On approval of the Model Rules for burial and organization of care for graves

Order of the Minister of National Economy of the Republic of Kazakhstan dated May 31, 2019 No. 48. Registered with the Ministry of Justice of the Republic of Kazakhstan on June 3, 2019 No. 18771.

Unofficial translation

Under sub-paragraph 1-16) of paragraph 1 of Article 27 of the Law of the Republic of Kazakhstan “On Local Public Administration and Self-Government in the Republic of Kazakhstan” I HEREBY ORDER:

Footnote. The preamble - as reworded by Order № 90 of the Minister of National Economy of the Republic of Kazakhstan dated 06.10.2021 (shall come into force ten calendar days after the date of its first official publication).

1. To approve the attached Model Rules for burial and organization of care for graves.

2. The Department of Regional Development in the manner prescribed by law of the Republic of Kazakhstan shall ensure:

1) state registration of this order with the Ministry of Justice of the Republic of Kazakhstan;

2) within ten calendar days from the date of the state registration of this order, the direction hereof both in Kazakh and Russian languages to the Republican State Enterprise on the right of economic management "Republican Center for Legal Information of the Ministry of Justice of the Republic of Kazakhstan" for official publication and placement in the Reference Control Bank of the regulatory legal acts of the Republic of Kazakhstan;

3) placement of this order on the Internet resource of the Ministry of National Economy of the Republic of Kazakhstan;

4) within ten working days after the state registration of this order with the Ministry of Justice of the Republic of Kazakhstan, submission to the Legal Department of the Ministry of National Economy of the Republic of Kazakhstan on the implementation of measures provided for in subparagraphs 1), 2) and 3) of this paragraph.

3. The control over the execution of this order is assigned to the Supervising Vice Minister of National Economy of the Republic of Kazakhstan.

4. This order shall come into effect upon expiry of ten calendar days after the day of its first official publication.

Minister of National Economy of the Republic of Kazakhstan

R. Dalenov

“AGREED”

Ministry of Agriculture

of the Republic of Kazakhstan

“AGREED”

Ministry of Information and Social Development

of the Republic of Kazakhstan

“AGREED”

Ministry of Healthcare

of the Republic of Kazakhstan

“AGREED”

Ministry of Industry and Infrastructure Development

of the Republic of Kazakhstan

“AGREED”

Ministry of Finance

of the Republic of Kazakhstan

“AGREED”

Ministry of Culture and Sports

of the Republic of Kazakhstan

Approved by Order of the Minister of National Economy of the Republic of Kazakhstan № 48 of May 31, 2019

Model Rules for Burial and Organisation of Care for Graves

Footnote. Model Rules - as reworded by Order № 90 of the Minister of National Economy of the Republic of Kazakhstan dated 06.10.2021 (shall be put into effect ten calendar days after the date of its first official publication).

Chapter 1. General provisions

1. These Standard rules for burial and grave maintenance (hereinafter - the Standard rules) have been developed in accordance with sub-paragraph 1-16) of paragraph 1 of Article 27 of the Law of the Republic of Kazakhstan "On Local Public Administration and Self-Government in the Republic of Kazakhstan" and shall determine the procedures for burial and grave maintenance.

Sanitary and epidemiological requirements for the maintenance and operation of cemeteries, the organization of burial and reburial of the deceased or their remains, as well as for funeral facilities shall be determined by the Sanitary rules "Sanitary and Epidemiological Requirements for Cemeteries and Funeral Facilities", approved by order of the Minister of Healthcare of the Republic of Kazakhstan dated August 19, 2021 № KR MHC-81 (registered in the Register of state registration of regulatory legal acts under № 24066).

The definition of design principles and recommendations for the maintenance of cemeteries, the procedure for organizing funeral services, funeral rites (burial rites for human remains or ashes), as well as the maintenance of burial sites and the work of specialized funeral services in the Republic of Kazakhstan shall be determined by the “Code of Rules of the Republic of Kazakhstan “Design and Maintenance of Cemeteries” (SP RK 3.02-141-2014).

Footnote. Paragraph 1 is in the wording of the order of the Deputy Prime Minister - Minister of National Economy of the Republic of Kazakhstan dated 23.02.2024 № 6 (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after the date of its first official publication).

2. The following basic terms and concepts are used herein:

1) the department of registration of civil status acts (hereinafter - the registering body) – the State corporation “Government for Citizens”, which carries out state registration of civil status acts and other types of state services related to the state registration of civil status acts;

2) burial (funeral) - ritual actions to bury the body (remains) of the deceased in the ground (grave, crypt) or to consign to fire (cremation) with burial of an urn with ashes (ashes) in a grave, crypt following the will of the deceased, religion, customs and traditions not contrary to sanitary, environmental, urban planning and other rules and norms;

3) grave - a place of burial of the deceased or his/her remains;

4) cemetery - an area specially allocated for the burial of the dead or their remains;

5) cemetery administration - a natural or legal person who is responsible for the organisational, administrative and economic functions of maintaining and using the cemetery.

Footnote. Paragraph 2 - as reworded by order of the Minister of National Economy of the Republic of Kazakhstan № 65 of 19.09.2022 (shall become effective upon expiry of ten calendar days after the day of its first official publication); as amended by the order of the Deputy Prime Minister - Minister of National Economy of the Republic of Kazakhstan dated 21.05.2024 № 25 (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after the date of its first official publication).

Chapter 2: Procedures for burial and grave care arrangements

3. The Rules for Burial and the Organization of Care for Graves (hereinafter referred to as the Territorial Rules) shall be developed by the regional, national city and capital city Akimats pursuant to these Model Rules.

4. When drafting the Territorial Rules, the peculiarities of the territory of settlements, their development, as well as the organization of grave care, the preservation of historical and cultural heritage sites, religious sites and the natural landscape shall be observed.

5. The structure of the Territorial Rules shall include:

1) the procedure for allocating a burial site;

2) the procedure for burying the dead or their remains;

3) the procedure for the design and construction of graves;

4) the procedure for the organization and maintenance of burial sites;

5) the procedure for recording and registering land plots earmarked for graves;

6) the procedure for concluding burial agreements, cemetery maintenance and servicing, and monitoring compliance with the terms of these agreements.

Footnote. Paragraph 5 as amended by the order of the Deputy Prime Minister - Minister of National Economy of the Republic of Kazakhstan dated 23.02.2024 № 6 (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after the date of its first official publication).

6. Local executive bodies shall allocate a plot of land of at least six square meters free of charge from the public lands occupied and designated for cemeteries for each deceased resident of the settlement or person without a fixed abode who died in the given settlement.

The territory of the cemetery shall consist of plots which shall be divided into rows of graves and equipped with access roads for motor vehicles and passages to the plots of graves.

The akimat of the city of republican significance, the capital, district (city of regional significance) shall:

organize the collection of data (information) for the accounting and registration of land plots designated for graves;

exercise control over compliance with the terms of the agreement on burial, maintenance and service of cemeteries;

post up-to-date information on occupied and free plots of the cemetery on the official Internet resource of the local executive body and in the public cadastral map approved by the order of the Acting Minister of Digital Development, Innovations and Aerospace Industry of the Republic of Kazakhstan dated July 12, 2023 № 252 / NK (registered in the Register of state registration of regulatory legal acts under № 33106).

The akim of a city of regional significance, a district in a city, a city of district significance, a settlement, a village, a rural district shall keep records and register land plots intended for graves on the basis of registration logs.

Footnote. Paragraph 6 is in the wording of the order of the Deputy Prime Minister - Minister of National Economy of the Republic of Kazakhstan dated 23.02.2024 № 6 (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after the date of its first official publication).

7. Burying shall take place on the territory of the cemetery upon presentation to the cemetery administration of a death certificate issued by the registering body, responsible for the registration of death and (or) a medical certificate of death as per form № 045/y approved by order of the Acting Minister of Health of the Republic of Kazakhstan № KR DSM-175/2020 dated October 30, 2020 “On Approval of the Forms of Record Documentation in the Sphere of Public Health, as well as Instructions for their Completion”, (recorded in the Register of State Registration of Regulatory Legal Acts under № 21579) or a notification of death received via the e-government web portal.

Footnote. Paragraph 7 - as reworded by order of the Minister of National Economy of the Republic of Kazakhstan № 65 of 19.09.2022 (shall take effect upon expiry of ten calendar days after the day of its first official publication).

8. A burial shall be registered in a record log, maintained by the cemetery administration.

9. The logbook shall contain the following details:

year, month, date of burial;

grave number;

surname, first name, patronymic (if any) of the deceased;

date of birth and death;

cause of death;

number, date and who issued the death certificate or notification of death received via the e-government web portal;

surname, first name, patronymic (if any), individual identification number (if any), date of issue and number of the identity document, address of close relatives of the deceased, in case of absence of relatives, address of the person performing the burial or name, business identification number, address of the organization performing the burial.

Footnote. Paragraph 9 - as reworded by order of the Minister of National Economy of the Republic of Kazakhstan № 65 of 19.09.2022 (shall come into force upon expiry of ten calendar days after the day of its first official publication).

10. Upon written request of a close relative or spouse to the local executive body or district Akim's office in the city, upon submission of documents confirming close kinship with the (formerly) deceased, burial of the deceased or his/her remains near the previously deceased close relative shall be provided if there is a free plot of land at the specified burial place or grave of the previously deceased close relative.

11. The burial of found dead bodies or their remains, drowned persons, and persons who died suddenly outside the home or are in the morgue after a forensic medical examination, in the absence of relatives or persons or institutions that can undertake the burial, shall be the responsibility of the local executive authorities upon registration of the death.

12. Burying the homeless shall be done at the expense of the budget.

13. Reburial of remains in active and closed cemeteries shall not be permitted, except in the following cases:

premature liquidation of the cemetery or its plot;

during transportation of remains from individual graves for reburial in the Republic of Kazakhstan or abroad.

Reburial of remains shall be permitted only in the absence of particularly dangerous infectious diseases (anthrax, Crimean-Congo hemorrhagic fever) in deceased persons during the first two weeks from the moment of burial, and subsequently no earlier than three years, in sandy soils no earlier than one year, with the approval of the state body in the field of sanitary and epidemiological welfare of the population.

Footnote. Paragraph 13 is in the wording of the order of the Deputy Prime Minister - Minister of National Economy of the Republic of Kazakhstan dated 23.02.2024 № 6 (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after the date of its first official publication).

14. Design and construction of graves:

the distance between the grave sections shall be at least 1 metre on the long sides and at least 0.5 metres on the short sides;

the depth of the grave shall be established depending on the nature of the ground and the level of subsurface water and shall be at least 1.5 metres from the ground surface to the coffin lid ( if any). In all cases, the grave marker shall be 0.5 metres above the ground-water;

for those who have died of particularly dangerous infections, the depth of the grave shall be set at 2 metres, with a minimum of 10 centimetres of bleach placed at the bottom;

each grave shall have a 0.5-metre high mound (hereinafter referred to as a grave mound) from the ground. The grave mound shall extend beyond the edges of the grave to protect it from atmospheric water.

15. Improvement and maintenance of burial sites:

Within the boundaries of the area designated for burial, it shall be permitted to:

to erect grave monuments and structures made of natural stone or concrete, flowerbeds and benches;

to plant flowers at the gravesite, a green hedge of ornamental shrubs, followed by a trimming of the hedge.

Further maintenance of the graves shall be ensured by the close relative.

Monuments and structures, tables, benches and structures may not be placed outside the burial site.

The territory of the cemetery (driveways, paths, flowerbeds, lawns, sewage, electrical and water networks and facilities) shall be properly maintained by the local executive authorities under the laws of the Republic of Kazakhstan.

16. The conclusion of an agreement for burial, maintenance and servicing of cemeteries between the local executive body of a city of republican significance, the capital, district (city of regional significance) and the cemetery administration shall be carried out based on the results of a tender within the time period established in accordance with the legislation on public procurement.

Footnote. Paragraph 16 is in the wording of the order of the Deputy Prime Minister - Minister of National Economy of the Republic of Kazakhstan dated 23.02.2024 № 6 (shall be enforced upon expiry of ten calendar days after the date of its first official publication).

17. The cemetery administration shall ensure:

1) provision of full information to citizens on the procedure for the rendering of funeral services, including the posting of information on stands in the cemetery;

2) the timely preparation of graves for the burial of the dead or their remains;

3) compliance with the prescribed allocation of each plot of land for burial and the rules for the preparation of graves;

4) maintenance of buildings, utilities, cemetery grounds, fencing and lighting;

5) supervision of the maintenance of cemeteries, including systematic cleaning of common paths and utility areas, maintenance of water supply networks, maintenance of greenery throughout the cemetery, routine maintenance of roads and timely removal of rubbish;

6) providing citizens with the tools to care for a burial ground for rent;

7) equal access for all actors of ritual services.

Жерлеудің және зираттарды күтіп ұстау ісін ұйымдастырудың үлгілік қағидаларын бекіту туралы

Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрінің 2019 жылғы 31 мамырдағы № 48 бұйрығы. Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2019 жылғы 3 маусымда № 18771 болып тіркелді.

"Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару және өзін-өзі басқару туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 27-бабы 1-тармағының 1-16) тармақшасына сәйкес БҰЙЫРАМЫН:

Ескерту. Кіріспе жаңа редакцияда - ҚР Ұлттық экономика министрінің 06.10.2021 № 90 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.

1. Қоса беріліп отырған Жерлеудің және зираттарды күтіп-ұстау ісін ұйымдастырудың үлгілік қағидалары бекітілсін.

2. Өңірлік даму департаменті Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен:

1) осы бұйрықты Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркеуді;

2) осы бұйрық мемлекеттік тіркелген күннен бастап күнтізбелік он күн ішінде оны қазақ және орыс тілдерінде ресми жариялау және Қазақстан Республикасы нормативтік құқықтық актілерінің эталондық бақылау банкіне қосу үшін "Қазақстан Республикасының Заңнама және құқықтық ақпарат институты" шаруашылық жүргізу құқығындағы республикалық мемлекеттік кәсіпорнына жіберуді;

3) осы бұйрықты Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрлігінің интернет-ресурсында орналастыруды;

4) осы бұйрық Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркелгеннен кейін он жұмыс күні ішінде осы тармақтың 1), 2) және 3) тармақшаларында көзделген іс-шаралардың орындалуы туралы мәліметтерді Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрлігінің Заң департаментіне ұсынуды қамтамасыз етсін.

3. Осы бұйрықтың орындалуын бақылау жетекшілік ететін Қазақстан Республикасының Ұлттық экономикавице-министріне жүктелсін.

4. Осы бұйрық алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін он күнтізбелік күн өткен соң қолданысқа енгізіледі.

Қазақстан Республикасының Ұлттық экономика министрі

Р. Дәленов

"КЕЛІСІЛДІ"

Қазақстан Республикасының

Ауыл шаруашылығы министрлігі

"КЕЛІСІЛДІ"

Қазақстан Республикасының

Ақпарат және қоғамдық

даму министрлігі

"КЕЛІСІЛДІ"

Қазақстан Республикасының

Денсаулық сақтау министрлігі

"КЕЛІСІЛДІ"

Қазақстан Республикасының

Индустрия және инфрақұрылымдық

даму министрлігі

"КЕЛІСІЛДІ"

Қазақстан Республикасының

Қаржы министрлігі

"КЕЛІСІЛДІ"

Қазақстан Республикасының

Мәдениет және спорт министрлігі

"КЕЛІСІЛДІ"

Қазақстан Республикасының

Ішкі істер министрлігі

Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрінің 2019 жылғы 31 мамырдағы № 48 бұйрығымен бекітілген

Жерлеудің және зираттарды күтіп ұстау ісін ұйымдастырудың үлгілік қағидалары

Ескерту. Қағидалар жаңа редакцияда - ҚР Ұлттық экономика министрінің м.а. 09.01.2026 № 2 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.

1. Осы Жерлеудің және зираттарды күтіп ұстау ісін ұйымдастырудың үлгілік қағидалары (бұдан әрі – Үлгілік қағидалар) "Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару және өзін-өзі басқару туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 27-бабы 1-тармағының 1-16) тармақшасына сәйкес әзірленді және жерлеу мен зираттарды күтіп ұстау ісін ұйымдастырудың тәртібін айқындайды.

Зират қорымдарын, крематорийлерді, колумбарийлерді күтіп ұстауға және пайдалануға, қайтыс болған адамдарды немесе олардың сүйектерін жерлеуді және қайта жерлеуді ұйымдастыруға, сондай-ақ жерлеу мақсатындағы объектілерге қойылатын санитариялық-эпидемиологиялық талаптар "Зираттарға және жерлеу мақсатындағы объектілерге қойылатын санитариялық-эпидемиологиялық талаптар" санитариялық қағидаларын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің 2021 жылғы 19 тамыздағы № ҚР ДСМ-81 бұйрығымен (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 24066 болып тіркелген) бекітілген санитариялық қағидаларында айқындалады.

Зират қорымдарын, крематорийлерді жобалау қағидаттарын айқындау және оларды күтіп ұстауға, жерлеу ісін, жерлеу салт-жорасын (адамның сүйектерін немесе күлін жерлеу рәсімін) ұйымдастыру тәртібіне, сондай-ақ жерлеу орындарын күтіп ұстауға және Қазақстан Республикасындағы жерлеу ісі мәселелері жөніндегі мамандандырылған қызметтердің жұмысына ұсынымдар "Қазақстан Республикасының Зираттарды жобалау және күтіп ұстау" қағидалар жинағымен" (ҚР ҚЖ 3.02-141-2014) айқындалады.

2. Осы Үлгілік қағидаларда мынадай негізгі ұғымдар пайдаланылады:

1) азаматтық хал актілерін тіркеу органы (бұдан әрі – тіркеуші орган) – азаматтық хал актілерін мемлекеттік тіркеуді және азаматтық хал актілерін мемлекеттік тіркеуге байланысты Мемлекеттік көрсетілетін қызметтердің басқа да түрлерін жүзеге асыратын "Азаматтарға арналған үкімет" мемлекеттік корпорациясы;

2) жерлеу – санитариялық, табиғатты қорғау, қала құрылысы және өзге де қағидалар мен нормаларға қайшы келмейтін, марқұмның тілегіне, діни сеніміне, әдет-ғұрпына және дәстүрлеріне сәйкес қайтыс болған адамның денесін (сүйегін) жерге (қабірге, лақатқа) жерлеу немесе күлі бар урнаны қабірге, сағанаға жерлеумен отқа жағу (кремациялау) жөніндегі салт-жора әрекеттері;

3) жерлеу орны – қайтыс болғандардың мәйіттерін (қалдықтарын) жерлеуге арналған зираттар, қайтыс болғандардың күлі бар урналарды жерлеуге арналған қайғы қабырғалары, қайтыс болғандарды жерлеуге арналған крематориялар мен басқа да ғимараттар мен құрылысжайлар бар этикалық, санитариялық және экологиялық талаптарға сәйкес жер учаскелері;

4) жерлеу урнасы (бұдан әрі – күлі бар урна) – қайтыс болған адамды кремациялағаннан кейін күлін сақтауға, тасымалдауға және көмуге арналған ыдыс;

5) зират (қабір) – қайтыс болған адамды немесе оның сүйегін жерлеу орны;

6) зират қорымы – қайтыс болған адамдарды немесе олардың қалдықтарын жерлеу үшін арнайы бөлінген аумақ;

7) зират қорымының/колумбарий әкімшілігі – зират қорымын және/немесе колумбарийді күтіп ұстау және пайдалану жөніндегі ұйымдастырушылық-өкімдік және әкімшілік-шаруашылық функцияларды азаматтық-құқықтық шарттың негізінде жүзеге асыратын жеке немесе заңды тұлға;

8) колумбарий – қайтыс болғандарды кремациялағаннан кейін олардың күлі бар жерлеу урналарының қоймасы;

9) колумбарий қуысы – жерлеу урнасы орнатылатын колумбарийдегі ұяшық;

10) колумбарийдің мемориальды тақтасы – қайтыс болған аламның аты, тегі мен әкесінің аты (бар болса), туған күні мен қайтыс болған күні көрсетілген колумбарийдің қуысын жауып тұратын тақта;

11) крематорий – қайтыс болған адамдарды кремациялауға (өртеуге) арналған пештермен жабдықталған технологиялық кешен;

12) күл – кремациядан кейін қайтыс болған адамның денесінің қалдықтары.

2-тарау. Жерлеудің және зираттарды күтіп-ұстау ісін ұйымдастырудың тәртібі

3. Жерлеудің және зираттарды күтіп-ұстау ісін ұйымдастырудың қағидаларын (бұдан әрі – қағидалар) осы Үлгілік қағидаларға сәйкес облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың, астананың жерігілікті атқарушы органдары әзірлейді.

4. Қағидаларды әзірлеу кезінде елді мекендер аумағының, олардың құрылысының ерекшеліктері, сондай-ақ зираттарды күтіп-ұстау ісін ұйымдастыру, тарихи-мәдени мұра, діни мақсаттағы объектілер және табиғи ландшафты сақтау қажеттігі ескеріледі.

5. Қағидалар мыналарды:

1) жерлеу және колумбарий үшін орын бөлу тәртібін;

2) қайтыс болған адамдарды, олардың сүйектерін жерлеу тәртібі;

3) зираттар мен колумбарийлерді жобалау және салу тәртібі;

4) жерлеу орындарын, колумбарийлерді абаттандыруды және оларды күтіп-ұстауды тәртібі;

5) зиратқа және колумбарийлерге арналған жер учаскелерін есепке алу және тіркеу тәртібі;

6) жерлеуге, зират қорымдарын, колумбарийлерді күтіп ұстауға және оларға қызмет көрсетуге арналған шарт жасасу және оның талаптарының сақталуын бақылауды жүзеге асыру тәртібін қамтиды.

6. Жергілікті атқарушы органдар зират қорымдары орналасқан және оларға арналған ортақ пайдаланудағы жерден елді мекеннің қайтыс болған әрбір тұрғынын немесе осы елді мекенде қайтыс болған тұрғылықты жері белгісіз адамды жерлеу үшін кемінде алты шаршы метр жер учаскесін тегін бөледі.

Зират қорымының аумағы зираттарға арналған қатарларға бөлінетін учаскелерден тұрады және оған автомобиль көлігіне арналған жүру жолдары мен зират учаскелеріне өтетін жолдар салынады

Республикалық маңызы бар қаланың, астананың, аудандық (облыстық) маңызы бар қаланың жергілікті атқарушы органы:

зиратқа және колумбарийлерге арналған жер учаскелерін есепке алу деректерін (мәліметтерін) жинақтауды және тіркеуді ұйымдастырады;

жерлеу, зират қорымдары мен колумбарийлерді күтіп ұстау және оларға қызмет көрсету жөніндегі шарт талаптарының сақталуын бақылауды жүзеге асырады;

жергілікті атқарушы органның ресми интернет-ресурсында және Қазақстан Республикасы Цифрлық даму, инновациялар және аэроғарыш өнеркәсібі министрінің міндетін атқарушының 2023 жылғы 12 шілдедегі № 252/НҚ бұйрығымен бекітілген (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 33106 болып тіркелген) жария кадастрлық картада зират қорымының және колумбарий тауашаларының бос емес және бос учаскелері бойынша өзекті ақпаратты орналастырады.

Облыстық маңызы бар қаланың, қаладағы ауданның, аудандық маңызы бар қаланың, кенттің, ауылдың, ауылдық округтің әкімі зираттарға және колумбарийлерге арналған жер учаскелерін есепке алуды және тіркеуді есепке алу журналдарының негізінде жүргізеді.

Қаладағы аудан, аудандық маңызы бар қала, кент, ауыл, ауылдық округ әкiмi туысы жоқ адамдарды жерлеуді және зират қорымдары мен өзге де жерлеу орындарын тиісті жағдайда күтіп-ұстау бойынша қоғамдық жұмыстарды ұйымдастырады.

Республикалық маңызы бар қалалардағы, астанадағы аудан әкімінің аппараты елді мекендердің санитариясын, жерлеу орындарын күтіп-ұстауды және туысы жоқ адамдарды жерлеуді қамтамасыз етеді.

7. Жерлеу зират қорымының немесе колумбарий әкімшілігіне қайтыс болуды тіркеуді жүзеге асыратын тіркеуші орган берген қайтыс болу туралы куәлікті және (немесе) "Денсаулық сақтау саласындағы есепке алу құжаттамасының нысандарын, сондай-ақ оларды толтыру жөніндегі нұсқаулықтарды бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің міндетін атқарушының 2020 жылғы 30 қазандағы № ҚР ДСМ-175/2020 бұйрығымен (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 21579 болып тіркелген) бекітілген № 045/у нысаны бойынша қайтыс болу туралы медициналық куәлікті не "электрондық үкімет" веб-порталы арқылы алынған қайтыс болу туралы хабарламаны ұсынғаннан кейін зират қорымының аумағында немесе колумбарийде жүргізіледі, колумбарийде қалдықтарды жерлеу кезінде кремация туралы анықтама ұсыну қажет.

Кремациядан кейінгі қалдықтарды (күлді) урналарға жерлеу колумбарийлерде немесе қабірлерде жүзеге асырылады.

Қайтыс болған адамдардың күлі бар урналарды жерлеуге арналған колумбарийлер мен қайғы қабырғалары арнайы бөлінген жер учаскелерінде орналастырылады. Колумбарийлер мен қайғы қабырғаларын тұрғын үйлерден, емдеу, балалар, білім беру, спорттық-сауықтыру, мәдени-ағарту мекемелерінің, бау-бақша серіктестіктерінің, коттедждік құрылыстардың, халықты әлеуметтік қамсыздандыру мекемелерінің аумақтарынан кемінде 50 метр қашықтықта оқшауланған жер учаскелерінде зират қорымдарының аумағынан тыс жерлерде орналастыруға жол беріледі.

Колумбарийлер зират қорымдары орналасқан және оларға арналған ортақ пайдаланудағы жерлерде орналастырылады.

Күлі бар урнада қайтыс болған адамның тегі, аты, әкесінің аты (бар болса) және кремацияның тіркеу нөмірі көрсетіледі.

Колумбарийдің бірнеше түрі бар:

ашық – ұяшықтары бар қабырғалар ашық аспан астындағы зираттарда орналасқан;

жабық – ғимараттардың ішіне орналастырылған.

8. Жерлеу зират қорымы әкімшілігі жүргізетін есепке алу журналында тіркеледі.

9. Есепке алу журналында мынадай мәліметтер қамтылады:

жерлеу жылы, айы, күні;

зираттың (қабірдің) не колумбарлық тауашасының нөмірі;

қайтыс болған адамның тегі, аты, әкесінің аты (бар болса);

туған және қайтыс болған күні;

өлімнің себебі;

"электрондық үкімет" веб-порталы арқылы алынған қайтыс болу туралы куәліктің немесе хабарламаның нөмірі, күні және кімнің бергені;

марқұмның жақын туыстарының не жұбайының тегі, аты, әкесінің аты (бар болса), жеке сәйкестендіру нөмірі (бар болса), жеке басын куәландыратын құжаттың берілген күні мен нөмірі, мекенжайы, туыстары болмаған жағдайда, жерлеуді жүргізген адамның мекенжайы не жерлеуді жүргізген ұйымның атауы, бизнес-сәйкестендіру нөмірі, мекенжайы.

10. Жақын туыстарының, сондай-ақ жұбайының жазбаша өтініші бойынша жергілікті атқарушы органға, қаладағы аудан әкімінің аппаратына қайтыс болған адаммен жақын туыстығын растайтын құжаттарды ұсынған кезде қайтыс болған адамды немесе оның сүйегін бұрын қайтыс болған жақын туысының не жұбайының жанында жерлеу көрсетілген жерлеу орнында бос жер учаскесі немесе бұрын қайтыс болған жақын туысының зираты, сондай-ақ колумбарлық тауашасы болған кезде қамтамасыз етіледі.

11. Сот-медициналық зерттеуден кейін мәйітханада жүрген қайтыс болған адамдардың табылған мәйіттерін немесе олардың сүйектерін, суға кеткендерді, үйден тыс жерде кенеттен қайтыс болғандарды жерлеу жерлеу рәсімін ұйымдастыруды өзіне алуы мүмкін туыстары немесе адамдар мен мекемелер болмаған кезде қайтыс болу фактісі тіркелгеннен кейін жергілікті атқарушы органдарға жүктеледі.

12. Туыссыз адамдарды жерлеу бюджет қаражаты есебінен жүргізіледі.

13. Мынадай:

зират қорымын немесе оның учаскесін мерзімінен бұрын жою;

сүйектерді Қазақстан Республикасының басқа жерлеріне немесе одан тыс жерлерге қайта жерлеу үшін;

құрылыс жұмыстарын жүргізу кезінде бұрын белгісіз болған қабірлер анықталған жағдайларда жекелеген зираттардан тасымалдау жағдайларын қоспағанда, жұмыс істеп тұрған және жабық зират қорымдарында сүйектерді қайта жерлеуге рұқсат етілмейді.

Қайтыс болған адамдарда аса қауіпті инфекциялық ауру (күйдіргі, конго-қырым геморрагиялық қызбасы) болмаған жағдайда жерленген сәтінен бастап алғашқы екі апта ішінде кейіннен үш жылдан ерте емес, құмдауыт жерлерде бір жылдан ерте емес халықтың санитариялық-эпидемиологиялық саламаттылығы саласындағы мемлекеттік органның келісімі бойынша сүйектерді қайта жерлеуге жол беріледі.

14. Зират қорымының әкімшілігін (колумбарий әкімшілігін) алдын ала хабарландырмай колумбарий тауашасынан күлі бар урнаны алуға жол берілмейді.

Колумбарий тауашасынан күлі бар урнаны алу хабарламада көрсетілген күн мен уақытқа сәйкес зират қорымы әкімшілігінің (колумбарий әкімшілігінің) уәкілетті лауазымды адамының қатысуымен жүргізіледі.

Зират қорымының әкімшілігі (колумбарий әкімшілігі) күлі бар урнаны алған күннен кейінгі бір жұмыс күнінен кешіктірмей күлі бар урнаны жерлеу туралы куәлікке күлі бар урнаны алу туралы жазба енгізеді.

Босатылған колумбарий тауашасын күлі бар урна алынған күннен кейінгі үш жұмыс күнінен кейін зират қорымының әкімшілігі (колумбарий әкімшілігі) жаңа жерлеуге береді.

15. Қабірлерді жобалау және салу:

қабірлердің учаскелері арасындағы қашықтық ұзын жақтары бойынша кемінде 1 метрді, ал қысқа жақтары бойынша кемінде 0,5 метрді құрайды;

қабірдің тереңдігі топырақтың сипатына және топырақ асты суларының деңгейіне байланысты белгіленеді және жер бетінен табыттың қақпағына (бар болған жағдайда) дейін кемінде 1,5 метрді құрайды. Барлық жағдайларда қабірге арналған белгі жер асты суларының деңгейінен 0,5 метрге жоғары болады;

аса қауіпті инфекциялардан қайтыс болғандар үшін қабірдің тереңдігі 2 метр деңгейінде белгіленеді, бұл ретте түбіне кемінде 10 сантиметр қабатпен хлорлы әк салынады;

әрбір қабірдің жер бетінен 0,5 метрге биік үймесі (бұдан әрі – қабір үсті төмпешігі) болады. Қабір үсті төмпешігі қабірді атмосфера суларынан қорғау үшін оның шеттерін жауып тұруы тиіс.

16. Колумбарийлерді жобалау және салу:

Колумбарийдің қабырғалары жерлеу урналарын сақтау қызметін атқарады.

Колумбарлық тауашаның мөлшері күл салынған урнаның пішініне, көлеміне және берілген сыйымдылығына байланысты және 400*400*300 миллиметр құрайды.

17. Крематорийлер мен колумбарийлерді абаттандыру және күтіп ұстау тәртібі:

1) крематорийлердің құрамына кіретін барлық үй-жайлар механикалық қосылатын ағынды-сору жүйелерімен жабдықталады.

Ауаны рециркуляциялау жүйелерін қолдануға жол берілмейді;

2) үй жағдайында арнайы киімді жууға және залалсыздандыруға және жөндеуге тыйым салынады, ал жұмыс істеу кезінде қолданылатын құрал зираттан тыс жерге шығарылмайды;

3) үй-жайлар мен құрылысжайлар таза ұсталады. Үй-жайды ылғалды жинау күніне кемінде бір рет жүргізіледі;

4) үй-жайлар мен құрылысжайларды жинауға арналған жинау мүкәммалын (шүберек немесе шаруашылық сулықтар, шелектер, щеткалар, сүрткіштер және басқалар) сақтауға мынадай талаптар қойылады: таңбалаудың болуы; қатаң түрде қолданылу мақсатына сай пайдаланылады; пайдаланылғаннан кейін жуғыш заттармен ыстық сумен жуылады және кептіріледі; арнайы бөлінген орындарда (үй-жайларды), шкафтарда, сөрелерде немесе арбаларда рет-ретімен сақталады;

5) арнайы киім жеке киімнен бөлек арнайы киім мен арнайы аяқ киімге арналған киім ілетін орындарда шкафтардың таңбаланған бөлімшелерінде сақталады;

6) арнайы киімді жуу және жөндеу ластануына және тозуына қарай ортақ, бірақ айына 1 реттен сиретпей жүргізіледі. Инфекциялық аурулар мен аса қауіпті инфекциялардың таралу тәуекелін болдырмау мақсатында арнайы киімді залалсыздандыру Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің 2022 жылғы 29 шілдедегі № ҚР ДСМ-68 бұйрығымен бекітілген (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 28977 болып тіркелген) "Дезинфекция, дезинсекция мен дератизацияны ұйымдастыруға және жүргізуге қойылатын санитариялық-эпидемиологиялық талаптар" санитариялық қағидаларына сәйкес әрбір қолданғаннан кейін жүргізіледі;

7) санитариялық-тұрмыстық үй-жайлар, олардың құрылғысы, жабдығы және шығыс материалдарымен қамтамасыз етілуі қолжуғышы бар киім ілетін орындарды, дәретхананы, жұмысшыларды жылытуға, арнайы киімді кептіруге арналған үй-жайларды, тамақтану бөлмесін қоса алғанда, жерлеу орындарында және крематорийлерде жұмыс істейтіндердің санына сәйкес келеді;

8) тамақтану бөлмесі (бар болса) гигиеналық жабыны бар үстелдермен, ұзын орындықтармен (орындықтармен), ыдыс-аяқты сақтауға арналған жиһазбен, ыстық және салқын су жеткізілетін раковинамен, ауызсу сапасындағы сумен (ыдыстарға құйылған суға рұқсат етіледі), тоңазытқышпен жабдықталады. Электр шәйнектері мен қысқа толқынды пештерді пайдалануға рұқсат етіледі.

18. От жағумен (кремациялаумен) айналысатын адамдар:

1) сіреспе мен сібір жарасына қарсы егіледі;

2) жеке қорғаныш құралдарымен – арнайы киім мен арнайы аяқ киім жиынтығымен (резеңке етік, резеңке қолғап, респиратор немесе ауыз бен мұрынды жабатын дәке таңғыш, комбинезон) қамтамасыз етіледі.

19. Зират қорымының әкімшілігі (колумбарий әкімшілігі) мыналарды:

1) азаматтарға жерлеу қызметтерін көрсету тәртібі туралы, оның ішінде зират қорымының немесе колумбарийдің аумағындағы стендтерде ақпарат орналастыра отырып, толық ақпарат беруді;

2) қайтыс болған адамдарды немесе олардың сүйектерін жерлеу үшін зираттарды уақтылы дайындауды;

3) жерлеу үшін әрбір жер учаскесін бөліп берудің белгіленген нормасын және зираттар мен колумбарлық тауашаларды дайындау қағидаларын сақтауды;

4) ғимараттарды, колумбарийлерді, инженерлік жабдықтарды, зират қорымының аумағын, қоршауды, жарықтандыруды жарамды күйде ұстауды;

5) жалпыға ортақ пайдаланылатын жолдарды және шаруашылық мақсаттағы басқа да учаскелерді жүйелі түрде жинауды, сумен жабдықтау желілеріне қызмет көрсетуді, зираттың бүкіл аумағындағы жасыл екпелерді күтіп-ұстауды, жолдарды ағымдағы жөндеуді және қоқысты уақтылы шығаруды қоса алғанда, зират қорымдарын күтіп-ұстау жөніндегі жұмыстардың ұйымдастырылуын бақылауды;

6) азаматтарға жерлеу орнын күтіп-бағу үшін мүкәммалды жалға беруді;

7) жерлеу қызметтерінің өзге де субъектілеріне тең қолжетімділікті ұсынуды қамтамасыз етеді.

20. Жерлеу орындарын абаттандыру және оларды күтіп-ұстау:

Жерлеуге бөлінген учаскенің шекарасында:

1) табиғи тастан немесе бетоннан жасалған қабір үсті ескерткіштер мен құрылыстар, колумбарийлердің мемориалдық тақталарын, гүлзарлар мен орындықтар орнатуға;

2) қабір басында гүл, кейіннен қырқылып отырылатын сәндік бұтадан

қоршау отырғызуға жол беріледі.

Зираттарды одан әрі күтіп-ұстауды жақын туыстары және артында қалған жұбайы тиісті тәртіппен қамтамасыз етеді.

Ескерткіштер мен құрылыстарды орналастыруға, үстелдерді, орындықтарды және құрылыстарды жерлеу учаскесінен тыс жерлерде орналастыруға жол берілмейді.

Зират қорымдарының аумағын (өтпе жолдар, соқпақтар, гүлбақтар, көгалдар, кәріздік, электрлік және су құбыры желілері және құрылыстар) жергілікті мемлекеттік басқару және өзін-өзі басқару туралы заңнамаға сәйкес тиісті тәртіппен жергілікті атқарушы органдар күтіп ұстайды.

21. Республикалық маңызы бар қаланың, астананың, ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) жергілікті атқарушы органы мен зират қорымының әкімшілігі арасында жерлеуге, зират қорымдарын күтіп ұстауға және оларға қызмет көрсетуге шарт жасасу мемлекеттік сатып алу туралы заңнамаға сәйкес белгілінген мерзімде конкурс қорытындысы бойынша жүзеге асырылады.