Об утверждении Методики по исчислению индекса стоимости труда

Приказ Председателя Комитета по статистике Министерства национальной экономики Республики Казахстан от 7 июля 2016 года № 138. Зарегистрирован в Министерстве юстиции Республики Казахстан 10 августа 2016 года № 14089.

В соответствии с подпунктом 5) статьи 12 Закона Республики Казахстан от 19 марта 2010 года "О государственной статистике" и подпунктом 258) пункта 17 Положения о Министерстве национальной экономики Республики Казахстан, утвержденного постановлением Правительства Республики Казахстан от 24 сентября 2014 года № 1011, ПРИКАЗЫВАЮ:

Сноска. Преамбула – в редакции приказа Руководителя Бюро национальной статистики Агентства по стратегическому планированию и реформам РК от 17.12.2025 № 32 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

1. Утвердить прилагаемую Методику по исчислению индекса стоимости труда.

2. Управлению статистики труда и уровня жизни совместно с Юридическим управлением Комитета по статистике Министерства национальной экономики Республики Казахстан обеспечить в установленном законодательством порядке:

1) государственную регистрацию настоящего приказа в Министерстве юстиции Республики Казахстан;

2) в течение десяти календарных дней после государственной регистрации настоящего приказа направление его копии на официальное опубликование в периодических печатных изданиях и информационно-правовой системе "Әділет";

3) направление в печатном и электронном виде в течение пяти рабочих дней со дня получения зарегистрированного приказа в Республиканское государственное предприятие на праве хозяйственного ведения "Республиканский центр правовой информации" для включения в Эталонный контрольный банк нормативных правовых актов Республики Казахстан;

4) размещение настоящего приказа на интернет-ресурсе Комитета по статистике Министерства национальной экономики Республики Казахстан.

3. Управлению статистики труда и уровня жизни Комитета по статистике Министерства национальной экономики Республики Казахстан довести настоящий приказ до структурных подразделений и территориальных органов Комитета по статистике Министерства национальной экономики Республики Казахстан для руководства и использования в работе.

4. Контроль за исполнением настоящего приказа возложить на курирующего заместителя Председателя Комитета по статистике Министерства национальной экономики Республики Казахстан (Орунханов К.К.).

5. Настоящий приказ вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования.

Председатель Комитета по статистике
Министерства национальной экономики
Республики Казахстан	Н. Айдапкелов

Утверждена приказом Председателя Комитета по статистике Министерства национальной экономики Республики Казахстан от 7 июля 2016 года № 138

Методика по исчислению индекса стоимости труда
Глава 1. Общие положения

1. Методика по исчислению индекса стоимости труда (далее – Методика) относится к статистической методологии, формируемой в соответствии с международными стандартами и утверждаемой в соответствии с Законом Республики Казахстан "О государственной статистике" (далее – Закон).

Сноска. Пункт 1 - в редакции приказа Руководителя Бюро национальной статистики Агентства по стратегическому планированию и реформам РК от 17.12.2025 № 32 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

2. Методика определяет основные аспекты и методы получения статистической информации о расходах на рабочую силу в расчете на единицу времени при проведении общегосударственного статистического наблюдения.

3. Настоящая Методика применяется Бюро национальной статистики Агентства по стратегическому планированию и реформам Республики Казахстан для расчета индекса стоимости труда, который используется для международных сопоставлений и прогнозирования социально-экономического развития страны.

Сноска. Пункт 3 - в редакции приказа Руководителя Бюро национальной статистики Агентства по стратегическому планированию и реформам РК от 17.12.2025 № 32 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

4. В настоящей методике используются понятия в значениях, определенных в Законе, и следующие основные определения:

1) базисный год (квартал) – год (квартал), к показателям которого приводятся для сопоставимости расчетные показатели последующих лет (кварталов);

2) индекс стоимости труда – относительный показатель, характеризующий изменение во времени среднего уровня стоимости затрат на рабочую силу в расчете на 1 отработанный час;

3) фонд заработной платы – начисленные суммарные денежные средства организации для оплаты труда работников (должностные оклады (тарифные ставки), доплаты, надбавки, премии и иные выплаты стимулирующего и компенсирующего характера), с учетом налогов и других удержаний (подоходный налог, обязательные пенсионные взносы) в соответствии с нормативными правовыми актами Республики Казахстан и независимо от источника их финансирования и срока их фактических выплат;

4) индивидуальный индекс – отражает изменение только одного элемента совокупности и используется для характеристики индивидуального явления;

5) стоимость затрат на рабочую силу – сумма всех издержек (затрат) работодателей (организаций), связанных с содержанием и использованием рабочей силы, независимо от источника их финансирования;

6) число отработанных человеко-часов – фактически отработанное всеми работниками организации время, как в течение нормального периода работы, так и отработанное сверхурочно.

Глава 2. Источники информации и этапы построения
индекса стоимости труда

5. Для расчета индекса стоимости труда используются агрегированные данные статистики труда, полученные в процессе обработки первичных статистических данных.

Сноска. В пункт 5 внесено изменение на казахском языке, текст на русском языке не меняется в соответствии с приказом Руководителя Бюро национальной статистики Агентства по стратегическому планированию и реформам РК от 17.12.2025 № 32 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

6. Индекс стоимости труда рассчитывается по отдельным видам деятельности из Общего классификатора видов экономической деятельности (далее – ОКЭД).

7. Построение индекса стоимости труда осуществляется в два основных этапа. На первом этапе исчисляются квартальные оценки стоимости затрат на рабочую силу и их средние показатели, на втором – расчет индекса стоимости труда.

8. В целях выявления факторов, влияющих на изменение стоимости затрат на рабочую силу производится построение 3-х видов индекса стоимости труда:

1) индекс стоимости труда по общей стоимости затрат на рабочую силу;

2) индекс стоимости труда по фонду заработной платы;

3) индекс стоимости труда по стоимости затрат на рабочую силу, не учитываемых в фонде заработной платы.

Глава 3. Расчет стоимости затрат на рабочую силу
Параграф 1. Расчет квартальных оценок стоимости
затрат на рабочую силу

9. Расчет квартального индекса стоимости труда по фонду заработной платы производится на основе имеющихся данных фонда заработной платы и отработанного времени всеми работниками из квартального отчета по труду по общегосударственному статистическому наблюдению. Для проведения ежеквартальных расчетов по двум другим видам индекса стоимости труда за соответствующий период производится оценка общей стоимости затрат на рабочую силу и оценка стоимости затрат на рабочую силу, не учитываемых в фонде заработной платы.

Для этого определяется коэффициент, где фонд заработной платы находится в определенной зависимости от общей стоимости затрат на рабочую силу.

Для расчета коэффициента квартальной оценки общей стоимости затрат на рабочую силу в отчетном году применяются годовые данные предыдущего года.

10. Коэффициент квартальной оценки общей стоимости затрат на рабочую силу рассчитывается по следующей формуле:

где

K – коэффициент квартальной оценки общей стоимости затрат на рабочую силу;

COST_TOT – общая стоимость затрат на рабочую силу за предыдущий год;

WAG_TOT – общий фонд заработной платы за предыдущий год;

OTH_TOT – стоимость затрат на рабочую силу, не учитываемых в фонде заработной платы за предыдущий год.

При расчете коэффициента в соотношение

ежеквартально вносится поправка с учетом имеющихся данных об изменении размеров фактических социальных отчислений работодателей и отчислений по социальному налогу за соответствующий квартал.

11. Расчет квартальной оценки стоимости затрат на рабочую силу производится по следующей формуле:

где

COST_TOTk – стоимость затрат на рабочую силу за квартал;

WAG_TOTk – квартальный фонд заработной платы;

К - коэффициент квартальной оценки общей стоимости затрат на рабочую силу.

12. Расчет квартальной оценки стоимости затрат на рабочую силу, не учитываемых в фонде заработной платы производится по следующей формуле:

где

OTH_TOTk – стоимость затрат на рабочую силу, не учитываемые в фонде заработной платы за квартал;

COST_TOTk – стоимость затрат на рабочую силу за квартал;

WAG_TOTk – квартальный фонд заработной платы.

Параграф 2. Расчет средних показателей стоимости
затрат на рабочую силу

13. После получения квартальных оценок общей стоимости затрат на рабочую силу и стоимости затрат на рабочую силу, не учитываемые в фонде заработной платы производится расчет годовых средних показателей затрат на рабочую силу на 1 отработанный час.

14. Расчет квартальных средних показателей осуществляется отдельно по каждому виду индекса стоимости труда по следующей формуле:

где

w – среднее значение показателей стоимости затрат (квартальная оценка общей стоимости затрат на рабочую силу; квартальная оценка стоимости затрат на рабочую силу, не учитываемые в фонде заработной платы и квартальный фонд заработной платы в расчете на 1 отработанный час);

W – стоимость затрат на рабочую силу (квартальная оценка общей стоимости затрат на рабочую силу; квартальная оценка стоимости затрат на рабочую силу, не учитываемых в фонде заработной платы и квартальный фонд заработной платы);

h – число отработанных всеми работниками человеко-часов.

Расчет средних показателей за год производится по формуле 4 на основе данных годового отчета по труду за предыдущий год.

Параграф 3. Расчет индекса стоимости труда

15. Согласно формуле Ласпейреса изменение индекса стоимости труда исчисляется на основе последовательных наблюдений стоимости труда. В каждый период времени весовые доли умножаются на последнее значение индивидуальных индексов. Расчет индекса стоимости труда осуществляется с квартальной периодичностью по республике в разрезе фиксированного перечня видов экономической деятельности:

где

- стоимость затрат на рабочую силу в расчете на 1 час, отработанный работниками по i-му виду экономической деятельности в квартале t года j;

- стоимость затрат на рабочую силу в расчете на 1 час, отработанный работниками по i-му виду экономической деятельности года k;

- число отработанных всеми работниками человеко-часов по i-му виду экономической деятельности года k;

- стоимость затрат на рабочую силу по i-му виду экономической деятельности года k;

– весовые доли стоимости затрат на рабочую силу по видам экономической деятельности;

– индивидуальные индексы по видам экономической деятельности;

t – отчетный квартал;

j – текущий год;

k – базисный год.

Параграф 4. Расчет индекса стоимости труда к единой базе

16. Для непрерывности динамических рядов индекса стоимости труда рассчитывается коэффициент сцепки, который используется для обеспечения смыкания рядов индекса стоимости труда, оцененных по структуре весов базисного года l, с рядами индекса стоимости труда оцененными по структуре весов базисного года l+1:

где

- коэффициент сцепки стоимости труда по структуре весов базисного года l, l+1;

- стоимость затрат на рабочую силу по i-му виду экономической деятельности по структуре весов базисного года l, l+1;

- стоимость затрат на рабочую силу по i-му виду экономической деятельности по структуре весов базисного года l.

На основе полученных коэффициентов "цепным" методом производится расчет индекса стоимости труда квартала t года j по сравнению с единым базисным годом k=0:

где

– индекс стоимости труда квартала t года j по сравнению с единым базисным годом k=0.

Индекс стоимости труда в среднем за год по сравнению с единым базисным годом рассчитывается по формуле:

где

– индекс стоимости труда в среднегодовом выражении g года j по сравнению с единым базисным годом k=0.

Таким образом, выстраиваются динамические ряды квартальных и годовых индексов с приведением их к единой базе. Данные динамические ряды используются для исчисления индекса стоимости труда к соответствующему кварталу предыдущего года и соответственно к предыдущему году.

Параграф 5. Расчет индекса стоимости труда
к соответствующим периодам

17. Расчет индекса стоимости труда к соответствующим периодам (в годовом выражении) производится ежеквартально (квартал к соответствующему кварталу предыдущего года) и ежегодно (год к предыдущему году).

18. Расчет индекса стоимости труда за квартал к соответствующему кварталу предыдущего года осуществляется на основе данных динамического ряда квартальных индексов:

где

– индекс стоимости труда квартала t года j по сравнению с базисным годом;

– индекс стоимости труда квартала t года j-1 по сравнению с базисным годом.

19. Индекс стоимости труда за год к предыдущему году исчисляется на основе данных динамического ряда годовых индексов по следующей формуле:

где

– индекс стоимости труда в среднегодовом выражении g года j по сравнению с базисным годом;

– индекс стоимости труда в среднегодовом выражении g года j-1 по сравнению с базисным годом.

Глава 4. Календарная и сезонная корректировка временных рядов индекса стоимости труда

Сноска. Заголовок главы 4 - в редакции приказа Руководителя Бюро национальной статистики Агентства по стратегическому планированию и реформам РК от 17.12.2025 № 32 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

20. Для выявления основной тенденции в индексе стоимости труда проводится сезонная и календарная корректировка динамического ряда индекса стоимости труда с использованием метода X-13-ARIMA в программном обеспечении JDemetra+. Временной ряд может быть представлен в виде:

Аддитивная модель:

Xₜ = TCₜ + Sₜ + Oₜ + Cₜ + Iₜ,

(11)

Мультипликативная модель:

Xₜ = TCₜ*Sₜ* Oₜ* Cₜ*Iₜ,

(12)

где:

Xₜ – исходный временной ряд;

TCₜ – трендово-циклическая компонента;

Sₜ – сезонная компонента;

Oₜ – компонента выбросов;

Cₜ – календарная компонента;

Iₜ – нерегулярная компонента.

Сноска. Пункт 20 - в редакции приказа Руководителя Бюро национальной статистики Агентства по стратегическому планированию и реформам РК от 17.12.2025 № 32 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

21. Процесс сезонной корректировки выполняется в три этапа.

На первом этапе процедуры выполняется предварительная корректировка временного ряда. Целью предварительной корректировки является корректировка временного ряда с учетом детерминированных эффектов и расширение ряда за счет прогнозов для улучшения сезонной корректировки наиболее недавних данных. На этом этапе выбирается модель ARIMA, а календарные эффекты и выбросы выявляются и удаляются из ряда.

	Xₜ = Oₜ + Cₜ + Zₜ или Xₜ = Oₜ * Cₜ * Zₜ, где Zₜ следует ARIMA процессу и	(13)
	Zₜ= TCₜ + Sₜ + Iₜ или Zₜ= TCₜ * Sₜ * Iₜ,	(14)

где:

Zₜ – стохастическая компонента, моделируемая ARIMA(p, d, q);

Oₜ, Cₜ – выявленные и удалҰнные выбросы и календарные эффекты.

На втором этапе процедуры производится разложение линеаризованного временного ряда на компоненты с использованием фильтров скользящего среднего X-11. Фильтр скользящего среднего порядка p+f+1 и коэффициентами (весами) {qi}определяется как:

(15)

На третьем этапе проводится диагностика качества процесса сезонной корректировки на основе различных тестов сезонности, стабильности модели и скорректированных рядов. Основными принципами диагностики качества являются следующие:

отсутствие неточной спецификации модели/трансформации;

отсутствие остаточных сезонных/календарных эффектов или чрезмерной корректировки сезонных/календарных эффектов;

отсутствие недостаточной/чрезмерной обработки выбросов/сезонных разрывов;

отсутствие нестабильности в трендовом цикле/сезонных/календарных компонентах или закономерностей в нерегулярном компоненте;

отсутствие влияний нерегулярного эффекта в трендовом цикле, сезонном и календарном компонентах;

отсутствие корреляции в остатках модели.

Сноска. Пункт 21 - в редакции приказа Руководителя Бюро национальной статистики Агентства по стратегическому планированию и реформам РК от 17.12.2025 № 32 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

22. Необходимым условием для сезонной и календарной корректировки является наличие как минимум пяти (5) лет наблюдений для квартальных временных рядов.

Сноска. Пункт 22 - в редакции приказа Руководителя Бюро национальной статистики Агентства по стратегическому планированию и реформам РК от 17.12.2025 № 32 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

23. Модель компонента рабочего дня предполагает, что все будние дни с понедельника по пятницу, которые не являются официальными праздничными днями, дают аналогичные эффекты, и отдельно выходные дни (суббота, воскресенье и официальные праздничные дни) также дают аналогичные эффекты:

(16)

где:

LY_t - регрессор високосного года;

Nj_t - день недели j периода t;

b₀ и b₁-коэффициенты регрессий.

Для обеспечения надежной оценки сезонного компонента временного ряда в процессе корректировки используется национальный календарь Казахстана.

Национальные календарные эффекты включают:

1) выходные дни;

2) государственные праздники;

3) влияние високосного года;

4) первый день Курбан-айта и православного Рождества.

Календарные эффекты учитываются с помощью десяти (10) календарных регрессоров, представляющих различные комбинации эффектов рабочих дней для Казахстана.

Описание 10 календарных регрессоров

Наименование		Описание
Регрессор 1	Non-Fixed	Не работают в праздничные дни
Регрессор 2	Non-Moving	Не работают в первый день Курбан-айта и на православное Рождество
Регрессор 3	Non-Sunday	Не работают по воскресеньям
Регрессор 4	Non Sunday & Fixed	Не работают по воскресеньям и в праздничные дни
Регрессор 5	Non Sunday & Moving	Не работают по воскресеньям, в первый день Курбан-айта и на православное Рождество
Регрессор 6	Non Sunday & Fixed & Moving	Не работают по воскресеньям, в праздничные дни, в первый день Курбан-айта и на православное Рождество
Регрессор 7	Non Saturday & Sunday	Не работают по выходным дням
Регрессор 8	Non Saturday & Sunday & Fixed	Не работают по выходным дням и в праздничные дни
Регрессор 9	Non Saturday & Sunday & Moving	Не работают по выходным дням, в первый день Курбан-айта и на православное Рождество
Регрессор 10	Non Saturday & Sunday & Fixed & Moving	Не работают по выходным дням, в праздничные дни, в первый день Курбан-айта и на православное Рождество

Сноска. Пункт 23 - в редакции приказа Руководителя Бюро национальной статистики Агентства по стратегическому планированию и реформам РК от 17.12.2025 № 32 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).
24. Исключен приказом Руководителя Бюро национальной статистики Агентства по стратегическому планированию и реформам РК от 17.12.2025 № 32 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).
25. Исключен приказом Руководителя Бюро национальной статистики Агентства по стратегическому планированию и реформам РК от 17.12.2025 № 32 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Еңбек құнының индексін есептеу бойынша әдістемені бекіту туралы

Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрлігі Статистика комитеті төрағасының 2016 жылғы 7 шілдедегі № 138 бұйрығы. Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2016 жылы 10 тамызда № 14089 болып тіркелді.

"Мемлекеттік статистика туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 12-тармағы 5) тармақшасына, Қазақстан Республикасы Президентінің 2020 жылғы 5 қазандағы № 427 Жарлығымен бекітілген Қазақстан Республикасының Стратегиялық жоспарлау және реформалар агенттігі туралы ереженің 15-тармағы 38) тармақшасына және Қазақстан Республикасы Стратегиялық жоспарлау және реформалар агенттігі Төрағасының 2020 жылғы 23 қазандағы № 9-нқ бұйрығымен бекітілген Қазақстан Республикасы Стратегиялық жоспарлау және реформалар агенттігінің Ұлттық статистика бюросы туралы ереженің 15-тармағы 24) тармақшасына сәйкес БҰЙЫРАМЫН:

Ескерту. Кіріспе жаңа редакцияда - ҚР Стратегиялық жоспарлау және реформалар агенттігі Ұлттық статистика бюросы Басшысының 17.12.2025 № 32 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.

1. Қоса беріліп отырған Еңбек құнының индексін есептеу бойынша әдістеме бекітілсін.

2. Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрлігі Статистика комитетінің Еңбек және тұрмыс деңгейі статистикасы басқармасы Заң басқармасымен бірлесіп заңнамада белгіленген тәртіппен:

1) осы бұйрықтың Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркелуін;

2) осы бұйрық мемлекеттік тіркегеннен кейін күнтізбелік он күн ішінде оның көшірмесін мерзімді баспасөз басылымдарында және "Әділет" ақпараттық-құқықтық жүйесінде ресми жариялауға жіберілуін;

3) тіркелген бұйрықты алған күннен бастап бес жұмыс күні ішінде баспа және электрондық түрде Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерінің эталондық бақылау банкіне қосу үшін "Республикалық құқықтық ақпарат орталығы" шаруашылық жүргізу құқығындағы республикалық мемлекеттік кәсіпорнына жіберілуін;

4) осы бұйрықтың Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрлігі Статистика комитетінің интернет-ресурсында орналастырылуын қамтамасыз етсін.

3. Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрлігі Статистика комитетінің Еңбек және тұрмыс деңгейі статистикасы басқармасы осы бұйрықты Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрлігі Статистика комитетінің құрылымдық бөлімшелеріне және аумақтық органдарына жұмыс бабында басшылыққа алу және пайдалану үшін жеткізсін.

4. Осы бұйрықтың орындалуын бақылау жетекшілік ететін Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрлігі Статистика комитеті төрағасының орынбасарына (Қ.К. Орынханов) жүктелсін.

5. Осы бұйрық оның алғашқы ресми жарияланған күнінен бастап күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі.

Қазақстан Республикасы
Ұлттық экономика министрлігі
Статистика комитеті төрағасы	Н. Айдапкелов

Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрлігі Статистика комитеті төрағасының 2016 жылғы 7 шілдедегі № 138 бұйрығымен бекітілген

Еңбек құнының индексін есептеу бойынша әдістеме
1-тарау. Жалпы ережелер

1. Еңбек құнының индексін есептеу бойынша әдістеме (бұдан әрі – Әдістеме) халықаралық стандарттарға сәйкес қалыптастырылатын және "Мемлекеттік статистика туралы" (бұдан әрі – Заң) Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес бекітілетін статистикалық әдіснамаға жатады.

Ескерту. 1-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Стратегиялық жоспарлау және реформалар агенттігі Ұлттық статистика бюросы Басшысының 17.12.2025 № 32 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.

2. Әдістеме жалпымемлекеттік статистикалық байқау өткізу кезінде уақыт бірлігіне есептелген жұмыс күшіне жұмсалған шығыстары туралы статистикалық ақпараттарды алудың негізгі аспектілерін және әдістерін айқындайды.

3. Осы Әдістемені Қазақстан Республикасы Стратегиялық жоспарлау және реформалар агенттігінің Ұлттық статистика бюросы халықаралық салыстырулар және елдің әлеуметтік-экономикалық даму болжауында пайдаланатын еңбек құнының индексін есептеу үшін қолданады.

Ескерту. 3-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Стратегиялық жоспарлау және реформалар агенттігі Ұлттық статистика бюросы Басшысының 17.12.2025 № 32 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.

4. Әдістемеде Заңда айқындалған мәндердегі ұғымдар мен мынадай негізгі анықтамалар қолданылады:

1) базистік жыл (тоқсан) – жыл (тоқсан) көрсеткіштеріне келесі жылғы (тоқсандағы) есептік көрсеткіштерді салыстыру үшін келтірілді;

2) еңбек құнының индексі – жұмыспен өтелген 1 сағатқа есептегендегі жұмыс күшіне арналған шығындар құнының орташа деңгейі уақытындағы өзгерісін сипаттайтын салыстырмалы көрсеткіш;

3) жалақы қоры – Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілеріне сәйкес және олардың қаржыландыру көзі мен оларды нақты төлеу мерзіміне қарамастан, салықтар мен басқа да ұстап қалуларды (табыс салығы, жинақтаушы зейнетақы қорларына міндетті зейнетақы жарнасы) ескере отырып, ұйымның қызметкерлерінің еңбегіне ақы төлеу үшін есептелген жиынтық ақшалай қаражаттары (лауазымдық айлықақылар (тарифтік мөлшерлемелер), қосымша төлемдер, үстеме ақылар, сыйлықақылар және өзге де ынталандыру мен өтемдік сипаттағы төлемдер);

4) жеке индекс - тек бір ғана элемент жиынтығын өзгеруін көрсетеді және жеке құбылыстарды сипаттау үшін пайдаланылады;

5) жұмыс күшіне арналған шығындар құны – қаржыландыру көздеріне қарамастан жұмыс күшін ұстаумен және пайдаланумен байланысты жұмыс берушінің (ұйымдардың) барлық ұсталымдар (шығындар) соммасы;

6) жұмыспен өтелген адам-сағаттарының саны – ұйымның барлық қызметкерлерімен нақты жұмыс істелген, жұмыстың қалыпты кезеңі сияқты мерзімнен тыс жұмыс істеген уақыты.

2-тарау. Ақпарат дереккөздері және еңбек құнының индексін құру кезеңдері

5. Еңбек құнының индексін есептеу үшін бастапқы статистикалық деректерді өңдеу процесі кезінде алынған еңбек статистикасының біріктірілген деректері пайдаланылады.

Ескерту. 5-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Стратегиялық жоспарлау және реформалар агенттігі Ұлттық статистика бюросы Басшысының 17.12.2025 № 32 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.

6. Еңбек құнының индексі Экономикалық қызмет түрлерінің жалпы жіктеуішінен (бұдан әрі – ЭҚЖЖ) жекелеген қызмет түрлері бойынша есептелінеді.

7. Еңбек құнының индексін құру екі негізгі кезеңде жүзеге асырылады. Бірінші кезеңде жұмыс күшіне арналған шығындар құнын тоқсандық бағалау және олардың орташа көрсеткіштері есептеледі, екінші кезеңде – еңбек құнының индексін есептеу.

8. Жұмыс күшіне арналған шығындар құнының өзгерісіне әсер ететін факторларды айқындау мақсатында еңбек құнының индексін құрудың 3 түрі жүргізіледі:

1) жұмыс күшіне арналған шығындардың жалпы құны бойынша еңбек құнының индексі;

2) жалақы қоры бойынша еңбек құнының индексі;

3) жалақы қорында есепке алынбайтын жұмыс күшіне арналған шығындардың құны бойынша еңбек құнының индексі.

3-тарау. Жұмыс күшіне арналған шығындар құнын есептеу
1-параграф. Жұмыс күшіне арналған шығындар құнының тоқсандық бағалауларын есептеу

9. Жалақы қоры бойынша тоқсандық еңбек құнының индексін есептеу қолдағы бар жалақы қоры деректерінің және еңбек бойынша жалпымемлекеттік статистикалық байқау бойынша тоқсандық есептен алынған барлық қызметкерлердің жұмыспен өтелген уақыты негізінде жүргізіледі. Тиісті кезең үшін еңбек құны индексінің басқа екі түрі бойынша тоқсандық есептеулерін жүргізу үшін жұмыс күшіне жұмсалатын шығындардың жалпы құнының бағалауы және жалақы қорында есепке алынбайтын жұмыс күшіне жұмсалатын шығындар құнының бағалауы жүргізіледі.

Ол үшін коэффициент анықталады, мұнда жалақы қоры жұмыс күшіне жұмсалатын шығындардың жалпы құнынан белгілі бір тәуелділікте болады.

Есепті жылы жұмыс күшіне жұмсалған шығындардың жалпы құнының тоқсандық бағалау коэффициентін есептеу үшін өткен жылдың жылдық деректері қолданылады.

10. Жұмыс күшіне арналған шығындар құнының тоқсандық бағалауларының коэффициенті келесі формула бойынша есептеледі:

, (1)

мұнда

К - жұмыс күшіне арналған шығындардың жалпы құнының тоқсандық бағалау коэффициенті;

COST_TOT – өткен жылғы жұмыс күшіне арналған шығындардың жалпы құны;

WAG_TOT – өткен жылғы жалақының жалпы қоры;

OTH_TOT – өткен жылғы жалақы қорында есепке алынбаған жұмыс күшіне арналған шығындардың құны.

Коэффициентті есептеу кезінде

қатынасына тоқсан сайын жұмыс берушінің нақты әлеуметтік аударымдары және тиісті тоқсанға арналған әлеуметтік салық бойынша аударымдар мөлшерінің өзгеруі туралы қолда бар деректерді ескере отырып түзету енгізіледі.

11. Жұмыс күшіне арналған шығындар құнының тоқсандық бағалауын есептеу келесі формула бойынша жүргізіледі:

(2)

мұнда

COST_TOTk – тоқсандағы жұмыс күшіне арналған шығындар құны;

WAG_TOTk – тоқсандық жалақы қоры;

К - жұмыс күшіне арналған шығындардың жалпы құнын тоқсандық бағалау коэффициенті.

12. Жалақы қорында есепке алынбайтын жұмыс күшіне арналған шығындар құнының тоқсандық бағалауын есептеу келесі формула бойынша жүргізіледі:

, (3)

мұнда

OTH_TOTk – тоқсандағы жалақы қорында есепке алынбайтын жұмыс күшіне арналған шығындар құны;

COST_TOTk – тоқсандағы жұмыс күшіне арналған шығындар құны;

WAG_TOTk – тоқсандық жалақы қоры.

2-параграф. Жұмыс күшіне арналған шығындар құнының орташа көрсеткіштерін есептеу

13. Жұмыс күшіне арналған шығындардың жалпы құнының тоқсандық бағалауын, жалақы қорында есепке алынбайтын жұмыс күшіне арналған шығындардың құнын алған соң жұмыс күшіне арналған шығындар құнының орташа жылдық көрсеткіштерін (1 жұмыспен өтелген сағатқа) есептеуді жүргізу қажет.

14. Орташа тоқсандық көрсеткіштерді есептеу еңбек құны индексінің әрбір түрі бойынша жеке келесі формула бойынша жүзеге асырылады:

(4)

мұнда

w – шығындар құны көрсеткіштерінің орташа мәні (жұмыс күшіне арналған шығындардың жалпы құнын тоқсандық бағалау, жалақы қорында есепке алынбайтын жұмыс күшіне арналған шығындар құнының тоқсандық бағалауы және жұмыспен өтелген 1 сағатқа есептегендегі жалақының тоқсандық қоры);

W – жұмыс күшіне арналған шығындардың құны (жұмыс күшіне арналған шығындардың жалпы құнын тоқсандық бағалау, жалақы қорында есепке алынбайтын жұмыс күшіне арналған шығындардың құнын тоқсандық бағалау және жалақының тоқсандық қоры);

h – барлық қызметкерлермен жұмыспен өтелген адам-сағат саны.

Жылға арналған орташа көрсеткіштерді есептеу өткен жылғы еңбек бойынша жылдық есеп деректері негізінде 4-формула бойынша жүргізіледі.

3-параграф. Еңбек құнының индексін есептеу

15. Ласпейрестің формуласына сәйкес еңбек құны индексінің өзгеруі еңбек құнына жүйелі байқаулар жүргізу негізінде есептеледі. Әрбір уақыт кезеңінде салмақты үлес жеке индекстің соңғы мәніне көбейтіледі. Еңбек құнының индексін есептеу республика бойынша экономикалық қызмет түрлерінің белгіленген тізбесі бөлінісінде тоқсандық кезеңділікпен жүзеге асырылады:

, (5)

мұнда

- j жылдың t тоқсанындағы i экономикалық қызмет түрі бойынша қызметкерлердің жұмыс істеген 1 сағатына есептегендегі жұмыс күшіне арналған шығындардың құны;

- k жылдағы i экономикалық қызмет түрі бойынша қызметкерлердің жұмыс істеген 1 сағатына есептегендегі жұмыс күшіне арналған шығындардың құны;

- k жылдағы i экономикалық қызмет түрі бойынша барлық қызметкерлердің жұмыс істеген адам-сағатының саны;

=

*

- k жылдағы i экономикалық қызмет түрі бойынша жұмыс күшіне арналған шығындардың құны;

/

– экономикалық қызмет түрлері бойынша жұмыс күшіне арналған шығындар құнының үлес салмағы;

– экономикалық қызмет түрлері бойынша қарапайым индекстер;

t – есепті тоқсан;

j – ағымдағы жыл;

k – базистік жыл.

4-параграф. Бірыңғай базаға еңбек құнының индексін есептеу

16. Еңбек құны индексінің серпінділік қатары үздіксіз болуы үшін l базистік жылдың салмақ құрылымы бойынша бағаланған еңбек құны индексі қатарларының l+1 базистік жылдың салмақ құрылымы бойынша бағаланған еңбек құнының қатарларымен біріктіруді қамтамасыз ету үшін пайдаланатын тіркесу коэффициентін алу қажет:

, (6)

мұнда

;

- l, l+1 базистік жылдың салмақ құрылымы бойынша еңбек құнының тіркесу коэффициенті;

- l, l+1 базистік жылдың салмақ құрылымы бойынша i экономикалық қызмет түрлері бойынша жұмыс күшіне арналған шығындардың құны;

- l базистік жылдың салмақ құрылымы бойынша i экономикалық қызмет түрлері бойынша жұмыс күшіне арналған шығындардың құны.

"Тізбекті" әдіспен алынған коэффициенттер негізінде k=0 бірыңғай базистік жылмен салыстыру бойынша j жылдың t тоқсандағы еңбек құнының индексін есептеу жүргізіледі:

(7)

мұнда LCI_tj/0 – k=0 бірыңғай базистік жылмен салыстыру бойынша j жылдың t тоқсандағы еңбек құнының индексі.

Бірыңғай базистік жылмен салыстыру бойынша жылына орташа еңбек құнының индексін есептеу мына формула бойынша есептеледі:

, (8)

мұнда LCI_gj/0 – k=0 бірыңғай базистік жылмен салыстыру бойынша j жылдың g орташа жылдық мәніндегі еңбек құнының индексі.

Осылайша, тоқсандық және жылдық индекстерінің бірыңғай базаға келтірілген динамикалық қатары тізіледі. Серпінділік қатардың деректері өткен жылғы тиісті тоқсанға және сәйкесінше өткен жылға еңбек құнының индексін есептеу үшін қолданылады.

5-параграф. Тиісті кезеңдерге еңбек құнының индексін есептеу

17. Тиісті кезеңдерге еңбек құнының индексін есептеу (жылдық мәндегі) тоқсан сайын (тоқсан өткен жылғы тиісті тоқсанға) және жыл сайын (жыл өткен жылға) жүргізіледі.

18. Өткен жылғы тиісті тоқсанға тоқсандағы еңбек құнының индексін есептеу тоқсандық индекстердің серпінділік қатарының деректері негізінде жүзеге асырылады:

, (9)

мұнда

LCI_tj/0 – базистік жылмен салыстыру бойынша j жылдың t тоқсандағы еңбек құнының индексі;

LCI_t(j-1)/0 – базистік жылмен салыстыру бойынша j-1 жылдың t тоқсандағы еңбек құнының индексі.

19. Өткен жылға жылдағы еңбек құнының индексін жылдық индекстердің динамикалық қатары деректерінің негізінде келесі формула бойынша есептеледі:

(10)

мұнда

LCI_gj/0 – базистік жылмен салыстыру бойынша j жылдың орташа жылдық мәніндегі g еңбек құнының индексі;

LCI_g(j-1)/0 – базистік жылмен салыстыру бойынша j-1 жылдың орташа жылдық мәніндегі g еңбек құнының индексі.

4-тарау. Еңбек құны индексінің уақыт қатарларын күнтізбелік және маусымдық түзету

Ескерту. 4-тараудың тақырыбы жаңа редакцияда - ҚР Стратегиялық жоспарлау және реформалар агенттігі Ұлттық статистика бюросы Басшысының 17.12.2025 № 32 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.

20. Еңбек құны индексіндегі негізгі үрдісті анықтау үшін JDemetra+ бағдарламалық жасақтамасында X-13-ARIMA әдісін пайдалану арқылы еңбек құны индексінің динамикалық қатарына маусымдық және күнтізбелік түзету жүргізіледі. Уақыт қатары мына түрде ұсынылуы мүмкін:

Аддитивті модель:

Xₜ = TCₜ + Sₜ + Oₜ + Cₜ + Iₜ,

(11)

Мультипликативті модель:

Xₜ = TCₜ*Sₜ* Oₜ* Cₜ*Iₜ,

(12)

мұнда:

Xₜ - бастапқы уақыт қатар;

TCₜ - трендтік цикл;

Sₜ - маусымдық компонент;

Oₜ - ауытқулар;

Cₜ - күнтізбелік компонент;

Iₜ - тұрақсыз тербелістер.

Ескерту. 20-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Стратегиялық жоспарлау және реформалар агенттігі Ұлттық статистика бюросы Басшысының 17.12.2025 № 32 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.

21. Маусымдық түзету процесі үш кезеңмен орындалады.

Рәсімнің бірінші кезеңінде уақыт қатарын алдын ала түзету орындалады. Алдын ала түзетудің мақсаты – детерминирленген әсерлерді ескере отырып уақыттық қатарды түзету және ең соңғы деректердің маусымдық түзетуін жақсарту үшін қатарды болжамдар арқылы кеңейту. Осы кезеңде ARIMA моделі таңдалады, ал күнтізбелік әсерлер мен ауытқулар анықталып, қатардан жойылады.

	Xₜ = Oₜ + Cₜ + Zₜ немесе Xₜ = Oₜ * Cₜ * Zₜ, мұнда Zₜ процесін ұстанады және	(13)
	Zₜ = TCₜ + Sₜ + Iₜ немесе Zₜ = TCₜ * Sₜ * Iₜ, ұстанады	(14)

мұнда:

Zₜ - ARIMA(p,d,q) бойынша үлгіленген стохастикалық компонент;

Oₜ, Cₜ - анықталған және жойылған ауытқулар және күнтізбелік әсерлер.

Рәсімнің екінші кезеңінде линеаризацияланған уақыт қатарын X-11 жылжымалы орташа сүзгілерін пайдалана отырып компоненттерге бөледі. Жылжымалы орташа реттің сүзгісі p+f+1 және коэффициенттері (салмақтары) {qi} былай анықталады:

(15)

Үшінші кезеңде әртүрлі маусымдылық тесттері, модельдің тұрақтылығы және түзетілген қатарлар негізінде маусымдық түзету процесінің сапасына диагностика жүргізіледі. Сапа диагностикасының негізгі принциптері мыналар:

модельдің/транформациялаудың нақты емес ерекшелігінің болмауы;

қалдық маусымдық/күнтізбелік әсерлердің немесе маусымдық/күнтізбелік әсерлердің шамадан тыс түзетулерінің болмауы;

ауытқуларды/маусымдық үзілістерді жеткіліксіз немесе шамадан тыс өңдеудің болмауы;

трендтік циклде/маусымдық/күнтізбелік компоненттерде тұрақсыздықтың немесе тұрақсыз компоненттегі заңдылықтардың болмауы;

трендтік циклде, маусымдық және күнтізбелік компоненттерде тұрақсыз әсердің ықпалының болмауы;

модель қалдықтарында корреляцияның болмауы.

Ескерту. 21-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Стратегиялық жоспарлау және реформалар агенттігі Ұлттық статистика бюросы Басшысының 17.12.2025 № 32 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.

22. Маусымдық және күнтізбелік түзету үшін қажетті шарт – тоқсандық уақыт қатарлары үшін кемінде бес (5) жылдық бақылаулардың болуы.

Ескерту. 22-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Стратегиялық жоспарлау және реформалар агенттігі Ұлттық статистика бюросы Басшысының 17.12.2025 № 32 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.

23. Жұмыс күнінің компонент моделі ресми мереке емес дүйсенбіден жұмаға дейінгі барлық жұмыс күндері ұқсас әсерлер беретінін және демалыс күндері (сенбі, жексенбі және ресми мереке күндері) де ұқсас әсерлер беретінін болжайды.

(16)

мұнда:

LYt - кібісе жыл регрессоры;

Njt - t кезеңнің j аптасының күні;

b0 және b1 - регрессия коэффициенттері.

Уақыт қатарының маусымдық компонентін сенімді бағалауды қамтамасыз ету үшін түзету процесінде Қазақстанның ұлттық күнтізбесі пайдаланылады.

Ұлттық күнтізбелік әсерлерге мыналар кіреді:

1) демалыс күндері;

2) мемлекеттік мерекелер;

3) кібісе жылдың әсері;

4) Құрбан айттың бірінші күні және православ Рождествосы.

Күнтізбелік әсерлер Қазақстан үшін жұмыс күндері әсерлерінің әртүрлі комбинацияларын көрсететін он (10) күнтізбелік регрессордың көмегі арқылы есепке алынады.

10 күнтізбелік регрессордың сипаттамасы

Атауы		Сипаттамасы
1-регрессор	Non-Fixed	Мереке күндері жұмыс істемейді
2-регрессор	Non-Moving	Құрбан айттың бірінші күні мен православ Рождествосында жұмыс істемейді
3-регрессор	Non-Sunday	Жексенбі күндері жұмыс істемейді
4-регрессор	Non Sunday & Fixed	Жексенбі және мереке күндері жұмыс істемейді
5-регрессор	Non Sunday & Moving	Жексенбі күндері, Құрбан айттың бірінші күні және православ Рождествосында жұмыс істемейді
6-регрессор	Non Sunday & Fixed & Moving	Жексенбі күндері, мереке күндері, Құрбан айттың бірінші күні және православ Рождествосында жұмыс істемейді
7-регрессор	Non Saturday & Sunday	Демалыс күндері жұмыс істемейді
8-регрессор	Non Saturday & Sunday & Fixed	Демалыс және мереке күндері жұмыс істемейді
9-регрессор	Non Saturday & Sunday & Moving	Демалыс күндері, Құрбан айттың бірінші күні және православ Рождествосында жұмыс істемейді
10-регрессор	Non Saturday & Sunday & Fixed & Moving	Демалыс күндері, мереке күндері, Құрбан айттың бірінші күні және православ Рождествосында жұмыс істемейді

Ескерту. 23-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Стратегиялық жоспарлау және реформалар агенттігі Ұлттық статистика бюросы Басшысының 17.12.2025 № 32 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.
24. Алып тасталды - ҚР Стратегиялық жоспарлау және реформалар агенттігі Ұлттық статистика бюросы Басшысының 17.12.2025 № 32 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.
25. Алып тасталды - ҚР Стратегиялық жоспарлау және реформалар агенттігі Ұлттық статистика бюросы Басшысының 17.12.2025 № 32 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.