О Генеральном плане города Туркестана Туркестанской области (включая основные положения)

Постановление Правительства Республики Казахстан от 30 апреля 2026 года № 353

      В соответствии с подпунктом 5) статьи 19 Закона Республики Казахстан "Об архитектурной, градостроительной и строительной деятельности в Республике Казахстан", в целях обеспечения комплексного развития города Туркестана Туркестанской области Правительство Республики Казахстан ПОСТАНОВЛЯЕТ:

      1. Утвердить прилагаемый проект Генерального плана города Туркестана Туркестанской области (включая основные положения), одобренный маслихатами Туркестанской области и города Туркестана.

      2. Признать утратившим силу постановление Правительства Республики Казахстан от 25 ноября 2020 года № 793 "О Генеральном плане города Туркестана Туркестанской области (включая основные положения)".

      3. Настоящее постановление вводится в действие со дня его первого официального опубликования.

      Премьер-Министр
Республики Казахстан
О. Бектенов

  Утвержден
постановлением Правительства
Республики Казахстан
от 30 апреля 2026 года № 353

Генеральный план города Туркестана Туркестанской области (включая основные положения)

1. Общие положения

      Генеральный план города Туркестана (далее - Генеральный план) является основным документом, определяющим комплексное развитие города, включая планировочную организацию территории, градостроительное зонирование, развитие социальной, транспортной и инженерной инфраструктуры, а также обеспечивающим устойчивый рост и развитие туристического сектора и благоустройство на долгосрочную перспективу.

      Максимизация вклада туризма в экономику региона достигается путем комплексного подхода, включающего развитие инфраструктуры, продвижение туристских дестинаций, создание новых туристических продуктов, повышение качества обслуживания и обеспечение устойчивости развития. 

      В результате реализации Генерального плана ожидаются повышение инвестиционной привлекательности, развитие транспортной и инженерной инфраструктуры, формирование новых точек экономического роста, а также усиление туристического потенциала и сопутствующих отраслей, что приведет к повышению уровня жизни населения и устойчивости экономики региона.

      Генеральный план определяет долгосрочные перспективы территориального развития города Туркестана, формирования архитектурно-планировочной структуры, функционально-градостроительного зонирования территории, принципиальные решения по организации системы обслуживания и размещения объектов общегородского назначения, развития улично-дорожной сети и транспортного обслуживания, инженерной инфраструктуры, предложения по инженерной защите и подготовке территории, градостроительные мероприятия по улучшению экологической обстановки.

      Схема Генерального плана (основной чертеж) выполнена в границах перспективного территориального развития согласно приложению к настоящему Генеральному плану.

      В марте 2025 года принят Закон Республики Казахстан "Об особом статусе города Туркестана", что позволит сформировать эффективную систему управления и сохранения памятников и объектов историко-культурного значения города, в том числе расположенных в охранной зоне мавзолея Ходжа Ахмеда Ясауи. Генеральным планом приняты следующие проектные периоды:

      Исходный год - 2024 год;

      Первый этап - 2031 год;

      Расчетный срок - 2044 год.

2. Сведения о городе Туркестане

      Город Туркестан - административный центр Туркестанской области, расположенный в 165 км от города республиканского значения Шымкента, является одним из древнейших городов Казахстана, расположен на автомобильных и железнодорожных транспортных магистралях республиканского значения, связывающих южные области Казахстана с западными и восточными его регионами. Исторические памятники религии и культуры расположены как в городе Туркестане, так и его окрестностях.

      Главная гордость города Туркестана - это мавзолей Ходжа Ахмеда Ясауи, расположенный в историческом ядре города с охранной зоной Древнего Туркестана. В 2000 году город Туркестан отметил свое 1500-летие на мировом уровне, в 2003 году мавзолей Ходжа Ахмеда Ясауи внесен в список Всемирного наследия ЮНЕСКО, в 2017 году на 34-м заседании постоянного Совета министров культуры стран-членов Международной организации тюркской культуры (ТЮРКСОЙ) город Туркестан был избран культурной столицей тюркского мира.

      Город Туркестан является одним из городов, появившихся на Великом шелковом пути, и выгодно расположен на торговых путях между Востоком и Западом. Первые упоминания о Туркестане, как городе, относятся к XV веку.

      Город Туркестан представляет собой крупнейшую жемчужину в ожерелье древних казахстанских городов, протянувшихся от Джунгарских гор через Семиречье и присырдарьинские степи до Аральского моря.

      Утвержденная граница города Туркестана составляет 22 370 гектаров.

3. Природно-климатические и инженерно-геологические аспекты 4.

      Согласно СП РК 2.04-01-2017 "Строительная климатология" территория города Туркестана относится к IVА подрайону, который характеризуется жарким, с перегревными условиями летом, относительно теплой и непродолжительной зимой, дефицитом атмосферных осадков и повышенной ветровой деятельностью. Годовой приток суммарной солнечной радиации на горизонтальную поверхность в городе Туркестане равен в среднем 7000 МДж/м² при ясном небе. Продолжительность солнечного сияния в летние месяцы равна 12-13 часам. Летний период длится 5 месяцев (с начала мая по сентябрь). В летний период преобладают высокие температуры (25-28℃), в дневные часы температура воздуха превышает 30℃. Почва нагревается до 50-55℃, а в отдельные дни и до 70℃. Зима непродолжительная и неустойчивая. Отрицательная температура воздуха регистрируется в декабре - феврале. Среднемесячная температура января равна - -5,4℃, средний максимум - -0,5℃, средний минимум - -9,5℃, абсолютный минимум равен -38℃.

      В течение всего года преобладают ветры восточного направления, в летний период высока повторяемость северо-восточных и северо-западных ветров, а в зимний период - восточных ветров и штилей.

      По территории города Туркестана протекают Арысь-Туркестанский магистральный канал (далее - АТК) и река Карашык.

      Река Карашык, временные водотоки, оросительные каналы, дренажные коллекторы составляют гидрографическую сеть на рассматриваемой территории. Длина реки Карашык составляет 198 км, общее падение - 1050 м, средний уклон - 0,0084. Арысь-Туркестанский оросительный канал построен в 1961 году, общая протяженность составляет 142 км, максимальная пропускная способность воды которого 45 м³/сек. Канал пересекает всю рассматриваемую территорию с юго-востока на северо-запад, проходит по северо-восточной границе города Туркестана и формирует на всем своем протяжении обширную четвертую зону ценных поливных сельскохозяйственных земель. Глубина канала составляет 3-4 м, ширина - 20-25 м. От магистрального водотока берет начало развитая сеть распределительных каналов.

4. Социально-экономическое развитие города Туркестана

      Туркестанская область является одним из развитых индустриально-аграрных регионов Республики Казахстан, располагает значительным производственно-экономическим потенциалом. Это один из самых трудоизбыточных регионов Казахстана. Область является крупным производителем и поставщиком хлопка, кожевенного сырья, растительного масла, фруктов, овощей, винограда, бахчевых, макаронных, табачных изделий, алкогольной и безалкогольной продукции. В области производятся также урановые руды, цемент, нефтепродукты, трансформаторы силовые, масляные выключатели, чулочно-носочные, швейные изделия, мебель.

      Пищевая промышленность

      Объем производства продуктов питания составил 1,2 млрд тенге. Пищевая промышленность города представлена в основном предприятиями, производящими хлебобулочные, кондитерские и колбасные изделия.

      Легкая промышленность

      Объем производства легкой промышленности составил 106,8 млн тенге (0,4% от общего объема промышленного производства города).

      На территории города работает фабрика "Turkistan Textile" проектной мощностью производства - 13 тыс. текстильных изделий в месяц, также ведут свою деятельность ТОО "Туркестан - Макта", ТОО "Комбинат фараб" по производству хлопковолокна.

      В городе Туркестане наблюдается рост промышленного производства, особенно в обрабатывающей промышленности, включая производство основных благородных и цветных металлов, продуктов питания и машиностроения. В городе функционируют специальные и индустриальные зоны, планируется реализация новых проектов, таких как производство строительных материалов и мебели.

      Развитие промышленности в городе Туркестане:

      1. Увеличение объемов производства. В последние годы наблюдается рост объемов производства в различных отраслях, таких как черная металлургия, производство продуктов нефтепереработки, напитков, неметаллической минеральной продукции, бумаги, а также легкая промышленность и производство мебели.

      2. Обрабатывающая промышленность. Наибольший вклад в обрабатывающую промышленность вносят производства основных благородных и цветных металлов, продуктов питания и машиностроение.

      3. Специальные и индустриальные зоны. В городе Туркестане функционируют специальная экономическая зона площадью 180 гектаров и индустриальная зона площадью 190 гектаров, которые способствуют развитию промышленности.

      4. Пищевая промышленность. Развитие пищевой промышленности, включая производство продуктов питания, является важной составляющей промышленного сектора города.

      Сельское хозяйство

      Сельскохозяйственное производство играет важную роль в развитии хозяйственного комплекса города Туркестана.

      Согласно данным Агентства по стратегическому планированию и реформам Республики Казахстан валовой выпуск продукции сельского хозяйства в 2023 году составил 9010,05 млн тенге, из них растениеводство составило 6041,0 млн тенге и животноводство 2969,5 млн тенге.

      Основные направления развития агропромышленного комплекса включают:

      повышение эффективности сельскохозяйственного производства, внедрение новых технологий, таких как цифровизация, автоматизация и применение биотехнологий для улучшения сортов растений и пород животных;

      развитие перерабатывающей промышленности, модернизацию существующих и строительство новых перерабатывающих предприятий для увеличения доли переработанной продукции в общем объеме экспорта; 

      обеспечение продовольственной безопасности, увеличение производства основных видов сельскохозяйственной продукции для удовлетворения потребностей населения и снижения зависимости от импорта;

      поддержку малых форм хозяйствования, оказание финансовой и организационной помощи фермерским хозяйствам и малым предприятиям; 

      развитие сельских территорий, улучшение инфраструктуры, повышение уровня жизни населения в сельской местности;

      экологизацию производства, внедрение принципов устойчивого развития, снижение негативного воздействия на окружающую среду и повышение экологической безопасности;

      экспорт продукции АПК, увеличение объемов экспорта переработанной сельскохозяйственной продукции, выход на новые рынки. 

      В целом развитие агропромышленного комплекса является важным фактором социально-экономического развития страны, обеспечивающим продовольственную безопасность, занятость населения и устойчивое развитие сельских территорий. 

      Развитие туризма

      Перенос в 2018 году административного центра области из Шымкента в город Туркестан открыл новые возможности для культурного и социально-экономического развития древнего города. Город Туркестан кардинально преобразился и можно сказать вступил в новую эпоху. Географическое положение и колоритная история Туркестана открывают большие возможности для организации взаимовыгодного партнерства с соседями. Город Туркестан кардинально преобразился, став настоящей жемчужиной региона и страны. Здесь уже сданы в эксплуатацию и функционируют административный центр, дворец бракосочетаний, амфитеатр, дворец спорта с бассейном, стадион на семь тыс. мест, конгресс-холл, уникальная научно-техническая библиотека, мечеть на пять тыс. человек, поражающий воображение гребной канал, новые парки и многое другое.

      Особое внимание уделено исторической части города, которая сегодня воспроизводит атмосферу и дух средневековья. Большим событием стало открытие в Туркестане крупнейшего в Центральной Азии многофункционального туристического комплекса "Керуен-сарай", строительство которого началось в декабре 2019 года. Объект расположен на площади 20,5 гектаров в буферной зоне культурного заповедника "Азрет-Султан" напротив мавзолея Ходжа Ахмеда Ясауи. Комплекс включает улицу торговцев и ремесленников времен Шелкового пути, "летучий театр", амфитеатр для проведения конного шоу, восточный базар, торговые ряды и бутики. Все сооружения связаны водным каналом, где проводится театрализованное шоу на воде "Парад лодок".

      Настоящим украшением и мостиком от прошлого к будущему стали возведенные за счет средств частных инвесторов гостиничные комплексы "Rixos", "Hampton by hilton", "Нұр-Әлем", фитнес центр, огромный "Керуен сарай".

      Развитие Туркестана во многом строится на его туристическом потенциале. Можно добавить акцент на инфраструктуру для паломнического туризма.

      Сейчас мировая практика показывает, что туристические города часто делают ставку на глобальную узнаваемость бренда. В этой связи предлагается создание единой концепции брендинга Туркестана, включающего культурные символы, туристические маршруты и национальную идентичность.

      Развитие туризма в Туркестане сосредоточено на развитии инфраструктуры, привлечении инвестиций и продвижении исторического и культурного наследия, что привело к росту туристического потока. Ключевые направления включают реставрацию объектов, строительство новых гостиниц и аквапарков, развитие цифровых сервисов, а также проведение национальных фестивалей и создание этноаулов для демонстрации казахской культуры. Туркестан получил статус туристической столицы тюркского мира, что способствовало его международному признанию и дальнейшему развитию.

      Экономический эффект

      Развитие туристической отрасли положительно сказывается на экономике региона и страны в целом. Расходы казахстанских домашних хозяйств на поездки за 2024 год составили 957,7 млрд тенге, что на 10,2 % больше, чем за 2023 год. Для сравнения, годом ранее этот показатель вырос на 34,9 %.

      Активное продвижение экологического и культурного туризма происходит в рамках инициативы "Таза Қазақстан", направленной на усиление экологической и духовной культуры. Эксперты отрасли отмечают, что устойчивый рост туристических показателей в Туркестане свидетельствует об эффективности государственных программ по развитию внутреннего туризма и повышению туристической привлекательности Казахстана на международной арене.

      Торговля

      Согласно данным Агентства по стратегическому планированию и реформам Республики Казахстан объем реализации розничной торговли в городе Туркестане на 2023 год составил 79,5 млрд тенге, оптовой 36,5 млрд тенге.

      Услуги по предоставлению продуктов питания и напитков составили 14,9 млрд тенге.

      Развитие торговли в Туркестане в значительной степени связано с его особым статусом как духовного, историко-культурного и туристического центра. Увеличение туристического потока, вызванное этим статусом, способствует росту спроса на товары и услуги, что в свою очередь стимулирует развитие торговли. 

      Строительство

      Общая площадь жилого фонда составляет 4213,6 тыс. м², из них жилая площадь - 2872,8 тыс. м². Количество жилых домов составляет 31837 штук, из них индивидуальные жилые дома - 31179 штук, многоквартирные дома - 658 штук. Обеспеченность жильем составляет 19 м²/чел.

      Объем строительства за 2023 год составил 219,6 млрд тенге, на 103,3 % к прошлому году.

      Новое строительство предполагает создание объектов с учетом будущих потребностей и изменений, а также использованием современных технологий и материалов. Это включает в себя не только возведение новых зданий и сооружений, но и реконструкцию существующих, с акцентом на устойчивость, энергоэффективность и адаптивность к изменяющимся условиям.

      Инвестиции

      Согласно данным Агентства по стратегическому планированию и реформам Республики Казахстан общий объем инвестиций в основной капитал за 2023 год составил 323,5 млрд тенге.

      Уменьшилась доля инвестиций в работы по строительству и ремонту зданий и сооружений с 327760,0 млн тенге в 2020 году на 274480,8 млн тенге в 2023 году.

      За период с 2020 по 2023 годы основная доля инвестиций приходится на операции с недвижимым имуществом, промышленность.

      Образование

      На территории города расположены 46 общеобразовательных школ проектной мощностью 25214 обучающихся, преподавание ведется на казахском и русском языках обучения.

      Дошкольное образование: на базе школ имеются мини центры, также ведут свою деятельность отдельно стоящие детские сады в количестве 20 штук проектной мощностью 3630 мест.

      В городе Туркестане есть 2 университета - Международный университет имени Ходжа Ахмеда Ясауи и Международный университет туризма и гостеприимства, на начало 2023/2024 учебного года число студентов составило 10787 человек.

      Развитие Туркестана возможно в нижеследующих направлениях:

      1)  увеличение текстильного сырья, хлопка, шелка и шерсти с доведением развития до полного удовлетворения нужд государства в этих видах сырья;

      2) выделение всякого рода жировых веществ - растительного (хлопкового) и животного происхождения - на еду в твердом виде, густого мыла, масла экстра, белого мыла, чистого мыла, колесной мази, гудрона, олеина, стеарина, жировой муки, жировой пыли и т. п. с доведением развития до полной переработки соответствующего сырья, получающегося в хлопководстве и скотоводстве (хлопковые семена и отбросы при заготовке мяса, консервов и замороженного мяса);

      3) выделение целлюлозы из делинта и стеблей хлопчатника, то есть в направлении получения сырья для бумажного производства, а также для производства взрывчатых веществ, искусственного шелка, фибры, искусственного конского волоса и т.п.;

      4) выделение сахаристых веществ - сахара из свеклы, винограда, меда, всевозможных изделий в виде пюре, варенья, консервов и прочего, из фруктов и винограда, в виде сушеных фруктов и т.п.;

      5) добычи солей - калийных (KCl), глауберовой (Na2S04), поваренной (NaCl) и прочих видов сульфатов и хлоридов, имеющихся в легкодоступных для разработки солончаках города Туркестана (запасы солей исчисляются млрд пудов);

      6)  организации на месте производства из вышеперечисленных видов сырья тех конечных продуктов и в таком количестве, которые необходимы для самого города Туркестана и сопредельных с ним стран, т. е.:

      а) хлопчатобумажных тканей различных сортов;

      б) шелковых тканей различных сортов;

      в) шерстяных тканей различных сортов;

      г) бумаги различных сортов;

      д) взрывчатых веществ;

      е) сахара;

      ж) ценных химических продуктов, соды, едкого натра, серной кислоты и других;

      з) кож различной обработки.

5. Анализ демографической ситуации и прогноз численности населения

      На начало 2024 года численность населения города Туркестана составила 228,1 тыс. человек. По сравнению с результатами переписи населения 2009 года она возросла на 85,1 тыс. человек или на 37,3 % (таблица 4.1.1).

      Численность города Туркестана за 2019 - 2024 годы выросла в 1,4 раза с 164,7 тыс. человек до 228,1 тыс. человек.

      Прогноз численности населения города Туркестана выполнен согласно международному стандарту ООН методом демографического прогнозирования.

      Таким образом, прогнозная численность населения составит:

      1) численность населения на исходный год - 228,1 тыс. человек;

      2) численность населения на 1- ом этапе - 280,0 тыс. человек;

      3) численность населения на расчетный срок - 400,0 тыс. человек.

6. Жилищно-гражданское строительство

      По состоянию на 1 января 2024 года жилищный фонд города составил 4 213,5 тыс. м² общей площади. Для характеристики существующей застройки были использованы материалы Бюро национальной статистики и данные поквартального обследования территории.

      Существующий жилищный фонд представлен преимущественно индивидуальными жилыми домами. Внутри многоквартирного жилищного фонда преобладает 5-9 этажная застройка, также 12-этажная по новому жилому фонду. Из общего количества жилищного фонда государственный фонд составляет 1 %, негосударственный, частный фонд - 99%,

      Жилые дома в аварийном состоянии в городе Туркестане составляют по данным Департамента БНС на 01 января 2024 года - 0,1 тыс. м² общей площади в количестве 1 дома с численностью проживающих 1 человек. Это аварийное жилье подлежит первоочередному сносу, как непригодное для дальнейшей эксплуатации.

      В территориальном отношении ввиду разного уровня освоенности планировочных районов и функционального зонирования жилищный фонд также распределен неравномерно, 22 % и 23 % существующего индивидуального жилого фонда размещено в районе Шаухар и Бекзат, по многоквартирному жилому фонду 80 % размещено в районе Отырар.

      Обеспеченность общей площадью жилья по городу в отчетном году составила 18 м² на человека.

      Генеральным планом предлагается максимальное сохранение существующей застройки. За весь проектный период необходимо построить 8093,6 тыс. м² общей площади жилищного фонда, в том числе на первую очередь строительства - 3557,4 тыс. м² общей площади. К расчетному сроку жилищный фонд увеличится до 11199,8 тыс. м² общей площади.

      Современное состояние и проектные предложения по формированию системы обслуживания населения

      В Генеральном плане развитие социальной инфраструктуры на перспективу ориентировано на новые градостроительные и социально - экономические условия и содержит следующие направления:

      формирование системы обслуживания должно быть направлено на доведение до нормативов социально значимых объектов гарантированного уровня;

      создание равноценных социально-культурных и социально - бытовых условий проживания населения во всех районах города за счет увеличения новых видов и типов предприятий обслуживания;

      развитие системы обслуживания на базе сложившейся сети объектов социальной сферы, развивающихся транспортных связей и новых районов жилищно-гражданского строительства;

      постоянное увеличение фонда объектов обслуживания, сохранение существующих учреждений социальной сферы, отвечающих своему назначению.

      Развитие социальной инфраструктуры

      При формировании системы культурно-бытового обслуживания основные усилия должны быть направлены на преодоление отставания в различных видах обслуживания от жилищного строительства и роста численности населения. Генеральным планом предусматривается система культурно-бытового обслуживания, основанная на полном и всестороннем обеспечении жителей города всеми видами культурно-бытового обслуживания.

      Необходимая потребность в составе и вместимости учреждений и предприятий обслуживания на расчетный срок в целом по городу и по территории нового перспективного развития определена в соответствии с проектной численностью населения на 2031 и 2044 год и учетом существующего положения в организации обслуживания населения города.

      Расчет учреждений и предприятий обслуживания производился в соответствии со СП РК 3.01-101-2013 "Градостроительство. Планировка и застройка городских и сельских населенных пунктов", СН РК 3.01-01-2013 "Градостроительство. Планировка и застройка городских и сельских населенных пунктов", СП РК 3.01-01-2008 "Методические указания по разработке проектов планировки частей городов и других населенных пунктов", СП РК 3.01-102-2012 "Планировка и застройка районов индивидуального жилищного строительства" по каждому жилому району решения принимаются в соответствии с рекомендуемым составом застройки, установленными нормами и численностью проживающего населения".

      Образование

      Дошкольные учреждения

      В настоящее время в городе имеется 20 постоянных дошкольных учреждений, проектная вместимость которых составляет 3630 мест.

      Имеется 136 дошкольных учреждений негосударственных, находящихся в частной собственности, на 16227 мест.

      Общая вместимость объектов дошкольного воспитания (государственных) к концу расчетного периода составит 24690 мест. Финансирование нового строительства намечается как за счет бюджетных средств, так и за счет частных инвесторов. На первую очередь предусмотрено 52 детских сада общей вместимостью 11500 мест. На расчетный срок предусмотрено размещение 48 детских сада общей вместимостью 9560 мест.

      Общеобразовательные учреждения

      Генеральным планом предусматривается расширение сети общеобразовательных учреждений до масштабов полного охвата неполным средним образованием и до 75% охвата детей средним образованием при обучении в одну смену. Исходя из этого, общая вместимость общеобразовательных школ на конец расчетного срока должна составить 90,0 тыс. обучающихся. На первую очередь планируется размещение 35 школ общей вместимостью 45630 обучающихся, на расчетный срок 18 школ общей вместимостью 19100 обучающихся.

      Средние специальные, профессионально-технические и высшие учебные заведения

      В городе Туркестане 9 учебных заведений, из них 3 учреждения государственные, 6 учреждений негосударственных.

      В городе расположен Международный казахско-турецкий университет имени Ходжа Ахмеда Ясауи. МКТУ имени Ходжа Ахмеда Ясауи является первым в Казахстане международным высшим учебным заведением и единственным среди тюркоязычных стран, получившим статус международного. Образовательная деятельность осуществляется по 54-ми специальностям бакалавриата, 30-ти специальностям магистратуры, 11-ти специальностям докторантуры, 3-м - резидентуры и 7-ми интернатуры. Обучение ведется на казахском, турецком, русском и английском языках. Всего в МКТУ имени Ходжа Ахмеда Ясауи обучается 7036 студентов. Преподавательский состав составляют 913 преподавателей.

      Также на территории города расположен Международный университет туризма и гостеприимства, в котором обучается 2068 студентов, с преподавательским составом в 107 преподавателей.

      К частным колледжам относятся: колледж "Болашақ", колледж "Тұран", колледж "Дарын", многопрофильный медицинский колледж "Туркестан", Туркестанский индустриально-педагогический колледж, Туркестанский профессионально-педагогический колледж, этнопедагогический колледж.

7. Инженерная подготовка территории

      Система высот - Балтийская, система координат - местная.

      Рельеф местности имеет уклон с северо-востока на юго-запад 3.20 ‰ (19.9 километоров от выезда на Кентау до выезда в село Балтаколь).

      Поверхность проектируемой территории имеет уклон от 3 ‰ до 36 ‰ (за исключением уклонов магистральной дороги республиканского значения) в соответствии с СН РК 4.01-03-2011 и СП РК 3.01-01-2008. Во избежание скопления поверхностных (ливневых) вод и снижения объемов земляных работ был принят уклон минимально 3‰. Данный уклон был достигнут путем организации контруклонов с поднятием проектных отметок (с насыпью грунтов).

      Сброс поверхностных вод с проезжей части, а также с внутриквартальной территории осуществляется в водоотводные каналы (арыки), устраиваемые вдоль проезжей части. При этом ноль/угловые отметки здания необходимо принимать в пределах 0,1-0,4 м от заданной проектной отметки перекрестка.

8. Транспорт и улично-дорожная сеть

      Воздушный транспорт

      Международной аэропорт с пропускной способностью 250 пассажиров в час (3,0 млн пассажиров в год) размещен и функционирует за пределами города, в 16 км северо-восточнее границы города, в 3-х км от села Шага.

      Аэропорт и прилегающие к нему земли на ближайшую перспективу станут инвестиционно-привлекательными для создания бизнес-парков с грузовыми и складскими терминалами, выставочными комплексами, торговыми центрами и т.д. Будущее аэропорта Туркестана связано не только с возрастающими пассажирскими сообщениями как внутри страны, так из-за рубежа, но и наблюдаемыми сегодня темпами роста авиагрузоперевозок. Создание условий для будущего авиационного "хаба" - это завтрашний день города Туркестана.

      Железнодорожный транспорт

      Придание городу Туркестану статуса областного центра, рост численности населения города и пригородной зоны, возобновление деятельности и строительство ряда крупных предприятий вызвали необходимость дальнейшего развития железнодорожного транспорта станции Туркестан с улучшением обслуживания грузопассажирских перевозок.

      На расчетный срок предлагается электрифицировать весь участок железнодорожной магистрали "Туркестан - Шымкент". Завершение электрификации железнодорожной магистрали "Туркестан - Шымкент" (участок 108 км Арысь II-Туркестан) не входит в рамки транспортной инфраструктуры города Туркестана и отмечено в Генеральном плане в виде стратегии "Возрождение туристического маршрута Великого шелкового пути" в Туркестанской области.

      Существующий железнодорожный вокзал на настоящий момент не отвечает требованиям перевозки пассажиров железнодорожным транспортом, имеет статус памятника архитектуры и не может быть реконструирован.

      Данным Генеральным планом предусматривается размещение нового железнодорожного вокзала вдоль существующей железнодорожной ветки Шымкент - Туркестан, в южной части города. Пропускная способность нового железнодорожного вокзала составит 5000 пассажиров в сутки.

      Строительство нового вокзала предусмотрено на расчетный срок.

      Внешние автомобильные дороги

      Внешняя автодорожная сеть города Туркестана представлена дорогами международного, республиканского, областного и местного значения:

      1) международная автодорога I категории "Западная Европа - Западный Китай";

      2) республиканская автодорога II категории: "Туркестан - Кентау";

      3) республиканская автодорога III категории: "Туркестан - Шаулдер";

      4) областная автодорога III категории: "Туркестан - Балтаколь";

      5) областная автодорога III категории: "Туркестан - Карнак".

      В настоящее время участок автодороги международного значения "Западная Европа - Западный Китай" протяженностью 16 км проходит по территории города Туркестана. На расчетный срок данная дорога становится городской магистралью.

      Кроме того, к городу Туркестану подходят автодороги областного значения 3-й технической категории. Для выноса грузовых и транзитных машинопотоков за пределы селитебных территорий Генеральным планом предусмотрены Южный и Северный обходы города. Предлагаемый Генеральным планом автодорожный обход города (южный обход) обеспечит беспрерывное и высокоскоростное движение транзитного автотранспорта по международному коридору "Западная Европа - Западный Китай".

      Для выноса грузовых и транзитных машинопотоков за пределы селитебных территорий Генеральным планом предусмотрены северный и южный обходы города (протяженность 30 и 32 км соответственно). Предлагаемый Генеральным планом автодорожный обход города обеспечит беспрерывное и высокоскоростное движение транзитного автотранспорта по международному коридору "Западная Европа - Западный Китай".

      В городе Туркестане имеются автостанция "Саяхат" и автовокзал на 1000 пассажиров в сутки. В связи с территориальным развитием города Туркестана, увеличением численности населения и повышением значимости города как культурно-духовного и туристского центра предполагается увеличение объема перевозок экскурсантов и туристов международными, междугородными и пригородными автобусными маршрутами.

      В целях организации внешних пассажирских автоперевозок существует современный международный автовокзал на 5000 пассажиров, который осуществляет маршруты регионального, казахстанского и международного значения.

      Городской пассажирский транспорт

      В городе эксплуатируется один вид общественного пассажирского транспорта - автобусы и микроавтобусы. Вспомогательный транспорт - такси. Организовано 20 городских маршрутов, связывающих основные жилые районы с центром и промышленными зонами.

      На перспективу - основным видом транспорта остается автобус. Предлагаются новые маршруты внутригородского пассажирского транспорта, связывающие районы перспективного развития с существующей частью города и промышленной зоной. Для улучшения транспортного обслуживания населения города Туркестана предлагаются четкая организация работы пассажирского транспорта, кардинальные изменения в структуре эксплуатации подвижного состава, замена микроавтобусов и автобусов малой вместимости на комфортные и конкурентоспособные автобусы средней и большой вместимости.

      К расчетному сроку основными видами пассажирского транспорта будут автобус и BRT. Для улучшения транспортного обслуживания населения города предлагается изменить подход к эксплуатации автобусного транспорта путем более четкой организации обеспечения регулярности движения, соблюдения необходимых интервалов на маршрутах и гибкого использования подвижного состава различной вместимости. На 1-очереди строительства необходимо создать муниципальный автобусный парк с собственной производственно-технической базой и подвижным составом. Для улучшения обслуживания пассажиров на магистральных улицах предлагается широкое внедрение на проезжих частях выделенных полос для движения автобусов. Это значительно повысит скорость передвижения пассажирского транспорта.

      Схемой улично-дорожной сети и движения транспорта Генерального плана предлагается широкое внедрение в городе скоростных видов общественного транспорта BRT.

      Улично-дорожная сеть

      Увеличение в городе за последние годы парка легковых автомобилей и перспектива роста уровня автомобилизации обуславливают необходимость пересмотра ряда основных принципов организации транспортного обслуживания городского населения, создания мощных систем магистралей, автомобильных стоянок и обслуживающей сферы автотранспортных услуг. На сегодняшний день по данным Департамента полиции в городе зарегистрировано 45 237 автомобилей, из них 38 085 легковых автомобилей.

      В то же время, ранее при разработке мероприятий и рекомендаций по созданию или реконструкции транспортной системы учитывалась определенная ограниченность капиталовложений, то есть увязывались финансовые возможности городского бюджета. При обосновании развития улично-дорожной сети необходимо максимально использовать имеющиеся возможности по увеличению коэффициента пропускной способности узлов существующей сети путем перепланировки отдельных перекрестков, пробивки новых участков улиц, восстановления движения на закрытых когда-то участках, реконструкции и строительства новых мостов и переходов, реконструкции улиц и строительства транспортных развязок в разных уровнях.

      Современная улично-дорожная сеть города Туркестана представлена прямоугольной системой улиц с довольно частой нарезкой кварталов. В районе старого города сохранилась исторически сложившаяся радиально-кольцевая система улиц.

      Основными планировочными осями города являются в западном и восточном направлениях - проспект Б. Саттарханова с выходом на выездные магистрали трассы Шымкент и Кызылорда, в северном направлении - улицы Казыбек Би с выходом на выездную магистральную трассу Кентау, улицы Әл-Фараби и Наурызым с выходом на Карашык, в южном направлении - улицы Ерубаева - Жандосова с выходом на трассу Балтаколь, проспект Жибек жолы с выходом на Шаульдерское направление, а также трасса Вокзал-Аэропорт.

      Основным принципом новой планировочной структуры является выделение исторического центра, вокруг которого формируется внутреннее транспортное кольцо. Для его создания предлагается пробивка проспекта Жибек жолы в южной части города от проспекта Б. Саттарханова до улицы Майкотова, в северной части от улицы Казыбек би до улицы Ерубаева и строительство улицы Ортак до улицы Ерубаева.

      Кроме того, Генеральным планом предлагаются расширение улицы Казыбек би от проспекта Б.Саттарханова до улицы Жибек Жолы и расширение улицы Наурызым от улицы Кошанова до Северной объездной дороги.

      В историческом центре предусматривается также соединение проспекта Б.Саттарханова с проспектом Тауке хана через улицу Байбурт.

      Кроме того, предлагается строительство продолжения улицы Майкотова через железнодорожные линии до трассы Балтаколь. Классификация улиц и дорог, параметры в красных линиях приняты в соответствии с нормативно-техническими документами в области архитектуры и градостроительства.

      Строительство путепроводов над железной дорогой, в створе магистральных улиц общегородского значения и кольцевой обводной автодороги будет обеспечивать выход транспорта из общегородского центра в залинейную часть города и на Кольцевую обводную дорогу.

9. Инженерная инфраструктура

      Водоснабжение

      Город Туркестан обеспечивается централизованным водоснабжением примерно на 90 % населения. Основные источники - подземные месторождения Миргалимсайское, Биресек-Кантагинское, Икансу-Ктайское с суммарными запасами около 300 тыс. м³/сутки, что полностью покрывает перспективные потребности города.

      Существующая водопроводная сеть - 1738,5 км, износ старых участков составляет 60-65 %. Подача воды осуществляется через четыре основных водопроводных узла общей мощностью 81,2 тыс. м³/сутки.

      Потребление воды:

      первая очередь - 103,2 тыс. м³/сутки;

      расчетный срок - 164,4 тыс. м³/сутки.

      Наблюдается дефицит мощности на ближайший период (~2 тыс. м³/сутки), что требует модернизации.

      Проектные решения:

      строительство магистрального водовода от Икансу-Ктайского источника;

      создание новых водопроводных узлов (по 20 тыс. м³/сутки);

      замена изношенных сетей;

      контроль и мониторинг утечек воды с использованием системы SCADA;

      доочистка и резервирование мощностей.

Технико-экономические показатели

Показатель

Существующее состояние

Первая очередь

Расчетный срок

Протяженность сетей, км

1 738,5

3 020,0

5 100,0

Производительность узлов водопроводных сооружении, м³/сутки

61 250

120 000

180 000

Норма, литр/сутки/человек

63

250

410

Водопотребление, м³/сутки

38 400

103 246

164 386

Обеспеченность водоснабжением населения, %

90

99

100

      Водоотведение

      В Туркестане действует централизованная раздельная система водоотведения, охватывающая 17 % населения. Протяженность сетей составляет 127,5 км, износ старых труб достигает 80 %. Основные сточные воды поступают на городские канализационные очистные сооружения (далее - КОС) мощностью 20 тыс. м³/сутки, фактическая нагрузка ~7,2 тыс. м³/сутки. Качество очищенной воды соответствует нормам, но сооружения требуют модернизации.

      Формирование стоков:

      первая очередь: 69,4 тыс. м³/сутки;

      расчетный срок: 114,1 тыс. м³/сутки

      промпредприятия: 19,3 тыс. м³/сутки

      ливневка: ~18 тыс. м³/сутки.

      Для покрытия будущих объемов Генеральным планом предусмотрены:

      строительство КОС-2 мощностью 75 тыс. м³/сутки,

      реконструкция КОС-1 (+60 тыс. м³/сутки).

      Итоговая мощность системы - 160 тыс. м³/сутки, что обеспечивает перспективные потребности города.

Технико-экономические показатели

Показатель

Существующее состояние

Первая очередь

Расчетный срок

Протяженность сетей, км

127,5

688,5

750

Количество КНС, штук

27

8

3

Норма, литр/сутки/человек

60

248

408

Расход сточных вод Qср, м³/сутки

7 200

103,4

159,6

Производительность КОС, м³/сутки

20 000

95 000

155,0

Обеспеченность водоотведение населения, %

17

91,8

97,1

Технико-экономические показатели ливневой канализации

Показатель

Первая очередь

Расчетный срок

Общая протяженность ливневой канализации

68

40

Количество дождеприемников с насосной станцией, штук

204

101

Модульные очистные станции ливневых вод

48

16

Обеспеченность ливневой канализацией населения, %

90,7

95,1

      Теплоснабжение

      В Туркестане смешанная система: централизованные котельные + множество автономных (БМК, крышные), из них:

      работает 18 котельных, мощность централизованных составляет 162,93 Гкал/час;

      сети - 56,2 км, износ - 23 %, часть требует замены;

      текущая нагрузка - 487 Гкал/час, к 1-й очереди возрастет до 756 Гкал/час;

      основная нагрузка - новые районы Отырар, Туран Сити, Шаухар.

      Уже сейчас мощности централизованных котельных не хватает.

      Планируются: расширение центральной котельной, строительство новых автономных источников, замена изношенных сетей и строительство 40 км магистралей.

      Рекомендуется внедрение ИТП, автоматики, предизолированных труб, солнечных коллекторов и тепловых насосов;

      Это обеспечит надежное теплоснабжение и снижение потерь до 8-10 %.

Технико-экономические показатели

Показатель

Существующее состояние

Первая очередь

Расчетный срок

Протяженность сетей, км

56,2

96,2

96,2

Общая производительность централизованной системы, Гкал/ч

162,93

200

200

Теплопотребление, Гкал/ч

487,39

756,54

758,07

      Газоснабжение

      Газоснабжение города Туркестана осуществляется от магистрального газопровода высокого давления, подающего газ на АГРС-15 "Туркестан", принадлежащую АО "Интергаз Центральная Азия".

      газ подается от АГРС-15 через сеть ПГБ, ГРП и ШР, газификация - 92 %;

      сети составляет - 1466 км, большинство новые (ПЭ-100), но в Шавгаре и центре есть изношенные участки;

      проблемные районы по давлению: Отырар, Бирлик, Шавгар - нужны новые ГРП;

      потребление: первая очередь - 107,9 тыс. м³/час, расчетный срок - 55,6 тыс. м³/час;

      промышленность - 54,9 тыс. м³/ч, основной потребитель - "Туркестан Текстиль";

      будущая мощность источников: 220 тыс. м³/ч (действующая + АГРС "Сауран");

      резерв мощности есть, сеть обеспечивает развитие новых районов;

      план: построить АГРС "Сауран", новые ГРП (ГРП-25, ГРП-14а), закольцевать газопроводы, модернизировать старые узлы.

Технико-экономические показатели

Показатель

Существующее состояние

Первая очередь

Расчетный срок

Протяженность сетей, км

1 466

1 720

1 950

Количество ГРП и ПГБ, штук

31

44

55

Общая производительность системы, тыс. м³/час

100

220

220

Расход природного газа, тыс. м³/час

-

175,3

120,1

Обеспеченность газоснабжением населения, %

92

99

100

      Телефонизация

      В Туркестане функционирует развитая телекоммуникационная сеть: фиксированная IP-телефония, мобильные сети 2G/3G/4G и 5G (первый город в Республике Казахстан).

      5G работает на ключевых объектах: акимат, конгресс-холл, Туркестан Арена, Фараб, Жастар сарайы; планируется расширение на аэропорт и крупные комплексы;

      город обслуживают операторы: "Казахтелеком", "Транстелеком", "Beeline", "Tele2/Altel", "Kcell", "AlmaTV", "Кайнар-Медиа";

      магистральные связи выполнены по ВОЛС, SDH, абонентские - медные кабели ТПП и оптические линии;

      используются станции CDMA-450/800, обеспечивающие широкое покрытие и устойчивую связь;

      проектное развитие: переход на FTTH (G-PON), расширение АТС, увеличение мультисервисных абонентских доступов;

      потребность: первая очередь - 70 000 номеров, расчетный срок - 100 000 номеров.

Технико-экономические показатели

Показатель

Существующее состояние

Первая очередь

Расчетный срок

Протяженность сетей, км

1 786

3 920

4 150

Количество АТС, штук

5

42

55

Общая производительность системы, номера

60 000

70 000

100 000

Обеспеченность населения телефонной сетью общего пользования, %

85

99

100

      Электроснабжение

      Система электроснабжения города Туркестана сформирована на основе радиально-кольцевой схемы с питанием от магистральных линий 220 кВ и 110 кВ, поступающих от энергосистемы АО "KEGOC".

      Электроснабжение обеспечивают сети 220-110-35-10-0,4 кВ, подстанций - 13 штук, уровень обеспеченности - 95 %.

      Общая протяженность сетей - 1056 км, износ - до 60 % на старых участках.

      Основные центры питания: подстанции Орталык, Коммунальная, Солтустик.

      Наибольшие дефициты мощности в районах Отырар, Бирлик, Туран-Сити (нужны новые ТП/ПС).

      Потребление: первая очередь 239 МВт, расчетный срок 240 МВт.

      Резерв мощности подстанций большой - до 754 МВт.

      План: строительство новых ПС (Бекзат, Сауран, Нуртас), усиление ВЛ 110 кВ, новые ТП 10/0,4 кВ.

Технико-экономические показатели

Показатель

Существующее состояние

Первая очередь

Расчетный срок

Протяженность сетей, км

1 056,5

2 750

2 950

Количество ПС, штук

13

16

16

Общая производительность системы, МВт

587,7

619,7

1089,7

Расход электрической нагрузки, МВт

60

332,21

335,43

Обеспеченность электроснабжением населения, %

95

99

100

      Санитарная очистка территории

      В городе Туркестане действует система организованного сбора и вывоза ТБО. Охват высокий в многоэтажных районах и ограниченный в частном секторе. Основной полигон площадью 50 гектар заполнен на 95 % (1,187 млн тонн из 1,25 млн тонн), остаточная емкость - 62,8 тыс. тонн, что хватит менее чем на год.

      Раздельный сбор внедрен частично, сортировка и переработка развиты недостаточно, отсутствует система приема крупногабаритных и опасных отходов.

      Генеральным планом предусмотрено создание современной инфраструктуры обращения с отходами: обновление контейнерного парка, расширение площадок, GPS-контроль мусоровозов, строительство сортировочного комплекса, пунктов приема вторсырья и новой площадки для КГО.

      Планируется строительство нового полигона 50 гектар и вместимостью 3,5 млн тонн, что обеспечит работу системы на 25-30 лет. Также рассматриваются энергоэффективные решения - утилизация метана и технология Waste-to-Energy.

10. Первоочередные градостроительные мероприятия проектных решений Генерального плана

      Первая очередь охватывает период до 2031 года и основывается на планах и программах, касающихся перспектив развития населенного пункта, а также на предложениях данного Генерального плана.

      При проектировании Генерального плана учтены следующие факторы, отвечающие перспективному уровню социального развития города:

      четкое функциональное зонирование;

      формирование новой индивидуальной жилой застройки усадебного типа;

      дальнейшее формирование общественного центра города и мини общественных центров в новой жилой застройке;

      дальнейшее формирование и совершенствование транспортной сети города и инженерной инфраструктуры;

      благоустройство и озеленение территорий вдоль дорог;

      организация единой, взаимоувязанной системы зеленых насаждений общего пользования, способствующих улучшению микроклиматических условий города;

      проведение мероприятий по охране природы и оздоровлению окружающей среды.

      Пространственное решение и структура системы улиц определены в увязке с архитектурно-планировочным решением и функциональным зонированием города, учетом существующей планировочной структуры.

      Учитывая месторасположение очага сибиреязвенного захоронения, отмеченных участков на схеме, Генеральным планом на данной территории в период первой очереди не будет проводиться строительство жилых домов, объектов социальной инфраструктуры. Любая деятельность в такой зоне строго регулируется и требует согласования с государственными органами ветеринарного и санитарно-эпидемиологического надзора.

      Основными задачами реализации первой очереди строительства являются увеличение средней жилищной обеспеченности до 27 м² на человека, обеспеченность инженерным оборудованием района новой комплексной застройки, выполнение градостроительных проектов для районов по размещению строительства на первую очередь строительства. Застройка жилых территорий первой очереди строительства намечена жилыми комплексами со встроенными в первые этажи объектами обслуживания и районами усадебной застройки.

      Таким образом, в Генеральном плане определены общие объемы нового жилищного строительства, расселяемое население, территории, необходимые для его размещения, объемы убыли существующего жилищного фонда, динамика движения жилищного фонда и структура по этажности застройки

      В пределах рассматриваемой территории до 2031 года может быть размещено 3 557,4 тыс. м² жилой застройки, из них: 2-3 этажной - 414,8 тыс. м², 4,5,6 этажной- 1203,9 тыс. м², 6-12 этажной - 1379,7 тыс. м², усадебной - 559,0 тыс. м². Численность населения города в принятых границах на конец первой очереди 2031 год составит 280,0 тыс. человек.

      Улучшение жилищных условий и новое строительство жилищного фонда на первую очередь Генерального плана опираются на Концепцию развития жилищно-коммунальной инфраструктуры на 2023-2029, прогнозную схему территориально-пространственного развития страны до 2030 года, Послание Главы государства народу Казахстана от 5 октября 2018 года "Рост благосостояния казахстанцев: повышение доходов и качества жизни". Концепция консолидирует все меры государственной поддержки в сфере жилищного строительства, обеспечения жильем граждан, модернизации и развития системы ЖКХ. Основные меры государственной поддержки в жилищном строительстве направлены на стимулирование строительства доступного жилья широким слоям населения за счет обустройства районов застройки инженерными сетями, привлечение частных инвестиций, ипотечных программ, единой жилищной политика, стимулирование роста жилищного фонда с учетом комплексного планирования территории.

      Также к мерам развития ЖКХ относятся:

      регулирование и контроль в строительной деятельности;

      цифровизация ЖКХ;

      градостроительное планирование;

      рациональное обеспечение населения качественной питьевой водой.

      Из социально значимых объектов на первую очередь запроектировано размещение 35 школ общей вместимостью 45630 обучающихся и предусмотрено строительство 52 детских сада общей вместимостью 11500 мест.

11. Укрупненный расчет и структура затрат на строительство

      Определена стоимость строительства по первому этапу реализации проектных решений (2031 год) в сумме 1898,8 млрд тенге.

      Расчет капитальных вложений носит укрупненный, ориентировочный характер.

      Для определения инвестиций использовались усредненные показатели на единицу вместимости по ряду учреждений и предприятий обслуживания и по прочим объектам согласно УСН РК 8.02-04-2023 "Укрупненные показатели стоимости строительства зданий и сооружений. Объекты непроизводственного назначения. Туркестанская область".

Таблица - Структура капитальных вложений

Виды строительства

2031 год

млрд тенге

% к итогу

1. Производственное строительство, всего

199,8

10

в том числе:



1.1. Промышленность

130,0


1.2. Инженерное оборудование и инженерная подготовка территории, всего

57,3


в том числе:



- водоснабжение и канализация

12,0


- теплоснабжение

7,5


- электроснабжение

28,0


- связь и телекоммуникации

0,8


- инженерная подготовка территории

7,0


- санитарная очистка города

0,5


- газоснабжение

1,5


1.3 Улично-дорожная сеть и сооружения транспорта

12,5


2. Непроизводственное строительство, всего

1699,0

90

в том числе:



2.1. Жилищное строительство

894,0


2.2. Ремонтно-реконструктивные мероприятия по жилищному фонду

105,0


2.3. Строительство объектов обслуживания

700,0


Итого капвложений

1898,8

100,0 

      Из общего объема капитальных вложений 199,8 млрд тенге или 10 % предусмотрено на производственное строительство, 1699,0 млрд тенге или 90 % на непроизводственное строительство.

      Основную часть затрат непроизводственного строительства составят затраты на жилищное строительство, доля которых в общем объеме этих капитальных вложений составит 47 %, доля капитальных вложений на строительство объектов культурно-бытового обслуживания - 36,8 %.

12. Зонирование приаэродромной территории аэродромов

      Зонирование приаэродромной территории аэродромов выполнено согласно Закону Республики Казахстан "Об использовании воздушного пространства Республики Казахстан и деятельности авиации".

      К деятельности, которая может представлять угрозу безопасности полетов, относятся строительство объектов, установка линий электропередачи и размещение других сооружений, которые являются препятствиями на приаэродромной территории и местности в пределах воздушных трасс; работы, вследствие которых в воздушном пространстве производятся радиоволновое, видимое, акустическое и иные виды излучения; размещение объектов, создающих условия для массового скопления птиц или ухудшающих полетную видимость, а также любая другая деятельность, не связанная непосредственно с использованием воздушного пространства, но влияющая на безопасность полетов, оборудования воздушных судов и находящихся на них людей.

      Такая деятельность может осуществляться только с разрешения, выдаваемого в соответствии с Правилами выдачи разрешений на осуществление деятельности, которая может представлять угрозу безопасности полетов воздушных судов.

      Получение разрешения требуется для строительства, установки, размещения, расширения, реконструкции или технического перевооружения:

      1) всех объектов в районе аэродрома, высота и месторасположение которых определены с учетом обеспечения безопасности полетов в Правилах выдачи разрешений на осуществление деятельности, которая может представлять угрозу безопасности полетов воздушных судов, утвержденных постановлением Правительства Республики Казахстан от 12 мая 2011 года № 504;

      2) линий связи, электропередачи, а также других объектов радиоволнового и видимого электромагнитных излучений, которые могут создавать помехи для нормальной работы авиационных радиотехнических средств, светосигнального оборудования, служить причиной ослепления пилотов;

      3) взрывоопасных объектов;

      4) факельных устройств для аварийного сжигания сбрасываемых газов.

      При определении высоты факельных устройств учитывается максимально возможная высота выброса пламени.

      5) промышленных, иных предприятий и сооружений, деятельность которых может привести к ухудшению видимости в районах аэродрома (вертодрома);

      6) звероводческих ферм, скотобоен и других объектов, осуществляющих сельскохозяйственную деятельность в радиусе тринадцати километров от контрольной точки аэродрома. Такая деятельность возможна только, если она не приводит к массовому скоплению птиц и угрозе безопасности полетов в соответствии с критериями, определяемыми правилами выдачи разрешений на осуществление деятельности, которая может представлять угрозу безопасности полетов воздушных судов.

      3. Строительство, установка, размещение, расширение, реконструкция или техническое перевооружение объектов, указанных в пункте 2 настоящего раздела, осуществляются в соответствии с разрешениями, выдаваемыми уполномоченной организацией в сфере гражданской авиации или уполномоченным органом в сфере государственной авиации.

      Запрещается размещать на расстоянии ближе тринадцати километров от контрольной точки аэродрома места выброса отходов, приводящих к массовому скоплению птиц и угрозе безопасности полетов.

      Расстояние от КТА до застроенной части города составляет около 12,5 км.

      В радиусе 13 км от КТА расположены территории лесного фонда и небольшая территория индивидуальной жилой застройки (схема прилагается). Однако данные объекты расположены вне зоны взлета и посадки воздушных судов.

     


      Рисунок 12.1 Схема расположения аэропорта города Туркестана

13. Инженерно-технические мероприятия гражданской обороны.

      Мероприятия по предупреждению чрезвычайных ситуаций.

      В соответствии со статьей 20 Закона Республики Казахстан "О гражданской защите" (далее-Закон) и Инструкцией по содержанию и объемам инженерно-технических мероприятий гражданской обороны, утвержденной приказом Министра внутренних дел Республики Казахстан от 24 октября 2014 года № 732, на территории Республики Казахстан осуществляется отнесение городов к группам, а организаций к категориям по гражданской обороне (далее - ГО).

      В соответствии с распоряжением акима Туркестанской области от 3 июля 2024 года № 1-37-р-о/д утвержден перечень городов, отнесенных к определенным группам организаций по категориям гражданской обороны. Указанный документ устанавливает классификацию городов области с учетом требований гражданской обороны и распределяет их по соответствующим категориям ГО. На основании вышеуказанного нормативного документа город Туркестан отнесен к третьей группе по гражданской обороне, что определяется следующими критериями:

      численность населения составляет от 250 000 до 500 000 человек;

      на территории города имеются организации, отнесенные к особо важной или категорированной категории;

      менее 30 % территории или населения города попадают в зону возможной чрезвычайной ситуации глобального или регионального масштаба.

      Организации на территории города Туркестана отнесены к категориям ГО в зависимости от степени их значимости и потенциальных последствий при возникновении чрезвычайной ситуации: (объекты стратегические, жизнеобеспечения, здравоохранения, организации связи, энергетики). Перечень таких организаций формируется местными исполнительными органами на основании статьи 20 Закона.

      Зоны разрушений при воздушной ударной волне

      Согласно пункту 6 приказа МВД РК № 732:

      10 кПа (0,1 кгс/см²) - зона возможных разрушений;

      от 30 кПа (0,3 кгс/см²) - зона возможных сильных разрушений;

      промежуточная территория - зона возможных слабых разрушений;

      Удаление границ зон разрушений:

      сильные разрушения - в пределах проектной застройки города;

      слабые разрушения - до 7 км от границ проектной застройки;

      проектная застройка определяется утвержденным Генеральным планом города.

      Зона возможных разрушений в совокупности с прилегающей территорией шириной 120 км составляет зону возможного сильного радиоактивного заражения, что учитывается при разработке планов ГО и мероприятий по эвакуации и защите населения.

      Система оповещения

      Эффективность оповещения обеспечивается комплексом мероприятий, включающих запуск электросирен и сиренно-речевых устройств (СРУ), перехват телерадиовещания, рассылку SMS-сообщений, использование мобильных приложений для смартфонов, а также размещение информации на интернет-сайтах.

      При угрозе возникновения или возникновении чрезвычайной ситуации для оповещения населения используется сигнал оповещения "Внимание всем!". По сигналу "Внимание всем!" население использует доступные средства приема информации для получения и выполнения инструкций о действиях в сложившейся обстановке.

      Вместе с этим передача информационных видео- и аудио сообщений посредством прерывания трансляции телерадиовещания производится в соответствии с положениями Закона Республики Казахстан "О масс-медиа".

      В населенных пунктах, где отсутствуют технические средства оповещения и возможность использования каких-либо механизмов оповещения населения, будут привлекаться мобильные комплексы ДЧС, оперативно-служебный транспорт, оснащенный сигнально-громкоговорящими устройствами, а также подворовой обход.

      С имамами мечетей города и сельских округов отработан вопрос по оповещению населения региона через громкоговорящие устройства об угрозе либо возникновении чрезвычайных ситуаций. Во всех мечетях заложены пакеты оповещения с текстами на государственном и русском языках.

      Система оповещения гражданской защиты - совокупность программных и технических средств, обеспечивающих информирование населения и государственных органов об угрозе жизни и здоровью людей, порядке действий в сложившейся обстановке.

      Согласно утвержденным нормам положенности оконечными средствами оповещения (приказ Министра чрезвычайным ситуациям Республики Казахстан от 10 апреля 2025 года № 130 "Об утверждении натуральных норм положенности технических средств системы оповещения гражданской защиты") для полного охвата территории Туркестанской области необходима 1041 единица сиренно-речевых устройств. В настоящее время в регионе функционируют 359 СРУ и 60 электросирен (С-40).

      В городе Туркестане установлены 54 СРУ и 1 единица С-40, что обеспечивает охват населения на уровне 73 %. Для полного охвата требуется дополнительно установить 20 СРУ.

      Решения по предупреждению чрезвычайных ситуаций природного и техногенного характера

      Защита населения от поражающих факторов стихийных бедствий, аварий и катастроф достигается комплексным использованием различных технологий, видов, способов и средств защиты. Инженерная защита застраиваемой территории предусматривает образование единой комплексной территориальной системы, обеспечивающей эффективную защиту территории от негативного влияния природных и техногенных процессов. Мероприятия защиты направлены на оптимизацию среды проживания, предотвращение возможности техногенных аварий, связанных с эксплуатацией. Единые комплексные территориальные системы инженерной защиты проектируются для всей территории города независимо от инвестиционных вложений и ведомственной принадлежности защищаемых участков и объектов.

      Инженерная защита от возможных землетрясений сводится к осуществлению строительных работ, направленных на усиление несущей способности конструкций зданий и сооружений, замене не сейсмостойких элементов, применение дополнительных конструктивных решений, обеспечивающих повышение прочности сооружений.

      Повышение устойчивости зданий к воздействию сейсмических толчков не только снижает материальный ущерб, но также позволяет существенно сократить количество безвозвратных материальных потерь.

      Подтопление территории.

      Среди циклических опасных природных явлений наиболее характерны ливневые дожди, весенне-летние паводки. Наиболее катастрофическим из них является половодье.

      Необходимо предусмотреть ряд превентивных мероприятий по отводу притока талой дождевой воды в магистральные каналы Карашык, Шага, Шошкаколь.

      С учетом изменения границ территорий города необходимо предусмотреть инженерные мероприятия по укреплению тела дамбы канала Шага, Карашык на территории сектора Отырар, Бирлик, Яссы, Сауран города Туркестана, мониторинг ближайших водоохранных зон датчиками уровня воды и локальной системы оповещения (статья 42 Закона).

      В период весеннего половодья организуются постоянный мониторинг и обследование данных участков. Со службами гражданской защиты проводятся тактико-специальные учения на реагирование и ликвидацию последствий ЧС.

      На паводковый период приводятся в готовность силы и средства государственной подсистемы гражданской защиты города Туркестана.

      Эвакуация населения из зон затопления предусматривается, как правило, заблаговременно до наступления пика опасности затопления.

      Чрезвычайные ситуации техногенного характера

      Чрезвычайные ситуации техногенного характера могут возникнуть в случаях аварий, в результате которых полностью или частично выводятся из строя производства, а также аварии производственных зданий, сооружений, аппаратов, машин, оборудования, отражающиеся на работе предприятия в целом или отдельных его производств или технических единиц.

      В случае экстремальных ситуаций техногенного характера необходима эвакуация из опасной зоны населения и частично сотрудников предприятий, при таких ситуациях для защиты населения также важной задачей является локализация источника, для чего необходимо в сжатые сроки прекратить или приостановить работу объекта, который стал причиной создания экстремальной ситуации.

      На объектах, представляющих потенциальную угрозу техногенных катастроф, согласно Плану основных мероприятий, утвержденному акимом города (составляется ежегодно), согласно статье 46 Закона проводятся обучение в сфере гражданской защиты, подготовка и переподготовка руководящего состава и специалистов. Также проводятся учебные тревоги и противоаварийные тренировки по плану, утвержденному руководителем организации.

      Для обеспечения пожарной безопасности на территории города имеется три подразделения государственной противопожарной службы.

      Учитывая перспективное территориальное развитие города, существующих пожарных депо недостаточно. На территории города предусмотрены строительство двух пожарных депо, создание оперативно- спасательного отряда для реагирования тушения пожаров и других аварийно-спасательных работ.

      Решения на случай военного времени

      Одними из направлений эффективного уменьшения масштабов чрезвычайных ситуаций являются строительство и использование защитных сооружений различного назначения На территории города предлагается использовать около 1,0 тыс. объектов в качестве простейших укрытий, а именно пространство подземных подвалов, цокольные помещения, подземные паркинги жилых домов и строений, а также подземные переходы, что на сегодняшней день достаточно для временного укрытия населения в случаях возникновения чрезвычайных ситуации. В связи с приростом населения необходимо учитывать факт наличия простейших укрытий во вновь возводимых зданиях, предназначенных для массового прибытия и нахождения населения с соблюдением требований строительных норм и правил.

      В Генеральном плане заложено устройство около 767 простейших укрытий.

      Для увеличения фонда защитных сооружений необходимо рассмотреть вопрос о приобретении модульных защитных сооружений.

      В соответствие с пунктом 4 статьи 23 Закона для оперативного управления силами и средствами гражданской защиты создаются запасные (городские, загородные), вспомогательные и подвижные пункты управления.

      Предусматривается создание запасного и загородного пункта управления акима города.

      В целях эффективного реагирования на чрезвычайные ситуации природного и техногенного характера и на случай особого периода для города необходимо создание подвижного пункта управления, созданного на базе автомобиля высокой проходимости.

      Эвакуация

      Одной из мер по спасению населения в "особый период" является его эвакуация, которую намечается осуществлять автомобильным транспортом и пешим путем.

      Планирование, организация и проведение эвакуации населения непосредственно возлагаются на эвакуационные органы, органы управления по делам гражданской защиты и чрезвычайным ситуациям.

      Имеется план эвакуации и рассредоточения населения города Туркестана (раздел Плана гражданской обороны города Туркестана).

      Эвакуацию населения предлагается проводить по программе, разработанной службой по чрезвычайным ситуациям города согласно Плану гражданской обороны.

      При возникновении необходимости массовой эвакуации жители города пользуются пунктами эвакуационного сбора по месту жительства. Адреса пунктов эвакуации включены в мобильное приложение "2GIS".

      Местонахождение сборно-эвакуационных пунктов (СЭП) определено в объектах, которые рассчитаны на принятие большого контингента населения, имеют значительные площади для его сбора и удобные транспортные связи для эвакуации населения.

      Пункты сбора эвакуации населения размещены в районах сложившейся застройки. На перспективу с ростом численности населения предлагается организовать дополнительные СЭП в районах нового жилищного строительства.

      Население теоретически должно быть подготовлено к чрезвычайным ситуациям. Для этой цели необходимо вести разъяснительную работу в учреждениях дошкольного воспитания, учебных заведениях и организациях, а для незанятого населения по месту жительства.

14. Охрана памятников истории, культуры и архитектуры

      Состояние архитектурных памятников в городе Туркестане

      Город Туркестан - одно из важнейших историко-культурных мест Центральной Азии, известен своими уникальными архитектурными памятниками, связанными с исламской и тюркской культурой. Главной достопримечательностью города остается мавзолей Ходжа Ахмеда Ясауи, включенный в список Всемирного наследия ЮНЕСКО. Этот шедевр тимуридской архитектуры до сих пор сохраняет свое величие, несмотря на многовековую историю.

      Общее состояние памятников в Туркестане можно охарактеризовать как удовлетворительное с рядом объектов в хорошем состоянии благодаря проведенным реставрационным работам в последние годы. Особенно активно реставрационные мероприятия велись в преддверии признания Туркестана духовным центром тюркского мира и рамках развития туристической инфраструктуры.

      Тем не менее, ряд памятников требует дополнительного внимания и консервации. Некоторые объекты, расположенные вне центральной туристической зоны, подвержены воздействию природных факторов - ветра, осадков, температурных перепадов. Также наблюдаются проблемы с сохранением аутентичности отдельных архитектурных элементов, особенно в случаях, когда при реставрации применялись современные материалы, не соответствующие оригинальной технологии.

      Кроме того, на состояние памятников влияют и антропогенные факторы: неконтролируемый поток туристов, недостаток охраны и информационного сопровождения, а также нехватка профессиональных кадров в сфере реставрации и охраны культурного наследия.

      Для поддержания и улучшения состояния памятников необходимы:

      систематические научные исследования и мониторинг состояния объектов;

      использование традиционных материалов и технологий при реставрации;

      расширение образовательных и просветительских программ среди местного населения и туристов;

      увеличение финансирования на охрану и содержание исторических объектов.

      Всего на территории города расположено 19 памятников республиканского значения (приказ Министра культуры и информации Республики Казахстан от 11 июля 2025 года № 318-НҚ "Об утверждении Государственного списка памятников истории и культуры республиканского значения"), из которых 1 объект всемирного значения состоит в списках ЮНЕСКО (решение Комитета Всемирного Наследия ЮНЕСКО № 27 СОМ 8 С.35 от 03 июля 2003 года) и 1 представляет собой комплекс застройки железнодорожной станции, который образуют 20 зданий и сооружений. Списки памятников местного значения, утвержденные постановлением акимата Туркестанской области от 17 сентября 2020 года № 188, включают 5 объектов.

      Памятники истории и культуры исторического центра республиканского значения:

      1. Мавзолей Ходжа Ахмеда Ясауи (конец XIV века).

      2. Городище Культобе, ІІІ-ІV - ХІV-ХІХ века

      3. Древний город Туркестан, ХV-ХІХ века

      4. Подземная мечеть Хильвет, XII-ХХ века

      5. Подземная мечеть Әулие Құмшық ата, XI-ХIІ века

      6. Чилляхана, XI-ХIІ века

      7. Мавзолей Тауке хана, XIV-XVII века

      8. Мавзолей Рабии Сұлтан Бегім, XV век

      9. Мавзолей безымянный (склеп), XVI век

      10. Крепостная стена цитадели, XVI-XIX века

      11. Восточная Баня, XVI-XVIII века

      12. Мавзолей Есім хана, XVII век

      13. Ворота крепостной стены цитадели, XVI-XIX века

      14. Мечеть Жұма, XIX век

      15. Мавзолей Гаухар ана, ХІІ-ХІV века

      16. Здание штаба гарнизона, ХІХ век

      17. Мавзолей Әлқожа ата, ХІІ век

      18. Мечеть-медресе Жәудір-ана, XIV-ХV - ХІХ-ХХ века

      19. Комплекс железнодорожной станции (вокзал; депо; дома жилые; ледники), 1903 год.

      Местного значения:

      20. Здание городского исполкома, ХIХ век

      21. Мавзолей Бала би, XIX век

      22. Детская спортивная школа, ХIХ век

      23. Здание аптеки, конец XIX века

      24. Казарма, ХІХ-ХХ века

      Территории памятников истории и культуры города Туркестана и их зоны охраны

      В современном городе Туркестане ценную историческую застройку города представляют группы памятников, расположенных в двух основных зонах: в восточной части города - средневековый Ески Туркестан (6 - 19 века) и "новый" (русский) город (конец 19 века - начало 20 века), в юго-западной части - привокзальный район - станция Туркестан (1902 - 1906 годы).

      Территория позднего средневекового города Туркестана (Ески Туркестан)

      Археологические объекты включают городище Культобе (1-14 вв.) - ранний Яссы и городище Ески Туркестан (14 век-начало 20 века). В северо-западной части городища Ески Туркестан находится восстановленная ханская ставка (Хан ордасы) 17-18 веков.

      Архитектурные памятники сосредоточены вблизи мавзолея Ходжа Ахмеда Ясауи в северо-восточной части средневекового города Туркестана, это - мавзолей Рабии Сұлтан Бегім (15 веков), мавзолей Есім хана (17 века), мавзолей Восьмигранный (14-16 веков), мавзолей Безымянный (16 века), Чилляхана (чилляхана) (15 века), мечеть Жұма (19 века), Восточная баня (16-18 веков). На территории Ески Туркестана стоит также здание казармы (конец 19 века).

      Общая площадь охранной зоны средневекового Ески Туркестана вместе с территорией памятников составляет 88,7 гектар.

      Подземная мечеть Әулие Құмшық ата - памятник республиканского значения, расположенный в 1 км к югу от ханаки Ходжа Ахмеда Ясауи. Охранная зона вместе с территорией памятника составляет 0,03 гектар.

      Мавзолей Әлқожа ата, ХІІ век - памятник республиканского значения, расположенный в 2,5 км к востоку от Мавзолея Ходжа Ахмеда Ясауи. Охранная зона вместе с территорией памятника составляет 0,3 гектар.

      Мавзолей Гаухар ана, ХІІ-XIV века - памятник республиканского значения. Охранная зона вместе с территорией памятника составляет 0,09 гектар.

      Сохранение памятника Всемирного наследия мавзолея Ходжа Ахмеда Яссауи

      Мавзолей Ходжа Ахмеда Ясауи расположен в центре города Туркестана на территории средневекового городища Туркестан. Мавзолей построен по приказу Тимура в 1389 - 1399 годы над небольшим мавзолеем 12 века известного суфия, философа, автора религиозного сборника "Хикмет" и поэта Ходжа Ахмеда Ясауи, похороненного в 1166 году в некрополе города Яссы. Находится под охраной государства, как памятник республиканского значения, и с 2003 года - памятник международного значения. Территория памятника состовляет 0,55 гектар, территория буферной зоны состовляет 88,7 гектар.

      Все работы, проводимые на мавзолее Ходжа Ахмеда Ясауи и памятниках археологии и архитектуры, расположенных в буферной зоне, должны проводиться в соответствии с руководством по выполнению Конвенции об охране объектов всемирного культурного и природного наследия (1972 год).

      Основные положения по сохранению памятников истории и культуры города Туркестана:

      все работы на памятниках истории и культуры города должны проводиться по научно-реставрационным проектам, согласованным с уполномоченным органом по охране и использованию историко-культурного наследия;

      при освоении территории города Туркестана до отвода земельных участков предусматривается проведение внеплановых (превентивных) археологических работ по выявлению объектов историко-культурного наследия в соответствии с пунктом 1 статьи 30 Закона Республики Казахстан "Об охране и использовании объектов историко-культурного наследия";

      необходимо соблюдать меры по режиму использования охранных зон, зон регулирования застройки и зон охраняемого природного ландшафта объектов историко-культурного наследия.

15. Градостроительное развитие

      Архитектурно-планировочная организация территории

      Проектная архитектурно-планировочная организация территории города Туркестана выполнена с учетом сложившейся функционально-планировочной структуры города и разработана на основе комплексной оценки территории и сложившегося транспортно-планировочного каркаса.

      При планировке необходимо исходить из сохранения основ исторически сложившегося города, но с коренной перепланировкой его путем решительного упорядочения сети городских улиц и площадей, разуплотнения и правильной организации жилых кварталов, озеленения, создания здоровых условий жизни населения.

      Генеральным планом предусмотрен ряд мероприятий: существующие жилые районы подверглись коренной реконструкции с укрупнением мелких жилых кварталов, улучшилась сеть магистральных улиц с расширением существующих узких улиц и пробивкой новых магистралей, промышленные предприятия, расположенные в жилых зонах, вредные по своему производственному профилю или мешающие развитию города вынесены за пределы жилой застройки или подверглись реновации, также осуществляется строительство новых жилых и общественных зданий.

      Предложения по формированию архитектурного облика города разработаны с учетом природно-климатических особенностей, сложившихся и предлагаемых градостроительных узлов, современных архитектурных тенденций.

      Организующей основой городского пространства является природно-ландшафтный и урбанизированный каркас территории города.

      Архитектурно-планировочная структура построена на основе исторической преемственности, совершенствования радиально-кольцевой планировки города, взаимосвязанного развития городского и внешнего планировочных каркасов на всех направлениях региональной, национальной и межгосударственной систем расселения.

      Урбанизированный каркас формируется историческим ядром, административно-деловым центром, транспортными магистралями, главными улицами, полицентрами, градостроительными узлами и примагистральными территориями.

      Предусмотрено равномерное развитие города вокруг сложившейся части; на прогнозируемый срок - в северном направлении, в сторону города Кентау; в южном направлении - вдоль Шауелдирской трассы. Основным принципом планировочной структуры является видовая точка - Мавзолея Ходжа Ахмеда Ясауи, которая должна быть видна со всех сторон города.

      Священный город Туркестан является одним из самых важных исторических и культурных центров не только Казахстана, но и всей Центральной Азии. Город являлся важной торговой точкой на Великом шелковом пути, был столицей Казахского ханства и по сей день является духовным центром тюркского мира. Мавзолей великого суфи Ходжа Ахмеда Ясауи - главная достопримечательность города, место захоронения великих людей Казахского ханства, правителей, биев и батыров кочевого народа, также входит в список Всемирного наследия ЮНЕСКО.

      Мавзолей Ходжа Ахмеда Ясауи и его охранная зона, предусматривающая регенерацию и возрождение исторической планировки, прилегающей к мавзолею территорий. Повышение общественной значимости исторического центра предусматривается посредством проведения научно-обоснованных реставрационных работ на архитектурных памятниках, восстановления морфологических основ планировки и застройки, воссоздания утраченных элементов исторического благоустройства и ландшафта.

      Площадь территории мавзолея, которая находится под охраной ЮНЕСКО, составляет 88,7 га. Охранная зона от территории комплекса составляет 100 метров. Высота строительных объектов на этой территории не должна превышать 7 метров.

      Также по рекомендациям ЮНЕСКО определена зона регулирования застройки вокруг мавзолея, которая не должна закрывать 12 точек визуального раскрытия мавзолея.

      Генеральным планом все объекты историко-культурного наследия сохраняются.

      Сохранение культурного наследия окажет положительное влияние на развитие различных сфер городской экономики - строительство, реконструкцию и реставрацию, рынок недвижимости, туризм. Для этого элементы культурного наследия должны стать объектами особого внимания государственных и местных органов и быть включены в программы республиканского, областного и городского развития.

      Историко-административный центр, формирующий общественно-деловую подзону, является доминирующим элементом в планировочной структуре, где сходятся все его транспортные магистрали, которые являются главными композиционными осями плана города.

      В комплексе вся территория центрального исторического ядра предоставлена пешеходу. Вокруг центрального ядра размещены учреждения и устройства массового кратковременного и длительного отдыха и для посещения туристов и паломников. Сюда относятся: гостиницы, мотели, кафе, рестораны, рынки, административные учреждения, а также открытые автостоянки.

      Новые жилые зоны размещены вдоль основных магистральных и районных улиц, а также в северо-восточном направлении города, восточнее трассы Туркестан - Кентау, этажность зданий от малоэтажной до 5-7 этажей.

      Высотность застройки формируется по принципу повышения этажности зданий от центральной части к периферии города.

      Проектируемые новые жилые районы гармонично включаются в общий комплекс города. Жилые районы связаны магистральными улицами с общегородскими и районными центрами, железнодорожным вокзалом, автовокзалами, парками и промышленными районами.

      Развитие административно-делового центра предусматривается в восточном направлении, севернее магистрали Туркестан - Шымкент. С момента утверждения действующего Генерального плана территория административно-делового центра (АДЦ) освоена более чем на 60 процентов. Генеральным планом предлагается дальнейшее развитие АДЦ (площадь 640 га). На данных территориях предлагаются комфортная многоэтажная жилая застройка с объектами социального и общественного назначения, вип-городок, аквапарк, диснейленд, зона активного отдыха вокруг гребного канала и гольф-клуб.

      Развитие города предполагается также на свободных от застройки территориях в южной части города в сторону Шауелдирской трассы (площадь 1500 гектар).

      Здесь предлагаются развитие объектов туризма вокруг мавзолея Гаухар-ана, а также создание центра национальных видов спорта в районе ипподрома, размещение нового железнодорожного вокзала, автовокзала и комплекса логистических объектов. Предусмотрена каскадная жилая застройка от 2 до 7-9 этажей с размещением акцентных точек до 12 и выше этажей.

      Дальнейший рост города сопровождается развитием примагистральных въездных территорий, обеспечением системы "полицентричности".

      Залог успеха формирования полицентричного города заключается в создании комфортных жилищных условий и соответствующих возможностей для работы, образования и отдыха в каждом районе города.

      Планируется создание шести общественных центров в каждом примагистральном районе городе. Общественный центр - место, где люди будут иметь место для работы, культурного отдыха, торговые центры, парковые территории, зоны активного отдыха и транспортную связь с остальными частями города.

      С развитием города возникла необходимость в изменениях в его градостроительном планировании. Наиболее важным в застройке города является проблема промышленных зон, которые находятся в центре города. Реновация промышленных территорий позволит создать более комфортную городскую среду, развить социальную инфраструктуру и удобное общественное пространство.

      На существующих производственных территориях осуществляется изменение их функциональной роли под объекты жилищно-гражданского назначения с предоставлением аналогичной по площади территории в проектируемой промышленной зоне в западной части города.

      Вынос и реновация предприятий, расположенных среди жилой застройки в разных частях города, на новую проектируемую территорию создадут благоприятные экологические условия на селитебной территории.

      Учитывая преобладание господствующих ветров восточного и северо-восточного направления, предусмотрены размещение новых и вынос старых производственных объектов в западную и юго-западную части города на свободные от застройки территории.

      Генеральным планом предлагается формирование целостной системы открытых общественных пространств, включающих непрерывную сеть пешеходного и велосипедного движения на всех городских улицах, площадях, бульварах, в парках и скверах, не допуская при этом нарушения исторической среды города.

      Также предусматривается создание большой парковой пешеходной аллеи от территории мавзолея Гаухар ана до мавзолея Ходжа Ахмеда Ясауи, а также прибрежной рекреационной зоны вдоль реки Карашык.

      Площадь территории города в утвержденных границах составляет 22 370 гектар.

      Площадь резервных территорий составляет 414 гектаров, в том числе:

      для развития селитебных территорий - 265 гектаров;

      для развития промышленно-производственных и коммунальных территорий - 111 гектаров;

      для организации рекреационных и иных зон - 38 гектаров.

      Площадь территорий перспективного изъятия земельных участков составляет 4030 гектаров, в том числе для государственных нужд - 215 гектаров.

      Планировочная организация и размещение зон рекреационно-туристической деятельности

      Генеральным планом предусматривается создание единой системы рекреационных "зеленых" зон, охватывающей территорию города и южную часть пригородной зоны до реки Сырдарьи; с северной стороны рекреационные зоны формируются по ущельям, без перекрытия горных хребтов.

      Рекреационная зона предназначена для организации отдыха населения города. Сложные природно-климатические условия проектируемого района, характеризуемые жарким и продолжительным летом, пустынным и полупустынным ландшафтом, усложняют организацию в полном объеме рекреационной деятельности. Генеральным планом предлагается максимальное использование имеющихся благоприятных природных факторов на территории города и прилегающих к нему районах.

      На территории города Туркестана протекает одна речная система - река Карашик, для которой установлены водоохранная зона и водоохранная полоса (ширина водоохранной зоны - 500 м, ширина водоохранной полосы - 35 м).

      В пределах городской черты размещаются следующие объекты кратковременного отдыха: дендрологический парк, ботанический сад, городской парк и парки жилых массивов, скверы, бульвары, аквапарк, объекты ландшафтной архитектуры и объекты туризма.

      В южном направлении от исторического центра предусмотрена территория рекреационного назначения, раскрывающая историческую панораму города в направлении рекреационной пойменной территории реки Сырдарья.

      В северо-западном направлении вдоль городской автомагистрали, предусмотрена рекреационная зона, обеспечивающая рекреационную связь центральной части города с пойменными территориями реки Карашык.

      Кроме этого, по периферийным частям города в радиальном направлении предусмотрены парки, являющиеся объектами кратковременного отдыха населения жилых массивов. Также в северной части города вдоль канала Арысь-Туркестан организовывается широкая озелененная полоса для размещения объектов общественного назначения, в том числе и рекреационного.

      В пригородной зоне предлагается разместить объекты рекреационного назначения всех видов длительного, смешанного и кратковременного отдыха. Основными объектами и зонами рекреационной деятельности в пригородной зоне являются река Сырдарья, ее притоки и мелкие озера, образовавшиеся в пойменных территориях, река Карашык, мелкие ручьи. Из искусственных водных объектов для рекреационной деятельности используются Арысь-Туркестанский канал и прилегающие прибрежные территории. В северном направлении для размещения объектов рекреационного назначения благоприятны предгорные и горные склоны Каратауского хребта, в особенности русла речек, берущих здесь начало, и территория лесного хозяйства.

      Из объектов смешанного отдыха на живописных участках автомобильных трасс предлагается строительство мотелей, кемпингов, летних палаточных лагерей для автотуристов.

      Живописные урочища хребта Каратау рекомендуются для размещения объектов длительного отдыха.

      При разработке планировок туристических зон необходимо уделять особое внимание сохранению природных богатств проектируемого района, его ландшафтных качеств. Это очень важно, так как вторжение человека в природу при неосмотрительном, бездумном отношении к ней часто приводит к непоправимым нарушениям ее ценных свойств.

      Меры по охране водных объектов от загрязнения, засорения и истощения

      Генеральным планом предусматривается комплекс мероприятий по охране водных объектов, разработанный в соответствии с требованиями Водного кодекса Республики Казахстан, Экологического кодекса Республики Казахстан и действующих санитарных и строительных норм.

      В соответствии со статьей 75 Водного кодекса Республики Казахстан водные объекты подлежат охране от загрязнения, засорения и истощения с целью предотвращения ухудшения их экологического состояния и обеспечения устойчивости водных экосистем.

      Охрана водных объектов обеспечивается путем соблюдения режима хозяйственной деятельности, установления водоохранных зон и прибрежных защитных полос, а также реализации инженерных и организационных мероприятий (статьи 75, 85, 86 Водного кодекса Республики Казахстан).

      В соответствии со статьями 76 и 89 Водного кодекса Республики Казахстан сброс сточных вод в водные объекты допускается только при наличии разрешения на специальное водопользование и при условии их очистки до нормативных показателей.

      Генеральным планом предусматриваются:

      развитие и модернизация систем централизованного водоотведения;

      строительство и реконструкция очистных сооружений с доведением качества сточных вод до нормативов предельно допустимых концентраций;

      исключение сброса неочищенных сточных вод;

      внедрение систем учета и контроля водоотведения;

      соблюдение требований по недопущению ввода в эксплуатацию объектов без очистных сооружений.

      Согласно статье 77 Водного кодекса Республики Казахстан засорением поверхностных водных объектов признается попадание в них твердых и нерастворимых отходов, которое влечет или может повлечь ухудшение гидрологического состояния поверхностного водного объекта и затрудняет водопользование.

      В этой связи Генеральным планом предусматриваются:

      установление и соблюдение границ водоохранных зон и прибрежных защитных полос;

      запрет размещения отходов, свалок и иных источников загрязнения в пределах водоохранных территорий;

      благоустройство и озеленение прибрежных территорий;

      организация регулярной очистки русел и берегов;

      устройство систем ливневой канализации с очисткой поверхностного стока.

      В соответствии с положениями Водного кодекса Республики Казахстан охрана водных объектов включает предотвращение их истощения и рациональное использование водных ресурсов.

      В соответствии со статьями 86 и 125 Водного кодекса Республики Казахстан в водоохранных зонах и прибрежных полосах запрещается деятельность, приводящая к загрязнению, засорению и истощению водных объектов, включая размещение объектов и ведение работ без соблюдения экологических требований.

      Реализация предусмотренных мероприятий обеспечит соблюдение требований водного законодательства Республики Казахстан, сохранение водных ресурсов и улучшение экологического состояния территории города Туркестана.

      Архитектурно-планировочное и объемно-пространственное решение

      Архитектурно-планировочное и объемно-пространственное решение Генерального плана основано на формировании новой региональной застройки, отвечающей современным комплексным требованиям, с учетом статуса областного центра. Функциональное зонирование проектируемой территории решено с учетом особенностей природного ландшафта, направления розы ветров, сложившейся планировочной структуры, размещением объектов жилого и общественного назначения.

      Цель Генерального плана заключается в обеспечении гармоничного развития территории и повышении ее привлекательности для населения. Для достижения этой цели предложена сбалансированная концепция застройки, ориентированная на развитие административной, общественной и спортивной инфраструктуры, а также реализацию комплекса мероприятий, способствующих социальному развитию.

      Генеральный план базируется на объектах, которые создают единый ансамбль из проектируемых административно-деловых, общественных, культовых и спортивных сооружений с предполагаемой жилой застройкой. Пространство определено высотными объектами, окруженными невысокой застройкой европейского типа с сетью пешеходных улиц, велодорожкой, каналами и бульваром.

      Центрами притяжения данной территории являются областной акимат, медиа-центр, конгресс-центр, парк с аттракционами, который открывает красивый панорамный вид для жителей района, дворец спорта с бассейном, спортивная школа олимпийского резерва, стадион на 7000 посетителей.

      Функционал проектируемых зданий широкий: жилье, гостиницы, коммерция, различные культовые, общественные здание и сооружения. Основополагающая часть пространства, свободная от застройки, определена сетью взаимоувязанных пешеходных улиц. Исходя из опыта европейских стран плотная малоэтажная застройка наряду с неширокими прогулочными улицами, велодорожкой, каналами и бульваром способствует созданию особого городского уюта и вместе с разнообразной общественной инфраструктурой способствует притяжению населения для пеших прогулок и посещения различных заведений как культурного типа, так и всевозможных коммерческих объектов.

      Во избежание хаотичной застройки все территории под застройку разбиты под отводы с допустимыми функциональными параметрами по благоустройству и иными требованиями единого архитектурного стиля с рациональным распределением нагрузки на территорию.

      Генеральном планом предусмотрены мероприятия по комплексной организации инженерной инфраструктуры. Зеленые насаждения объединены в единую планировочную структуру и дифференцированы по функциональному назначению.

      Художественный образ нового областного центра Казахстана должен соответствовать стилевым направлениям архитектуры XXI века и в тоже время содержать в себе элементы и формы, связанные с исторической особенностью города Туркестана. Современный мировой опыт науки и практики градостроительства диктует новые тенденции в проектировании, в том числе учет контекста места, выявление регионального характера архитектурно-пространственной среды, формирование единого архитектурного стиля городской застройки.

      Данный Генеральный план разработан с учетом новых требований как в части соблюдения единого архитектурного стиля, так и с учетом Концепции Генерального плана по развитию города Туркестана как культурно-духовного центра тюркского мира. Таким образом, предложенные проектные решения характеризуются принципиально новыми подходами к планированию застройки города с учетом его исторической специфики в мировом контексте.

      В будущем он должен находиться в одном ряду с такими крупными мировыми городами как Стамбул, Иерусалим и Рим, богатыми своей историей и культурой. Исторически-сложившийся архитектурный облик этих городов бесспорно является мировым градостроительным достоянием. Подход к градостроительному планированию и развитию инфраструктуры города Туркестана должен придерживаться принципов действующих СНиПов Республики Казахстан и учитывать передовые мировые аналоги и индивидуальный восточный колорит, жаркий и сухой климат, а также духовную принадлежность города.

      Для дальнейшего достижения этой амбициозной цели необходима разработка нормативно-правовых градостроительных документов, предусматривающих специфичность города с принципиально новыми подходами, базирующимися на мировом опыте по принципу "город для людей".

16. Основные технико-экономические показатели Генерального плана

№ п/п

Показатели

Единица измерения

Современное состояние

Первый Этап 2031

Расчетный Срок 2044

1.1

Площадь земель населенного пункта в пределах городской, поселковой черты и черты сельского населенного пункта, всего

тыс. га

22,370

22,370

22,370


в том числе:





1.1.1

жилой и общественной застройки

-//-

5,371

7,431

8,792


из них:





1.​1.​1.​1

усадебной и блокированной застройки с земельным участком при доме (квартире)

-//-

4,426

5,079

5,259

1.​1.​1.​2

застройки малоэтажными многоквартирными жилыми домами

-//-

0,089

0,514

1,344

1.​1.​1.​3

застройки многоэтажными многоквартирными жилыми домами

-//-

0,083

0,232

0,270

1.​1.​1.​4

общественной застройки

-//-

0,773

1,606

1,919

1.1.2

промышленной и коммунально-складской застройки

-//-

0,383

0,561

0,742


из них:





1.​1.​2.​1

промышленной застройки

-//-

0,307

0,471

0,629

1.​1.​2.​2

коммунальной застройки

-//-

0,070

0,070

0,070

1.​1.​2.​3

складской застройки

-//-

0,006

0,020

0,043

1.1.3

транспорта, связи, инженерных коммуникаций, из них:

-//-

0,603

0,713

1,410

1.​1.​3.​1

внешнего транспорта (железнодорожного, автомобильного, речного, морского, воздушного и трубопроводного)

-//-

0,513

0,613

1,310

1.​1.​3.​2

магистральных инженерных сетей и сооружений

-//-

0,090

0,100

0,110

1.​1.​3.​3

сооружений связи

-//-




1.1.4

особо охраняемых природных территорий

-//-

2,822

2,822

2,822


из них:





1.​1.​4.​1

заповедников

-//-




1.​1.​4.​2

заказников

-//-




1.​1.​4.​3

памятников природы

-//-




1.​1.​4.​4

лесов и лесопарков

-//-

2,822

2,822

2,822

1.1.5

водоемов и акваторий

-//-

0,212

0,233

0,233


из них:





1.​1.​5.​1

рек, естественных и искусственных водоемов

-//-

0,212

0,233

0,233

1.​1.​5.​2

водоохранных зон

-//-




1.​1.​5.​3

гидротехнических сооружений

-//-




1.​1.​5.​4

водохозяйственных сооружений

-//-




1.1.6

сельскохозяйственного использования

-//-

3,268

1,068

0,068


из них:





1.​1.​6.​1

пахотных земель

-//-

3,268

1,068

0,068

1.​1.​6.​2

садов и виноградников

-//-




1.​1.​6.​3

сенокосов, пастбищ

-//-




1.1.7

общего пользования

-//-

9,297

9,128

7,889


из них:





1.​1.​7.​1

улиц, дорог, проездов,

-//-

3,600

5,400

4,324

1.​1.​7.​2

водоемов, пляжей, набережных

-//-




1.​1.​7.​3

парков, скверов, бульваров

-//-

0,544

0,900

1,805

1.​1.​7.​4

другие территориальные объекты общего пользования

-//-

5,153

2,828

1,760

1.1.8

резервные

-//-

0,414

0,414

0,414


из них:





1.​1.​8.​1

для развития селитебных территорий

-//-

0,265

0,265

0,265

1.​1.​8.​2

для развития промышленно-производственных и коммунальных территорий

-//-

0,111

0,111

0,111

1.​1.​8.​3

для организации рекреационных и иных зон

-//-

0,038

0,038

0,038

1.2.

Из общего количества земель:





1.2.1*

земли государственной собственности

-//-




1.2.2*

земли коммунальной собственности

-//-




1.2.3*

земли частной собственности

-//-




2

Население


-

-

-

2.1

Численность населения с учетом подчиненных населенных пунктов, всего

тыс./чел.

228,1

280,0

400,0


В том числе:





2.1.1

собственно города (поселок, сельский населенный пункт)

-//-

228,1

280,0

400,0

2.1.2

другие населенные пункты

-//-

-

-

-

2.2

Показатели естественного движения населения:


-

-

-

2.2.1

прирост

-//-

1,6

6,8

12,0

2.2.2

убыль

-//-

0,2

1,4

2,0

2.3

Показатели миграции населения:


-

-

-

2.3.1

прирост

-//-

16,9

19,6

28,0

2.3.2

убыль

-//-

12,9

11,4

20,0

2.4

Плотность населения





2.4.1

в пределах селитебной территории

чел./га

15,5

17

24

2.4.2

в пределах территории городской, поселковой и сельской застройки

-//-

10,2

12,5

18,0

2.5

Возрастная структура населения:





2.5.1

дети до 15 лет

тыс. чел./%

92,2/40,4

76,6/27,2

108,8/27,2

2.5.2

население в трудоспособном возрасте

-//-

122,4/53,6

177,2/63,3

253,6/63,4


(мужчины 16-62 года, женщины 16-57 лет)

-//-

122,4/53,6

177,2/63,3


2.5.3

население старше трудоспособного возраста

-//-

13,5/6

26,6/9,5

37,6/9,4

2.6

Число семей и одиноких жителей, всего

единица

70680

86800

124000


в том числе:





2.6.1

число семей

-//-

63600

78120

11600

2.6.2

число одиноких жителей

-//-

7080

8680

12400

2.7

Трудовые ресурсы, всего

тыс. человек

135,7

208,5

264,0


из них:





2.7.1

Экономически активное население, всего

тыс. чел./%

83,5/58,6

163,4/58

208,0/58,9


в том числе:





2.​7.​1.​1

Занятые в отраслях экономики

-//-

79,4/55,7

160,1/56

194,0/48,5

1)

в градообразующей группе

-//-

40,0/28

99,4/35,5

110,0/27,5


из них: самостоятельно занятое население





2)

в обслуживающей группе

-//-

39,4/27,7

57,4/27,5

84,0/21

2а)

из них: самостоятельно занятое население





2.​7.​1.​2

Безработные

-//-

4,1/4,9

3,3/2

10,4/5

2.7.2

Экономически не активное население

-//-

52,2/38,5

45,1/27,6

56,0/21,2


в том числе:





2.​7.​2.​1

Учащиеся в трудоспособном возрасте, обучающиеся с отрывом от производства

-//-

-

-

-

2.​7.​2.​2

Трудоспособное население в трудоспособном возрасте, не занятое экономической деятельностью и учебой

-//-

-

-

-

3

Жилищное строительство





3.1

Жилищный фонд, всего

тыс. м²общей площади / % / *ед. домов (квартир)

4213,6/100

7560,9/100

11199,8/100


в том числе:





3.1.1*

государственный фонд

-//-

-

-

-

3.1.2*

в частной собственности

-//-

-

-

-

3.2

Из общего фонда:

-//-




3.2.1

в многоквартирных домах

-//-

927,9/22

3616,3

5335,6

3.2.2

в домах усадебного типа

-//-

3285,7/78

3634,6

2864,2

3.3

Жилищный фонд с износом более 70 %, всего

-//-





в том числе:





3.3.1

государственный фонд

-//-




3.4

Сохраняемый жилищный фонд, всего

-//-


4003,5

6663,6

3.5

Распределение жилищного фонда по этажности:


4213,6

7560,9

11199,8


в том числе:





3.6.1

малоэтажный

-//-

3073,38/79




из них в застройке:





3.​6.​1.​1

усадебной (коттеджного типа) с земельным участком при доме (квартире)

-//-

2960,3/96,3

3634,6

2864,2

3.​6.​1.​2

блокированной с земельным участком при квартире

-//-




3.​6.​1.​3

1-3 этажный без земельного участка

-//-

61,28/2

476,88

2762,28

3.6.2

среднеэтажный (4-5 этажный) многоквартирный

-//-

51,8/1,6

1255,7

2812,7

3.6.3

многоэтажный многоквартирный

-//-

814,8/21

2194,5

2760,6

3.7

Убыль жилищного фонда, всего

-//-


210,1

594,9


в том числе:





3.7.1

по техническому состоянию

-//-




3.7.2

по реконструкции

-//-




3.7.3

по другим причинам (переоборудование помещений)

-//-




3.7.4

Убыль жилищного фонда по отношению:





3.​7.​4.​1

к существующему жилому фонду

%


5

8

3.​7.​4.​2

к новому строительству

-//-


6

13

3.8

Новое жилищное строительство, всего, в том числе за счет:

единиц домов (квартир) /тыс. м² общей площади


3557,4

4536,2

3.8.1*

государственных средств

-//-


-

-

3.8.2*

средств предприятий и организаций

-//-


-

-

3.8.3*

собственных средств населения

-//-


-

-

3.9

Структура нового жилищного строительства по этажности

-//-


3557,4

4536,2


в том числе:





3.9.1

малоэтажный

-//-


973,8

2617,7


из них:





3.​9.​1.​1

усадебной (коттеджного типа) с земельным участком при доме (квартире)

-//-


559,0

167,6

3.​9.​1.​2

блокированной с земельным участком при квартире

-//-




3.​9.​1.​3

1-3 этажный без земельного участка

-//-


414,8

2450,1

3.9.2

среднеэтажный (4-5 этажный) многоквартирный

-//-


1203,9

1869,5

3.9.3

многоэтажный многоквартирный

-//-


1379,7

49,0

3.10

Из общего объема нового жилищного строительства размещается:





3.10.1

на свободных территориях

-//-




3.10.2

за счет реконструкции существующей застройки

-//-




3.11

Ввод общей площади нового жилищного фонда в среднем за год

тыс. м²


444,6

504,0

3.12

Обеспеченность жилищного фонда:





3.12.1

водопроводом

% общего жилищного фонда


+

+

3.12.2

канализацией

-//-


+

+

3.12.3

электроплитами

-//-


+

+

3.12.4

газовыми плитами

-//-


+

+

3.12.5

теплом

-//-


+

+

3.12.6

горячей водой

-//-


+

+

3.13

Средняя обеспеченность населения общей площадью квартир

м²/человек

18

27

28

4

Объекты социального и культурно-бытового обслуживания





4.1

Детские дошкольные учреждения, всего/на 1000 человек

место

3630

15130

22400

4.1.1

уровень обеспеченности

%

50,5

100

100

4.1.2

на 1000 жителей

место

31

41

54

4.1.3

новое строительство

-//-


11500

9560

4.2

Общеобразовательные учреждения, всего/на 1000 человек

-//-

25214

70844

80000

4.2.1

уровень обеспеченности

%

62

100

100

4.2.2

на 1000 человек

место

55

64

100

4.2.3

новое строительство

-//-


45630

19100

4.3

Больницы, всего/на 1000 человек

коек

750/4,5

3360

4800

4.4

Поликлиники, всего/на 1000 человек

посещений в смену

3500

5700

8120

4.5

Учреждения социального обеспечения (дома интернаты) всего/1000 человек

место

-

-

-

4.6

Учреждения длительного отдыха (дома отдыха, пансионаты, лагеря для школьников и т.п.), всего/на 1000 человек

-//-

-

-

-

4.7

Физкультурно-спортивные сооружения всего/1000 человек

га

74,1

196

280

4.8

Зрелищно-культурные учреждения (театры, клубы, кинотеатры, музеи, выставочные залы и т.п.), всего/на 1000 человек

место

1020

8400

12000

4.9

Предприятия торговли всего/на 1000 человек

м2 торговой площади

51000

80100

114400

4.10

Предприятия общественного питания, всего/на 1000 человек

посадочное место

6819

11200

16000

4.11

Предприятия бытового обслуживания, всего/на 1000 чел.

рабочих мест

2000

2550

3600

4.12

Пожарное депо

количество автомобилей/ постов

8/2

8/2

8/2

4.13

Прочие объекты социального и культурно-бытового обслуживания населения

соответствующие единицы




5

Транспортное обеспечение





5.1

Протяженность линий пассажирского общественного транспорта, всего

км

229

1115

1297


в том числе:





5.1.1

электрифицированная железная дорога

км двойного пути




5.1.2

метрополитен

-//-




5.1.3

трамвай

-//-




5.1.4

троллейбус

-//-




5.1.5

автобус

-//-

229

1115

1297

5.2

Протяженность магистральных улиц и дорог, всего

км

986,8

1383,1

1646,3


в том числе:





5.2.1

дорог скоростного движения

-//-

8

42

42

5.2.2

магистралей общегородского значения

-//-

128,4

187,9

218,8

5.2.3

магистралей районного значения

-//-

100,6

204,4

285,0

5.2.4

жилые улицы

-//-

742,9

910,8

1012,3

5.2.5

бульвар

-//-

0,5

26,1

39,3

5.2.6

пешеходные улицы

-//-

6,4

11,9

16,1

5.3

Внешний транспорт






в том числе:





5.3.1

железнодорожный,






в том числе:






пассажиров

тыс.пассажиров/год





грузов

тыс. тонн/год




5.3.2

воздушный,






в том числе:






пассажиров

тыс. пассажиров/год





грузов

тыс. тонн/год




5.3.3

автомобильный,






в том числе:






пассажиров

тыс. пассажиров/год





грузов

тыс. тонн/год




5.3.4

речной






в том числе:






пассажиров

тыс. пассажиров/год





грузов

тыс. тонн/год




5.3.5

морской






в том числе:






пассажиров

тыс. пассажиров/год





грузов

тыс. тонн/год




5.3.6

Трубопроводный

тыс. м³/год




5.4

Плотность улично-дорожной сети

км/км²

4,33

6,18

7,36

5.4.1

в пределах городской; поселковой застройки

км/км²

4,33

6,18

7,36

5.4.2

в пределах границ пригородной зоны

-"-




6

Инженерное оборудование





6.1

Водоснабжение:





6.1.1

Суммарное потребление, всего

тыс. м³/сут.

38, 4

103,24

164,38


В том числе:





6.​1.​1.​1

на хозяйственно-питьевые нужды

-//-

36,5

33, 81

85, 97

6.​1.​1.​2

на производственные нужды

-//-

1,900

33,815

45,299

6.1.2

Мощность головных сооружений водопровода

-//-

77,25

97,25

117,25

6.1.3

Используемые источники водоснабжения:





6.​1.​3.​1

подземные водозаборы

-//-

Миргалимсайское, Биресек-Кантагинское

Миргалимсайское, Биресек-Кантагинское, Икансу-Ктайское

Миргалимсайское, Биресек-Кантагинское, Икансу-Ктайское

6.​1.​3.​2

водозабор из поверхностных источников

-//-

-

-

-

6.​1.​3.​3

децентрализованные водоисточники

-//-

 
-

 
-

 
-

6.1.4

Утвержденные запасы подземных вод ГКЗ

тыс. м³

170,4

300

300


(дата утверждения, расчетный срок)


22.01.2002,
30.06.2004

22.01.2002,
30.06.2004,
11.11.2015

22.01.2002,
30.06.2004,
11.11.2015

6.1.5

Водопотребление в среднем на 1 человека в сутки

литров/сутки

63

467,08

707,19


В том числе:





6.​1.​5.​1

на хозяйственно-питьевые нужды

-//-

50

248,4

425,7

6.1.6

Вторичное использование воды

%

-

-

-

6.1.7

Протяженность сетей

км

1738,5

2427

3177

6.2

Канализация:





6.2.1

Общее поступление сточных вод, всего

тыс. м³/сутки

7,2

103,4

159,6


В том числе:





6.​2.​1.​1

бытовая канализация

-//-

6,0

69,43

114,12

6.​2.​1.​2

производственная канализация

-//-

1,2

34,01

45,9

6.2.2

Производительность канализационных очистных сооружений

-//-

20,0

95,0

155,0

6.2.3

Протяженность сетей

км

127,5

688,5

750

6.3

Электроснабжение:





6.3.1

Суммарное потребление электроэнергии

МВт

60,0

332,21

335,43


в том числе:





6.​3.​1.​1

на коммунально-бытовые нужды

-//-

54,9

239,68

240,17

6.​3.​1.​2

на производственные нужды

-//-

5,1

92,53

95,26

6.3.2

Электропотребление в среднем на 1 человека в год

кВт. Час

1117

5125

3622

6.​3.​2.​1

в том числе на коммунально-бытовые нужды

-//-

1022,2

3697,9

2593,8

6.3.3

Источники покрытия нагрузок,

МВт

587,7

619,7

1089,7

6.​3.​3.​1

в том числе: ТЭЦ, ГРЭС

-//-

-

-

-

6.​3.​3.​2

гидроэлектростанция

-//-

-

-

-

6.​3.​3.​3

объединенная энергосеть

-//-

+

+

+

6.​3.​3.​4

возобновляемые источники энергии

-//-

-

-

-

6.3.4

Протяженность сетей

км

1056,5

2750

2950

6.4

Теплоснабжение





6.4.1

Мощность централизованных источников, всего

МВт

162,93

200

200

6.​4.​1.​1

в числе: ТЭЦ

-//-

-

-

-

6.​4.​1.​2

районные котельные

-//-

-

-

-

6.​4.​1.​3

квартальные котельные

-//-

162,93

200

200

6.​4.​1.​4

суммарная мощность локальных источников

-//-

450

665

665

6.4.2

Потребление на отопление, всего

-//-

487,39

756,4

758,07

6.​4.​2.​1

в том числе: на коммунально-бытовые нужды

-//-

438,69

680,886

682,807

6.​4.​2.​2

на производственные нужды

-//-

48,7

75,65

75,8

6.4.3

Потребление на горячее водоснабжение, всего

-//-

-

189,13

189,51

6.​4.​3.​1

в том числе: на коммунально-бытовые нужды

-//-

-

170,21

170,559

6.​4.​3.​2

на производственные нужды

-//-

-

18,91

18,951

6.4.3

Производительность локальных источников теплоснабжения

-//-

450

665

665

6.4.4

Протяженность сетей

км

56,2

96,2

96,2

6.5

Газоснабжение





6.5.1

Потребление природного газа, всего

м³/ час

-

175396

120182

6.​5.​1.​1

в том числе: на коммунально-бытовые нужды

-//-

-

 
107919

55593

6.​5.​1.​2

на производственные нужды

-//-

-

67477

64589

6.5.2.

Потребление сжиженного газа, всего

тонн/год

-

-

-

6.​5.​2.​1

в том числе: на коммунально-бытовые нужды

-//-

-

-

-

6.​5.​2.​2

на производственные нужды

-//-

-

-

-

6.5.3

Источники подачи природного газа

млн м³/год

-

-

-

6.5.4

Удельный вес газа в топливном балансе города, другого населенного пункта

%

-

-

-

6.5.5

Протяженность сетей

км

1466

1720

1950

6.6

Связь





6.6.1

Охват населения телевизионным вещанием

% населения

85

99

100

6.6.2

Обеспеченность населения телефонной сетью общего пользования

номеров на 100 семей

60000

 
70000

100000

7

Инженерная подготовка территории





7.1

Общая протяженность ливневой канализации

км




7.2

Защита территории от затопления:





7.2.1

площадь

га




7.2.2

протяженность защитных сооружений

км




7.3

Намыв и подсыпка, всего объем и площадь

млн м³, га




7.4

Берегоукрепление

км




7.5

Понижение уровня грунтовых вод

га




7.6

Другие специальные мероприятия по инженерной подготовке территории

соответствующие единицы




8

Ритуальное обслуживание населения





8.1

Общее количество кладбищ

га

69,6

170,6

271,5

8.2

Общее количество крематориев

единиц




9

Охрана окружающей среды





9.1

Объем выбросов вредных веществ в атмосферный воздух

тыс. тонн/год

1,095

1,155

1,158

9.2

Общий объем сброса загрязненных вод

млн м /год

2, 628

37, 741

58,254

9.3

Рекультивация нарушенных территорий

га

 -

9.4

Территории с уровнем шума свыше 65 Дб

-//-

 -

 -

 -

9.5

Территории, неблагополучные в экологическом отношении (территории, загрязненные химическими и биологическими веществами, вредными микроорганизмами свыше предельно допустимых концентраций, радиоактивными веществами, в количествах свыше предельно допустимых уровней)

га

1200,0

1200,0

1200,0

9.6

Население, проживающее в санитарно-защитных зонах

%

-

-

-

9.7

Озеленение санитарно-защитных и водоохранных зон

га

-

-

-

9.8

Защита почв и недр

-//-

-

-

-

9.9

Санитарная очистка территорий

-//-

-

-

-

9.9.1

Объем бытовых отходов

тыс. тонн/год

63,885

78,400

112,0


в том числе дифференцированного сбора отходов

%

-

-

-

9.9.2

Мусороперерабатывающие заводы

единиц/тыс. тонн/год

-

1/788,4

-

9.9.3

Мусоросжигательные заводы

-"-

-

-

-

9.9.4

Мусороперегрузочные станции

-"-

-

-

-

9.9.5

Усовершенствованные свалки (полигоны)

единиц/га

1/ 18 га

1
/10,0 га

1
/40,0 га

9.9.6

Общая площадь свалок

га




9.9.7

в том числе стихийных

-//-




9.10

Иные мероприятия по охране природы и рациональному природопользованию

соответствующие единицы




10

Ориентировочный объем инвестиций по I этапу реализации проектных решений

млн тенге


1898800,0


* Показатели рекомендательного характера
Примечания
1. Технико-экономические показатели Генерального плана города, поселка и сельского населенного пункта приводятся на следующие этапы:
исходный год нового Генерального плана;
первый этап;
расчетный этап.
2. Показатели по потребности в электроэнергии, тепловой энергии, воде, газе на коммунально-бытовые и производственные нужды и по объему сброса сточных вод принимаются по данным соответствующих областных и районных служб.
3. Оценка воздействия на окружающую среду в соответствии с требованиями уполномоченного органа в области охраны окружающей среды.

      __________________________________

  Приложение
к Генеральному плану
города Туркестана
Туркестанской области
(включая основные положения)

     


      __________________________________

Түркістан облысы Түркістан қаласының бас жоспары туралы (негізгі ережелерді қоса алғанда)

Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2026 жылғы 30 сәуірдегі № 353 қаулысы

      "Қазақстан Республикасындағы сәулет, қала құрылысы және құрылыс қызметі туралы" Қазақстан Республикасының Заңы 19-бабының 5) тармақшасына сәйкес Түркістан облысының Түркістан қаласын кешенді дамытуды қамтамасыз ету мақсатында Қазақстан Республикасының Үкіметі ҚАУЛЫ ЕТЕДІ:

      1. Қоса беріліп отырған, Түркістан облысы мен Түркістан қаласының мәслихаттары мақұлдаған Түркістан облысы Түркістан қаласының бас жоспарының жобасы (негізгі ережелерді қоса алғанда) бекітілсін.

      2. "Түркістан облысы Түркістан қаласының Бас жоспары туралы (негізгі ережелерді қоса алғанда)" Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2020 жылғы 25 қарашадағы № 793 қаулысының күші жойылды деп танылсын.

      3. Осы қаулы алғашқы ресми жарияланған күнінен бастап қолданысқа енгізіледі.

      Қазақстан Республикасының
Премьер-Министрі
О. Бектенов

  Қазақстан Республикасы
Үкіметінің
2026 жылғы 30 сәуірдегі
№ 353 қаулысымен
бекітілген

Түркістан облысы Түркістан қаласының бас жоспары (негізгі ережелерді қоса алғанда)

1. Жалпы ережелер

      Түркістан қаласының бас жоспары (бұдан әрі – Бас жоспар) қаланың дамуын айқындайтын кешенді құжат болып табылады, ол аумақтық жоспарлауды ұйымдастыруды, қала құрылысы аймақтарына бөлуді, әлеуметтік, көліктік және инженерлік инфрақұрылымды дамытуды, сондай-ақ туристік сектордың орнықты өсуі мен дамуын және ұзақ мерзімді перспективада абаттандыруды қамтамасыз етеді.

      Өңірдің экономикасына туризмнің үлесін барынша арттыруға кешенді тәсіл арқылы қол жеткізіледі, оған инфрақұрылымды дамыту, туристік дестинацияларды ілгерілету, жаңа туристік өнімдер құру, қызмет көрсету сапасын арттыру және дамудың орнықтылығын қамтамасыз ету кіреді.

      Бас жоспарды іске асыру нәтижесінде инвестициялық тартымдылықтың артуы, көліктік және инженерлік инфрақұрылымның дамуы, экономикалық өсудің жаңа нүктелерінің қалыптасуы, сондай-ақ туристік әлеуметтің және онымен байланысты салалардың күшеюі күтіледі, бұл халықтың өмір сүру деңгейі мен өңір экономикасының орнықтылығының жоғарылауына әкеледі.

      Қаланың бас жоспары Түркістан қаласының аумақтық дамуының ұзақ мерзімді перспективаларын, сәулет-жоспарлау құрылымын қалыптастыруды, аумақты функционалды-қала құрылысы аймақтарына бөлуді, жалпықалалық мақсаттағы объектілерді орналастыру және қызмет көрсету жүйесін ұйымдастыру бойынша негізгі шешімдерді, көше-жол желісін және көлік қызметін дамытуды, инженерлік инфрақұрылымды, аумақты инженерлік қорғау және дайындау бойынша ұсыныстарды, экологиялық ахуалды жақсарту бойынша қала құрылысы іс-шараларын айқындайды.

      Бас жоспардың схемасы (негізгі сызбасы) осы Бас жоспарға қосымшаға сәйкес перспективадағы аумақтық даму шекараларында орындалған.

      2025 жылғы наурызда "Түркістан қаласының ерекше мәртебесі туралы" Қазақстан Республикасының № 165-VIII Заңы қабылданды, бұл қаланың тарихи-мәдени маңызы бар ескерткіштері мен объектілерін, оның ішінде Қожа Ахмет Ясауи кесенесінің қорғалатын аймағында орналасқан ескерткіштерді басқару мен сақтаудың тиімді жүйесін қалыптастыруға мүмкіндік береді. Осыған байланысты қолданыстағы Бас жоспарға өзгерістер мен толықтырулар енгізу үшін әзірлемелер жүргізілуде. Бас жоспарда мынадай жобалық кезеңдер қабылданған:

бастапқы жыл

2024 жыл;

бірінші кезең

2031 жыл;

есепті мерзім

2044 жыл.







2. Түркістан қаласы туралы мәліметтер

      Түркістан қаласы – Түркістан облысының әкімшілік орталығы, республикалық маңызы бар Шымкент қаласынан 165 км қашықтықта орналасқан және Қазақстанның ежелгі қалаларының бірі болып табылады, Қазақстанның оңтүстік облыстарын оның батыс және шығыс өңірлерімен байланыстыратын республикалық маңызы бар автомобиль және теміржол көлігі магистральдарында орналасқан. Түркістан қаласында да, оның маңында да дін мен мәдениеттің тарихи ескерткіштері бар.

      Түркістан қаласының басты мақтанышы – ежелгі Түркістанның қорғалатын аймағымен бірге қаланың тарихи ошағында орналасқан Қожа Ахмет Ясауи кесенесі. 2000 жылы Түркістан 1500 жылдығын әлемдік деңгейде атап өтті, 2003 жылы Қожа Ахмет Ясауи кесенесі ЮНЕСКО-ның дүниежүзілік мұра тізіміне енгізілді, 2017 жылы Түркі мәдениеті халықаралық ұйымына (ТҮРКСОЙ) мүше елдердің мәдениет министрлері тұрақты кеңесінің 34-ші отырысында Түркістан түркі әлемінің мәдени астанасы болып белгіленді.

      Түркістан қаласы Ұлы жібек жолында пайда болған және шығыс пен батыс арасындағы сауда жолдарында тиімді орналасқан қалалардың бірі болып табылады. Қала ретіндегі Түркістан туралы алғашқы деректер XV ғасырға жатады.

      Түркістан қаласы Жоңғар тауларынан Жетісу мен Сырдария маңындағы дала арқылы Арал теңізіне дейін созылып жатқан ежелгі Қазақстан қалалары алқасындағы ең ірі інжу-маржаны болып табылады.

      Түркістан қаласының бекітілген шекарасы – 22 370 гектар.

3. Табиғи-климаттық және инженерлік-геологиялық аспектілер

      "Құрылыс климатологиясы" ҚР ҚЕ 2.04-01-2017 сәйкес Түркістан қаласының аумағы IVА кіші ауданға жатады, жазда ыстық, аптап, ұзаққа созылмайтын қыста салыстырмалы түрде жылы ауа райымен, атмосфералық жауын-шашынның тапшылығымен және желдің соғып тұруымен сипатталады. Түркістан қаласының көлденең бетіндегі жалпы күн радиациясының жылдық құйылуы күн ашық болғанда орта есеппен 7000 МДж/м² тең. Жаз айларында 12-13 сағат бойы күн жарқырап тұрады. Жаз 5 айға созылады (мамыр – қыркүйек аралығында). Жаз мезгілінде температура көбінесе жоғары (25-28℃) болады, күндізгі уақытта ауа температурасы 30℃-тан асады. Топырақ 50-55℃ дейін, ал кейбір күндері 70℃ дейін қызады. Қысы қысқа әрі құбылмалы. Суық ауа температурасы желтоқсан – ақпан айларында тіркеледі. Қаңтар айының орташа температурасы – -5,4℃, орташа максимум – -0,5℃, орташа минимум – -9,5℃, абсолюттік минимум -38℃ тең.

      Жыл бойы жел көбінесе шығыс бағыттан соғады, жаз мезгілінде солтүстік-шығыстан және солтүстік-батыстан соғатын жел көп болуы мүмкін, ал қыс мезгілінде жел шығыстан соғады және көбінесе тынық болады.

      Түркістан қаласының аумағы арқылы мына өзендер мен каналдар өтеді: Арыс-Түркістан магистральді каналы (бұдан әрі – АТК) және Қарашық өзені.

      Қарашық өзені, уақытша ағын сулар, суару арналары, дренаждық коллекторлар қаралып отырған аумақтағы гидрографиялық желіні құрайды. Қарашық өзенінің ұзындығы 198 км құрайды, жалпы төмендеуі – 1050 м, орташа еңісі – 0,0084. Арыс – Түркістан суару каналы 1961 жылы салынған, жалпы ұзындығы – 142 км, ең жоғары су өткізу қабілеті – 45 м³/сек. Канал қарастырылып отырған бүкіл аумақты оңтүстік-шығыстан солтүстік-батысқа қарай кесіп өтеді, Түркістан қаласының солтүстік-шығыс шекарасы арқылы өтеді және өзінің бүкіл ағысының бойында құнды суармалы ауыл шаруашылығы жерлерінің кең ауқымды аймағын қалыптастырады. Каналдың тереңдігі – 3-4 м, ені – 20-25 м. Тарату арналарының дамыған желісі магистральды су ағынынан бастау алады.

4. Түркістан қаласының әлеуметтік-экономикалық дамуы

      Түркістан облысы – Қазақстан Республикасының индустриялық-аграрлық тұрғыдан дамыған өңірлерінің бірі, өндірістік-экономикалық әлеуеті мол. Бұл – Қазақстандағы еңбек ресурстары көп өңірлердің бірі. Облыс мақта, былғары шикізаты, өсімдік майы, жеміс-жидек, көкөніс, жүзім, қауын-қарбыз, макарон, темекі өнімдері, алкогольді және алкогольсіз сусындардың ірі өндірушісі және жеткізушісі болып табылады. Облыста сонымен қатар уран кендері, цемент, мұнай өнімдері, қуат трансформаторлары, майлы ажыратқыштар, шұлық, тігіншілік бұйымдарды, жиһаз шығарылады.

      Тамақ өнеркәсібі

      Тамақ өнімдері өндірісінің көлемі 1,2 миллиард теңгені құрады. Қаладағы тамақ өнеркәсібі негізінен нан-тоқаш, кондитерлік және шұжық өнімдерін шығаратын кәсіпорындардан тұрады.

      Жеңіл өнеркәсіп

      Жеңіл өнеркәсіп өндірісінің көлемі 106,8 миллион теңгені (қаланың жалпы өнеркәсіп өнімінің 0,4 %-ы) құрады.

      Қала аумағында ай сайын 13 мың текстиль бұйымдарын шығаратын "Turkistan Textile" фабрикасы жұмыс істейді, сондай-ақ мақта талшығын өндіретін "Түркістан-Мақта" ЖШС, "Фараб комбинаты" ЖШС қызмет атқарады.

      Түркістан қаласында өнеркәсіп өндірісінің өсімі байқалады, әсіресе асыл және түсті металдарды, азық-түлік өнімдері мен машина жасауды қоса алғанда, өндеу өнеркәсібінде. Қалада арнайы және индустриялық аймақтар жұмыс істейді, құрылыс материалдары мен жиһаз өндірісі сияқты жаңа жобаларды іске асыру жоспарлануда.

      Түркістан қаласында өнеркәсіптің дамуы:

      1. Өндіріс көлемінің артуы. Соңғы жылдары қара металлургия, мұнай өңдеу өнімдері, сусын, бейметалл минералды өнімдер, қағаз, сондай-ақ жеңіл өнеркәсіп пен жиһаз өндірісі сияқты түрлі салаларда өндіріс көлемінің өсімі байқалады.

      2. Өңдеу өнеркәсібі. Өңдеу өнеркәсібіне негізгі асыл және түсті метал өндірісі, азық-түлік өнімдері өндірісі және машина жасау салалары қомақты үлес қосады.

      3. Арнайы және индустриялық аймақтар. Түркістанда жалпы аумағы 180 гектар болатын арнайы экономикалық аймақ және 190 гектар индустриялық аймақ жұмыс істейді, олар өнеркәсіптің дамуына елеулі ықпалын тигізеді.

      4. Тамақ өнеркәсібі. Тамақ өнімдерінің өндірісін қамтитын тамақ өнеркәсібінің дамуы – қаланың өнеркәсіптік секторының маңызды құрамдас бөлігі.

      Ауыл шаруашылығы

      Ауыл шаруашылығы өндірісі Түркістан қаласының шаруашылық кешенін дамытуда маңызды рөл атқарады.

      Қазақстан Республикасы Стратегиялық жоспарлау және реформалар агенттігінің деректеріне сәйкес 2023 жылы ауыл шаруашылығы өнімдерінің жалпы шығарылымы 9010,05 миллион теңгені құрады, оның ішінде өсімдік шаруашылығы 6041,0 миллион теңге, мал шаруашылығы 2969,5 миллион теңге болды.

      Агроөнеркәсіптік кешенді дамытудың негізгі бағыттары мынаны қамтиды:

      ауыл шаруашылығы өндірісінің тиімділігін арттыру, өсімдіктердің сорттары мен жануарлардың тұқымдарын жақсарту үшін цифрландыру, автоматтандыру және биотехнология сияқты жаңа технологияларды енгізу;

      өңдеу өнеркәсібін дамыту, жалпы экспорт көлеміндегі қайта өңделген өнім үлесін ұлғайту үшін өңдеу кәсіпорындарының жұмыс істеп тұрғандарын жаңғырту және жаңаларын салу;

      азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз ету, халық сұранысын өтеу және импортқа тәуелділікті азайту үшін ауыл шаруашылығы өнімдерінің негізгі түрлерінің өндірісін ұлғайту;

      шағын шаруашылық жүргізу нысандарын қолдау, шаруа қожалықтары мен шағын кәсіпорындарға қаржылық және ұйымдастырушылық көмек көрсету;

      ауылдық аумақтарды дамыту, инфрақұрылымды жақсарту, ауылдық жерлердегі тұрғындардың өмір сүру деңгейін көтеру;

      өндірісті экологияландыру, орнықты даму қағидаттарын енгізу, қоршаған ортаға теріс әсерді азайту және экологиялық қауіпсіздікті жоғарылату;

      АӨК өнімдерінің экспортын, қайта өңделген ауыл шаруашылығы өнімдері экспортының көлемін ұлғайту, жаңа нарықтарға шығу.

      Жалпы агроөнеркәсіптік кешеннің дамуы елдің әлеуметтік-экономикалық дамуының маңызды факторы болып табылады және азық-түлік қауіпсіздігін, халықтың жұмыспен қамтылуын және ауылдық аумақтардың орнықты дамуын қамтамасыз етеді.

      Туризмді дамыту

      2018 жылы облыстың әкімшілік орталығын Шымкент қаласынан Түркістан қаласына көшіру көне қаланың мәдени және әлеуметтік-экономикалық дамуына жаңа мүмкіндіктер ашты. Түркістан қаласы түбегейлі өзгеріп, жаңа дәуірге қадам басты деуге болады. Түркістанның географиялық орналасуы және бай да көркем тарихы көршілес елдермен өзара тиімді әріптестік орнатуға үлкен мүмкіндік береді. Түркістан қаласы өңір пен елдің шын мәніндегі інжу-маржанына айналды. Мұнда әкімшілік орталық, Неке сарайы, амфитеатр, бассейні бар спорт сарайы, жеті мың адамға арналған стадион, конгресс-холл, бірегей ғылыми-техникалық кітапхана, бес мың адамға арналған мешіт, көз тартар есу каналы, жаңа саябақтар және басқа да объектілер пайдалануға беріліп, жұмыс істеп тұр.

      Қаланың тарихи бөлігіне ерекше назар аударылған, бүгінде ол арқылы ортағасырлық атмосфера мен рухты сезінуге болады. 2019 жылдың желтоқсанында құрылысы басталған Орталық Азиядағы көп функциялы ең ірі туристік кешен – "Керуен-сарайдың" ашылуы ауқымды оқиға болды. Объект "Әзірет-Сұлтан" мәдени қорығының буферлік аймағында, Қожа Ахмет Ясауи кесенесінің қарсы алдында 20,5 гектар аумақта орналасқан. Кешен құрамына Жібек жолы дәуіріндегі саудагерлер мен қолөнершілер көшесі, "ұшатын театр", салт аттылар шоуын өткізуге арналған амфитеатр, шығыс базары, сауда қатарлары мен бутиктер кіреді. Барлық құрылыстардан су каналына шығуға болады, онда "Қайықтар парады" атты судағы театрландырылған шоу өткізіледі.

      Жеке инвесторлар есебінен салынған "Rixos", "Hampton by Hilton", "Нұр-Әлем" қонақүй кешендері, фитнес орталығы және орасан зор "Керуен сарайы" қаланың өткенінен болашағына апаратын нағыз көркем көпірге айналды.

      Түркістанның дамуы көбінесе оның туристік әлеуетіне сүйенеді. Тәу етушілер туризміне арналған инфрақұрылымға ерекше мән беруге болады.

      Туристік қалалар брендтің жаһандық танымалдығын қалыптастыруға басымдық беретінін қазіргі әлемдік практика көрсетіп отыр. Осыған байланысты мәдени символдарды, туристік маршруттарды және ұлттық бірегейлікті қамтитын Түркістанның бірыңғай брендинг тұжырымдамасын әзірлеу ұсынылады.

      Түркістанда туризмді дамыту инфрақұрылымды дамытуға, инвестиция тартуға және тарихи-мәдени мұраны ілгерілетуге бағытталған, бұл туристер легінің өсуіне ықпалын тигізді. Негізгі бағыттарға объектілерді рестарвациялау, жаңа қонақүйлер мен аквапарктер салу, цифрлық сервистерді дамыту, сондай-ақ ұлттық фестивальдер өткізу және қазақ мәдениетін таныстыратын этноауылдар құру кіреді. Түркістанның түркі әлемінің туристік астанасы мәртебесін алуы халықаралық деңгейде кеңінен танылып, әрі қарай дамуына серпін берді.

      Экономикалық әсер

      Туристік саланың дамуы өңір мен жалпы ел экономикасына оң ықпалын тигізеді. 2024 жылы қазақстандық үй қожалықтары жол жүруге 957,7 млрд теңге жұмсаған, бұл 2023 жылға қарағанда 10,2 % көп. Салыстыратын болсақ, бір жыл бұрын бұл көрсеткіш 34,9 %-ға өскен болатын.

      "Таза Қазақстан" бастамасы аясында экологиялық және мәдени туризмді белсенді ілгерілету жүргізілуде, ол экологиялық және рухани мәдениетті нығайтуға бағытталған. Саланың сарапшылары Түркістандағы туристік көрсеткіштердің тұрақты өсуі ішкі туризмді дамыту және Қазақстанның халықаралық аренадағы туристік тартымдылығын арттыру жөніндегі мемлекеттік бағдарламалардың тиімділігін көрсететінін атап отыр.

      Сауда

      Қазақстан Республикасы Стратегиялық жоспарлау және реформалар агенттігінің деректері бойынша Түркістан қаласында 2023 жылы бөлшек сауда көлемі 79,5 млрд теңгені, көтерме сауда көлемі 36,5 млрд теңгені құрады.

      Тамақ өнімдерін және сусын жеткізу бойынша көрсетілген қызметтер 14,9 млрд теңгені құрады.

      Түркістандағы сауданың дамуы оның рухани, тарихи-мәдени және туристік орталық ретіндегі ерекше мәртебесімен тығыз байланысты. Осы мәртебеге байланысты туристтер легінің артуы тауарлар мен көрсетілетін қызметтерге деген сұраныстың өсуіне ықпалын тигізеді, ал бұл өз кезегінде сауданың дамуын ынталандырады.

      Құрылыс

      Тұрғын үй қорының жалпы ауданы – 4213,6 мың м2, оның ішінде тұрғын аудан – 2872,8 мың м2. Тұрғын үйлер саны – 31837 дана, оның ішінде жеке тұрғын үй – 31179 дана, көпқабатты үй – 658 дана. Тұрғын үймен қамтамасыз етілу – адам басына 19 м2.

      2023 жылғы құрылыс көлемі 219,6 млрд теңгені құрап, оның алдындағы жылға қатысты салыстырғанда 103,3 % болды.

      Жаңа құрылыс объектілерді болашақ сұраныс пен өзгерістерді ескере отырып, сондай-ақ заманауи технологиялар мен материалдарды қолдану арқылы салуды көздейді. Бұл жаңа ғимараттар мен құрылыстарды тұрғызуды ғана емес, сонымен қатар қолданыстағы объектілерді реконструкциялауды да қамтиды, басты назар орнықтылыққа, энергия тиімділігіне және өзгермелі жағдайларға бейімділікке аударылады.

      Инвестициялар

      Қазақстан Республикасы Стратегиялық жоспарлау және реформалар агенттігінің деректері бойынша 2023 жылы негізгі капиталға салынған инвестициялардың жалпы көлемі 323,5 млрд теңгені құрады.

      Ғимараттар мен құрылыстарды салу және жөндеу жұмыстарына салынатын инвестициялардың үлесі 2020 жылғы 327760,0 миллион теңгеден 2023 жылы 274480,8 миллион теңгеге дейін төмендеді.

      2020–2023 жылдар аралығында инвестициялардың негізгі үлесі жылжымайтын мүлікпен жасалатын операцияларға және өнеркәсіпке тиесілі болады.

      Білім беру

      Қала аумағында жобалық қуаты 25214 оқушыны құрайтын 46 жалпы білім беретін мектеп орналасқан, оқыту қазақ және орыс тілдерінде жүргізіледі.

      Мектепке дейінгі білім беру: мектеп базасында шағын орталықтар жұмыс істейді, сондай-ақ жобалық қуат 3630 орынды құрайтын 20 бөлек тұрған балабақша қызмет етеді.

      Түркістан қаласында 2 университет бар – Қожа Ахмет Ясауи атындағы Халықаралық қазақ-түрік университеті және Халықаралық туризм және меймандостық университеті. 2023/2024 оқу жылының басында студенттер саны 10787 адамды құрады.

      Түркістанды дамытудың ықтимал бағыттары:

      1) мақта, жібек және жүн сияқты текстильдік шикізат өндірісін ұлғайту, мемлекеттің осы шикізат түрлеріне сұранысын толық өтеуге жеткізу;

      2) әрқилы майлы заттарды – өсімдік (мақта) және жануар тектестерді – қатты түрдегі тағам, қою сабын, экстра майы, ақ сабын, таза сабын, доңғалақ жақпамайы, гудрон, олеин, стеарин, май ұнтағы және т.б. етіп өңдеп шығару, мақта шаруашылығы мен мал шаруашылығынан алынатын тиісті шикізатты (мақта тұқымы және ет, консерв және мұздатылған ет дайындаған кездегі қалдықтар) толық қайта өңдеуге дейін жеткізу;

      3) мақта сабағы мен делинттен, яғни қағаз өндірісіне, жарылғыш заттар, жасанды жібек, фибра, жасанды ат қылшығы және т.б. өндірісіне қажетті шикізат алу бағытында целлюлоза өңдеп шығару;

      4) қантты өнімдер өңдеп шығару – қызылшадан, жүзімнен, балдан қант жасау, кептірілген жеміс және т.б. түріндегі жемістер мен жүзімнен пюре, тосап, консервілер мен басқа да түрлі-түрлі өнімдер жасау;

      5) Түркістан қаласындағы оңай қазып алуға болатын тұзды жерлерден калий (KCl), глаубер тұзы (Na₂SO₄), ас тұзы (NaCl) және басқа да сульфаттар мен хлоридтерді өндіру (тұз қоры миллиардтаған пұтпен есептеледі);

      6) өндіріс орнында жоғарыда аталған шикізат түрлерінен Түркістан қаласының өзіне және онымен шектес елдерге қажетті көлемде дайын өнімдер, яғни:

      а) түрлі сорттағы мақта-мата;

      б) түрлі сорттағы жібек мата;

      в) түрлі сорттағы жүн мата;

      г) түрлі сорттағы қағаз;

      д) жарылғыш заттар;

      е) қант;

      ж) химиялық құнды өнімдер – сода, күйдіргіш натр, күкірт қышқылы және басқалары;

      з) түрлі өңдеуден өткен былғары өндірісін ұйымдастыру.

5. Демографиялық ахуалды талдау және халық санының болжамы

      2024 жылдың басында Түркістан қаласы халқының саны 228,1 мың адамды құрады. 2009 жылғы халық санағы нәтижелерімен салыстырғанда халық саны 85,1 мың адамға немесе 37,3 %-ға артты (4.1.1-кесте).

      2019 – 2024 жылдар аралығында Түркістан қаласының халқы 164,7 мың адамнан 228,1 мың адамға дейін өсіп, 1,4 есеге ұлғайды.

      Түркістан қаласының халық санының болжамы БҰҰ-ның халықаралық стандартына сәйкес демографиялық болжау әдісі бойынша жасалды.

      Осылайша, болжам бойынша халық саны:

      1) бастапқы жылы 228,1 мың адам;

      2) 1-кезеңде 280,0 мың адам;

      3) есепті мерзімде 400,0 мың адам болады.

6. Тұрғын үй-азаматтық құрылыс

      2024 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша қаладағы тұрғын үй қорының жалпы ауданы 4 213,5 мың м² құрады. Қазіргі құрылыс салуды сипаттау үшін Ұлттық статистика бюросының материалдары және аумақты кварталдық зерттеу деректері пайдаланылды.

      Қазіргі тұрғын үй қорының басым бөлігін жеке тұрғын үйлер құрайды. Көпқабатты тұрғын үй қорында 5–9 қабатты құрылыс көп, жаңа тұрғын үй қоры бойынша 12 қабатты үйлер де кездеседі. Тұрғын үй қорының жалпы көлемінің 1 %-ын мемлекеттік қор, 99 %-ын мемлекеттен басқа жеке қор құрайды.

      ҰСБ департаментінің деректері бойынша Түркістан қаласында авариялық күйдегі 1 тұрғын үй бар, жалпы ауданы – 0,1 мың м², онда бір адам тұрып жатыр. Бұл авариялық үй әрі қарай пайдалануға жарамсыз болғандықтан, бірінші кезекте сүріп тасталады.

      Аумақтық тұрғыдан алғанда, жоспарлау аудандарының игерілу деңгейінің әртүрлілігі мен функционалдық аймақтарға бөлінуіне байланысты тұрғын үй қоры біркелкі бөлінбеген, қазіргі жеке тұрғын үй қорының 22 %-ы Шаухар ауданында, 23 %-ы Бекзат ауданында орналасқан, ал көпқабатты тұрғын үйлердің 80 %-ы Отырар ауданында шоғырланған.

      Есептік жылы қала бойынша жалпы тұрғын үй алаңымен қамтамасыз етілу бір адамға 18 м² болды.

      Бас жоспарда қазіргі құрылысты барынша сақтау ұсынылады. Жобалық бүкіл кезең ішінде 8093,6 мың м² жалпы тұрғын үй ауданы салынады, оның ішінде құрылыстың бірінші кезегінде – 3557,4 мың м². Есепті мерзімге қарай тұрғын үй қорының жалпы ауданы 11 199,8 мың м² дейін ұлғаяды.

      Халыққа қызмет көрсету жүйесін қалыптастырудың қазіргі жай-күйі және жобалық ұсыныстар

      Қаланың бас жоспарында перспективада әлеуметтік инфрақұрылымды дамыту жаңа қала құрылысы және әлеуметтік-экономикалық жағдайларға бағытталып, мына бағыттарды қамтиды:

      қызмет көрсету жүйесін қалыптастыру әлеуметтік маңызы бар объектілерді нормативтік деңгейге дейін жеткізуге бағытталуға тиіс;

      қызмет көрсетудің жаңа түрлері мен жаңа кәсіпорындарын көбейту арқылы қаланың барлық аудандарында тұрғындар үшін тең әлеуметтік-мәдени және әлеуметтік-тұрмыстық жағдайлар жасау;

      қызмет көрсету жүйесін әлеуметтік сала объектілерінің қалыптасқан желісінің, даму үстіндегі көліктік байланыстардың және жаңа тұрғын үй-азаматтық құрылыс аудандарының базасында дамыту;

      қызмет көрсету объектілері қорын үнемі ұлғайтып тұру, сондай-ақ өз мақсатына сай келетін қолданыстағы әлеуметтік объектілерді сақтау.

      Әлеуметтік инфрақұрылымды дамыту

      Мәдени-тұрмыстық қызмет көрсету жүйесін қалыптастыру кезінде басты күш-жігер қызмет көрсетудің әрқилы түрлеріндегі тұрғын үй құрылысы мен халық санының өсуінен артта қалуды еңсеруге жұмсалуға тиіс. Бас жоспарда қала тұрғындарын мәдени-тұрмыстық қызмет көрсетудің барлық түрімен толық әрі жан-жақты қамтамасыз етуге негізделген мәдени-тұрмыстық қызмет көрсету жүйесі көзделуге тиіс.

      Жалпы қала бойынша және перспективалық жаңа даму аумақтарындағы қызмет көрсету мекемелері мен кәсіпорындарының құрамы мен сыйымдылығына есепті мерзімге арналған қажетті сұраныс 2031 және 2044 жылдарға арналған жобалық халық санына сәйкес және қала халқына қызмет көрсетуді ұйымдастырудың қазіргі жағдайы ескеріле отырып анықталды.

      Қызмет көрсету мекемелері мен кәсіпорындарының есеп-қисабы мына нормативтік құжаттарға сәйкес жүргізілді: ҚР ЕЖ 3.01-101-2013 "Қала құрылысы. Қалалар мен ауылдық елді мекендердің жоспарлануы және құрылысы", ҚР ҚН 3.01-01-2013 "Қала құрылысы. Қалалар мен ауылдық елді мекендердің жоспарлануы және құрылысы", ҚР ЕЖ 3.01-01-2008 "Қалалардың және басқа да елді мекендердің жекелеген бөліктерінің жоспарлау жобаларын әзірлеуге арналған әдістемелік нұсқаулар", ҚР ЕЖ 3.01-102-2012 "Жеке тұрғын үй құрылысы аудандарын жоспарлау және салу", әрбір тұрғын-үй ауданы үшін шешімдер ұсынылатын құрылыс салу құрамына, белгіленген нормаларға және тұрып жатқан халық санына сәйкес қабылданады.

      Білім беру

      Мектепке дейінгі мекемелер

      Қазіргі уақытта қалада жалпы сыйымдылығы 3630 орынды құрайтын мектепке дейінгі 20 тұрақты мекеме бар.

      16227 орынды құрайтын жеке меншіктегі мемлекеттік емес 136 мектепке дейінгі мекеме бар.

      Есепті кезеңнің соңына қарай мектепке дейінгі тәрбие объектілерінің (мемлекеттік) жалпы сыйымдылығы 24690 орынды құрайды. Жаңа құрылысты қаржыландыру бюджет қаражаты есебінен де, жеке инвесторлар есебінен де көзделіп отыр. Бірінші кезекке жалпы сыйымдылығы 11500 орынды құрайтын 52 балабақша қарастырылған. Есепті мерзімге жалпы сыйымдылығы 9560 орынды құрайтын 48 балабақшаны орналастыру көзделген.

      Жалпы білім беретін мекемелер

      Бас жоспарда жалпы білім беретін мекемелер желісін жартылай орта біліммен толық қамту және балаларды бір ауысымда оқытып, орта біліммен қамтуды 75 %-ға дейін кеңейту көзделген. Осыған сүйене отырып, есепті мерзімнің соңына қарай жалпы білім беретін мектептердің жалпы сыйымдылығы 90,0 мың оқушыны құрауға тиіс. Бірінші кезекте жалпы сыйымдылығы 45630 оқушыны құрайтын 35 мектепті орналастыру, есепті мерзімге жалпы сыйымдылығы 19100 оқушыны құрайтын 18 мектепті орналастыру жоспарланып отыр.

      Арнаулы орта, кәсіптік-техникалық және жоғары оқу орындары

      Түркістан қаласында 9 оқу орны бар, оның ішінде 3-еуі мемлекеттік, 6-уы мемлекеттік емес мекемелер.

      Қалада Қожа Ахмет Ясауи атындағы Халықаралық қазақ-түрік университеті орналасқан. Қожа Ахмет Ясауи атындағы ХҚТУ – Қазақстандағы тұңғыш халықаралық жоғары оқу орны және түркітілдес елдердің жоғары оқу орындары арасында халықаралық мәртебе алған жалғыз оқу орны. Білім беру қызметі 54 бакалавриат, 30 магистратура, 11 докторантура, 3 резидентура және 7 интернатура мамандығы бойынша жүзеге асырылады. Оқыту қазақ, түрік, орыс және ағылшын тілдерінде жүргізіледі. Қожа Ахмет Ясауи атындағы ХҚТУ-де жалпы 7036 студент білім алады. Оқытушылар құрамы 913 оқытушыдан тұрады.

      Сондай-ақ қала аумағында Халықаралық туризм және меймандостық университеті орналасқан, онда 2068 студент оқиды. Оқытушылар құрамы 107 оқытушыдан тұрады.

      Жекеменшік колледждерге: "Болашақ" колледжі, "Тұран" колледжі, "Дарын" колледжі, "Түркістан" көпбейінді медициналық колледжі, Түркістан индустриялық-педагогикалық колледжі, Түркістан кәсіптік-педагогикалық колледжі, Этнопедагогикалық колледж жатады.

7. Аумақты инженерлік дайындау

      Биіктік жүйесі – Балтық жүйесі, координаттар жүйесі – жергілікті.

      Жер бедері солтүстік-шығыстан оңтүстік-батысқа қарай 3,20 ‰ еңіс (Кентау қаласына шығатын жолдан Балтакөл ауылына шығатын жерге дейін 19,9 км).

      Жобаланатын аумақтың жер беті 3 ‰-тен 36 ‰-ке дейін еңіс (республикалық маңызы бар магистральдық жолдың еңісін қоспағанда), бұл ҚР ҚН 4.01-03-2011 және ҚР ЕЖ 3.01-01-2008 талаптарына сәйкес (5.1-кестені қараңыз). Жер бетінде судың (жаңбыр суының) жиналуын болғызбау және жер қазу жұмыстарының көлемін азайту мақсатында ең аз еңіс деп 3 ‰ қабылданды. Бұл еңіс жобалық белгіні көтеріп (топырақ үйіп), контреңістер ұйымдастыру арқылы қамтамасыз етілді.

      Жол бөлігінен және кварталішілік аумақтан жер бетіндегі суды ағызып жіберу жол жүрісі бөлігінің бойына салынатын су бұру каналдары (арықтар) арқылы жүзеге асырылады. Бұл ретте ғимараттардың нөлдік/бұрыштық белгілері қиылыстың берілген жобалық белгісінен 0,1 – 0,4 м аралығында қабылдануға тиіс.

8. Көлік және көше-жол желісі

      Әуе көлігі

      Өткізу қабілеті сағатына 250 жолаушы болатын (жылына 3,0 миллион жолаушы) халықаралық әуежай қала сыртында, қала шекарасынан солтүстік-шығысқа қарай 16 км жерде, Шаға ауылынан 3 км қашықта орналасқан және жұмыс істеп тұр.

      Әуежай және оған іргелес жер таяудағы болашақта жүк және қойма терминалдары, көрме кешендері, сауда орталықтары және т.б. бар бизнес-парктер құру үшін инвестициялық тұрғыдан тартымды болады. Түркістан әуежайының болашағы ел ішінде, сондай-ақ шетелден келетін жолаушылар қатынасының артуымен ғана емес, сонымен қатар бүгінде байқалатын авиа жүк тасымалының өсу қарқынымен де байланысты. Болашақ авиациялық "хаб" үшін жағдай жасау – Түркістан қаласының ертеңі.

      Теміржол көлігі

      Түркістан қаласына облыс орталығы мәртебесінің берілуі, қала және қала маңындағы аймақ тұрғындары санының өсуі, бірқатар ірі кәсіпорындардың қызметінің жандануы және олардың салынуы Түркістан станциясының теміржол көлігін одан әрі дамыту, жүк-жолаушылар тасымалына қызмет көрсетуді жақсарту қажеттігін туғызды.

      Есепті мерзімге "Түркістан – Шымкент" теміржол магистралінің бүкіл учаскесін электрлендіру ұсынылады. "Түркістан – Шымкент" теміржол магистралін электрлендіруді аяқтау (Арыс II-Түркістан 108 км учаскесі) Түркістан қаласының көлік инфрақұрылымы шеңберіне кірмейді және Бас жоспарда Түркістан облысындағы "Ұлы Жібек жолы туристік бағытын жаңғырту" стратегиясы түрінде атап өтілген.

      Қазіргі кезде жұмыс істеп тұрған теміржол вокзалы жолаушыларды теміржол көлігімен тасымалдау талаптарына сай келмейді, сәулет ескерткіші мәртебесіне ие және оны реконструкциялауға болмайды.

      Осы Бас жоспарда қаланың оңтүстік бөлігінде, жұмыс істеп тұрған Шымкент – Түркістан теміржол тармағының бойында жаңа теміржол вокзалын орналастыру көзделген. Жаңа теміржол вокзалының өткізу қабілеті тәулігіне 5000 жолаушыны құрайды.

      Жаңа вокзалдың құрылысы есепті мерзімге қарастырылған.

      Сыртқы автомобиль жолдары

      Түркістан қаласының сыртқы автожол желісі халықаралық, республикалық, облыстық және жергілікті маңызы бар жолдардан тұрады:

      1) I санаттағы халықаралық автожол: "Батыс Еуропа – Батыс Қытай";

      2) II санаттағы республикалық автожол: "Түркістан – Кентау";

      3) III санаттағы республикалық автожол: "Түркістан – Шәуілдір;

      4) III санаттағы облыстық автожол: "Түркістан – Балтакөл";

      5) III санаттағы облыстық автожол: "Түркістан – Қарнақ".

      Қазіргі уақытта "Батыс Еуропа – Батыс Қытай" халықаралық маңызы бар автожолының 16 км учаскесі Түркістан қаласының аумағы арқылы өтеді. Есепті мерзімге бұл жол қалалық магистральға айналады.

      Сонымен қатар Түркістан қаласына 3-ші техникалық санаттағы облыстық маңызы бар автожолдар келеді. Жүк және транзиттік машина легін тұрғын аумақтардан тыс шығару үшін Бас жоспарда қаланың оңтүстік және солтүстік айналма жолдары қарастырылған (ұзындығы тиісінше 32 км және 30 км). Бас жоспарда ұсынылған қаланың автожол айналмасы (оңтүстік айналма) "Батыс Еуропа – Батыс Қытай" халықаралық дәлізі бойынша транзиттік автокөліктің іркіліссіз және жоғары жылдамдықпен жүріп өтуін қамтамасыз етеді.

      Түркістан қаласында "Саяхат" автостанциясы және тәулігіне 1000 жолаушыға арналған автовокзал бар. Түркістан қаласының аумақтық дамуына, халық санының өсуіне және қаланың мәдени-рухани және туристік орталық ретіндегі маңызының артуына байланысты халықаралық, қалааралық және қала маңындағы автобус бағыттарымен экскурсанттар мен туристерді тасымалдау көлемін ұлғайту көзделіп отыр.

      Сыртқы жолаушылар тасымалын ұйымдастыру мақсатында 5000 жолаушыға арналған, өңірлік, қазақстандық және халықаралық маңызы бар маршруттарды жүзеге асыратын заманауи халықаралық автовокзал бар.

      Қалалық жолаушылар көлігі

      Қалада қоғамдық жолаушылар көлігінің бір түрі – автобустар мен шағын автобустар пайдаланылады. Қосалқы көлік – такси. Негізгі тұрғын аудандарды орталықпен және өнеркәсіптік аймақтармен байланыстыратын 20 қалалық маршрут ұйымдастырылған.

      Перспективада автобус негізгі көлік түрі болып қалады. Перспективалық даму аудандарын қаланың қазіргі бөлігімен және өнеркәсіптік аймақпен байланыстыратын қалаішілік жолаушылар көлігінің жаңа маршруттары ұсынылады. Түркістан қаласы халқына көлік қызметін көрсетуді жақсарту үшін жолаушылар көлігі жұмысын нақты ұйымдастыру, жылжымалы құрамды пайдалану құрылымына түбегейлі өзгерістер енгізу, шағын автобустар мен сыйымдылығы шағын автобустарды сыйымдылығы орташа және үлкен жайлы әрі бәсекеге қабілетті автобустарға ауыстыру ұсынылады.

      Есептік мерзімге жолаушылар көлігінің негізгі түрлері автобус және BRT болады. Қала халқына көлік қызметін көрсетуді жақсарту үшін қозғалыс тұрақтылығын, маршруттардағы қажетті аралықтарды қамтамасыз етуді нақты ұйымдастыру, сыйымдылығы әртүрлі жылжымалы құрамды икемді пайдалану арқылы автобусты пайдалану тәсілін өзгерту ұсынылады. Құрылыстың 1-кезегінде жеке өндірістік-техникалық базасы және жылжымалы құрамы бар муниципалдық автобус паркін құру қажет. Магистральдық көшелерде жолаушыларға қызмет көрсетуді жақсарту үшін жол жүрісі бөліктерінде автобустар қозғалысы үшін бөлінген жолақтарды кеңінен енгізу ұсынылады. Бұл жолаушылар көлігінің жүру жылдамдығын едәуір арттырады.

      Бас жоспардың көше-жол желісі және көлік қозғалысы схемасында қалада BRT қоғамдық көлігінің жүрдек түрлерін кеңінен енгізу ұсынылады.

      Көше-жол желісі

      Қалада соңғы жылдары жеңіл автомобильдер паркінің ұлғаюы және автомобиль алу деңгейінің өсу перспективасы қала тұрғындарына көлік қызметін көрсетуді ұйымдастырудың бірқатар негізгі қағидаттарын қайта қарау, қуатты магистральдар жүйесін, автомобиль тұрақтарын және автокөлік қызметтерін көрсететін салаларды құру қажеттігін туғызады. Бүгінгі таңда Полиция департаментінің деректері бойынша қалада 45 237 автомобиль тіркелген, оның 38 085-і жеңіл автомобильдер.

      Сонымен қатар бұрын көлік жүйесін құру немесе реконструкциялау бойынша іс-шаралар мен ұсыныстарды әзірлеу кезінде капитал салымдарының белгілі бір шектеулі болатыны ескерілетін, яғни қала бюджетінің қаржылық мүмкіндіктері байланыстырылды. Көше-жол желісін дамытуды негіздеу кезінде кейбір қиылыстарды қайта жоспарлау, көшелердің жаңа учаскелерін тесіп өту, бұрын жабылған учаскелердегі қозғалысты қалпына келтіру, жаңа көпірлер мен өткелдерді реконструкциялау және салу, көшелерді реконструкциялау және әртүрлі деңгейдегі көлік айрықтарын салу арқылы қолданыстағы желі тораптарының өткізу қабілеті коэффициентін ұлғайту үшін қолдағы мүмкіндіктерді барынша пайдалану қажет.

      Түркістан қаласының заманауи көше-жол желісі кварталдар мейлінше жиі қиылатын тікбұрышты көшелер жүйесінен тұрады. Ескі қала ауданында тарихи қалыптасқан радиалды-айналмалы көшелер жүйесі сақталған.

      Қаланың негізгі жоспарлау осьтері батыс және шығыс бағытта Шымкент және Қызылорда тас жолына шығатын Б. Саттарханов даңғылы, солтүстік бағытта Кентау тас жолына шығатын Қазыбек би көшесі, Қарашыққа шығатын әл-Фараби және Наурызым көшелері, оңтүстік бағытта Балтакөл тас жолына шығатын Ерубаев – Жандосов көшелері, Шәуілдір бағытына шығатын Жібек жолы даңғылы, сондай-ақ вокзал – әуежай тас жолы болып табылады.

      Жаңа жоспарлау құрылымының негізгі қағидаты – тарихи орталықты бөліп көрсету, оның айналасында ішкі көлік сақинасы қалыптасады. Оны құру үшін қаланың оңтүстік бөлігінде Б. Саттарханов даңғылынан Майкөтов көшесіне дейін және солтүстік бөлігінде Қазыбек би көшесінен Ерубаев көшесіне дейін Жібек жолы даңғылын тесіп өту және Ерубаев көшесіне дейін Ортақ құрылысын салу ұсынылады.

      Сонымен қатар Бас жоспарда Б.Саттарханов даңғылынан Жібек Жолы көшесіне дейін Қазыбек би көшесін кеңейтуді және Қошанов көшесінен солтүстік айналма жолына дейін Наурызым көшесін кеңейту ұсынылды.

      Тарихи орталықта Б.Саттарханов даңғылын Тәуке хан даңғылымен Байбұрт көшесі арқылы қосу да көзделеді.

      Бұдан басқа, Майкөтов көшесінің жалғасын теміржол желілері арқылы Балтакөл тас жолына дейін салу ұсынылады. Көшелер мен жолдардың жіктелуі және қызыл сызықтардағы параметрлері сәулет және қала құрылысы саласындағы нормативтік-техникалық құжаттарға сәйкес қабылданған.

      Жалпықалалық маңызы бар магистральдық көшелердің және сақиналы айналма автожолының бойында теміржол үстінен жол өтпелерін салу көліктің жалпықалалық орталықтан желі артындағы қала бөлігіне және сақиналы айналма жолына шығуын қамтамасыз етеді.

9. Инженерлік инфрақұрылым

      Сумен жабдықтау

      Түркістан қаласы халқының шамамен 90 %-ы орталықтандырылған сумен жабдықтаумен қамтамасыз етілген. Негізгі бастаулар – жалпы қоры тәулігіне шамамен 300 мың м³ құрайтын Мырғалымсай, Біресек-Қантағы және Иқансу-Ктай жерасты кен орындары, бұл қаланың перспективадағы сұранысын толық қамтамасыз етеді.

      Қазіргі су құбыры желісі – 1738,5 км, ескі учаскелердің тозу деңгейі 60–65 %-ды құрайды. Су беру жалпы қуаты тәулігіне 81,2 мың м³ болатын төрт негізгі су құбыры торабы арқылы жүзеге асырылады.

      Су тұтыну:

      бірінші кезек — 103,2 мың м³/тәулік

      есепті мерзім — 164,4 мың м³/ тәулік

      Таяудағы кезеңге қуат тапшылығы байқалады (шамамен 2 мың м³/тәулік), бұл жаңғыртуды талап етеді.

      Жобалық шешімдер:

      Иқансу–Қытай су көзінен магистральдық су құбырын салу;

      жаңа су құбыры тораптарын құру (әрқайсысы 20 мың м³/тәулік);

      тозған желілерді ауыстыру;

      SCADA жүйесін енгізу, су шығынын бақылау және мониторинг жасау;

      қосымша тазарту және қуаттарды резервке қою.

Техникалық-экономикалық көрсеткіштер

Көрсеткіш

Қазіргі жағдай

Бірінші кезек

Есепті мерзім

Желілердің ұзындығы, км

1 738,5

3 020,0

5 100,0

Су құбыры құрылыстары тораптарының өнімділігі, м³ / тәулік

61 250

120 000

180 000

Норма, л / күн / адам

63

250

410

Су тұтыну, м³ / тәулік

38 400

103 246

164 386

Халықтың сумен қамтамасыз етілуі, %

90

99

100

      Су бұру

      Түркістанда халықтың 17 %-ын қамтитын орталықтандырылған бөлек су бұру жүйесі жұмыс істейді. Желілердің ұзындығы – 127,5 км, ескі құбырлардың тозуы 80 %-ға жетеді. Негізгі сарқынды су қуаты тәулігіне 20 мың м³ болатын қалалық кәріздік тазарту құрылыстарына (бұдан әрі – КТҚ) келіп түседі, нақты жүктемесі шамамен ~7,2 мың м³/тәулік. Тазартылған судың сапасы нормаларға сәйкес келеді, бірақ ғимараттарды жаңғырту қажет.

      Сарқынды суды ағызып жіберу:

      бірінші кезек: 69,4 мың м³/тәулік;

      есепті мерзім: 114,1 мың м³/ тәулік;

      өнеркәсіптік кәсіпорындар: 19,3 мың м³/тәулік;

      нөсер ағыны: ~18 мың м³/ тәулік;

      Болашақ көлемдерді қамту үшін жобада:

      қуаты 75 мың м³/тәулік КТҚ салу;

      КТҚ-1 (+60 мың м³/тәулік) реконструкциялау көзделген.

      Жүйенің қорытынды қуаты – 160 мың м³/тәулік, бұл қаланың перспективадағы сұранысын қамтамасыз етеді.

Техникалық-экономикалық көрсеткіштер

Көрсеткіш

Қазіргі жағдай

Бірінші кезек

Есепті мерзім

Желілердің ұзындығы, км

127,5

688,5

750

КТҚ саны, дана.

27

8

3

Норма, литр/ күн / адам

60

248

408

Qср сарқынды су шығыны, м³/ тәулігіне

7 200

103,4

159,6

СТҚ өнімділігі, м³ / тәулік

20 000

95 000

155,0

Халықтың су бұрумен қамтамасыз етілуі, %

17

91,8

97,1

Нөсер кәрізінің техникалық-экономикалық көрсеткіштері

Көрсеткіш

Бірінші кезек

Есепті мерзім

Нөсер кәрізінің жалпы ұзындығы

68

40

Сорғы станциясы бар жаңбыр қабылдағыштардың саны, дана

204

101

Модульдік жаңбыр суын тазарту станциялары

48

16

Халықтың нөсер кәрізімен қамтамасыз етілуі, %

90,7

95,1

      Жылумен жабдықтау

      Түркістанда аралас жүйе жұмыс істейді: орталықтандырылған қазандықтар + көптеген автономды (блок-модульді қазандықтар, шатырлық қазандықтар), оның ішінде 18 қазандық жұмыс істейді, орталықтандырылған қазандықтардың қуаты – 162,93 Гкал/сағат;

      желілер – 56,2 км, тозуы – 23%, бір бөлігі ауыстыруды қажет етеді;

      ағымдағы жүктеме – 487 Гкал/сағ, 1-ші кезекке қарай 756 Гкал/сағ-қа дейін артады;

      негізгі жүктеме – жаңа Отырар, Тұран Сити, Шауһар аудандары;

      қазірдің өзінде орталықтандырылған қазандықтардың қуаты жеткіліксіз.

      Жоспар: орталық қазандықты кеңейту, жаңа автономды жылыту көздерін салу, тозған желілерді ауыстыру және 40 км магистраль салу.

      ЖТП, автоматиканы, алдын ала оқшауланған құбырларды, күн коллекторларын және жылу сорғыларын енгізу ұсынылады.

      Бұл сенімді жылумен жабдықтауды қамтамасыз етеді және шығындарды 8–10 %-ға дейін төмендетеді.

Техникалық-экономикалық көрсеткіштер

Көрсеткіш

Қазіргі жағдай

Бірінші кезек

Есепті мерзім

Желілердің ұзындығы, км

56,2

96,2

96,2

Орталықтандырылған жүйенің жалпы өнімділігі, Гкал / сағат

162,93

200

200

Жылу тұтыну, Гкал / сағат

487,39

756,54

758,07

      Газбен жабдықтау

      Түркістан қаласын газбен жабдықтау "Интергаз Орталық Азия" АҚ-ға тиесілі АГРС-15 "Түркістанға" газ беретін жоғары қысымды магистральдық газ құбыры арқылы жүзеге асырылады:

      газ АГРС-15-тен ГТП, ГРП және шкафты ГРП желісі арқылы беріледі, газдандыру деңгейі – 92 %;

      желілердің ұзындығы – 1466 км, көп бөлігі жаңа (ПЭ-100), бірақ Шавгар мен орталықта тозған учаскелер бар;

      қысым бойынша проблемалы аудандар: Отырар, Бірлік, Шавгар – жаңа ГТП қажет;

      тұтыну: бірінші кезек – 107,9 мың м³/сағат, есепті мерзім – 55,6 мың м³/сағ;

      өнеркәсіп – 54,9 мың м³/сағат, негізгі тұтынушы – "Түркістан Текстиль";

      болашақ газ көздерінің қуаты: 220 мың м³/сағат (жұмыс істеп тұрған + "Сауран" АГТС);

      қуат қоры бар, желі жаңа аудандарды дамытуды қамтамасыз етеді;

      жоспар: "Сауран" АГТС, жаңа ГТП (ГТП-25, ГТП-14а) салу, газ құбырларын тұйықтау, ескі тораптарды жаңғырту.

Техникалық-экономикалық көрсеткіштер

Көрсеткіш

Қазіргі жағдай

Бірінші кезек

Есептік мерзім

Желілердің ұзындығы, км

1 466

1 720

1 950

ГТП және ГРБП саны, дана.

31

44

55

Жүйенің жалпы өнімділігі, мың м³/сағ

100

220

220

Табиғи газ шығыны, мың м³/сағ

-

175,3

120,1

Халықтың газбен қамтамасыз етілуі, %

92

99

100

      Телефондандыру

      Түркістанда дамыған телекоммуникациялық желі толық жұмыс істейді: тіркелген IP-телефония, 2G/3G/4G және 5G мобильді желілері (Қазақстан Республикасындағы алғашқы қала).

      5G негізгі объектілерде жұмыс істейді: әкімдік, конгресс-холл, Түркістан

      Арена, Фараб, Жастар сарайы; әуежайға және ірі кешендерге кеңейту жоспарлануда;

      қалаға Қазақтелеком, Транстелеком, Beeline, Tele2/Altel, Kcell, AlmaTV, Қайнар-Медиа операторлары қызмет көрсетеді;

      магистральдық байланыстар ТОБЖ, SDH, абоненттік — ТПП мыс кәбілдері және оптикалық желілер бойынша орындалған;

      кең қамту және тұрақты байланыс үшін CDMA-450/800 станциялары қолданылады;

      жобалық даму: FTTH (G-PON) көшу, АТС кеңейту, мультисервистік абоненттік қолжетімділікті арттыру;

      қажеттілік: бірінші кезек — 70 000 нөмір, есепті мерзім — 100 000 нөмір.

Техникалық-экономикалық көрсеткіштер

Көрсеткіш

Қазіргі жағдай

Бірінші кезек

Есепті мерзім

Желілердің ұзындығы, км

1 786

3 920

4 150

АТС саны, дана

5

42

55

Жүйенің жалпы өнімділігі, нөмірлер

60 000

70 000

100 000

Халықты жалпыға ортақ телефон желісімен қамтамассыз ету, %

85

99

100

      Электрмен жабдықтау

      Түркістан қаласын электрмен жабдықтау жүйесі "KEGOC" АҚ энергожүйесінен түсетін 220 кВ және 110 кВ магистральдық желілерден қоректенетін радиалды-айналма схема негізінде қалыптастырылған.

      Электрмен жабдықтауды 220-110-35-10-0,4 кВ желілері, қосалқы станциялар — 13 дана қамтамасыз етеді, қамтамасыз етілу деңгейі — 95 %.

      Желілердің жалпы ұзындығы — 1056 км, тозуы — ескі учаскелерде 60 % дейін.

      Негізгі қоректендіру орталықтары: Орталық, Коммуналдық, Солтүстік қосалқы станциялары.

      Қуат тапшылығы ең жоғары аймақтар – Отырар, Бірлік, Тұран-Сити (жаңа ТҚС/ҚС қажет).

      Тұтыну: бірінші кезек 239 МВт, болжалды мерзімі 240 МВт.

      Қосалқы станциялардың қуат резерві үлкен — 754 МВт дейін.

      Жоспар: жаңа ҚС салу (Бекзат, Сауран, Нұртас), ӘЖ 110 кВ күшейту, жаңа ТҚС 10/0,4 кВ.

Техникалық-экономикалық көрсеткіштер

Көрсеткіш

Қазіргі жағдай

Бірінші кезек

Есепті мерзім

Желілердің ұзындығы, км

1 056,5

2 750

2 950

ҚС саны, дана.

13

16

16

Жүйенің жалпы өнімділігі, МВт

587,7

619,7

1089,7

Электр жүктемелерінің шығыны, МВт

60

332,21

335,43

Халықтың электрмен қамтамасыз етілуі, %

95

99

100

      Аумақты санитариялық тазарту

      Түркістан қаласында ҚТҚ ұйымдасқан түрде жинау және шығару жүйесі жұмыс істейді. Көпқабатты аудандарда қамту деңгейі жоғары, ал жеке секторда шектеулі. Жалпы ауданы 50 гектар болатын негізгі полигон 95 %-ға толған (1,25 млн тоннаның 1,187 млн тоннасы), қалдық сыйымдылығы 62,8 мың тоннаны құрайды, бұл бір жылдан аз уақытқа жетеді.

      Бөлек жинау ішінара енгізілген, сұрыптау және қайта өңдеу жеткіліксіз дамыған, ірі габаритті және қауіпті қалдықтарды қабылдау жүйесі жоқ.

      Бас жоспарда қалдықтармен жұмыс істеудің заманауи инфрақұрылымын құру көзделген: контейнер паркін жаңарту, алаңдарды кеңейту, қоқыс таситын көліктерге GPS-бақылау орнату, сұрыптау кешенін, қайталама шикізат қабылдау пункттерін және ірі габаритті қалдықтар үшін жаңа алаң салу.

      Ауданы 50 гектар және сыйымдылығы 3,5 млн тонна болатын жаңа полигон салу жоспарланған, бұл жүйенің 25–30 жыл жұмыс істеуін қамтамасыз етеді. Сондай-ақ энергия тиімділігін арттыратын шешімдер – метанды кәдеге жарату және Waste-to-Energy (қалдықтан энергия алу) технологиясы қарастырылуда.

10. Бас жоспардың жобалық шешімдерінің бірінші кезектегі қала құрылысы іс-шаралары

      Бірінші кезек 2031 жылға дейінгі кезеңді қамтиды және елді мекенді дамыту перспективаларына қатысты жоспарлар мен бағдарламаларға, сондай-ақ осы Бас жоспардың ұсыныстарын негізге алады.

      Бас жоспарды жобалау кезінде қаланың әлеуметтік дамуының перспективалы деңгейіне сай келетін келесі факторлар ескерілді:

      нақты функционалдық аймақтарға бөлу;

      жаңа меншікжай үлгісіндегі жеке тұрғын үй құрылысын қалыптастыру;

      қаланың қоғамдық орталығын және жаңа тұрғын үй құрылысындағы шағын қоғамдық орталықтарды одан әрі қалыптастыру;

      қаланың көлік желісін және инженерлік инфрақұрылымын одан әрі қалыптастыру және жетілдіру;

      жолдардың бойындағы аумақтарды абаттандыру және көгалдандыру;

      қаланың микроклиматтық жағдайларын жақсартуға ықпал ететін жалпы пайдаланудағы жасыл желектердің бірыңғай, өзара байланысты жүйесін ұйымдастыру;

      табиғатты қорғау және қоршаған ортаны сауықтыру бойынша іс-шараларды жүргізу.

      Көшелер жүйесінің кеңістіктік шешімі мен құрылымы қазіргі жоспарлау құрылымы ескеріліп, қаланың сәулет-жоспарлау шешімімен және функционалдық аймақтарға бөлумен байланыста айқындалды.

      Схемада белгіленген күйдіргі көмілген ошақтың орналасқан жерін ескере отырып, жоба бойынша бұл аумақта бірінші кезекте тұрғын үй, әлеуметтік инфрақұрылым объектілерін салу жүргізілмейді. Мұндай аймақтағы кез келген қызмет қатаң реттеледі және ветеринариялық және санитарлық-эпидемиологиялық қадағалау жөніндегі мемлекеттік органдармен келісуді талап етеді.

      Бірінші кезектегі құрылысты іске асырудың негізгі міндеттері: жан басына шаққанда тұрғын үймен орташа қамтамасыз етілуді 27 м²-ге дейін арттыру, жаңа кешенді құрылыс салу ауданын инженерлік жабдықтармен қамтамасыз ету, құрылыстың бірінші кезегіне орналастыру үшін аудандарға арналған қала құрылысы жобаларын орындау. Құрылыстың бірінші кезегіндегі тұрғын аумақтарды салу бірінші қабаттарына қызмет көрсету объектілері салынған тұрғын үй кешендерімен және меншікжайлы құрылыс аудандарымен жоспарланған.

      Осылайша, Бас жоспарда жаңа тұрғын үй құрылысының жалпы көлемі, қоныстанатын халық, оны орналастыру үшін қажетті аумақтар, қолданыстағы тұрғын үй қорының азаю көлемі, тұрғын үй қоры қозғалысының серпіні және құрылыстың қабат саны бойынша құрылымы айқындалған.

      Қарастырылып отырған аумақ шегінде 2031 жылға дейін 3 557,4 мың м² тұрғын үй құрылысын орналастыруға болады, оның ішінде: 2-3 қабатты – 414,8 мың м², 4,5,6 қабатты – 1203,9 мың м², 6-12 қабатты – 1379,7 мың м², меншікжайлы – 559,0 мың м². Қабылданған шекаралардағы қала халқының саны 2031 жылдың бірінші кезеңінің соңына қарай 280,0 мың адамды құрайды.

      Бас жоспардың бірінші кезеңінде тұрғын үй жағдайларын жақсартуға және тұрғын үй қорын салуға Тұрғын үй-коммуналдық инфрақұрылымды дамытудың 2023 – 2029 жылдарға арналған тұжырымдамасы, Елді аумақтық кеңістікте дамытудың 2030 жылға дейінгі болжамды схемасы, Мемлекет басшысының 2018 жылғы 5 қазандағы "Қазақстандықтардың әл-ауқатының өсуі: табыс пен тұрмыс сапасын арттыру" атты Қазақстан халқына Жолдауы негіз болады. Тұжырымдамада тұрғын үй құрылысы, азаматтарды баспанамен қамтамасыз ету, ТКШ жүйесін жаңғырту және дамыту саласындағы мемлекеттік қолдаудың барлық шаралары шоғырланған. Тұрғын үй құрылысындағы мемлекеттік қолдаудың негізгі шаралары құрылыс салынатын аудандарды инженерлік желілермен жабдықтау, жеке инвестиция тарту, ипотекалық бағдарламалар, бірыңғай тұрғын үй саясаты, аумақты кешенді жоспарлауды ескере отырып, тұрғын үй қорының өсуін ынталандыру есебінен халықтың қалың бұқарасы үшін қолжетімді тұрғын үй салуды ынталандыруға бағытталған.

      Сондай-ақ ТКШ дамыту шараларына мыналар жатады:

      құрылыс қызметіндегі реттеу және бақылау;

      ТКШ-ын цифрландыру;

      қала құрылысын жоспарлау;

      халықты сапалы ауыз сумен ұтымды қамтамасыз ету.

      Әлеуметтік маңызы бар объектілерден бірінші кезекке жалпы сыйымдылығы 45630 оқушыға арналған 35 мектепті орналастыру жобаланған және жалпы сыйымдылығы 11500 орынға арналған 52 балабақша қарастырылған.

11. Құрылыс шығындарының ірілендірілген есебі және құрылымы

      Жобалық шешімдерді іске асырудың бірінші кезеңі (2031 жыл) бойынша құрылыс құны 1898,8 миллиард теңге сомасында айқындалды.

      Күрделі салымдарды есептеу – ірілендірілген, бағдарлық сипатта болады.

      Инвестицияларды айқындау үшін "Ғимараттар мен құрылыс құнының ірілендірілген көрсеткіштері. Өндірістік емес мақсаттағы объектілер. Түркістан облысы" ҚР ЖСЖ 8.02-04-2023 сәйкес бірқатар мекемелер мен қызмет көрсету кәсіпорындары бойынша сыйымдылық бірлігіне және өзге де объектілер бойынша орташа көрсеткіштер пайдаланылды.

Кесте – Күрделі салымдардың құрылымы

 
Құрылыс түрлері

2031 жыл

млрд теңге

қорытындыға %

1. Өндірістік құрылыс, барлығы

199,8

10

соның ішінде:



1.1. Өнеркәсіп

130,0


1.2. Инженерлік жабдықтар және аумақты инженерлік дайындау, барлығы

57,3


соның ішінде:



- сумен жабдықтау және кәріз

12,0


- жылумен жабдықтау

7,5


- электрмен жабдықтау

28,0


- байланыс және телекоммуникация

0,8


- аумақты инженерлік дайындау

7,0


- қаланы санитариялық тазарту

0,5


- газбен жабдықтау

1,5


1.3 Көше-жол желісі және көлік құрылыстары

12,5


2. Өндірістік емес құрылыс, барлығы

1699,0

90

оның ішінде:



2.1. Тұрғын үй құрылысы

894,0


2.2.Тұрғын үй қоры бойынша жөндеу-реконструкциялау іс-шаралары

105,0


2.3. Қызмет көрсету объектілерін салу

700,0


Капитал салымдарының жиыны

1898,8

100,0 

      Капитал салымдарының жалпы көлемінің 199,8 миллиард теңгесі немесе 10 %-ы өндірістік құрылысқа, 1699,0 миллиард теңгесі немесе 90 %-ы өндірістік емес құрылысқа көзделген.

      Өндірістік емес құрылыс шығындарының негізгі бөлігін тұрғын үй құрылысына жұмсалатын шығындар құрайды, олардың үлесі осы капитал салымдарын жалпы көлемінің 47 %-ын, мәдени-тұрмыстық қызмет көрсету объектілерінің құрылысына салынатын күрделі салымдардың үлесі 36,8 % құрайды.

12. Әуеайлақтардың маңызды аумақты аймақтарға бөлу

      Әуеайлақтардың маңындағы аумақты аймақтарға бөлу "Қазақстан Республикасының әуе кеңістігін пайдалану және авиация қызметі туралы" Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес орындалған.

      Ұшу қауіпсіздігіне қатер төндіруі мүмкін қызметке: әуеайлақ маңындағы аумақтағы және әуе жолдары шегіндегі жергілікті жердегі кедергі болып табылатын объектілерді салу, электр беру желілерін орнату және басқа да құрылыстарды орналастыру; нәтижесінде әуе кеңістігінде радиотолқындық, көрінетін, акустикалық және өзге де сәулелену түрлері жүзеге асырылатын жұмыстар; құстардың жаппай шоғырлануына жағдай жасайтын немесе ұшу кезіндегі көрінуді нашарлататын объектілерді орналастыру, сондай-ақ әуе кеңістігін пайдаланумен тікелей байланысты емес, бірақ ұшу қауіпсіздігіне, әуе кемелерінің жабдықтарына және ондағы адамдарға әсер ететін кез келген басқа қызмет жатады.

      Мұндай қызметті Ұшақтардың ұшу қауіпсіздігіне қауіп төндіруі мүмкін қызмет түрлерін жүзеге асыруға рұқсат беру қағидаларына сәйкес берілетін рұқсатпен ғана жүзеге асыруға болады.

      Салуға, орнатуға, орналастыруға, кеңейтуге, реконструкциялауға немесе техникалық қайта жарақтандыруға рұқсат алу талап етіледі:

      1) биіктігі мен орналасуы Қазақстан Республикасының Үкіметінің 2011 жылғы 12 мамырдағы № 504 қаулысымен бекітілген Ұшақтардың ұшу қауіпсіздігіне қауіп төндіруі мүмкін қызмет түрлерін жүзеге асыруға рұқсат беру қағидаларына сәйкес ұшу қауіпсіздігін қамтамасыз ету ескеріле отырып айқындалған әуеайлақ ауданындағы барлық объектілер;

      2) авиациялық радиотехникалық құралдардың, жарық-сигнал беру жабдықтарының қалыпты жұмысына кедергі келтіруі мүмкін, пилот көзінің шағылысуына себеп болатын байланыс, электр беру желілері, сондай-ақ радиотолқындық және көрінетін электромагниттік сәулеленудің басқа да объектілері;

      3) жарылыс қаупі бар объектілер;

      4) шығарып тасталатын газдарды авариялық жағуға арналған алау құрылғылары.

      Алау құрылғыларының биіктігін айқындау кезінде жалын шығарындысының барынша ықтимал биіктігі ескеріледі;

      5) қызметі әуеайлақ (тікұшақ айлағы) аудандарындағы көрінудің нашарлауына әкеп соғуы мүмкін өнеркәсіптік, өзге де кәсіпорындар мен құрылыстар;

      6) әуеайлақтың бақылау нүктесінен он үш километр радиустағы аң өсіретін фермалар, мал сою пункттері және ауыл шаруашылығы қызметін жүзеге асыруға арналған басқа да объектілер. Қызмет Ұшу қауіпсіздігіне қатер төндіруі мүмкін қызметті жүзеге асыруға рұқсат беру қағидаларында айқындалатын өлшемшарттарға сәйкес құстардың жаппай шоғырлануына және ұшу қауіпсіздігіне қатер төндіруге әкеп соқпаса ғана, оған рұқсат етіледі.

      Осы бөлімнің 2-тармағында көрсетілген объектілерді салу, орнату, орналастыру, кеңейту, реконструкциялау немесе техникалық қайта жарақтандыру азаматтық авиация саласындағы уәкілетті ұйым немесе мемлекеттік авиация саласындағы уәкілетті орган беретін рұқсаттарға сәйкес жүзеге асырылады.

      Әуеайлақтың бақылау нүктесінен он үш километрден жақын қашықтықта құстардың жаппай шоғырлануына және ұшу қауіпсіздігіне қатер төндіретін қалдықтарды тастау орындарын орналастыруға тыйым салынады.

      Әуеайлақтан қаланың құрылыс салынған бөлігіне дейінгі қашықтық шамамен 12,5 км құрайды.

      ӘБН-ден 13 км радиуста орман қоры аумақтары және жеке тұрғын үй құрылысының шағын аумағы орналасқан (схемасы қоса беріледі). Алайда аталған объектілер әуе кемелерінің ұшып шығу және қону аймағынан тыс орналасқан.

     


      12.1-сурет. Түркістан қаласы әуежайының орналасу схемасы

13. Азаматтық қорғаныстың инженерлік-техникалық іс-шаралары.

      Төтенше жағдайлардың алдын алу жөніндегі іс-шаралар

      "Азаматтық қорғау туралы" Қазақстан Республикасының Заңының (бұдан әрі – Заң) 20-бабына және Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрінің 2014 жылғы 24 қазандағы № 732 бұйрығымен бекітілген Азаматтық қорғаныстың инженерлік-техникалық іс-шараларының мазмұны мен көлемі жөніндегі нұсқаулыққа сәйкес Қазақстан Республикасының аумағында азаматтық қорғаныс бойынша (бұдан әрі – АҚ) қалаларды топтарға, ал ұйымдарды санаттарға жатқызу жүзеге асырылады.

      Түркістан облысы әкімінің 2024 жылғы 3 шілдедегі №1-37-р-о/д өкіміне сәйкес азаматтық қорғаныс санаттары бойынша белгілі бір топтарға жатқызылған қалалар мен ұйымдардың тізбесі бекітілді. Көрсетілген құжат азаматтық қорғаныс талаптарын ескере отырып, облыс қалаларының жіктелуін белгілейді және оларды тиісті АҚ санаттары бойынша бөледі. Жоғарыда аталған заңнама негізінде Түркістан қаласы азаматтық қорғаныс бойынша үшінші топқа жатқызылды, бұл мынадай өлшемшарттармен айқындалады:

      халық саны 250 000-нан 500 000 адамға дейін;

      қала аумағында аса маңызды немесе санатталған санатқа жатқызылған ұйымдар бар;

      қала аумағының немесе халқының 30 %-дан азы жаһандық немесе өңірлік ауқымдағы ықтимал төтенше жағдай аймағына кіреді.

      Түркістан қаласы аумағындағы ұйымдар төтенше жағдай туындаған кездегі маңыздылығы мен ықтимал салдарының дәрежесіне байланысты азаматтық қорғаныс санаттарына жатқызылған (стратегиялық, тіршілікті қамтамасыз ету, денсаулық сақтау, байланыс, энергетика ұйымдары). Мұндай ұйымдардың тізбесін жергілікті атқарушы органдар Заңның 20-бабы негізінде қалыптастырады.

      Әуе соққысының толқынынан қирайтын аймақтар

      ҚР ІІМ № 732 бұйрығының 6-тармағына сәйкес:

      10 кПа (0,1 кгс/см²) – қирауы ықтимал аймақ;

      30 кПа-дан (0,3 кгс/см²) – жойқын қирауы ықтимал аймақ;

      аралық аумақ – аздап қирауы ықтимал аймақ.

      Қирайтын аймақтар шекараларының қашықтығы:

      жойқын қирау – қаланың жобалық құрылысы шегінде;

      аздап қирау – жобалық құрылыс шекарасынан 7 км дейін;

      жобалық құрылыс қаланың бекітілген бас жоспарында айқындалады.

      Ықтимал қирау аймағы ені 120 км болатын іргелес аумақпен бірге жойқын радиоактивті ластануы ықтимал аймақты құрайды, бұл АҚ жоспарларын және халықты эвакуациялау мен қорғау жөніндегі іс-шараларды әзірлеу кезінде ескеріледі.

      Хабардар ету жүйесі

      Хабардар етудің тиімділігі келесі іс-шаралар кешенімен қамтамасыз етіледі: электр сиреналар мен сиреналық-сөйлеу құрылғыларын (ССҚ) іске қосу, телерадио хабарларының трансляциясын таратуды тоқтату, SMS-хабар тарату, смартфондарға арналған мобильді қосымшаларды пайдалану, сондай-ақ ақпаратты интернет-сайттарда орналастыру.

      Төтенше жағдай туындау қаупі төнгенде немесе туындаған кезде халықты хабардар ету үшін "Баршаның назарына!" сигналы қолданылады. "Баршаның назарына!" сигналы бойынша халық қалыптасқан жағдайдағы іс-қимыл туралы нұсқаулықтарды алу және орындау үшін қолда бар ақпарат қабылдау құралдарын пайдаланады.

      Сонымен қатар телерадио хабарларының трансляциясын үзу арқылы ақпараттық бейне және аудиохабар беру "Бұқаралық ақпарат құралдары туралы" Қазақстан Республикасы Заңының ережелеріне сәйкес жүргізіледі.

      Халықты хабардар етудің техникалық құралдары және қандай да бір тетіктерін пайдалану мүмкіндігі жоқ елді мекендерде ТЖД мобильді кешендері, дабыл-дауыс зорайтқыш құрылғылармен жабдықталған жедел-қызметтік көлік, сондай-ақ үйлерді аралау жұмыстары іске қосылатын болады.

      Қала және ауылдық округтердің имамдарымен төтенше жағдайлар қаупі төнгені немесе сондай жағдайлар орын алғаны туралы өңір халқын дауыс зорайтқыш құрылғылар арқылы хабардар ету мәселесі пысықталды. Барлық мешіттерде мемлекеттік және орыс тілдеріндегі мәтіндері бар хабардар ету пакеттері дайындалған.

      Азаматтық қорғаудың хабардар ету жүйесі – адамдардың өмірі мен денсаулығына төнген қауіп туралы, қалыптасқан жағдайдағы іс-қимыл тәртібі туралы халықты және мемлекеттік органдарды хабардар етуді қамтамасыз ететін бағдарламалық және техникалық құралдар жиынтығы.

      Бекітілген нормаларға сәйкес ("Азаматтық қорғаудың құлақтандыру жүйесінің техникалық құралдары тиесілігінің заттай нормаларын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрінің 2025 жылғы 10 сәуірдегі № 130 бұйрығы) Түркістан облысының аумағын толық қамту үшін 1041 бірлік сиреналық-сөйлеу құрылғылары қажет. Қазіргі уақытта өңірде 359 ССҚ және 60 электр сирена (С-40) жұмыс істейді.

      Түркістан қаласында 54 ССҚ және 1 бірлік С-40 орнатылған, бұл халықты 73 % деңгейінде қамтуды қамтамасыз етеді. Толық қамту үшін қосымша 20 ССҚ орнату қажет.

      Табиғи және техногендік сипаттағы төтенше жағдайлардың алдын алу жөніндегі шешімдер

      Табиғи апаттардың, авариялар мен дүлей апаттардың зақымдаушы факторларынан халықты қорғауға түрлі технологияларды, қорғау түрлерін, әдістерін және құралдарын кешенді пайдалану арқылы қол жеткізіледі. Құрылыс салынатын аумақты инженерлік қорғау табиғи және техногендік процестердің жағымсыз әсерінен аумақты тиімді қорғауды қамтамасыз ететін бірыңғай кешенді аумақтық жүйені құруды көздейді. Қорғау іс-шаралары тұрғылықты ортаны оңтайландыруға, пайдалануға байланысты техногендік авариялар мүмкіндігінің алдын алуға бағытталған. Инженерлік қорғаудың бірыңғай кешенді аумақтық жүйелері қорғалатын учаскелер мен объектілердің инвестициялық салымдарына және ведомстволық тиесілігіне қарамастан, қаланың бүкіл аумағы үшін жобаланады.

      Ықтимал жер сілкіністерінен инженерлік қорғау ғимараттар мен құрылыстардың тірек қабілетін күшейтуге, сейсмикалық төзімді емес элементтерді ауыстыруға, құрылыстардың беріктігін арттыруды қамтамасыз ететін қосымша конструктивтік шешімдерді қолдануға бағытталған құрылыс жұмыстарын жүзеге асыруға саяды.

      Ғимараттардың сейсмикалық соққылардың әсеріне тұрақтылығын арттыру материалдық залалдарды азайтып қана қоймай, сонымен бірге орнына келмейтін материалдық шығындардың санын едәуір қысқартуға мүмкіндік береді.

      Аумақты су басу

      Циклдік қауіпті табиғи құбылыстар арасында нөсер жауын, көктемгі-жазғы су тасқыны ерекше сипатталады. Олардың ішіндегі ең жойқын апат – су жайылуы.

      Еріген жаңбыр суының ағынын Қарашық, Шаға, Шошқакөл магистральдық каналдарына бұру бойынша бірқатар алдын алу іс-шараларын қарастыру қажет.

      Қала аумағының шекараларының өзгеруін ескерсек, Түркістан қаласының Отырар, Бірлік, Яссы, Сауран секторлары аумағындағы Шаға, Қарашық каналдарының бөгет денесін нығайту бойынша инженерлік іс-шараларды қарастыру қажет. Ең жақын су қорғау аймақтарын су деңгейінің датчиктерімен және жергілікті хабардар ету жүйесімен мониторингтеуді қарастыру керек (Заңның 42-бабы).

      Көктемгі су тасқыны кезеңінде осы учаскелерге тұрақты мониторинг жүргізу және оларды тексеру ұйымдастырылады. Азаматтық қорғау қызметтері ТЖ-ға ден қою және оның салдарын жою бойынша тактикалық-арнайы оқу-жаттығуларын өткізеді.

      Су тасқыны кезеңіне Түркістан қаласының азаматтық қорғау мемлекеттік кіші жүйесінің күштері мен құралдары дайындыққа келтіріледі.

      Су басу аймақтарынан халықты эвакуациялау, әдетте, су басу қаупі шарықтау шегіне жеткенге дейін алдын ала қарастырылады.

      Техногендік сипаттағы төтенше жағдайлар

      Техногендік сипаттағы төтенше жағдайлар өндірістер істен толық немесе ішінара шығатын авариялар, сондай-ақ кәсіпорынның тұтастай немесе оның жеке өндірістерінің немесе техникалық бірліктерінің жұмысына әсер ететін өндірістік ғимараттардың, құрылыстардың, аппараттардың, машиналардың, жабдықтардың авариялары жағдайында туындауы мүмкін.

      Техногендік сипаттағы әдеттегіден тыс жағдайлар туындағанда қауіпті аймақтан халықты және ішінара кәсіпорындар қызметкерлерін эвакуациялау қажет, мұндай жағдайларда халықты қорғау үшін апат көзін оқшаулау маңызды міндет болып табылады, ол үшін әдеттегіден тыс жағдайдың туындауына себеп болған объектінің жұмысын қысқа мерзімге тоқтату немесе уақытша тоқтату қажет.

      Қала әкімі бекіткен негізгі іс-шаралар жоспарына (жыл сайын жасалады) сәйкес техногендік апат орын алуы ықтимал объектілерде Заңның 46-бабына сәйкес азаматтық қорғау саласында оқыту, басшы құрам мен мамандарды даярлау және қайта даярлау жүргізіледі. Сондай-ақ ұйым басшысы бекіткен жоспар бойынша оқу дабылдары мен аварияға қарсы жаттығулар өткізіледі.

      Қала аумағында өрт қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін мемлекеттік өртке қарсы қызметтің үш бөлімшесі бар.

      Қаланың перспективалық аумақтық дамуын ескерсек, қолданыстағы өрт сөндіру деполары жеткіліксіз. Қала аумағында екі өрт сөндіру депосын салу, өрт сөндіру және басқа да авариялық-құтқару жұмыстарына ден қою үшін жедел-құтқару жасағын құру көзделген.

      Соғыс уақытына арналған шешімдер

      Төтенше жағдайлардың ауқымын тиімді азайту бағыттарының бірі – қала аумағында түрлі мақсаттағы қорғаныш құрылыстарын салу және пайдалану. Қала аумағында шамамен 1,0 мың объектіні, атап айтқанда, жерасты кеңістігіндегі жертөлелерді, жертөле бөлмелерін, тұрғын үйлер мен құрылыстардың жерасты паркингтерін, сондай-ақ жерасты өткелдерін қарапайым баспана ретінде пайдалану ұсынылады, бұл бүгінгі күні төтенше жағдайлар туындаған кезде халықтың уақытша паналауы үшін жеткілікті. Халықтың өсуіне байланысты құрылыс нормалары мен ережелерінің талаптарын сақтай отырып, жаңадан салынған ғимараттарда халықтың көп келуіне және болуына арналған қарапайым баспаналардың болу фактісін ескеру қажет.

      Бас жоспарда шамамен 767 қарапайым баспана орнату көзделген.

      Қорғаныш құрылыстарының қорын ұлғайту үшін модульдік қорғаныш құрылыстарын сатып алу туралы мәселені қарастыру қажет.

      Заңның 23-бабының 4-тармағына сәйкес азаматтық қорғау күштері мен құралдарын жедел басқару үшін запастағы (қалалық, қала сыртындағы), қосалқы және жылжымалы басқару пункттері құрылады.

      Қала әкімінің запастағы және қала сыртындағы басқару пунктін құру көзделеді.

      Табиғи және техногендік сипаттағы төтенше жағдайларға тиімді ден қою мақсатында және ерекше кезең жағдайында қала үшін өтімділігі жоғары автомобиль базасында құрылған жылжымалы басқару пунктін құру қажет.

      Эвакуация

      "Ерекше кезеңде" халықты құтқару жөніндегі шаралардың бірі оны эвакуациялау болып табылады, оны автомобиль көлігімен және жаяу жүзеге асыру көзделіп отыр.

      Халықты эвакуациялауды жоспарлау, ұйымдастыру және жүргізу эвакуациялық органдарға, азаматтық қорғау істері және төтенше жағдайлар жөніндегі басқару органдарына тікелей жүктеледі.

      Түркістан қаласының тұрғындарын эвакуациялау және тарату жоспары бар (Түркістан қаласының азаматтық қорғаныс жоспарының бөлімі).

      Халықты эвакуациялауды азаматтық қорғаныс жоспарына сәйкес қаланың Төтенше жағдайлар қызметі әзірлеген бағдарлама бойынша жүргізу ұсынылады.

      Қала тұрғындарын жаппай эвакуациялау қажеттігі туындаған кезде қала тұрғындары тұрғылықты жері бойынша эвакуациялық жинау пункттерін пайдаланады. Эвакуация пункттерінің мекенжайлары "2GIS" мобильді қосымшасына енгізілген.

      Жиналу-эвакуациялау пункттерінің орналасқан жері халықтың ауқымды контингентін қабылдауға есептелген, оны жинау үшін едәуір алаңдары және халықты эвакуациялау үшін ыңғайлы көлік байланыстары бар объектілерде айқындалған.

      Халық эвакуациясының жиналу пункттері қалыптасқан құрылыс аудандарында орналасқан. Перспективада халық санының өсуімен жаңа тұрғын үй құрылысы аудандарында қосымша жиналу-эвакуациялау пункттерін ұйымдастыру ұсынылады.

      Халық теориялық тұрғыдан төтенше жағдайларға дайын болуға тиіс. Осы мақсатта мектепке дейінгі тәрбие мекемелерінде, оқу орындары мен ұйымдарда, ал жұмыспен қамтылмаған халық үшін тұрғылықты жері бойынша түсіндіру жұмыстарын жүргізу қажет.

14. Тарих, мәдениет және сәулет ескерткіштерін қорғау

      Түркістан қаласындағы сәулет ескерткіштерінің жай-күйі

      Түркістан қаласы – ислам және түркі мәдениетімен байланысты бірегей сәулет ескерткіштерімен танымал, Орталық Азиядағы аса маңызды тарихи-мәдени орындардың бірі. Қаланың басты назар аударатын нысаны – ЮНЕСКО-ның Бүкіләлемдік мұра тізіміне енген Қожа Ахмет Ясауи кесенесі. Тимур дәуірі сәулетінің бұл шедеврі көп ғасырлық тарихына қарамастан, өзінің ұлылығын әлі де сақтап тұр.

      Түркістандағы ескерткіштердің жалпы жай-күйін қанағаттанарлық деп сипаттауға болады, соңғы жылдары жүргізілген реставрациялық жұмыстардың арқасында бірқатар нысандар жақсы жағдайда. Әсіресе, Түркістанның түркі әлемінің рухани орталығы ретінде танылуы қарсаңында және туристік инфрақұрылымды дамыту аясында реставрациялық іс-шаралар белсенді жүргізілді.

      Дегенмен бірқатар ескерткіштер қосымша назар аударуды және консервациялауды талап етеді. Орталық туристік аймақтан тыс орналасқан кейбір нысандар табиғи факторлардың – желдің, жауын-шашынның, температура айырмашылықтарының әсеріне ұшыраған. Сондай-ақ жекелеген сәулет элементтерінің түпнұсқалығын сақтауда проблемалар байқалады, әсіресе қалпына келтіру кезінде бастапқы технологияға сәйкес келмейтін заманауи материалдар қолданылған жағдайларда.

      Бұдан басқа, ескерткіштердің жағдайына антропогендік факторлар да әсер етеді: туристердің бақыланбайтын легі, қорғау мен ақпараттық сүйемелдеудің жетіспеуі, сондай-ақ мәдени мұраны қалпына келтіру және қорғау саласындағы кәсіби кадрлардың тапшылығы.

      Ескерткіштердің жай-күйін қолдау және жақсарту үшін:

      нысандардың жай-күйіне жүйелі ғылыми зерттеулер мен мониторинг жүргізу;

      реставрация кезінде дәстүрлі материалдар мен технологияларды қолдану;

      жергілікті халық пен туристер арасында білім беру және ағарту бағдарламаларын кеңейту;

      тарихи нысандарды қорғау мен ұстауға арналған қаржыландыруды ұлғайту қажет.

      Қала аумағында республикалық маңызы бар барлығы 19 ескерткіш орналасқан ("Республикалық маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізімін бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Мәдениет және ақпарат министрінің 2025 жылғы 11 шілдедегі № 318-НҚ бұйрығы), олардың ішінде 1 нысан ЮНЕСКО тізіміндегі бүкіләлемдік маңызы бар объект (Бүкіләлемдік мұра комитетінің 2003 жылғы 3 шілдедегі № 27 COM 8C.35 шешімі) және 1-еуі 20 ғимарат пен құрылыстан тұратын теміржол станциясының құрылыс кешені болып табылады. Түркістан облысы әкімдігінің 2020 жылғы 17 қыркүйектегі № 188 қаулысымен бекітілген жергілікті маңызы бар ескерткіштер тізіміне 5 нысан кіреді.

      Тарихи орталықтың республикалық маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері:

      1. Қожа Ахмет Ясауи кесенесі (XIV ғасырдың соңы).

      2. Күлтөбе қалашығы, ІІІ–ІV – ХІV–ХІХ ғасырлар.

      3. Ежелгі Түркістан қалашығы, ХV–ХІХ ғасырлар.

      4. Қылует жерасты мешіті, XII–ХХ ғасырлар.

      5. Әулие Құмшық ата жерасты мешіті, XI–ХIІ ғасырлар.

      6. Шілдехана, XI–ХIІ ғасырлар.

      7. Тәуке хан кесенесі, XIV–XVII ғасырлар.

      8. Рабия Сұлтан Бегім кесенесі, XV ғасыр.

      9. Аты жоқ кесене (склеп), XVI ғасыр.

      10. Цитадель қамал қабырғасы, XVI–XIX ғасырлар.

      11. Шығыс моншасы, XVI–XVIII ғасырлар.

      12. Есім хан кесенесі, XVII ғасыр.

      13. Цитадель қамалының қақпасы, XVI–XIX ғасырлар.

      14. Жұма мешіті, XIX ғасыр.

      15. Гауһар ана кесенесі, ХІІ–ХІV ғасырлар.

      16. Гарнизон штабының ғимараты, ХІХ ғасыр.

      17. Әлқожа ата кесенесі, ХІІ ғасыр.

      18. Жәудір ана мешіт-медресесі, XIV-XV – XIX-XX ғасырлар.

      19. Темір жол станциясы кешені (вокзал; депо; тұрғын үйлер; мұздықтар) 1903 жыл.

      Жергілікті маңызы бар:

      20. Қалалық атқару комитетінің ғимараты, ХIХ ғасыр.

      21. Бала би кесенесі XIX ғасыр.

      22. Балалар спорт мектебі ХIХ ғасыр.

      23. Дәріхана ғимараты XIX ғасырдың соңы.

      24. Казарма ХІХ–ХХ ғасырлар.

      Түркістан қаласының тарихи және мәдени ескерткіштерінің аумақтары және олардың қорғау аймақтары

      Қазіргі Түркістан қаласында қаланың құнды тарихи құрылысы екі негізгі аймақта орналасқан ескерткіш топтарынан тұрады: қаланың шығыс бөлігінде – ортағасырлық Ескі Түркістан (VI–XIX ғғ.) және "жаңа" (орыс) қала (XIX ғасырдың соңы – XX ғасырдың басы), ал оңтүстік-батыс бөлігінде – теміржол вокзалы маңы ауданы – Түркістан станциясы (1902–1906 жж.).

      Кейінгі ортағасырлық Түркістан қаласының аумағы (Ескі Түркістан)

      Археологиялық нысандарға Күлтөбе қалашығы (I–XIV ғғ.) – ерте Яссы және Ескі Түркістан қалашығы (XIV ғасыр – XX ғасырдың басы) жатады. Ескі Түркістан қалашығының солтүстік-батыс бөлігінде XVII–XVIII ғғ. қалпына келтірілген хан ордасы (Хан ордасы) орналасқан.

      Сәулет ескерткіштері ортағасырлық Түркістанның солтүстік-шығыс бөлігіндегі Қожа Ахмет Ясауи кесенесінің маңында шоғырланған. Оларға Рабия Сұлтан Бегім кесенесі (XV ғасыр), Есім хан кесенесі (XVII ғасыр), Сегіз қырлы кесене (XIV–XVI ғғ.), Аты жоқ кесене (XVI ғасыр), Шілдехана (XV ғасыр), Жұма мешіті (XIX ғасыр), Шығыс моншасы (XVI–XVIII ғғ.) жатады. Сонымен қатар Ескі Түркістан аумағында казарма ғимараты да бар (XIX ғасырдың соңы).

      Ортағасырлық Ескі Түркістанның қорғау аймағының жалпы аумағы ескерткіштер аумағымен бірге 88,7 гектар құрайды.

      Әулие Құмшық ата жерасты мешіті – республикалық маңызы бар ескерткіш, Қожа Ахмет Ясауи тәкиясынан оңтүстікке қарай 1 км жерде орналасқан. Қорғау аймағы ескерткіш аумағымен бірге 0,03 гектар.

      Әлқожа ата кесенесі (XII ғ.) – республикалық маңызы бар ескерткіш, Қожа Ахмет Ясауи кесенесінен шығысқа қарай 2,5 км жерде орналасқан. Қорғау аймағы 0,03 гектар.

      Гауһар ана кесенесі (XII–XIV ғғ.) – республикалық маңызы бар ескерткіш. Қорғау аймағы 0,09 гектар.

      Дүниежүзілік мұра ескерткіші – Қожа Ахмет Ясауи кесенесін сақтау

      Қожа Ахмет Ясауи кесенесі Түркістан қаласының орталығында, ортағасырлық Түркістан қалашығының аумағында орналасқан. Кесене Әмір Темірдің бұйрығымен 1389–1399 жылдары XII ғасырда салынған шағын кесененің үстінен тұрғызылған. Ол 1166 жылы Яссы қаласының некрополінде жерленген атақты сопы, философ, "Хикмет" діни жинағының авторы әрі ақын Қожа Ахмет Ясауиге арналған. Кесене республикалық маңызы бар ескерткіш ретінде, ал 2003 жылдан бастап халықаралық маңызы бар ескерткіш мәртебесінде мемлекет қорғауында. Ескерткіш аумағы – 0,55 гектар, буферлік аймақ – 88,7 гектар.

      Қожа Ахмет Ясауи кесенесінде және оның буферлік аймағында орналасқан археологиялық және сәулеттік ескерткіштерде жүргізілетін барлық жұмыстар Дүниежүзілік мәдени және табиғи мұраны қорғау туралы конвенцияны (1972 жыл) іске асыру жөніндегі нұсқаулыққа сәйкес жүргізілуге тиіс.

      Түркістан қаласының тарихи және мәдени ескерткіштерін сақтау жөніндегі негізгі ережелер:

      қаладағы тарихи және мәдени ескерткіштерде барлық жұмыстар тарихи-мәдени мұраны қорғау және пайдалану жөніндегі уәкілетті органмен келісілген ғылыми-реставрациялық жобалар негізінде жүргізілуге тиіс;

      Түркістан қаласының аумағын игеру кезінде жер учаскелерін бөлгенге дейін 2019 жылғы 26 желтоқсандағы "Тарихи-мәдени мұра объектілерін қорғау және пайдалану туралы" Қазақстан Республикасының Заңы 30-бабының 1-тармағына сәйкес тарихи-мәдени мұра объектілерін анықтау және сақтау бойынша ғылыми-зерттеу жұмыстарын жүргізу қажет;

      тарихи-мәдени мұра объектілерінің қорғау аймақтарын, құрылыс салуды реттеу аймақтарын және қорғалатын табиғи ландшафт аймақтарын пайдалану режимі талаптарын сақтау қажет.

15. Қала құрылысын дамыту

      Аумақты сәулет-жоспарлау тұрғысынан ұйымдастыру

      Қала аумағының сәулет-жоспарлау тұрғысынан жобалық ұйымдастырылуы қаланың қалыптасқан функционалдық-жоспарлау құрылымын ескере отырып орындалды және аумақты кешенді бағалау мен қалыптасқан көлік-жоспарлау қаңқасы негізінде әзірленді.

      Жоспарлау кезінде тарихи қалыптасқан қаланың негіздерін сақтауды, бірақ қалалық көшелер мен алаңдар желісін түбегейлі қайта құруды, тұрғын үй кварталдарын босатуды және дұрыс ұйымдастыруды, халықтың саламатты өмір сүруіне жағдай жасай отырып, көгалдандыруды негізге алу қажет.

      Бас жоспарда бірқатар іс-шаралар қарастырылған: қолданыстағы тұрғын аудандар шағын тұрғын аудандарды ұлғайта отырып, түбегейлі қайта құрудан өткізу, магистральдық көшелер желісін жақсарту, қолданыстағы тар көшелер кеңейтіліп, жаңа магистральдарды төсеу, тұрғын аудандарда орналасқан, өндірістік бейіні бойынша зиянды немесе қаланың дамуына кедергі келтіретін өнеркәсіптік кәсіпорындарды тұрғын үй құрылысынан тыс жерлерге шығару немесе жаңарту, жаңа тұрғын және қоғамдық ғимараттар салу.

      Қаланың сәулеттік келбетін қалыптастыру бойынша ұсыныстар табиғи-климаттық ерекшеліктерді, қалыптасқан және ұсынылған қала құрылысы тораптарын, қазіргі заманғы сәулет үрдістерін ескере отырып әзірленді.

      Қалалық кеңістіктің ұйымдастырушылық негізі – қала аумағының табиғи ландшафты және урбанизацияланған қаңқасы.

      Сәулет-жоспарлау құрылымы тарихи сабақтастық, қаланың радиалды-айналма орналасуын жетілдіру және өңірлік, ұлттық және мемлекетаралық қоныстандыру жүйелерінің барлық бағыттарында қалалық және сыртқы жоспарлау қаңқаларын өзара байланысты дамыту негізінде құрылған.

      Урбанизацияланған қаңқаны тарихи өзек, әкімшілік-іскерлік орталық, көлік магистральдары, басты көшелер, полиция орталықтары, қала құрылысы тораптары және магистральдық аумақтар қалыптастырады.

      Қаланың қалыптасқан бөлігінің айналасында біркелкі дамуы көзделген; болжамды мерзімге – солтүстік бағытта, Кентау қаласына қарай; оңтүстік бағытта – Шәуілдір тас жолының бойында. Жоспарлау құрылымының негізгі қағидаты – Қожа Ахмет Ясауи кесенесі, ол қаланың барлық жағынан көрінуі керек.

      Түркістан қаласы Қазақстанның ғана емес, бүкіл Орталық Азияның маңызды тарихи және мәдени орталықтарының бірі болып табылады. Қала Ұлы Жібек жолындағы маңызды сауда нүктесі болды, Қазақ хандығының астанасы болды және бүгінгі күнге дейін түркі әлемінің рухани орталығы болып табылады. Ұлы сопы Қожа Ахмет Ясауи кесенесі – қаланың басты көрікті жері, Қазақ хандығының ұлы адамдары, көшпелі халықтың билеушілері, билері мен батырлары жерленген жер, сондай-ақ ЮНЕСКО-ның Бүкіләлемдік мұра тізіміне енген.

      Қожа Ахмет Ясауи кесенесі және кесенеге іргелес аумақтардың тарихи орналасуын қалпына келтіруді және жандандыруды көздейтін оның қорғау аймағы. Тарихи орталықтың қоғамдық маңыздылығын арттыру сәулет ескерткіштерінде ғылыми негізделген қайта құру жұмыстарын жүргізу, жоспарлау мен құрылыстың морфологиялық негіздерін қалпына келтіру, тарихи абаттандыру мен ландшафттың жоғалған элементтерін қайта құру арқылы көзделеді.

      ЮНЕСКО-ның қорғауындағы кесене аумағының ауданы 88,7 га құрайды. Кешен аумағынан қорғау аймағы 100 метрді құрайды. Бұл аумақтағы құрылыс нысандарының биіктігі 7 метрден аспауы керек.

      Сондай-ақ ЮНЕСКО-ның ұсыныстары бойынша кесененің айналасындағы құрылысты реттеу аймағы анықталды, ол кесене ашық көрнетін 12 нүктені жаппауға тиіс.

      Бас жоспарда тарихи-мәдени мұраның барлық объектілері сақталады.

      Мәдени мұраны сақтау қала экономикасының әртүрлі салаларын – құрылыс, қайта құру және қалпына келтіру, жылжымайтын мүлік нарығы, туризмді дамытуға оң әсер етеді. Ол үшін мәдени мұра элементтері мемлекеттік және жергілікті органдардың ерекше назарында болуға және республикалық, облыстық және қалалық даму бағдарламаларына енгізілуге тиіс.

      Қоғамдық-іскерлік кіші аймақты құрайтын тарихи-әкімшілік орталық жоспарлау құрылымында басым элемент болып табылады, онда оның барлық көлік магистральдары тоғысады, олар қала жоспарының негізгі композициялық осьтері болып табылады.

      Кешенде орталық тарихи өзектің бүкіл аумағы жаяу жүргіншіге беріледі. Орталық өзектің айналасында қысқа мерзімді және ұзақ мерзімді бұқаралық демалуға және туристер мен қажылардың баруына арналған мекемелер мен құрылғылар орналасқан. Бұған мыналар жатады: қонақүйлер, мотельдер, дәмханалар, мейрамханалар, базарлар, әкімшілік мекемелер, сондай-ақ ашық автотұрақтар.

      Жаңа тұрғын аймақтар негізгі магистральдық және аудандық көшелердің бойында, сондай-ақ қаланың солтүстік-шығыс бағытында, Түркістан – Кентау тас жолының шығысында орналасқан, аз қабатты ғимараттар да, 5-7 қабатты ғимараттар да бар.

      Құрылыстың биіктігі ғимараттардың қабат санын орталық бөліктен қала шетіне қарай арттыру қағидаты бойынша қалыптасады.

      Жобаланатын жаңа тұрғын аудандар қаланың жалпы кешеніне үйлесімді түрде енгізілуде. Тұрғын аудандар магистральдық көшелермен жалпы қалалық және аудандық орталықтармен, теміржол және автовокзалдармен, саябақтармен және өндірістік аудандармен байланысты.

      Әкімшілік-іскерлік орталықты дамыту шығыс бағытта, Түркістан-Шымкент магистралінің солтүстігінде көзделеді. Қолданыстағы Бас жоспар бекітілген сәттен бастап әкімшілік-іскерлік орталықтың (ӘІО) аумағы 60 пайыздан астам игерілді. Бас жоспарда ӘІО-ны одан әрі дамыту ұсынылады (ауданы 640 га). Бұл аумақтарда әлеуметтік және қоғамдық нысандары бар жайлы көпқабатты тұрғын үй құрылысы, вип-қалашық, аквапарк, диснейленд, ескек есу каналының айналасындағы ашық демалыс аймағы және гольф-клуб ұсынылады.

      Қаланың оңтүстік бөлігіндегі Шәуілдір тас жолына қарай (ауданы 1500 га) құрылыс салынбаған аумақтарда да қаланы дамыту болжанады.

      Мұнда Гаухар ана кесенесінің айналасында туризм объектілерін дамыту, сондай-ақ Ипподром ауданында ұлттық спорт түрлері орталығын құру, жаңа теміржол вокзалын, автовокзал мен логистикалық объектілер кешенін орналастыру ұсынылады. 2-ден 7-9 қабатқа дейінгі каскадты тұрғын үй құрылысы қарастырылған, екпінді нүктелер 12 және одан жоғары қабаттарға дейін орналастырылған.

      Қаланың одан әрі өсуі "полициорталық" жүйесін қамтамасыз ете отырып, магистральдық кіру аумақтарын дамытумен қатар жүреді.

      Көп орталықты қаланы қалыптастырудың табыстылығының кепілі қаланың әр ауданында жұмыс істеу, білім алу және демалу үшін қолайлы тұрғын үй жағдайларын және тиісті мүмкіндіктер жасауға сайып келеді.

      Қаладағы әрбір магистральдық ауданда алты қоғамдық орталық құру жоспарлануда. Қоғамдық орталық – адамдардың жұмыс орны, мәдени демалыс орны, сауда орталықтары, саябақ алаңдары, ашық демалыс аймақтары және қаланың қалған бөліктерімен көлік байланысы болатын орын.

      Қаланың дамуымен оның қала құрылысын жоспарлаудағы өзгерістер қажетті туындады. Қаланың дамуындағы ең маңыздысы қала орталығында орналасқан өндірістік аймақтар мәселесі. Өнеркәсіптік аумақтарды жаңарту неғұрлым қолайлы қалалық ортаны құруға, әлеуметтік инфрақұрылымды және ыңғайлы қоғамдық кеңістіктерді дамытуға мүмкіндік береді.

      Қазіргі өндірістік аумақтарда қаланың батыс бөлігінде жобаланатын өнеркәсіптік аймақта ауданы бойынша ұқсас аумақты бере отырып, олардың функционалдық рөлін тұрғын үй-азаматтық мақсаттағы объектілер ретінде өзгерту жүзеге асырылады.

      Қаланың әртүрлі бөліктеріндегі тұрғын үй құрылыстарының арасында орналасқан кәсіпорындарды жаңа жобаланған аумаққа шығару және жаңарту қоныстану аумағында қолайлы экологиялық жағдай туғызады.

      Шығыс және солтүстік-шығыс бағыттан жел көп соғатынын ескере отырып, өндірістік объектілердің жаңаларын қаланың батыс және оңтүстік-батыс бөліктеріне орналастыру және ескілерін құрылыс салудан бос аумақтарға шығару көзделген.

      Бас жоспарда қаланың тарихи ортасының бұзылуына жол бермей, барлық қалалық көшелерде, алаңдарда, желекжолдарда, саябақтар мен шағын бақтарда жаяу және велосипед қозғалысының үздіксіз желісін қамтитын ашық қоғамдық кеңістіктердің тұтас жүйесін қалыптастыру ұсынылады.

      Сондай-ақ Гаухар ана кесенесінің аумағынан Қожа Ахмет Ясауи кесенесіне дейін және Қарашық өзенінің бойындағы "Жасыл аймаққа" дейін жаяу жүргіншілерге арналған үлкен саябақ аллеясын құру көзделуде.

      Бекітілген шекарадағы қала аумағының ауданы 22 370 гектар құрайды.

      Резервтік аумақтардың ауданы – 414 гектар, оның ішінде:

      қоныстану аумақтарын дамыту үшін – 265 гектар;

      өнеркәсіптік-өндірістік және коммуналдық аумақтарды дамыту үшін-111 гектар;

      рекреациялық және өзге де аймақтарды ұйымдастыру үшін – 38 гектар;

      жер учаскелерін перспективалық алып қою аумақтарының ауданы – 4030 гектар, оның ішінде мемлекет мұқтажы үшін – 215 гектар.

      Рекреациялық-туристік қызмет аймақтарын жоспарлау және орналастыру.

      Бас жоспарда қаланың бүкіл аумағын, қала маңындағы аймақтың оңтүстік бөлігін Сырдария өзеніне дейін қамтитын жасыл аймақтардың бірыңғай жоспарлау жүйесі құрылады, солтүстік жағынан жоталардың өзін жаппай, таулардың шатқалдары бойынша көгалдандыру көзделеді.

      Рекреациялық аймақ қала тұрғындарының демалысын ұйымдастыруға арналған. Жобаланған аймақта жаздың ыстық әрі ұзақ болуы, ландшафтының шөлді және шөлейт болуы күрделі табиғи-климаттық жағдайлары рекреациялық қызметті толық ұйымдастыруды қиындатады. Бас жоспарда қала аумағында және оған іргелес аудандарда қазіргі қолайлы табиғи факторларды барынша пайдалану ұсынылады.

      Түркістан қаласының аумағында бір өзен жүйесі – Қарашық өзені ағып өтеді, онда су қорғау аймағы мен жолақ орнатылған (су қорғау аймағының ені – 500 м, су қорғау жолағының ені – 35 м).

      Қала шегінде қысқа мерзімді демалыс объектілері орналастырылады: дендрологиялық саябақ, ботаникалық бақ, қалалық саябақ және тұрғын үй алаптары саябақтары, шағын бақтар, желек жолдар, аквапарк, ландшафттық сәулет объектілері және туризм объектілері.

      Тарихи орталықтан оңтүстік бағытта Сырдария өзенінің рекреациялық жайылма аумағы бағытында қаланың тарихи панорамасын ашатын рекреациялық мақсаттағы аумақ көзделген.

      Солтүстік-батыс бағытта, қалалық автомагистраль бойында, қаланың орталық бөлігінің Қарашық өзенінің жайылмалы аумақтарымен рекреациялық байланысын қамтамасыз ететін жасыл аймақ көзделген.

      Бұдан басқа, қаланың перифериялық бөліктері бойынша радиалды бағытта тұрғын үй алаптары тұрғындарының қысқа мерзімді демалу объектілері болып табылатын саябақтар көзделген. Сондай-ақ қаланың солтүстік бөлігінде Арыс-Түркістан каналының бойында қоғамдық мақсаттағы, оның ішінде рекреациялық объектілерді орналастыру үшін көгалдандырылған кең жолақ ұйымдастырылуда.

      Қала маңындағы аймақта барлық түрдегі (ұзақ, аралас және қысқа мерзімді) рекреациялық мақсаттағы объектілерді орналастыру ұсынылады. Қала маңындағы аймақтағы рекреациялық қызметтің негізгі объектілері мен аймақтары Сырдария өзені, оның салалары мен жайылмалы аумақтарда пайда болған таяз көлдер, Қарашық өзені, таяз бұлақтар болып табылады. Жасанды су объектілерінің ішінен Арыс-Түркістан каналы және оған іргелес жағалау аумақтары рекреациялық қызмет үшін пайдаланылады. Солтүстік бағытта рекреациялық мақсаттағы объектілерді орналастыру үшін Қаратау жотасының тау бөктері мен тау беткейлері, әсіресе мұнда пайда болған өзендер арнасы және орман шаруашылығы аумағы қолайлы.

      Көлік жолдарының көркем учаскелеріндегі аралас демалыс объектілерінен мотельдер, кемпингтер, көлікпен келген туристерге арналған жазғы лагерьлер салу ұсынылады.

      Қаратау жотасының көркем шатқалдары ұзақ демалу объектілерін орналастыру үшін ұсынылады.

      Туристік аймақтардың орналасуын жоспарлаған кезде жобаланған аймақтың табиғи байлығын, оның ландшафтық қасиеттерін сақтауға көп көңіл бөлу қажет. Бұл өте маңызды, өйткені адамның табиғатқа абайсызда, ойланбастан қол сұғуы көбінесе оның құнды қасиеттерінің орны толмас бұзылуына әкеледі

      Су объектілерін ластанудан, қоқыстанудан және сарқылудан қорғау жөніндегі шаралар

      Түркістан қаласының бас жоспарында Қазақстан Республикасының Су кодексінің, Қазақстан Республикасының Экология кодексінің, сондай-ақ қолданыстағы санитариялық және құрылыс нормаларының талаптарына сәйкес су объектілерін қорғау бойынша іс-шаралар кешені қарастырылған.

      Қазақстан Республикасының Су кодексінің 75-бабына сәйкес су объектілерінің экологиялық жай-күйінің нашарлауына жол бермеу және су экожүйелерінің тұрақтылығын қамтамасыз ету мақсатында олар ластанудан, қоқыстанудан және сарқылудан қорғалуға тиіс.

      Су объектілерін қорғау шаруашылық қызмет режимін сақтау, су қорғау аймақтары мен жағалаудағы қорғау белдеулерін белгілеу, сондай-ақ инженерлік және ұйымдастырушылық іс-шараларды іске асыру арқылы қамтамасыз етіледі (Қазақстан Республикасының Су кодексінің 75, 85, 86-баптары).

      Қазақстан Республикасының Су кодексінің 76 және 89-баптарына сәйкес су объектілеріне сарқынды суларды төгуге тек арнайы су пайдалануға рұқсат болған жағдайда және оларды нормативтік көрсеткіштерге дейін тазарту шартымен жол беріледі.

      Бас жоспарда мыналар көзделген:

      орталықтандырылған су бұру жүйелерін дамыту және жаңғырту;

      сарқынды сулардың сапасын шекті рұқсат етілген концентрация нормативтеріне дейін жеткізе отырып, тазарту құрылыстарын салу және реконструкциялау;

      тазартылмаған сарқынды суларды төгуге жол бермеу;

      су бұруды есепке алу және бақылау жүйелерін енгізу;

      тазарту құрылыстары жоқ объектілерді пайдалануға беруге жол бермеу жөніндегі талаптарды сақтау.

      Қазақстан Республикасының Су кодексінің 77-бабына сәйкес жерүсті су айдындарының ластануы деп оларға жерүсті айдынының гидрогеологиялық жай-күйінің нашарлауына әкеліп соғатын немесе әкелуі мүмкін және суды пайдалануды қиындататын қатты және ерімейтін қалдықтардың түсуі түсініледі.

      Осыған байланысты бас жоспарда мыналар көзделеді:

      су қорғау аймақтары мен жағалаудағы қорғау белдеулерінің шекараларын белгілеу және сақтау;

      су қорғау аумақтарының шегінде қалдықтарды, қоқыс үйінділерін және басқа де ластану көздерін орналастыруға тыйым салу;

      жағалаудағы аумақтарды абаттандыру және көгалдандыру;

      арналар мен жағалауларды жүйелі түрде тазартуды ұйымдастыру;

      беткі ағынды тазартатын нөсер кәрізінің жүйелерін орнату.

      Қазақстан Республикасының Су кодексінің ережелеріне сәйкес су объектілерін қорғау олардың сарқылуына жол бермеуді және су ресурмстарын ұтымды пайдалануды қамтиды.

      Қазақстан Республикасының Су кодексінің 86 және 125-баптарына сәйкес су қорғау аймақтары мен жағалау белдеулерінде су объектілерінің ластануына, қоқыстануына және сарқылуына әкеп соғатын қызметке, соның ішінде экологиялық талаптарды сақтамай объектілерді орналастыруға және жұмыстар жүргізуге тыйым салынады.

      Қарастырылған іс-шараларды іске асыру Қазақстан Республикасының су заңнамасы талаптарының сақталуын, су ресурстарының сақталуын және Түркістан қаласы аумағының экологиялық жай-күйін жақсартуды қамтамасыз етеді.

      Сәулет-жоспарлау және көлемдік-кеңістіктік шешім

      Бас жоспардың сәулет-жоспарлау және көлемдік-кеңістіктік шешімі облыс орталығы мәртебесін ескере отырып, заманауи кешенді талаптарға жауап беретін жаңа өңірлік құрылысты қалыптастыруға негізделген. Жобаланатын аумақтың функционалдық аймақтарға бөлінуі табиғи ландшафттың ерекшеліктерін, жел бағыттарын, қалыптасқан жоспарлау құрылымын, тұрғын және қоғамдық мақсаттағы объектілердің орналасуын ескере отырып шешілген.

      Бұл Бас жоспардың мақсаты – үйлесімді дамуды құру және осы ауданға халық легін ұлғайту. Ол үшін әкімшілік, қоғамдық, спорттық және қоғамды дамытуға бағытталған іс-шаралардың толық спектріне бағдарланған теңдестірілген жобалық құрылыс әзірленді.

      Бас жоспар болжамды тұрғын үй құрылысымен бірге жобаланатын әкімшілік-іскерлік, қоғамдық, діни және спорттық құрылыстардан біртұтас ансамбль құратын объектілерге негізделген. Кеңістік жаяу жүргіншілер көшелері, веложол, каналдар мен желекжолдар желісі бар, аласа еуропалық үлгідегі құрылыстармен қоршалған биік объектілермен айқындалған.

      Осы аумақтың тартылыс орталықтары – облыс әкімдігі, медиа-орталық, конгресс-орталық, тұрғындар үшін әдемі панорамалық көрініс ашатын аттракциондары бар саябақ, бассейні бар спорт сарайы, олимпиадалық резервтің спорт мектебі, 7000 көрерменге арналған стадион.

      Жобаланатын ғимараттардың функционалы кең: тұрғын үй, қонақүйлер, коммерция, түрлі діни және қоғамдық ғимараттар мен құрылыстар. Құрылыстан бос кеңістіктің негізгі бөлігі өзара байланысты жаяу жүргіншілер көшелерінің желісімен анықталған. Еуропалық елдердің тәжірибесіне сүйенсек, тығыз орналасқан аласа қабатты құрылыстар енсіз серуендеу көшелерімен, веложолмен, каналдармен және желекжолдармен қатар, ерекше қалалық жайлылықты құруға ықпал етеді және алуан түрлі қоғамдық инфрақұрылыммен бірге халықты жаяу серуендеуге және мәдени типтегі де, сондай-ақ түрлі коммерциялық объектілерге де баруға тартуға ықпал етеді.

      Ретсіз құрылыс салудан аулақ болу үшін құрылысқа арналған барлық аумақтар абаттандыру бойынша рұқсат етілген функционалдық параметрлері бар жер бөлу учаскелеріне және аумаққа түсетін жүктемені ұтымды бөлумен бірыңғай сәулет стилінің өзге де талаптарына бөлінген.

      Бас жоспарда инженерлік инфрақұрылымды кешенді ұйымдастыру жөніндегі іс-шаралар қарастырылған. Жасыл желектер бірыңғай жоспарлау құрылымына біріктірілген және функционалдық мақсатына қарай сараланған.

      Қазақстанның жаңа облыс орталығының көркем бейнесі XXI ғасыр сәулетінің стильдік бағыттарына сәйкес келуі тиіс және сонымен бірге Түркістан қаласының тарихи ерекшелігімен байланысты элементтер мен формаларды қамтуы керек. Заманауи әлемдік ғылым және қала құрылысы тәжірибесі жобалаудағы жаңа тенденцияларды, оның ішінде орын контекстін ескеруді, сәулет-кеңістіктік ортаның өңірлік сипатын анықтауды, қала құрылысының бірыңғай сәулет стилін қалыптастыруды талап етеді.

      Бұл Бас жоспарда бірыңғай сәулет стилін сақтау бөлігінде де, Бас жоспардың Түркістан қаласын түркі әлемінің мәдени-рухани орталығы ретінде дамыту жөніндегі тұжырымын да ескере отырып әзірленген. Осылайша, ұсынылған жобалық шешімдер қаланың әлемдік контекстегі тарихи ерекшелігін ескере отырып, оның құрылысын жоспарлаудың түбегейлі жаңа тәсілдерімен сипатталады.

      Болашақта ол өзінің тарихы мен мәдениетіне бай Ыстанбұл, Иерусалим және Рим сияқты әлемдегі ірі қалалармен қатар тұруға тиіс. Бұл қалалардың тарихи қалыптасқан сәулеттік келбеті сөзсіз әлемдік қала құрылысының игілігі болып табылады. Түркістан қаласын қала құрылысы тұрғысынан жоспарлауға және инфрақұрылымын дамытуға деген көзқарас Қазақстан Республикасының қолданыстағы ҚНжЕ-ге сәйкес қағидаттарды ғана емес, сонымен бірге озық әлемдік аналогтарды және жеке шығыс нақышын, ыстық және құрғақ климатты, сондай-ақ қаланың рухани тиесілігін ескеруге тиіс.

      Бұл өршіл мақсатқа одан әрі қол жеткізу үшін "адамдарға арналған қала" қағидаты бойынша әлемдік тәжірибеге негізделген, түбегейлі жаңа тәсілдері бар, қаланың ерекшелігін көздейтін нормативтік-құқықтық қала құрылысы құжаттарын әзірлеу қажет.

16. Негізгі техникалық-экономикалық көрсеткіштер

Р/с №

Көрсеткіштер

Өлшем бірлігі

Қазіргі жай-күйі

Бірінші кезең 2031

Есепті мерзім 2044

1.1

Қала, кент және ауылдық елді мекен шегіндегі елді мекен жерінің ауданы, барлығы

мың га

22,370

22,370

22,370


соның ішінде:





1.1.1

тұрғын үй және қоғамдық құрылыс

-//-

5,371

7,431

8,792


соның ішінде:





1.​1.​1.​1

үй (пәтер) жанында жер учаскесі бар меншікжайлы және бөліктелген құрылыс

-//-

4,426

5,079

5,259

1.​1.​1.​2

аз қабатты көппәтерлі тұрғын үйлер құрылысы

-//-

0,089

0,514

1,344

1.​1.​1.​3

көп қабатты көппәтерлі тұрғын үй құрылысы

-//-

0,083

0,232

0,270

1.​1.​1.​4

қоғамдық құрылыс

-//-

0,773

1,606

1,919

1.1.2

өнеркәсіптік және коммуналдық-қойма құрылысы

-//-

0,383

0,561

0,742


соның ішінде:





1.​1.​2.​1

өнеркәсіптік құрылыс

-//-

0,307

0,471

0,629

1.​1.​2.​2

коммуналдық құрылыс

-//-

0,070

0,070

0,070

1.​1.​2.​3

қойма құрылысы

-//-

0,006

0,020

0,043

1.1.3

көлік, байланыс, инженерлік қатынастар, соның ішінде:

-//-

0,603

0,713

1,410

1.​1.​3.​1

сыртқы көлік (теміржол, автомобиль, өзен, теңіз, әуе және құбыржол)

-//-

0,513

0,613

1,310

1.​1.​3.​2

магистральдық инженерлік желілер мен құрылыстар

-//-

0,090

0,100

0,110

1.​1.​3.​3

байланыс құрылысжайлары

-//-




1.1.4

ерекше қорғалатын табиғи аумақтар

-//-

2,822

2,822

2,822


соның ішінде:





1.​1.​4.​1

қорықтар

-//-




1.​1.​4.​2

қаумалдар

-//-




1.​1.​4.​3

табиғат ескерткіштері

-//-




1.​1.​4.​4

ормандар мен орман саябақтары

-//-

2,822

2,822

2,822

1.1.5

су айдындары мен акваториялар

-//-

0,212

0,233

0,233


соның ішінде:





1.​1.​5.​1

өзендер, табиғи және жасанды су айдындары

-//-

0,212

0,233

0,233

1.​1.​5.​2

су қорғау аймақтары

-//-




1.​1.​5.​3

гидротехникалық құрылысжайлар

-//-




1.​1.​5.​4

су шаруашылығы құрылысжайлары

-//-




1.1.6

ауыл шаруашылығында пайдаланылатын

-//-

3,268

1,068

0,068


соның ішінде:





1.​1.​6.​1

егістік жерлер

-//-

3,268

1,068

0,068

1.​1.​6.​2

бақтар мен жүзімдіктер

-//-




1.​1.​6.​3

шабындықтар, жайылымдар

-//-




1.1.7

жалпы пайдаланымдағы

-//-

9,297

9,128

7,889


соның ішінде:





1.​1.​7.​1

көшелер, жолдар, өтпежолдар

-//-

3,600

5,400

4,324

1.​1.​7.​2

су айдындары, жағажайлар, жағалаулар

-//-




1.​1.​7.​3

саябақтар, гүлзарлар, желекжолдар

-//-

0,544

0,900

1,805

1.​1.​7.​4

жалпы пайдаланымдағы басқа
да аумақтық объектілер

-//-

5,153

2,828

1,760

1.1.8

резервтік

-//-

0,414

0,414

0,414


соның ішінде:





1.​1.​8.​1

селитебті аумақты дамыту үшін

-//-

0,265

0,265

0,265

1.​1.​8.​2

өнеркәсіптік-өндірістік және коммуналдық аумақтарды дамыту үшін

-//-

0,111

0,111

0,111

1.​1.​8.​3

рекреациялық және басқа аумақтарды ұйымдастыру үшін

-//-

0,038

0,038

0,038

1.2.

Жерлердің жалпы санынан:





1.2.1*

мемлекеттік меншіктегі жерлер

-//-




1.2.2*

коммуналдық меншіктегі жерлер

-//-




1.2.3*

жеке меншік жерлер

-//-




2

Халық


-

-

-

2.1

Бағынысты елді мекендерді есепке алғандағы халық саны, барлығы

мың/адам

228,1

280,0

400,0


соның ішінде:





2.1.1

қаланың өзі (кент, ауылдық елді мекен)

-//-

228,1

280,0

400,0

2.1.2

басқа елді мекендер

-//-

-

-

-

2.2

Халықтың табиғи қозғалысының көрсеткіші:


-

-

-

2.2.1

өсім

-//-

1,6

6,8

12,0

2.2.2

кему

-//-

0,2

1,4

2,0

2.3

Халықтың көші-қон көрсеткіштері:


-

-

-

2.3.1

өсім

-//-

16,9

19,6

28,0

2.3.2

кему

-//-

12,9

11,4

20,0

2.4

Халық тығыздығы





2.4.1

селитебті аумақ шегінде

адам/га

15,5

17

24

2.4.2

қалалық, кенттік және ауылдық құрылыс аумағының шегінде

-//-

10,2

12,5

18,0

2.5

Халықтың жас құрылымы:





2.5.1

15 жасқа дейінгі балалар

мың адам/%

92,2/40,4

76,6/27,2

108,8/27,2

2.5.2

еңбекке қабілетті жастағы адамдар

-//-

122,4/53,6

177,2/63,3

253,6/63,4


(ерлер – 16-62 жас, әйелдер – 16-57 жас)

-//-

122,4/53,6

177,2/63,3


2.5.3

еңбекке қабілетті жастан асқан халық

-//-

13,5/6

26,6/9,5

37,6/9,4

2.6

Отбасылар мен жалғызбасты тұрғындар саны, барлығы

бірлік

70680

86800

124000


оның ішінде:





2.6.1

отбасылар саны

-//-

63600

78120

11600

2.6.2

жалғызбасты тұрғындар саны

-//-

7080

8680

12400

2.7

Еңбек ресурстары, барлығы

мың адам

135,7

208,5

264,0


олардың ішінде:





2.7.1

экономикалық белсенді халық, барлығы

мың адам /%

83,5/58,6

163,4/58

208,0/58,9


соның ішінде:





2.​7.​1.​1

экономика салаларында жұмыспен қамтылғандар

-//-

79,4/55,7

160,1/56

194,0/48,5

1)

қала түзуші топта

-//-

40,0/28

99,4/35,5

110,0/27,5


соның ішінде: өзін-өзі жұмыспен қамтығандар





2)

қызмет көрсетуші топта

-//-

39,4/27,7

57,4/27,5

84,0/21

2а)

соның ішінде: өзін-өзі жұмыспен қамтығандар





2.​7.​1.​2

жұмыссыздар

-//-

4,1/4,9

3,3/2

10,4/5

2.7.2

экономикалық белсенді емес халық

-//-

52,2/38,5

45,1/27,6

56,0/21,2


соның ішінде:





2.​7.​2.​1

өндірістен қол үзіп оқитын, еңбекке қабілетті жастағы оқушылар

-//-

-

-

-

2.​7.​2.​2

экономикалық қызметпен және оқумен айналыспайтын еңбекке жарамды жастағы еңбекке қабілетті халық

-//-

-

-

-

3

Тұрғын үй құрылысы





3.1

Тұрғын үй қоры, барлығы

үйлердің (пәтерлердің) мың м² жалпы ауданы / % / * бірлігі

4213,6/100

7560,9/100

11199,8/100


соның ішінде:





3.1.1*

мемлекеттік қор

-//-

-

-

-

3.1.2*

жеке меншік:

-//-

-

-

-

3.2

Ортақ қордан:

-//-




3.2.1

көппәтерлі үйлерде

-//-

927,9/22

3616,3

5335,6

3.2.2

меншікжай түріндегі үйлерде

-//-

3285,7/78

3634,6

2864,2

3.3

70 % астам тозған тұрғын үй қоры, барлығы

-//-





соның ішінде:





3.3.1

мемлекеттік қор

-//-




3.4

Сақталатын тұрғын үй қоры, барлығы

-//-


4003,5

6663,6

3.5

Тұрғын үй қорын қабат саны бойынша бөлу:


4213,6

7560,9

11199,8


соның ішінде





3.6.1

аз қабатты

-//-

3073,38/79




соның ішінде салынып жатқан:





3.​6.​1.​1

үй (пәтер) жанындағы жер учаскесі бар меншікжай (коттедж үлгісіндегі)

-//-

2960,3/96,3

3634,6

2864,2

3.​6.​1.​2

пәтер жанындағы жер учаскесі бар бөліктелген

-//-




3.​6.​1.​3

жер учаскесі жоқ 1-3 қабатты

-//-

61,28/2

476,88

2762,28

3.6.2

орташа қабатты (4-5 қабатты) көппәтерлі

-//-

51,8/1,6

1255,7

2812,7

3.6.3

көпқабатты көппәтерлі

-//-

814,8/21

2194,5

2760,6

3.7

Тұрғын үй қорының кемуі, барлығы

-//-


210,1

594,9


соның ішінде:





3.7.1

техникалық жай-күйі бойынша

-//-




3.7.2

реконструкциялау бойынша

-//-




3.7.3

басқа себептер бойынша (үй-жайды қайта жабдықтау)

-//-




3.7.4

төмендегілерге қатысты тұрғын үй қорының кемуі:





3.​7.​4.​1

қолданыстағы тұрғын үй қорына

%


5

8

3.​7.​4.​2

жаңа құрылысқа

-//-


6

13

3.8

Жаңа тұрғын үй құрылысы, барлығы, соның ішінде төмендегілердің есебінен:

үйлердің (пәтерлердің) бірлігі / жалпы ауданы мың м2


3557,4

4536,2

3.8.1*

мемлекеттік қаражат

-//-


-

-

3.8.2*

кәсіпорындар мен ұйымдардың қаражаты

-//-


-

-

3.8.3*

халықтың өз қаражаты

-//-


-

-

3.9

Қабат саны бойынша жаңа тұрғын үй құрылысының құрылымы

-//-


3557,4

4536,2


соның ішінде:





3.9.1

аз қабатты

-//-


973,8

2617,7


соның ішінде:





3.​9.​1.​1

үй (пәтер) жанындағы жер учаскесі бар меншікжай (коттедж үлгісіндегі)

-//-


559,0

167,6

3.​9.​1.​2

пәтер жанындағы жер учаскесі бар бөлектелген

-//-




3.​9.​1.​3

жер учаскесі жоқ 1-3 қабатты

-//-


414,8

2450,1

3.9.2

орташа қабатты (4-5 қабатты) көппәтерлі

-//-


1203,9

1869,5

3.9.3

көпқабатты көппәтерлі

-//-


1379,7

49,0

3.10

Жаңа тұрғын үй құрылысының жалпы көлемінен төмендегілерге орналастырылады:





3.10.1

бос аумақтарда

-//-




3.10.2

қазіргі құрылысты реконструкциялау есебінен

-//-




3.11

Жаңа тұрғын үй қорының жалпы
ауданының енгізілуі орта
есеппен жылына

мың м2


444,6

504,0

3.12

Тұрғын үй қорының қамтамасыз етілуі:





3.12.1

су құбырымен

жалпы тұрғын үй қорының %


+

+

3.12.2

кәрізбен

-//-


+

+

3.12.3

электр плиталарымен

-//-


+

+

3.12.4

газ плиталарымен

-//-


+

+

3.12.5

жылумен

-//-


+

+

3.12.6

ыстық сумен

-//-


+

+

3.13

Халықтың жалпы пәтер ауданымен орташа қамтамасыз етілуі

м² /адам

18

27

28

4

Әлеуметтік және мәдени-тұрмыстық қызмет көрсету объектілері





4.1

Мектепке дейінгі балалар мекемелері, барлығы/1000 адамға

орын

3630

15130

22400

4.1.1

қамтамасыз етілу деңгейі

%

50,5

100

100

4.1.2

1000 тұрғынға шаққанда

орын

31

41

54

4.1.3

сумен жабдықтау

-//-


11500

9560

4.2

Жалпы білім беру мекемелері, барлығы/1000 адамға

-//-

25214

70844

80000

4.2.1

қамтамасыз етілу деңгейі

%

62

100

100

4.2.2

1000 адамға шаққанда

орын

55

64

100

4.2.3

жаңа құрылыс

-//-


45630

19100

4.3

Ауруханалар, барлығы/1000 адамға

төсек

750/4,5

3360

4800

4.4

Емханалар, барлығы/1000 адамға

ауысымға келуш.

3500

5700

8120

4.5

Әлеуметтік қамсыздандыру мекемелері (интернат үйлері) – барлығы/1000 адам

орын

-

-

-

4.6

Ұзақмерзімді демалыс мекемелері (демалыс үйлері, пансионаттар, оқушыларға арналған лагерьлер және т.б.), барлығы/1000 адамға

-//-

-

-

-

4.7

Дене шынықтыру-спорттық ғимараттар, барлығы/1000 адамға

га

74,1

196

280

4.8

Ойын-сауық мәдениет мекемелері (театрлар, клубтар, кинотеатрлар, музейлер, көрме залдары және т. б.), барлығы/1000 адамға

орын

1020

8400

12000

4.9

Сауда кәсіпорындары, барлығы/1000 адамға

сауда алаңының м²

51000

80100

114400

4.10

Қоғамдық тамақтандыру кәсіпорындары, барлығы/1000 адамға

отыратын орын

6819

11200

16000

4.11

Тұрмыстық қызмет көрсету кәсіпорындары, барлығы/1000 адамға

жұмыс орындары

2000

2550

3600

4.12

Өрт сөндіру депосы

автомобиль/ бекет саны

8/2

8/2

8/2

4.13

Әлеуметтік және мәдени-тұрмыстық қызмет көрсетудің өзге де объектілері

тиісті бірліктер




5

Көлікпен қамтамасыз ету





5.1

Қоғамдық жолаушылар көлігі желісінің ұзындығы, барлығы

км

229

1115

1297


соның ішінде:





5.1.1

электрлендірілген теміржол

қос жол км




5.1.2

метрополитен

-//-




5.1.3

трамвай

-//-




5.1.4

троллейбус

-//-




5.1.5

автобус

-//-

229

1115

1297

5.2

Магистральдық көшелер мен жолдар ұзындығы, барлығы

км

986,8

1383,1

1646,3


оның ішінде:





5.2.1

жүрдек қозғалыс жолдары

-//-

8

42

42

5.2.2

жалпы қалалық маңызы бар магистральдар

-//-

128,4

187,9

218,8

5.2.3

аудандық маңызы бар магистральдар

-//-

100,6

204,4

285,0

5.2.4

тұрғын көшелер

-//-

742,9

910,8

1012,3

5.2.5

желекжол

-//-

0,5

26,1

39,3

5.2.6

жаяу жүргіншілер көшелері

-//-

6,4

11,9

16,1

5.3

Сыртқы көлік






соның ішінде:





5.3.1

теміржол






соның ішінде:






жолаушы

жылына мың жолаушы





жүк

жылына мың тонна




5.3.2

әуе






соның ішінде:






жолаушы

жылына мың жолаушы





жүк

жылына мың тонна




5.3.3

автомобиль






соның ішінде:






жолаушы

жылына мың жолаушы





жүк

жылына мың тонна




5.3.4

өзен






соның ішінде:






жолаушы

жылына мың жолаушы





жүк

жылына мың тонна




5.3.5

теңіз






соның ішінде:






жолаушы

жылына мың жолаушы





жүк

жылына мың тонна




5.3.6

құбыржол

мың м³/жыл




5.4

Көше-жол желісінің тығыздығы

км/км²

4,33

6,18

7,36

5.4.1

қала, кент құрылысы шегінде

км/км²

4,33

6,18

7,36

5.4.2

қала маңы аймағының шекарасы шегінде

-"-




6

Инженерлік жабдық





6.1

Сумен жабдықтау:





6.1.1

жиынтық тұтыну, барлығы

тәулігіне мың м³.

38, 4

103,24

164,38


соның ішінде:





6.​1.​1.​1

шаруашылық-ауызсу мұқтажына

-//-

36,5

33, 81

85, 97

6.​1.​1.​2

өндіріс мұқтажына

-//-

1,900

33,815

45,299

6.1.2

басты су құбыры құрылысжайларының қуаты

-//-

77,25

97,25

117,25

6.1.3

пайдаланылатын сумен жабдықтау көздері:





6.​1.​3.​1

жерасты су жинағыштары

-//-

Мырғалымсай, Біресек-Қантағы

Мырғалымсай, Біресек-Қантағы, Иқансу-Қытай

Мырғалымсай, Біресек-Қантағы, Иқансу-Қытай

6.​1.​3.​2

жерүсті көздерінен су жинау

-//-

-

-

-

6.​1.​3.​3

орталықтандырылмаған су көздері

-//-

 
-

 
-

 
-

6.1.4

жерасты суларының бекітілген қорлары

мың м³

170,4

300

300


(бекітілген күні, есепті мерзім)


22.01.2002,
30.06.2004

22.01.2002,
30.06.2004,
11.11.2015

22.01.2002,
30.06.2004,
11.11.2015

6.1.5

тәулігіне орта есеппен 1 адамға су тұтыну

литр/тәул.

63

467,08

707,19


соның ішінде:





6.​1.​5.​1

шаруашылық-ауызсу мұқтажына

-//-

50

248,4

425,7

6.1.6

суды қайтадан пайдалану

%

-

-

-

6.1.7

желілердің ұзындығы

км

1738,5

2427

3177

6.2

кәріз:





6.2.1

сарқынды сулардың жалпы түсімі, барлығы

тәулігіне мың м³

7,2

103,4

159,6


соның ішінде:





6.​2.​1.​1

тұрмыстық кәріз

-//-

6,0

69,43

114,12

6.​2.​1.​2

өндірістік кәріз

-//-

1,2

34,01

45,9

6.2.2

кәріздік тазарту құрылысжайларының өнімділігі

-//-

20,0

95,0

155,0

6.2.3

желілердің ұзындығы

км

127,5

688,5

750

6.3

Электрмен жабдықтау:





6.3.1

жалпы жүктеме

МВт

60,0

332,21

335,43


соның ішінде:





6.​3.​1.​1

коммуналдық-тұрмыстық мұқтаждыққа

-//-

54,9

239,68

240,17

6.​3.​1.​2

өндіріс мұқтажына

-//-

5,1

92,53

95,26

6.3.2

1 адамға шаққанда жылына орта есеппен электр тұтыну

кВт. сағ

1117

5125

3622

6.​3.​2.​1

соның ішінде коммуналдық-тұрмыстық мұқтаждыққа

-//-

1022,2

3697,9

2593,8

6.3.3

жүктемені жабу көздері,

МВт

587,7

619,7

1089,7

6.​3.​3.​1

соның ішінде: ЖЭО, МАЭС

-//-

-

-

-

6.​3.​3.​2

су электр станциясы

-//-

-

-

-

6.​3.​3.​3

біріккен электр желісі

-//-

+

+

+

6.​3.​3.​4

жаңартылатын энергия көздері

-//-

-

-

-

6.3.4

желілердің ұзындығы

км

1056,5

2750

2950

6.4

Жылумен жабдықтау





6.4.1

орталықтандырылған көздер
қуаты, барлығы

МВт

162,93

200

200

6.​4.​1.​1

оның ішінде: ЖЭО

-//-

-

-

-

6.​4.​1.​2

аудандық қазандықтар

-//-

-

-

-

6.​4.​1.​3

орамдық қазандықтар

-//-

162,93

200

200

6.​4.​1.​4

жергілікті көздердің жиынтық қуаты

-//-

450

665

665

6.4.2

жылытуға тұтыну, барлығы

-//-

487,39

756,4

758,07

6.​4.​2.​1

соның ішінде: коммуналдық-тұрмыстық мұқтаждыққа

-//-

438,69

680,886

682,807

6.​4.​2.​2

өндіріс мұқтажына

-//-

48,7

75,65

75,8

6.4.3

ыстық сумен жабдықтауды тұтыну, барлығы

-//-

-

189,13

189,51

6.​4.​3.​1

соның ішінде: коммуналдық-тұрмыстық мұқтаждыққа

-//-

-

170,21

170,559

6.​4.​3.​2

өндіріс мұқтажына

-//-

-

18,91

18,951

6.4.3

жылумен жабдықтаудың жергілікті көздерінің өнімділігі

-//-

450

665

665

6.4.4

желілердің ұзындығы

км

56,2

96,2

96,2

6.5

Газбен жабдықтау





6.5.1

табиғи газды тұтыну, барлығы

м³/сағ

-

175396

120182

6.​5.​1.​1

соның ішінде: коммуналдық-тұрмыстық мұқтаждыққа

-//-

-

 
107919

55593

6.​5.​1.​2

өндіріс мұқтажына

-//-

-

67477

64589

6.5.2.

сұйытылған газды тұтыну, барлығы

тонна / жыл

-

-

-

6.​5.​2.​1

соның ішінде: коммуналдық-тұрмыстық мұқтаждыққа

-//-

-

-

-

6.​5.​2.​2

өндіріс мұқтажына

-//-

-

-

-

6.5.3

табиғи газ беру көздері

млн м³ / жыл

-

-

-

6.5.4

қаланың, басқа елді мекеннің отын теңгеріміндегі газдың үлес салмағы

%

-

-

-

6.5.5

желілердің ұзындығы

км

1466

1720

1950

6.6

Байланыс





6.6.1

халықты телевизиялық хабар таратумен қамту

тұрғындардың %-ы

85

99

100

6.6.2

халықтың ортақ пайдаланылатын телефон желісімен қамтамасыз
етілуі

100 отбасына нөмір

60000

70000

100000

7

Аумақты инженерлік дайындау





7.1

Нөсер кәрізінің жалпы ұзындығы

км




7.2

Аумақты су басудан қорғау:





7.2.1

ауданы

га




7.2.2

қорғаныш құрылысжайларының ұзындығы

км




7.3

Жуу және себу, барлық көлемі мен ауданы

млн м³, га




7.4

Жағалауды нығайту

км




7.5

Жерасты суларының деңгейін төмендету

га




7.6

Аумақты инженерлік дайындау жөніндегі басқа да арнайы іс-шаралар

тиісті бірлік




8

Халыққа салт-жоралғылық қызмет көрсету





8.1

Зираттардың жалпы саны

га

69,6

170,6

271,5

8.2

Крематорийлердің жалпы саны

бірлік




9

Қоршаған ортаны қорғау





9.1

Атмосфералық ауаға зиянды заттар шығарындыларының көлемі

жылына мың тонна

1,095

1,155

1,158

9.2

Ластанған су ағызудың жалпы
көлемі

млн м / жыл

2, 628

37, 741

58,254

9.3

Бүлінген аумақтарды рекультивациялау

га

 -

9.4

Шу деңгейі 65 Дб жоғары аумақтар

-//-

 -

 -

 -

9.5

Экологиялық тұрғыдан қолайсыз аумақтар (рұқсат етілген шекті концентрациядан жоғары химиялық және биологиялық заттармен, зиянды микроорганизмдермен, рұқсат етілген шекті деңгейден жоғары мөлшерде радиоактивті заттармен ластанған аумақтар)

га

1200,0

1200,0

1200,0

9.6

Санитариялық-қорғаныш аймақтарында тұратын халық

%

-

-

-

9.7

Санитариялық қорғау және су қорғау аймақтарын көгалдандыру

га

-

-

-

9.8

Топырақ пен жер қойнауын қорғау

-//-

-

-

-

9.9

Аумақты санитариялық тазарту

-//-

-

-

-

9.9.1

тұрмыстық қалдықтардың көлемі

жылына мың тонна

63,885

78,400

112,0


соның ішінде қалдықтарды саралап жинау

%

-

-

-

9.9.2

қоқыс өңдеу зауыттары

бірлік / мың тонна жыл

-

1/788,4

-

9.9.3

қоқыс өртеу зауыттары

-"-

-

-

-

9.9.4

қоқыс тиеу станциялары

-"-

-

-

-

9.9.5

жетілдірілген қоқыс үйінділері (полигондар)

бірлік/га

1/ 18 га

1
/10,0 га

1
/40,0 га

9.9.6

полигондардың жалпы ауданы

га




9.9.7

соның ішінде бейберекет

-//-




9.10

Табиғат қорғау және табиғатты ұтымды пайдалану жөніндегі өзге де іс-шаралар

тиісті бірлік




10

Жобалық шешімдерді іске асырудың I кезеңі бойынша инвестициялардың болжамды көлемі

млн теңге


1898800,0


* Ұсынымдық сипаттағы көрсеткіштер
Ескертпелер
1. Қаланың, кенттің және ауылдық елді мекеннің бас жоспарының техникалық-экономикалық көрсеткіштері келесі кезеңдерге келтіріледі:
жаңа Бас жоспардың бастапқы жылы;
бірінші кезең;
есепті кезең.
2. Коммуналдық-тұрмыстық мұқтаждық пен өндіріс мұқтажына электр энергиясына, жылу энергиясына, суға, газға сұраныс бойынша және сарқынды суларды ағызу көлемі бойынша көрсеткіштер тиісті облыстық және аудандық қызметтердің деректері бойынша қабылданады.
3. Қоршаған ортаны қорғау саласындағы уәкілетті органның талаптарына сәйкес қоршаған ортаға әсерді бағалау.

      ___________________________

  Түркістан қаласының бас
жоспарына (негізгі ережелерді
қоса алғанда) қосымша

     


      ___________________