О внесении изменений в приказ Министра по чрезвычайным ситуациям Республики Казахстан от 10 ноября 2022 года № 184 "Об утверждении Правил организации воспитательной, психологической и идеологической работы с личным составом органов гражданской защиты"

Приказ и.о. Министра по чрезвычайным ситуациям Республики Казахстан от 19 июня 2026 года № 233. Зарегистрирован в Министерстве юстиции Республики Казахстан 19 июня 2026 года № 39011

ПРИКАЗЫВАЮ:

1. Внести в приказ Министра по чрезвычайным ситуациям Республики Казахстан 10 ноября 2022 года № 184 "Об утверждении Правил организации воспитательной, психологической и идеологической работы с личным составом органов гражданской защиты" (зарегистрирован в Реестре государственной регистрации нормативных правовых актов № 30538) следующие изменения:

преамбулу приказа изложить в следующей редакции:

"В соответствии с частью второй статьи 5, пунктом 6 статьи 54-1 Закона Республики Казахстан "О правоохранительной службе", а также подпунктом 175-6) пункта 16 Положения о Министерстве по чрезвычайным ситуациям Республики Казахстан, утвержденного постановлением Правительства Республики Казахстан от 23 октября 2020 года № 701 "Вопросы Министерства по чрезвычайным ситуациям Республики Казахстан" ПРИКАЗЫВАЮ:";

в Правилах организации воспитательной, психологической и идеологической работы с личным составом органов гражданской защиты, утвержденных указанным приказом:

часть первую пункта 1 изложить в следующей редакции:

"1. Настоящие Правила организации воспитательной, психологической и идеологической работы с личным составом органов гражданской защиты (далее – Правила) разработаны в соответствии с частью второй статьи 5, пунктом 6 статьи 54-1 Закона Республики Казахстан "О правоохранительной службе" (далее – Закон), а также подпунктом 175-6) пункта 16 Положения о Министерстве по чрезвычайным ситуациям Республики Казахстан, утвержденного постановлением Правительства Республики Казахстан от 23 октября 2020 года № 701 "Вопросы Министерства по чрезвычайным ситуациям Республики Казахстан" и определяют порядок организации воспитательной, психологической и идеологической работы с личным составом органов гражданской защиты (далее – ОГЗ).";

пункт 10 изложить в следующей редакции:

"10. Воспитательная работа проводится руководителями подразделений ОГЗ всех уровней, первыми заместителями и заместителями руководителей территориальных органов столицы, областей, городов республиканского значения, а при их отсутствии – должностными лицами, на которые возложены соответствующие функции, подразделениями кадровой и воспитательной работы, психологами и направлена на формирование у личного состава высоких профессиональных, гражданских и морально-психологических качеств, повышение уровня общей культуры, мобилизацию их на эффективное выполнение оперативно-служебных задач.";

подпункт 1) пункта 11 изложить в следующей редакции:

"1) организация торжественных мероприятий, приуроченных к государственным и иным праздникам с использованием Государственного Гимна, символик Республики Казахстан, знамени Министерства по чрезвычайным ситуациям Республики Казахстан и награждением особо отличившихся сотрудников, а также трансляция тематических видеороликов;";

пункт 13-1 изложить в следующей редакции:

"13-1. Социально-правовую работу обеспечивают руководители ОГЗ, их первые заместители, сотрудники подразделений, ответственные за организацию кадровой и воспитательной работы.";

подпункт 4) пункта 13-8 изложить в следующей редакции:

"4) религиозное просвещение сотрудников и членов их семей с целью разъяснения политики светского, правового и социального государства, основ межэтнического и межконфессионального согласия, сущности деструктивной и радикальной идеологии;";

пункт 13-34 изложить в следующей редакции:

"13-34. Руководителями планируется проведение ИВР один раз в полугодие с отражением результатов в специальных разделах журнала ИВР.";

часть первую пункта 13-46 изложить в следующей редакции:

"13-46. Председателем формирования является первый заместитель начальника.";

главу 3 изложить в следующей редакции:

"Глава 3. Организация психологической работы с личным составом в органах гражданской защиты

Параграф 1. Основы организации психологической работы в органах гражданской защиты

14. Психологическая работа проводится психологами в рамках организации сопровождения и психологического просвещения личного состава ОГЗ.

15. Деятельность психолога базируется на принципах законности, гуманизма, соблюдения прав человека, уважения к его личности, профессионализма и ответственности предусмотренных статьей 19 Закона за результаты своей работы, а также профессиональной независимости и разумной самостоятельности в принятии решений по вопросам, входящим в компетенцию психолога.

16. Психологическая работа с личным составом проводится в целях:

1) изучение индивидуально-психологических особенностей личного состава и организации психологической помощи;

2) исследование состояния морально-психологического климата и формирование рекомендаций для руководителей подразделений ОГЗ всех уровней по улучшению психологической атмосферы в коллективе;

3) формирования психологической устойчивости и готовности личного состава к выполнению задач в экстремальных условиях.

17. Психологическая работа проводится по трем основным направлениям:

1) психодиагностическая работа (участие в мероприятиях по психологическому мониторингу и аттестационных мероприятиях);

2) психологическое просвещение (проведение лекционных занятий для личного состава, семинаров, круглых столов, практических занятий);

3) психокоррекционная работа (психологическая коррекция, консультирование и тренинговые занятия).

18. Основными задачами психологической работы в ОГЗ:

1) изучение личностных особенностей сотрудников;

2) изучение морально-деловых и личностных качеств сотрудников при перемещении по службе и аттестации;

3) проведение исследований состояния морально-психологического климата и разработка рекомендации по его улучшению;

4) осуществление психологической профилактики конфликтных ситуаций среди личного состава;

5) психологическое просвещение личного состава;

6) психологическая подготовка личного состава к выполнению служебных задач;

7) оказание психологической помощи личному составу в случае необходимости после проведения аварийно-спасательных работ и ликвидации ЧС;

8) выявление лиц с признаками низкой нервно-психической неустойчивостью, склонных к различным формам девиантного поведения с последующим включением их в "группу наблюдения", с дальнейшей организацией психологической работы с данной категорией;

9) психологическая профилактика суицидальных поведений;

10) психологическая помощь и консультирование личного состава.

Параграф 2. Психодиагностика индивидуальных особенностей (личностных качеств) личного состава

19. Психологическая диагностика проводится психологами в форме индивидуальных (с одним сотрудником) и групповых (с двумя и более сотрудниками) психологических мероприятий.

20. Психологическая диагностика не проводится с сотрудниками, вышедшими накануне после суточного или ночного дежурства.

21. При изучении индивидуальных особенностей личного состава используются следующие методы: анализ документов и биографических данных, индивидуальная беседа, анкетирование, психологическое тестирование, наблюдение и опрос.

22. Мероприятия психологической диагностики проводятся:

1) с личным составом территориальных органов, государственных учреждений, организации образования – один раз в год;

2) с военнослужащими воинских частей гражданской обороны – два раза в год;

3) при проведении аттестации;

4) с сотрудниками, находящимся в "группе наблюдения" каждые 6 месяцев.

23. Психологическая диагностика (обследование) состоит из трех этапов:

1) первый этап – психологическое обследование с целью получения формализованных (стандартизированных) данных о психологических особенностях личности с использованием психологических методик. Завершается обработкой бланков тестов и формированием пакета первичных материалов по каждому обследуемому;

2) второй этап – проводится в отношении сотрудников, получивших низкие пороговые значения в психологических тестах. В этом случае психолог проводит индивидуальное психологическое обследование и собеседование с целью получения уточненной и развернутой психологической характеристики;

3) третий этап – проводится при наличии признаков нарушения адаптации с применением дополнительных методик.

24. В случае недостоверности результатов тестирования повторное тестирование проводится не позднее трех рабочих дней после проведения первого.

25. Бланки тестов, профильные графики, диаграммы, отражающие результаты тестирования и первичные материалы обследуемого лица хранятся три года.

26. Психологическое заключение согласно приложению 4 к настоящим Правилам выносится психологом в течение 15 календарных дней после проведения психологической диагностики и подшивается в индивидуальную карточку сотрудника по форме согласно приложению 5 к настоящим Правилам.

27. Психологическое заключение содержит информацию:

1) о выявленных индивидуальных психологических особенностях (психологический портрет);

2) индивидуальные рекомендации для сотрудников;

3) рекомендации (мероприятия) по индивидуальным психологическим особенностям.

28. Рекомендации по индивидуальным психологическим особенностям сотрудников, включенных или находящихся в "группе наблюдения" даются непосредственному руководителю подразделения по проведению необходимой индивидуально-воспитательной работы и сопровождению его в процессе служебной деятельности.

29. По итогам психологической диагностики определяются лица, подлежащие углубленному психологическому изучению. Сотрудники с высоким уровнем суицидального риска имеющие признаки нервно-психической неустойчивости, нарушения адаптации и депрессии, переживающие негативные жизненные события, семейно-бытовые и финансовые трудности, психофизиологические, личностные и другие проблемы, берутся психологом на учет в "группу наблюдения" с занесением в журнал группы наблюдения по форме согласно приложению 7 к настоящим Правилам.

30. Сотрудник включается (исключается) в "группу наблюдения" на основании служебной записки психолога на имя первого руководителя подразделения, которое оформляется с литером "ДСП" и хранится в сейфе психолога. Учет сотрудников, включенных в "группу наблюдения", является конфиденциальной и разглашению не подлежит.

31. При перемещении сотрудника в другое подразделение, его индивидуальная карточка направляется к месту перемещения фельдъегерской службой и оформляется с литером "ДСП" с пометкой психологу лично в руки.

32. Диагностические и профилактические беседы, проведенные психологами, учитываются в журнале индивидуальных форм работ (консультации) согласно приложению 8 к настоящим Правилам.

Параграф 3. Изучение морально-психологического климата в подразделениях органов гражданской защиты

33. Изучение групповых процессов в подразделениях организуется и проводится в процессе повседневной деятельности психологами совместно с руководителями подразделений и их заместителями.

34. Проведение социологического мониторинга состояния морально-психологического климата в подразделениях ОГЗ проводится ежегодного в соответствие с приказом Министра по чрезвычайным ситуациям Республики Казахстан от 20 февраля 2026 года № 70 "Об утверждении Правил и методики проведения ежегодного социологического мониторинга состояния морально-психологического климата в подразделениях органов гражданской защиты".

Параграф 4. Оказание психологической помощи личному составу к выполнению задач по предназначению в любых экстремальных условиях

35. Психологическая помощь включает в себя:

1) психологическое консультирование – это профессиональная помощь психолога психически здоровым людям в преодолении жизненных трудностей, стрессов и межличностных конфликтов. Через беседу психолог помогает сотруднику осознать проблемы, найти внутренние ресурсы и изменить модели поведения;

2) психокоррекционную работу – это целенаправленная работа по исправлению или компенсации особенностей психического развития, поведения или эмоционального состояния у здоровых людей с использованием специальных психологических методов. Она направлена на устранение причин дезадаптации, развитие личности и помощь в решении актуальных проблем;

3) тренинговую работу – деятельность, направленная на формирование практических навыков, способствующих гармоничному и устойчивому функционированию личности в различных условиях экстремальной среды;

4) психологический дебрифинг – метод работы с групповой психической травмой. Это особо организованная и четко структурированная работа в группах с людьми, совместно пережившими катастрофу или трагическое событие.

36. Психологами составляется программа по психокоррекционной и тренинговой работе. Занятия отражаются в журнале групповых форм работ (тренинги) по форме согласно приложению 9 к настоящим Правилам.

37. Психологический дебрифинг проводится с сотрудниками после проведения аварийно-спасательных работ и ликвидации ЧС.

38. Психологическая помощь оказывается психологами во время приема личного состава. Прием осуществляется в соответствии с графиком работы комнаты психологической разгрузки, который утверждается руководителем и доводится личному составу подразделения.

Параграф 5. Психопрофилактическая работа с личным составом

39. Профилактические мероприятия включают в себя:

1) выявление лиц с риском суицидального поведения из числа личного состава в ходе психодиагностических мероприятий;

2) проведение комплекса мероприятий по оптимизации процесса адаптации молодых сотрудников;

3) организацию занятий (тренингов), направленных на формирование у личного состава психологической устойчивости к стрессовым ситуациям в служебной деятельности и посттравматических расстройств;

4) проведение профилактической работы с сотрудниками, склонными к нарушению служебно-воинской дисциплины, имеющими конфликтные взаимоотношения в коллективе;

5) оптимизацию морально-психологического климата, поддержание в служебных коллективах атмосферы дружбы, товарищества, взаимопомощи, уважения личного достоинства каждого сотрудника;

6) своевременное предупреждение и разрешение конфликтов в коллективах подразделений;

7) использование духовно-нравственного потенциала традиционных религиозных конфессий, общественных объединений в интересах профилактики суицидальных происшествий.

Параграф 6. Психологическая работа по профилактике суицидальных происшествий

40. Профилактика суицидальных происшествий представляет собой комплекс организационных, психологических, педагогических и социальных мероприятий, проводимых психологами совместно с кадровыми подразделениями и специалистами собственной безопасности, в целях предотвращения суицидальных происшествий среди личного состава ОГЗ, устранения причин и условий, способствующих их совершению. В рамках проводимой работы психологами выполняются нижеследующие функции:

1) выявление сотрудников с риском суицидального поведения по результатам психологической диагностики и проведение дальнейшей психологической работы с ними;

2) обучение руководителей подразделений способам распознавания признаков социально-психологической дезадаптации;

3) осуществляют мониторинг за психологическим состоянием сотрудников при выполнении служебных задач и в повседневной жизнедеятельности;

4) оказание психологической поддержки и помощи сотрудникам, у которых выявлены признаки кризисного состояния и суицидального поведения.

41. Психологи информируют первого руководителя подразделения, начальников кадровых подразделений, а также специалистов собственной безопасности, о сотрудниках с признаками суицидального риска, с включением их в "группу наблюдения".

42. Сотрудники, совершившие суицидальные попытки (не завершенный факт) направляются кадровыми подразделениями на военно-врачебную комиссию для определения пригодности к дальнейшей службе согласно приказу Министра внутренних дел Республики Казахстан от 2 ноября 2020 года № 758 "Об утверждении Правил проведения военно-врачебной экспертизы в правоохранительных органах, органах гражданской защиты и Государственной фельдъегерской службе Республики Казахстан и Положения о комиссиях военно-врачебной экспертизы в органах внутренних дел Республики Казахстан" (зарегистрирован в Реестре государственной регистрации нормативных правовых актов № 21580).

Параграф 7. Психологическое просвещение личного состава

43. Психологическое просвещение организуется психологами в рамках профессиональной служебной подготовки.

44. Психологическая информация может доводиться в устной (лекции, доклады, выступления участников и очевидцев событий), в печатной (памятки, листовки и другие печатные продукции) формах, путем просмотра и обсуждения кинофильмов.

45. Основными задачами психологического просвещения являются:

1) разъяснение сущности и содержания психологической работы в ОГЗ;

2) ознакомление личного состава с закономерностями психического развития человека, группы, коллектива;

3) популяризация идей психического здоровья человека, его возможностей и ограничений;

4) информирование о мероприятиях по сохранению психического здоровья личного состава;

5) привитие интереса к психологическим знаниям и стремления конструктивно использовать их в профессиональной деятельности и в личной жизни.";

подпункт 6) пункта 47 изложить в следующей редакции:

"6) организация и проведение в ОГЗ воспитательной, социально-правовой, психологической и идеологической работы с личным составом, разъяснение государственной политики, принимаемых руководством страны мерах по укреплению обороноспособности, обеспечению межэтнического и межконфессионального согласия;";

приложения 4, 5 и 7 к указанным Правилам изложить в новой редакции согласно приложениям 1, 2 и 3 к настоящему приказу;

приложение 6 к указанным Правилам исключить.

2. Департаменту кадровой и воспитательной работы Министерства по чрезвычайным ситуациям Республики Казахстан в установленном законодательством порядке обеспечить:

1) государственную регистрацию настоящего приказа в Министерстве юстиции Республики Казахстан;

2) размещение настоящего приказа на интернет-ресурсе Министерства по чрезвычайным ситуациям Республики Казахстан.

3. Контроль за исполнением настоящего приказа возложить на курирующего вице-министра по чрезвычайным ситуациям Республики Казахстан.

4. Настоящий приказ вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования.

исполняющий обязанности Министра по чрезвычайным ситуациям Республики Казахстан

К. Турсынбаев

	Приложение 1 к приказу исполняющего обязанности Министра по чрезвычайным ситуациям Республики Казахстан от 19 июня 2026 года № 233
	Приложение 4 к Правилам организации воспитательной, психологической и идеологической работы с личным составом органов гражданской защиты

Психологическое заключение

1. Фамилия:

2. Имя:

3. Отчество (при его наличии):

4. Возраст на момент тестирования:

5. Дата проведения тестирования:

6. Основание для проведения:

7. Психодиагностическое обследование проходило с использованием следующих методик:

8. Результаты (портрет):

9. Рекомендации:

Психолог Фамилия, имя, отчество (при его наличии)
"___" ____________ 202_ г.

Данная информация является конфиденциальной, разглашению не подлежит. Использовать только в служебных целях.

	Приложение 2 к приказу исполняющего обязанности Министра по чрезвычайным ситуациям Республики Казахстан от 19 июня 2026 года № 233
	Приложение 5 к Правилам организации воспитательной, психологической и идеологической работы с личным составом органов гражданской защиты

Индивидуальная карточка сотрудника № -

Фамилия _____________________________________________________________
Имя _________________________________________________________________
Отчество (при его наличии) _____________________________________________
Дата рождения ________________________________________________________
Дополнительная информация (психологическая характеристика)
_____________________________________________________________________
_____________________________________________________________________
_____________________________________________________________________
_____________________________________________________________________

	Приложение 3 к приказу исполняющего обязанности Министра по чрезвычайным ситуациям Республики Казахстан от 19 июня 2026 года № 233
	Приложение 7 к Правилам организации воспитательной, психологической и идеологической работы с личным составом органов гражданской защиты

Журнал группы наблюдения

№	Фамилия, имя, отчество (при его наличии), подразделение	Дата взятия на учет	Дата снятия с учета	Причина учета	Вид психокоррекционной работы	Примечание

"Азаматтық қорғау органдарының жеке құрамымен тәрбие, психологиялық және идеологиялық жұмыстарын ұйымдастыру қағидаларын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрінің 2022 жылғы 10 қарашадағы № 184 бұйрығына өзгерістер енгізу туралы

Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрінің м.а. 2026 жылғы 19 маусымдағы № 233 бұйрығы. Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2026 жылғы 19 маусымда № 39011 болып тіркелді

БҰЙЫРАМЫН:

1. "Азаматтық қорғау органдарының жеке құрамымен тәрбие, психологиялық және идеологиялық жұмыстарын ұйымдастыру қағидаларын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрінің 2022 жылғы 10 қарашадағы № 184 бұйрығына (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 30538 болып тіркелген) мынадай өзгерістер енгізілсін:

бұйрықтың кіріспесі мынадай редакцияда жазылсын:

""Құқық қорғау қызметі туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 5-бабының екінші бөлігіне, 54-1-бабының 6-тармағына сәйкес, сондай-ақ "Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігінің мәселелері" Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2020 жылғы 23 қазандағы № 701 қаулысымен бекітілген Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігі туралы ереженің 16-тармағының 175-6) тармақшасына сәйкес БҰЙЫРАМЫН:";

көрсетілген бұйрықпен бекітілген Азаматтық қорғау органдарының жеке құрамымен тәрбие, психологиялық және идеологиялық жұмыстарын ұйымдастыру қағидаларында:

1-тармақтың бірінші бөлігі мынадай редакцияда жазылсын:

"1. Осы Азаматтық қорғау органдарының жеке құрамымен тәрбие, психологиялық және идеологиялық жұмыстарын ұйымдастыру қағидалары (бұдан әрі – Қағидалар) "Құқық қорғау қызметі туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 5-бабының екінші бөлігіне, 54-1-бабының 6-тармағына сәйкес, сондай-ақ "Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігінің мәселелері" Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2020 жылғы 23 қазандағы № 701 қаулысымен бекітілген Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігі туралы ереженің 16-тармағының 175-6) тармақшасына сәйкес әзірленді және азаматтық қорғау органдарының (бұдан әрі – АҚО) жеке құрамымен тәрбие, психологиялық және идеологиялық жұмыстарын ұйымдастыру тәртібін айқындайды.";

10-тармақ мынадай редакцияда жазылсын:

"10. Тәрбие жұмысын барлық деңгейдегі АҚО бөлімшелерінің басшылары, астананың, облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың аумақтық органдары басшыларының бірінші орынбасарлары мен орынбасарлары, ал олар болмаған жағдайда – тиісті қызметтер жүктелген лауазымды адамдар, кадр және тәрбие жұмысы бөлімшелері, психологтар жүргізеді және жеке құрамның жоғары кәсіби, азаматтық және моральдық-психологиялық қасиеттерін қалыптастыруға, жалпы мәдениет деңгейін арттыруға, оларды жедел-қызметтік міндеттерді тиімді орындауға жұмылдыруға бағытталған.";

11-тармақтың 1) тармақшасы мынадай редакцияда жазылсын:

"1) Мемлекеттік Гимнді, Қазақстан Республикасының нышандарын, Төтенше жағдайлар министрлігінің Туын және ерекше көзге түскен қызметкерлерді марапаттауды пайдалана отырып, мемлекеттік және өзге де мерекелерге орайластырылған салтанатты іс-шараларды ұйымдастыру, сондай-ақ тақырыптық бейнероликтерді көрсету;";

13-1-тармақ мынадай редакцияда жазылсын:

"13-1. Әлеуметтік-құқықтық жұмысты АҚО басшылары, олардың бірінші орынбасарлары, кадр және тәрбие жұмысты ұйымдастыруға жауапты бөлімшелердің қызметкерлері қамтамасыз етеді.";

13-8-тармақтың 4) тармақшасы мынадай редакцияда жазылсын:

"4) зайырлы, құқықтық және әлеуметтік мемлекеттің саясатын, этносаралық және конфессияаралық келісім негіздерін, деструктивті және радикалды идеологияның мәнін түсіндіру мақсатында қызметкерлер мен олардың отбасы мүшелерін діни ағарту;";

13-34-тармақ мынадай редакцияда жазылсын:

"13-34. Басшылар ЖТЖ-ны жартыжылдықта бір рет ЖТЖ журналдарының арнайы бөлімдерінде нәтижелерін көрсете отырып жоспарлайды.";

13-46-тармақтың бірінші бөлігі мынадай редакцияда жазылсын:

"13-46. Бастықтың бірінші орынбасары құрылымның төрағасы болып табылады.";

3-тарау мынадай редакцияда жазылсын:

"3-тарау. Азаматтық қорғау органдарында жеке құраммен психологиялық жұмысты ұйымдастыру

1-параграф. Азаматтық қорғау органдарында психологиялық жұмысты ұйымдастыру негіздері

14. Психологиялық жұмысты психологтар АҚО жеке құрамын сүйемелдеу мен психологиялық ағартуды ұйымдастыру шеңберінде жүргізеді.

15. Психологтың қызметі заңдылық, гуманизм, адам құқықтарын сақтау, оның жеке басын құрметтеу, кәсібилік және өз жұмысының нәтижелері үшін Заңның 19-бабымен қарастырылған жауапкершілік, сондай-ақ психологтың құзыретіне кіретін мәселелер бойынша шешім қабылдауда кәсіби тәуелсіздік пен ақылға қонымды тәуелсіздік қағидаттарына негізделген.

16. Жеке құраммен психологиялық жұмыс:

1) жеке құрамның жеке-психологиялық ерекшеліктерін зерделеу және психологиялық көмекті ұйымдастыру;

2) моральдық-психологиялық ахуалдың жай-күйін зерттеу ұжымдағы психологиялық ахуалды жақсарту бойынша барлық деңгейдегі АҚО бөлімшелерінің басшыларына ұсынымдар қалыптастыру;

3) психологиялық тұрақтылықты және жеке құрамның төтенше жағдайларда міндеттерді орындауға дайындығын қалыптастыру.

17. Психологиялық жұмыс үш негізгі бағыт бойынша жүргізіледі:

1) психодиагностикалық жұмыс (психологиялық мониторинг және аттестаттау бойынша іс-шараларына қатысу);

2) психологиялық ағарту (жеке құрам үшін дәріс сабақтарын, семинарлар, дөңгелек үстелдер, практикалық сабақтар өткізу);

3) психокоррекциялық жұмыс (психологиялық түзету, кеңес беру, тренингтік сабақтар).

18. АҚО психологиялық жұмыстың негізгі міндеттері:

1) қызметкерлердің жеке ерекшеліктерін зерделеу;

2) қызмет бабында ауыстыру және аттестаттау кезінде қызметкерлердің моральдық-іскерлік және жеке қасиеттерін зерделеу;

3) моральдық-психологиялық ахуалдың жай-күйіне зерттеу жүргізу және оны жақсарту бойынша ұсынымдар әзірлеу;

4) жеке құрам арасында жанжалды жағдайлардың психологиялық профилактикасын жүзеге асыру;

5) жеке құрамды психологиялық ағарту;

6) жеке құрамды қызметтік міндеттерді орындауға психологиялық даярлау;

7) авариялық-құтқару жұмыстарын жүргізгеннен және ТЖ жойылғаннан кейін қажет болған жағдайда жеке құрамға психологиялық көмек көрсету;

8) девиантты мінез-құлықтың әртүрлі нысандарына бейім, жүйке-психикалық тұрақсыздығы төмен белгілері бар адамдарды кейіннен оларды "байқау тобына" енгізе отырып, осы санатпен психологиялық жұмысты одан әрі ұйымдастыра отырып анықтау;

9) суицидтік әрекеттерінің психологиялық профилактикасы;

10) жеке құрамға психологиялық көмек көрсету және консультация беру.

2-параграф. Жеке құрамның жеке ерекшеліктерінің (жеке қасиеттерінің) психикалық диагностикасы

19. Психологиялық диагностиканы жеке (бір қызметкермен) және топтық (екі және одан да көп қызметкермен) психологиялық іс-шаралар нысанында жүргізеді.

20. Тәулік бойы немесе түнгі кезекшіліктен шыққан қызметкерлермен психологиялық диагностика өткізілмейді.

21. Жеке құрамның жеке ерекшеліктерін зерттеу кезінде келесі әдістер қолданылады: құжаттар мен өмірбаяндық деректерді талдау, жеке әңгіме, сауалнама, психологиялық тестілеу, бақылау және сауалнама қолданылады.

22. Психологиялық диагностиканың іс-шаралары:

1) аумақтық органдар, мемлекеттік мекемелер, білім беру ұйымының жеке құрамымен – жылына бір рет;

2) азаматтық қорғаныстың әскери бөлімдерінің әскери қызметшілерімен – жылына екі рет;

3) аттестаттау кезінде;

4) "бақылау тобындағы" жеке құраммен әрбір 6 ай сайын жүргізіледі.

23. Психологиялық диагностика (тексеру) үш кезеңнен тұрады:

1) бірінші кезең – психологиялық әдістемелерді пайдалана отырып, тұлғаның психологиялық ерекшеліктері туралы формальды (стандартталған) деректер алу мақсатында психологиялық зерттеп-тексеру. Тест бланкілерін өңдеумен және әрбір зерттеліп-тексерілетін адам бойынша бастапқы материалдар пакетін қалыптастырумен аяқталады;

2) екінші кезең – психологиялық тесттерде төменгі шекті мән алған қызметкерлерге қатысты өткізіледі. Бұл жағдайда психолог нақтыланған және өрістетілген психологиялық сипаттамаларды алу мақсатында жеке психологиялық зерттеп-тексеру мен әңгімелесу жүргізеді;

3) үшінші кезең – қосымша әдістемелер қолданыла отырып, бейімделудің бұзылу белгілері кезде жүргізіледі.

24. Тестілеу нәтижелері жалған болған жағдайда, қайта тестілеу бірінші өткізілгеннен кейін үш жұмыс күнінен кешіктірілмей өткізіледі.

25. Тест бланкілері, тестілеу нәтижесін бейнелейтін профильдік графиктер, диаграммалар және зерттеліп-тексерілетін адамның бастапқы материалдары үш жыл сақталады.

26. Осы Қағидаларға 4-қосымшаға сәйкес психологиялық қорытындыны психолог психологиялық диагностика жүргізілгеннен кейін күнтізбелік 15 күн ішінде шығарады және осы Қағидаларға 5-қосымшаға сәйкес нысан бойынша қызметкердің жеке карточкасына тігіледі.

27. Психологиялық қорытындыда:

1) анықталған жеке психологиялық ерекшеліктер (психологиялық портрет);

2) қызметкерлерге арналған жеке ұсыныстар;

3) жеке психологиялық ерекшеліктер бойынша ұсыныстар (іс-шаралар) туралы ақпараттар бар.

28. "Бақылау тобына" енгізілген немесе оған жататын қызметкерлердің жеке психологиялық ерекшеліктері бойынша ұсыныстар бөлімшенің тікелей басшысына жеке тәрбие жұмысын жүргізу және оны қызметтік жұмыс барысында сүйемелдеу бойынша беріледі.

29. Психологиялық диагностиканың нәтижелері бойынша терең психологиялық зерттеуге жататын адамдар анықталады. Суицид қауіп-қатерінің жоғары деңгейі бар, жүйке-психикалық тұрақсыздық, бейімделудің бұзылуы және депрессия белгілері бар, жағымсыз өмірлік уақиғаларды, отбасылық тұрмыстық және қаржылық қиындықтарды, психофизиологиялық, жеке және басқа да проблемаларды бастан кешіретін қызметкерлерді психолог "бақылау тобына" есепке алып, осы Қағидаларға 7-қосымшаға сәйкес нысан бойынша бақылау тобы журналына енгізеді.

30. Қызметкер бөлімшенің бірінші басшысының атына психологтың қызметтік жазбасының негізінде "байқау тобына" енгізіледі (алып тасталады), ол "ҚБПҮ" литерімен ресімделеді және психологтың сейфінде сақталады. "Бақылау тобына" алынған қызметкерлердің есепке алуы жасырын болып табылады және жария етілмейді.

31. Қызметкерді басқа бөлімшеге ауыстырған кезде жеке карточка фельдъегерлік қызмет орын ауыстырған жерге жіберіледі және психологтың қолына жеке белгісі бар "ҚБПҮ" литерімен ресімделеді.

32. Психолог жүргізген диагностикалық және профилактикалық әңгімелесулер осы Қағидаларға 8-қосымшаға сәйкес жеке жұмыс нысандары (консультациялар) журналында есепке алынады.

3-параграф. Азаматтық қорғау органдары бөлімшелеріндегі моральдық-психологиялық ахуалды зерделеу

33. Бөлімшелердегі топтық процестерді зерделеуді психологтар бөлімше басшыларымен және олардың орынбасарларымен бірлесіп күнделікті қызмет процесінде ұйымдастырады және жүргізеді.

34. АҚО бөлімшелерінде моральдық-психологиялық ахуалдың жай-күйіне жыл сайынғы әлеуметтік мониторинг жүргізу "Азаматтық қорғау органдарының бөлімшелеріндегі моральдық-психологиялық ахуалдың жай-күйіне жыл сайынғы әлеуметтік мониторинг жүргізудің қағидалары мен әдістемесін бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрінің 2026 жылғы 20 ақпандағы № 70 бұйрығына сәйкес жүргізіледі.

4-параграф. Кез-келген қысылтаяң жағдайда мақсаты бойынша міндеттерді орындауға жеке құрамға психологиялық көмек көрсету

35. Психологиялық көмек мыналарды қамтиды:

1) психологиялық кеңес беру – бұл психологтың психикалық сау адамдарға өмірлік қиындықтарды, стресстерді және тұлғааралық қақтығыстарды жеңуге кәсіби көмегі. Әңгімелесу арқылы психолог қызметкерге проблемаларды түсінуге, ішкі ресурстарды табуға және жүріс-тұрыс үлгілерін өзгертуге көмектеседі;

2) психокоррекциялық жұмыс – бұл арнайы психологиялық әдістерді қолдана отырып, сау адамдардағы психикалық дамудың, жүріс-тұрыстың немесе эмоционалды жағдайдың ерекшеліктерін түзету немесе өтеу бойынша мақсатты жұмыс. Ол бейімсізденудің себептерін жоюға, жеке тұлғаны дамытуға және өзекті мәселелерді шешуге көмектесуге бағытталған;

3) тренингтік жұмыс – экстремалды ортаның әртүрлі жағдайларында тұлғаның үйлесімді және тұрақты жұмыс істеуіне ықпал ететін практикалық дағдыларды қалыптастыруға бағытталған қызмет;

4) психологиялық дебрифинг – топтық психикалық жарақатпен жұмыс істеу әдісі. Бұл апатты немесе қайғылы оқиғаны қатар басынан өткерген адамдармен топтарда ерекше ұйымдастырылған және нақты құрылымдалған жұмыс.

36. Психологтар психокоррекциялық және тренингтік жұмыс бойынша бағдарлама жасайды. Сабақтар осы Қағидаларға 9-қосымшаға сәйкес нысан бойынша жұмыстардың (тренингтер) топтық нысандарының журналына енгізіледі.

37. Психологиялық дебрифинг қызметкерлермен авариялық-құтқару жұмыстары жүргізілгеннен және ТЖ жойылғаннан кейін жүргізіледі.

38. Психологиялық көмекті психологтардың жеке құрамды қабылдау кезінде көрсетеді. Қабылдау психологиялық жеңілдеу бөлмесінің жұмыс графигіне сәйкес жүзеге асырылады, оны басшы бекітеді және бөлімшенің жеке құрамына жеткізеді.

5-параграф. Жеке құраммен профилактикалық жұмыс

39. Жалпы бағыттағы профилактикалық іс-шараларына:

1) психодиагностикалық іс-шаралар барысында жеке құрам қатарынан суицидтік жүріс-тұрыс қауіп-қатері бар адамдарды анықтау;

2) жас қызметкерлерді бейімдеу процесін оңтайландыру жөніндегі іс-шаралар кешенін жүргізу;

3) жеке құрамның қызметтік жұмысында стресстік жағдайларға және жарақаттан кейінгі бұзылуларға психологиялық орнықтылықты қалыптастыруға бағытталған сабақтарды (тренингтерді) ұйымдастыру;

4) ұжымда жанжалды қарым-қатынасы бар, қызметтік-әскери тәртіпті бұзуға бейім қызметкерлермен профилактикалық жұмыс жүргізу;

5) моральдық-психологиялық ахуалды оңтайландыру, қызметтік ұжымдарда достық, серіктестік, өзара көмек, әрбір қызметкердің жеке қадір-қасиетін құрметтеу атмосферасын қолдау;

6) бөлімшелер ұжымдарындағы қақтығыстарды уақтылы алдын алу және оларды шешу;

7) суицидтік оқиғалардың профилактикасы мүддесінде дәстүрлі діни конфессиялардың, қоғамдық бірлестіктердің рухани-адамгершілік әлеуетін пайдалану кіреді.

6-параграф. Суицидтік оқиғалардың профилактикасы бойынша психологиялық жұмыс

40. Суицидтік оқиғалардың профилактикасы АҚО жеке құрамы арасындағы суицидтік оқиғаларды болдырмау, оларды жасауға ықпал ететін себептер мен жағдайларды жою мақсатында психологтардың кадр бөлімшелерімен және өзіндік қауіпсіздік мамандармен бірлесіп жүргізетін ұйымдастырушылық, психологиялық, педагогикалық және әлеуметтік іс-шаралар кешенін білдіреді. Психологтар жүргізген жұмыс шеңберінде:

1) психологиялық диагностиканың нәтижелері бойынша суицидтік жүріс-тұрыс қауіп-қатері бар қызметкерлерді анықтау және олармен одан әрі психологиялық жұмыс жүргізу;

2) бөлімше басшыларын әлеуметтік-психологиялық бейімсіздену белгілерін тану тәсілдеріне оқыту;

3) қызметтік міндеттерді орындау кезінде және күнделікті тыныс-тіршілікте қызметкерлердің психологиялық жай-күйіне мониторингті жүзеге асырады;

4) дағдарыс жағдайы, суицидтік жүріс-тұрыс белгілері анықталған қызметкерлерге психологиялық қолдау және көмек көрсету функциялары орындалады.

41. Психологтар бөлімшенің бірінші басшысын, кадр бөлімшелерінің бастықтарына, сондай-ақ өзіндік қауіпсіздік мамандарына "бақылау тобына" енгізе отырып, суицидтік тәуекел белгілері бар қызметкерлер туралы хабар береді.

42. Суицидтік әрекеттерін жасаған (аяқталмаған факт) қызметкерлер кадр бөлімшелерімен одан әрі қызметке жарамдылығын анықтау үшін "Қазақстан Республикасының құқық қорғау органдарында, азаматтық қорғау органдары мен Мемлекеттік фельдъегерлік қызметінде әскери-дәрігерлік сараптама жүргізу қағидаларын және Қазақстан Республикасының ішкі істер органдарындағы әскери-дәрігерлік сараптама комиссиялары туралы ережені бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрінің 2020 жылғы 2 қарашадағы № 758 бұйрығына (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 21580 болып тіркелген) сәйкес әскери-дәрігерлік комиссияға жіберіледі.

7-параграф. Жеке құрамды психологиялық ағарту

43. Психологиялық ағартуды психологиялық қызмет мамандары кәсіби қызметтік даярлық шеңберінде ұйымдастырады.

44. Психологиялық ақпарат ауызша (дәрістер, баяндамалар, оқиғаларға қатысушылар мен куәгерлердің сөйлеген сөздері), баспа түрінде (жаднамалар, парақшалар), кинофильмдерді қарау және талқылау арқылы жеткізіледі.

45. Психологиялық ағартудың негізгі міндеттері:

1) АҚО-да психологиялық жұмыстың мәні мен мазмұнын түсіндіру;

2) жеке құрамды адамның, топтың, ұжымның психикалық даму заңдылықтарымен таныстыру;

3) адамның психикалық денсаулығы идеяларын, оның мүмкіндіктері мен шектеулерін танымал ету;

4) жеке құрамның психикалық денсаулығын сақтау жөніндегі іс-шаралар туралы хабар беру;

5) психологиялық білімге деген қызығушылықты және оларды кәсіби қызметте және жеке өмірде конструктивті пайдалануға ұмтылысты дарыту болып табылады.";

47-тармақтың 6) тармақшасы мынадай редакцияда жазылсын:

"6) АҚО-да жеке құраммен тәрбиелік, әлеуметтік-құқықтық, психологиялық және идеологиялық жұмысты ұйымдастыру және жүргізу, мемлекеттік саясатты, қорғаныс қабілетін нығайту, ұлтаралық және конфессияаралық келісімді қамтамасыз ету бойынша ел басшылығы қабылдап жатқан шараларды түсіндіру;";

көрсетілген Қағидаларға 4, 5 және 7-қосымшалар осы бұйрыққа 1, 2 және 3-қосымшаларға сәйкес жаңа редакцияда жазылсын;

көрсетілген Қағидаларға 6-қосымша алынып тасталсын.

2. Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігінің Кадр және тәрбие жұмысы департаменті заңнамада белгіленген тәртіппен:

1) осы бұйрықты Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркеуді;

2) осы бұйрық ресми жарияланғаннан кейін оны Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігінің интернет-ресурсында орналастыруды қамтамасыз етсін.

3. Осы бұйрықтың орындалуын бақылау жетекшілік ететін Қазақстан Республикасының Төтенше жағдайлар вице-министріне жүктелсін.

4. Осы бұйрық алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін қолданысқа енгізіледі.

Қазақстан Республикасының Төтенше жағдайлар министрінің міндетін атқарушы

К. Турсынбаев

Қазақстан Республикасының Төтенше жағдайлар министрінің міндетін атқарушы 2026 жылғы 19 маусымдағы № 233 бұйрығына 1-қосымша Азаматтық қорғау органдарының жеке құрамымен тәрбие, психологиялық және идеологиялық жұмыстарын ұйымдастыру қағидаларына 4-қосымша

Психологиялық қорытынды

1. Тегі:

2. Аты:

3. Әкесінің аты (ол болған жағдайда):

4. Тестілеу кезіндегі жасы:

5. Тестілеу өткізген күні:

6. Жүргізу үшін негіз:

7. Психодиагностикалық зерттеп-тексеру мына әдістерді қолдана отырып жүргізілді:

8. Нәтижелер (портрет):

9. Ұсыныстар:

Психолог Тегі, аты, әкесінің аты (ол болған жағдайда)

20 ____ жылғы "____" _____________

Бұл ақпарат құпия болып табылады, жария етуге жатпайды. Тек қызметтік мақсатта пайдалану.

Қазақстан Республикасының Төтенше жағдайлар министрінің міндетін атқарушы 2026 жылғы 19 маусымдағы № 233 бұйрығына 2-қосымша Азаматтық қорғау органдарының жеке құрамымен тәрбие, психологиялық және идеологиялық жұмыстарын ұйымдастыру қағидаларына 5-қосымша

Қызметкердің №– жеке карточкасы

Тегі _________________________________________________________________

Аты _________________________________________________________________

Әкесінің аты (ол болған жағдайда) _______________________________________

Туған күні ____________________________________________________________

Қосымша ақпарат (психологиялық сипаттама)

_____________________________________________________________________

_____________________________________________________________________

_____________________________________________________________________

_____________________________________________________________________

Қазақстан Республикасының Төтенше жағдайлар министрінің міндетін атқарушы 2026 жылғы 19 маусымдағы № 233 бұйрығына 3-қосымша Азаматтық қорғау органдарының жеке құрамымен тәрбие, психологиялық және идеологиялық жұмыстарын ұйымдастыру қағидаларына 7-қосымша

Бақылау тобының журналы

№ р/с	Тегі, аты, әкесінің аты (ол болған жағдайда), бөлімше	Есепке алу күні	Есептен шығару күні	Есепке алу себебі	Психикалық әдістермен түзету жұмыс түрі	Ескертпе