Об отсутствии нарушения общих правил конкуренции на трансграничных рынках

Решение Коллегии Евразийской экономической комиссии от 19 августа 2025 года № 73

Коллегия Евразийской экономической комиссии в соответствии с подпунктами 1 – 3 пункта 10 Протокола об общих принципах и правилах конкуренции (приложение № 19 к Договору о Евразийском экономическом союзе от 29 мая 2014 года (далее – Договор)), пунктами 44 и 45 Порядка рассмотрения дел о нарушении общих правил конкуренции на трансграничных рынках, утвержденного Решением Совета Евразийской экономической комиссии от 23 ноября 2012 г. № 99 (далее – Порядок рассмотрения дел), рассмотрела вопрос об отсутствии нарушения общих правил конкуренции на трансграничных рынках по делу о нарушении общих правил конкуренции на трансграничных рынках оптовой реализации ветеринарных препаратов и кормовых добавок (далее – дело).

По результатам рассмотрения материалов дела, возобновленного в соответствии с Решением Коллегии Евразийской экономической комиссии от 23 декабря 2024 г. № 152, основываясь на положениях международных договоров и актов, входящих в право Евразийского экономического союза в сфере конкуренции, изучив фактические обстоятельства дела и выводы комиссии по рассмотрению дела, представленные в описательной и мотивировочной частях настоящего Решения согласно приложению, Коллегия Евразийской экономической комиссии решила:

1. Признать отсутствие нарушения подпункта 3 пункта 3 и пункта 5 статьи 76 Договора, выраженного в заключении договоров от 25 июля 2016 г. и от 3 мая 2018 г. (действовавших в период с 25 июля 2016 г. по 31 декабря 2022 г.), содержащих положения об ограничении территории продаж, и в реализации этих положений на рынках оптовой реализации ветеринарных препаратов и кормовых добавок, которые могли привести к разделу товарного рынка по территориальному принципу со стороны торгового частного унитарного предприятия "Белйодобром" (Республика Беларусь, Минская обл., Смолевичский р-н, с/с Озерицко-Слободской, агрогородок Слобода, ул. Оршанская, д. 15, РН 190252937, дата регистрации – 28 июня 2001 г., УНП 190252937) (далее – УП "Белйодобром") и общества с ограниченной ответственностью "Белфармаком" (Российская Федерация, Белгородская обл., г. Белгород, ул. 5 Августа, д. 2, корп. А, ОГРН 1083123013489, дата регистрации – 6 августа 2008 г., ИНН 3123184191) (далее – ООО "Белфармаком"), а также должностного лица УП "Белйодобром" Козловского В.Б. (персональные данные не публикуются) и должностных лиц ООО "Белфармаком" Верзуна А.В., Григорьева Д.В., Калугина С.А., Подгорнова П.А. и Родина А.Н. (персональные данные не публикуются), и на основании подпункта 1 пункта 46 Порядка рассмотрения дел прекратить в отношении указанных лиц рассмотрение дела.

2. Признать отсутствие нарушения подпункта 3 пункта 3 и пункта 5 статьи 76 Договора, выраженного в заключении договора от 1 января 2017 г. (действовавшего в период с 1 января 2017 г. по 1 октября 2020 г.), содержащего положения об ограничении территории продаж, и в реализации этих положений на рынках оптовой реализации ветеринарных препаратов и кормовых добавок, которые могли привести к разделу товарного рынка по территориальному принципу со стороны акционерного общества "Завод Ветеринарные препараты" (Российская Федерация, Владимирская обл., г. Гусь-Хрустальный, ул. Химзаводская, д. 2, ОГРН 1023300593216, дата регистрации – 27 мая 1993 г., ИНН 3304001940) (далее – АО "ЗВП") и УП "Белйодобром", а также должностного лица АО "ЗВП" Яхаева М.Л. (персональные данные не публикуются) и должностного лица УП "Белйодобром" Козловского В.Б. (персональные данные не публикуются), и на основании подпунктов 1 и 4 пункта 46 Порядка рассмотрения дел прекратить в отношении указанных лиц рассмотрение дела.

3. Отменить Решение Коллегии Евразийской экономической комиссии от 28 мая 2024 г. № 61 "О наличии нарушения общих правил конкуренции на трансграничных рынках".

4. Настоящее Решение может быть обжаловано в установленном порядке в Суд Евразийского экономического союза.

5. Настоящее Решение вступает в силу по истечении 30 календарных дней с даты его официального опубликования.

Врио Председателя Коллегии Евразийской экономической комиссии

Б. Султанов

ПРИЛОЖЕНИЕ к Решению Коллегии Евразийской экономической комиссии от 19 августа 2025 г. № 73

ОПИСАТЕЛЬНАЯ И МОТИВИРОВОЧНАЯ ЧАСТИ
Решения Коллегии Евразийской экономической комиссии
от 19 августа 2025 г. № 73

Евразийской экономической комиссией (далее – Комиссия) рассмотрены материалы Министерства антимонопольного регулирования и торговли Республики Беларусь (вх. № 3542 от 28 февраля 2022 г.) о наличии возможных признаков нарушения положений пунктов 3 – 6 статьи 76 Договора о Евразийском экономическом союзе от 29 мая 2014 года (далее – Договор) со стороны общества с ограниченной ответственностью "Белфармаком" (Российская Федерация, Белгородская обл., г. Белгород, ул. 5 Августа, д. 2, корп. А, ОГРН 1083123013489, дата регистрации – 6 августа 2008 г., ИНН 3123184191) (далее – ООО "Белфармаком"), акционерного общества "Завод Ветеринарные препараты" (Российская Федерация, Владимирская обл., г. Гусь-Хрустальный, ул. Химзаводская, д. 2, ОГРН 1023300593216, дата регистрации – 27 мая 1993 г., ИНН 3304001940) (далее – АО "ЗВП") и унитарного предприятия "Белйодобром" (Республика Беларусь, Минская обл., Смолевичский р-н, с/с Озерицко-Слободской, агрогородок Слобода, ул. Оршанская, д. 15, РН 190252937, дата регистрации – 28 июня 2001 г., УНП 190252937) (далее – УП "Белйодобром") (далее – материалы), проведено расследование нарушений общих правил конкуренции на трансграничных рынках и рассмотрено дело о нарушении общих правил конкуренции на трансграничных рынках.

По результатам рассмотрения дела о нарушении общих правил конкуренции на трансграничных рынках Решением Коллегии Евразийской экономической комиссии от 28 мая 2024 г. № 61 "О наличии нарушения общих правил конкуренции на трансграничных рынках" (далее – Решение № 61) было признано наличие нарушения пункта 5 статьи 76 Договора, выраженного в заключении договоров, содержащих положения об ограничении территории продаж, и в реализации этих положений на рынках оптовой реализации ветеринарных препаратов и кормовых добавок, которые могли привести к разделу товарного рынка по территориальному принципу со стороны ООО "Белфармаком",УП "Белйодобром", АО "ЗВП" и их должностных лиц Верзуна А.В., Григорьева Д.В., Козловского В.Б., Подгорнова П.А., Родина А.Н. и Яхаева М.Л.

Решением Коллегии Суда Евразийского экономического союза от 29 октября 2024 г. по делу об оспаривании УП "Белйодобром" и ООО "Белфармаком" Решения № 61 (далее – Решение Суда) подпункты "а" и "б" пункта 1 Решения № 61 признаны не соответствующими Договору и международным договорам в рамках Евразийского экономического союза (далее – Союз) и нарушающими права и законные интересы УП "Белйодобром" и ООО "Белфармаком" в сфере предпринимательской и иной экономической деятельности.

Во исполнение Решения Суда было принято Решение Коллегии Евразийской экономической комиссии от 23 декабря 2024 г. № 152 "Об исполнении Решения Коллегии Суда Евразийского экономического союза от 29 октября 2024 г.", согласно пункту 2 которого Коллегия Комиссии возобновила рассмотрение дела о нарушении общих правил конкуренции на трансграничных рынках, возбужденное определением Комиссии от 21 декабря 2022 г. № 77/опр (далее – дело).

Определением от 30 января 2025 г. № 2/опр комиссия по рассмотрению дела в составе:

председателя комиссии по рассмотрению дела Максимова С.В.;

заместителя председателя комиссии по рассмотрению дела Ивантей И.А.;

членов комиссии по рассмотрению дела Абдылдаевой А.Б., Жусупбековой Ш.Т., Сейталиева А.Л. и Суменкова С.С.

возобновила рассмотрение дела.

Лица, участвовавшие в рассмотрении дела:

представители уполномоченных органов государств – членов Союза (далее – государства-члены), в компетенцию которых входят реализация и (или) проведение конкурентной (антимонопольной) политики: Войно А.В., Петрушина Я.А., Савинова О.А., Ганина Е.О., Лазарева В.В. и Володченко К.В.;

представители ответчиков по доверенностям: Митина О.А., Петухова В.Е., Киселева К.Ю. и Яхаев И.М.

По результатам рассмотрения материалов дела, в том числе по результатам исследования новых обстоятельств, возражений и доказательств, опровергающих совершение ответчиками нарушения, предусмотренного пунктом 5 статьи 76 Договора, а также по результатам заслушивания лиц, участвующих в рассмотрении дела, других лиц, располагающих сведениями об обстоятельствах рассматриваемого дела, установлено следующее.

В рамках рассмотрения материалов уполномоченным структурным подразделением Комиссии в соответствии с пунктом 13¹² Порядка рассмотрения заявлений (материалов) о нарушении общих правил конкуренции на трансграничных рынках, утвержденного Решением Совета Евразийской экономической комиссии от 23 ноября 2012 г. № 97 (далее – Порядок рассмотрения заявлений), и Методикой оценки состояния конкуренции, утвержденной Решением Совета Евразийской экономической комиссии от 30 января 2013 г. № 7 (далее – Методика), проведена оценка состояния конкуренции на рынках оптовой реализации ветеринарных препаратов и кормовых добавок.

В соответствии с пунктом 11 Протокола об общих принципах и правилах конкуренции (приложение № 19 к Договору о Евразийском экономическом союзе) (далее – Протокол) и пунктами 61 – 63 Методики основные результаты оценки состояния конкуренции изложены в той части, в которой не нарушаются требования, предъявляемые к защите конфиденциальной информации.

В соответствии с разделом II Методики временной интервал исследования товарных рынков определен с 2019 года по июнь 2022 г.

Продуктовые границы товарных рынков в соответствии с разделом III Методики определены как оптовая реализация ветеринарных препаратов и кормовых добавок (далее соответственно – товарный рынок, товар).

В соответствии с разделом IV Методики установлено, что географические границы товарных рынков охватывают территории Республики Беларусь и Российской Федерации.

С учетом положений разделов V и VI Методики установлены хозяйствующие субъекты (субъекты рынка), действующие на товарном рынке, и проведен расчет объема товарного рынка и долей хозяйствующих субъектов (субъектов рынка), действующих на товарном рынке. Данная информация в настоящем документе не приводится в связи с ее конфиденциальностью.

На основании пункта 2 Критериев отнесения рынка к трансграничному, утвержденных Решением Высшего Евразийского экономического совета от 19 декабря 2012 г. № 29 (далее – Критерии), установлено, что товар обращается на территориях 2 и более государств-членов, в связи с чем товарный рынок является трансграничным.

С учетом пункта 4 Критериев пресечение нарушений хозяйствующими субъектами запретов, установленных пунктами 3 – 5 статьи 76 Договора, осуществляется Комиссией, поскольку ответчики зарегистрированы в качестве юридических лиц в Республике Беларусь и Российской Федерации.

В связи с проведением оценки состояния конкуренции на трансграничных рынках в соответствии с Протоколом, пунктом 1312 Порядка рассмотрения заявлений и Методикой рассмотрение материалов было приостановлено, о чем вынесено соответствующее определение от 14 марта 2022 г. № 12/опр (рассмотрение возобновлено определением от 23 августа 2022 г. № 44/опр).

В связи с наличием случаев, предусмотренных пунктом 132 Протокола, предупреждение о необходимости прекращения действий (бездействия), которые содержат признаки нарушения общих правил конкуренции, и (или) об устранении причин и условий, способствовавших возникновению признаков такого нарушения, и о принятии мер по устранению последствий таких действий (бездействия) не выдавалось.

По результатам рассмотрения материалов в соответствии с подпунктом 1 пункта 3 Порядка проведения расследования нарушений общих правил конкуренции на трансграничных рынках, утвержденного Решением Совета Евразийской экономической комиссии от 23 ноября 2012 г. № 98, подпунктом 4 пункта 10 и пунктом 12 Протокола, а также пунктом 1 Решения Коллегии Евразийской экономической комиссии от 14 мая 2013 г. № 112 Комиссия вынесла определение о проведении расследования нарушений общих правил конкуренции на трансграничных рынках от 23 августа 2022 г. № 43/опр (далее – расследование) и провела соответствующее расследование в отношении ООО "Белфармаком", АО "ЗВП" и УП "Белйодобром".

По результатам проведенного расследования возбуждено дело по признакам нарушения подпункта 3 пункта 3 статьи 76 Договора.

В качестве ответчиков по делу определениями от 27 февраля 2023 г. № 26/опр и от 11 апреля 2023 г. № 35/опр привлечены должностные лица ответчиков: Верзун А.В., Григорьев Д.В., Калугин С.А., Козловский В.Б., Подгорнов П.А., Родин А.Н. и Яхаев М.Л.

В связи с необходимостью получения дополнительных сведений для принятия решения срок рассмотрения дела был продлен до 20 июня 2023 г., о чем вынесено определение от 16 марта 2023 г. № 31/опр. Этим же определением в качестве лица, располагающего сведениями об обстоятельствах дела, привлечено общество с ограниченной ответственностью "Меркурий Универсал" (Республика Беларусь, Минская обл., Дзержинский р-н, г. Дзержинск, ул. Стадионная, д. 11, РН 190203921, дата регистрации – 14 февраля 2001 г., УНП 190203921) (далее – ООО "Меркурий Универсал").

В соответствии с пунктом 23 Порядка рассмотрения дел о нарушении общих правил конкуренции на трансграничных рынках, утвержденного Решением Совета Евразийской экономической комиссии от 23 ноября 2012 г. № 99 (далее – Порядок рассмотрения дел), 16 июня 2023 г. завершено рассмотрение дела, по результатам которого в соответствии с пунктом 44 указанного Порядка принято Решение № 61.

Содержание материалов дела указывает на наличие 2 самостоятельных договоров, заключенных между УП "Белйодобром" и ООО "Белфармаком" и между УП "Белйодобром" и АО "ЗВП".

Признаки нарушения общих правил конкуренции в договоре
между ООО "Белфармаком" и УП "Белйодобром"

Между ООО "Белфармаком" и УП "Белйодобром" 25 июля 2016 г. заключен договор № 61 (далее – договор-2016), в соответствии с которым для УП "Белйодобром" определена территория продаж товара (пункт 1.6 договора-2016). ООО "Белфармаком" возлагается обязанность на УП "Белйодобром" воздержаться от любых действий, направленных на продажу товара конечным потребителям, не закрепленным за УП "Белйодобром", а также не проводить с ними переговоров и не осуществлять иных действий, которые повлекли отказ от покупки товара у иного поставщика, закрепленного за таким конечным потребителем (пункт 3.2.8 договора-2016).

По условиям дилерского договора от 3 мая 2018 г. б/н, заключенного между ООО "Белфармаком" и УП "Белйодобром" (далее – договор-2018), УП "Белйодобром" обязано осуществлять реализацию товара только на подведомственной территории и не имеет права без письменного согласия производителя, то есть ООО "Белфармаком", вести переговоры и реализовывать товар вне подведомственной территории, экспортировать товар в государства – участники Содружества Независимых Государств (кроме подведомственной территории) и страны дальнего зарубежья, а также создавать вне подведомственной территории филиалы (пункт 3 договора-2018).

1 января 2023 г. между ООО "Белфармаком" и УП "Белйодобром" заключен договор № 1/23 (далее – договор-2023), в котором уже отсутствуют положения, содержащие признаки нарушения общих правил конкуренции, в то же время 31 декабря 2022 г. прекращено действие договора-2016 и договора-2018.

Таким образом, оцениваемым периодом действия, содержащего признаки возможного нарушения общих правил конкуренции в части заключения соглашения со стороны ООО "Белфармаком" и УП "Белйодобром", определен период действия договора-2016 и договора-2018, а именно с 25 июля 2016 г. по 31 декабря 2022 г.

Пояснения ответчиков

ООО "Белфармаком" в пояснениях (письмо ООО "Белфармаком" исх. № 32 от 5 августа 2022 г.) сообщило, что формулировка "подведомственная территория", используемая в договоре-2018, подразумевает территорию, на которой дилер реализует продукцию. Такой территорией является Республика Беларусь.

Из пояснений УП "Белйодобром" (письмо УП "Белйодобром" исх. № 623 от 3 августа 2022 г.) следует, что согласно договору-2018 под подведомственной территорией стороны понимали территорию Республики Беларусь. УП "Белйодобром" осуществляет реализацию товара исключительно на территории Республики Беларусь. Поэтому какие-либо переговоры о реализации товара на иной территории им не велись.

В период с 25 июля 2016 г. по 31 декабря 2022 г. должностными лицами ООО "Белфармаком", осуществляющими полномочия исполнительных органов, являлись Верзун А.В. (с 9 февраля 2009 г. по август 2020 г. исполняющий функции коммерческого директора), Григорьев Д.В. (с 29 июля 2008 г. по 6 ноября 2020 г. исполняющий функции генерального директора), Подгорнов П.А. (с 6 ноября 2020 г. по 19 октября 2021 г. исполняющий функции генерального директора), Калугин С.А. (с 20 октября 2021 г. и на дату окончания рассмотрения дела являющийся генеральным директором) и Родин А.Н. (с 6 октября 2021 г. и на дату окончания рассмотрения дела являющийся исполнительным директором).

Привлеченные в качестве ответчиков по делу Верзун А.В. и Григорьев Д.В. позицию о согласии или несогласии с наличием в их действиях нарушения общих правил конкуренции не представили.

Подгорнов П.А. в пояснениях (письмо вх. № 9051 от 18 мая 2023 г.) сообщил, что являлся генеральным директором ООО "Белфармаком" с 6 ноября 2020 г. по 19 октября 2021 г. Договоры, заключенные между ООО "Белфармаком" и УП "Белйодобром", являлись действующими, по ним производились поставки товара. При исполнении обязанностей генерального директора ООО "Белфармаком" им не допускались нарушения законодательства государств-членов, в связи с чем считает, что не должен нести ответственность по делу.

Согласно пояснениям Калугина С.А. (письмо ООО "Белфармаком" вх. № 6161 от 6 апреля 2023 г.), он, узнав о том, что некоторые пункты договоров ООО "Белфармаком" и УП "Белйодобром" содержат признаки нарушения общих правил конкуренции на трансграничных рынках, принял решение о расторжении данных договоров и заключении нового договора с УП "Белйодобром", в котором спорные пункты отсутствуют. В настоящее время в ООО "Белфармаком" по инициативе учредителей существует разграничение полномочий между руководителями. Генеральный директор занимается осуществлением административных функций и общим руководством, является представителем ООО "Белфармаком" в любых организациях, учреждениях и подписывает документы общества на основании устава. Исполнительный директор руководит деятельностью коммерческой службы и подписывает документы, связанные с данной деятельностью, на основании соответствующей доверенности. Принимает решение о заключении договоров коммерческого характера – исполнительный директор, остальных договоров – генеральный директор (письмо ООО "Белфармаком" исх. № 17 от 4 апреля 2023 г.).

Аналогичные пояснения представил исполнительный директор ООО "Белфармаком" Родин А.Н. (письмо ООО "Белфармаком" вх. № 7623 от 25 апреля 2023 г.), который в соответствии с уставными документами ООО "Белфармаком" являлся должностным лицом, ответственным за реализацию договоров, содержащих положения об ограничении территории реализации товара.

Должностные лица, являющиеся ответчиками по делу, не представили в Комиссию документы, подтверждающие принятие мер по прекращению и (или) устранению признаков нарушений общих правил конкуренции, за исключением исполнительного директора ООО "Белфармаком" Родина А.Н., который принял меры по устранению таких признаков по истечении более 1 года с даты своего назначения на соответствующую должность.

ООО "Белфармаком" письмом № БФК/25/7 от 10 февраля 2025 г. представило дополнительно запрошенную Комиссией информацию, а также возражение относительно доводов, связанных с наличием в действиях ООО "Белфармаком" и его должностных лиц Калугина С.А., Подгорнова П.А., Родина А.Н. нарушения пункта 5 статьи 76 Договора, выраженного в заключении договоров, содержащих положения об ограничении территории продаж. ООО "Белфармаком" полагает, что договоры, заключенные между ООО "Белфармаком" и УП "Белйодобром", при наличии критериев допустимости, а также с учетом отсутствия ограничений и возможностей для устранения конкуренции могут быть признаны допустимыми.

УП "Белйодобром" письмом № 84 от 10 февраля 2025 г. также представило дополнительно запрошенную Комиссией информацию и позицию о несогласии с наличием в действиях УП "Белйодобром" и его должностного лица Козловского В.Б. нарушения пункта 5 статьи 76 Договора, выраженного в заключении договоров, содержащих положения об ограничении территории продаж, которые могут привести к разделу товарного рынка по территориальному принципу. УП "Белйодобром" полагает, что заключенные договоры между УП "Белйодобром" и ООО "Белфармаком", между УП "Белйодобром" и АО "ЗВП" по своей природе являются вертикальными соглашениями и не содержат условий, предусмотренных пунктом 4 статьи 76 Договора, следовательно, не нарушают норм Договора.

Признаки нарушения общих правил конкуренции, содержащиеся
в договоре между УП "Белйодобром" и АО "ЗВП"

В соответствии с договором от 1 января 2017 г. № 02-01/17-Б, заключенным между АО "ЗВП" и УП "Белйодобром" (далее – договор-2017), оптовая реализация ветеринарных препаратов и кормовых добавок, производимых АО "ЗВП", ограничена территорией Республики Беларусь (пункт 2.3 договора-2017).

УП "Белйодобром" сообщило, что в соответствии с договором, заключенным с АО "ЗВП", в котором в том числе предусмотрено территориальное ограничение продаж, предприятие осуществляло реализацию продукции исключительно на территории Республики Беларусь.

26 ноября 2019 г. УП "Белйодобром" письмом в адрес открытого акционерного общества "Ружаны Агро" (Республика Беларусь) сообщило, что является официальным представителем АО "ЗВП" на территории Республики Беларусь.

16 марта 2020 г. АО "ЗВП" направило претензионное письмо в адрес ООО "Меркурий Универсал", в котором сообщило о своей обеспокоенности участившимися случаями поставок ООО "Меркурий Универсал" товара под маркой АО "ЗВП" на рынок Республики Беларусь. На территории Республики Беларусь представителем АО "ЗВП" является УП "Белйодобром" и все права по реализации товара принадлежат ему.

17 марта 2020 г. УП "Белйодобром" также направило в адрес ООО "Меркурий Универсал" уведомление, в котором сообщило о том, что является официальным представителем АО "ЗВП" на территории Республики Беларусь и осуществляет деятельность по реализации его товара на территории Республики Беларусь.

6 мая 2020 г. открытым акционерным обществом "Агрокомбинат "Скидельский" (Республика Беларусь, Гродненская обл., Гродненский район, г. Скидель, ул. Промышленная, д. 1, РН 500030539, дата регистрации – 26 февраля 1997 г., УНП 500030539) в адрес ООО "Меркурий Универсал" направлено письмо, в котором сообщалось, что предложение в отношении предлагаемого товара отклонено, так как не были представлены документы, подтверждающие официальное торговое представительство АО "ЗВП".

8 мая 2020 г. УП "Белйодобром" в письме в адрес Министерства антимонопольного регулирования и торговли Республики Беларусь сообщает о том, что является официальным представителем АО "ЗВП" на территории Республики Беларусь, а также о том, что, являясь дилером (постоянным представителем) российских заводов, оно имеет дилерскую скидку, что позволяет ему при заключении договоров с сельскохозяйственными организациями предлагать им наиболее выгодные условия сотрудничества.

Согласно письму АО "ЗВП" (вх. № 13891 от 25 июля 2022 г.) единственным его представителем в Республике Беларусь является УП "Белйодобром".

Согласно договорам между АО "ЗВП" и УП "Белйодобром", заключенным в период с 2018 года по 2022 год (от 1 января 2018 г. № 01-01/18-Б, от 21 декабря 2018 г. б/н, от 1 января 2019 г. № 01-01/19-Б, от 27 декабря 2019 г. б/н, от 1 января 2020 г. № 01-01/20- Б, от 1 января 2021 г. № 01-01/21-Б, от 1 января 2022 г. № 01-01/22-Б), УП "Белйодобром" является официальным дистрибьютором АО "ЗВП" на территории Республики Беларусь. В то же время в период с 2017 года по 2022 год АО "ЗВП" осуществляло продажу товара на территории Республики Беларусь исключительно в адрес УП "Белйодобром", которое не реализовывало этот товар за пределами указанной территории.

УП "Белйодобром" в рамках рассмотрения дела письмом в адрес Комиссии (исх. № 173 от 9 марта 2023 г., вх. № 5564 от 29 марта 2023 г.) представлена информация о расторжении с 1 октября 2020 г. Договора с АО "ЗВП" от 1 января 2017 г.

Таким образом, период возможного нарушения общих правил конкуренции со стороны АО "ЗВП" и УП "Белйодобром" установлен с 1 января 2017 г. по 1 октября 2020 г.

Относительно мер, принятых для устранения признаков нарушения общих правил конкуренции на трансграничных рынках, АО "ЗВП" сообщило, что представило информацию о прекращении с 1 октября 2020 г. действия договора-2017.

Пояснения ответчиков

Согласно представленным АО "ЗВП" в Комиссию пояснениям (письмо АО "ЗВП" исх. № R5/15 от 22 мая 2023 г., вх. № 9317 от 23 мая 2023 г.) должностным лицом, принимающим решения о заключении договоров, в период с 2016 года и на дату окончания рассмотрения дела является генеральный директор АО "ЗВП" Яхаев М.Л.

Яхаев М.Л. представил в Комиссию документы, подтверждающие принятие мер по устранению признаков нарушения общих правил конкуренции.

Согласно письму УП "Белйодобром" (вх. № 2764 от 16 февраля 2023 г.) оно не оспаривает установленного Комиссией факта выявления экономической целесообразности для хозяйствующих субъектов, зарегистрированных на территории Республики Беларусь, приобретать товар, произведенный АО "ЗВП", на территории Российской Федерации. Предприятие полагает, что исходя из критериев определения географических границ товарного рынка выявлено, что товарный рынок, на котором осуществляют деятельность УП "Белйодобром" и АО "ЗВП", является трансграничным. УП "Белйодобром" имело объективную возможность реализовывать товар АО "ЗВП" за пределами Республики Беларусь, но в этом не было экономической выгоды. Кроме того, в указанных договорах не предусмотрена какая-либо ответственность за нарушение установленных ограничений.

16 февраля 2023 г. УП "Белйодобром" письмом (исх. № 105 от 10 февраля 2023 г.) сообщило, что должностным лицом, которое принимает решения о заключении договоров с ООО "Белфармаком", в том числе с АО "ЗВП", является Козловский В.Б. – собственник УП "Белйодобром", являющийся его исполнительным органом и действующий на основании приказа от 16 января 2002 г. № 01-ОК. Полномочия директора определены пунктом 5.2 устава УП "Белйодобром" и должностной инструкцией.

Козловский В.Б. сообщил, что УП "Белйодобром" занимается коммерческой деятельностью на территории Республики Беларусь и не ставит своей целью реализовывать какой-либо товар за пределами страны: "В случае обращения к нам хозяйствующих субъектов, зарегистрированных не в Республике Беларусь, мы сообщаем, что не осуществляем такой деятельности и если они заинтересованы в приобретении товара, производства АО "ЗВП" или ООО "Белфармаком", то следует обращаться к ним.".

Козловский В.Б. представил в Комиссию документы, подтверждающие принятие мер по устранению признаков нарушения общих правил конкуренции на трансграничных рынках.

АО "ЗВП" письмом № 23/15-29 от 10 февраля 2025 г. представило дополнительно запрошенную Комиссией информацию, а также возражение относительно доводов, связанных с наличием в действиях АО "ЗВП" и его должностного лица Яхаева М.Л. нарушения пункта 5 статьи 76 Договора, выраженного в заключении договора, содержащего положения об ограничении территории продаж. АО "ЗВП" полагает, что запрет ограничения территории продаж, указанный в договоре-2017, не является результатом согласованных действий контрагента с АО "ЗВП", и считает, что заключение договора-2017 не предусматривает нарушение конкуренции на рынках ветеринарных препаратов и кормовых добавок.

Выводы комиссии по рассмотрению дела

Комиссией по рассмотрению дела заслушаны лица, участвующие в рассмотрении дела, рассмотрены и обсуждены поступившие ходатайства, по которым были приняты соответствующие решения, что отражено в протоколах заседаний комиссии по рассмотрению дела, исследованы доказательства, заслушаны мнения и пояснения лиц, участвующих в рассмотрении дела, относительно доказательств, представленных другими лицами, участвующими в рассмотрении дела.

Согласно подпункту 3 пункта 3 статьи 76 Договора запрещаются соглашения между хозяйствующими субъектами (субъектами рынка) государств-членов, являющимися конкурентами, действующими на одном товарном рынке, которые приводят или могут привести в том числе к разделу товарного рынка по территориальному принципу.

Согласно пункту 4 статьи 76 Договора запрещаются "вертикальные" соглашения между хозяйствующими субъектами (субъектами рынка), за исключением "вертикальных" соглашений, которые признаются допустимыми в соответствии с критериями допустимости, установленными приложением № 19 к Договору, в случае, если:

такие соглашения приводят или могут привести к установлению цены перепродажи товара, за исключением случаев, когда продавец устанавливает для покупателя максимальную цену перепродажи товара;

такими соглашениями предусмотрено обязательство покупателя не продавать товар хозяйствующего субъекта (субъекта рынка), который является конкурентом продавца. Такой запрет не распространяется на соглашения об организации покупателем продажи товаров под товарным знаком либо иным средством индивидуализации продавца или производителя.

Согласно пункту 5 статьи 76 Договора запрещаются иные соглашения между хозяйствующими субъектами (субъектами рынка), за исключением "вертикальных" соглашений, которые признаются допустимыми в соответствии с критериями допустимости, установленными приложением № 19 к Договору, в случае, если установлено, что такие соглашения приводят или могут привести к ограничению конкуренции.

Договоры между УП "Белйодобром" и АО "ЗВП", а также между УП "Белйодобром" и ООО "Белфармаком" относятся к иным соглашениям, поскольку УП "Белйодобром", не являясь конкурентом на одном товарном рынке с АО "ЗВП" и ООО "Белфармаком", приобретает товар, а АО "ЗВП" и ООО "Белфармаком", являясь производителями, поставляют товар, и их действия могли привести к последствиям раздела товарного рынка по территориальному принципу, указанным в подпункте 3 пункта 3 статьи 76 Договора.

Комиссия по рассмотрению дела установила, что договор-2016 и договор-2018 между УП "Белйодобром" и ООО "Белфармаком", а также договор-2017 между АО "ЗВП" и УП "Белйодобром" содержат признаки запрещенных иных соглашений, которые могли привести к указанным последствиям раздела товарного рынка по территориальному принципу, что исключает наличие в действиях ответчиков признаков нарушения подпункта 3 пункта 3 и пункта 4 статьи 76 Договора.

Квалификация иных соглашений, запрет на заключение которых установлен пунктом 5 статьи 76 Договора, осуществляется с учетом критериев допустимости соглашений хозяйствующих субъектов, установленных пунктами 5 и 6 Протокола.

В соответствии с пунктом 5 Протокола иные соглашения между ООО "Белфармаком" и УП "Белйодобром", а также между УП "Белйодобром" и АО "ЗВП", которые могут привести или привели к разделу товарного рынка по территориальному принципу, могут быть признаны допустимыми, если они не накладывают на хозяйствующие субъекты (субъекты рынка) ограничения, не являющиеся необходимыми для достижения целей этих соглашений, и не создают возможность для устранения конкуренции на соответствующем товарном рынке и если хозяйствующие субъекты (субъекты рынка) докажут, что в результате применения таких соглашений осуществляется:

совершенствование производства (реализации) товаров или стимулирование технического (экономического) прогресса либо повышение конкурентоспособности товаров, производимых в государствах-членах, на мировом товарном рынке;

получение потребителями соразмерной части преимуществ (выгод), которые приобретаются соответствующими лицами от совершения таких действий.

Анализ договоров между ответчиками указывает на то, что предметом договоров являлось ограничение деятельности по реализации товара, то есть ограничение территории продаж. В то же время ответчиками не представлено доказательств, равно как комиссией по рассмотрению дела по результатам анализа материалов дела не установлено, что заключенные ответчиками договоры имели своей целью совершенствование производства (реализации) товаров или стимулирование технического (экономического) прогресса либо повышение конкурентоспособности товаров, производимых в государствах-членах, на мировом товарном рынке. В равной степени не установлено и то, что соглашения ответчиков позволили потребителям получить соразмерную часть преимуществ (выгод) от таких соглашений.

Таким образом, комиссия по рассмотрению дела приходит к выводу, что в связи с установленными в действиях ответчиков признаками заключения иных соглашений, которые могли привести к разделу рынка по территориальному принципу, на ответчиков накладываются ограничения, не являющиеся необходимыми для достижения целей этих соглашений, и возникает возможность для устранения конкуренции на соответствующем товарном рынке. Ответчики также не представили доказательств того, что их действия по заключению иных соглашений имеют своей целью реализацию положений подпунктов 1 и 2 пункта 5 Протокола.

Относительно отсутствия в действиях ответчиков признаков нарушений общих правил конкуренции на трансграничных рынках ими приводятся следующие доводы:

отсутствие фактической реализации договоров о разделе товарного рынка по территориальному принципу;

отсутствие в материалах дела доказательств отказов белорусским покупателям в приобретении их продукции, а также обращений ООО "Меркурий Универсал" либо иных организаций, зарегистрированных в Республике Беларусь, в адрес производителя с просьбой о сотрудничестве.

Комиссия по рассмотрению дела расценивает указанные доводы ответчиков как несостоятельные и не основанные на фактических обстоятельствах дела исходя из следующего.

Диспозиция пункта 5 статьи 76 Договора предусматривает ответственность не только за последствия запрещенных соглашений, но и за заключение соглашений, которые могут привести к ограничению конкуренции.

В ходе рассмотрения дела установлены обстоятельства, подтверждающие фактическое следование ответчиков соглашению о разделе рынка по территориальному принципу.

Так, к участию в рассмотрении дела было привлечено ООО "Меркурий Универсал" как лицо, обладающее сведениями по делу. В решении по делу приведено содержание переписки ООО "Меркурий Универсал" как с ответчиками, так и другими субъектами рынка, из которой ясно следует вывод о возникших препятствиях для поставок на рынок Республики Беларусь, тем самым о наличии конкурентных ограничений на рынке по территориальному принципу.

Последствием заключенного ответчиками соглашения явилась возможность обращения на территории Республики Беларусь товара, произведенного ООО "Белфармаком" и АО "ЗВП", при условии невозможности его приобретения у кого-либо кроме УП "Белйодобром", и наличие ограничений для УП "Белйодобром" в отношении вывоза указанного товара за пределы территории Республики Беларусь. В созданной ответчиками ситуации потребитель вынужден соглашаться на предлагаемые ему условия, тем самым теряя возможность конкурентного выбора товаров, вследствие чего указанные действия ответчиков могли привести к заключению запрещенных правом Союза иных соглашений и разделу рынка по территориальному принципу.

С учетом критериев допустимости, предусмотренных подпунктом 2 пункта 6 Протокола, иные соглашения между ООО "Белфармаком" и УП "Белйодобром", а также между УП "Белйодобром" и АО "ЗВП", которые могут привести или привели к разделу товарного рынка по территориальному принципу, являются допустимыми, если доля каждого хозяйствующего субъекта (субъекта рынка), являющегося участником такого соглашения, на товарном рынке товара, являющегося предметом вертикального соглашения, не превышает 20 процентов.

С учетом положений разделов V и VI Методики установлено, что доля каждого из хозяйствующих субъектов (субъекта рынка), являющегося участником соглашения по договору-2017, заключенному между АО "ЗВП" и УП "Белйодобром", на рынках ветеринарных препаратов и кормовых добавок в период с 2019 года по июнь 2022 г. не превышает 20 процентов. Доля каждого из хозяйствующих субъектов (субъекта рынка), являющегося участником соглашения по договору-2016 и договору-2018, заключенным между ООО "Белфармаком" и УП "Белйодобром", на рынках ветеринарных препаратов и кормовых добавок в период с 2019 года по июнь 2022 г. также не превышает 20 процентов. Результаты расчета долей на товарных рынках в настоящем документе не приводятся в связи с тем, что соответствующая информация является конфиденциальной.

Ответчиками, органами государственной власти государств-членов, в компетенцию которых входят реализация и (или) проведение конкурентной (антимонопольной) политики, и иными лицами представлены в письменной форме позиции в рамках рассматриваемого дела, которые приобщены к материалам дела и учтены. Ответчиками факт нарушения общих правил конкуренции не признан, о чем ими представлены в письменной форме позиции, которые приобщены к материалам дела. В то же время ответчики приняли меры по устранению признаков нарушения общих правил конкуренции на трансграничных рынках.

Должностные лица ООО "Белфармаком" (Верзун А.В., Григорьев Д.В., Подгорнов П.А. и Родин А.Н.), УП "Белйодобром" (Козловский В.Б.) и АО "ЗВП" (Яхаев М.Л.), заключая соглашения путем подписания договоров, содержащих положения об ограничении территории продаж, являлись руководителями (Калугин С.А. с 20 октября 2021 г. по настоящее время) хозяйствующих субъектов и (или) выполняли организационно-распорядительные и административно-хозяйственные функции.

В рамках рассмотрения дела ООО "Белфармаком", УП "Белйодобром", АО "ЗВП" и их должностным лицам обеспечена возможность реализации процессуальных прав, предусмотренных пунктом 13 Порядка рассмотрения дел. Кроме того, у них запрошены пояснения по делу, сведения о доле (объеме товара), занимаемой на товарном рынке, а также позиции о согласии или несогласии с признаками нарушения общих правил конкуренции.

Калугин С.А., Козловский В.Б., Подгорнов П.А., Родин А.Н. и Яхаев М.Л. представили позиции о несогласии с наличием вины в нарушении общих правил конкуренции на трансграничных рынках.

При этом Верзун А.В. и Григорьев Д.В. позиции о согласии или несогласии с наличием признаков нарушения общих правил конкуренции на трансграничных рынках не представили.

Оценив совокупность собранных по делу материалов, комиссия по рассмотрению дела полагает, что в действиях ООО "Белфармаком", УП "Белйодобром", АО "ЗВП" и их должностных лиц, являющихся ответчиками по делу, не установлены признаки запрещенных иных соглашений ввиду отсутствия у ответчиков – хозяйствующих субъектов (субъектов рынка) доли на товарном рынке, превышающей 20 процентов, что является критерием допустимости соглашения, в соответствии с подпунктом 2 пункта 6 Протокола, в связи с чем приходит к выводу о необходимости принять решение об отсутствии нарушений общих правил конкуренции на трансграничных рынках, предусмотренных пунктом 5 статьи 76 Договора.

В соответствии с пунктом 23 Порядка рассмотрения дел 10 марта 2025 г. председателем комиссии по рассмотрению дела Максимовым С.В. объявлено об окончании рассмотрения дела.

Трансшекаралық нарықтарда бәсекелестіктің жалпы қағидаларын бұзушылықтың болмауы туралы

Еуразиялық экономикалық комиссия Алқасының 2025 жылғы 19 тамыздағы № 73 шешімі

Еуразиялық экономикалық комиссия Алқасы Бәсекелестіктің жалпы қағидаттары мен қағидалары туралы хаттаманың (2014 жылғы 29 мамырдағы Еуразиялық экономикалық одақ туралы шартқа (бұдан әрі – Шарт) № 19 қосымша) 10-тармағының 1 – 3-тармақшаларына, Еуразиялық экономикалық комиссия Кеңесінің 2012 жылғы 23 қарашадағы № 99 шешімімен бекітілген Трансшекаралық нарықтардағы бәсекелестіктің жалпы қағидаларының бұзылуы туралы істерді қарау тәртібінің (бұдан әрі – Істерді қарау тәртібі) 44 және 45-тармақтарына сәйкес трансшекаралық нарықтарда ветеринариялық препараттарды және жемшөп қоспаларын көтерме саудада өткізуде бәсекелестіктің жалпы қағидаларының бұзылуы туралы іс бойынша (бұдан әрі – іс) трансшекаралық нарықтарда бәсекелестіктің жалпы қағидаларын бұзушылықтың болмауы туралы мәселені қарады.

Еуразиялық экономикалық комиссия Алқасының 2024 жылғы 23 желтоқсандағы № 152 шешіміне сәйкес қайта басталған істің материалдарын қарау нәтижелері бойынша Еуразиялық экономикалық одақтың бәсекелестік саласындағы құқығына кіретін халықаралық шарттар мен актілердің ережелеріне сүйене отырып, істің нақты мән-жайын және осы Шешімнің сипаттамалық және дәлелдемелік бөліктерінде ұсынылған істі қарау жөніндегі комиссияның қорытындыларын қосымшаға сәйкес зерделей отырып, Еуразиялық экономикалық комиссия Алқасы шешті:

1. "Белйодобром" жеке біртұтас сауда кәсіпорны (Беларусь Республикасы, Минск облысы, Смолевичский ауданы, Озерицко-Слободской ауылдық кеңесі, Слобода агроқалашығы, Оршанский көшесі, 15-үй, ТН 190252937, тіркелген күні – 2001 жылғы 28 маусым, ТЕАН 190252937) (бұдан әрі –"Белйодобром" БК) және "Белфармаком" жауапкершілігі шектеулі қоғамы (Ресей Федерациясы, Белгород облысы, Белгород қаласы, 5 тамыз көшесі, 2-үй, А корпусы, НМТН 1083123013489, тіркелген күні – 2008 жылғы 6 тамыз, РНН 3123184191) (бұдан әрі – "Белфармаком" ЖШҚ), сондай-ақ "Белйодобром" БК лауазымды тұлғасы В.Б. Козловский (дербес деректері жарияланбайды) және "Белфармаком" ЖШҚ лауазымды тұлғалары А.В. Верзун, Д.В. Григорьев, С.А. Калугин, П.А. Подгорнов және А.Н. Родин (дербес дерекетрі жарияланбайды) тарапынан тауар нарығын аумақтық қағидат бойынша бөлуге әкеп соғуы мүмкін ветеринариялық препараттар мен жемшөп қоспаларын көтерме сауда жасау нарығында сату аумағын шектеу және осы ережелерді іске асыру туралы ережелерді қамтитын 2016 жылғы 25 шілдедегі және 2018 жылғы 3 мамырдағы (2016 жылғы 25 шілдеден бастап 2022 жылғы 31 желтоқсанға дейінгі кезеңде қолданыста болған) шарттарды жасасуда көрсетілген Шарттың 76-бабы 3-тармағының 3-тармақшасының және 5-тармағының бұзылуының болмауы танылсын және Істерді қарау тәртібінің 46-тармағының 1-тармақшасы негізінде аталған тұлғаларға қатысты істі қарау тоқтатылсын.

2. "Ветеринариялық препараттар зауыты" акционерлік қоғамы (Ресей Федерациясы, Владимир облысы, Гусь-Хрустальный қаласы, Химзаводская көшесі, 2-үй, НМТН 1023300593216, тіркелген күні – 1993 жылғы 27 мамыр, СТН 3304001940) (бұдан әрі – "ВПЗ" АҚ) және "Белйодобром" БК, сондай-ақ "ВПЗ" АҚ лауазымды тұлғасы М.Л. Яхаев (дербес деректері жарияланбайды) және "Белйодобром" БК лауазымды тұлғасы В.Б. Козловски (дербес деректері жарияланбайды) тарапынан тауар нарығын аумақтық қағидат бойынша бөлуге әкеп соғуы мүмкін ветеринариялық препараттар мен жемшөп қоспаларын көтерме сауда жасау нарығында сату аумағын шектеу және осы ережелерді іске асыру туралы ережелерді қамтитын 2017 жылғы 1 қаңтардағы (2017 жылғы 1 қаңтардан бастап 2020 жылғы 1 қазанға дейінгі кезеңде қолданыста болған) шартты жасасуда көрсетілген Шарттың 76-бабы 3-тармағының 3-тармақшасының және 5-тармағының бұзылуының болмауы танылсын және Істерді қарау тәртібінің 46-тармағының 1 және 4-тармақшалары негізінде аталған тұлғаларға қатысты істі қарау тоқтатылсын.

3. Еуразиялық экономикалық комиссия Алқасының "Трансшекаралық нарықтарда бәсекелестіктің жалпы қағидаларын бұзудың болуы туралы" 2024 жылғы 28 мамырдағы № 61 шешімінің күші жойылсын.

4. Осы Шешімге белгіленген тәртіппен Еуразиялық экономикалық одақ Сотына шағымдануға болады.

5. Осы Шешім ресми жарияланған күннен бастап күнтізбелік 30 күн өткен соң күшіне енеді.

Еуразиялық экономикалық комиссия Алқасы Төрағасының міндетін уақытша атқарушы

Б. Сұлтанов

Еуразиялық экономикалық комиссия Алқасының 2025 жылғы 19 тамыздағы № 73 шешіміне ҚОСЫМША

Еуразиялық экономикалық комиссия Алқасының 2025 жылғы 19 тамыздағы № 73 шешімінің СИПАТТАМАЛЫҚ және ДӘЛЕЛДЕМЕЛІК БӨЛІКТЕРІ

Еуразиялық экономикалық комиссия (бұдан әрі – Комиссия) Беларусь Республикасы Монополияға қарсы реттеу және сауда министрлігінің (2022 жылғы 28 ақпандағы кіріс № 3542 хаты) "Белфармаком" жауапкершілігі шектеулі қоғамы (Ресей Федерациясы, Белгород облысы, Белгород қаласы, 5 тамыз көшесі, 2-үй, А корпусы, НМТН 1083123013489, тіркелген күні – 2008 жылғы 6 тамыз,ЖСН 3123184191) (бұдан әрі – "Белфармаком" ЖШҚ), "Ветеринариялық препараттар зауыты" акционерлік қоғамы (Ресей Федерациясы, Владимир облысы, Гусь-Хрустальный қаласы, Химзаводская көшесі, 2-үй, НМТН 1023300593216, тіркелген күні – 1993 жылғы 27 мамыр, СТН 3304001940) (бұдан әрі – "ВПЗ" АҚ) және "Белйодобром" біртұтас кәсіпорны (Беларусь Республикасы, Минск облысы, Смолевичский ауданы, Озерицко-Слободской ауылдық кеңесі, Слобода агроқалашығы, Оршанская көшесі, 15-үй, ТН 190252937, тіркелген күні – 2001 жылғы 28 маусым, ТЕН 190252937) (бұдан әрі – "Белйодобром" БК) тарапынан 2014 жылғы 29 мамырдағы Еуразиялық экономикалық одақ туралы шарттың 76-бабының 3 – 6-тармақтарының ережелерін бұзудың ықтимал белгілерінің болуы туралы материалдарды (бұдан әрі – материалдар) қарады, трансшекаралық нарықтарда бәсекелестіктің жалпы қағидаларының бұзылуына тергеп-тексеру жүргізді және трансшекаралық нарықтарда бәсекелестіктің жалпы қағидаларының бұзылуы туралы істі қарады.

Трансшекаралық нарықтарда бәсекелестіктің жалпы қағидаларының бұзылуы туралы істі қарау нәтижелері бойынша Еуразиялық экономикалық комиссия Алқасының "Трансшекаралық нарықтарда бәсекелестіктің жалпы қағидаларын бұзудың болуы туралы" 2024 жылғы 28 мамырдағы № 61 шешімімен (бұдан әрі – № 61 шешім) "Белфармаком" ЖШҚ, "Белйодобром" БК, "ВПЗ" АҚ және олардың лауазымды тұлғалары А.В. Верзун, Д.В. Григорьев, В.Б. Козловский, П.А. Подгорнов, А.Н. Родин және М.Л. Яхаев тарапынан тауар нарығын аумақтық қағидат бойынша бөлуге әкеп соғуы мүмкін ветеринариялық препараттар мен жемшөп қоспаларын көтерме сауда жасау нарығында сату аумағын шектеу және осы ережелерді ісе асыру туралы ережелерді қамтитын шарттарды жасасу кезінде көрсетілген Шарттың 76-бабы 5-тармағының бұзылуының болуы танылған болатын.

Еуразиялық экономикалық одақ Сотының "Белйодобром" БК және "Белфармаком" ЖШҚ № 61 шешімді даулауы туралы іс бойынша 2024 жылғы 29 қазандағы шешімімен (бұдан әрі – Сот шешімі) № 61 шешімнің 1-тармағының "а" және "б" тармақшалары Шартқа және Еуразиялық экономикалық одақ (бұдан әрі – Одақ) шеңберіндегі халықаралық шарттарға сәйкес келмейді және "Белйодобром" БК және "Белфармаком" ЖШҚ кәсіпкерлік және өзге экономикалық қызмет саласындағы құқықтары мен заңды мүдделерін бұзады деп танылды.

Сот Шешімін орындау үшін Еуразиялық экономикалық комиссия Алқасының "Еуразиялық экономикалық одақ Соты Алқасының 2024 жылғы 29 қазандағы шешімін орындау туралы" 2024 жылғы 23 желтоқсандағы № 152 шешімі қабылданды, оның 2-тармағына сәйкес Комиссия Алқасы Комиссияның 2022 жылғы 21 желтоқсандағы № 77/ұйғ ұйғарымымен қозғалған трансшекаралық нарықтарда бәсекелестіктің жалпы қағидаларының бұзылуы туралы істі (бұдан әрі – іс) қарауды қайта бастады.

2025 жылғы 30 қаңтардағы № 2/ұйғ ұйғарымымен істі қарау жөніндегі комиссия мынадай құрамда:

істі қарау жөніндегі комиссияның төрағасы С.В. Максимов;

істі қарау жөніндегі комиссия төрағасының орынбасары И.А. Ивантей;

істі қарау жөніндегі комиссия мүшелері: А.Б. Әбділдаева, Ш.Т. Жүсіпбекова, А.Л. Сейталиев және С.С. Суменков

істі қарауды қайта бастады.

Істі қарауға қатысқан тұлғалар:

құзыретіне бәсекелестік (монополияға қарсы) саясатты іске асыру және (немесе) жүргізу кіретін Одаққа мүше мемлекеттердің (бұдан әрі –мүше мемлекеттер) уәкілетті органдарының өкілдері: А.В. Войно, Я.А. Петрушина, О.А. Савинова, Е.О. Ганина, В.В. Лазарева және К.В. Володченко;

сенімхат бойынша жауапкерлердің өкілдері: О.А. Митина, В.Е. Петухова, К.Ю. Киселева және И.М. Яхаев.

Іс материалдарын қарау нәтижелері бойынша, оның ішінде жауапкерлердің жаңа мән-жайларды, Шарттың 76-бабының 5-тармағында көзделген бұзушылықты жасағанын жоққа шығаратын жаңа мән-жайларды, наразылықтар мен дәлелдерді зерделеу нәтижелері бойынша, сондай-ақ істі қарауға қатысқан тұлғаларды, қаралатын істің мән-жайлары туралы мәліметтерді иеленетін басқа да тұлғаларды тыңдау нәтижелері бойынша мыналар анықталды.

Материалдарды қарау шеңберінде Комиссияның уәкілетті құрылымдық бөлімшесі Еуразиялық экономикалық комиссия Кеңесінің 2012 жылғы 23 қарашадағы № 97 шешімімен бекітілген Трансшекаралық нарықтардағы бәсекелестіктің жалпы қағидаларын бұзу туралы өтініштерді (материалдарды) қарау тәртібінің 13¹²-тармағына (бұдан әрі – Өтініштерді қарау тәртібі) және Еуразиялық экономикалық комиссия Кеңесінің 2013 жылғы 30 қаңтардағы № 7 шешімімен бекітілген Бәсекелестіктік жай-күйін бағалау әдістемесіне (бұдан әрі – Әдістеме) сәйкес ветеринариялық препараттарды және жемшөп қоспаларын көтерме сату нарықтарындағы бәсекелестіктің жай-күйін бағалау жүргізілді.

Бәсекелестіктің жалпы қағидаттары мен қағидалары туралы хаттаманың (Еуразиялық экономикалық одақ туралы шартқа № 19 қосымша) (бұдан әрі – Хаттама) 11-тармағына және Әдістеменің 61 – 63-тармақтарына сәйкес бәсекелестіктің жай-күйін бағалаудың негізгі нәтижелері құпия ақпаратты қорғауға қойылатын талаптар бұзылмайтын бөлігінде баяндалған.

Әдістеменің ІІ бөліміне сәйкес тауар нарығын зерттеудің уақыт аралығы ретінде 2019 жылдан 2022 жылғы маусымға дейінгі кезең айқындалған.

Әдістеменің ІІІ бөліміне сәйкес тауар нарығының өнім шекаралары ветеринариялық препараттар мен жемшөп қоспаларын (бұдан әрі тиісінше – тауар нарығы, тауар) көтерме сату ретінде айқындалған.

Әдістеменің IV бөліміне сәйкес тауар нарығының географиялық шекаралары Беларусь Республикасы мен Ресей Федерациясының аумақтарын қамтитыны белгіленген.

Әдістеменің V және VI бөлімдерінің ережелерін ескере отырып, тауар нарығында әрекет ететін шаруашылық жүргізуші субъектілер (нарық субъектілері) белгіленді және тауар нарығында әрекет ететін шаруашылық жүргізуші субъектілердің (нарық субъектілерінің) үлестері мен тауар нарығының көлемін есептеу жүргізілді. Бұл ақпарат құпия болып табылатындығына байланысты осы құжатта берілмейді.

Жоғары Еуразиялық экономикалық кеңестің 2012 жылғы 19 желтоқсандағы № 29 шешімімен бекітілген Нарықты трансшекаралыққа жатқызу критерийлерінің (бұдан әрі – Критерийлер) 2-тармағы негізінде тауар 2 және одан да көп мүше мемлекеттердің аумақтарында айналысқа шығарылатыны, осыған байланысты тауар нарығы трансшекаралық болып табылатыны белгіленген.

Критерийлердің 4-тармағын ескере отырып, шаруашылық жүргізуші субъектілердің Шарттың 76-бабының 3 – 5-тармақтарында белгіленген тыйым салуларды бұзуының жолын кесуді Комиссия жүзеге асырады, өйткені жауапкерлер Беларусь Республикасы мен Ресей Федерациясында заңды тұлға ретінде тіркелген.

Хаттамаға Өтініштерді қарау тәртібінің 13¹²-тармағына және Әдістемеге сәйкес трансшекаралық нарықтардағы бәсекелестіктің жай-күйін бағалауды жүргізуге байланысты материалдарды қарау тоқтатылды, ол туралы 2022 жылғы 14 наурыздағы № 12/ұйғ тиісті ұйғарымы шығарылды (қарау 2022 жылғы 23 тамыздағы № 44/ұйғ ұйғарымымен қайта басталды).

Хаттаманың 13²-тармағында көзделген жағдайлардың болуына байланысты бәсекелестіктің жалпы қағидаларын бұзу белгілерін қамтитын әрекеттерді (әрекетсіздікті) тоқтату қажеттілігі туралы және (немесе) осындай бұзушылық белгілерінің туындауына ықпал еткен себептер мен жағдайларды жою туралы және осындай әрекеттердің (әрекетсіздіктің) салдарын жою бойынша шаралар қабылдау туралы ескерту берілген жоқ.

Еуразиялық экономикалық комиссия Кеңесінің 2012 жылғы 23 қарашадағы № 98 шешімімен бекітілген Трансшекаралық нарықтардағы бәсекелестіктің жалпы қағидаларын бұзушылықтарға тергеп-тексеруді жүргізу тәртібінің 3-тармағының 1-тармақшасына, Хаттаманың 10-тармағның 4-тармақшасына және 12-тармағына, сондай-ақ Еуразиялық экономикалық комиссия Алқасының 2013 жылғы 14 мамырдағы № 112 шешімінің 1-тармағына сәйкес материалдарды қарау нәтижелері бойынша Комиссия трансшекаралық нарықтардағы бәсекелестіктің жалпы қағидаларының бұзылуын тергеп-тексеруді жүргізу туралы 2022 жылғы 23 тамыздағы № 43/ұйғ ұйғарымын (бұдан әрі – тергеп-тексеру) шығарды және "Белфармаком" ЖШҚ, "ВПЗ" АҚ және "Белйодобром" БК қатысты тиісті тергеп-тексеру жүргізді.

Жүргізілген тергеп-тексеру нәтижелері бойынша Шарттың 76-бабы 3-тармағының 3-тармақшасын бұзу белгілері бойынша іс қозғалды.

2023 жылғы 27 ақпандағы № 26/ұйғ және 2023 жылғы 11 сәуірдегі № 35/ұйғ ұйғарырымдарымен жауапкерлердің лауазымды тұлғалары тартылды: А.В. Верзун, Д.В. Григорьев, С.А. Калугин, В.Б. Козловский, П.А. Подгорнов, А.Н. Родин және М.Л. Яхаев іс бойынша жауапкер ретінде тартылды.

Шешім қабылдау үшін қосымша мәліметтер алу қажеттілігіне байланысты істі қарау мерзімі 2023 жылғы 20 маусымға дейін ұзартылды, бұл туралы 2023 жылғы 16 наурыздағы № 31/ұйғ ұйғарымы шығарылды. Осы ұйғарыммен істің мән-жайы туралы мәліметтерді иеленетін тұлға ретінде "Меркурий Универсал" жауапкершілігі шектеулі қоғамы (Беларусь Республикасы, Минск облысы, Дзержинск ауданы, Дзержинск қаласы, Стадионная көшесі, 11-үй, ТН 190203921, тіркелген күні – 2001 жылғы 14 ақпан, ТЕН 190203921) (бұдан әрі – "Меркурий Универсал" ЖШҚ) тартылды.

Еуразиялық экономикалық комиссия Кеңесінің 2012 жылғы 23 қарашадағы № 99 шешімімен бекітілген Трансшекаралық нарықтардағы бәсекелестіктің жалпы қағидаларын бұзу туралы істерді қарау тәртібінің (бұдан әрі – Істерді қарау тәртібі) 23-тармағына сәйкес 2023 жылғы 16 маусымда істі қарау аяқталды, оның нәтижелері бойынша көрсетілген Тәртіптің 44-тармағына сәйкес № 61 шешім қабылданды.

Іс материалдарының мазмұны "Белйодобром" БК мен "Белфармаком" ЖШҚ арасында және "Белйодобром" БК мен "ВПЗ" АҚ арасында жасалған 2 дербес шарттың бар екенін көрсетеді.

"Белфармаком" ЖШҚ мен "Белйодобром" БК арасындағы шартта бәсекелестіктің жалпы қағидаларының бұзылуы белгілері

"Белфармаком" ЖШҚ мен "Белйодобром" БК арасында 2016 жылғы 25 шілдеде № 61 шарт (бұдан әрі – 2016-шарт) жасалған, оған сәйкес "Белйодобром" БК үшін тауар сату аумағы айқындалған (2016-шарттың 1.6-тармағы). "Белфармаком" ЖШҚ "Белйодобром" БК-ға бекітілмеген түпкілікті тұтынушыларға тауарды сатуға бағытталған кез келген әрекеттен бас тарту, сондай-ақ олармен келіссөздер жүргізбеу және осындай түпкілікті тұтынушыға бекітілген өзге жеткізушіден тауар сатып алудан бас тартуға әкеп соқтыратын өзге де әрекеттерді жүзеге асырмау міндетін "Белйодобром" БК-ға жүктейді (2016-шарттың 3.2.8-тармағы).

"Белфармаком" ЖШҚ мен "Белйодобром" БК арасында жасалған 2018 жылғы 3 мамырдағы н/ж дилерлік шарттың (бұдан әрі – 2018-шарт) талаптары бойынша "Белйодобром" БК тауарды тек ведомстволық бағынысты аумақта ғана өткізуді жүзеге асыруға міндетті және өндірушінің, яғни "Белфармаком" ЖШҚ-ның жазбаша келісімінсіз келіссөздер жүргізуге және тауарды ведомстволық бағынысты аумақтан тыс өткізуге, тауарды Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығына қатысушы мемлекеттерге (ведомстволық бағынысты аумақтан басқа) және алыс шет елдерге экспорттауға, сондай-ақ ведомстволық бағынысты аумақтан тыс филиалдар құруға құқығы жоқ (2018-шарттың 3-тармағы).

"Белфармаком" ЖШҚ мен "Белйодобром" БК арасында 2023 жылғы 1 қаңтарда № 1/23 шарт (бұдан әрі – 2023-шарт) жасалған, онда бәсекелестіктің жалпы қағидаларының бұзылуы белгілерін қамтитын ережелер жоқ, сонымен бірге 2022 жылғы 31 желтоқсанда 2016-шарттың және 2018-шарттың қолданылуы тоқтатылған.

Осылайша, "Белфармаком" ЖШҚ мен "Белйодобром" БК тарапынан келісім жасасу бөлігінде бәсекелестіктің жалпы қағидаларының ықтимал бұзылуы белгілерін қамтитын бағаланатын қолданылу кезеңі деп 2016-шарт және 2018-шарт қолданылатын кезең белгіленген, атап айтқанда, 2016 жылғы 25 шілдеден бастап 2022 жылғы 31 желтоқсанға дейін.

Жауапкерлердің түсіндірмелері

"Белфармаком" ЖШҚ түсіндірмелерінде ("Белфармаком" ЖШҚ-ның 2022 жылғы 5 тамыздағы шығыс № 32 хаты) 2018-шартта пайдаланылатын "ведомстволық бағынысты аумақ" тіркесі дилер өнімді өткізетін аумақты білдіретінін мәлімдеді. Мұндай аумақ Беларусь Республикасы болып табылады.

"Белйодобром" БК түсіндірмелерінде ("Белйодобром" БК-ның 2022 жылғы 3 тамыздағы шығыс № 623 хаты) 2018-шартқа сәйкес тараптар ведомстволық бағынысты аумақ деп Беларусь Республикасының аумағы түсіндірілетіні көрсетіледі. "Белйодобром" БК тауарды өткізуді тек Беларусь Республикасының аумағында ғана жүзеге асырады. Сондықтан ол өзге аумақта тауарды өткізу туралы қандайда бір келіссөздер жүргізілмеген.

2016 жылғы 25 маусымнан бастап 2022 жылғы 31 желтоқсанға дейінгі кезеңде "Белфармаком" ЖШҚ-ның атқарушы органдарының өкілеттіктерін жүзеге асыратын лауазымды тұлғалары А.В. Верзун (2009 жылғы 9 ақпаннан бастап 2020 жылғы тамызға дейін Коммерциялық директордың функцияларын атқарушы), П.А. Подгорнов (2020 жылғы 6 қарашадан бастап 2021 жылғы 19 қазанға дейін Бас директордың функцияларын атқарушы), С.А. Калугин (2021 жылғы 21 қазаннан бастап істі қарау аяқталған күнге дейін Бас директор болып табылатын) және А.Н. Родин (2021 жылғы 6 қазаннан бастап істі қарау аяқталған күнге дейін Атқарушы директор болып табылатын) болып табылады.

Іс бойынша жауапкер ретінде тартылған А.В. Верзун мен Д.В. Григорьев олардың іс-әрекеттерінде бәсекелестіктің жалпы қағидаларын бұзудың болуына қатысты келісу немесе келіспеу туралы ұстанымын ұсынбаған.

П.А. Подгорнов өзінің түсіндірмесінде (2023 жылғы 18 мамырдағы кіріс № 9051 хаты) 2020 жылғы 6 қарашадан бастап 2021 жылғы 19 қазанға дейін "Белфармаком" ЖШҚ-ның Бас директоры болғанын хабарлады. "Белфармаком" ЖШҚ мен "Белйодобром" БК арасында жасалған шарттар қолданыста болған, олар бойынша тауарларды жеткізу жүргізілген. "Белфармаком" ЖШҚ Бас директорының міндеттерін атқару кезінде оның тарапынан мүше мемлекеттердің заңнамасын бұзушылыққа жол берілмеген, осыған байланысты ол іс бойынша жауапкершілікке тартылмауы тиіс деп санайды.

С.А. Калугиннің түсіндірмесіне сәйкес ("Белфармаком" ЖШҚ-ның 2023 жылғы 6 сәуірдегі кіріс № 6161 хаты), ол "Белфармаком" ЖШҚ мен "Белйодобром" БК жасаған шарттардың кейбір тармақтары трансшекаралық нарықтарда бәсекелестіктің жалпы қағидаларын бұзу белгілерін қамтитыны туралы білгеннен кейін осы шарттарды бұзу және "Белйодобром" БК-мен даулы тармақтары жоқ жаңа шарт жасасу туралы шешім қабылдаған. Қазіргі уақытта "Белфармаком" ЖШҚ-да құрылтайшылардың бастамасы бойынша басшылар арасында өкілеттіктерді шектеу бар. Бас директор әкімшілік функцияларды жүзеге асырумен және жалпы басшылық етумен айналысады, кез келген ұйымдардағы, мекемелердегі "Белфармаком" ЖШҚ-ның өкілі болып табылады және Жарғы негізінде Қоғамның құжаттарына қол қояды. Атқарушы директор коммерциялық қызметтің қызметіне басшылық етеді және тиісті сенімхат негізінде осы қызметке байланысты құжаттарға қол қояды. Атқарушы директор – коммерциялық сипаттағы шарттарды жасасу туралы, ал Бас директор – басқа қалған шарттар бойынша шешім қабылдайды ("Белфармаком" ЖШҚ-ның 2023 жылғы 4 сәуірдегі шығыс № 17 хаты).

"Белфармаком" ЖШҚ-ның жарғылық құжаттарына сәйкес тауарларды өткізу аумағын шектеу туралы ережелерді қамтитын шарттарды іске асыруға жауапты лауазымды тұлға болып табылатын "Белфармаком" ЖШҚ-ның атқарушы директоры А.Н. Родин де осыған ұқсас түсініктемесі ұсынды ("Белфармаком" ЖШҚ-ның 2023 жылғы 25 сәуірдегі кіріс № 7623 хаты).

Тиісті лауазымға тағайындалған күннен бастап 1 жылдан астам уақыт өткеннен кейін осындай белгілерді жою жөнінде шаралар қабылдаған "Белфармаком" ЖШҚ-ның атқарушы директоры А.Н. Родинді қоспағанда, іс бойынша жауапкер болып табылатын лауазымды тұлғалар Комиссияға бәсекелестіктің жалпы қағидаларын бұзушылықтарды тоқтату және (немесе) жою жөніндегі шараларды қабылдағанын растайтын құжаттарды ұсынбаған.

"Белфармаком" ЖШҚ 2025 жылғы 10 ақпандағы № БФК/25/7 хатпен Комиссия қосымша сұратқан ақпаратты, сондай-ақ "Белфармаком" ЖШҚ мен оның лауазымды тұлғалары С.А. Калугиннің, П.А. Подгорновтың, А.Н. Родиннің іс-әрекеттерінде сату аумақтарын шектеу туралы ережелерді қамтитын шарттарлы жасасуда көрінетін Шарттың 76-бабының 5-тармағын бұзушылықтың болуына байланысты дәлелдерге қатысты наразылықты ұсынды. "Белфармаком" ЖШҚ жол беру критерийлерінің болуын, сондай-ақ бәсекелестікті жою үшін шектеулер мен мүмкіндіктердің болмауын ескере отырып, "Белфармаком" ЖШҚ мен "Белйодобром" БК арасында жасалған шарттар жарамды деп таныла алады деп есептейді.

Сонымен бірге "Белйодобром" БК 2025 жылғы 10 ақпандағы № 84 хатпен Комиссия қосымша сұратқан ақпаратты және "Белйодобром" БК мен оның лауазымды тұлғасы В.Б. Козловскийдің іс-әрекеттерінде тауар нарығын аумақтық қағидат бойынша бөлуге алып келуі мүмкін сату аумағын шектеу туралы ережелерді қамтитын шарттарды жасасуда көрінетін Шарттың 76-бабының 5-тармағын бұзушылықтың болуымен келіспейтіні туралы ұстанымын ұсынды. "Белйодобром" БК "Белйодобром" БК және "Белфармаком" ЖШҚ арасында, "Белйодобром" БК және "ВПЗ" АҚ арасында жасалған шарттар өз табиғаты бойынша сатылас келісім болып табылады және Шарттың 76-бабының 4-тармағында өзделген талаптарды қамтымайды, демек, Шарттың нормаларын бұзбайды деп есептейді.

"Белйодобром" БК және "ВПЗ" АҚ арасындағы шартта қамтылған бәсекелестіктің жалпы қағидаларын бұзушылық белгілері

"ВПЗ" АҚ мен "Белйодобром" БК арасында жасалған 2017 жылғы 1 қаңтардағы № 02-01/17-Б шартқа (бұдан әрі – 2017-шарт) сәйкес "ВПЗ" АҚ өндірген ветеринариялық препараттар мен жемшөп қоспаларын көтерме сату Беларусь Республикасының аумағымен шектелген (2017-шарттың 2.3-тармағы).

"Белйодобром" БК "ВПЗ" АҚ-мен жасалған сатуға аумақтық шектеу көзделген шартқа сәйкес кәсіпорын өнімді тек Беларусь Республикасының аумағында ғана өткізуді жүзеге асырғанын хабарлады.

"Белйодобром" БК "Ружаны Агро" ашық акционерлік қоғамы (Беларусь Республикасы) атына 2019 жылғы 26 қарашада жолдаған хатында Беларусь Республикасының аумағында "ВПЗ" АҚ-ның ресми өкілі болып табылатыны туралы хабарлаған.

"ВПЗ" АҚ 2020 жылғы 16 наурызда "Меркурий Универсал" ЖШҚ атына наразылық хат жолдап, "Меркурий Универсал" ЖШҚ-ның Беларусь Республикасының нарығында "ВПЗ" АҚ маркасымен белгіленген тауарды жеткізетін жағдайлар жиілеп кетуіне алаңдаушылық білдіретіні туралы хабарлады. Беларусь Республикасының аумағында "ВПЗ" АҚ-ның өкілі "Белйодобром" БК болып табылады және тауарды сату жөніндегі барлық құқықтар оған тиесілі.

Сонымен бірге "Белйодобром" БК 2020 жылғы 17 наурызда "Меркурий Универсал" ЖШҚ атына хабарлама жіберіп, онда Беларусь Республикасында "ВПЗ" АҚ-ның ресми өкілі болып табылатыны және Беларусь Республикасының аумағында оның тауарларын сату бойынша қызметті жүзеге асыратыны туралы хабарлаған.

2020 жылғы 6 мамырда "Скидельский" Агрокомбинаты" ашық акционерлік қоғамы (Беларусь Республикасы, Гродно облысы, Гродно ауданы, Скидель қаласы, Промышленная көшесі, 1-үй, ТН 500030539, тіркелген күні – 1997 жылғы 26 ақпан, СЕН 500030539) "Меркурий Универсал" ЖШҚ атына хат жолдап, онда "ВПЗ" АҚ ресми сауда өкілдігін растайтын құжаттарды ұсынбағандықтан, ұсынылып отырған тауарға қатысты ұсыныс қабылданбағаны туралы хабарлаған.

"Белйодобром" БК Беларусь Республикасының Монополияға қарсы реттеу және сауда министрлігінің атына 2020 жылғы 8 мамырда жолдаған хатында "ВПЗ" АҚ-ның Беларусь Республикасы аумағындағы ресми өкілі болып табылатыны туралы, сондай-ақ Ресей зауыттарының дилері (тұрақты өкілі) бола отырып, өзінің дилерлік жеңілдігі бар екені туралы, бұл оған ауыл шаруашылығы ұйымдарымен шарттар жасасу кезінде оларға барынша тиімді ынтымақтастық талаптарын ұсынуға мүмкіндік беретіні туралы хабарлайды.

"ВПЗ" АҚ хатына (2022 жылғы 25 шілдедегі кіріс № 13891) сәйкес оның Беларусь Республикасындағы жалғыз өкілі "Белйодобром" БК болып табылады.

"ВПЗ" АҚ мен "Белйодобром" БК арасындағы 2018 жылдан бастап 2022 жылға дейінгі кезеңде жасалған шарттарға сәйкес (2018 жылғы 1 қаңтардағы № 01-01/18-Б, 2018 жылғы 21 желтоқсандағы н/ж, 2019 жылғы 1 қаңтардағы № 01-01/19-Б, 2019 жылғы 27 желтоқсандағы н/ж, 2020 жылғы 1 қаңтардағы № 01-01/20- Б, 2021 жылғы 1 қаңтардағы № 01-01/21-Б, 2022 жылғы 1 қаңтардағы № 01-01/22-Б) "Белйодобром" БК Беларусь Республикасы аумағында "ВПЗ" АҚ-ның ресми дистрибьюторы болып табылады. Сонымен қатар, 2017 жылдан бастап 2022 жылға дейінгі кезеңде "ВПЗ" АҚ Беларусь Республикасының аумағында тауар сатуды тек "Белйодобром" БК мекенжайында ғана жүзеге асырған, ал ол осы тауарды көрсетілген аумақтан тыс жерде сатпаған.

"Белйодобром" БК істі қарау шеңберінде Комиссия атына жазған хатымен (2023 жылғы 9 мамырдағы шығыс № 173, 2023 жылғы 29 мамырдағы кіріс № 5564) "ВПЗ" АҚ-мен 2017 жылғы 1 қаңтарда жасалған шарттың 2020 жылғы 1 қазаннан бастап бұзылғаны туралы ақпаратты ұсынды.

Осылайша, "ВПЗ" АҚ және "Белйодобром" БК тарапынан бәсекелестіктің жалпы қағидаларының ықтимал бұзылу кезеңі 2017 жылғы 1 қаңтардан бастап 2020 жылғы 1 қазанға дейін деп белгіленген.

Трансшекаралық нарықтардағы бәсекелестіктің жалпы қағидаларының бұзылуы белгілерін жою үшін қабылданған шараларға қатысты "ВПЗ" АҚ 2017-шарттың қолданылуы 2020 жылғы 1 қазаннан бастап тоқтатылғаны туралы ақпаратты ұсынғанын хабарлады.

Жауапкерлердің түсіндірмелері

"ВПЗ" АҚ-ның Комиссияға ұсынған түсіндірмелеріне сәйкес ("ВПЗ" АҚ-ның 2023 жылғы 22 мамырдағы шығыс № R5/15, 2023 жылғы 23 мамырдағы кіріс № 9317 хаты) 2016 жылдан бастап істі қарау аяқталған күнге дейінгі кезеңде шарттар жасасу туралы шешім қабылдайтын лауазымды тұлға "ВПЗ" АҚ Бас директоры М.Л. Яхаев болып табылады.

М.Л. Яхаев Комиссияға бәсекелестіктің жалпы қағидаларының бұзылуы белгілерін жою жөніндегі шаралар қабылданғанын растайтын құжаттарды ұсынды.

"Белйодобром" БК-ның хатына (2023 жылғы 16 ақпандағы кіріс № 2764) сәйкес ол Комиссия белгілеген Беларусь Республикасының аумағында тіркелген шаруашылық жүргізуші субъектілер үшін Ресей Федерациясының аумағында "ВПЗ" АҚ өндірген тауарды сатып алудың экономикалық орындылығын анықтау фактісіне дау айтпайды. Кәсіпорын тауар нарығының географиялық шекараларын айқындау критерийлерін ескере отырып, "Белйодобром" БК мен "ВПЗ" АҚ өз қызметін жүзеге асыратын тауар нарығы трансшекаралық болып табылады деп есептейді. "Белйодобром" БК-ның "ВПЗ" АҚ тауарын Беларусь Республикасынан тыс жерлерде сатуға объективті мүмкіндігі болды, бірақ ол экономикалық тиімді болмады. Бұған қоса, көрсетілген шарттарда белгіленген шектеулерді бұзғаны үшін қандайда бір жауапкершілік көзделмеген.

"Белйодобром" БК 2023 жылғы 16 ақпандағы хатында (2023 жылғы 10 ақпандағы шығыс № 105) "Белфармаком" ЖШҚ-мен, оның ішінде "ВПЗ" АҚ-мен шарттар жасасу туралы шешім қабылдайтын лауазымды тұлға оның атқарушы органы болып табылатын және 2002 жылғы 16 қаңтардағы № 01-ОК бұйрығы негізінде әрекет ететін "Белйодобром" БК-ның меншік иесі – В.Б. Козловский болып табылатынын хабарлады. Директордың өкілеттігі "Белйодобром" БК жарғысының 5.2-тармағында және лауазымдық нұсқаулықта айқындалған.

В.Б. Козловский "Белйодобром" БК Беларусь Республикасының аумағында коммерциялық қызметпен айналысатынын және елден тыс жерлерде қандайда бір тауарды өткізуді мақсат етпейтіні туралы хабарлады: "Бізге Беларусь Республикасында тіркелмеген шаруашылық жүргізуші субъектілер жүгінген жағдайда біз мұндай қызметті жүзеге асырмайтынымызды және егер олар "ПВЗ" АҚ немесе "Белфармаком" ЖШҚ өндірген тауарды сатып алуға мүдделі болса, онда тікелей өздеріне хабарласу керек екені туралы хабарлаймыз.".

В.Б. Козловский Комиссияға трансшекаралық нарықтардағы бәсекелестіктің жалпы қағидаларының бқзылуы белгілерін жою жөніндегі шаралар қабылданғанын растайтын құжаттарды ұсынды.

"ВПЗ" АҚ 2025 жылғы 10 ақпандағы № 23/15-29 хатпен Комиссия қосымша сұратқан ақпаратты, сондай-ақ "ВПЗ" АҚ-ның және оның лауазымды тұлғасы М.Л. Яхаевтың іс-әрекеттерінде сату аумағын шектеу туралы ережелерді қамтитын шартты жасасуда көрінетін Шарттың 76-бабының 5-тармағын бұзудың болуына байланысты дәлелдерге қатысты наразылығын ұсынды. "ВПЗ" АҚ 2017-шартта көрсетілген сату аумағын шектеуге тыйым салу контрагенттің "ВПЗ" АҚ-мен келісілген іс-әрекетінің нәтижесі болып табылмайды деп есептейді және 2017-шартты жасасу ветеринариялық препараттар мен жемшөп қоспалары нарығында бәсекелестіктің бұзылуын көздемейді деп санайды.

Істі қарау жөніндегі комиссияның қорытындылары

Істі қарау жөніндегі комиссия істі қарауға қатысқан тұлғаларды тыңдады, келіп түскен сенімхаттарды қарады және талқылады, олар бойынша тиісті шешімдер қабылдады, бұл істі қарау жөніндегі комиссия отырыстарының хаттамаларында көрсетілген, дәлелдемелерді зерттеді, істі қарауға қатысқан тұлғалардың істі қарауға қатысқан басқа тұлғалар ұсынған дәлелдемелерге қатысты пікірлері мен түсіндірмелерін тыңдады.

Шарттың 76-бабы 3-тармағының 3-тармақшасына сәйкес мүше мемлекеттердің бір тауар нарығында әрекет ететін, бәсекелес болып табылатын шаруашылық жүргізуші субъектілері (нарық субъектілері) арасындағы тауар нарығын аумақтық қағидат бойынша бөлуге әкеп соғатын немесе әкеп соғуы мүмкін келісімдерге тыйым салынады.

Шарттың 76-бабының 4-тармағына сәйкес шаруашылық жүргізуші субъектілер (нарық субъектілері) арасында Шартқа № 19 қосымшада белгіленген жол беру критерийлеріне сәйкес жол беріледі деп танылатын "сатылы" келісімдерді қоспағанда, егер:

сатушы сатып алушы үшін тауарды қайта сатудың мейлінше жоғары бағасын белгілейтін жағдайды қоспағанда, мұндай келісімдер тауарды қайта сату бағасын белгілеуге әкеп соқса немесе әкеп соғуы мүмкін болса;

мұндай келісімдерде сатып алушының сатушыға бәсекелес болып табылатын шаруашылық жүргізуші субъектінің (нарық субъектісінің) тауарын сатпау міндеттемесі көзделсе, "сатылы" келісімдерге тыйым салынады. Мұндай тыйым салу сатып алушының тауарларды тауар белгісімен не сатушыны немесе өндірушіні дараландырудың өзге құралымен сатуды ұйымдастыруы туралы келісімдерге қолданылмайды.

Шарттың 76-бабының 5-тармағына сәйкес, егер мұндай келісімдер бәсекелестікті шектеуге әкеп соғады немесе әкеп соғуы мүмкін деп белгіленсе, Шартқа № 19 қосымшада белгіленген жол беру критерийлеріне сәйкес жол беріледі деп танылатын "сатылы" келісімдерді қоспағанда, шаруашылық жүргізуші субъектілер (нарық субъектілері) арасындағы өзге келісімдерге тыйым салынады.

"Белйодобром" БК мен "ВПЗ" АҚ арасындағы, сондай-ақ "Белйодобром" БК мен "Белфармаком" ЖШҚ арасындағы шарттар өзге келісімдерге жатады, өйткені "Белйодобром" БК "ВПЗ" АҚ-мен және "Белфармаком" ЖШҚ-мен бір тауар нарығында бәсекелес болмай тауарды сатып алады, ал "ВПЗ" АҚ және "Белфармаком" ЖШҚ өндірушілер бола отырып, тауарды жеткізеді және олардың іс-әрекеттері Шарттың 76-бабы 3-тармағының 3-тармақшасында көрсетілген тауар нарығын аумақтық қағидат бойынша бөлу салдарына алып келуі мүмкін.

Істі қарау жөніндегі комиссия "Белйодобром" БК мен "Белфармаком" ЖШҚ арасындағы 2016-шарт және 2018-шарт, сондай-ақ "ВПЗ" АҚ мен "Белйодобром" БК арасындағы 2017-шарт тауар нарығын аумақтық қағидат бойынша бөлудің көрсетілген салдарларына әкеп соғуы мүмкін өзге де тыйым салынған келісімдердің белгілерін қамтитынын анықтады, бұл жауапкерлердің іс-әрекеттерінде Шарттың 76-бабы 3-тармағының 3-тармақшасын және 4-тармағын бұзу белгілерінің болуын жоққа шығарады.

Жасауға тыйым салу Шарттың 76-бабының 5-тармағында белгіленген өзге келісімдерді саралау Хаттаманың 5 және 6-тармақтарына белгіленген шаруашылық жүргізуші субъектілер келісімдерінің жол беру критерийлерін ескере отырып жүзеге асырылады.

Хаттаманың 5-тармағына сәйкес, егер олар шаруашылық жүргізуші субъектілерге (нарық субъектілеріне) осы келісімдердің мақсаттарына қол жеткізу үшін қажетті болып табылмайтын шектеулер қоймаса және тиісті тауар нарығында бәсекелестікті жою үшін мүмкіндік жасамаса және егер шаруашылық жүргізуші субъектілер (нарық субъектілері) мұндай келісімдерді қолдану нәтижесінде:

тауарлар өндіруді (өткізуді) жетілдіруге немесе техникалық (экономикалық) прогреске ынталандыруға не әлемдік тауар нарығында мүше мемлекеттердің тауар өндірісінің бәсекеге қабілеттігін арттыруға;

тиісті тұлғалардың мұндай іс-қимылдарды жасаудан иеленетін артықшылықтардың (пайдалардың) мөлшерлес бөлігін тұтынушылардың алуына әкеп соқса немесе әкеп соғуы мүмкін деп дәлелдесе тауар нарығын аумақтық қағидат бойынша бөлуге әкеп соғуы мүмкін немесе әкеп соққан "Белфармаком" ЖШҚ мен "Белйодобром" БК арасындағы, сондай-ақ "Белйодобром" БК мен "ВПЗ" АҚ арасындағы өзге келісімдер жарамды деп танылуы мүмкін.

Жауапкерлер арасындағы шарттарды талдау шарттардың мәні тауарды сату жөніндегі қызметті шектеу, яғни сату аумағын шектеу екенін көрсетеді. Сонымен қатар, жауапкерлер дәлелдемелер ұсынған жоқ, сол сияқты Істі қарау жөніндегі комиссия іс материалдарын талдау нәтижелері бойынша жауапкерлер жасасқан шарттардың тауарларды өндіруді (өткізуді) жетілдіру немесе техникалық (экономикалық) прогресті ынталандыру не мүше мемлекеттерде өндірілген тауарлардың әлемдік тауар нарығында бәсекеге қабілеттілігін арттыру мақсатын көздегенін анықтаған жоқ. Бұған қоса, жауапкерлердің келісімдері тұтынушыларға осындай келісімдерден артықшылықтардың (пайданың) мөлшерлес бөлігін алуға мүмкіндір бергені де анықталмады.

Осылайша, Істі қарау жөніндегі комиссия жауапкерлердің іс-әрекеттерінде белгіленген нарықты аумақтық қағида бойынша бөлуге алып келуі мүмкін өзге де келісімдерді жасасу белгілеріне байланысты жауаперлерге осы келісімдердің мақсаттарына қол жеткізу үшін қажетті болып табылмайтын шектеулер қойылады және тиісті тауар нарығында бәсекелестікті жою үшін мүмкіндік туады деген қорытындыға келеді. Жауапкерлер сонымен бірге олардың өзге келісімдерді жасасу бойынша іс-әрекеттері Хаттаманың 5-тармағының 1 және 2-тармақшаларының ережелерін іске асыру мақсатын көздегеніне дәлелдер ұсынбады.

Жауапкерлердің іс-әрекеттерінде трансшекаралық нарықтарда бәсекелестіктің жалпы қағидаларын бұзу белгілерінің болмауына қатысты мынадай дәлелдер келтіреді:

тауар нарығын аумақтық қағидаты бойынша бөлу туралы шарттарды нақты іске асырудың болмауы;

іс материалдарында белорустық сатып алушылардың өз өнімдерін сатып алудан бас тартуы, сондай-ақ "Меркурий Универсал" ЖШҚ не Беларусь Республикасында тіркелген өзге де ұйымдардың өндірушінің атына ынтымақтастық туралы өтінішпен жүгінуі туралы дәлелдердің болмауы.

Істі қарау жөніндегі комиссия жауапкерлердің көрсетілген дәлелдемелерін мыналарды ескере отырып істің нақты мән-жайларына негізделмеген және негізсіз деп бағалайды.

Шарттың 76-бабы 5-тармағының диспозициясы тыйым салынған келісімдердің салдарлары үшін ғана емес, сонымен бірге бәсекелестікті шектеуге алып келуі мүмкін келісімдерді жасасу үшін де жауапкершілікті көздейді.

Істі қарау барысында жауапкерлердің нарықты аумақтық қағидаты бойынша бөлу туралы келісімге нақты сәйкестігін растайтын мән-жайлар анықталды.

Мәселен, істі қарауға қатысу үшін іс бойынша мәліметтерді иеленетін тұлға ретінде "Меркурий Универсал" ЖШҚ тартылды. Іс бойынша шешімде "Меркурий Универсал" ЖШҚ-ның жауапкерлермен де, нарықтың басқа субъектілерімен де хат-хабарларының мазмұны келтірілген, олардан Беларусь Республикасының нарығына жеткізу үшін туындаған кедергілер, сол арқылы нарықты аумақтық қағидаты бойынша бәсекелестік шектеулердің болуы туралы анық қорытынды жасауға болады.

Жауапкерлер жасасқан келісімнің салдары "Белйодобром" БК-дан басқа біреуден сатып алу мүмкін болмаған жағдайда Беларусь Республикасының аумағында "Белфармаком" ЖШҚ және "ВПЗ" АҚ өндірген тауарды айналысқа шығару мүмкіндігі және "Белйодобром" БК үшін көрсетілген тауарды Беларусь Республикасының аумағынан тыс әкетуге қатысты шектеулердің болуы болып табылады. Жауапкерлер құрған жағдайда тұтынушы өзіне ұсынылатын талаптарға келісуге, сол себепті тауарларды бәсекелестікте таңдау мүмкіндігінен айырылуға мәжбүр болады, соның салдарынан жауапкерлердің көрсетілген іс-әрекеттері Одақ құқығымен тыйым салынған өзге келісімдерді жасасуға және нарықты аумақтық қағидат бойынша бөлуге әкеп соғуы мүмкін.

Хаттаманың 6-тармағының 2-тармақшасында көзделген жол беру критерийлерін ескере отырып, тауар нарығын аумақтық қағидат бойынша бөлуге әкеп соғуы мүмкін немесе әкеп соққан "Белфармаком" ЖШҚ және "Белйодобром" БК арасындағы, сондай-ақ "Белйодобром" БК және "ВПЗ" АҚ арасындағы өзге келісімдер, егер осындай келісімнің қатысушысы болып табылатын әрбір шаруашылық жүргізуші субъектінің (нарық субъектісінің) сатылас келісімнің мәні болып табылатын тауардың тауар нарығындағы үлесі 20 пайыздан аспайтын болса, жарамды болып табылады.

Әдістеменің V және VI бөлімдерінің ережелерін ескере отырып, "ВПЗ" АҚ мен "Белйодобром" БК арасында жасалған 2017-шарт бойынша келісімнің қатысушысы болып табылатын әрбір шаруашылық жүргізуші субъектінің (нарық субъектісінің) 2019 жылдан бастап 2022 жылғы маусымға дейінгі кезеңде ветеринариялық препараттар мен жемшөп қоспалары нарығындағы үлесі 20 пайыздан аспайды. "Белфармаком" ЖШҚ және "Белйодобром" БК арасында жасалған 2016-шарт және 2018-шарт бойынша келісімнің қатысушысы болып табылатын әрбір шаруашылық жүргізуші субъектінің (нарық субъектісінің) 2019 жылдан бастап 2022 жылғы маусымға дейінгі кезеңде ветеринариялық препараттар мен жемжөп қоспалары нарығындағы үлесі де 20 пайыздан аспайды. Тиісті ақпарат құпия болып табылатындығына байланысты осы құжатта тауар нарықтарындағы үлестерді есептеу нәтижелері келтірілмейді.

Жауапкерлер, бәселекестік (монополияға қарсы) саясатты іске асыру және (немесе) жүргізу құзыретіне кіретін мүше мемлекеттердің мемлекеттік билік органдары және өзге де тұлғалар қаралған іс шеңберінде өз ұстанымдарын жазбаша нысанда ұсынды, олар іс материалдарына қоса тіркелді және ескерілді. Жауапкерлер бәсекелестіктің жалпы қағидаларын бұзу фактісін мойындаған жоқ, бұл туралы олар іс материалдарына қоса тіркелген өз ұстанымдарын жазбаша нысанда ұсынды. Сонымен қатар жауапкерлер трансшекаралық нарықтардағы бәсекелестіктің жалпы қағидаларын бұзу белгілерін жою жөнінде шаралар қабылдады.

"Белфармаком" ЖШҚ-ның (А.В. Верзун, Д.В. Григорьев, П.А. Подгорнов және А.Н. Родин), "Белйодобром" БК-ның (В.Б. Козловский) және "ВПЗ" АҚ-ның (М.Л. Яхаев) лауазымды тұлғалары сату аумағын шектеу туралы ережелерді қамтитын шарттарға қол қою арқылы келісімдер жасаса отырып, шаруашылық жүргізуші субъектілердің басшылары болып табылды (С.А. Калугин 2021 жылғы 20 қазаннан бастап қазіргі уақытқа дейін) және (немесе) ұйымдастырушылық-өкімдік және әкімшілік-шаруашылық функцияларды атқарды.

Істі қарау шеңберінде "Белфармаком" ЖШҚ, "Белйодобром" БК, "ВПЗ" АҚ және олардың лауазымды тұлғаларына Істерді қарау тәртібінің 13-тармағында көзделген іс жүргізу құқытарын іске асыру мүмкіндігі қамтамасыз етілді. Бұған қоса, олардан іс бойынша түсініктемелер, тауар нарығында алатын үлесі (тауар көлемі) туралы мәліметтер, сондай-ақ бәсекелестіктің жалпы қағидаларын бұзу белгілерімен келісу немесе келіспеу туралы ұстанымдары сұратылды.

С.А. Калугин, В.Б. Козловский, П.А. Подгорнов, А.Н. Родин және М.Л. Яхаев трансшекаралық нарықтарда бәсекелестіктің жалпы қағидаларын бұзғаны үшін кінәлі болуына келіспейтіні туралы ұстанымдарын ұсынды.

Бұл ретте А.В. Верзун және Д.В. Григорьев трансшекаралық нарықтардағы бәсекелестіктің жалпы қағидаларын бұзу белгілерінің болуына келісетіні немесе келіспейтіні туралы ұстанымдарын ұсынбады.

Іс бойынша жиналған материалдардың жиынтығын бағалай отырып, Істі қарау жөніндегі комиссия іс бойынша жауапкер болып табылатын "Белфармаком" ЖШҚ-ның, "Белйодобром" БК-ның, "ВПЗ" АҚ-ның және олардың лауазымды тұлғаларының іс-әрекеттерінде Хаттаманың 6-тармағының 2-тармақшасына сәйкес жауапкерлерде – шаруашылық жүргізуші субъектілерде (нарық субъектілерінде) тауар нарығында келісімнің жол беру критерийі болып табылатын 20 пайыздан асатын үлесінің болмауына орай тыйым салынған өзге келісімдердің белгілері анықталмады деп есептейді, осыған байланысты Шарттың 76-бабының 5-тармағында көзделген трансшекаралық нарықтардағы бәсекелестіктің жалпы қағидаларын бұзушылықтың болмауы туралы шешім қабылдау қажеттілігі туралы қорытындыға келді.

Істерді қарау тәртібінің 23-тармағына сәйкес Істі қарау жөніндегі комиссияның төрағасы С.В. Максимов 2025 жылғы 10 наурызда істі қараудың аяқталғаны туралы жариялады.