың 1-тармағында аталған адамға мемлекеттік органның тиісті лауазымды адамы енгізген қызметтік жазба негізінде жүргізіледі.

Мемлекеттік қызметшіге жұмыстан шығару (өкілеттігін тоқтату) туралы хабарлама жіберу талап етілмейді.

10. Осы Заңның 67-бабы 3-тармағының 5) тармақшасында көрсетілген жағдайда мемлекеттік қызметшіні жұмыстан шығару (өкілеттігін тоқтату) мемлекеттік лауазымды басқа мемлекеттік лауазымға өзгерту туралы шешім негізінде жүргізіледі.

Мемлекеттік қызметші жұмыстан шығару күнінен кемінде бір ай бұрын хабардар етіледі. Хабарламаны осы баптың 1-тармағында аталған адам жібереді.

Жұмыстан шығару мемлекеттік қызметшінің жазбаша келісімімен хабардар ету мерзімі аяқталғанға дейін жүргізілуі мүмкін.

Осы Заңда көзделген жағдайларда мемлекеттік қызметші ұсынылған лауазымнан бас тартқан кезде жұмыстан шығару (өкілеттігін тоқтату) хабардар ету мерзімі аяқталғанға дейін жүргізіледі.

Мемлекеттік қызметші жазбаша түрде бас тартуды ұсынған не мемлекеттік қызметшінің жазбаша түрде бас тартуды ұсынудан бас тартқанын куәландыратын акт болған кезде жұмыстан шығаруға (өкілеттігін тоқтатуға) жол беріледі.

11. Осы Заңның 67-бабы 3-тармағының 6) тармақшасында көрсетілген жағдайда мемлекеттік қызметшіні жұмыстан шығару (өкілеттігін тоқтату) "Мемлекеттік құпиялар туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 31-бабына сәйкес мемлекеттік құпияларға берілген рұқсатты тоқтату туралы шешім негізінде жүргізіледі.

Мемлекеттік қызметшіге жұмыстан шығару (өкілеттігін тоқтату) туралы хабарлама жіберу талап етілмейді.

12. Осы Заңның 67-бабы 3-тармағының 7) тармақшасында көрсетілген жағдайда мемлекеттік қызметшіні жұмыстан шығару (өкілеттігін тоқтату) мәліметтерді жария еткені туралы ақпарат және осы ақпаратты қарау қорытындысы бойынша осы баптың 1-тармағында аталған адамға мемлекеттік органның тиісті лауазымды адамы енгізген қызметтік жазба негізінде жүргізіледі.

Мемлекеттік қызметшіге жұмыстан шығару (өкілеттігін тоқтату) туралы хабарлама жіберу талап етілмейді.

13. Осы Заңның 67-бабы 3-тармағының 8) тармақшасында көрсетілген жағдайда мемлекеттік қызметшіні жұмыстан шығару (өкілеттігін тоқтату) мемлекеттік қызметшінің қызметін бағалау нәтижелерінің қанағаттанарлықсыз болғаны туралы шешім негізінде жүргізіледі.

Мемлекеттік қызметшіге жұмыстан шығару (өкілеттігін тоқтату) туралы хабарлама жіберу талап етілмейді.

14. Осы Заңның 67-бабы 3-тармағының 9) тармақшасында көрсетілген жағдайда мемлекеттік қызметшіні жұмыстан шығару (өкілеттігін тоқтату) мемлекеттік қызметшінің ротациялаудан бас тартуы негізінде жүргізіледі.

Мемлекеттік қызметшіге жұмыстан шығару (өкілеттігін тоқтату) туралы хабарлама жіберу талап етілмейді.

Мемлекеттік қызметші жазбаша түрде бас тартқан не мемлекеттік қызметшінің жазбаша түрде бас тартуды ұсынудан бас тартқанын куәландыратын акт болған кезде жұмыстан шығаруға (өкілеттігін тоқтатуға) жол беріледі.

15. Осы Заңның 67-бабы 3-тармағының 10) тармақшасында көрсетілген жағдайда мемлекеттік қызметшіні жұмыстан шығару (өкілеттігін тоқтату) еңбекке уақытша жарамсыздығы туралы ақпарат және осы ақпаратты қарау қорытындысы бойынша осы баптың 1-тармағында аталған адамға мемлекеттік органның тиісті лауазымды адамы енгізген қызметтік жазба негізінде жүргізіледі.

Мемлекеттік қызметшіге жұмыстан шығару (өкілеттігін тоқтату) туралы хабарлама жіберу талап етілмейді.

Мемлекеттік қызметші еңбекке уақытша жарамсыздығы туралы парақты не мемлекеттік қызметшіге жұмыста болмағаны туралы акт табыс етілгені туралы хабарламасы бар тапсырысты хатпен пошта арқылы жіберілген күннен бастап күнтізбелік он күн ішінде жұмыста болмау себептері туралы ақпаратты бермеген кезде не осы Заңның 53-бабында көзделген еңбекке уақытша жарамсыздық жағдайлары салдарынан мемлекеттік лауазымнан босатылған кезде жұмыстан шығаруға (өкілеттігін тоқтатуға) жол беріледі.

16. Осы Заңның 67-бабы 3-тармағының 11) тармақшасында көрсетілген жағдайда мемлекеттік қызметшіні жұмыстан шығару (өкілеттігін тоқтату) мемлекеттік лауазымға орналасу кезіндегі талаптарға сай еместігі туралы ақпарат және осы ақпаратты қарау қорытындысы бойынша осы баптың 1-тармағында аталған адамға мемлекеттік органның тиісті лауазымды адамы енгізген қызметтік жазба негізінде жүргізіледі.

Мемлекеттік қызметшіге жұмыстан шығару (өкілеттігін тоқтату) туралы хабарлама жіберу талап етілмейді.

17. Осы Заңның 67-бабы 3-тармағының 12) тармақшасында көрсетілген жағдайларда мемлекеттік қызметшіні жұмыстан шығару (өкілеттігін тоқтату) тәртіптік жаза қолдану тәртібі сақтала отырып жүргізіледі.

Мемлекеттік қызметшіге жұмыста болмағаны туралы акт табыс етілгені туралы хабарламасы бар тапсырысты хатпен пошта арқылы жіберілген күннен бастап күнтізбелік он күн ішінде мемлекеттік қызметші жұмыста болмау себептері туралы ақпаратты бермеген кезде жұмыстан шығаруға (өкілеттігін тоқтатуға) жол беріледі.

18. Осы Заңның 67-бабы 3-тармағының 13), 14), 15) және 16) тармақшаларында көрсетілген жағдайларда мемлекеттік қызметшіні жұмыстан шығару (өкілеттігін тоқтату) сот қаулысы немесе үкімі шыққаны, қылмыстық істің тоқтатылғаны, әкімшілік сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтың жасалғаны туралы ақпараттың және осы ақпаратты қарау қорытындысы бойынша мемлекеттік органның тиісті лауазымды адамы осы баптың 1-тармағында аталған адамға енгізген қызметтік жазбаның негізінде жүргізіледі.

Мемлекеттік қызметшіге жұмыстан шығару (өкілеттігін тоқтату) туралы хабарлама жіберу талап етілмейді.

19. Осы Заңның 67-бабы 3-тармағының 17) тармақшасында көрсетілген жағдайда мемлекеттік қызметшіні жұмыстан шығару (өкілеттігін тоқтату) тәртіптік жаза қолдану тәртібі сақтала отырып жүргізіледі.

Мемлекеттік қызметшіге жұмыстан шығару (өкілеттігін тоқтату) туралы хабарлама жіберу талап етілмейді.

20. Осы Заңның 67-бабы 3-тармағының 18) тармақшасында көрсетілген жағдайда мемлекеттік қызметшіні жұмыстан шығару (өкілеттігін тоқтату) адамның мемлекеттік лауазымға қабылданғаны туралы ақпараттың және осы ақпаратты қарау қорытындысы бойынша мемлекеттік органның тиісті лауазымды адамы осы баптың 1-тармағында аталған адамға енгізген қызметтік жазбаның негізінде жүргізіледі.

Мемлекеттік қызметшіге жұмыстан шығару (өкілеттігін тоқтату) туралы хабарлама жіберу талап етілмейді.

21. Осы Заңның 67-бабы 3-тармағының 19) тармақшасында көрсетілген жағдайда мемлекеттік қызметшіні жұмыстан шығару (өкілеттігін тоқтату) шектеулердің сақталмағаны туралы ақпараттың және осы ақпаратты қарау қорытындысы бойынша мемлекеттік органның тиісті лауазымды адамы осы баптың 1-тармағында аталған адамға енгізген қызметтік жазбаның негізінде жүргізіледі.

Мемлекеттік қызметшіге жұмыстан шығару (өкілеттігін тоқтату) туралы хабарлама жіберу талап етілмейді.

22. Осы Заңның 67-бабы 3-тармағының 20) тармақшасында көрсетілген жағдайда мемлекеттік қызметшіні жұмыстан шығару (өкілеттігін тоқтату) тәртіптік жаза қолдану тәртібі сақтала отырып жүргізіледі.

Мемлекеттік қызметшіге жұмыстан шығару (өкілеттігін тоқтату) туралы хабарлама жіберу талап етілмейді.

23. Осы Заңның 67-бабы 3-тармағының 21) тармақшасында көрсетілген жағдайда мемлекеттік қызметшіні жұмыстан шығару (өкілеттігін тоқтату) ақпараттың берілмегені немесе қасақана бұрмаланғаны туралы мәліметтердің және осындай мәліметтерді қарау қорытындысы бойынша мемлекеттік органның тиісті лауазымды адамы осы баптың 1-тармағында аталған адамға енгізген қызметтік жазбаның негізінде жүргізіледі.

Мемлекеттік қызметшіге жұмыстан шығару (өкілеттігін тоқтату) туралы хабарлама жіберу талап етілмейді.

24. Осы Заңның 67-бабы 3-тармағының 22) тармақшасында көрсетілген жағдайда мемлекеттік қызметшіні жұмыстан шығару (өкілеттігін тоқтату) кірістер мен мүлік туралы көрінеу жалған мәліметтер ұсынылғаны туралы ақпараттың және осы ақпаратты қарау қорытындысы бойынша мемлекеттік органның тиісті лауазымды адамы осы баптың 1-тармағында аталған адамға енгізген қызметтік жазбаның негізінде жүргізіледі.

Мемлекеттік қызметшіге жұмыстан шығару (өкілеттігін тоқтату) туралы хабарлама жіберу талап етілмейді.

25. Осы Заңның 67-бабы 3-тармағының 23) тармақшасында көрсетілген жағдайда мемлекеттік қызметшіні жұмыстан шығару (өкілеттігін тоқтату) мүліктің сенімгерлік басқаруға берілмегені туралы ақпараттың және осы ақпаратты қарау қорытындысы бойынша мемлекеттік органның тиісті лауазымды адамы осы баптың 1-тармағында аталған адамға енгізген қызметтік жазбаның негізінде жүргізіледі.

Мемлекеттік қызметшіге жұмыстан шығару (өкілеттігін тоқтату) туралы хабарлама жіберу талап етілмейді.

26. Осы Заңның 67-бабы 3-тармағының 24) тармақшасында көрсетілген жағдайда мемлекеттік қызметшіні жұмыстан шығару (өкілеттігін тоқтату) осы Заңның 14-бабы 5-тармағының екінші бөлігінде көзделген кәсіпкерлік қызметті тоқтату және (немесе) мүлікті иеліктен шығару бойынша шаралардың қабылданбағаны туралы ақпараттың және осы ақпаратты қарау қорытындысы бойынша мемлекеттік органның тиісті лауазымды адамы осы баптың 1-тармағында аталған адамға енгізген қызметтік жазбаның негізінде жүргізіледі.

Мемлекеттік қызметшіге жұмыстан шығару (өкілеттігін тоқтату) туралы хабарлама жіберу талап етілмейді.

27. Осы Заңның 67-бабы 3-тармағының 25) тармақшасында көрсетілген жағдайда мемлекеттік қызметшіні жұмыстан шығару (өкілеттігін тоқтату) тәртіптік жаза қолдану тәртібі сақтала отырып жүргізіледі.

Мемлекеттік қызметшіге жұмыстан шығару (өкілеттігін тоқтату) туралы хабарлама жіберу талап етілмейді.

28. Осы Заңның 67-бабы 3-тармағының 26) тармақшасында көрсетілген жағдайда мемлекеттік қызметшіні жұмыстан шығару (өкілеттігін тоқтату) тәртіптік жазаны қолдану тәртібі сақтала отырып жүргізіледі.

Мемлекеттік қызметшіге жұмыстан шығару (өкілеттігін тоқтату) туралы хабарлама жіберу талап етілмейді.

ЗҚАИ-ның ескертпесі!
29-тармақ 01.01.2027 бастап қолданысқа енгізіледі - осы Заңның 90-б. қараңыз.

29. Осы Заңның 67-бабы 3-тармағының 27) тармақшасында көрсетілген жағдайда мемлекеттік қызметшіні жұмыстан шығару (өкілеттігін тоқтату) мемлекеттік қызметші шығыстарының оның кірістеріне сәйкес келмейтіні туралы ақпараттың және осы ақпаратты қарау қорытындысы бойынша мемлекеттік органның тиісті лауазымды адамы осы баптың 1-тармағында аталған адамға енгізген қызметтік жазбаның негізінде жүргізіледі.

Мемлекеттік қызметшіге жұмыстан шығару (өкілеттігін тоқтату) туралы хабарлама жіберу талап етілмейді.

30. Осы Заңның 67-бабының 6-тармағы бірінші бөлігінің 1) тармақшасында көрсетілген жағдайда мемлекеттік қызметшіні жұмыстан шығару (өкілеттігін тоқтату) еңбек шартының мерзімі аяқталған күннен кейінгі келесі жұмыс күнінен бастап жүргізіледі.

Мемлекеттік қызметшіге жұмыстан шығару (өкілеттігін тоқтату) туралы хабарлама жіберу талап етілмейді.

31. Осы Заңның 67-бабының 6-тармағы бірінші бөлігінің 2) тармақшасында көрсетілген жағдайда мемлекеттік қызметшіні жұмыстан шығару (өкілеттігін тоқтату) конкурс қорытындыларының, әкімшілік мемлекеттік лауазымға тағайындау туралы актінің күші жойылғаны туралы шешімнің негізінде жүргізіледі.

Мемлекеттік қызметшіге жұмыстан шығару (өкілеттігін тоқтату) туралы хабарлама жіберу талап етілмейді.

32. Осы Заңның 67-бабының 6-тармағы бірінші бөлігінің 3) тармақшасында көрсетілген жағдайда мемлекеттік қызметшіні жұмыстан шығару (өкілеттігін тоқтату) аттестаттау комиссиясы шешімінің негізінде жүргізіледі.

Мемлекеттік қызметшіге жұмыстан шығару (өкілеттігін тоқтату) туралы хабарлама жіберу талап етілмейді.

33. Осы Заңның 67-бабы 3-тармағының 1), 2), 3), 4), 5), 6), 14), 15) және 16) тармақшаларында, 4, 5 және 6-тармақтарында көзделген жағдайларды қоспағанда, мемлекеттік қызметші еңбекке уақытша жарамсыз болған (оның ішінде жүктілікке және босануға байланысты), демалыста болған кезеңде оны жұмыстан шығаруға (өкілеттігін тоқтатуға) жол берілмейді.

69-бап. Саяси мемлекеттік қызметшілердің орнынан түсуі

1. Саяси мемлекеттік қызметшілер Қазақстан Республикасының Конституциясында, осы Заңда, Қазақстан Республикасының заңдарында және Қазақстан Республикасының өзге де заңнамасында белгіленген негіздерде және тәртіппен орнынан түсуге өтініш береді және орнынан түседі.

Саяси мемлекеттік қызметші өзіне жүктелген функцияларды одан әрі жүзеге асыру мүмкін емес деп санаса, мемлекеттік органға немесе өзін саяси мемлекеттік лауазымға тағайындаған лауазымды адамға өзінің орнынан түсуі туралы мәлімдеуге құқылы.

Орнынан түсуді қабылдау саяси мемлекеттік қызметшілер өкілеттіктерінің тоқтатылғанын білдіреді.

Егер орнынан түсу негіздері Қазақстан Республикасының заңнамасында көзделмесе, саяси мемлекеттік қызметшілер осы Заңда немесе Қазақстан Республикасының еңбек заңнамасында көзделген жалпы негіздерде жұмыстан шығарылады.

2. Орнынан түсуді мемлекеттік орган немесе саяси мемлекеттік қызметшіні осы мемлекеттік лауазымға тағайындаған лауазымды адам қабылдайды не орнынан түсуді қабылдаудан уәжді түрде бас тартады.

Орнынан түсуді қабылдау туралы немесе орнынан түсуді қабылдаудан бас тарту туралы шешім жазбаша өтініш берілген күннен бастап күнтізбелік он күн ішінде қабылданады.

Орнынан түсуді қабылдаудан бас тартылған жағдайда саяси мемлекеттік қызметші лауазымдық өкілеттігін орындауды жалғастыруға тиіс және оның жұмыстан шығуға құқығы бар.

Орнынан түсуді қабылдаудан бас тартылған жағдайда саяси мемлекеттік қызметші орнынан түсуден бас тарту туралы шешімді қабылдаған лауазымды адамның (органның) шешімі бойынша Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес тәртіптік жауаптылыққа тартылуы мүмкін.

3. Осы тармақта көрсетілген саяси мемлекеттік қызметшілер тағайындалған күнінен бастап үш ай өткен соң сыбайлас жемқорлық қылмыс жасалған жағдайда:

1) орталық мемлекеттік органның басшысы – оның орынбасары, тікелей қарамағындағы саяси мемлекеттік қызметші, орталық мемлекеттік орган (астанадағы, облыстардағы, республикалық маңызы бар қалалардағы) аппаратының басшысы, аумақтық бөлімшесінің басшысы сыбайлас жемқорлық қылмыс жасағаны үшін;

2) орталық мемлекеттік орган басшысының орынбасары – егер ол қызметтеріне жетекшілік ететін болса, ведомство басшысы, дербес құрылымдық бөлімшенің басшысы, ведомстволық бағынысты ұйымның басшысы сыбайлас жемқорлық қылмыс жасағаны үшін;

3) астана, облыс немесе республикалық маңызы бар қала әкімі – оның орынбасары, тікелей қарамағындағы саяси мемлекеттік қызметші, аппарат басшысы, аудан (облыстық маңызы бар қала), қаладағы аудан әкімі сыбайлас жемқорлық қылмыс жасағаны үшін;

4) астана, облыс немесе республикалық маңызы бар қала әкімінің орынбасары – егер ол қызметтеріне жетекшілік ететін болса, жергілікті бюджеттен қаржыландырылатын атқарушы органның басшысы, ведомстволық бағынысты ұйымның басшысы сыбайлас жемқорлық қылмыс жасағаны үшін;

5) аудан (облыстық маңызы бар қала), қаладағы аудан әкімі – оның орынбасары, әкім аппаратының басшысы, жергілікті бюджеттен қаржыландырылатын атқарушы органның басшысы, ведомстволық бағынысты ұйымның басшысы сыбайлас жемқорлық қылмыс жасағаны үшін орнынан түсуге өтініш береді.

4. Осы баптың 3-тармағында көрсетілген саяси мемлекеттік қызметшілер бұрын соңғы үш жылда басқа мемлекеттік органда немесе ұйымда өздерінің қарамағында болған, өздері тағайындалғаннан кейін жұмысқа қабылданған қарамағындағы адамдар сыбайлас жемқорлық қылмыс жасағаны үшін де орнынан түсуге өтініш береді.

5. Саяси мемлекеттік қызметшілер соттың айыптау үкімі заңды күшіне енгеннен не қылмыстық қудалау органы немесе сот Қазақстан Республикасы Қылмыстық-процестік кодексінің 35-бабы бірінші бөлігінің 3), 4), 9), 10), 11) және 12) тармақтары немесе 36-бабы негізінде қылмыстық істі тоқтатқаннан кейін күнтізбелік он күн ішінде осы баптың 3 және 4-тармақтарында көзделген негіздер бойынша және тәртіппен орнынан түсуге өтініш береді.

6. Орнынан түсуді қабылдаудан бас тартылған жағдайда саяси мемлекеттік қызметші өзі қызмет атқарған кезеңде мынадай негіздердің кез келгені болғанда:

1) қарамағындағы мемлекеттік қызметші, өзі жетекшілік ететін ведомстволық бағынысты ұйымның басшысы ірі немесе аса ірі мөлшерде сыбайлас жемқорлық қылмыс жасағаны;

2) қарамағындағы мемлекеттік қызметші, өзі жетекшілік ететін ведомстволық бағынысты ұйымның басшысы бірнеше рет сыбайлас жемқорлық қылмыс жасағаны;

3) қарамағындағы екі немесе одан көп мемлекеттік қызметші, өзі жетекшілік ететін ведомстволық бағынысты ұйымның басшылары сыбайлас жемқорлық қылмыс жасағаны үшін Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен тәртіптік жауаптылыққа тартылады.

7. Саяси мемлекеттік қызметшіні басқа саяси мемлекеттік лауазымға тағайындау осы баптың 3 және 4-тармақтарында көзделген жағдайларда саяси мемлекеттік қызметшінің бұрынғы жұмыс орнындағы тікелей қарамағындағы қызметшілердің ол қызмет атқарған кезеңде сыбайлас жемқорлық қылмыс жасағаны үшін оны орнынан түсуге өтініш беру міндетінен босатпайды.

70-бап. Сайланған мемлекеттік қызметшілердің орнынан түсуі

1. Сайланған мемлекеттік қызметшінің тиісті мемлекеттік лауазымдағы міндеттерін атқаруды тоқтатуы орнынан түсу деп танылады, ол оның жазбаша өтініші негізінде жүзеге асырылады.

2. Ауданның, облыстық маңызы бар қаланың жергілікті өкілді органы сайланған мемлекеттік қызметшінің орнынан түсуін қабылдау немесе орнынан түсуін қабылдаудан уәжді бас тарту туралы шешім қабылдайды.

Орнынан түсуді қабылдау немесе орнынан түсуді қабылдаудан бас тарту туралы шешім сайланған мемлекеттік қызметші жазбаша өтініш берген күннен бастап бір ай мерзімде қабылданады.

Орнынан түсу қабылданған жағдайда ауданның, облыстық маңызы бар қаланың жергілікті өкілді органының тиісті шешімінің көшірмесі аумақтық сайлау комиссиясына жіберіледі.

Орнынан түсуді қабылдаудан бас тартылған жағдайда сайланған мемлекеттік қызметші өз міндеттерін атқаруды жалғастырады және оның осы Заңда белгіленген тәртіппен өз еркімен лауазымдық өкілеттігін тоқтатуға құқығы бар.

3. Сайланған мемлекеттік қызметші сайланған күнінен бастап үш ай өткен соң өзінің орынбасары, әкім аппаратының басшысы, жергілікті бюджеттен қаржыландырылатын атқарушы органның басшысы, өзі жетекшілік ететін ведомстволық бағынысты ұйымның басшысы сыбайлас жемқорлық қылмыс жасаған жағдайда орнынан түсуге өтініш береді.

4. Сайланған мемлекеттік қызметші бұрын соңғы үш жылда басқа мемлекеттік органда немесе ұйымда өзінің қарамағында болған, өзі тағайындалғаннан кейін жұмысқа қабылданған қарамағындағы адамдар сыбайлас жемқорлық қылмыс жасағаны үшін де орнынан түсуге өтініш береді.

5. Сайланған мемлекеттік қызметші соттың айыптау үкімі заңды күшіне енгеннен не қылмыстық қудалау органы немесе сот Қазақстан Республикасы Қылмыстық-процестік кодексінің 35-бабы бірінші бөлігінің 3), 4), 9), 10), 11) және 12) тармақтары немесе 36-бабы негізінде қылмыстық істі тоқтатқаннан кейін күнтізбелік он күн ішінде осы баптың 3 және 4-тармақтарында көзделген негіздер бойынша және тәртіппен орнынан түсуге өтініш береді.

6. Орнынан түсуді қабылдаудан бас тартылған жағдайда сайланған мемлекеттік қызметші өзі қызмет атқарған кезеңде мынадай негіздердің кез келгені болғанда:

1) қарамағындағы мемлекеттік қызметші, өзі жетекшілік ететін ведомстволық бағынысты ұйымның басшысы ірі немесе аса ірі мөлшерде сыбайлас жемқорлық қылмыс жасағаны;

2) қарамағындағы мемлекеттік қызметші, өзі жетекшілік ететін ведомстволық бағынысты ұйымның басшысы бірнеше рет сыбайлас жемқорлық қылмыс жасағаны;

3) қарамағындағы екі немесе одан көп мемлекеттік қызметші, өзі жетекшілік ететін ведомстволық бағынысты ұйымның басшылары сыбайлас жемқорлық қылмыс жасағаны үшін Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен тәртіптік жауаптылыққа тартылады.

7. Сайланған мемлекеттік қызметшіні саяси мемлекеттік лауазымға тағайындау осы баптың 3 және 4-тармақтарында көзделген жағдайларда қарамағындағы адамдардың сыбайлас жемқорлық қылмыс жасағаны үшін оны орнынан түсуге өтініш беру міндетінен босатпайды.

71-бап. Мемлекеттік қызметке және (немесе) лауазымға қайта орналасу

1. Мемлекеттік қызметке және (немесе) лауазымға қайта орналасу мемлекеттік қызметшіні лауазымға тағайындау құқығы бар лауазымды адамның (органның) шешімі бойынша, уәкілетті органның немесе оның аумақтық бөлімшесінің мемлекеттік қызметшіні атқарып отырған мемлекеттік лауазымынан шығару немесе мемлекеттік лауазымын төмендету туралы тиісті актінің күшін жою туралы ұсынуы негізінде не Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген тәртіппен сот шешімі бойынша жүзеге асырылады.

Мемлекеттік қызметке қайта орналасқан мемлекеттік қызметшіге бос жүруге мәжбүр болған бүкіл уақыты үшін жалақысы немесе мемлекеттік лауазымы заңсыз төмендетілген кезде төмен ақы төленетін жұмысты орындаған уақыт үшін жалақысындағы айырма, бірақ алты айдан аспайтын уақытқа төленеді.

Заңсыз жұмыстан шығарылған немесе мемлекеттік лауазымы заңсыз төмендетілген мемлекеттік қызметшілер біліктілік талаптарына сай болғанда мемлекеттік қызметке бұрынғы лауазымына, ал олардың келісімімен – заңсыз жұмыстан шығару немесе төмендету салдарынан айырылған барлық құқықтары қамтамасыз етіліп, соған тең лауазымға қайта орналастырылады. Осы кезең мемлекеттік қызмет өтіліне қосылады.

2. Адамның мемлекеттік қызметке қайта орналасуы, егер оның өтініші соттың ақтау үкімі күшіне енген не ақтайтын негіздер бойынша қылмыстық істің тоқтатылуы туралы қаулы шығарылған кезден бастап үш ай ішінде берілген болса, ол жүгінген күннен бастап бір ай мерзімнен кешіктірілмей жүргізіледі.

Мемлекеттік органнан, оның ішінде қылмыстық құқық бұзушылықтар үшін сотталуына байланысты жұмыстан шығарылған, сосын ақталған және мемлекеттік лауазымға қайта орналасқан мемлекеттік қызметшілерге жұмыста мәжбүрлі түрде болмаған уақыты үшін қылмыстық процесті жүргізетін органдардың заңсыз әрекеттерінен келтірілген зиян Қазақстан Республикасының қылмыстық-процестік заңнамасында белгіленген тәртіппен өтеледі.

10-тарау. МЕМЛЕКЕТТІК ҚЫЗМЕТ ПЕРСОНАЛЫН БАСҚАРУДЫ ҰЙЫМДАСТЫРУ

72-бап. Мемлекеттік қызмет персоналын басқаруды ұйымдастыру

1. Мемлекеттік қызмет персоналын басқару Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес мемлекеттің функциялары мен міндеттерін тиімді орындауды қамтамасыз ету мақсатында мемлекеттік органдардың кадрмен қамтамасыз етілуінің тұрақтылығын сақтауға, кадрлық жоспарлау, мемлекеттік қызметке кандидаттарды іріктеу, мемлекеттік қызметшілерді кәсіптік дамыту тетіктерін ендіруге және жетілдіруге, құқық бұзушылықтың алдын алуға және оның профилактикасына бағытталған қызметті қамтиды.

2. Мемлекеттік қызмет персоналын басқаруды ұйымдастыру мынадай бағыттарды қамтиды:

1) мемлекеттік органдардың кадрларға қажеттілігін болжау және жоспарлау, Қазақстан Республикасының азаматтарын мемлекеттік қызметке іріктеу және тарту;

2) мемлекеттік қызметшілерді кәсіби даярлауды, қайта даярлауды және олардың біліктілігін арттыруды ұйымдастыру;

3) мемлекеттік қызметшілердің қызметін бағалау;

4) мемлекеттік қызметшілерді осы Заңда және Қазақстан Республикасының өзге де заңдарында көзделген кепілдіктермен қамтамасыз ету;

5) мемлекеттік қызмет саласындағы құқық бұзушылықтың алдын алу және оның профилактикасы;

6) осы Заңда көзделген өзге де бағыттар.

3. Мемлекеттік қызмет персоналын басқару субъектілеріне мыналар жатады:

1) уәкілетті комиссия, Қазақстан Республикасы Президентінің актілерінде және Қазақстан Республикасының өзге де нормативтік құқықтық актілерінде көзделген, қызметі кадр саясатын іске асыруға байланысты өзге де комиссиялар;

2) уәкілетті орган және оның аумақтық бөлімшелері;

3) мемлекеттік қызметшілерді даярлауды, қайта даярлауды, олардың біліктілігін арттыруды жүзеге асыратын, Қазақстан Республикасы Президентінің жанындағы білім беру ұйымдары;

4) мемлекеттік органдардың басшылары, әкімдер, мемлекеттік органдар аппараттарының басшылары;

5) персоналды басқару қызметтері (кадр қызметтері);

6) құқық бұзушылық профилактикасы қызметтері, әдеп жөніндегі уәкілдер.

Мемлекеттік қызмет персоналын басқару субъектілері мемлекеттік кадр саясатының бірлігін қамтамасыз етуге, мемлекеттік қызмет персоналын үйлестіруге, қалыптастыруға және оның тиімді жұмыс істеуіне бағытталған жүйені құрайды.

73-бап. Кадрлық жоспарлау

Кадрлық жоспарлау мемлекеттік органдардың кадрларға қажеттілігін жүйелі түрде талдауды, болжауды, оларды лауазымдық міндеттерін тиімді жүзеге асыруға қабілетті мемлекеттік қызметшілердің қажетті санымен уақтылы және толық жасақтауды қамтамасыз етуге бағытталған іс-шаралар жиынтығын қамтиды.

Кадрлық жоспарлауды персоналды басқару қызметі (кадр қызметі) жүзеге асырады.

Уәкілетті орган кадрлық жоспарлау мәселелері бойынша әдістемелік қолдауды жүзеге асырады.

74-бап. Уәкілетті комиссия және өзге де комиссиялар

1. Уәкілетті комиссия Қазақстан Республикасы азаматтарының әкімшілік мемлекеттік қызметке кіруі, оны өткеруі және тоқтатуы, сондай-ақ мемлекеттік органдарға шетелдік жұмыскерлерді тарту мәселелерін қарау үшін құрылады.

Уәкілетті комиссияның ережесі мен құрамын Қазақстан Республикасының Президенті айқындайды.

2. Жастар кадр резерві жөніндегі ұлттық комиссия Президенттік жастар кадр резервін қалыптастыру мақсатында құрылады, оның ережесі мен құрамын Қазақстан Республикасының Президенті айқындайды.

3. Астананың, облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың кадр комиссиялары уәкілетті комиссияның шешімдерін іске асыру, кадр саясатын қалыптастыру жөнінде ұсыныстар әзірлеу, өңірлік жастар кадр резервін қалыптастыру жөніндегі жұмысты үйлестіру үшін құрылады.

Астананың, облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың кадр комиссиясының үлгілік ережесі мен үлгілік құрамын Қазақстан Республикасының Президенті бекітеді.

4. Қазақстан Республикасы Президентінің шешімі бойынша кадр саясатын іске асыруға байланысты қызметті жүзеге асыру үшін өзге де комиссиялар құрылуы мүмкін.

75-бап. Уәкілетті орган

1. Уәкілетті орган, оның аумақтық бөлімшелері, уәкілетті органға ведомстволық бағынысты ұйымдар мемлекеттік қызмет істері жөніндегі органдардың бірыңғай жүйесін құрайды.

Уәкілетті органның аумақтық бөлімшелері өз қызметін Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес уәкілетті орган белгілеген құзырет шегінде жүзеге асырады.

2. Уәкілетті орган:

1) осы Заңның мақсаты мен міндеттеріне және Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес Қазақстан Республикасының мемлекеттік қызмет саласындағы нормативтік құқықтық актілерін әзірлейді және бекітеді;

2) Қазақстан Республикасының мемлекеттік қызмет саласындағы заңнамасын жетілдіру жөнінде ұсыныстар әзірлейді, өз құзыреті шегінде Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен нормативтік құқықтық актілер қабылдайды;

3) персоналды басқару қызметтерінің (кадр қызметтерінің) жұмысын үйлестіреді және әдіснамалық басшылық жасауды жүзеге асырады;

4) әдеп жөніндегі уәкілдің және құқық бұзушылық профилактикасы қызметтерінің жұмысын үйлестіреді және әдіснамалық басшылық жасауды жүзеге асырады;

5) мемлекеттік органдардың мемлекеттік қызметшілерді, оның ішінде шетелде даярлау, қайта даярлау және олардың біліктілігін арттыру мәселелері жөніндегі қызметін үйлестіреді;

6) мемлекеттік қызметшілерді даярлау, қайта даярлау және олардың біліктілігін арттыру бойынша мемлекеттік білім беру тапсырысын қалыптастыруды және орналастыруды үйлестіреді;

7) мемлекеттік органдардың мемлекеттік қызметшілерді тағылымдамадан өткізу мәселелері жөніндегі қызметін үйлестіреді;

8) әкімшілік және саяси мемлекеттік қызметшілердің еңбегіне ақы төлеуге, мемлекеттік органдардың, олардың аумақтық органдарының және оларға ведомстволық бағынысты мемлекеттік мекемелердің штат саны лимиттеріне байланысты нормативтік құқықтық актілердің жобаларын келіседі;

9) мемлекеттік цифрлық кадр жүйесінің жұмыс істеуін қамтамасыз етуді қоса алғанда, саяси, сайланған және әкімшілік мемлекеттік қызметшілердің, саяси, сайланатын және әкімшілік мемлекеттік лауазымдардың, сондай-ақ ведомстволық бағынысты ұйымдар жұмыскерлерінің кадр құрамының жай-күйін мониторингтеуді жүргізеді;

10) мемлекеттік заңды тұлғалар мен квазимемлекеттік сектор субъектілерінде кадр ісін жүргізуді мониторингтеуді жүзеге асырады;

11) мемлекеттік органдардағы келісімшарттық қызметшілердің кадр құрамының жай-күйін мониторингтеуді жүргізеді;

12) мемлекеттік қызмет мәселелері бойынша халықаралық шарттардың жобаларын дайындауға қатысады;

13) мемлекеттік органдардың немесе лауазымды адамдардың Қазақстан Республикасының мемлекеттік қызмет саласындағы заңнамасын бұзу, сондай-ақ қызметтік әдепті сақтау мәселелері бойынша әрекеттері (әрекетсіздігі) мен шешімдеріне жеке және заңды тұлғалардың шағымдарын қарайды;

14) мемлекеттік органдардың Қазақстан Республикасының мемлекеттік қызмет саласындағы заңнамасын сақтауын, мемлекеттік қызметтер көрсету сапасын Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес мемлекеттік бақылауды жүзеге асырады;

15) мемлекеттік органдардың жұмыс уақыты режимін сақтауын мониторингтеуді жүзеге асырады;

16) лауазымды адамдар мен мемлекеттік органдарға олардың осы Заңды және Қазақстан Республикасының өзге де нормативтік құқықтық актілерін бұзып қабылданған шешімдерінің күшін жою туралы ұсыныстар енгізеді;

17) мемлекеттік органдар мен лауазымды адамдарға өз құзыреті шегінде Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес мемлекеттік қызмет мәселелері жөніндегі тексеру нәтижелері бойынша анықталған бұзушылықтарды жою туралы қаралуға міндетті ұсынулар енгізеді;

18) мемлекеттік органдардың, мемлекеттік заңды тұлғалардың және квазимемлекеттік сектор субъектілерінің қызметін бюрократиядан арылту мәселелері бойынша мониторингтеуді және талдауды жүргізеді;

19) Қазақстан Республикасының Президенті айқындайтын тәртіппен және мерзімде Қазақстан Республикасындағы мемлекеттік қызметтің жай-күйі туралы ұлттық баяндаманы қалыптастырады;

20) ғылым және жоғары білім саласындағы уәкілетті органмен келісу бойынша білім беру гранты шеңберінде төменгі лауазымдарға орналасу үшін мамандар даярлаудың басым бағыттарының тізбесін қалыптастырады;

21) осы Заңда, Қазақстан Республикасының өзге де нормативтік құқықтық актілерінде көзделген өзге де функцияларды жүзеге асырады.

3. Уәкілетті орган жанында уәкілетті органның әдеп жөніндегі комиссиясы, астанада, облыстарда және республикалық маңызы бар қалаларда әдеп жөніндегі кеңестер жұмыс істейді, олар туралы ережелерді уәкілетті органның ұсынуы бойынша Қазақстан Республикасының Президенті бекітеді.

4. Уәкілетті орган мен оның аумақтық бөлімшелерінің шешімдері бұйрықтар нысанында ресімделеді.

76-бап. Мемлекеттік органдардың басшылары, әкімдер, аппарат басшылары

1. Мемлекеттік органдарды Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес лауазымға тағайындалатын және лауазымнан босатылатын басшылар басқарады.

Мемлекеттік органдар басшыларының өкілеттіктері Қазақстан Республикасының заңдары мен Қазақстан Республикасының өзге де нормативтік құқықтық актілерінде, мемлекеттік органдар туралы ережелерде айқындалады.

2. Егер Қазақстан Республикасының заңнамасында өзгеше белгіленбесе, орталық мемлекеттік органдардың басшылары:

1) орталық мемлекеттік органдар басшыларының орынбасарларын, аппараттарының басшыларын;

2) орталық мемлекеттік органдар ведомстволарының басшыларын;

3) орталық мемлекеттік органдардың аумақтық бөлімшелерінің (астанадағы, облыстардағы, республикалық маңызы бар қалалардағы) басшыларын;

4) орталық мемлекеттік органдардың ведомстволық бағынысты ұйымдарының басшыларын лауазымдарға тағайындайды және лауазымдарынан босатады.

3. Орталық мемлекеттік органдардың аппараттарын аппарат басшылары басқарады.

Орталық мемлекеттік органдардың аппарат басшылары еңбек қатынастары мәселелері Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес жоғары тұрған лауазымды адамдардың (органдардың) құзыретіне жатқызылған мемлекеттік қызметшілерді қоспағанда, орталық мемлекеттік орган аппаратының мемлекеттік қызметшілерін Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен лауазымдарға тағайындайды және лауазымдарынан босатады.

Орталық мемлекеттік органдардың аппарат басшыларының өзге де өкілеттіктерін орталық мемлекеттік органдардың басшылары айқындайды, орталық мемлекеттік органдар туралы ережелерде және Қазақстан Республикасының заңнамасында айқындалады.

Өзіне жүктелген лауазымдық міндеттерді орындау үшін аппарат басшысы жеке қолданылатын құқықтық актілерді қабылдауға құқылы.

4. Орталық мемлекеттік органдар ведомстволарының басшылары Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен:

1) орталық мемлекеттік органдар ведомстволары басшыларының орынбасарларын;

2) орталық мемлекеттік органдар ведомстволарының мемлекеттік қызметшілерін;

3) орталық мемлекеттік органдар ведомстволары аумақтық бөлімшелерінің (астанадағы, облыстардағы, республикалық маңызы бар қалалардағы) басшыларын;

4) орталық мемлекеттік органдардың ведомстволарына ведомстволық бағынысты ұйымдардың басшыларын лауазымдарға тағайындайды және лауазымдарынан босатады.

5. Орталық мемлекеттік органдар мен олардың ведомстволарының аумақтық бөлімшелерінің (астанадағы, облыстардағы, республикалық маңызы бар қалалардағы) басшылары Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен:

1) орталық мемлекеттік органдар мен олардың ведомстволарының аумақтық бөлімшелері басшыларының орынбасарларын;

2) орталық мемлекеттік органдар мен олардың ведомстволарының аумақтық бөлімшелерінің (астанадағы, облыстардағы, республикалық маңызы бар қалалардағы) мемлекеттік қызметшілерін;

3) аумақтық бөлімшелердің (аудандардағы, облыстық маңызы бар қалалардағы) басшыларын лауазымдарға тағайындайды және лауазымдарынан босатады.

6. Әкімдіктерді "Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару және өзін-өзі басқару туралы" Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес әкімдер басқарады.

Әкімдердің өкілеттіктері Қазақстан Республикасының заңдары мен Қазақстан Республикасының өзге де нормативтік құқықтық актілерінде айқындалады.

Әкімдер Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен:

1) сайланған мемлекеттік қызметшіні қоспағанда, әкімдердің орынбасарларын, төмен тұрған әкімдерді, аппарат басшыларын;

2) жергілікті бюджеттен қаржыландырылатын атқарушы органдардың басшыларын;

3) ведомстволық бағынысты ұйымдардың басшыларын лауазымдарға тағайындайды және лауазымдарынан босатады.

7. Әкімдер аппараттары басшыларының өкілеттіктері "Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару және өзін-өзі басқару туралы" Қазақстан Республикасының Заңында белгіленеді.

8. Жергілікті бюджеттен қаржыландырылатын атқарушы органдардың басшылары Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен:

1) жергілікті бюджеттен қаржыландырылатын атқарушы органдар басшыларының орынбасарларын;

2) жергілікті бюджеттен қаржыландырылатын атқарушы органдардың мемлекеттік қызметшілерін;

3) ведомстволық бағынысты ұйымдардың басшыларын лауазымдарға тағайындайды және лауазымдарынан босатады.

9. Мемлекеттік органдар болып саналатын аппараттардың басшылары, еңбек қатынастары мәселелері Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес жоғары тұрған лауазымды адамдардың (органдардың) құзыретіне жатқызылған мемлекеттік қызметшілерді қоспағанда, аппараттардың мемлекеттік қызметшілерін Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен лауазымдарға тағайындайды және лауазымдарынан босатады.

Мемлекеттік органдар болып саналатын аппараттар басшыларының өзге де өкілеттіктері мемлекеттік органдар туралы ережелерде және Қазақстан Республикасының заңнамасында айқындалады.

Өздеріне жүктелген лауазымдық міндеттерді орындау үшін мемлекеттік органдар болып табылатын аппараттардың басшылары жеке қолданылатын құқықтық актілер қабылдауға құқылы.

10. Саяси мемлекеттік лауазымдарға жатпайтын аппарат басшыларына саяси мемлекеттік қызметшілердің міндеттерін, сондай-ақ саяси мемлекеттік қызметшілерге аппарат басшыларының міндеттерін жүктеуге жол берілмейді.

11. Мемлекеттік органдардың басшылары, әкімдер, аппарат басшылары мемлекеттік қызмет персоналын басқаруды ұйымдастыруға дербес жауаптылықта болады.

77-бап. Персоналды басқару қызметі (кадр қызметі)

1. Персоналды басқару қызметі (кадр қызметі) өз құзыреті шегінде:

1) мемлекеттік органның құрылымдық бөлімшелерінің Қазақстан Республикасының мемлекеттік қызмет саласындағы заңнамасын орындауы жөніндегі қызметін үйлестіреді;

2) кадр мәселелері жөніндегі комиссиялардың қызметін ұйымдастырады;

3) мемлекеттік қызметшілердің қызметін бағалауды жүргізу, мемлекеттік қызметшілерді конкурстық іріктеу, қызметте ілгерілету, мемлекеттік қызметшілерді жұмыстан шығару (өкілеттігін тоқтату) рәсімдерінің сақталуын қамтамасыз етеді;

4) кандидаттарды іріктеуді ұйымдастырады, мемлекеттік қызметшілердің мемлекеттік қызметті өткеруімен байланысты құжаттарды ресімдейді, мемлекеттік қызметшілердің дербес деректерін, мемлекеттік қызметшілердің қызметін бағалау және оқудан өту нәтижелері туралы мәліметтерді, оның ішінде мемлекеттік цифрлық кадр жүйесінде есепке алуды жүзеге асырады;

5) келісімшарттық қызметшілерді іріктеуді және олармен келісімшарт жасасу, бұзу, оған өзгерістер енгізу процесін ұйымдастырады;

6) мемлекеттік қызметте болумен байланысты шектеулердің сақталуын қамтамасыз етеді;

7) мемлекеттік қызметшінің тағылымдамасын, тәлімгерлігін, ротациясын, қызметін бағалауды, мемлекеттік қызметшілерді даярлауды, қайта даярлауды және олардың біліктілігін арттыруды белгіленген мерзімдерге сәйкес ұйымдастырады, мемлекеттік қызметшілерді көтермелеуді қолдану тәртібін әзірлейді;

8) кадрлық жоспарлауды жүзеге асырады, сондай-ақ уәкілетті орган айқындайтын тәртіппен персоналды ерте кәсіптік бағдарлау және даярлау мәселелері бойынша оқу орындарымен өзара іс-қимыл жасайды;

9) Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген өзге де өкілеттіктерді жүзеге асырады.

2. Персоналды басқару қызметі (кадр қызметі) мемлекеттік органның басқа құрылымдық бөлімшелерінен ұйымдық жағынан дербес болады, аппарат басшысына, ал сыртқы саяси қызмет саласында басшылықты жүзеге асыратын немесе аппарат басшысының лауазымы енгізілмеген мемлекеттік органда мемлекеттік органның басшысына тікелей бағынады.

3. Персоналды басқару қызметін (кадр қызметін) осы Заңға, Қазақстан Республикасы Президентінің және Қазақстан Республикасы Үкіметінің актілеріне, сондай-ақ уәкілетті органның нормативтік құқықтық актілеріне сәйкес қызмет жұмысын ұйымдастыруда және персоналмен жұмыс істеуге қойылатын талаптардың сақталуын қамтамасыз ету үшін жауапты болатын персоналды басқару қызметінің (кадр қызметінің) басшысы басқарады.

Персоналды басқару қызметінің (кадр қызметінің) басшысы үшін персоналды басқару жөніндегі сертификаттың не персоналды басқару саласындағы білімі туралы құжаттың болуы талап етіледі.

4. Астанада, облыстарда, республикалық маңызы бар қалаларда, аудандарда, облыстық маңызы бар қалаларда тиісті әкімшілік-аумақтық бірліктердің жергілікті бюджеттерінен қаржыландырылатын атқарушы органдар үшін Қазақстан Республикасының мемлекеттік қызмет саласындағы заңнамасына сәйкес бірыңғай персоналды басқару қызметін (кадр қызметін) құруға жол беріледі.

Астананың, облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың, аудандық, облыстық маңызы бар қалалардың жергілікті бюджеттерден қаржыландырылатын атқарушы органдарының бірыңғай персоналды басқару қызметі (кадр қызметі) осы атқарушы органдардың басшыларын тағайындауға құқығы бар лауазымды адамның (органның) шешімі бойынша құрылады.

5. Орталық мемлекеттік орган басшысының шешімі бойынша орталық мемлекеттік орган, оның ведомстволары мен аумақтық бөлімшелері үшін бірыңғай персоналды басқару қызметін (кадр қызметін) құруға жол беріледі.

Орталық мемлекеттік орган ведомствосы басшысының шешімі бойынша орталық мемлекеттік органның ведомствосы мен оның аумақтық бөлімшелері үшін бірыңғай персоналды басқару қызметін (кадр қызметін) құруға жол беріледі.

Орталық мемлекеттік орган мен оның ведомствосының, аудандардың, облыстық маңызы бар қалалардың аумақтық бөлімшелері үшін орталық мемлекеттік орган мен оның ведомствосының өңіраралық немесе облыстық аумақтық бөлімшесінде бірыңғай персоналды басқару қызметін (кадр қызметін) құруға жол беріледі. Аудандардың, облыстық маңызы бар қалалардың аумақтық бөлімшелерінің бірыңғай персоналды басқару қызметі (кадр қызметі) орталық мемлекеттік орган мен оның ведомствосының өңіраралық немесе облыстық аумақтық бөлімшесі немесе жоғары тұрған орган басшысының шешімі бойынша құрылады.

6. Персоналды басқару қызметі (кадр қызметі) туралы үлгілік ережені және персоналды басқару қызметінің (кадр қызметінің) жұмысын ұйымдастыру қағидаларын уәкілетті орган бекітеді.

78-бап. Құқық бұзушылық профилактикасы қызметі.

Әдеп жөніндегі уәкіл

1. Құқық бұзушылық профилактикасы қызметі мемлекеттік органның құрылымдық бөлімшелерінің Қазақстан Республикасының мемлекеттік қызмет саласындағы және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы заңнамасын сақтау жөніндегі қызметін үйлестіру мақсатында кемінде бір жүз жиырма штат бірлігі саны бар мемлекеттік органдарда құрылады.

2. Құқық бұзушылық профилактикасы қызметі:

1) тәртіптік комиссияның қызметін ұйымдастырады;

2) қызметтік тергеп-тексерулер жүргізу, мемлекеттік қызметшілерді тәртіптік жауаптылыққа тарту рәсімдерінің сақталуын қамтамасыз етеді;

3) мемлекеттік қызметшілердің қызметтік әдепті, оның ішінде әлеуметтік желілерде сақтауын бақылау мен мониторингтеуді жүзеге асырады;

4) мемлекеттік қызметшілердің Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген шектеулер мен тыйым салуларды сақтауына жәрдемдеседі;

5) мемлекеттік қызметшілердің кәсіби қызметіне заңсыз араласу, лауазымдық міндеттерін атқаруымен байланысты оларға тағылған негізсіз айыптаулар, қудалау мен өзге де құқыққа қайшы әрекеттер мәселелері бойынша соттарда олардың мүдделерін білдіруді және қорғауды жүзеге асырады;

6) мемлекеттік қызметшілердің жауаптылығын қарау практикасына талдау жүргізеді;

7) мемлекеттік қызметшілерді жауаптылыққа тарту туралы ұсыныстар енгізеді;

8) тәртіптік жазамен байланысты емес құқықтық ықпал ету шараларын қабылдауды қамтамасыз етеді;

9) мемлекеттік органда жұмыс уақыты режимінің сақталуын мониторингтеуді жүзеге асырады;

10) жеке және заңды тұлғалардың Қазақстан Республикасының мемлекеттік қызмет саласындағы заңнамасын бұзу және қызметтік әдепті сақтау мәселелері бойынша лауазымды адамдардың әрекеттеріне (әрекетсіздігіне) шағымдарын қарайды;

11) сыбайлас жемқорлықтың алдын алу бойынша шаралар қабылдауды қамтамасыз етеді;

12) мемлекеттік көрсетілетін қызметтердің сапасын ішкі бақылауды жүзеге асырады;

13) мемлекеттік органның ведомстволық бағынысты ұйымдарының қызметін бақылауды, комплаенс-қызметтердің жұмысын үйлестіруді жүзеге асырады;

14) мемлекеттік қызметшілердің құқықтық мәдениетін арттыру, мемлекеттік органда корпоративтік мәдениетті қалыптастыру, қолайлы моральдық-психологиялық ахуалды дамыту жөнінде шаралар қабылдайды;

15) Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген өзге де өкілеттіктерді жүзеге асырады.

3. Құқық бұзушылық профилактикасы қызметінің өз функцияларын орындау үшін қажетті ақпарат пен материалдарға Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген шектерде қол жеткізуге құқығы бар.

4. Құқық бұзушылық профилактикасы қызметі мемлекеттік органның басқа құрылымдық бөлімшелерінен ұйымдық жағынан дербес болады және мемлекеттік органның басшысына тікелей бағынады.

5. Ведомстволары, аумақтық бөлімшелері, шет елдерде мекемелері бар орталық мемлекеттік органдардың, сондай-ақ астана, облыстар, республикалық маңызы бар қалалар әкімдері аппараттарының құқық бұзушылық профилактикасы қызметін әдеп жөніндегі уәкіл басқарады.

Ведомстволары, ведомстволарының аумақтық бөлімшелері жоқ мемлекеттік органдарда, орталық мемлекеттік органдардың аумақтық бөлімшелерінде, орталық мемлекеттік органдар ведомстволарының аумақтық бөлімшелерінде, шет елдердегi мекемелерде, тексеру комиссияларында, облыстық маңызы бар қалалар, аудандар, қалалардағы аудандар әкімдерінің аппараттарында, мәслихаттардың аппараттарында құқық бұзушылық профилактикасы қызметін құқық бұзушылық профилактикасы қызметінің басшысы басқарады.

Құқық бұзушылық профилактикасы қызметі туралы үлгілік ережені және құқық бұзушылық профилактикасы қызметінің жұмысын ұйымдастыру тәртібін уәкілетті орган бекітеді.

6. Орталық мемлекеттік орган басшысының шешімі бойынша орталық мемлекеттік органда, оның ведомстволары мен аумақтық бөлімшелерінде құқық бұзушылық профилактикасының бірыңғай қызметін құруға жол беріледі.

Орталық мемлекеттік орган ведомствосы басшысының шешімі бойынша орталық мемлекеттік орган ведомствосында және оның аумақтық бөлімшелерінде құқық бұзушылық профилактикасының бірыңғай қызметін құруға жол беріледі.

Орталық мемлекеттік орган мен оның ведомствосының аудандық, облыстық маңызы бар қалалардың аумақтық бөлімшелері үшін орталық мемлекеттік орган мен оның ведомствосының өңіраралық не облыстық аумақтық бөлімшесінде құқық бұзушылық профилактикасының бірыңғай қызметін құруға жол беріледі. Аудандардың, облыстық маңызы бар қалалардың аумақтық бөлімшелерінің құқық бұзушылық профилактикасының бірыңғай қызметі орталық мемлекеттік орган мен оның ведомствосының өңіраралық немесе облыстық аумақтық бөлімшесі немесе жоғары тұрған орган басшысының шешімімен құрылады.

Астанада, облыстарда, республикалық маңызы бар қалаларда, аудандарда және облыстық маңызы бар қалаларда тиісті әкімшілік-аумақтық бірліктердің жергілікті бюджеттерінен қаржыландырылатын атқарушы органдар үшін осы атқарушы органдардың басшыларын тағайындауға уәкілеттік берілген лауазымды адамның (органның) шешімімен Қазақстан Республикасының мемлекеттік қызмет саласындағы заңнамасында белгіленген тәртіппен құқық бұзушылық профилактикасының бірыңғай қызметі құрылады.

7. Әдеп жөніндегі уәкіл қызметтік әдептің сақталуын қамтамасыз етуді, Қазақстан Республикасының мемлекеттік қызмет саласындағы және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы заңнамасын бұзушылық профилактикасын Әдеп жөніндегі уәкіл туралы ережеге сәйкес жүзеге асырады.

Әдеп жөніндегі уәкілдің ұсынымдары мен ұсыныстары жіберіліп отырған мемлекеттік қызметшілердің қарауы үшін міндетті.

8. Әдеп жөніндегі уәкілдердің қызметін үйлестіруді, әдіснамалық қамтамасыз етуді және бағалауды уәкілетті орган жүзеге асырады. Қажет болған кезде уәкілетті орган мемлекеттік органға әдеп жөніндегі уәкілді атқаратын лауазымынан босату туралы ұсыну енгізе алады.

9. Әдеп жөніндегі уәкіл туралы ережені уәкілетті органның ұсынуы бойынша Қазақстан Республикасының Президенті бекітеді.

10. Әдеп жөніндегі уәкіл лауазымына мемлекеттік органның бірінші басшысымен келісу бойынша уәкілетті органның іссапарға жіберілген мемлекеттік қызметшісі тағайындалады.

Әдеп жөніндегі уәкіл лауазымына тағайындалған, іссапарға жіберілген мемлекеттік қызметшінің уәкілетті орган өкілі мәртебесі сақталады.

Мемлекеттік қызметшіні іссапарға жіберу мүмкін болмаған кезде уәкілетті органмен келісу бойынша әдеп жөніндегі уәкіл лауазымына тиісті мемлекеттік органның өзге де мемлекеттік қызметшілері тағайындалуы мүмкін.

Әдеп жөніндегі уәкіл лауазымына орналасу конкурс өткізілмей жүзеге асырылады.

11. Әдеп жөніндегі уәкіл лауазымын атқаратын, іссапарға жіберілген мемлекеттік қызметші үшін жалақы мен Қазақстан Республикасының мемлекеттік қызмет саласындағы заңнамасында көзделген өзге төлемдер ол іссапарға жіберілген тиісті мемлекеттік органның қаражаты есебінен жүзеге асырылады.

12. Әдеп жөніндегі уәкілдің тәртіптік жауаптылығын тиісті шешім қабылдау үшін тиісті мемлекеттік орган жіберген оның тәртіптік теріс қылық жасағаны туралы мәліметтер негізінде уәкілетті орган қарайды.

13. Уәкілетті орган әдеп жөніндегі уәкіл лауазымына іссапарға жіберілген мемлекеттік қызметшіні кейіннен Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген негіздерде және тәртіппен ол атқарған лауазымынан төмен емес лауазымға тағайындай отырып, кері шақыртып алуы мүмкін.

Осы тармақтың бірінші бөлігінде көрсетілген, тиісті біліктілікке және кәсіби даярлыққа сәйкес келетін лауазым болмаған жағдайда, кері шақыртылған мемлекеттік қызметші уәкілетті органдағы өзге бос лауазымға тағайындалады.

Мемлекеттік қызметші лауазымға тағайындалудан бас тартқан жағдайда, ол жұмыстан шығарылуға жатады.

14. Әдеп жөніндегі уәкіл лауазымына орналасу үшін мемлекеттік органға іссапарға жіберілген мемлекеттік қызметшіні жұмыстан шығару осы Заңда белгіленген тәртіппен уәкілетті орган оны лауазымынан босатқаннан (жұмыстан шығарғаннан) және кері шақыртып алғаннан кейін жүзеге асырылады.

Әдеп жөніндегі уәкілді жұмыстан шығару уәкілетті органмен келісу бойынша немесе оның ұсынуы негізінде, сондай-ақ уәкілетті орган іссапарға жіберілген мемлекеттік қызметшіні осы Заңда белгіленген тәртіппен кері шақыртып алған жағдайларда жүзеге асырылады.

15. Осы баптың ережесі Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігіне, Қазақстан Республикасы Құрылтайының Аппаратына, Қазақстан Республикасы Үкіметінің Аппаратына, Қазақстан Республикасы Конституциялық Сотының Аппаратына, уәкілетті органға қолданылмайды.

11-тарау. МЕМЛЕКЕТТІК ҚЫЗМЕТ САЛАСЫНДАҒЫ МЕМЛЕКЕТТІК БАҚЫЛАУ. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ МЕМЛЕКЕТТІК ҚЫЗМЕТ САЛАСЫНДАҒЫ ЗАҢНАМАСЫН БҰЗУ СЕБЕПТЕРІН МОНИТОРИНГТЕУ ЖӘНЕ ТАЛДАУ

79-бап. Қазақстан Республикасының мемлекеттік қызмет саласындағы заңнамасының сақталуын мемлекеттік бақылау

1. Уәкілетті орган мен оның аумақтық бөлімшелерінің мемлекеттік органдардың Қазақстан Республикасының мемлекеттік қызмет саласындағы заңнамасын сақтауын қамтамасыз етуге бағытталған қызметі Қазақстан Республикасының мемлекеттік қызмет саласындағы заңнамасының сақталуын мемлекеттік бақылау болып саналады.

2. Қазақстан Республикасының мемлекеттік қызмет саласындағы заңнамасының сақталуын мемлекеттік бақылау тексеру нысанында жүзеге асырылады.

80-бап. Тексерудің жалпы мәселелері

1. Уәкілетті орган мен оның аумақтық бөлімшелері тексеруді:

1) тексерілетін мемлекеттік органға бару арқылы;

2) тексерілетін мемлекеттік органға бармай, лауазымды адамдарды шақырту және материалдарды сұрату, сондай-ақ мемлекеттік органдардың цифрлық жүйелері арқылы жүргізеді.

2. Қазақстан Республикасының мемлекеттік қызмет саласындағы заңнамасының сақталуы тексеру нысанасы болып саналады.

3. Мемлекеттік органдар тексеру нысанындағы мемлекеттік бақылау субъектісі деп танылады.

4. Орталық мемлекеттік органдардың, олардың ведомстволарының қызметін тексеруді уәкілетті органның лауазымды адамдары жүргізеді.

Жергілікті бюджеттен қаржыландырылатын атқарушы органдардың, мәслихаттар аппараттарының, тексеру комиссияларының, орталық мемлекеттік органдар мен олардың ведомстволарының аумақтық бөлімшелерінің қызметін тексеруді өз құзыреті шегінде уәкілетті органның аумақтық бөлімшелерінің лауазымды адамдары, ал қажет болған жағдайда уәкілетті органның лауазымды адамдары жүргізеді.

5. Тексерулер жоспарлы және жоспардан тыс тексерулер болып бөлінеді.

6. Уәкілетті органның бірінші басшысы жоспарлы тексерулер жүргізу жылының алдындағы жылдың 20 желтоқсанына дейін және ағымдағы күнтізбелік жылдың 20 маусымына дейін бекіткен мемлекеттік бақылау субъектілерін тексерудің жартыжылдық жоспары жоспарлы тексеру тағайындауға негіз болады.

Жиынтығында жергілікті бюджеттен қаржыландырылатын астананың, облыстың, республикалық маңызы бар қала әкімінің аппараты мен атқарушы органдары, сондай-ақ орталық мемлекеттік орган, оның ведомстволары және олардың аумақтық бөлімшелері жоспарлы тексеруге жатады.

Мемлекеттік бақылау субъектілерін тексерудің жартыжылдық жоспары уәкілетті органның интернет-ресурсында орналастырылады.

Мемлекеттік бақылау субъектілерін тексерудің жартыжылдық жоспарына уәкілетті органның бірінші басшысының шешімімен өзгерістер енгізілуі мүмкін.

Мемлекеттік бақылау субъектісіне қатысты жоспарлы тексеру жылына бір реттен артық жүргізілмейді.

7. Мемлекеттік бақылау субъектілерін тексерудің жартыжылдық жоспарына енгізу үшін мынадай ақпарат көздері пайдаланылады:

1) уәкілетті органның және (немесе) оның аумақтық бөлімшелерінің, Қазақстан Республикасы Президенті Әкімшілігінің алдыңғы тексерулерінің нәтижелері;

2) уәкілетті орган мен оның аумақтық бөлімшелері жүргізетін, мемлекеттік бақылау субъектілері ұсынатын есептілік пен мәліметтерді, оның ішінде цифрлық жүйелер арқылы мониторингтеу нәтижелері;

3) қоғамдық резонанс тудырған оқиғалардың болуы;

4) мемлекеттік бақылау субъектілеріне қатысты Қазақстан Республикасының мемлекеттік қызмет саласындағы заңнамасы талаптарының бұзылуына жеке және заңды тұлғалар жолданымдарының болуы;

5) мемлекеттік бақылау субъектілерінің интернет-ресурстарын, бұқаралық ақпарат құралдарын халық тарапынан сын тудырған материалдардың болуы тұрғысынан талдау;

6) мемлекеттік бақылау субъектілері ұсынатын, сондай-ақ өзге де ақпарат көздерінен алынатын мәліметтерді талдау нәтижелері;

7) Қазақстан Республикасының мемлекеттік қызмет саласындағы заңнамасын бұзу себептерін мониторингтеуді және талдауды жүргізу нәтижелері.

Мемлекеттік бақылау субъектілерін тексерудің жартыжылдық жоспарына енгізу кезінде нақты мемлекеттік бақылау субъектісіне қатысты бұрын пайдаланылған ақпарат көздері не Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес талап қоюдың жалпы ескіру мерзімі өткен деректер пайдаланылмайды.

8. Мыналар жоспардан тыс тексеруге негіз болады:

1) Қазақстан Республикасының мемлекеттік қызмет саласындағы заңнамасын бұзу мәселелері бойынша мемлекеттік бақылау субъектілерінің әрекеттеріне (әрекетсіздігіне) және шешімдеріне жеке және заңды тұлғалардың жолданымдары;

2) Қазақстан Республикасының мемлекеттік қызмет саласындағы заңнамасының талаптарын бұзу фактілері жөніндегі мемлекеттік органдардың жолданымдары;

3) тексеру нәтижелері бойынша анықталған бұзушылықтарды жою туралы ұсынулардың орындалуын бақылау;

4) Қазақстан Республикасының мемлекеттік қызмет саласындағы заңнамасын бұзу себептерін мониторингтеуді және талдауды жүргізу нәтижелері бойынша анықталған бұзушылықтар;

5) ақпарат сұрату арқылы зерделенген, бұқаралық ақпарат құралдарындағы Қазақстан Республикасының мемлекеттік қызмет саласындағы заңнамасын бұзу туралы жарияланымдар мен хабарлар.

Осы тармақтың бірінші бөлігінің 5) тармақшасында көзделген ақпаратты сұрату арқылы зерделенген, Қазақстан Республикасының мемлекеттік қызмет саласындағы заңнамасын бұзу туралы бұқаралық ақпарат құралдарындағы жарияланымдар деп Қазақстан Республикасының мемлекеттік қызмет саласындағы заңнамасын ықтимал бұзу туралы мәліметтерді қамтитын, қосымша деректер алу үшін оларға қатысты мынадай әрекеттер жүргізілген:

1) жарияланымда баяндалған фактілер бойынша құжаттар мен түсініктемелер ұсыну үшін мемлекеттік бақылау субъектісіне ресми сұрау салу жіберілген;

2) уәкілетті орган мен оның аумақтық бөлімшесі сұрау салуға жауап ретінде алынған ақпаратты зерделеу мен бағалау жүргізген жарияланымдар түсініледі.

Ақпарат сұрату арқылы зерделенген, Қазақстан Республикасының мемлекеттік қызмет саласындағы заңнамасын бұзу туралы бұқаралық ақпарат құралдарындағы жарияланымдар, егер ақпарат расталса немесе Қазақстан Республикасының мемлекеттік қызмет саласындағы заңнамасының бұзылуына негізді күдік тудырса, жоспардан тыс тексерулер жүргізуге негіз болады.

9. Анонимдік жолданымдар келіп түскен жағдайларда жоспардан тыс тексерулер жүргізілмейді.

81-бап. Тексеру жүргізу тәртібі

1. Мемлекеттік бақылау субъектісіне цифрлық жүйелер арқылы тексеру басталатыны туралы хабарламаның жіберілуі тексеру жүргізудің басталуы деп есептеледі.

2. Уәкілетті органның, оның аумақтық бөлімшесінің лауазымды адамдары мемлекеттік бақылау субъектісіне келген кезде қызметтік куәлігін не сәйкестендіру картасын көрсетуге міндетті.

3. Тексеру жүргізу мерзімдері алдағы жұмыстардың көлемі, сондай-ақ қойылған міндеттер ескеріле отырып белгіленеді және:

1) жоспарлы тексеру басталған күннен бастап күнтізбелік жиырма күннен;

2) жоспардан тыс тексеру басталған күннен бастап күнтізбелік он күннен аспауға тиіс.

Қажет болған кезде уәкілетті органның, оның аумақтық бөлімшесінің шешімімен тексеру жүргізу мерзімдері осы тармақтың бірінші бөлігінде көзделген мерзімдерден аспайтын мерзімге бір рет ұзартылады.

Тексеру жүргізу мерзімі ұзартылған және (немесе) тоқтатылған (қайта басталған) кезде бұл туралы уәкілетті орган, оның аумақтық бөлімшесі мемлекеттік бақылау субъектісін осындай шешім қабылданған күннен бастап бір жұмыс күнінен кешіктірмей хабардар етеді. Бұл ретте тексеру жүргізу мерзімін ұзарту туралы хабарламаны уәкілетті орган, оның аумақтық бөлімшесі тексеру мерзімдері аяқталғанға дейін бір жұмыс күнінен кешіктірмей цифрлық жүйелер арқылы жібереді.

4. Уәкілетті органның, оның аумақтық бөлімшесінің тексеруші лауазымды адамдарының құрамы уәкілетті органның, оның аумақтық бөлімшесінің шешімімен өзгертілуі мүмкін.

Уәкілетті органның, оның аумақтық бөлімшесінің тексеруші лауазымды адамдарының құрамы өзгерген кезде бұл туралы уәкілетті орган, оның аумақтық бөлімшесі мемлекеттік бақылау субъектісін осындай шешім қабылданған күннен бастап бір жұмыс күнінен кешіктірмей цифрлық жүйелер арқылы хабардар етеді.

5. Тексеру:

1) жүргізілетін тексеру шеңберінде елеулі маңызы бар қажетті мәліметтерді ұсыну туралы мемлекеттік органдарға, мемлекеттік заңды тұлғаларға, лауазымды адамдарға және өзге де тұлғаларға сұрау салу жіберілген;

2) төтенше жағдай режимі енгізілген, эпидемияның, карантиндік объектілер ошақтарының және аса қауіпті зиянды организмдердің, инфекциялық, паразиттік аурулардың, уланудың, радиациялық авариялардың таралуы орын алған немесе таралу қаупі туындаған және солармен байланысты шектеулер болған жағдайларда тоқтатыла тұрады.

Тоқтатыла тұрған тексеруді жүргізу мерзімін есептеу ол қайта басталған күннен бастап жалғастырылады.

Тексеру тоқтатыла тұрған және қайта басталмаған мемлекеттік бақылау субъектісін тексеруді жүргізуге жол берілмейді.

6. Тексеру нәтижелері бойынша уәкілетті органның, оның аумақтық бөлімшесінің тексеруші лауазымды адамы:

1) тексеру нәтижелері туралы анықтама;

2) тексеру нәтижелері бойынша анықталған бұзушылықтарды жою туралы ұсыну жасайды.

7. Тексеру нәтижелері туралы анықтама мемлекеттік бақылау субъектісіне жіберілген күн тексеру аяқталған күн деп есептеледі.

Тексеру нәтижелері туралы анықтама тексеру мерзімінің соңғы күнінен кешіктірілмей жасалады.

Тексеру нәтижелері туралы анықтаманың бірінші данасы мемлекеттік бақылау субъектісіне (басшысына не оның уәкілетті адамына) танысу үшін қол қойғызып қағаз жеткізгіште немесе электрондық нысанда табыс етіледі.

Тексеру нәтижелері туралы анықтаманың екінші данасы мемлекеттік құқықтық статистика және арнайы есепке алу саласындағы қызметті өз құзыреті шегінде жүзеге асыратын мемлекеттік органға электрондық нысанда тапсырылады.

Тексеру нәтижелері туралы анықтаманың үшінші данасы уәкілетті органда, оның аумақтық бөлімшесінде қалады.

8. Тексеру нәтижелері бойынша ескертулер және (немесе) қарсылықтар болған жағдайда мемлекеттік бақылау субъектісі тексеру нәтижелері туралы анықтаманы алған күннен бастап үш жұмыс күні ішінде ескертулерін және (немесе) қарсылықтарын жазбаша түрде баяндайды.

Ескертулер және (немесе) қарсылықтар тексеру нәтижелері туралы анықтамаға қоса беріледі, бұл туралы уәкілетті органның, оның аумақтық бөлімшесінің тексеруші лауазымды адамы тиісті белгі жасайды.

9. Мемлекеттік бақылау субъектісі таратылған немесе қайта ұйымдастырылған жағдайда уәкілетті орган, оның аумақтық бөлімшесі тағайындалған тексеруді жүргізілмеген деп таниды, тексеру нәтижелері туралы анықтама жасалмайды.

10. Жоспардан тыс тексеру жүргізуге негіз болған жолданымды (хабарды) кері қайтарып алу қабылданған жағдайда осы Заңның 80-бабы 8-тармағы бірінші бөлігінің 1) және 2) тармақшаларында көзделген негіздер бойынша тағайындалған жоспардан тыс тексеру жүргізілмеген деп танылады.

Бұл жағдайда тексеру нәтижелері туралы анықтама жасалмайды, бұл туралы мемлекеттік бақылау субъектісі осындай шешім қабылданған күннен бастап бір жұмыс күнінен кешіктірілмей цифрлық жүйелер арқылы хабардар етіледі.

11. Қажет болған жағдайларда арнаулы білім мен дағдылар талап етілетін мәселелерді зерттеу, консультациялар алу үшін уәкілетті орган, оның аумақтық бөлімшесі тексеру қорытындыларына мүдделі емес мемлекеттік органдар мен ведомстволық бағынысты ұйымдардың мамандарын, сарапшыларын және (немесе) консультанттарын тексеру жүргізуге тартуы мүмкін.

Уәкілетті органның, оның аумақтық бөлімшесінің талап етуі бойынша мемлекеттік бақылау субъектілері тексеруге және қорытынды беруге қатысу үшін мамандарды, сарапшыларды және (немесе) консультанттарды бөлуге міндетті.

Тексеруге тартылған маман, сарапшы және (немесе) консультант уәкілетті органның, оның аумақтық бөлімшесінің тексеруші лауазымды адамы қойған сұрақтар бойынша қорытындыны жасайды, ол тексеру барысында пайдаланылады және тексеру нәтижелері туралы анықтамаға қоса беріледі.

12. Уәкілетті органның, оның аумақтық бөлімшесінің лауазымды адамдарының тексеру жүргізу кезінде:

1) мемлекеттік бақылау субъектісінің аумағы мен үй-жайларына кедергісіз кіруге;

2) тексеру нәтижелері туралы анықтамаға немесе тексеру нәтижелері бойынша анықталған бұзушылықтарды жою туралы ұсынуға қоса тіркеу үшін құжаттардың (мәліметтердің) көшірмелерін қағаз және электрондық жеткізгіштерде алуға, сондай-ақ тексеру нысанасына сәйкес автоматтандырылған дерекқорларға (цифрлық жүйелерге) қол жеткізуге;

3) аудио-, фото- және бейнетүсірілімді жүзеге асыруға;

4) техникалық бақылау құралдарының, байқау және тіркеп-белгілеу аспаптарының, фото- және бейнеаппаратураның тексеру нысанасына жататын жазбаларын пайдалануға;

5) мамандарды, сарапшыларды және (немесе) консультанттарды тартуға құқығы бар.

13. Мемлекеттік бақылау субъектілері және олардың лауазымды адамдары тексеру жүргізілген кезде:

1) уәкілетті органның және оның аумақтық бөлімшесінің тексеру жүргізу үшін келген тексеруші лауазымды адамдарын:

тексеру мерзімдері асып кеткен не өткен;

жоспарлы тексеру жүргізу жиілігі сақталмаған;

хабарлама және осы бапта көзделген құжаттар болмаған;

тексеру жүргізуге тиісті лауазымдық өкілеттігі жоқ адамдарға тексеру жүргізу тапсырылған;

тексеру мерзімдері осы Заңда белгіленген мерзімнен артық ұзартылған;

осы Заңда белгіленген тексеру жүргізу талаптары өрескел бұзылған жағдайларда тексеруге жібермеуге;

2) егер құжаттар (мәліметтер) жүргізіліп жатқан тексеру нысанасына жатпаса, оларды ұсынбауға;

3) осы Заңда және Қазақстан Республикасының өзге де заңдарында белгіленген тәртіппен тексеру нәтижелеріне (тексеру нәтижелері туралы анықтамаға, тексеру нәтижелері бойынша анықталған бұзушылықтарды жою туралы ұсынуға) және уәкілетті органның, оның аумақтық бөлімшесінің тексеруші лауазымды адамдарының әрекеттеріне (әрекетсіздігіне) шағым жасауға;

4) тексеру жүргізу процесін, сондай-ақ уәкілетті органның, оның аумақтық бөлімшесінің тексеруші лауазымды адамының тексеру шеңберінде жүргізетін жекелеген әрекеттерін тексеруші лауазымды адамның қызметіне кедергі келтірмей, аудио- және бейнетехника құралдарының көмегімен тіркеп-белгілеуге құқылы.

14. Мемлекеттік бақылау субъектілері және олардың лауазымды адамдары тексеру жүргізілген кезде:

1) уәкілетті органның, оның аумақтық бөлімшесінің тексеруші лауазымды адамдарының тексерілетін мемлекеттік органның аумағы мен үй-жайларына кедергісіз кіруін қамтамасыз етуге;

2) уәкілетті органның, оның аумақтық бөлімшесінің тексеруші лауазымды адамдарының шақыруы бойынша келуге;

3) уәкілетті органның, оның аумақтық бөлімшесінің тексеруші лауазымды адамдарына тексеру нәтижелері туралы анықтамаға немесе тексеру нәтижелері бойынша анықталған бұзушылықтарды жою туралы ұсынуға қоса тіркеу үшін тексерудің нысанасына сәйкес құжаттарды (мәліметтерді) не олардың көшірмелерін қағаз және электрондық жеткізгіштерде ұсынуға, сондай-ақ автоматтандырылған дерекқорларға (цифрлық жүйелерге) қолжетімділік беруге;

4) тексеру жүргізу кезінде тексерілетін құжаттарға өзгерістер мен толықтырулар енгізуге жол бермеуге міндетті.

15. Тексеруді бастау, тексеру мерзімдерін ұзарту және (немесе) тоқтата тұру (қайта бастау), уәкілетті органның, оның аумақтық бөлімшесінің тексеруші лауазымды адамдары құрамының өзгергені туралы хабарламалардың, тексеру нәтижелері туралы анықтаманың және тексеру нәтижелері бойынша анықталған бұзушылықтарды жою туралы ұсынудың нысандарын уәкілетті орган бекітеді.

82-бап. Уәкілетті органның, оның аумақтық бөлімшесінің лауазымды адамдары тексеру жүргізу кезінде анықталған бұзушылықтар фактілері бойынша қабылдайтын шаралар

1. Тексеру нәтижелері бойынша Қазақстан Республикасының мемлекеттік қызмет саласындағы заңнамасын бұзу анықталған кезде уәкілетті орган, оның аумақтық бөлімшесі мемлекеттік бақылау субъектісіне немесе оның жоғары тұрған органына (жоғары тұрған лауазымды адамға) тексеру нәтижелері бойынша анықталған бұзушылықтарды жою туралы қаралуға міндетті ұсынуды енгізеді, сондай-ақ Қазақстан Республикасының заңдарында көзделген өзге де шараларды қабылдайды.

Қазақстан Республикасының мемлекеттік қызмет саласындағы заңнамасын бұзу мемлекеттік органның (лауазымды адамның) актісін заңсыз деп тануға негіз болуы мүмкін.

Бұл ретте мемлекеттік органның (лауазымды адамның) мәні бойынша заңға сәйкес келетін актісі, егер жол берілген рәсімдік бұзушылықтар оның заңдылығы мен негізділігіне әсер етпесе, тек қана формальды негіздер бойынша заңсыз деп танылмайды.

Уәкілетті орган, оның аумақтық бөлімшесі тексеру нәтижелері бойынша анықталған бұзушылықтарды жою туралы ұсынуды мемлекеттік бақылау субъектісіне немесе оның жоғары тұрған органына (жоғары тұрған лауазымды адамға) тексеру нәтижелері туралы анықтама жасалған күннен бастап бес жұмыс күнінен кешіктірмей енгізеді.

2. Тексеру нәтижелері бойынша анықталған бұзушылықтарды жою туралы ұсыну табыс етілген (алынған) күнінен кейінгі күннен бастап күнтізбелік отыз күн ішінде, онда көрсетілген бұзушылықтарды жою бойынша шаралар қабылдана отырып қаралуға жатады.

3. Мемлекеттік бақылау субъектісі немесе оның жоғары тұрған органы (жоғары тұрған лауазымды адам) тексеру нәтижелері бойынша анықталған бұзушылықтарды жою туралы ұсынуда көрсетілген бұзушылықтарды жою қорытындылары туралы ақпаратты осы баптың 2-тармағында көрсетілген мерзім өткен күннен бастап үш жұмыс күні өткеннен кейін уәкілетті органға, оның аумақтық бөлімшесіне жібереді.

Мемлекеттік бақылау субъектісі немесе оның жоғары тұрған органы (жоғары тұрған лауазымды адам) тексеру нәтижелері бойынша анықталған бұзушылықтарды жою туралы ұсынуда көрсетілген бұзушылықтарды жою қорытындылары туралы ақпаратты белгіленген мерзімде бермеген немесе толық бермеген жағдайда уәкілетті орган, оның аумақтық бөлімшесі осы Заңның 80-бабының 8-тармағы бірінші бөлігінің 3) тармақшасына сәйкес жоспардан тыс тексеру тағайындайды.

4. Мемлекеттік бақылау субъектісінің немесе оның жоғары тұрған органының (жоғары тұрған лауазымды адамның) тексеру нәтижелері бойынша анықталған бұзушылықтарды жою туралы ұсынуда көрсетілген бұзушылықтарды жою бойынша шаралар қабылдамауы Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген жауаптылыққа алып келеді.

5. Мемлекеттік бақылау субъектілерінің лауазымды адамдарының әрекеттерінде (әрекетсіздігінде) қылмыстық не әкімшілік құқық бұзушылық белгілері анықталған кезде уәкілетті орган, оның аумақтық бөлімшелері тексеру материалдарын уәкілетті мемлекеттік органдарға жіберу бойынша шаралар қабылдайды.

83-бап. Тексерудің жарамсыздығы

1. Егер тексеру осы бапта белгіленген, тексеру жүргізуге қойылатын талаптарды өрескел бұза отырып жүргізілсе, оны уәкілетті орган жарамсыз деп таниды немесе Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген тәртіппен жарамсыз деп танылады.

Тексеруді жарамсыз деп тану тексеру нәтижелері туралы анықтаманың, тексеру нәтижелері бойынша анықталған бұзушылықтарды жою туралы ұсынудың жарамсыздығына алып келеді.

2. Мыналар тексеру жүргізуге қойылатын талаптарды өрескел бұзушылықтарға жатады:

1) тексеру жүргізуге негіздердің болмауы;

2) тексерудің басталғаны туралы хабарламаның болмауы;

3) уәкілетті органның, оның аумақтық бөлімшесінің өз құзыретіне кірмейтін мәселелер бойынша тексерулер тағайындауы.

3. Мемлекеттік бақылау субъектісі тексеру нәтижелері туралы анықтаманы алған күннен бастап он жұмыс күні ішінде уәкілетті орган, оның аумақтық бөлімшесі жүргізген тексеруді жарамсыз деп тану туралы жолданыммен уәкілетті органға (лауазымды адамға) жүгінуге құқылы.

Мемлекеттік бақылау субъектісінің жолданымын қарау жолданым келіп түскен күннен бастап он бес жұмыс күні ішінде жүзеге асырылады. Мемлекеттік бақылау субъектісінің жолданым беруі тексеру нәтижелері бойынша анықталған бұзушылықтарды жою бойынша шаралар қабылдауды жоққа шығармайды.

Уәкілетті органның (лауазымды адамның) мемлекеттік бақылау субъектісінің жолданымын қанағаттандырудан бас тартуына сотқа шағым жасалуы мүмкін.

4. Мемлекеттік бақылау субъектісі уәкілетті органға тексеруді жарамсыз деп тану туралы жүгінуге арналған белгіленген мерзімді дәлелді себеппен өткізіп алған жағдайда, уәкілетті орган бұл мерзімді қалпына келтіруі мүмкін.

Өткізіп алынған мерзімді қалпына келтіру мақсатында дәлелді себептер ретінде мемлекеттік бақылау субъектісін жолданым беру мүмкіндігінен айыратын себептер танылады.

Уәкілетті органға тексеруді жарамсыз деп тану туралы жүгінуге арналған мерзімді өткізіп алу уәкілетті органның жолданымды қабылдаудан бас тартуына негіз болмайды. Тексеруді жарамсыз деп тану туралы жүгіну мерзімін өткізіп алу себебі жолданымды қарау кезінде анықталады және жолданымды қанағаттандырудан бас тарту негіздерінің бірі болуы мүмкін.

84-бап. Қазақстан Республикасының мемлекеттік қызмет саласындағы заңнамасын бұзу себептерін мониторингтеу және талдау

1. Қазақстан Республикасының мемлекеттік қызмет саласындағы заңнамасын бұзу себептерін мониторингтеу және талдау (бұдан әрі –мониторингтеу және талдау) Қазақстан Республикасының мемлекеттік қызмет саласындағы заңнамасының, оның ішінде мемлекеттік органдардың жұмыс уақыты режимінің бұзылуын анықтауға, олардың алдын алуға және болғызбауға, сондай-ақ мемлекеттік органдардың, Қазақстан Республикасының мемлекеттік қызмет саласындағы заңнамасының талаптары қолданылатын өзге де ұйымдардың қызметін бюрократиядан арылтуға бағытталған шараларды қамтиды.

2. Мониторингтеу және талдау міндеттері:

1) Қазақстан Республикасының мемлекеттік қызмет саласындағы заңнамасын, оның ішінде мемлекеттік органдардың жұмыс уақыты режимін сақтау, сондай-ақ бұзушылықтар жасауға ықпал ететін немесе ықпал етуі мүмкін процестер мен өзгерістерді талдау;

2) Қазақстан Республикасының мемлекеттік қызмет саласындағы заңнамасының бұзылуын, сондай-ақ оларды жасауға ықпал ететін себептер мен жағдайларды анықтау үшін мемлекеттік қызметтің жұмыс істеуі туралы ақпаратты жинау, есепке алу, жүйелеу, қорыту және талдау;

3) Қазақстан Республикасының мемлекеттік қызмет саласындағы заңнамасын бұзуға ықпал ететін себептер мен жағдайларды жоюға бағытталған басқарушылық шешімдер қабылдауға жәрдемдесу.

3. Мониторингтеуді және талдауды уәкілетті орган және оның аумақтық бөлімшесі цифрлық жүйелерде көрініс тапқан мәліметтерді және мемлекеттік органдар мен өзге де ұйымдар ұсынатын деректерді, сондай-ақ Қазақстан Республикасының мемлекеттік қызмет саласындағы заңнамасын бұзу туралы өзге де ақпарат көздерінен алынатын ақпаратты зерделеу мен талдау негізінде жүзеге асырады.

4. Орталық мемлекеттік органдардың, олардың ведомстволарының, Қазақстан Республикасының мемлекеттік қызмет саласындағы заңнамасының талаптары қолданылатын өзге де ұйымдардың қызметін мониторингтеуді және талдауды уәкілетті органның лауазымды адамдары жүргізеді.

Орталық мемлекеттік органдар мен олардың ведомстволарының аумақтық бөлімшелерінің, жергілікті бюджеттен қаржыландырылатын, астана, облыстар, республикалық маңызы бар қалалар, облыстық маңызы бар қалалар, аудандар әкімдері аппараттарының және атқарушы органдарының, мәслихат аппараттарының, тексеру комиссияларының, Қазақстан Республикасының мемлекеттік қызмет саласындағы заңнамасының талаптары қолданылатын өзге де ұйымдардың қызметін мониторингтеуді және талдауды уәкілетті органның аумақтық бөлімшелерінің лауазымды адамдары, ал қажет болған жағдайда уәкілетті органның лауазымды адамдары жүргізеді.

5. Мониторингтеу және талдау қашықтан бақылау нысанында және қажет болған кезде мониторингтеу және талдау субъектісіне бару арқылы жүргізіледі.

Қашықтан бақылау тұрақты негізде цифрлық жүйелер және мемлекеттік органдар мен өзге де ұйымдар ұсынатын деректер арқылы жүргізіледі.

Мемлекеттік органдар, Қазақстан Республикасының мемлекеттік қызмет саласындағы заңнамасының талаптары қолданылатын өзге де ұйымдар не олардың уәкілетті өкілдері мониторингтеуді және талдауды жүргізу кезінде уәкілетті органның және оның аумақтық бөлімшелерінің лауазымды адамдарының мониторингтеу және талдау субъектісінің аумағына және үй-жайларына кедергісіз кіруін, сондай-ақ автоматтандырылған дерекқорларға (цифрлық жүйелерге) қол жеткізуін қамтамасыз етеді.

Келу барысында уәкілетті органның және оның аумақтық бөлімшелерінің лауазымды адамдары түсініктеме талап ете алады, сондай-ақ тіркеп-белгілеудің техникалық құралдарын пайдалана алады.

Мемлекеттік қызметшілердің жұмыс уақытынан тыс уақытта жұмыс орнында болу фактілерін уәкілетті органның және оның аумақтық бөлімшелерінің лауазымды адамдары акт жасайды.

Қажет болған кезде мониторингтеу және талдау субъектісіне бару арқылы мониторингтеуді және талдауды жүргізу үшін әдеп жөніндегі уәкілдер немесе құқық бұзушылықтың алдын алу қызметінің басшысы тартылуы мүмкін.

Қажет болған жағдайда арнаулы білім мен дағдылар талап етілетін мәселелерді зерттеу, консультациялар алу үшін уәкілетті орган, оның аумақтық бөлімшесі мониторингтеу және талдау жүргізуге мамандарды, сарапшыларды және (немесе) консультанттарды тартуы мүмкін.

6. Мониторингтеу және талдау нәтижелері бойынша уәкілетті орган немесе оның аумақтық бөлімшесі мониторингтеу және талдау нәтижелері туралы анықтама және бұзушылықтарды (олар бар болған кезде) жою туралы қорытынды жасайды.

Мониторингтеу және талдау субъектілері бұзушылықтарды жою туралы қорытындының орындалғанын растайтын материалдарды уәкілетті органға немесе оның аумақтық бөлімшесіне бұзушылықтарды жою мерзімі өткен күннен бастап үш жұмыс күні ішінде міндетті түрде ұсына отырып, оны алған күннен кейінгі күннен бастап күнтізбелік отыз күн ішінде орындауға тиіс.

12-тарау. МЕМЛЕКЕТТІҢ ФУНКЦИЯЛАРЫ МЕН МІНДЕТТЕРІН ІСКЕ АСЫРУҒА ЖӘРДЕМДЕСУ

85-бап. Мемлекеттік органдардың функциялары мен міндеттерін іске асыруға жәрдемдесуді жүзеге асыратын адамдар

1. Осы тармақта аталған адамдар мемлекеттің функциялары мен міндеттерін іске асыруға жәрдемдесуді жүзеге асырады.

Мыналар мемлекеттің функциялары мен міндеттерін іске асыруға жәрдемдесуді жүзеге асыратын адамдарға жатады:

1) келісімшарттық қызметшілер;

2) шетелдік жұмыскерлер;

3) мемлекеттік органдарға техникалық қызмет көрсетуді және олардың жұмыс істеуін қамтамасыз етуді жүзеге асыратын адамдар;

4) "Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы" Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес мемлекеттік заңды тұлғаларда басқарушылық функцияларды атқаратын адамдар.

2. Мемлекеттің функциялары мен міндеттерін іске асыруға жәрдемдесуді жүзеге асыратын адамдар мемлекеттік лауазымдарды атқара алмайды.

Аталған адамдарға жақын туыстарымен, жұбайымен (зайыбымен) және (немесе) жекжаттарымен бірге қызмет (жұмыс) істеуге жол бермеу бөлігінде осы Заңның 14-бабы 2-тармағының ережелері қолданылады.

3. Мемлекеттің функциялары мен міндеттерін іске асыруға жәрдемдесуді жүзеге асыратын адамдар "Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы" Қазақстан Республикасының Заңында көзделген мүдделер қақтығысына жол бермеу, оны болғызбау және реттеу жөніндегі шектеулер мен міндеттерді қабылдайды.

Аталған адамдар материалдық-техникалық, қаржылық және ақпараттық қамтамасыз ету құралдарын, басқа да мемлекеттік мүлікті және қызметтік ақпаратты қызметтік емес мақсаттарда пайдалануға, сондай-ақ қызметтік жағдайын лауазымдық өкілеттігін жүзеге асырумен байланысты емес мақсаттарда пайдалануға құқылы емес.

Шектеулердің қабылдануын персоналды басқару қызметі (кадр қызметі) жұмысқа қабылданған күннен бастап күнтізбелік отыз күн ішінде жазбаша түрде тіркеп-белгілейді. Шектеулерді қабылдамау жұмысқа қабылдаудан бас тартуға не жұмыстан шығаруға алып келеді.

4. Мемлекеттің функциялары мен міндеттерін іске асыруға жәрдемдесуді жүзеге асыратын адамдарға осы Заңда реттелмеген бөлікте Қазақстан Республикасы Еңбек кодексінің ережелері қолданылады.

Мемлекеттік заңды тұлғаларда басқарушылық функцияларды атқаратын адамдарға қызметтік әдеп талаптарын сақтау, мүдделер қақтығысын болғызбау және реттеу, сондай-ақ мемлекеттік қызметке кір келтіретін тәртіптік теріс қылықтар жасағаны үшін жауаптылық бөлігінде осы Заңның ережелері қолданылады.

Мемлекеттік органдар келісімшарттық қызметшілердің, шетелдік жұмыскерлердің, мемлекеттік органдарға техникалық қызмет көрсетуді және олардың жұмыс істеуін қамтамасыз етуді жүзеге асыратын адамдардың мінез-құлық қағидаларын белгілейді.

5. Мемлекеттің функциялары мен міндеттерін іске асыруға жәрдемдесуді жүзеге асыратын адамдармен еңбек қатынастары Қазақстан Республикасының еңбек заңнамасында белгіленген тәртіппен, сондай-ақ осы баптың 3-тармағында көзделген шектеулер сақталмаған, мемлекеттік қызметке кір келтіретін тәртіптік теріс қылықтар жасалған, қызметтік әдеп бұзылған жағдайларда тоқтатылуы мүмкін.

86-бап. Келісімшарттық қызметшілер

1. Ұлттық және өзге де жобаларды іске асыру үшін мемлекеттік органдарға келісімшарттық қызметшілер тартылуы мүмкін.

Келісімшарттық қызметшілерді тарту тәртібін, келісімшарттық қызметшілер тартылатын жобалардың түрлерін, еңбекке ақы төлеу шарттары мәселелерін және олардың қызметін реттеудің өзге де мәселелерін Қазақстан Республикасының Үкіметі айқындайды.

2. Осы Заңның 21-бабының 2-тармағында көзделген, мемлекеттік қызметке қабылдау кезінде қойылатын талаптарға сай келмейтін Қазақстан Республикасының азаматтарын келісімшарттық қызметшілер ретінде тартуға болмайды.

3. Келісімшарттық қызметші ретінде тартылатын Қазақстан Республикасының азаматтары белгіленген біліктілік талаптарына сай болуға тиіс. Келісімшарттық қызметшінің біліктілік талаптарын және оның мемлекеттік органмен өзара іс-қимыл жасау алгоритмін уәкілетті органмен келісу бойынша ұлттық және өзге де жобаларды іске асыру үшін жауапты мемлекеттік органның лауазымды адамы бекітеді.

4. Келісімшарттық қызметшіні тарту ұлттық және өзге де жобаларды іске асыру үшін жауапты мемлекеттік органның лауазымды адамының ұсынуы бойынша келісімшарт жасасу және жұмыс берушінің актісін шығару арқылы жүзеге асырылады.

Мемлекеттік органның келісімшарттық қызметшісі келісімшартының мерзімі қойылған міндеттерді орындау кезеңіне, бірақ ұлттық және өзге де жобаларды іске асыру кезеңі ішінде ұзарту мүмкіндігімен күнтізбелік бір жылдан аспайтын кезеңге белгіленеді.

5. Келісімшарттық қызметшінің жұмыс графигі және өзге де жеке еңбек жағдайлары мемлекеттік органның келісімшарттық қызметшісінің келісімшартында белгіленеді.

Келісімшарттық қызметшінің еңбегіне ақы төлеу шарттары орындалған жұмыс көлемінің (қойылған міндеттердің) уақыт (міндеттерді, жобаларды іске асыру кезеңдері), сандық және (немесе) сапалық көрсеткіштері көрсетіле отырып, келісімшарттық қызметшінің келісімшартында белгіленеді.

Келісімшарттық қызметшілердің еңбегіне ақы төлеу мемлекеттік органды ұстауға не ұлттық және өзге де жобаларды іске асыруға көзделген қаражатты үнемдеу есебінен жүзеге асырылады.

6. Мемлекеттік органның келісімшарттық қызметшісінің келісімшарты тараптардың келісімі бойынша бұзылуы мүмкін, келісімшартты бұзудың өзге де талаптары, сондай-ақ оған өзгерістер мен толықтырулар енгізу келісімшартта жазылады.

Келісімшарттық қызметші мен мемлекеттік орган арасындағы даулар Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен шешіледі.

87-бап. Шетелдік жұмыскерлер

1. Мемлекеттік органдар уәкілетті комиссияның шешімі бойынша шетелдік жұмыскерлерді Қазақстан Республикасының еңбек заңнамасына сәйкес жұмысқа қабылдай алады.

Шетелдік жұмыскерлердің лауазымдарын мемлекеттік органдар уәкілетті комиссиямен келісу бойынша белгілейді.

Шетелдік жұмыскерлерді мемлекеттік органдарға тарту тәртібін Қазақстан Республикасының Үкіметі айқындайды.

2. Мемлекеттік органдарға жұмысқа қабылдау кезінде шетелдік жұмыскерлер Қазақстан Республикасының ұлттық қауіпсіздік органдары уәкілетті органмен бірлесіп айқындайтын тәртіппен Қазақстан Республикасы ұлттық қауіпсіздік органдарының міндетті арнайы тексеруінен өтуге тиіс.

88-бап. Мемлекеттік органдарға техникалық қызмет көрсетуді және олардың жұмыс істеуін қамтамасыз етуді жүзеге асыратын адамдар

1. Мемлекеттік органдарға техникалық қызмет көрсету және олардың жұмыс істеуін қамтамасыз ету үшін мемлекеттік органдарға Қазақстан Республикасының азаматтары тартылуы мүмкін.

Мемлекеттік органдарға техникалық қызмет көрсетуді және олардың жұмыс істеуін қамтамасыз етуді жүзеге асыратын адамдарды жұмысқа қабылдау, олардың қызметін ұйымдастыру және жұмыстан шығару тәртібін уәкілетті орган айқындайды.

2. Мемлекеттік органдарға техникалық қызмет көрсетуді және олардың жұмыс істеуін қамтамасыз етуді жүзеге асыратын адамдардың шекті санын уәкілетті органмен келісу бойынша еңбек жөніндегі уәкілетті мемлекеттік орган айқындайды.

89-бап. Мемлекеттік заңды тұлғаларда басқарушылық функцияларды атқаратын адамдар

1. Мемлекеттік заңды тұлғаларда басқарушылық функцияларды атқарумен байланысты лауазымдарға адамдарды қабылдау конкурс бойынша жүзеге асырылады.

Қазақстан Республикасының Президенті лауазымға тағайындайтын және лауазымнан босататын, жекелеген мемлекеттік білім беру және мәдениет заңды тұлғаларының бірінші басшыларын, сондай-ақ мемлекеттік дене шынықтыру-спорт ұйымының бірінші басшысын қоспағанда, мемлекеттік заңды тұлғаларда басқарушылық функцияларды атқарумен байланысты лауазымдарға адамдарды қабылдау, олардың еңбек қызметін өткеру тәртібін Қазақстан Республикасы Үкіметінің Аппаратымен келісу бойынша уәкілетті орган айқындайды.

2. Мемлекеттік заңды тұлғаларда басқарушылық функцияларды атқарумен байланысты лауазымдарға орналасуға үміткер Қазақстан Республикасының азаматтары үлгілік біліктілік талаптары негізінде уәкілетті органмен немесе оның аумақтық бөлімшесімен келісу бойынша мемлекеттік басқарудың тиісті саласына (аясына) басшылық жасау жөніндегі уәкілетті орган немесе астананың, облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың, аудандардың, облыстық маңызы бар қалалардың жергілікті атқарушы органдары немесе аудандық маңызы бар қалалар, ауылдар, кенттер, ауылдық округтер әкімдерінің аппараттары бекітетін біліктілік талаптарына сай болуға тиіс.

Мемлекеттік білім беру ұйымдарын қоспағанда, мемлекеттік заңды тұлғаларда басқарушылық функцияларды атқарумен байланысты лауазымдарға қойылатын үлгілік біліктілік талаптарын уәкілетті орган бекітеді.

Мемлекеттік білім беру ұйымдарында басқарушылық функцияларды атқарумен байланысты лауазымдарға қойылатын біліктілік талаптары еңбек жөніндегі уәкілетті мемлекеттік органмен келісу бойынша уәкілетті орган бекітетін нысан бойынша әзірленеді және оны білім беру саласындағы уәкілетті орган бекітеді.

13-тарау. ҚОРЫТЫНДЫ ЕРЕЖЕЛЕР

90-бап. Осы Заңды қолданысқа енгізу тәртібі

1. Осы Заң 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап қолданысқа енгізілетін 4-тарауды, 21-баптың 2-тармағы бірінші бөлігінің 11) тармақшасын, 67-баптың 3-тармағының 27) тармақшасын және 68-баптың 29-тармағын қоспағанда, 2026 жылғы 1 шілдеден бастап қолданысқа енгізіледі.

2. Егер осы баптың 3-тармағында өзгеше көзделмесе, 2029 жылғы 1 қаңтарға дейін:

1) осы Заңның 35-бабы 2, 3, 4 және 5-тармақтарының қолданысы тоқтатыла тұрсын, тоқтата тұру кезеңінде осы тармақтар мынадай редакцияда қолданылады деп белгіленсін:

"2. Мемлекеттік қызметшілерді мемлекеттік қызметте ілгерілету олардың біліктілігі, құзыреті, қабілеттері, сіңірген еңбегі және өзінің қызметтік міндеттерін адал атқаруы ескеріле отырып жүзеге асырылады.

3. Ауыстыру, ротациялау тәртібімен, қызметті бағалау нәтижелері бойынша, конкурс өткізілмей қызметте ілгерілетуге мемлекеттік қызметші мемлекеттік қызметке кір келтіретін тәртіптік теріс қылық жасағаны үшін, қызметтік әдеп нормаларын бұзғаны үшін тәртіптік жауаптылыққа тартылған күннен бастап алты ай ішінде жол берілмейді.

4. "Б" корпусы әкімшілік мемлекеттік қызметшілерінің лауазымдық деңгейлерін өзгертудің уақытша қағидаларын Қазақстан Республикасы Үкіметінің Аппаратымен келісу бойынша уәкілетті органның ұсынуымен Қазақстан Республикасының Президенті бекітеді.

5. "Б" корпусы әкімшілік мемлекеттік қызметшілерінің лауазымдық деңгейлерін өзгерту одан әрі кәсіптік дамыту және оқыту қажеттілігін анықтау мақсатында жүргізілетін, құзыреттерді кешенді бағалау нәтижелері ескеріле отырып жүзеге асырылады.

"Б" корпусы әкімшілік мемлекеттік қызметшілерінің құзыреттеріне кешенді бағалау жүргізу тәртібі, сондай-ақ кешенді бағалауға жататын мемлекеттік лауазымдардың тізбесі "Б" корпусы әкімшілік мемлекеттік қызметшілерінің лауазымдық деңгейлерін өзгертудің уақытша қағидаларында айқындалады.";

2) осы Заңның 42-бабы 3-тармағының қолданысы тоқтатыла тұрсын, тоқтата тұру кезеңінде осы тармақ мынадай редакцияда қолданылады деп белгіленсін:

"3. "Б" корпусы әкімшілік мемлекеттік қызметшілерінің қызметін бағалау нәтижелері бонустар төлеу, көтермелеу, оқыту, ротациялау, мемлекеттік лауазымын жоғарылату немесе төмендету не жұмыстан шығару жөнінде шешім қабылдауға негіз болады.

Мемлекеттік лауазымды төмендету уақытша бос мемлекеттік лауазымды қоспағанда, мемлекеттік органда келесі төмен тұрған бос мемлекеттік лауазым болған және мемлекеттік қызметші біліктілік талаптарына сай болған кезде жүзеге асырылады. Мемлекеттік лауазымды төмендету конкурс өткізілмей жүзеге асырылады.

Әкімшілік мемлекеттік қызметші ұсынылған лауазымнан бас тартқан жағдайда ол жұмыстан шығарылуға тиіс.";

3) осы Заңның 43-бабы 3, 5 және 7-тармақтарының қолданысы тоқтатыла тұрсын, тоқтата тұру кезеңінде осы тармақтар мынадай редакцияда қолданылады деп белгіленсін:

"3. Аттестаттау қорытындысы бойынша аттестаттау комиссиясы мынадай шешімдердің бірін қабылдайды:

1) атқаратын мемлекеттік лауазымына сай келеді және лауазымын жоғарылатуға ұсынылады;

2) атқаратын мемлекеттік лауазымына сай келеді;

3) атқаратын мемлекеттік лауазымына сай емес және мемлекеттік лауазымын төмендетуге ұсынылады;

4) атқаратын мемлекеттік лауазымына сай емес және жұмыстан шығаруға ұсынылады.";

"5. Аттестаттаудан өтпеген және (немесе) мемлекеттік органдарда, оның ішінде төмен тұрған мемлекеттік лауазымдарда мемлекеттік қызметті жалғастырудан бас тартқан әкімшілік мемлекеттік қызметшілер жұмыстан шығарылуға тиіс.";

"7. Аттестаттау комиссиясының аттестаттау қорытындысы бойынша қабылданған шешімі мемлекеттік қызметшіні жоғары тұрған әкімшілік мемлекеттік лауазымға тағайындауға немесе мемлекеттік қызметшінің әкімшілік мемлекеттік лауазымын төмендетуге не жұмыстан шығаруға негіз болады.";

4) осы Заңның 61-бабы 2 және 3-тармақтарының қолданысы тоқтатыла тұрсын, тоқтата тұру кезеңінде осы тармақтар мынадай редакцияда қолданылады деп белгіленсін:

"2. Тәртіптік жазалар тәртіптік жауаптылық шарасы болып саналады.

Тәртіптік теріс қылықтар жасағаны үшін мемлекеттік қызметшілерге мынадай тәртіптік жаза түрлері қолданылады:

1) ескерту;

2) сөгіс;

3) қатаң сөгіс;

4) қызметке толық сай еместігі туралы ескерту;

5) сайланған мемлекеттік қызметшілерді қоспағанда, мемлекеттік лауазымын төмендету;

6) сайланған мемлекеттік қызметшіні атқаратын лауазымына сай емес деп тану;

7) сайланған мемлекеттік қызметшілерді қоспағанда, атқаратын мемлекеттік лауазымнан шығару.

Қазақстан Республикасының заңдарында өзге де жаза түрлері белгіленуі мүмкін.

3. Мемлекеттік лауазымын төмендету түріндегі тәртіптік жаза уақытша бос мемлекеттік лауазымды қоспағанда, мемлекеттік органда келесі төмен тұрған бос мемлекеттік лауазым болған және мемлекеттік қызметші осы мемлекеттік лауазымға белгіленген біліктілік талаптарына сай келген кезде қолданылады. Мемлекеттік лауазымын төмендету конкурс өткізілмей жүзеге асырылады.

Атқаратын мемлекеттік лауазымнан шығару және сайланған мемлекеттік қызметшіні атқаратын лауазымына сай емес деп тану түріндегі тәртіптік жаза осы Заңда көзделген негіздер бойынша қолданылады.";

5) осы Заңның 64-бабы 4-тармағының бірінші бөлігі 4) тармақшасының қолданысы тоқтатыла тұрсын, тоқтата тұру кезеңінде осы тармақша мынадай редакцияда қолданылады деп белгіленсін:

"4) қызметке толық сай еместігі туралы ескерту, атқаратын лауазымына сай емес деп тану түріндегі тәртіптік жаза қолданылған күннен бастап алты айдан аспауға тиіс.".

3. Осы Заңның 35-бабының 2, 3, 4 және 5-тармақтары, 42-бабының 3-тармағы, 43-бабының 3, 5 және 7-тармақтары, 61-бабының 2 және 3-тармақтары және 64-бабы 4-тармағы бірінші бөлігінің 4) тармақшасы тізбесін Қазақстан Республикасының Президенті айқындайтын мемлекеттік органдарға қатысты 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап 2029 жылғы 1 қаңтарға дейін пилоттық режимде қолданылады деп белгіленсін.

4. Осы Заңның 27-бабы 3-тармағының талабы осы Заң қолданысқа енгізілген кезде астананың, облыстардың және республикалық маңызы бар қалалардың жергілікті бюджеттен қаржыландырылатын атқарушы органдарының басшылары, сондай-ақ орталық мемлекеттік органдар мен олардың ведомстволарының астанадағы, облыстардағы, республикалық маңызы бар қалалардағы аумақтық бөлімшелерінің басшылары лауазымдарын атқаратын адамдарға қолданылмайды.

Аталған адамдар осы Заң қолданысқа енгізілген кезден бастап "А" корпусының мемлекеттік әкімшілік лауазымдарын атқаратын адамдар болып есептеледі және тиісті мемлекеттік лауазымдарда өздерінің лауазымдық өкілеттіктерін жүзеге асыруды жалғастырады.

5. "Қазақстан Республикасының мемлекеттік қызметі туралы" 2015 жылғы 23 қарашадағы Қазақстан Республикасы Заңының күші жойылды деп танылсын.

Қазақстан Республикасының Президенті

Қ. ТОҚАЕВ