Об утверждении профессиональных стандартов "Деятельность питомников", "Производство тепличных овощей и ягод", "Виноградарство", "Выращивание бобовых и масличных культур", "Производство говядины", "Выращивание овощей и картофеля", "Садоводческая деятельность", "Кадастр", "Выращивание хлопка-сырца"

Приказ Министра сельского хозяйства Республики Казахстан от 8 октября 2026 года № 355

      В соответствии с пунктом 5 статьи 5 Закона Республики Казахстан "О профессиональных квалификациях", ПРИКАЗЫВАЮ:

      1. Утвердить:

      1) профессиональный стандарт "Деятельность питомников" согласно приложению 1 к настоящему приказу;

      2) профессиональный стандарт "Производство тепличных овощей и ягод" согласно приложению 2 к настоящему приказу;

      3) профессиональный стандарт "Виноградарство" согласно приложению 3 к настоящему приказу;

      4) профессиональный стандарт "Выращивание бобовых и масличных культур" согласно приложению 4 к настоящему приказу;

      5) профессиональный стандарт "Производство говядины" согласно приложению 5 к настоящему приказу;

      6) профессиональный стандарт "Выращивание овощей и картофеля" согласно приложению 6 к настоящему приказу;

      7) профессиональный стандарт "Садоводческая деятельность" согласно приложению 7 к настоящему приказу;

      8) профессиональный стандарт "Кадастр" согласно приложению 8 к настоящему приказу;

      9) профессиональный стандарт "Выращивание хлопка-сырца" 9 к настоящему приказу.

      2. Департаменту аграрной науки и образования Министерства сельского хозяйства Республики Казахстан в установленном законодательством порядке обеспечить:

      1) направление электронной копии настоящего приказа в Республиканское государственное предприятие на праве хозяйственного ведения "Институт законодательства и правовой информации Республики Казахстан" Министерства юстиции Республики Казахстан для включения в Эталонный контрольный банк нормативных правовых актов Республики Казахстан;

      2) размещение настоящего приказа на официальном интернет-ресурсе Министерства сельского хозяйства Республики Казахстан после его официального опубликования.

      3. Контроль за исполнением настоящего приказа возложить на курирующего вице-министра сельского хозяйства Республики Казахстан.

      4. Настоящий приказ вводится в действие со дня его первого официального опубликования.

      Министр А. Сапаров

  Приложение 1 к приказу
от 8 октября 2026 года № 355

Профессиональный стандарт: "Деятельность питомников"

Глава 1. Общие положения

      1. Область применения профессионального стандарта: Профессиональный стандарт "Деятельность питомников" разработан в соответствии со статьей 5 Закона Республики Казахстан "О профессиональных квалификациях".

      Профессиональный стандарт предназначен для определения уровней квалификаций, необходимых для осуществления работниками определенного вида профессиональной деятельности, в том числе выполнения определенных трудовых функций, а также при разработке образовательных программ организаций высшего, послевузовского, технического и профессионального образования.

      2. В настоящем профессиональном стандарте применяются следующие термины и определения:

      1) саженец – растение, полученное одним из способов вегетативного размножения и предназначенное для использования в качестве посадочного материала;

      2) сеянец – 1–2-летнее растение, выращенное из семян в плодовом или лесном питомнике;

      3) плодовый питомник – участок земли, на котором выращивают посадочный материал плодовых и ягодных культур;

      4) отделение маточных насаждений – отделение питомника;

      5) отделение размножения – отделение плодового питомника, включающее посевной и пикировочный участки;

      6) отделение формирования – отделение плодового питомника, в котором выращивают корнесобственный и привитый посадочный материал;

      7) питомниководство – выращивание посадочного материала плодовых культур в питомниках;

      8) питомник – участок в опытном или научно-исследовательском учреждении, предназначенный для выращивания, размножения и изучения сельскохозяйственных растений;

      9) информальное образование – вид образования, получаемый в ходе повседневной деятельности вне организаций образования и не сопровождаемый выдачей документа, подтверждающего результаты обучения;

      10) неформальное образование – вид образования, организуемый и осуществляемый организациями, предоставляющими образовательные услуги, без учета места, сроков и формы обучения, сопровождаемый выдачей документа, подтверждающего результаты обучения;

      11) профессиональная подгруппа – часть профессиональной группы отрасли, сформированная целостным набором трудовых функций и необходимых компетенций;

      12) профессиональная группа – совокупность профессиональных подгрупп отрасли, имеющая общую интеграционную основу и предполагающая схожий набор трудовых функций и компетенций;

      13) квалификация – степень готовности работника к качественному выполнению конкретных трудовых функций;

      14) уровень квалификации – установленная и описанная в рамке квалификаций структурированная совокупность требований к компетенциям работников, дифференцированным по параметрам знаний, умений, сложности, нестандартности трудовых контекстов, ответственности и самостоятельности;

      15) трудовая функция – набор взаимосвязанных действий, направленных на решение одной или нескольких задач процесса труда;

      16) профессиональный стандарт – стандарт, определяющий в конкретной области профессиональной деятельности требования к уровню квалификации, компетенциям, содержанию, качеству и условиям труда;

      17) профессия – основной род занятий человека, требующий определенных знаний, умений и практических навыков, приобретенных в результате специальной подготовки и подтвержденных документами об образовании;

      18) отраслевая рамка квалификаций – структурированное описание квалификационных уровней, признаваемых в отрасли;

      19) национальная рамка квалификаций – единая шкала уровней квалификаций и общепрофессиональных компетенций для разработки отраслевых рамок квалификаций и профессиональных стандартов;

      20) умения – способности применять знания и проявлять компетентность для осуществления деятельности и решения задач (логическое, интуитивное, творческое и практическое мышление);

      21) знание – результат усвоения информации посредством обучения и личного опыта; совокупность фактов, принципов, теории и практики, относящихся к сфере обучения или работы; компонент квалификации, подлежащий оценке;

      22) компетенции – качества субъекта деятельности, обеспечивающие выполнение задач профессиональной деятельности;

      23) опыт – сознательная деятельность, знания и навыки, которые могут быть приобретены и эффективно использованы в течение определенного времени;

      3. В настоящем профессиональном стандарте применяются следующие сокращения:

      1) КС – Квалификационный справочник;

      2) МСКО – Международная стандартная классификация образования;

      3) ЕТКС – Единый тарифно-квалификационный справочник;

      4) ТС – Таможенный союз;

      5) ТР–Технический регламент;

      6) РК – Республика Казахстан;

      7) СТ РК – Стандарт Республики Казахстан;

      8) ПС – Профессиональный стандарт;

      9) ГОСТ – Государственный стандарт;

      10) ОРК – Отраслевая рамка квалификаций;

      11) НРК – Национальная рамка квалификаций;

      12) ISO – Международная организация по стандартизации (International Organization for Standardization).

Глава 2. Паспорт профессионального стандарта

      4. Название профессионального стандарта: Деятельность питомников

      5. Код профессионального стандарта: A01240063

      6. Указание секции, раздела, группы, класса и подкласса согласно ОКЭД: A Сельское, лесное и рыбное хозяйство

      Растениеводство и животноводство, охота и предоставление услуг в этих областях

      Выращивание многолетних культур

      01.24 Выращивание семечковых и косточковых плодов

      01.24.0 Выращивание семечковых и косточковых плодов A Сельское, лесное и рыбное хозяйство

      01 Растениеводство и животноводство, охота и предоставление услуг в этих областях

      Воспроизводство растений

      01.30 Воспроизводство растений

      01.30.0 Воспроизводство растений

      7. Краткое описание профессионального стандарта: Профессиональный стандарт "Деятельность питомников" определяет требования к квалификации работников, занятых в сфере выращивания посадочного материала, декоративных и плодово‑ягодных культур, а также ухода за ними.

      8. Перечень карточек профессий:

      1) Лаборант семенной лаборатории - 5 уровень ОРК

      2) Рабочий по уборке урожая - 2 уровень ОРК

      3) Рабочий по выращиванию и использованию пестицидов - 4 уровень ОРК

      4) Фермер в садоводстве и питомниководстве - 4 уровень ОРК

      5) Супервайзер (бригадир) питомника - 4 уровень ОРК

      6) Семеновод - 4 уровень ОРК

      7) Агроном (средней квалификации) – 5 уровень ОРК

      8) Агроном-почвовед - 6 уровень ОРК

      9) Заведующий питомником - 7 уровень ОРК

Глава 3. Карточки профессий

9. Карточка профессии "Лаборант семенной лаборатории":

Код группы:

3141-1

Код наименования занятия:

3141-1-001

Наименование профессии:

Лаборант семенной лаборатории

Уровень квалификации по ОРК:

5

Подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др. типовых квалификационных характеристик:

Приказ Заместителя Премьер-Министра Республики Казахстан – Министра труда и социальной защиты населения Республики Казахстан от 1 сентября 2023 года № 364 "Об утверждении Единого тарифно-квалификационного справочника работ и профессий рабочих (выпуск 1)", зарегистрированный в Министерстве юстиции Республики Казахстан 7 сентября 2023 года № 33389.
Глава 2. Тарифно-квалификационные характеристики профессий рабочих, общие для всех сфер экономической деятельности
Параграф 155. Лаборант-микробиолог, 3 разряд
Параграф 156. Лаборант-микробиолог, 4 разряд

Уровень профессионального образования:

Уровень образования: послесреднее образование (прикладной бакалавриат)

Специальность: Агрономия

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

Лаборант‑микробиолог, 3 разряд
Опыт работы не требуется. Допускается выполнение обязанностей после прохождения инструктажа и обучения на рабочем месте.
Лаборант‑микробиолог, 4 разряд
Требуется наличие опыта работы лаборантом‑микробиологом не менее 1 года либо прохождение профессиональной подготовки по соответствующему профилю.

Связь с неформальным и информальным образованием:


Другие возможные наименования профессии:

1310-1-022 Заведующий лабораторией (в сельском хозяйстве)

Основная цель деятельности:

Лабораторный анализ и контроль здоровья посадочного материала и рекомендации по обработе семян.

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1.Ведение лабораторного анализа физико-химических показателей, микробиологических и фитобиологических исследований семян
2.Рекомендации по обработке семян, саженцев и сеянцев

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1: Ведение лабораторного анализа физико-химических показателей, микробиологических и фитобиологических исследований семян

Навык 1:
Своевременный и качественный отбор проб и подготовка для проведения анализов по контролю качества семян и посадочных материалов

Умения для 3 разряда:
1.Отбирать пробы семян и посадочного материала по установленным методикам.
2.Подготавливать пробы для проведения физико-химических и микробиологических анализов.
3.Выполнять простые анализы качества семян (pH, влажность, стерильность).
Умения для 4 разряда:
1.Проводить полный цикл анализа качества семян и посадочного материала с применением точных методов.
2.Определять активность биологических процессов в семенах и посадочном материале.
3.Использовать контрольно-измерительные приборы для проведения сложных испытаний.
Знания для 3 разряда:
1.Основы микробиологии и фитобиологии семян.
2.Свойства применяемых реактивов и требования к ним.
Знания для 4 разряда:
1.Методы проведения сложных физико-химических и микробиологических анализов.
2.Устройство и порядок пользования контрольно-измерительными приборами.


Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 2: Своевременный и качественный анализ качества семян и
посадочных материалов и контроль

Умения для 3 разряда:
1.Вести учет и оформлять результаты анализов по установленной форме.
2.Работать с лабораторной посудой и приборами в условиях стерильности.
Умения для 4 разряда:
1.Осуществлять контроль качества семян на всех стадиях хранения и подготовки к посеву.
2.Оформлять и рассчитывать результаты анализов с применением нормативных требований.
Знания для 3 разряда:
1.Методы отбора проб и правила их подготовки.
2.Технологический процесс проведения простых анализов.
3.Порядок работы в стерильных условиях.
Знания для 4 разряда:
1.Технические требования к проводимым испытаниям.
2.Порядок ведения технической документации.
3.Нормативные требования к качеству семян и посадочного материала.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Трудовая функция 2: Рекомендации по обработке семян, саженцев и сеянцев

Навык 1:
Обеспечение здоровья посадочного материала, сеянцев и саженцев

Умения для 3 разряда:
1.Обеспечивать здоровье посадочного материала путем соблюдения правил хранения и подготовки.
2.Выполнять простые операции по обработке семян и сеянцев (замачивание, стерилизация).
3.Контролировать состояние посадочного материала в процессе роста.
4.Вести учет проведенных мероприятий по обработке.
Умения для 4 разряда:
1.Разрабатывать рекомендации по обработке семян, сеянцев и саженцев с учетом их биологических особенностей.
2.Применять методы микробиологической и фитобиологической защиты посадочного материала.
3.Осуществлять контроль эффективности проведенных обработок.
4.Консультировать по вопросам здоровья растений и качества посадочного материала.
Знания для 3 разряда:
1.Основы агротехники семян и посадочного материала.
2.Методы простой обработки семян и сеянцев.
3.Правила хранения и подготовки посадочного материала.
4.Условия, влияющие на здоровье растений.
Знания для 4 разряда:
1.Методы комплексной обработки семян и посадочного материала.
2.Биологические особенности роста и развития растений.
3.Способы защиты посадочного материала от болезней и вредителей.
4.Нормативные требования к обработке и качеству семян, сеянцев и саженцев.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 2:
Предоставление рекомендаций по обработке семян, сеянцев, саженцев, растений

Умения для 3 разряда:
1.Предоставлять информацию о базовых методах обработки семян и растений питомника.
2.Составлять простой план-график профилактических мероприятий по обработке посадочного материала.
3.Выполнять анализ влияния основных факторов внешней среды на состояние семян и растений.
4.Готовить смеси для стандартной профилактической обработки посадочного материала.
Умения для 4 разряда:
1.Разрабатывать комплексные рекомендации по обработке семян, сеянцев и саженцев с учетом биологических особенностей.
2.Составлять детализированные планы-графики обработки с учетом сезонных и технологических факторов.
3.Проводить углубленный анализ воздействия внешней среды и выявлять потенциальные риски для здоровья растений.
4.Формировать составы смесей для специализированной обработки с учетом нормативных требований и биологической совместимости.
Знания для 3 разряда:
1.Основные физико-химические свойства веществ, применяемых для обработки семян и растений.
2.Простые методы обработки семян и растений питомника.
Знания для 4 разряда:
1.Расширенные сведения о физико-химических свойствах веществ и их взаимодействии при обработке растений.
2.Современные методы обработки семян, сеянцев и саженцев, включая биологические и микробиологические подходы.
3.Нормативные требования к применению средств обработки и защите растений питомника.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Требования к личностным компетенциям:

Стрессоустойчивость Аналитическое мышление

Список технических регламентов и национальных стандартов:

1. ТР ТС 021/2011 "О безопасности пищевой продукции" – устанавливает требования к безопасности продукции растениеводства, предназначенной для пищевых целей.
2. ТР ТС 022/2011 "Пищевая продукция в части ее маркировки" – устанавливает требования к маркировке пищевой продукции.
3. ТР ТС 039/2016 "О требованиях к минеральным удобрениям" – устанавливает требования безопасности к минеральным удобрениям, применяемым при выращивании растений.
4. ТР ТС 041/2017 "О безопасности химической продукции" – устанавливает требования безопасности к химической продукции, включая средства защиты растений.
5. ГОСТ 12038-84 "Семена сельскохозяйственных культур. Методы определения всхожести".
6. ГОСТ 12041-82 "Семена сельскохозяйственных культур. Методы определения влажности".
7. ГОСТ 12042-80 "Семена сельскохозяйственных культур. Методы определения зараженности болезнями".
8. ГОСТ 12044-93 "Семена сельскохозяйственных культур. Методы определения чистоты".
9. ГОСТ 14189-81 "Семена сельскохозяйственных растений. Правила отбора проб".
10. ГОСТ 52325-2005 "Семена сельскохозяйственных растений. Сортовые и посевные качества. Общие технические условия".
11. СТ РК ISO 22000:2019 "Системы менеджмента безопасности пищевых продуктов. Требования к организациям, участвующим в цепи создания пищевой продукции".

Связь с другими профессиями в рамках ОРК

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

4

Рабочий по выращиванию и использованию пестицидов

6

Агроном-почвовед

10. Карточка профессии "Рабочий по уборке урожая":

Код группы:

9211-1

Код наименования занятия:

9211-1-005

Наименование профессии:

Рабочий по уборке урожая

Уровень квалификации по ОРК:

2

Подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:

Приказ Заместителя Премьер-Министра Республики Казахстан – Министра труда и социальной защиты населения Республики Казахстан от 1 сентября 2023 года № 364 "Об утверждении Единого тарифно-квалификационного справочника работ и профессий рабочих (выпуск 1)".
Зарегистрирован в Министерстве юстиции Республики Казахстан 7 сентября 2023 года № 33389.
Глава 2. Тарифно‑квалификационные характеристики профессий рабочих, общие для всех сфер экономической деятельности
Параграф 120. Рабочий плодоовощного хранилища, 2 разряд

Уровень профессионального образования:

Уровень образования: Основное среднее образование,
Начальное образование

Специальность:
-

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

Не требуется

Связь с неформальным и информальным образованием:


Другие возможные наименования профессии:

9212-3-001 Неквалифицированный рабочий в питомнике

Основная цель деятельности:

Выполнение работ по уборке урожая.

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Проведение работ по уборке урожая
2. Выполнение послеуборочной обработки урожая и подготовка к хранению

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1: Проведение работ по уборке урожая

Навык 1:
Обеспечение своевременного сбора урожая с минимальными потерями

Умения:
1.Проводить подготовительные работы к уборке урожая.
2.Выполнять работы по уборке и сбору урожая с соблюдением технологических требований.
3.Инструктировать временных работников по выполнению основных операций при уборке урожая.
Знания:
1.Правила подготовки насаждений к уборке (прекращение обработки средствами защиты растений, прекращение полива, скашивание травостоя при необходимости).
2.Признаки съемной зрелости продукции и требования к погодным условиям при уборке.
3.Методы уборки урожая, обеспечивающие сохранение качества продукции.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 2: Обеспечение качества и сохранности урожая при уборке

Умения:
1.Выполнять сбор урожая с соблюдением требований технологии выращивания и уборки.
2.Предотвращать механические повреждения продукции при сборе и перемещении.
3.Отбирать поврежденную, больную и некачественную продукцию в процессе уборки.
Знания:
1.Требования к качеству продукции, подлежащей уборке.
2.Способы предотвращения механических повреждений урожая при сборе и транспортировке.
3.Признаки поврежденной, пораженной болезнями и непригодной к хранению продукции.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Трудовая функция 2. Выполнение послеуборочной обработки урожая и подготовка к хранению

Навык 1. Выполнение сортировки и подготовки урожая к хранению

Умения:
1.Сортировать собранную продукцию по видам, качеству и степени зрелости.
2.Выполнять первичную очистку и подготовку урожая к хранению или транспортировке.
3.Размещать и складировать урожай с соблюдением требований хранения.
Знания:
1.Правила сортировки и подготовки продукции к хранению.
2.Требования к размещению и складированию урожая.
3.Условия хранения различных видов посадочного материала, плодовой и декоративной продукции.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 2. Обеспечение сохранности качества урожая при послеуборочной обработке

Умения:
1.Выполнять обработку урожая разрешенными защитными препаратами и средствами, продлевающими срок хранения.
2.Контролировать качество продукции при выполнении послеуборочных работ.
3.Выявлять поврежденную или непригодную к хранению продукцию и отделять ее от основной партии.
Знания:
1.Методы послеуборочной обработки продукции, обеспечивающие сохранение качества.
2.Виды препаратов и средств, применяемых для послеуборочной обработки урожая.
3.Требования охраны труда и безопасности при работе с препаратами и при выполнении послеуборочных работ.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Требования к личностным компетенциям:

Умение быстро принимать решения Дисциплинированность
Аналитическое мышление

Список технических регламентов и национальных стандартов:

1. ТР ТС 021/2011 "О безопасности пищевой продукции" – устанавливает требования к безопасности продукции растениеводства, предназначенной для пищевых целей.
2. ТР ТС 022/2011 "Пищевая продукция в части ее маркировки" – устанавливает требования к маркировке пищевой продукции.
3. ТР ТС 039/2016 "О требованиях к минеральным удобрениям" – устанавливает требования безопасности к минеральным удобрениям, применяемым при выращивании растений.
4. ТР ТС 041/2017 "О безопасности химической продукции" – устанавливает требования безопасности к химической продукции, включая средства защиты растений.
5. ГОСТ 12038-84 "Семена сельскохозяйственных культур. Методы определения всхожести".
6. ГОСТ 12041-82 "Семена сельскохозяйственных культур. Методы определения влажности".
7. ГОСТ 12042-80 "Семена сельскохозяйственных культур. Методы определения зараженности болезнями".
8. ГОСТ 12044-93 "Семена сельскохозяйственных культур. Методы определения чистоты".
9. ГОСТ 14189-81 "Семена сельскохозяйственных растений. Правила отбора проб".
10. ГОСТ 52325-2005 "Семена сельскохозяйственных растений. Сортовые и посевные качества. Общие технические условия".
11. СТ РК ISO 22000:2019 "Системы менеджмента безопасности пищевых продуктов. Требования к организациям, участвующим в цепи создания пищевой продукции".

Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

1

Рабочий по уходу за растениями

3

Квалифицированный сельскохозяйственный рабочий (смешанные культуры)

11. Карточка профессии "Рабочий по выращиванию и использованию пестицидов":

Код группы:

6114-0

Код наименования занятия:

6114-0-003

Наименование профессии:

Рабочий по выращиванию и использованию пестицидов

Уровень квалификации по ОРК:

4

Подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:

Приказ Министра труда и социальной защиты населения Республики Казахстан от 17 января 2025 года № 499 "Об утверждении Единого тарифно-квалификационного справочника работ и профессий рабочих (выпуск 64)".
Часть IV
Раздел 19. Характеристики работ профессий рабочих в растениеводстве, водном и лесном хозяйстве
63. Полевод
Параграф 1. Полевод

Уровень профессионального образования:

Уровень образования: ТиПО (специалист среднего звена)

Специальность:
-

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

Не требуется

Связь с неформальным и информальным образованием:


Другие возможные наименования профессии:

6113-1-004 Супервайзер (бригадир) питомника

Основная цель деятельности:

Применение пестицидов с целью повышения урожайности.

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Выполнение работ по применению пестицидов в питомниках.
2. Контроль результатов применения пестицидов и обеспечение безопасного обращения с ними

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1: Выполнение работ по применению пестицидов в питомниках

Навык 1:
Подготовка семян, растений и почвы к обработке пестицидами

Умения:
1.Проводить подготовку семян, растений и почвы к обработке пестицидами.
2.Подбирать оборудование и инвентарь для безопасного и эффективного применения пестицидов.
3.Определять вид пестицида с учетом культуры, вредных организмов и требований безопасности.
Знания:
1.Требования к подготовке семян, растений и почвы перед химической обработкой.
2.Правила применения пестицидов в зависимости от выращиваемых в питомнике культур.
3.Требования безопасности при приготовлении рабочих растворов, применении пестицидов и утилизации остатков растворов и тары.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 2:
Проведение обработки семян, растений и почвы пестицидами

Умения:
1.Выполнять обработку семян, растений и почвы с соблюдением технологических регламентов.
2.Обеспечивать безопасное применение пестицидов с учетом особенностей выращиваемых культур.
3.Оперативно принимать меры при возникновении нештатных ситуаций во время проведения работ.
Знания:
1.Правила применения средств индивидуальной защиты и специальной одежды.
2.Требования охраны труда, производственной санитарии, пожарной безопасности и охраны окружающей среды.
3.Порядок действий при аварийных ситуациях и разливах химических препаратов.
4.Международный кодекс поведения в области обращения и использования пестицидов.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Трудовая функция 2. Контроль результатов применения пестицидов и обеспечение безопасного обращения с ними

Навык 1. Контроль качества обработки и состояния растений

Умения:
1.Оценивать качество проведенной обработки растений и почвы.
2.Выявлять признаки эффективности или недостаточной эффективности применения пестицидов.
3.Контролировать соблюдение сроков ожидания и ограничений после обработки.
Знания:
1.Методы оценки эффективности применения пестицидов.
2.Признаки фитотоксичности и повреждения растений.
3.Требования технологических регламентов к проведению контрольных осмотров после обработки.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 2. Обеспечение безопасного хранения пестицидов и обслуживания оборудования

Умения:
1.Подготавливать, очищать и обслуживать оборудование для применения пестицидов.
2.Соблюдать требования к хранению, транспортировке и учету пестицидов.
3.Выполнять сбор и безопасную утилизацию использованной тары и отходов после проведения обработок.
Знания:
1.Требования к хранению, транспортировке и учету пестицидов.
2.Правила технического обслуживания и очистки опрыскивающего оборудования.
3.Порядок обращения с отходами и использованной тарой из-под пестицидов в соответствии с экологическими требованиями.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Требования к личностным компетенциям:

Стрессоустойчивость
Терпеливость
Аккуратность
Доброжелательность

Список технических регламентов и национальных стандартов:

1. ТР ТС 021/2011 "О безопасности пищевой продукции" – устанавливает требования к безопасности продукции растениеводства, предназначенной для пищевых целей.
2. ТР ТС 022/2011 "Пищевая продукция в части ее маркировки" – устанавливает требования к маркировке пищевой продукции.
3. ТР ТС 039/2016 "О требованиях к минеральным удобрениям" – устанавливает требования безопасности к минеральным удобрениям, применяемым при выращивании растений.
4. ТР ТС 041/2017 "О безопасности химической продукции" – устанавливает требования безопасности к химической продукции, включая средства защиты растений.
5. ГОСТ 12038-84 "Семена сельскохозяйственных культур. Методы определения всхожести".
6. ГОСТ 12041-82 "Семена сельскохозяйственных культур. Методы определения влажности".
7. ГОСТ 12042-80 "Семена сельскохозяйственных культур. Методы определения зараженности болезнями".
8. ГОСТ 12044-93 "Семена сельскохозяйственных культур. Методы определения чистоты".
9. ГОСТ 14189-81 "Семена сельскохозяйственных растений. Правила отбора проб".
10. ГОСТ 52325-2005 "Семена сельскохозяйственных растений. Сортовые и посевные качества. Общие технические условия".
11. СТ РК ISO 22000:2019 "Системы менеджмента безопасности пищевых продуктов. Требования к организациям, участвующим в цепи создания пищевой продукции".

Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

3

Квалифицированный сельскохозяйственный рабочий (смешанные культуры)

5

Агроном-почвовед

12. Карточка профессии "Фермер в садоводстве и питомниководстве":

Код группы:

6113-1

Код наименования занятия:

6113-1-005

Наименование профессии:

Фермер в садоводстве и питомниководстве

Уровень квалификации по ОРК:

4

Подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:

Приказ Министра труда и социальной защиты населения Республики Казахстан от 17 января 2025 года № 499 "Об утверждении Единого тарифно-квалификационного справочника работ и профессий рабочих (выпуск 64)".
Часть IV
Раздел 19. Характеристики работ профессий рабочих в растениеводстве, водном и лесном хозяйстве".
62. Питомниковод.
Параграф 1. Питомниковод.

Уровень профессионального образования:

Уровень образования: ТиПО (специалист среднего звена),
Основное среднее образование

Специальность:
-

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

Не требуется

Связь с неформальным и информальным образованием:


Другие возможные наименования профессии:


Основная цель деятельности:

Организация эффективной деятельности фермерского хозяйства по производству сельскохозяйственной продукции в условиях питомника.

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1.Организация производства продукции питомника
2.Управление производственной деятельностью питомника

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1: Организация производства продукции питомника

Навык 1: Организация деятельности питомника

Умения:
1.Организовывать производственную деятельность питомника в соответствии с технологическими планами.
2.Планировать потребность в семенном и посадочном материале, удобрениях, средствах защиты растений, технике и оборудовании.
3.Организовывать обеспечение питомника материально-техническими ресурсами.
4.Организовывать реализацию выращенной продукции и посадочного материала, взаимодействовать с поставщиками и потребителями.
Знания:
1.Технологии выращивания посадочного материала, плодовых, ягодных и декоративных культур.
2.Виды техники, оборудования и материалов, применяемых в питомниках.
3.Требования к хранению, транспортировке и реализации продукции питомников.
4.Основы договорной деятельности при организации поставок и реализации продукции.


Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 2: Планирование и контроль производственного процесса

Умения:
1.Разрабатывать производственные планы и графики выполнения сезонных работ.
2.Планировать потребность в трудовых ресурсах, технике, таре, материалах и финансовых средствах.
3.Контролировать выполнение технологических операций на всех этапах выращивания посадочного материала.
4.Контролировать качество подготовки почвы, семян и посадочного материала.
5.Организовывать проведение мероприятий по защите растений от вредителей, болезней и сорной растительности.
6.Контролировать процессы выращивания, ухода и уборки продукции питомника.
7.Организовывать мероприятия по обеспечению сохранности выращенной продукции.
Знания:
1.Технологии выращивания, хранения и реализации продукции питомников.
2.Методы оценки качества посадочного материала и продукции питомников.
3.Современные технологии защиты растений.
4.Основы фитосанитарного мониторинга и диагностики болезней и вредителей растений.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Трудовая функция 2: Управление производственной деятельностью питомника

Навык 1. Организация охраны труда и ведение производственной документации

Умения:
1.Организовывать проведение инструктажей по охране труда и технике безопасности.
2.Контролировать соблюдение требований охраны труда, производственной санитарии и пожарной безопасности.
3.Организовывать ведение производственной, учетной и отчетной документации питомника.
4.Обеспечивать выполнение требований экологической безопасности при проведении работ.
Знания:
1.Законодательство Республики Казахстан в области охраны труда.
2.Требования производственной санитарии, пожарной и экологической безопасности.
3.Порядок ведения производственной и учетной документации питомника.
4.Требования к безопасному применению химических и биологических средств защиты растений.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 2: Организация развития и повышения эффективности деятельности питомника

Умения:
1.Организовывать эффективное использование сельскохозяйственной техники и оборудования.
2.Контролировать проведение селекционной и питомниководческой работы.
3.Внедрять современные технологии выращивания посадочного материала.
4.Организовывать обучение работников безопасным и эффективным методам выполнения работ.
5.Анализировать производственные показатели и разрабатывать мероприятия по повышению эффективности деятельности питомника.
6.Обеспечивать соблюдение технологических регламентов и требований качества продукции.
Знания:
1.Современные технологии питомниководства и садоводства.
2.Нормативно-технические документы в области селекции, семеноводства и питомниководства.
3.Методы повышения эффективности производства и качества продукции.
4.Требования к эксплуатации сельскохозяйственной техники и оборудования.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Требования к личностным компетенциям:

Умение работать в команде
Аналитическое мышление
Организованность
Ориентированность на положительный результат труда

Список технических регламентов и национальных стандартов:

1. ТР ТС 021/2011 "О безопасности пищевой продукции" – устанавливает требования к безопасности продукции растениеводства, предназначенной для пищевых целей.
2. ТР ТС 022/2011 "Пищевая продукция в части ее маркировки" – устанавливает требования к маркировке пищевой продукции.
3. ТР ТС 039/2016 "О требованиях к минеральным удобрениям" – устанавливает требования безопасности к минеральным удобрениям, применяемым при выращивании растений.
4. ТР ТС 041/2017 "О безопасности химической продукции" – устанавливает требования безопасности к химической продукции, включая средства защиты растений.
5. ГОСТ 12038-84 "Семена сельскохозяйственных культур. Методы определения всхожести".
6. ГОСТ 12041-82 "Семена сельскохозяйственных культур. Методы определения влажности".
7. ГОСТ 12042-80 "Семена сельскохозяйственных культур. Методы определения зараженности болезнями".
8. ГОСТ 12044-93 "Семена сельскохозяйственных культур. Методы определения чистоты".
9. ГОСТ 14189-81 "Семена сельскохозяйственных растений. Правила отбора проб".
10. ГОСТ 52325-2005 "Семена сельскохозяйственных растений. Сортовые и посевные качества. Общие технические условия".
11. СТ РК ISO 22000:2019 "Системы менеджмента безопасности пищевых продуктов. Требования к организациям, участвующим в цепи создания пищевой продукции".

Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

3

Квалифицированный сельскохозяйственный рабочий (смешанные культуры)

5

Агроном (средней квалификации)

13. Карточка профессии "Супервайзер (бригадир) питомника":

Код группы:

6113-1

Код наименования занятия:

6113-1-004

Наименование профессии:

Супервайзер (бригадир) питомника

Уровень квалификации по ОРК:

4

Подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:


Уровень профессионального образования:

Уровень образования: ТиПО (специалист среднего звена)

Специальность:
-

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:


Связь с неформальным и информальным образованием:


Другие возможные наименования профессии:


Основная цель деятельности:

Организация деятельности питомника, обеспечение своевременного составления отчетности, проведение маркетинговых мероприятий, взаимодействие с поставщиками основного и вспомогательного оборудования, а также средств защиты растений и иных материально-технических ресурсов.

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1.Организация и координация работы бригады питомника.
2.Контроль производственного процесса и внедрение современных технологий в питомнике.

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1: Организация и координация работы бригады питомника

Навык 1: Организация выполнения производственных работ бригадой

Умения:
1.Организовывать работу бригады в соответствии с производственным заданием и технологическими регламентами.
2.Распределять производственные задания между работниками бригады и контролировать их выполнение.
3.Обеспечивать своевременное выполнение технологических операций при выращивании посадочного материала.
4.Организовывать рациональное использование трудовых, материальных и технических ресурсов.
Знания:
1.Технологии выращивания посадочного материала, плодовых, ягодных и декоративных культур.
2.Агротехнические требования к выполнению работ в питомнике.
3.Технологические регламенты выполнения производственных операций.
4.Основы организации труда в питомнике.


Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 2. Контроль соблюдения требований охраны труда и качества выполнения работ

Умения:
1.Проводить инструктаж работников по безопасным методам выполнения работ.
2.Контролировать соблюдение требований охраны труда, производственной санитарии и пожарной безопасности.
3.Организовывать оказание первой помощи пострадавшему и информировать руководство о несчастных случаях.
4.Контролировать качество выполнения производственных операций.
Знания:
1.Требования охраны труда, производственной санитарии и пожарной безопасности.
2.Правила оказания первой помощи пострадавшим.
3.Методы контроля качества выполняемых работ и выращиваемой продукции.
4.Требования технологических регламентов при выполнении работ.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Трудовая функция 2: Контроль производственного процесса и внедрение современных технологий в питомнике

Навык 1. Организация внедрения современных технологий выращивания

Умения:
1.Организовывать внедрение современных технологий выращивания посадочного материала.
2.Участвовать в проведении производственных совещаний и решении вопросов организации работ.
3.Контролировать применение современных агротехнических приемов и технологий.
4.Содействовать внедрению мероприятий по повышению производительности труда и качества продукции.
Знания:
1.Современные технологии питомниководства.
2.Передовые агротехнические приемы выращивания посадочного материала.
3.Основы применения удобрений, средств защиты растений и орошения.
4.Методы повышения эффективности производства продукции питомника.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 2. Ведение производственного учета и отчетности

Умения:
1.Вести учет выполненных работ и использования материальных ресурсов.
2.Оформлять первичную производственную документацию.
3.Подготавливать отчетность по результатам работы бригады.
4.Контролировать соблюдение требований технологической документации.
Знания:
1.Порядок ведения производственной и учетной документации.
2.Правила оформления первичной учетной документации.
3.Основы производственного учета и отчетности.
4.Требования нормативных документов по организации производственной деятельности.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Требования к личностным компетенциям:

Ответственность
Умение работать в команде Дисциплинированность

Список технических регламентов и национальных стандартов:

1. ТР ТС 021/2011 "О безопасности пищевой продукции" – устанавливает требования к безопасности продукции растениеводства, предназначенной для пищевых целей.
2. ТР ТС 022/2011 "Пищевая продукция в части ее маркировки" – устанавливает требования к маркировке пищевой продукции.
3. ТР ТС 039/2016 "О требованиях к минеральным удобрениям" – устанавливает требования безопасности к минеральным удобрениям, применяемым при выращивании растений.
4. ТР ТС 041/2017 "О безопасности химической продукции" – устанавливает требования безопасности к химической продукции, включая средства защиты растений.
5. ГОСТ 12038-84 "Семена сельскохозяйственных культур. Методы определения всхожести".
6. ГОСТ 12041-82 "Семена сельскохозяйственных культур. Методы определения влажности".
7. ГОСТ 12042-80 "Семена сельскохозяйственных культур. Методы определения зараженности болезнями".
8. ГОСТ 12044-93 "Семена сельскохозяйственных культур. Методы определения чистоты".
9. ГОСТ 14189-81 "Семена сельскохозяйственных растений. Правила отбора проб".
10. ГОСТ 52325-2005 "Семена сельскохозяйственных растений. Сортовые и посевные качества. Общие технические условия".
11. СТ РК ISO 22000:2019 "Системы менеджмента безопасности пищевых продуктов. Требования к организациям, участвующим в цепи создания пищевой продукции".

Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

3

Квалифицированный сельскохозяйственный рабочий (смешанные культуры)

5

Агроном (средней квалификации)

14. Карточка профессии "Семеновод":

Код группы:

6113-9

Код наименования занятия:

6113-9-002

Наименование профессии:

Семеновод

Уровень квалификации по ОРК:

4

Подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:

Приказ Министра труда и социальной защиты населения Республики Казахстан от 17 января 2025 года № 499 "Об утверждении Единого тарифно-квалификационного справочника работ и профессий рабочих (выпуск 64)".
Раздел 19. Характеристики работ профессий рабочих в растениеводстве, водном и лесном хозяйстве
67. Семеновод.
Параграф 1. Семеновод.

Уровень профессионального образования:

Уровень образования: ТиПО (специалист среднего звена)

Специальность:
-

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

Не требуется

Связь с неформальным и информальным образованием:


Другие возможные наименования профессии:


Основная цель деятельности:

Организация и производство работ по обработке, определению качества и высадке семян в условиях питомника

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1.Выполнение работ по подготовке почвы, посадке и выращиванию посадочного материала в питомнике.
2.Выполнение работ по уходу за посадочным материалом, его выкопке, подготовке к хранению и реализации.

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1: Выполнение работ по подготовке почвы, посадке и выращиванию посадочного материала в питомнике

Навык 1: Подготовка посадочного материала к посадке

Умения:
1.Подготавливать семена, черенки, сеянцы и саженцы к посадке.
2.Определять качество посадочного материала.
3.Отбирать здоровый и соответствующий установленным требованиям посадочный материал.
4.Выполнять сортировку посадочного материала по видам и качеству.
5.Подготавливать посадочный материал в соответствии с технологией выращивания.
Знания:
1.Основы земледелия, растениеводства и агрохимии.
2.Агротехнические требования к посадочному материалу.
3.Методы подготовки семян и посадочного материала к посадке.
4.Способы посадки различных видов посадочного материала.
5.Требования к сортовым и посевным качествам семян и посадочного материала.
6.Технологии выращивания посадочного материала в питомниках.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 2:
Подготовка почвы и выполнение посадочных работ

Умения:
1.Подготавливать почву к посадке посадочного материала.
2.Выполнять обработку почвы и вносить удобрения в соответствии с технологическими требованиями.
3.Использовать ручной инвентарь и средства малой механизации.
4.Выполнять посадку семян, сеянцев, саженцев и черенков.
5.Контролировать качество подготовки почвы и соблюдение технологии посадки.
6.Выполнять мероприятия по борьбе с сорной растительностью.
Знания:
1.Способы обработки почвы.
2.Виды и назначение сельскохозяйственного инвентаря.
3.Правила внесения органических и минеральных удобрений.
4.Технологии подготовки почвы и посадки растений.
5.Требования охраны труда при выполнении посадочных работ.
6.Основы применения средств малой механизации.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Трудовая функция 2: Выполнение работ по уходу за посадочным материалом, его выкопке, подготовке к хранению и реализации

Навык 1:
Уход за посадочным материалом

Умения:
1.Выполнять уход за сеянцами, саженцами и другими видами посадочного материала.
2.Проводить полив, рыхление почвы и удаление сорной растительности.
3.Контролировать состояние растений и выявлять признаки заболеваний и повреждений вредителями.
4.Выполнять мероприятия по защите растений.
5.Определять сроки выкопки посадочного материала.
Знания:
1.Технологии выращивания посадочного материала.
2.Биологические особенности выращиваемых культур.
3.Агротехнические приемы ухода за растениями.
4.Основы защиты растений.
5.Правила эксплуатации сельскохозяйственного инвентаря и оборудования.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 2: Подготовка посадочного материала к хранению и реализации

Умения:
1.Выполнять выкопку, сортировку и подготовку посадочного материала к хранению.
2.Проводить очистку, упаковку и маркировку посадочного материала.
3.Обеспечивать соблюдение условий хранения посадочного материала.
4.Подготавливать посадочный материал к транспортировке и реализации.
5.Контролировать качество посадочного материала перед реализацией.
Знания:
1.Требования к качеству посадочного материала.
2.Правила хранения и транспортировки посадочного материала.
3.Технологии послеуборочной подготовки посадочного материала.
4.Способы упаковки и маркировки продукции питомников.
5.Требования охраны труда при выполнении работ по хранению и реализации.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Требования к личностным компетенциям:

Ответственность
Умение работать в команде Аналитическое мышление

Список технических регламентов и национальных стандартов:

1. ТР ТС 021/2011 "О безопасности пищевой продукции" – устанавливает требования к безопасности продукции растениеводства, предназначенной для пищевых целей.
2. ТР ТС 022/2011 "Пищевая продукция в части ее маркировки" – устанавливает требования к маркировке пищевой продукции.
3. ТР ТС 039/2016 "О требованиях к минеральным удобрениям" – устанавливает требования безопасности к минеральным удобрениям, применяемым при выращивании растений.
4. ТР ТС 041/2017 "О безопасности химической продукции" – устанавливает требования безопасности к химической продукции, включая средства защиты растений.
5. ГОСТ 12038-84 "Семена сельскохозяйственных культур. Методы определения всхожести".
6. ГОСТ 12041-82 "Семена сельскохозяйственных культур. Методы определения влажности".
7. ГОСТ 12042-80 "Семена сельскохозяйственных культур. Методы определения зараженности болезнями".
8. ГОСТ 12044-93 "Семена сельскохозяйственных культур. Методы определения чистоты".
9. ГОСТ 14189-81 "Семена сельскохозяйственных растений. Правила отбора проб".
10. ГОСТ 52325-2005 "Семена сельскохозяйственных растений. Сортовые и посевные качества. Общие технические условия".
11. СТ РК ISO 22000:2019 "Системы менеджмента безопасности пищевых продуктов. Требования к организациям, участвующим в цепи создания пищевой продукции".

Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

3

Квалифицированный сельскохозяйственный рабочий (смешанные культуры)

5

Агроном (средней квалификации)

15. Карточка профессии "Агроном (средней квалификации)":

Код группы:

3142-0

Код наименования занятия:

3142-0-001

Наименование профессии:

Агроном (средней квалификации)

Уровень квалификации по ОРК:

5

Подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:

Приказ Министра сельского хозяйства Республики Казахстан от 5 сентября 2025 года № 282 "О внесении изменений в приказ Министра сельского хозяйства Республики Казахстан от 21 августа 2019 года № 307 "Об утверждении Типовых квалификационных характеристик должностей руководителей и специалистов сельскохозяйственных организаций".
Раздел 2. Должности специалистов
Параграф 1. Агроном (агроном без категории)

Уровень профессионального образования:

Уровень образования: Высшее образование (бакалавриат, специалитет, ординатура)

Специальность:
Агрономия

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

Высшее образование (и (или) бакалавриат, магистратура, докторантура PhD, доктор по профилю) по направлениям подготовки "Растениеводство" и (или) "Животноводство" и (или) "Ветеринария" и стаж работы по соответствующему направлению профессиональной деятельности не менее 3 лет либо техническое и профессиональное (среднее специальное, среднее профессиональное) образование по специальности "Агрономия" без предъявления требований к стажу работы.

Связь с неформальным и информальным образованием:


Другие возможные наименования профессии:

2132-1-001 - Агроном

Основная цель деятельности:

Организация и ведение агротехнических мероприятий в питомнике.

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1.Выполнение агротехнических работ по семеноводству, размножению и выращиванию районированных, перспективных и дефицитных сортов семян и посадочного материала.
2.Ведение производственной, учетной и отчетной документации при выполнении работ в питомнике.

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1: Выполнение агротехнических работ по семеноводству, размножению и выращиванию районированных, перспективных и дефицитных сортов семян и посадочного материала

Навык 1:
Выращивание высококачественных семян и посадочного материала

Умения:
1.Выполнять агротехнические мероприятия по подготовке почвы, посеву, посадке и уходу за растениями.
2.Рассчитывать нормы внесения органических и минеральных удобрений в соответствии с технологией выращивания.
3.Подбирать сельскохозяйственную технику, оборудование и инвентарь для выполнения агротехнических работ.
4.Проводить мероприятия по защите растений от сорняков, вредителей и болезней.
Знания:
1.Технологии выращивания семян и посадочного материала в питомнике.
2.Основы агротехники выращиваемых культур.
3.Требования к качеству почвы и агротехническим мероприятиям.
4.Основы фитосанитарного состояния растений и методы их защиты.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 2:
Формирование семенного фонда и обеспечение качества посадочного материала

Умения:
1.Проводить апробацию семеноводческих посевов.
2.Определять биологическую и фактическую урожайность.
3.Оценивать качество семян и посадочного материала.
4.Определять оптимальные условия и сроки хранения семян и посадочного материала.
5.Подготавливать продукцию к хранению и реализации.
Знания:
1.Требования к качеству семян и посадочного материала.
2.Методы оценки посевных качеств семян.
3.Правила хранения семян и посадочного материала.
4.Основы сортового и семенного контроля.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Трудовая функция 2:
Ведение производственной, учетной и отчетной документации при выполнении работ в питомнике

Навык 1:
Ведение производственной документации

Умения:
1.Оформлять документацию по семенному и сортовому контролю.
2.Вести учет выполненных агротехнических работ.
3.Оформлять производственные журналы и отчетную документацию.
4.Определять соответствие выращиваемого посадочного материала установленным требованиям.
Знания:
1.Законодательство Республики Казахстан в области семеноводства и питомниководства.
2.Национальные и межгосударственные стандарты, устанавливающие требования к качеству семян и посадочного материала.
3.Правила ведения производственной и отчетной документации.
4.Правила эксплуатации лабораторного оборудования и измерительных приборов.


Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 2: Организация мероприятий по повышению эффективности выращивания посадочного материала

Умения:
1.Применять современные технологии выращивания семян и посадочного материала.
2.Организовывать мероприятия по защите растений от вредителей, болезней и сорняков.
3.Оценивать эффективность агротехнических мероприятий.
4.Контролировать соблюдение технологий выращивания, хранения и подготовки посадочного материала к реализации.
Знания:
1.Современные технологии выращивания посадочного материала.
2.Методы повышения качества семян и посадочного материала.
3.Технологии защиты растений.
4.Требования к хранению, транспортировке и реализации семян и посадочного материала.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Требования к личностным компетенциям:

Дисциплинированность Инициативность Коммуникабельность

Список технических регламентов и национальных стандартов:

1. ТР ТС 021/2011 "О безопасности пищевой продукции" – устанавливает требования к безопасности продукции растениеводства, предназначенной для пищевых целей.
2. ТР ТС 022/2011 "Пищевая продукция в части ее маркировки" – устанавливает требования к маркировке пищевой продукции.
3. ТР ТС 039/2016 "О требованиях к минеральным удобрениям" – устанавливает требования безопасности к минеральным удобрениям, применяемым при выращивании растений.
4. ТР ТС 041/2017 "О безопасности химической продукции" – устанавливает требования безопасности к химической продукции, включая средства защиты растений.
5. ГОСТ 12038-84 "Семена сельскохозяйственных культур. Методы определения всхожести".
6. ГОСТ 12041-82 "Семена сельскохозяйственных культур. Методы определения влажности".
7. ГОСТ 12042-80 "Семена сельскохозяйственных культур. Методы определения зараженности болезнями".
8. ГОСТ 12044-93 "Семена сельскохозяйственных культур. Методы определения чистоты".
9. ГОСТ 14189-81 "Семена сельскохозяйственных растений. Правила отбора проб".
10. ГОСТ 52325-2005 "Семена сельскохозяйственных растений. Сортовые и посевные качества. Общие технические условия".
11. СТ РК ISO 22000:2019 "Системы менеджмента безопасности пищевых продуктов. Требования к организациям, участвующим в цепи создания пищевой продукции".

Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

4

Супрвайзер (бригадир) питомника

6

Агроном-почвовед

16. Карточка профессии "Агроном-почвовед":

Код группы:

2132-3

Код наименования занятия:

2132-3-001

Наименование профессии:

Агроном-почвовед

Уровень квалификации по ОРК:

6

Подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:

Приказ Министра сельского хозяйства Республики Казахстан от 5 сентября 2025 года № 282 "О внесении изменений в приказ Министра сельского хозяйства Республики Казахстан от 21 августа 2019 года № 307 "Об утверждении Типовых квалификационных характеристик должностей руководителей и специалистов сельскохозяйственных организаций".
Раздел 2. Должности специалистов
Параграф 19. Почвовед

Уровень профессионального образования:

Уровень образования: высшее образование (бакалавриат, специалитет, ординатура)

Специальность: Агрономия

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

I категории: высшее образование (и/или бакалавр, магистратура, доктор философии PhD, доктор по профилю) по направлению растениеводство и стаж работы на должности почвоведа II категории не менее 2 лет;
II категории: высшее образование (и/или бакалавр, магистратура, доктор философии PhD, доктор по профилю) по направлению растениеводство и стаж работы на должности почвоведа без категории не менее 2 лет;
Без категории: высшее образование (и/или бакалавр, магистратура, доктор философии PhD, доктор по профилю) по направлению растениеводство без предъявления требований к стажу работы.

Связь с неформальным и информальным образованием:


Другие возможные наименования профессии:

Агроном

Основная цель деятельности:

Организация и ведение фитосанитарных мероприятий, управление почвенно- агрохимической подготовкой земель питомников, оценки состояния и динамики почвенного плодородия.

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1.Организация и проведение почвенно-агрохимического обследования земель питомника.
2.Оценка состояния, мониторинг и прогнозирование плодородия почв питомника.

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1: Организация и проведение почвенно-агрохимического обследования земель питомника

Навык 1:
Проведение почвенно-агрохимической оценки состояния почв

Умения:
1.Отбирать почвенные образцы в соответствии с установленными требованиями.
2.Проводить агрохимическое и эколого-токсикологическое обследование почв питомника.
3.Анализировать результаты лабораторных исследований почв.
4.Разрабатывать рекомендации по применению органических и минеральных удобрений.
Знания:
1.Основы почвоведения, агрохимии и агроэкологии.
2.Нормативные правовые акты Республики Казахстан в области охраны почв и применения агрохимических средств.
3.Методы отбора почвенных проб и проведения агрохимических исследований.
4.Показатели плодородия почв и методы их определения.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 2:
Подготовка материалов для почвенных исследований

Умения:
1.Проводить почвенно-географическое обследование территории питомника.
2.Составлять почвенные, агрохимические и картограммы обеспеченности почв элементами питания.
3.Подготавливать почвенные образцы к лабораторным исследованиям.
4.Вести документацию по результатам почвенного обследования.
Знания:
1.Методики проведения почвенного обследования.
2.Правила подготовки почвенных образцов к лабораторному анализу.
3.Стандарты экологического мониторинга земель.
4.Основы картографирования почв.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Трудовая функция 2: Оценка состояния, мониторинг и прогнозирование плодородия почв питомника

Навык 1:
Мониторинг плодородия почв

Умения:
1.Проводить оценку показателей плодородия почв.
2.Анализировать результаты агрохимических обследований и фитосанитарного мониторинга.
3.Разрабатывать рекомендации по сохранению и повышению плодородия почв.
4.Оценивать эффективность применения удобрений и агротехнических мероприятий.
Знания:
1.Методы мониторинга плодородия почв.
2.Современные технологии сохранения и повышения плодородия почв.
3.Требования к ведению производственной и агрохимической документации.
4.Современные программные средства обработки результатов агрохимических исследований.


Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 2: Прогнозирование изменений плодородия почв

Умения:
1.Оформлять документацию по результатам агрохимических и почвенных исследований.
2.Обрабатывать результаты лабораторных анализов и агрохимических обследований.
3.Прогнозировать изменение плодородия почв на основе результатов мониторинга.
4.Подготавливать рекомендации по рациональному использованию земель питомника.
Знания:
1.Методы прогнозирования изменения плодородия почв.
2.Современные технологии обработки результатов почвенных исследований.
3.Основы применения удобрений и средств защиты растений с учетом состояния почв.
4.Требования к рациональному использованию и охране земель сельскохозяйственного назначения.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Требования к личностным компетенциям:

Умение работать в команде Аналитическое мышление Инициативность

Список технических регламентов и национальных стандартов:

1. ТР ТС 021/2011 "О безопасности пищевой продукции" – устанавливает требования к безопасности продукции растениеводства, предназначенной для пищевых целей.
2. ТР ТС 022/2011 "Пищевая продукция в части ее маркировки" – устанавливает требования к маркировке пищевой продукции.
3. ТР ТС 039/2016 "О требованиях к минеральным удобрениям" – устанавливает требования безопасности к минеральным удобрениям, применяемым при выращивании растений.
4. ТР ТС 041/2017 "О безопасности химической продукции" – устанавливает требования безопасности к химической продукции, включая средства защиты растений.
5. ГОСТ 12038-84 "Семена сельскохозяйственных культур. Методы определения всхожести".
6. ГОСТ 12041-82 "Семена сельскохозяйственных культур. Методы определения влажности".
7. ГОСТ 12042-80 "Семена сельскохозяйственных культур. Методы определения зараженности болезнями".
8. ГОСТ 12044-93 "Семена сельскохозяйственных культур. Методы определения чистоты".
9. ГОСТ 14189-81 "Семена сельскохозяйственных растений. Правила отбора проб".
10. ГОСТ 52325-2005 "Семена сельскохозяйственных растений. Сортовые и посевные качества. Общие технические условия".
11. СТ РК ISO 22000:2019 "Системы менеджмента безопасности пищевых продуктов. Требования к организациям, участвующим в цепи создания пищевой продукции".

Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

5

Агроном (средней квалификации)

7

Заведующий питомником

17. Карточка профессии "Заведующий питомником":

Код группы:

1310-1

Код наименования занятия:

1310-1-026

Наименование профессии:

Заведующий питомником

Уровень квалификации по ОРК:

7

Подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:

Приказ Министра сельского хозяйства Республики Казахстан от 21 августа 2019 года № 307 "Об утверждении Типовых квалификационных характеристик должностей руководителей и специалистов организаций сельского хозяйства" (зарегистрирован в Министерстве юстиции Республики Казахстан 22 августа 2019 года № 19280).
Параграф 19. Главный агроном по защите растений

Уровень профессионального образования:

Уровень образования: послевузовское образование (магистратура, резидентура)

Специальность: Агрономия

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

Высшее образование (и/или бакалавр, магистратура, доктор философии PhD, доктор по профилю) по направлениям: растениеводство и/или животноводство и/или ветеринария и стаж работы по направлению профессиональной деятельности не менее 5 лет.

Связь с неформальным и информальным образованием:


Другие возможные наименования профессии:

1310-1-024 Заведующий отделением (в сельском хозяйстве)

Основная цель деятельности:

Организация и управление круглогодичной деятельностью питомника, направленной на выращивание, хранение и реализацию высококачественного посадочного материала.

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1.Планирование, организация и координация деятельности питомника.
2.Управление производственными ресурсами и обеспечение эффективного функционирования питомника.

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1: Планирование, организация и координация деятельности питомника

Навык 1: Планирование деятельности питомника

Умения:
1.Разрабатывать планы производственной деятельности питомника.
2.Планировать объемы выращивания посадочного материала в соответствии с производственными задачами.
3.Организовывать выполнение производственных планов и контролировать их реализацию.
4.Анализировать результаты деятельности питомника и разрабатывать предложения по повышению эффективности производства.
Знания:
1.Технологии выращивания посадочного материала.
2.Основы агрономии, питомниководства и организации сельскохозяйственного производства.
3.Требования к качеству посадочного материала.
4.Методы планирования и организации производственной деятельности.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 2: Организация производственной деятельности питомника

Умения:
1.Организовывать работы по выращиванию, уходу, хранению и реализации посадочного материала.
2.Обеспечивать питомник необходимыми материально-техническими ресурсами.
3.Организовывать работу персонала и распределять производственные задания.
4.Контролировать соблюдение технологических процессов и производственной дисциплины.
Знания:
1.Биологические особенности выращиваемых растений.
2.Современные технологии питомниководства.
3.Организация труда и управление производственными процессами.
4.Требования охраны труда, производственной санитарии и пожарной безопасности.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Трудовая функция 2: Управление производственными ресурсами и обеспечение эффективного функционирования питомника

Навык 1: Управление материально-техническими ресурсами

Умения:
1.Организовывать учет и рациональное использование материально-технических ресурсов.
2.Контролировать состояние сельскохозяйственной техники, оборудования и производственного инвентаря.
3.Планировать потребность в материальных ресурсах для выполнения производственных работ.
4.Организовывать своевременное техническое обслуживание и ремонт оборудования.
Знания:
1.Порядок учета материально-технических ресурсов.
2.Правила эксплуатации сельскохозяйственной техники и оборудования.
3.Нормы расхода материальных ресурсов.
4.Основы складского учета и хранения материальных ценностей.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 2:
Контроль производственной деятельности питомника

Умения:
1.Контролировать соблюдение технологических процессов при выращивании посадочного материала.
2.Обеспечивать соблюдение требований охраны труда, производственной санитарии и пожарной безопасности.
3.Организовывать проведение инструктажей по охране труда и технике безопасности.
4.Контролировать ведение производственной документации и выполнение производственных заданий.
Знания:
1.Основы организации производственного процесса в питомнике.
2.Законодательство Республики Казахстан в области охраны труда.
3.Требования производственной санитарии, пожарной и экологической безопасности.
4.Правила ведения производственной документации.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Требования к личностным компетенциям:

Умение работать в команде
Аналитическое мышление Коммуникабельность
Восприимчивость к инновациям

Список технических регламентов и национальных стандартов:

1. ТР ТС 021/2011 "О безопасности пищевой продукции" – устанавливает требования к безопасности продукции растениеводства, предназначенной для пищевых целей.
2. ТР ТС 022/2011 "Пищевая продукция в части ее маркировки" – устанавливает требования к маркировке пищевой продукции.
3. ТР ТС 039/2016 "О требованиях к минеральным удобрениям" – устанавливает требования безопасности к минеральным удобрениям, применяемым при выращивании растений.
4. ТР ТС 041/2017 "О безопасности химической продукции" – устанавливает требования безопасности к химической продукции, включая средства защиты растений.
5. ГОСТ 12038-84 "Семена сельскохозяйственных культур. Методы определения всхожести".
6. ГОСТ 12041-82 "Семена сельскохозяйственных культур. Методы определения влажности".
7. ГОСТ 12042-80 "Семена сельскохозяйственных культур. Методы определения зараженности болезнями".
8. ГОСТ 12044-93 "Семена сельскохозяйственных культур. Методы определения чистоты".
9. ГОСТ 14189-81 "Семена сельскохозяйственных растений. Правила отбора проб".
10. ГОСТ 52325-2005 "Семена сельскохозяйственных растений. Сортовые и посевные качества. Общие технические условия".
11. СТ РК ISO 22000:2019 "Системы менеджмента безопасности пищевых продуктов. Требования к организациям, участвующим в цепи создания пищевой продукции".

Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

6

Агроном-почвовед

8

Главный агроном

Глава 4. Технические данные профессионального стандарта

      18. Наименование государственного органа: Министерство сельского хозяйства Республики Казахстан

      Руководитель проекта: Насырханова Б.К., +7 (771) 375 80 45, E-mail: b.nasyrhanova@nasec.kz

      19. Некоммерческое акционерное общество "Национальный аграрный научно-образовательный центр" Министерства сельского хозяйства Республики Казахстан.

      20. Авторы: Сарсекова Д.Н. - Декан факультета лесного хозяйства и земельных ресурсов Казахского национального аграрного исследовательского университета, доктор сельскохозяйственных наук, профессор. E-mail: dani999@mail.ru

      Абдукерим Р.Ж. заведующий кафедрой "Овощеводство, защита и карантин растений" Казахского национального аграрного исследовательского университета, PhD.

      Техническое сопровождение: Кенжегулова М.Б., моб.номер.: +7 (775) 603 30 97, E-mail: m.kenzhegulova@nasec.kz

      21. Отраслевой совет по профессиональным квалификациям: от 05.05.2026 г. №176

      22. Национальный орган по профессиональным квалификациям:

      23. Национальная палата предпринимателей Республики Казахстан Атамекен: от 20.04.2026 г. № 582.

      24. Номер версии и год выпуска: 

      25. Дата ориентировочного пересмотра: 26 октября 2029 года.

  Приложение 2 к приказу
от 8 октября 2026 года № 355

Профессиональный стандарт: "Производство тепличных овощей и ягод"

Глава 1. Общие положения

      1. Область применения профессионального стандарта: Профессиональный стандарт "Производство тепличных овощей и ягод" разработан в соответствии со статьей 5 Закона Республики Казахстан "О профессиональных квалификациях".

      Профессиональный стандарт предназначен для определения уровней квалификаций, необходимых для осуществления работниками определенного вида профессиональной деятельности, в том числе выполнения определенных трудовых функций, а также для применения при разработке образовательных программ организаций высшего, послевузовского, технического и профессионального образования.

      2. В настоящем профессиональном стандарте применяются следующие термины и определения:

      1) овощеводство – отрасль растениеводства, занимающаяся выращиванием овощных культур в открытом и защищенном грунте;

      2) овощеводство защищенного грунта – направление овощеводства, связанное с выращиванием овощных культур, рассады и посадочного материала в сооружениях защищенного грунта для получения ранней, внесезонной и круглогодичной продукции;

      3) рассада и посадочный материал – молодые растения, выращенные для последующей высадки на постоянное место с целью получения раннего, внесезонного и высокопродуктивного урожая овощных культур и ягод;

      4) теплица – капитальное или временное сооружение защищенного грунта со светопрозрачным покрытием, предназначенное для выращивания овощных культур, ягод и посадочного материала в регулируемых условиях микроклимата;

      5) защищенный грунт – совокупность сооружений и технологий, обеспечивающих выращивание овощных культур, ягод и посадочного материала в регулируемых условиях окружающей среды независимо от сезона;

      6) микроклимат теплицы – совокупность параметров внутренней среды теплицы (температура, относительная влажность воздуха, освещенность, концентрация углекислого газа, воздухообмен), обеспечивающих оптимальные условия для роста, развития и плодоношения растений;

      7) фертигация – технология внесения растворимых удобрений с поливной водой через систему капельного орошения;

      8) капельное орошение – способ полива, обеспечивающий дозированную подачу воды непосредственно в прикорневую зону растений;

      9) субстрат – природный или искусственный материал, используемый в качестве среды для выращивания растений вместо почвы или совместно с ней;

      10) информальное образование – вид образования, получаемый в ходе повседневной деятельности вне организаций образования и не сопровождаемый выдачей документа, подтверждающего результаты обучения;

      11) неформальное образование – вид образования, организуемый и осуществляемый организациями, предоставляющими образовательные услуги, без учета места, сроков и формы обучения, сопровождаемый выдачей документа, подтверждающего результаты обучения;

      12) профессиональная подгруппа – часть профессиональной группы отрасли, сформированная целостным набором трудовых функций и необходимых компетенций;

      13) профессиональная группа – совокупность профессиональных подгрупп отрасли, имеющая общую интеграционную основу и предполагающая схожий набор трудовых функций и компетенций;

      14) квалификация – степень готовности работника к качественному выполнению конкретных трудовых функций;

      15) уровень квалификации – установленная и описанная в рамке квалификаций структурированная совокупность требований к компетенциям работников, дифференцированным по параметрам знаний, умений, сложности, нестандартности трудовых контекстов, ответственности и самостоятельности;

      16) трудовая функция – набор взаимосвязанных действий, направленных на решение одной или нескольких задач процесса труда;

      17) профессиональный стандарт – стандарт, определяющий в конкретной области профессиональной деятельности требования к уровню квалификации, компетенциям, содержанию, качеству и условиям труда;

      18) профессия – основной род занятий человека, требующий определенных знаний, умений и практических навыков, приобретенных в результате специальной подготовки и подтвержденных документами об образовании;

      19) отраслевая рамка квалификаций – структурированное описание квалификационных уровней, признаваемых в отрасли;

      20) национальная рамка квалификаций – единая шкала уровней квалификаций и общепрофессиональных компетенций для разработки отраслевых рамок квалификаций и профессиональных стандартов;

      21) умения – способности применять знания и проявлять компетентность для осуществления деятельности и решения задач (логическое, интуитивное, творческое и практическое мышление);

      22) знание – результат усвоения информации посредством обучения и личного опыта; совокупность фактов, принципов, теории и практики, относящихся к сфере обучения или работы; компонент квалификации, подлежащий оценке;

      23) компетенции – качества субъекта деятельности, обеспечивающие выполнение задач профессиональной деятельности;

      24) опыт – сознательная деятельность, знания и навыки, которые могут быть приобретены и эффективно использованы в течение определенного времени.

      3. В настоящем профессиональном стандарте применяются следующие сокращения:

      1) КС – Квалификационный справочник;

      2) МСКО – Международная стандартная классификация образования;

      3) ЕТКС – Единый тарифно-квалификационный справочник;

      4) ТС – Таможенный союз;

      5) ТР–Технический регламент;

      6) РК – Республика Казахстан;

      7) СТ РК – Стандарт Республики Казахстан;

      8) ПС – Профессиональный стандарт;

      9) ГОСТ – Государственный стандарт;

      10) ОРК – Отраслевая рамка квалификаций;

      11) НРК – Национальная рамка квалификаций;

      12) ISO – Международная организация по стандартизации (International Organization for Standardization).

Глава 2. Паспорт профессионального стандарта

      4. Название профессионального стандарта: Производство тепличных овощей и ягод

      5. Код профессионального стандарта: A01132064

      6. Указание секции, раздела, группы, класса и подкласса согласно ОКЭД: A Сельское, лесное и рыбное хозяйство

      Растениеводство и животноводство, охота и предоставление услуг в этих областях

      Выращивание одно- или двухлетних культур

      01.13 Выращивание овощей, бахчевых, корнеплодов и клубнеплодов

      01.13.2 Выращивание овощей, их семян и рассады

      7. Краткое описание профессионального стандарта: Производство тепличных овощей и ягод, включая выращивание листовых, плодовых, корнеплодных и луковичных овощных культур, грибов, земляники садовой и других ягодных культур, а также производство семян овощных и бахчевых культур в условиях защищенного грунта.

      8. Перечень карточек профессий:

      1) Оператор оборудования закрытого грунта - 3 уровень ОРК

      2) Квалифицированный рабочий по выращиванию овощей в открытом и закрытом грунте - 4 уровень ОРК

      3) Рабочий по защите растений - 4 уровень ОРК

      4) Работник гидропонного предприятия - 4 уровень ОРК

      5) Агроном отделения (бригады, сельскохозяйственного участка, фермы, цеха) (средней квалификации) - 5 уровень ОРК

      6) Агрохимик (средней квалификации) - 5 уровень ОРК

      7) Агроном - 6 уровень ОРК

      8) Главный агроном - 8 уровень ОРК

Глава 3. Карточки профессий

9. Карточка профессии "Оператор оборудования закрытого грунта":

Код группы:

8341-2

Код наименования занятия:

8341-2-010

Наименование профессии:

Оператор оборудования закрытого грунта

Уровень квалификации по ОРК:

3

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:

Приказ Министра труда и социальной защиты населения Республики Казахстан от 17 января 2025 года № 499.
"Об утверждении Единого тарифно-квалификационного справочника работ и профессий рабочих (выпуск 64)"
Часть IV
Раздел 19. Характеристики работ профессий рабочих в растениеводстве, водном и лесном хозяйстве".
60. Оператор оборудования закрытого грунта.
Параграф 1. Оператор оборудования закрытого грунта.

Уровень профессионального образования:

Уровень образования: ТиПО (рабочие профессии)

Специальность:
-

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

Не требуется

Связь с неформальным и информальным образованием:


Другие возможные наименования профессии:

6111-3-001 Работник гидропонного предприятия 6112-0-003 Плодоовощевод
6111-2-004 Овощевод

Основная цель деятельности:

Обеспечение своевременного и качественного выполнения работ с использованием технического оборудования по подготовке, выращиванию и уходу за овощными и ягодными культурами в условиях защищенного грунта.

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1.Эксплуатация и обеспечение бесперебойной работы технологического оборудования теплицы.
2.Контроль и регулирование параметров микроклимата при выращивании овощных и ягодных культур.

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1: Эксплуатация и обеспечение бесперебойной работы технологического оборудования теплицы

Навык 1:
Подготовка оборудования теплицы к эксплуатации

Умения:
1.Подготавливать технологическое оборудование к работе.
2.Проверять исправность систем отопления, вентиляции, полива, досвечивания и подачи углекислого газа.
3.Пользоваться контрольно-измерительными приборами.
4.Соблюдать требования охраны труда при эксплуатации оборудования.
Знания:
1.Устройство и принцип работы оборудования защищенного грунта.
2.Назначение систем отопления, вентиляции, полива, досвечивания и климат-контроля.
3.Правила эксплуатации технологического оборудования.
4.Требования охраны труда и техники безопасности.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 2:
Техническое обслуживание оборудования теплицы

Умения:
1.Выполнять профилактический осмотр оборудования.
2.Выявлять неисправности оборудования.
3.Выполнять мелкий ремонт оборудования и замену отдельных элементов.
4.Подготавливать оборудование к ремонту.
Знания:
1.Периодичность технического обслуживания оборудования.
2.Основные неисправности оборудования и способы их предупреждения.
3.Правила эксплуатации контрольно-измерительных приборов.
4.Основы технического обслуживания оборудования теплиц.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Трудовая функция 2: Контроль и регулирование параметров микроклимата при выращивании овощных и ягодных культур

Навык 1: Управление системами микроклимата

Умения:
1.Регулировать температуру воздуха.
2.Регулировать относительную влажность воздуха.
3.Управлять системами отопления, вентиляции, полива и досвечивания.
4.Контролировать работу автоматических и полуавтоматических систем управления микроклиматом.
Знания:
1.Требования овощных и ягодных культур к параметрам микроклимата.
2.Режимы работы систем микроклимата.
3.Принципы автоматического регулирования микроклимата.
4.Правила эксплуатации автоматизированных систем управления.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 2:
Контроль технологических режимов выращивания

Умения:
1.Контролировать параметры температуры, влажности, освещенности и содержания углекислого газа.
2.Обеспечивать выполнение технологических режимов выращивания культур.
3.Контролировать работу оборудования подачи воды и питательных растворов.
4.Вести записи показаний контрольно-измерительных приборов.
Знания:
1.Биологические особенности выращиваемых овощных и ягодных культур.
2.Оптимальные параметры микроклимата на различных этапах вегетации.
3.Схемы подачи тепла, света, влаги и питательных растворов.
4.Требования технологических регламентов выращивания культур.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Требования к личностным компетенциям:

Умение работать в команде Коммуникабельность
Исполнительность
Умение самостоятельно принимать решения

Список технических регламентов и национальных стандартов:

1.ТР ТС 021/2011 "О безопасности пищевой продукции".
2.ТР ТС 022/2011 "Пищевая продукция в части ее маркировки".
3.ТР ТС 005/2011 "О безопасности упаковки".
4.ГОСТ 1726–2019 "Томаты свежие. Технические условия".
5.ГОСТ 33953–2016 "Огурцы свежие, реализуемые в розничной торговле. Технические условия".
6.ГОСТ 34325–2017 "Перец сладкий свежий. Технические условия".
7.ГОСТ 33954–2016 "Баклажаны свежие. Технические условия".
8.ГОСТ 33980–2016 "Продукция органического производства. Правила производства, переработки, маркировки и реализации".

Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

4

Квалифицированный рабочий по выращиванию овощей в открытом и закрытом грунте

5

Агроном отделения (бригады, сельскохозяйственного участка, фермы, цеха) (средней квалификации)

10. Карточка профессии "Квалифицированный рабочий по выращиванию овощей в открытом и закрытом грунте":

Код группы:

6111-2

Код наименования занятия:

6111-2-003

Наименование профессии:

Квалифицированный рабочий по выращиванию овощей в открытом и закрытом грунте

Уровень квалификации по ОРК:

4

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:

Приказ Министра труда и социальной защиты населения Республики Казахстан от 17 января 2025 года № 499.
"Об утверждении Единого тарифно-квалификационного справочника работ и профессий рабочих (выпуск 64)"
Часть IV
Раздел 19. Характеристики работ профессий рабочих в растениеводстве, водном и лесном хозяйстве".
59. Овощевод.
Параграф 1. Овощевод.

Уровень профессионального образования:

Уровень образования: ТиПО (специалист среднего звена)

Специальность:
-

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

Не требуется

Связь с неформальным и информальным образованием:


Другие возможные наименования профессии:

6111-2-002 Картофелевод
6111-2-001 Бахчевод
6111-3-001 Работник гидропонного предприятия 6111-2-004 Овощевод

Основная цель деятельности:

Выполнение работ по подготовке, выращиванию и уходу за овощными и ягодными культурами в условиях защищенного грунта.

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1.Выполнение подготовительных и вспомогательных работ при выращивании овощных и ягодных культур в условиях защищенного грунта.
2.Выполнение технологических операций по выращиванию и уходу за овощными и ягодными культурами.

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1: Выполнение подготовительных и вспомогательных работ при выращивании овощных и ягодных культур в условиях защищенного грунта

Навык 1:
Подготовка теплицы к новому производственному циклу

Умения:
1.Подготавливать теплицу к новому производственному циклу.
2.Использовать специальный инвентарь и оборудование при подготовке теплицы.
3.Подготавливать посевной и посадочный материал.
4.Использовать необходимые расходные материалы (семена, посадочный материал, шпагат, клипсы, удобрения и другие материалы).
Знания:
1.Технологии подготовки теплиц к новому производственному циклу.
2.Технологии подготовки посевного и посадочного материала овощных и ягодных культур.
3.Требования к качеству подготовки посадочного материала.
4.Требования охраны труда при выполнении подготовительных работ.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 2:
Проведение послеуборочных работ в теплице

Умения:
1.Удалять растительные остатки с использованием ручного инструмента.
2.Очищать культивационные емкости от почвенных смесей и субстратов.
3.Использовать средства индивидуальной защиты.
4.Соблюдать требования безопасности при выполнении послеуборочных работ.
Знания:
1.Способы очистки теплиц от растительных остатков.
2.Технологии очистки культивационных емкостей и субстратов.
3.Правила применения средств индивидуальной защиты.
4.Требования охраны труда при проведении сельскохозяйственных работ.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Трудовая функция 2: Выполнение технологических операций по выращиванию и уходу за овощными и ягодными культурами

Навык 1:
Подготовка к выращиванию овощных и ягодных культур

Умения:
1.Использовать результаты лабораторных анализов почвы, почвенных смесей и субстратов.
2.Определять посевные и сортовые качества семенного и посадочного материала.
3.Выполнять обеззараживание семенного и посадочного материала.
4.Применять средства для обеззараживания в соответствии с технологическими требованиями.
5.Использовать специализированные справочники и информационные базы данных.
Знания:
1.Технологии подготовки семян и посадочного материала к посеву и посадке.
2.Основные виды контаминирующей микрофлоры.
3.Агротехнические приемы выращивания и ухода за растениями.
4.Признаки наступления хозяйственной спелости овощных и ягодных культур.


Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 2:
Выращивание рассады и уход за овощными и ягодными культурами

Умения:
1.Использовать агрометеорологическую информацию при определении сроков посева, посадки и высадки рассады.
2.Регулировать параметры микроклимата в теплице (температуру, влажность воздуха и освещенность).
3.Рассчитывать нормы внесения удобрений и регуляторов роста растений.
4.Рассчитывать нормы подачи диоксида углерода для подкормки тепличных культур.
5.Определять хозяйственную спелость овощных и ягодных культур.
6.Использовать специализированные справочники и информационные базы данных.
7.Применять средства индивидуальной защиты.
Знания:
1.Биологические особенности овощных и ягодных культур на различных этапах вегетации.
2.Требования к качеству овощных и ягодных культур, предназначенных для реализации.
3.Требования к сортировке, упаковке, транспортированию и кратковременному хранению овощной и ягодной продукции.
4.Требования охраны труда при проведении сельскохозяйственных работ.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Требования к личностным компетенциям:

Умение работать в команде Коммуникабельность
Умение самостоятельно принимать решения Исполнительность

Список технических регламентов и национальных стандартов:

1.ТР ТС 021/2011 "О безопасности пищевой продукции".
2.ТР ТС 022/2011 "Пищевая продукция в части ее маркировки".
3.ТР ТС 005/2011 "О безопасности упаковки".
4.ГОСТ 1726–2019 "Томаты свежие. Технические условия".
5.ГОСТ 33953–2016 "Огурцы свежие, реализуемые в розничной торговле. Технические условия".
6.ГОСТ 34325–2017 "Перец сладкий свежий. Технические условия".
7.ГОСТ 33954–2016 "Баклажаны свежие. Технические условия".
8.ГОСТ 33980–2016 "Продукция органического производства. Правила производства, переработки, маркировки и реализации".

Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

3

Оператор оборудования закрытого грунта

5

Агроном отделения (бригады, сельскохозяйственного участка, фермы, цеха) (средней квалификации)

11. Карточка профессии "Рабочий по защите растений":

Код группы:

6114-0

Код наименования занятия:

6114-0-005

Наименование профессии:

Рабочий по защите растений

Уровень квалификации по ОРК:

4

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:


Уровень профессионального образования:

Уровень образования: ТиПО (специалист среднего звена)

Специальность:
-

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

Не требуется

Связь с неформальным и информальным образованием:


Другие возможные наименования профессии:

3142-0-023 Техник плодоовощевод
6111-2-001 Бахчевод
6111-2-004 Овощевод

Основная цель деятельности:

Выполнение комплекса работ по профилактике, выявлению и борьбе с вредителями, болезнями и сорной растительностью овощных и ягодных культур в условиях защищенного грунта.

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1.Выполнение подготовительных и профилактических мероприятий по защите овощных и ягодных культур от вредителей и болезней.
2.Выполнение мероприятий по защите овощных и ягодных культур в период вегетации.

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1: Выполнение подготовительных и профилактических мероприятий по защите овощных и ягодных культур

Навык 1:
Подготовка оборудования, инвентаря и материалов для проведения мероприятий по защите растений

Умения:
1.Проводить первичную визуальную диагностику болезней овощных и ягодных культур.
2.Определять основные виды вредителей.
3. Использовать оборудование, инвентарь и средства механизации для проведения защитных мероприятий.
4.Подготавливать оборудование и материалы к работе.
Знания:
1.Назначение и правила применения оборудования и инвентаря.
2. Виды болезней и вредителей овощных и ягодных культур.
3.Основные способы применения средств защиты растений.
4.Требования охраны труда при работе со средствами защиты растений.


Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 2:
Подготовка теплицы, почвы и оборудования к проведению защитных мероприятий

Умения:
1.Использовать биологические и химические средства защиты растений.
2.Выполнять обеззараживание почвы, субстратов и оборудования.
3.Проводить обработку в установленные сроки с соблюдением технологических требований.
4.Оценивать качество выполненных работ.
Знания:
1.Технологии обеззараживания почвы, субстратов и оборудования.
2.Способы применения средств защиты растений.
3.Требования к качеству проводимых обработок.
Требования охраны труда.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Трудовая функция 2: Выполнение мероприятий по защите овощных и ягодных культур в период вегетации

Навык 1:
Мониторинг фитосанитарного состояния овощных и ягодных культур

Умения:
1.Проводить обследование растений на наличие вредителей и болезней.
2.Определять степень распространения вредных организмов.
3.Рассчитывать объем работ и нормы расхода средств защиты растений.
4.Выполнять мероприятия по защите растений.
Знания:
1.Методы фитосанитарного мониторинга.
2.Биологические особенности вредителей и возбудителей болезней.
3.Агротехнические требования к проведению обработок.
4.Требования охраны труда при проведении защитных мероприятий.


Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 2:
Проведение мероприятий по защите растений

Умения:
1.Выполнять обработки средствами защиты растений в соответствии с технологическими регламентами.
2.Соблюдать нормы расхода препаратов.
3.Определять сроки ожидания после применения средств защиты растений.
4.Использовать средства индивидуальной защиты.
Знания:
1.Технологии применения средств защиты растений.
2.Требования к безопасному применению пестицидов и биопрепаратов.
3.Периоды ожидания до сбора урожая.
4.Правила охраны труда.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 3:
Защита овощных и ягодных культур от неблагоприятных факторов и вредных организмов

Умения:
1.Анализировать параметры микроклимата теплицы.
2.Оценивать развитие вредителей и болезней.
3.Использовать специализированные справочники, каталоги средств защиты растений и информационные базы данных.
4.Применять интегрированные методы защиты растений.
Знания:
1.Современные технологии защиты овощных и ягодных культур.
2.Биологические, химические и интегрированные методы защиты растений.
3.Требования к использованию энтомофагов, микроорганизмов и феромонных ловушек.
4.Требования безопасности при работе со средствами защиты растений.
5.Правила применения средств индивидуальной защиты.
6.Требования охраны труда.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Требования к личностным компетенциям:

Умение работать в команде Коммуникабельность
Умение самостоятельно принимать решения Исполнительность

Список технических регламентов и национальных стандартов:

1.ТР ТС 021/2011 "О безопасности пищевой продукции".
2.ТР ТС 022/2011 "Пищевая продукция в части ее маркировки".
3.ТР ТС 005/2011 "О безопасности упаковки".
4.ГОСТ 1726–2019 "Томаты свежие. Технические условия".
5.ГОСТ 33953–2016 "Огурцы свежие, реализуемые в розничной торговле. Технические условия".
6.ГОСТ 34325–2017 "Перец сладкий свежий. Технические условия".
7.ГОСТ 33954–2016 "Баклажаны свежие. Технические условия".
8.ГОСТ 33980–2016 "Продукция органического производства. Правила производства, переработки, маркировки и реализации".

Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

3

Оператор оборудования закрытого грунта

5

Агрохимик (средней квалификации)

12. Карточка профессии "Работник гидропонного предприятия":

Код группы:

6111-3

Код наименования занятия:

6111-3-001

Наименование профессии:

Работник гидропонного предприятия

Уровень квалификации по ОРК:

4

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:

Приказ Министра труда и социальной защиты населения Республики Казахстан от 17 января 2025 года № 499.
"Об утверждении Единого тарифно-квалификационного справочника работ и профессий рабочих (выпуск 64)"
Часть IV
Раздел 19. Характеристики работ профессий рабочих в растениеводстве, водном и лесном хозяйстве".
59. Овощевод.
Параграф 1. Овощевод.

Уровень профессионального образования:

Уровень образования: ТиПО (специалист среднего звена)

Специальность:
-

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

Не требуется

Связь с неформальным и информальным образованием:


Другие возможные наименования профессии:

3142-0-023 Техник плодоовощевод
6111-2-001 Бахчевод
6114-0-005 Рабочий (оператор) по защите растений в теплице
6111-2-004 Овощевод

Основная цель деятельности:

Выполнение работ по выращиванию овощных и ягодных культур гидропонным методом, уходу за растениями, поддержанию технологических параметров выращивания и подготовке продукции к сбору.

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1.Выполнение вспомогательных работ при выращивании овощных и ягодных культур гидропонным способом.
2.Выполнение работ по выращиванию, уходу, уборке, первичной доработке и хранению овощных и ягодных культур в гидропонных теплицах.

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1: Выполнение вспомогательных работ при выращивании овощных и ягодных культур гидропонным способом

Навык 1:
Подготовка инвентаря и материалов для выращивания овощных и ягодных культур

Умения:
1.Определять неисправности инвентаря.
2.Пользоваться специальным инструментом и инвентарем для прореживания, подвязки, полива растений и выполнения других агротехнических работ.
3.Различать виды растений по морфологическим признакам.
4.Использовать ручной инвентарь и средства механизации при уборке овощных и ягодных культур.
5.Применять ручной инструмент и инвентарь для переборки, сортировки, очистки и мойки овощной продукции.
Знания:
1.Назначение и комплектность используемого инвентаря.
2.Основные способы подготовки и обработки субстратов.
3.Способы посева семенного материала и высадки рассады.
4.Нормы и сроки полива.
5.Видовые признаки растений.
6.Признаки хозяйственной спелости овощных и ягодных культур.
7.Требования охраны труда при выполнении сельскохозяйственных работ.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 2:
Подготовка гидропонной теплицы к посеву или посадке

Умения:
1.Использовать рабочий инвентарь и вспомогательные приспособления при подготовке теплицы, маркировке, а также контроле качества и сроков обработки (дезинфекции) субстратов.
2.Рассчитывать объем выполненных работ по подготовке субстрата.
Знания:
1.Основные приемы подготовки субстрата.
2.Методы оценки качества обработки (дезинфекции) субстрата.
3.Требования к качеству обработки (дезинфекции) субстрата.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Трудовая функция 2: Выполнение работ по выращиванию, уходу, уборке, первичной доработке и хранению овощных и ягодных культур в гидропонных теплицах

Навык 1:
Посев, посадка и уход за овощными и ягодными культурами

Умения:
1.Применять рабочий инвентарь и вспомогательные приспособления при посеве, посадке и уходе за растениями.
2.Рассчитывать объем выполненных работ и расход семенного и посадочного материала.
3.Своевременно и качественно выполнять работы по уходу за овощными и ягодными культурами.
Знания:
1.Технологии посева и посадки овощных и ягодных культур.
2.Требования государственных стандартов к качеству семенного и посадочного материала.
3.Правила охраны труда при посеве, посадке и выполнении работ по уходу за овощными и ягодными культурами.
4.Агротехнические требования к выполнению работ по уходу за овощными и ягодными культурами.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 2:
Уборка урожая овощных и ягодных культур, их первичная доработка и хранение

Умения:
1.Рассчитывать объем выполненных работ в период уборки урожая.
2.Определять сроки ожидания и сроки сбора овощных и ягодных культур после применения средств защиты растений.
3.Контролировать качество и объем выполненных уборочных работ.
Знания:
1.Технологии уборки овощных и ягодных культур (многосборовых, культур разового сбора и других).
2.Признаки технической спелости овощных и ягодных культур.
3.Технологии первичной доработки, упаковки и хранения собранного урожая.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Требования к личностным компетенциям:

Умение работать в команде
Исполнительность
Умение самостоятельно принимать решения Коммуникабельность

Список технических регламентов и национальных стандартов:

1.ТР ТС 021/2011 "О безопасности пищевой продукции".
2.ТР ТС 022/2011 "Пищевая продукция в части ее маркировки".
3.ТР ТС 005/2011 "О безопасности упаковки".
4.ГОСТ 1726–2019 "Томаты свежие. Технические условия".
5.ГОСТ 33953–2016 "Огурцы свежие, реализуемые в розничной торговле. Технические условия".
6.ГОСТ 34325–2017 "Перец сладкий свежий. Технические условия".
7.ГОСТ 33954–2016 "Баклажаны свежие. Технические условия".
8.ГОСТ 33980–2016 "Продукция органического производства. Правила производства, переработки, маркировки и реализации".

Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

3

Оператор оборудования закрытого грунта

5

Агрохимик (средней квалификации)

13. Карточка профессии "Агроном отделения (бригады, сельскохозяйственного участка, фермы, цеха) (средней квалификации)":

Код группы:

3142-0

Код наименования занятия:

3142-0-002

Наименование профессии:

Агроном отделения (бригады, сельскохозяйственного участка, фермы, цеха) (средней квалификации)

Уровень квалификации по ОРК:

5

Подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:

Приказ Министра сельского хозяйства Республики Казахстан от 5 сентября 2025 года № 282 "О внесении изменений в приказ Министра сельского хозяйства Республики Казахстан от 21 августа 2019 года № 307 "Об утверждении Типовых квалификационных характеристик должностей руководителей и специалистов организаций сельского хозяйства".
Раздел 2. Должности специалистов
Параграф 1. Агроном (агроном без категории)

Уровень профессионального образования:

Уровень образования: послесреднее образование (прикладной бакалавриат)

Специальность: Агрономия

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

Высшее образование (и (или) бакалавриат, магистратура, докторантура PhD, доктор по профилю) по направлениям подготовки "Растениеводство" и (или) "Животноводство" и (или) "Ветеринария" и стаж работы по соответствующему направлению профессиональной деятельности не менее 3 лет либо техническое и профессиональное (среднее специальное, среднее профессиональное) образование по специальности "Агрономия" без предъявления требований к стажу работы.

Связь с неформальным и информальным образованием:


Другие возможные наименования профессии:

3142-0-005 Агрохимик
3142-0-003 Агроном по защите растений

Основная цель деятельности:

Организация, обеспечение и контроль выполнения работ по подготовке, выращиванию, уходу за овощными и ягодными культурами, а также сбору урожая.

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1.Выполнение вспомогательных работ при выращивании овощных и ягодных культур в теплицах.
2.Организация выполнения работ по выращиванию, уходу, уборке урожая, первичной доработке и подготовке к реализации овощных и ягодных культур в теплицах.

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1: Выполнение вспомогательных работ при выращивании овощных и ягодных культур в теплицах.

Навык 1:
Подготовка к выращиванию овощных и ягодных культур

Умения:
1.Определять неисправности инвентаря.
2.Распределять трудовые функции между операторами оборудования и другим вспомогательным персоналом.
3.Определять объем работ на рабочую смену.
4.Обучать вспомогательный персонал применению ручного инвентаря и средств механизации при уборке, переборке, сортировке и очистке овощной и ягодной продукции.
Знания:
1.Назначение и комплектность инвентаря, используемого в тепличном овощеводстве и ягодоводстве.
2.Способы подготовки теплицы к началу культурооборота.
3.Способы обработки и подготовки почвогрунта и субстратов.
4.Нормативы посева семенного материала и высадки рассады овощных и ягодных культур.
5.Видовые признаки растений.
6.Признаки хозяйственной (технической) спелости овощных и ягодных культур.
7.Правила охраны труда при работе в теплице.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 2:
Подготовка теплицы к посеву или посадке овощных и ягодных культур

Умения:
1.Использовать рабочий инвентарь и вспомогательные приспособления при подготовке теплицы к посеву или посадке, а также контроле качества и сроков обработки почвогрунта и субстратов.
2.Рассчитывать объем выполненных работ по подготовке почвогрунта и субстратов.
Знания:
1.Основные приемы обработки почвогрунта, подготовки и использования субстратов.
2.Методы оценки качества обработки почвогрунта и субстратов.
3.Требования к качеству обработки почвогрунта и субстратов.
4.Правила оформления отчетной документации.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Трудовая функция 2: Организация выполнения работ по выращиванию, уходу, уборке урожая, первичной доработке и подготовке к реализации овощных и ягодных культур в теплицах.

Навык 1:
Посев, посадка и уход за овощными и ягодными культурами

Умения:
1.Организовывать работы по посеву, посадке и уходу за овощными и ягодными культурами.
2.Рассчитывать объем выполненных работ и расход семенного и посадочного материала.
3.Осуществлять контроль за своевременным и качественным выполнением работ по посеву, посадке и уходу за овощными и ягодными культурами.
Знания:
1.Технологии посева и посадки овощных и ягодных культур, включая инновационные технологии.
2.Требования государственных стандартов к качеству семенного и посадочного материала.
3.Технологические требования к посадке, уходу и уборке овощных и ягодных культур.
4.Правила охраны труда при посеве, посадке и выполнении работ по уходу за овощными и ягодными культурами.
5.Агротехнические требования к выполнению работ по уходу и уборке овощных и ягодных культур.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 2:
Уборка урожая овощных и ягодных культур, их первичная доработка и подготовка к реализации

Умения:
1.Рассчитывать объем выполненных работ в период уборки урожая.
2.Определять сроки сбора овощных и ягодных культур.
3.Контролировать качество и объем выполненных уборочных работ.
Знания:
1.Технологии уборки овощных и ягодных культур (многосборовых, культур разового сбора и других).
2.Признаки технической и биологической спелости овощных и ягодных культур.
3.Технологии первичной доработки собранного урожая и подготовки его к реализации.


Возможность признания навыка:

Не требуется

Требования к личностным компетенциям:

Умение работать в команде
Аккуратность
Коммуникабельность
Умение самостоятельно принимать решения Исполнительность
Обязательность

Список технических регламентов и национальных стандартов:

1.ТР ТС 021/2011 "О безопасности пищевой продукции".
2.ТР ТС 022/2011 "Пищевая продукция в части ее маркировки".
3.ТР ТС 005/2011 "О безопасности упаковки".
4.ГОСТ 1726–2019 "Томаты свежие. Технические условия".
5.ГОСТ 33953–2016 "Огурцы свежие, реализуемые в розничной торговле. Технические условия".
6.ГОСТ 34325–2017 "Перец сладкий свежий. Технические условия".
7.ГОСТ 33954–2016 "Баклажаны свежие. Технические условия".
8.ГОСТ 33980–2016 "Продукция органического производства. Правила производства, переработки, маркировки и реализации".

Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

4

Работник гидропонного предприятия

6

Агроном

14. Карточка профессии "Агрохимик (средней квалификации)":

Код группы:

3142-0

Код наименования занятия:

3142-0-005

Наименование профессии:

Агрохимик (средней квалификации)

Уровень квалификации по ОРК:

5

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:

Приказ Министра сельского хозяйства Республики Казахстан от 5 сентября 2025 года № 282 "О внесении изменений в приказ Министра сельского хозяйства Республики Казахстан от 21 августа 2019 года № 307 "Об утверждении Типовых квалификационных характеристик должностей руководителей и специалистов организаций сельского хозяйства".
Раздел 2. Должности специалистов
Параграф 2. Агрохимик (агрохимик без категории)

Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
Послесреднее образование (прикладной бакалавриат)

Специальность:
Агрохимия

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

Высшее образование (и/или бакалавр, магистратура, доктор философии PhD, доктор по профилю) по направлениям: растениеводство и/или животноводство и/или ветеринария или техническое и профессиональное (среднее специальное, среднее профессиональное) образование по специальности агрономия без предъявления требований к стажу работы.

Связь с неформальным и информальным образованием:


Другие возможные наименования профессии:

3142-0-002 Агроном отделения (бригады) 3142-0-003 Агроном по защите растений

Основная цель деятельности:

Обеспечение оптимального агрохимического состояния почвы, субстрата и питательного раствора, а также сбалансированного минерального питания овощных и ягодных культур при их выращивании в защищенном грунте с целью получения качественного урожая.

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1.Проведение агрохимического контроля почвы, субстрата, питательного раствора и растений при выращивании овощных и ягодных культур в теплицах.
2.Организация внесения удобрений и регулирование минерального питания овощных и ягодных культур в теплицах.

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1: Проведение агрохимического контроля почвы, субстрата, питательного раствора и растений при выращивании овощных и ягодных культур в теплицах.

Навык 1:
Подготовка агрохимического оборудования, реактивов и проведение агрохимических анализов.

Умения:
1.Отбирать образцы растений, почвы, субстрата, питательного раствора и других материалов для проведения агрохимического анализа.
2.Использовать стандартные методы определения агрохимических показателей почвы, субстрата и питательного раствора.
3.Проводить агрохимические анализы почвы, субстрата, питательного раствора и растительного материала.
4.Применять современные методы проведения агрохимических анализов.
5.Рассчитывать нормы внесения макро-, мезо- и микроэлементов.
6.Подбирать составы минеральных удобрений с учетом потребностей выращиваемых культур.
7.Настраивать системы полива и фертигации.
Знания:
1.Виды агрохимических анализов почвы, субстрата, питательного раствора и растительного материала.
2.Способы отбора, подготовки и хранения образцов для проведения агрохимических анализов.
3.Виды и свойства минеральных и органических удобрений.
4.Технологии внесения минеральных и органических удобрений.
5.Нормы и сроки внесения удобрений при выращивании овощных и ягодных культур в защищенном грунте.
6.Требования к проведению агрохимических анализов.
7.Правила охраны труда, пожарной и экологической безопасности при выполнении агрохимических работ.


Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 2:
Анализ результатов агрохимических исследований и разработка рекомендаций по минеральному питанию растений

Умения:
1.Анализировать результаты агрохимических исследований почвы, субстрата, питательного раствора и растений.
2.Определять обеспеченность растений макро-, мезо- и микроэлементами.
3.Рассчитывать оптимальные нормы внесения удобрений.
4.Определять сроки и способы внесения удобрений.
5.Разрабатывать рекомендации по регулированию минерального питания растений.
6.Контролировать выполнение рекомендаций по внесению удобрений.
Знания:
1.Виды минеральных и органических удобрений, применяемых в тепличном овощеводстве и ягодоводстве.
2.Технологии регулирования минерального питания растений.
3.Способы диагностики недостатка и избытка элементов минерального питания.
4.Правила корректировки минерального питания растений.
5.Требования нормативно-технической документации к оформлению результатов агрохимических анализов.
6.Принципы разработки рекомендаций по применению удобрений.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Трудовая функция 2: Организация внесения удобрений и регулирование минерального питания овощных и ягодных культур в теплицах

Навык 1:
Диагностика обеспеченности растений элементами минерального питания

Умения:
1.Определять по внешним признакам недостаток или избыток элементов минерального питания растений.
2.Оценивать обеспеченность растений элементами минерального питания по результатам агрохимических анализов.
3.Определять потребность растений в макро-, мезо- и микроэлементах.
4.Подготавливать заявки на приобретение минеральных удобрений.
5.Разрабатывать мероприятия по устранению дефицита или избытка элементов минерального питания.
6.Контролировать выполнение мероприятий по корректировке минерального питания растений.
Знания:
1.Виды признаков недостатка и избытка элементов минерального питания растений.
2.Способы диагностики обеспеченности растений элементами минерального питания.
3.Нормы обеспеченности овощных и ягодных культур элементами минерального питания.
4.Порядок оформления документации по результатам агрохимических анализов.
5.Требования к организации работ по регулированию минерального питания растений.
6.Правила охраны труда, пожарной и экологической безопасности при работе с минеральными удобрениями.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 2:
Подготовка и применение минеральных и органических удобрений

Умения:
1.Подготавливать минеральные и органические удобрения к применению.
2.Применять минеральные и органические удобрения в соответствии с технологическими требованиями.
3.Определять сроки и способы внесения удобрений с учетом фаз роста и развития растений.
4.Контролировать соблюдение норм внесения удобрений.
5.Организовывать отбор образцов почвы, субстрата, питательного раствора и растений для агрохимического анализа.
6.Вести учет выполненных работ по внесению удобрений.
Знания:
1.Виды минеральных и органических удобрений, применяемых в защищенном грунте.
2.Технологии приготовления и внесения минеральных и органических удобрений.
3.Способы применения удобрений в зависимости от фаз роста и развития растений.
4.Периодичность отбора проб почвы, субстрата, питательного раствора и растений в течение вегетационного периода.
5.Требования нормативно-технической документации по проведению агрохимического контроля.
6.Правила эксплуатации оборудования для приготовления и внесения удобрений.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Требования к личностным компетенциям:

Исполнительность
Точность
Умение самостоятельно принимать решения Коммуникабельность

Список технических регламентов и национальных стандартов:

1.ТР ТС 021/2011 "О безопасности пищевой продукции".
2.ТР ТС 022/2011 "Пищевая продукция в части ее маркировки".
3.ТР ТС 005/2011 "О безопасности упаковки".
4.ГОСТ 1726–2019 "Томаты свежие. Технические условия".
5.ГОСТ 33953–2016 "Огурцы свежие, реализуемые в розничной торговле. Технические условия".
6.ГОСТ 34325–2017 "Перец сладкий свежий. Технические условия".
7.ГОСТ 33954–2016 "Баклажаны свежие. Технические условия".
8.ГОСТ 33980–2016 "Продукция органического производства. Правила производства, переработки, маркировки и реализации".

Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

4

Рабочий по защите растений

6

Агроном

15. Карточка профессии "Агроном":

Код группы:

2132-1

Код наименования занятия:

2132-1-001

Наименование профессии:

Агроном

Уровень квалификации по ОРК:

6

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:

Приказ Министра сельского хозяйства Республики Казахстан от 5 сентября 2025 года № 282 "О внесении изменений в приказ Министра сельского хозяйства Республики Казахстан от 21 августа 2019 года № 307 "Об утверждении Типовых квалификационных характеристик должностей руководителей и специалистов организаций сельского хозяйства".
Раздел 2. Должности специалистов
Параграф 1. Агроном

Уровень профессионального образования:

Уровень образования: высшее образование (бакалавриат, специалитет, ординатура)

Специальность: Агрономия

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

Агроном I категории: высшее образование (и/или бакалавр, магистратура, доктор философии PhD, доктор по профилю) по направлениям: растениеводство и/или животноводство и/или ветеринария и стаж работы на должности агронома II категории не менее 3 лет;
Агроном II категории: высшее образование (и/или бакалавр, магистратура, доктор философии PhD, доктор по профилю) по направлениям: растениеводство и/или животноводство и/или ветеринария и стаж работы на должности агронома без категории не менее 3 лет или техническое и профессиональное (среднее специальное, среднее профессиональное) образование по специальности (агрономия, фермерское хозяйство (по профилю)) и стаж работы на должности агронома без категории не менее 5 лет;
Агроном без категории: высшее образование (и/или бакалавр, магистратура, доктор философии PhD, доктор по профилю) по направлениям: растениеводство и/или животноводство и/или ветеринария или техническое и профессиональное (среднее специальное, среднее профессиональное) образование по специальности агрономия без предъявления требований к стажу работы.

Связь с неформальным и информальным образованием:


Другие возможные наименования профессии:

2132-1-002 Агроном по семеноводству
2132-1-006 Агроном-виноградарь

Основная цель деятельности:

Организация производства овощной и ягодной продукции в защищенном грунте, обеспечение выполнения и контроля технологических процессов выращивания, а также внедрение современных технологий и инновационных методов с целью получения высококачественной продукции.

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1.Организация производства овощной и ягодной продукции в теплице
2.Проведение мероприятий по выращиванию и первичной обработке внесезонной продукции
3. Внедрение инновационных технологий выращивания овощных и ягодных культур в защищенном грунте

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1: Организация производства овощной и ягодной продукции в теплице

Навык 1:
Планирование производства овощной и ягодной продукции в теплице

Умения:
1.Разрабатывать схемы культурооборотов для сооружений защищенного грунта.
2.Рассчитывать потребность в семенном и посадочном материале, сельскохозяйственной технике, трудовых ресурсах, удобрениях, средствах защиты растений и поливной воде.
3.Планировать объемы производства овощной и ягодной продукции.
4.Определять потребность в материально-технических ресурсах.
5.Организовывать выполнение производственного плана.
6.Оценивать качество выполненных технологических работ.
Знания:
1.Биологических особенностей овощных и ягодных культур.
2.Технологий выращивания овощных и ягодных культур в защищенном грунте.
3.Принципов составления культурооборотов.
4.Методов планирования производства овощной и ягодной продукции.
5.Требований к организации технологических процессов выращивания овощных и ягодных культур.
6.Норм расхода материально-технических ресурсов.


Возможность признания навыка:

Не требуетсч

Навык 2:
Подбор видов, сортов и гибридов овощных и ягодных культур

Умения:
1.Подбирать виды, сорта и гибриды овощных и ягодных культур с учетом почвенно-климатических условий и особенностей теплиц.
2.Обосновывать выбор сортов и гибридов, допущенных к использованию в Республике Казахстан.
3.Определять соответствие сортов и гибридов технологии выращивания.
4.Формировать ассортимент выращиваемых культур в соответствии с производственными задачами.
5.Планировать размещение культур в культурообороте.
Знания:
1.Видов овощных и ягодных культур, выращиваемых в защищенном грунте.
2.Характеристик сортов и гибридов овощных и ягодных культур.
3.Требований к подбору сортов и гибридов для различных технологий выращивания.
4.Климатических факторов, влияющих на выращивание овощных и ягодных культур.
5.Государственный реестр селекционных достижений, рекомендуемых к использованию в Республике Казахстан

Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 3:
Организация технологического процесса выращивания овощной и ягодной продукции

Умения:
1.Разрабатывать технологические карты выращивания овощных и ягодных культур.
2.Составлять рабочие планы выполнения технологических операций.
3.Организовывать выполнение технологических процессов выращивания овощных и ягодных культур.
4.Контролировать соблюдение технологических регламентов.
5.Организовывать ведение производственной документации.
6.Анализировать результаты производственной деятельности.
7.Оценивать качество выполнения технологических работ.
Знания:
1.Технологий выращивания овощных и ягодных культур в защищенном грунте.
2.Инновационных методов выращивания овощных и ягодных культур.
3.Требований овощных и ягодных культур к условиям микроклимата.
4.Порядка ведения производственной документации.
5.Методов контроля качества технологических процессов.
6.Требований охраны труда, пожарной и экологической безопасности.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Трудовая функция 2: Проведение мероприятий по выращиванию и первичной обработке внесезонной продукции

Навык 1:
Организация выполнения технологических мероприятий по выращиванию овощной и ягодной продукции

Умения:
1.Организовывать выполнение технологических операций по выращиванию овощных и ягодных культур.
2.Контролировать соблюдение технологических регламентов при выращивании овощных и ягодных культур.
3.Анализировать фитосанитарное состояние посевов (посадок).
4.Организовывать проведение мероприятий по защите растений от вредителей, болезней и сорной растительности.
5.Контролировать соблюдение параметров микроклимата, режима полива и минерального питания растений.
6.Оценивать качество выполнения технологических операций.
Знания:
1.Технологий выращивания овощных и ягодных культур в защищенном грунте.
2.Требований к выполнению технологических операций при выращивании овощных и ягодных культур.
3.Способов регулирования микроклимата в теплицах.
4.Методов фитосанитарного мониторинга.
5.Видов вредителей, болезней и сорной растительности овощных и ягодных культур.
6.Правил применения средств защиты растений.
7.Требований охраны труда, пожарной и экологической безопасности.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 2:
Организация первичной обработки и подготовки овощной и ягодной продукции к реализации

Умения:
1.Организовывать уборку урожая овощных и ягодных культур.
2.Определять оптимальные сроки уборки урожая.
3.Контролировать качество уборки урожая.
4.Организовывать сортировку, очистку, упаковку и маркировку продукции.
5.Контролировать соблюдение требований к хранению и транспортированию продукции.
6.Вести учет собранной продукции.
Знания:
1.Технологий уборки овощных и ягодных культур.
2.Требований к качеству овощной и ягодной продукции.
3.Способов первичной обработки овощной и ягодной продукции.
4.Правил сортировки, упаковки, маркировки и хранения продукции.
5.Порядка учета произведенной продукции.
6.Требований нормативных документов к качеству и безопасности овощной и ягодной продукции.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Трудовая функция 3: Внедрение инновационных технологий выращивания овощных и ягодных культур в защищенном грунте

Навык 1:
Организация внедрения инновационных технологий выращивания овощных и ягодных культур

Умения:
1.Анализировать современные технологии выращивания овощных и ягодных культур.
2.Оценивать эффективность применения новых технологий в условиях защищенного грунта.
3.Организовывать внедрение инновационных технологий выращивания овощных и ягодных культур.
4.Контролировать соблюдение технологических требований при внедрении новых технологий.
5.Оценивать результаты применения инновационных технологий.
6.Подготавливать предложения по совершенствованию технологических процессов.
Знания:
1.Технологий выращивания овощных и ягодных культур в защищенном грунте.
2.Инновационных методов выращивания овощных и ягодных культур.
3.Способов оценки эффективности технологических процессов.
4.Требований к внедрению новых технологий выращивания.
5.Порядка организации производственных испытаний.
6.Правил ведения документации по внедрению инновационных технологий.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 2:
Проведение производственных испытаний новых сортов, гибридов и технологий выращивания

Умения:
1.Организовывать производственные испытания новых сортов и гибридов овощных и ягодных культур.
2.Определять эффективность применения новых сортов, гибридов и технологий выращивания.
3.Оценивать биологическую и хозяйственную урожайность выращиваемых культур.
4.Анализировать результаты производственных испытаний.
5.Подготавливать рекомендации по внедрению перспективных сортов, гибридов и технологий выращивания.
6.Оформлять результаты производственных испытаний.
Знания:
1.Видов перспективных сортов и гибридов овощных и ягодных культур.
2.Методов оценки урожайности и качества продукции.
3.Принципов организации производственных испытаний.
4.Требований к проведению сортоиспытаний и производственной оценки технологий.
5.Порядка оформления результатов производственных испытаний.
6.Критериев оценки эффективности внедрения новых сортов, гибридов и технологий выращивания.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Требования к личностным компетенциям:

Ответственность
Умение работать в команде
Аккуратность
Организаторские способности.
Умение самостоятельно принимать решения. Коммуникабельность

Список технических регламентов и национальных стандартов:

1.ТР ТС 021/2011 "О безопасности пищевой продукции".
2.ТР ТС 022/2011 "Пищевая продукция в части ее маркировки".
3.ТР ТС 005/2011 "О безопасности упаковки".
4.ГОСТ 1726–2019 "Томаты свежие. Технические условия".
5.ГОСТ 33953–2016 "Огурцы свежие, реализуемые в розничной торговле. Технические условия".
6.ГОСТ 34325–2017 "Перец сладкий свежий. Технические условия".
7.ГОСТ 33954–2016 "Баклажаны свежие. Технические условия".
8.ГОСТ 33980–2016 "Продукция органического производства. Правила производства, переработки, маркировки и реализации".

Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

5

Агроном отделения (бригады, сельскохозяйственного участка, фермы, цеха) (средней квалификации)

7

Начальник управления (в сельском хозяйстве)

16. Карточка профессии "Главный агроном":

Код группы:

1310-1

Код наименования занятия:

1310-1-001

Наименование профессии:

Главный агроном

Уровень квалификации по ОРК:

8

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:

Приказ Министра сельского хозяйства Республики Казахстан от 5 сентября 2025 года № 282 "О внесении изменений в приказ Министра сельского хозяйства Республики Казахстан от 21 августа 2019 года № 307 "Об утверждении Типовых квалификационных характеристик должностей руководителей и специалистов организаций сельского хозяйства".
Глава 2. Типовые квалификационные характеристики должностей руководителей и специалистов организаций сельского и рыбного хозяйства
Раздел 1. Должности руководителей
Параграф 6. Главный агроном

Уровень профессионального образования:

Уровень образования: послевузовское образование (докторантура PhD, ученая степень доктора PhD, степень доктора PhD по профилю, кандидата наук, доктора наук)

Специальность:
-

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

Высшее образование (и/или бакалавр, магистратура, доктор философии PhD, доктор по профилю) по направлениям: растениеводство и/или животноводство и/или ветеринария и стаж работы по направлению профессиональной деятельности не менее 5 лет.

Связь с неформальным и информальным образованием:


Другие возможные наименования профессии:

2132-1-001 Агроном
2132-2-001 Бахчевод
2132-2-004 Овощевод

Основная цель деятельности:

Организация, руководство и контроль производства овощной и ягодной продукции в защищенном грунте, обеспечение соблюдения технологических процессов выращивания, внедрение современных технологий и инновационных методов с целью получения высококачественного и экономически эффективного урожая.

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1.Организация производства овощной и ягодной продукции в защищенном грунте.
2.Организация и контроль внедрения современных технологий выращивания овощных и ягодных культур в защищенном грунте.

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1: Организация производства овощной и ягодной продукции в защищенном грунте

Навык 1: Руководство технологическими процессами выращивания овощных и ягодных культур

Умения:
1.Организовывать выполнение технологических процессов выращивания овощных и ягодных культур в защищенном грунте.
2.Разрабатывать технологические карты выращивания овощных и ягодных культур с учетом их биологических особенностей.
3.Организовывать применение современных технологий выращивания овощных и ягодных культур.
4.Контролировать соблюдение технологических регламентов на всех этапах производственного процесса.
5.Оценивать качество выполнения технологических работ.
6.Организовывать эффективное использование материально-технических и трудовых ресурсов.
Знания:
1.Технологий выращивания овощных и ягодных культур в защищенном грунте.
2.Биологических особенностей овощных и ягодных культур.
3.Инновационных методов выращивания овощных и ягодных культур.
4.Требований к организации технологических процессов выращивания.
5.Методов контроля качества технологических процессов.
6.Требований охраны труда, пожарной и экологической безопасности.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 2:
Планирование агротехнических мероприятий при выращивании овощных и ягодных культур

Умения:
1.Планировать агротехнические мероприятия по выращиванию овощных и ягодных культур.
2.Разрабатывать производственные планы с учетом технологии выращивания и производственных показателей.
3.Определять потребность в семенном и посадочном материале, удобрениях, средствах защиты растений, оборудовании и трудовых ресурсах.
4.Организовывать выполнение агротехнических мероприятий.
5.Контролировать соблюдение сроков выполнения агротехнических работ.
6.Анализировать эффективность проведенных агротехнических мероприятий.
Знания:
1.Принципов планирования агротехнических мероприятий.
2.Технологий выращивания овощных и ягодных культур.
3.Влияния агротехнических приемов на рост, развитие и урожайность растений.
4.Норм расхода семенного материала, удобрений, средств защиты растений и других материально-технических ресурсов.
5.Требований государственных стандартов к качеству овощной и ягодной продукции.
6.Способов снижения потерь продукции при уборке, хранении, транспортировании и реализации.

Возможность признания
навыка:

Не требуется

Трудовая функция 2:
Организация и контроль внедрения современных технологий выращивания овощных и ягодных культур в защищенном грунте

Навык 1:
Организация внедрения современных технологий выращивания овощных и ягодных культур

Умения:
1.Анализировать современные технологии выращивания овощных и ягодных культур.
2.Планировать внедрение современных технологий в производственный процесс.
3.Организовывать внедрение инновационных технологий выращивания овощных и ягодных культур.
4.Координировать деятельность работников при внедрении новых технологий.
5.Контролировать соблюдение технологических требований при внедрении новых технологий.
6.Оценивать эффективность внедрения современных технологий.
Знания:
1.Технологий выращивания овощных и ягодных культур в защищенном грунте.
2.Инновационных методов выращивания овощных и ягодных культур.
3.Принципов организации технологических процессов.
4.Порядка внедрения новых технологий в производство.
5.Методов оценки эффективности технологических процессов.
6.Требований к организации производственной деятельности.


Возможность признания
навыка:

Не требуется

Навык 2:
Контроль эффективности применения инновационных технологий и совершенствование производственных процессов

Умения:
1.Организовывать производственную оценку эффективности применяемых технологий.
2.Анализировать результаты внедрения инновационных технологий.
3.Разрабатывать предложения по совершенствованию технологических процессов.
4.Контролировать выполнение мероприятий по повышению урожайности и качества продукции.
5.Организовывать разработку перспективных планов развития тепличного производства.
6.Оценивать эффективность использования материально-технических и трудовых ресурсов.
Знания:
1.Способов повышения урожайности и качества овощной и ягодной продукции.
2.Методов оценки эффективности производственных процессов.
3.Принципов организации производственного планирования.
4.Требований к разработке программ развития тепличного производства.
5.Порядка проведения производственного анализа и оценки результатов деятельности.
6.Критериев оценки эффективности внедрения инновационных технологий.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Требования к личностным компетенциям:

Ответственность
Умение работать в команде
Аккуратность
Организаторские способности
Масштабное мышление
Умение руководить
Требовательность
Умение самостоятельно принимать решения
Коммуникабельность

Список технических регламентов и национальных стандартов:

1.ТР ТС 021/2011 "О безопасности пищевой продукции".
2.ТР ТС 022/2011 "Пищевая продукция в части ее маркировки".
3.ТР ТС 005/2011 "О безопасности упаковки".
4.ГОСТ 1726–2019 "Томаты свежие. Технические условия".
5.ГОСТ 33953–2016 "Огурцы свежие, реализуемые в розничной торговле. Технические условия".
6.ГОСТ 34325–2017 "Перец сладкий свежий. Технические условия".
7.ГОСТ 33954–2016 "Баклажаны свежие. Технические условия".
8.ГОСТ 33980–2016 "Продукция органического производства. Правила производства, переработки, маркировки и реализации".

Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

7

Начальник управления (в сельском хозяйстве)

Глава 4. Технические данные профессионального стандарта

      17. Наименование государственного органа: Министерство сельского хозяйства Республики Казахстан

      Руководитель проекта: Насырханова Б.К., +7 (771) 375 80 45, E-mail: b.nasyrhanova@nasec.kz

      18. Некоммерческое акционерное общество "Национальный аграрный научно-образовательный центр" Министерства сельского хозяйства Республики Казахстан.

      19. Авторы: Джумадилова Г.Б. – магистр сельскохозяйственных наук Республики Казахстан, старший преподаватель НАО "Казахский национальный аграрный исследовательский университет".

      Техническое сопровождение: Кенжегулова М.Б., моб.номер.: +7 (775) 603 30 97, E-mail: m.kenzhegulova@nasec.kz

      20. Отраслевой совет по профессиональным квалификациям: от 05.05.2026 г. №176

      21. Национальный орган по профессиональным квалификациям:

      22. Национальная палата предпринимателей Республики Казахстан Атамекен: от 20.04.2026 г. № 582.

      23. Номер версии и год выпуска: 2

      24. Дата ориентировочного пересмотра: 26 октября 2029 года.

  Приложение 3 к приказу
от 8 октября 2026 года № 355

Профессиональный стандарт: "Виноградарство"

Глава 1. Общие положения

      1. Область применения профессионального стандарта: Профессиональный стандарт "Виноградарство" разработан в соответствии со статьей 5 Закона Республики Казахстан "О профессиональных квалификациях".

      Профессиональный стандарт предназначен для определения уровней квалификаций, необходимых для осуществления работниками определенного вида профессиональной деятельности, в том числе выполнения определенных трудовых функций, а также для применения при разработке образовательных программ организаций высшего, послевузовского, технического и профессионального образования.

      2. В настоящем профессиональном стандарте применяются следующие термины и определения:

      1) виноградарство – отрасль агропромышленного комплекса, направленная на выращивание столового и технического винограда для обеспечения населения свежим и сушеным виноградом, а также перерабатывающей промышленности – сырьем;

      2) ампелография – наука о видах и сортах винограда, их происхождении, свойствах, классификации и закономерностях изменения под воздействием природных факторов и деятельности человека;

      3) дефолиация – процесс искусственного удаления листьев виноградного растения, осуществляемый преимущественно с применением дефолиантов;

      4) бороздование – нанесение продольных надрезов на кору нижней части черенка для стимулирования образования придаточных корней;

      5) катаровка – удаление поверхностных корней у привитых и корнесобственных кустов винограда для стимулирования развития глубокой корневой системы, а также удаление корней на привое привитых черенков и саженцев;

      6) кильчевание черенков – предпосадочная подготовка черенков путем воздействия повышенной температуры (24–26 °С) на их основание и пониженной температуры (16–18 °С) на верхнюю часть с целью стимулирования образования корней и задержки распускания почек;

      7) нагрузка куста – количество глазков, побегов, соцветий или гроздей, приходящихся на один куст винограда;

      8) плач лозы – первая фаза годичного цикла развития виноградного растения, характеризующаяся движением восходящего сока от корневой системы к надземной части растения;

      9) столовые сорта винограда – сорта винограда, предназначенные для потребления в свежем виде, длительного хранения и производства сушеного винограда (изюма, кишмиша);

      10) технические сорта винограда – сорта винограда, предназначенные для производства винодельческой продукции, соков и иной продукции переработки;

      11) универсальные сорта винограда – сорта винограда, предназначенные как для потребления в свежем виде, так и для переработки;

      12) прищипывание побегов – удаление точки роста побега в период его активного роста;

      13) прореживание винограда – удаление части листьев, соцветий или гроздей с целью улучшения освещенности гроздей и нормирования урожая;

      14) чеканка – удаление верхушечной части вегетирующих побегов;

      15) пасынкование – полное или частичное удаление (укорачивание) пасынков (побегов второго порядка) для регулирования роста и развития виноградного растения;

      16) плантаж – предпосадочная обработка почвы, предусматривающая глубокое рыхление (не менее 50 сантиметров), дробление и перемещение почвенных слоев;

      17) подвязка – закрепление кустов винограда или их отдельных элементов на шпалере либо иных опорах, включая зеленую подвязку вегетирующих побегов и сухую подвязку прошлогодних побегов, рукавов или штамба после проведения обрезки;

      18) окулировка – способ прививки винограда одной почкой, выполняемый в летний период;

      19) информальное образование – вид образования, получаемый в ходе повседневной деятельности вне организаций образования и не сопровождаемый выдачей документа, подтверждающего результаты обучения;

      20) неформальное образование – вид образования, организуемый и осуществляемый организациями, предоставляющими образовательные услуги, без учета места, сроков и формы обучения, сопровождаемый выдачей документа, подтверждающего результаты обучения;

      21) профессиональная подгруппа – часть профессиональной группы отрасли, сформированная целостным набором трудовых функций и необходимых компетенций;

      22) профессиональная группа – совокупность профессиональных подгрупп отрасли, имеющая общую интеграционную основу и предполагающая схожий набор трудовых функций и компетенций;

      23) квалификация – степень готовности работника к качественному выполнению конкретных трудовых функций;

      24) уровень квалификации – установленная и описанная в рамке квалификаций структурированная совокупность требований к компетенциям работников, дифференцированным по параметрам знаний, умений, сложности, нестандартности трудовых контекстов, ответственности и самостоятельности;

      25) трудовая функция – набор взаимосвязанных действий, направленных на решение одной или нескольких задач процесса труда;

      26) профессиональный стандарт – стандарт, определяющий в конкретной области профессиональной деятельности требования к уровню квалификации, компетенциям, содержанию, качеству и условиям труда;

      27) профессия – основной род занятий человека, требующий определенных знаний, умений и практических навыков, приобретенных в результате специальной подготовки и подтвержденных документами об образовании;

      28) отраслевая рамка квалификаций – структурированное описание квалификационных уровней, признаваемых в отрасли;

      29) национальная рамка квалификаций – единая шкала уровней квалификаций и общепрофессиональных компетенций для разработки отраслевых рамок квалификаций и профессиональных стандартов;

      30) умения – способности применять знания и проявлять компетентность для осуществления деятельности и решения задач (логическое, интуитивное, творческое и практическое мышление);

      31) знание – результат усвоения информации посредством обучения и личного опыта; совокупность фактов, принципов, теории и практики, относящихся к сфере обучения или работы; компонент квалификации, подлежащий оценке;

      32) компетенции – качества субъекта деятельности, обеспечивающие выполнение задач профессиональной деятельности;

      33) опыт – сознательная деятельность, знания и навыки, которые могут быть приобретены и эффективно использованы в течение определенного времени.

      3. В настоящем профессиональном стандарте применяются следующие сокращения:

      1) КС – Квалификационный справочник;

      2) МСКО – Международная стандартная классификация образования;

      3) ЕТКС – Единый тарифно-квалификационный справочник;

      4) ТС – Таможенный союз;

      5) ТР–Технический регламент;

      6) РК – Республика Казахстан;

      7) СТ РК – Стандарт Республики Казахстан;

      8) ПС – Профессиональный стандарт;

      9) ГОСТ – Государственный стандарт;

      10) ОРК – Отраслевая рамка квалификаций;

      11) НРК – Национальная рамка квалификаций;

      12) ISO – Международная организация по стандартизации (International Organization for Standardization).

Глава 2. Паспорт профессионального стандарта

      4. Название профессионального стандарта: Виноградарство

      5. Код профессионального стандарта: A01210065

      6. Указание секции, раздела, группы, класса и подкласса согласно ОКЭД: A Сельское, лесное и рыбное хозяйство

      01 Растениеводство и животноводство, охота и предоставление услуг в этих областях

      01.2 Выращивание многолетних культур

      01.21 Выращивание винограда

      01.21.0 Выращивание винограда

      A Сельское, лесное и рыбное хозяйство

      01 Растениеводство и животноводство, охота и предоставление услуг в этих областях

      01.3 Воспроизводство растений

      01.30 Воспроизводство растений

      01.30.0 Воспроизводство растений

      7. Краткое описание профессионального стандарта: Закладка, выращивание и уход за техническими и столовыми сортами винограда в плодопитомниках и виноградниках с целью получения качественной виноградной продукции и посадочного материала, увеличения объемов отечественного производства и обеспечения соответствия продукции требованиям технических регламентов и стандартов качества.

      8. Перечень карточек профессий:

      1) Плодопитомниковод - 4 уровень ОРК

      2) Виноградарь-винодел - 4 уровень ОРК

      3) Техник по сельскохозяйственной технике - 5 уровень ОРК

      4) Агроном-виноградарь - 6 уровень ОРК

      5) Виноградарь - 4 уровень ОРК

Глава 3. Карточки профессий

9. Карточка профессии "Плодопитомниковод":

Код группы:

6113-1

Код наименования занятия:

6113-1-002

Наименование профессии:

Плодопитомниковод

Уровень квалификации по ОРК:

4

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:

Приказ Министра труда и социальной защиты населения Республики Казахстан от 17 января 2025 года № 499.
"Об утверждении Единого тарифно-квалификационного справочника работ и профессий рабочих (выпуск 64)"
62. Питомниковод.
Параграф 1. Питомниковод.

Уровень профессионального образования:

Уровень образования: ТиПО (специалист среднего звена)

Специальность:
-

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:


Связь с неформальным и информальным образованием:


Другие возможные наименования профессии:

Садовод
Квалифицированный рабочий в цветоводстве и садоводстве Садовник

Основная цель деятельности:

Обеспечение выполнения технологических операций по выращиванию качественного посадочного материала винограда в питомниках, заготовке прививочного материала и уходу за виноградными саженцами.

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1.Осуществление работ в питомниках по подготовке почвы, посадке; уход за виноградными саженцами
2.Ведение процесса заготовки материала для прививок и проверка приживаемости прививок

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1: Осуществление работ в питомниках по подготовке почвы, посадке; уход за виноградными саженцами

Навык 1:
Выполнение работ в питомниках по подготовке почвы, посадке и выращиванию виноградных саженцев

Умения:
1.Подготавливать почву к посадке виноградных саженцев.
2.Определять основные показатели состояния и структуры почвы.
3.Выполнять подготовительные работы перед посадкой.
4.Подготавливать и размещать виноградные саженцы для фумигации.
5.Пользоваться сельскохозяйственным инвентарем, оборудованием и приспособлениями.
6.Выполнять севооборот в виноградной школке.
7.Выполнять посадку и уход за молодыми виноградными саженцами.
8.Выполнять полив (орошение) виноградной школки.
Знания:
1.Способы подготовки почвы под виноградную школку.
2.Основные приемы обработки почвы.
3.Методы оценки качества обработки почвы.
4.Требования к качеству подготовки почвы.
5.Требования к выбору и подготовке участков для закладки питомника.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 2:
Уход за виноградными саженцами, подготовка к прививке, выкопка, сортировка и подготовка к реализации

Умения:
1.Выполнять окулировку и копулировку виноградной лозы.
2.Определять показатели качества посадочного материала.
3.Осуществлять уход за привитыми виноградными саженцами.
4.Выполнять обрезку и формирование молодых растений в соответствии с технологией выращивания.
5.Оценивать фитосанитарное состояние виноградных растений.
6.Выкапывать, сортировать и подготавливать саженцы к хранению и реализации.
Знания:
1.Технология выращивания виноградных саженцев в питомниках.
2.Способы окулировки и копулировки винограда.
3.Правила ухода за прививками.
4.Способы обрезки и формирования однолетних и двухлетних виноградных саженцев.
5.Требования к качеству посадочного материала.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Трудовая функция 2: Ведение процесса заготовки материала для прививок и проверка приживаемости прививок

Навык 1:
Подготовка прививочного материала к прививке и окулировке

Умения:
1.Подготавливать привой и подвой к прививке.
2.Обеспечивать правильное хранение черенков.
3.Заготавливать черенки (чубуки) для прививки.
4.Подготавливать подвои к проведению прививки.
5.Подготавливать инструменты, оборудование и материалы для выполнения прививочных работ.
Знания:
1.Технология подготовки прививочного материала.
2.Способы прививки винограда.
3.Методы зимнего хранения черенков, сеянцев и саженцев.
4.Требования к качеству привоя и подвоя.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 2:
Контроль приживаемости прививок

Умения:
1.Проверять приживаемость прививок и физиологическое состояние подвоя.
2.Выполнять учет и подсчет прижившихся прививок.
3.Вести документацию по учету приживаемости прививок.
4.Выполнять мероприятия по выращиванию здорового посадочного материала.
Знания:
1.Методы учета приживаемости прививок.
2.Способы оценки физиологического состояния подвоя.
3.Технология контроля качества прививочных работ.
4.Методы окулировки и прививки винограда.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Требования к личностным компетенциям:

Умение работать в команде Коммуникабельность
Решение стандартных и простых однотипных практических задач Исполнительность
Обучаемость
Аккуратность и ответственность в работе Дисциплинированность
Выносливость

Список технических регламентов и национальных стандартов:

1.ТР ТС 021/2011 "О безопасности пищевой продукции".
2.ТР ТС 022/2011 "Пищевая продукция в части ее маркировки".
3.ГОСТ 32786–2014 "Виноград свежий столовый. Технические условия" (применяется в Республике Казахстан в качестве национального стандарта).
4.ГОСТ 31782–2012 "Виноград свежий машинной и ручной уборки для промышленной переработки. Технические условия".
5.СТ РК ЕЭК ООН FFV-19-2019 "Виноград свежий. Требования при поставке и контроль качества".

Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

4

Супервайзер (бригадир) питомника

4

Виноградарь - винодел

3

Квалифицированный сельскохозяйственный рабочий (смешанные культуры)

5

Техник- агроном (садоводство)

10. Карточка профессии "Виноградарь-винодел":

Код группы:

6112-0

Код наименования занятия:

6112-0-002

Наименование профессии:

Виноградарь-винодел

Уровень квалификации по ОРК:

4

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:

"Об утверждении Единого тарифно-квалификационного справочника работ и профессий рабочих (выпуск 64)"
Приказ Министра труда и социальной защиты населения Республики Казахстан от 17 января 2025 года № 499.
Часть IV
Раздел 19. Характеристики работ профессий рабочих в растениеводстве, водном и лесном хозяйстве".
53. Виноградарь
Параграф 1. Виноградарь.

Уровень профессионального образования:

Уровень образования: ТиПО (специалист среднего звена)

Специальность:
-

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:


Связь с неформальным и информальным образованием:


Другие возможные наименования профессии:

Виноградарь
Плодоовощевод

Основная цель деятельности:

Организация и контроль технологических процессов выращивания, ухода, уборки и первичной подготовки столовых и технических сортов винограда для реализации и переработки.

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1.Организация и контроль технологического процесса выращивания винограда.
2.Организация уборки урожая и обеспечение качества виноградной продукции.

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1: Организация и контроль технологического процесса выращивания винограда

Навык 1: Организация выполнения технологических операций по выращиванию винограда

Умения
1.Организовывать подготовку почвы к закладке виноградников.
2.Организовывать посадку и подсадку виноградных насаждений.
3.Контролировать выполнение агротехнических мероприятий по уходу за виноградниками.
4.Организовывать проведение поливов, внесения органических и минеральных удобрений.
5.Контролировать проведение мероприятий по защите виноградников от вредителей, болезней и сорной растительности.
6.Оценивать фитосанитарное состояние виноградников.
7.Организовывать ремонт (восполнение) виноградников и маточных насаждений.
8.Контролировать соблюдение технологии выращивания технических и столовых сортов винограда.
9.Определять степень зрелости винограда и сроки уборки урожая.
Знания
1.Основы виноградарства.
2.Ампелография.
3.Биологические особенности виноградного растения.
4.Строение и физиология виноградного куста.
5.Технология выращивания столовых и технических сортов винограда.
6.Агротехнические мероприятия по уходу за виноградниками.
7.Способы формирования и обрезки виноградного куста.
8.Основы почвоведения и агрохимии.
9.Основы защиты растений.
10.Устройство, принцип работы и правила эксплуатации сельскохозяйственной техники и оборудования.
11.Требования охраны труда, пожарной безопасности и производственной санитарии.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 2: Планирование и координация процесса выращивания винограда

Умения
1.Планировать проведение агротехнических мероприятий.
2.Определять потребность в материально-технических ресурсах.
3.Планировать внесение удобрений и средств защиты растений.
4.Оценивать пригодность почвенно-климатических условий для выращивания винограда.
5.Организовывать работу работников, занятых выращиванием винограда.
6.Контролировать соблюдение технологических карт выращивания винограда.
7.Анализировать результаты выращивания и принимать меры по повышению урожайности.
Знания
1.Технология выращивания винограда.
2.Организация сельскохозяйственного производства.
3.Основы экономики сельскохозяйственного производства.
4.Земельное законодательство Республики Казахстан.
5.Требования нормативных документов в области виноградарства.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Трудовая функция 2: Организация уборки урожая и обеспечение качества виноградной продукции

Навык 1:
Организация уборки урожая и первичной подготовки продукции

Умения
1.Определять оптимальные сроки уборки урожая.
2.Организовывать сбор столового и технического винограда.
3.Контролировать соблюдение технологии уборки урожая.
4.Организовывать сортировку и первичную подготовку винограда.
5.Обеспечивать сохранность продукции при транспортировке.
6.Организовывать доставку винограда на перерабатывающие предприятия или в места реализации.
7.Контролировать качество выполняемых работ.
Знания
1.Технология уборки винограда.
2.Требования к качеству столового и технического винограда.
3.Основы послеуборочной обработки продукции.
4.Требования к транспортировке и хранению винограда.
5.Основы первичной переработки виноградного сырья.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 2:
Контроль качества виноградной продукции и ведение производственной документации

Умения
1.Определять технологическую степень зрелости винограда.
2.Оценивать качество виноградной продукции в соответствии с установленными требованиями.
3.Контролировать соблюдение требований технических регламентов и стандартов.
4.Вести учет площадей виноградников, сортового состава и урожайности.
5.Оформлять производственную документацию по выращиванию и уборке винограда.
6.Контролировать выполнение требований по качеству продукции при реализации и поставке на переработку.
Знания
1.Показатели качества столового и технического винограда.
2.Методы определения технологической зрелости винограда.
3.Требования технических регламентов и национальных стандартов к виноградной продукции.
4.Основы контроля качества сельскохозяйственной продукции.
5.Порядок ведения производственной документации и учета виноградных насаждений.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Требования к личностным компетенциям:

Организованность
Инициативность
Внимательность
Ответственность Дисциплинированность Исполнительность
Гибкость мышления
Ориентация на результат
Высокая обучаемость Коммуникабельность
Навыки делового общения

Список технических регламентов и национальных стандартов:

1.ТР ТС 021/2011 "О безопасности пищевой продукции".
2.ТР ТС 022/2011 "Пищевая продукция в части ее маркировки".
3.ГОСТ 32786–2014 "Виноград свежий столовый. Технические условия" (применяется в Республике Казахстан в качестве национального стандарта).
4.ГОСТ 31782–2012 "Виноград свежий машинной и ручной уборки для промышленной переработки. Технические условия".
5.СТ РК ЕЭК ООН FFV-19-2019 "Виноград свежий. Требования при поставке и контроль качества".

Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

3

Квалифицированный сельскохозяйственный рабочий (смешанные культуры)

5

Агроном по защите растений (средней квалификации)

11. Карточка профессии "Техник по сельскохозяйственной технике":

Код группы:

3115-2

Код наименования занятия:

3115-2-006

Наименование профессии:

Техник по сельскохозяйственной технике

Уровень квалификации по ОРК:

5

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:


Уровень профессионального образования:

Уровень образования: послесреднее образование (прикладной бакалавриат)

Специальность: Механизация сельского хозяйства

Квалификация:

Требования к опыту работы:


Связь с неформальным и информальным образованием:


Другие возможные наименования профессии:

Техник-механик

Основная цель деятельности:

Обеспечение технической готовности сельскохозяйственных машин, механизмов и оборудования, используемых при выращивании винограда, посредством их эксплуатации, технического обслуживания, диагностики, ремонта и поддержания в исправном техническом состоянии.

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1.Эксплуатация сельскохозяйственных машин и оборудования.
2.Ремонт и техническое обслуживание сельскохозяйственной техники.

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1: Эксплуатация сельскохозяйственных машин и оборудования

Навык 1:
Подготовка сельскохозяйственной техники к эксплуатации

Умения:
1.Читать сборочные чертежи узлов и механизмов сельскохозяйственной техники.
2.Выполнять сборочные и регулировочные работы сельскохозяйственных машин и оборудования.
3.Применять необходимые расходные материалы, горюче-смазочные материалы и технические жидкости при подготовке сельскохозяйственной техники к эксплуатации.
4.Анализировать условия эксплуатации сельскохозяйственной техники и агротехнические требования к выполнению технологических операций.
5.Подбирать оптимальный состав машинно-тракторных агрегатов.
6.Выполнять настройку машинно-тракторных агрегатов и оборудования.
7.Выбирать способы движения и режимы работы сельскохозяйственной техники.
Знания:
1.Технические характеристики, конструктивные особенности, режимы и правила эксплуатации сельскохозяйственной техники и оборудования.
2.Назначение и правила применения расходных материалов, горюче-смазочных материалов и технических жидкостей при подготовке сельскохозяйственной техники к эксплуатации.
3.Агротехнические требования к выполнению технологических операций.
4.Требования охраны труда, пожарной и экологической безопасности.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 2:
Наладка сельскохозяйственной техники и оборудования

Умения:
1.Выполнять обкатку узлов и механизмов сельскохозяйственных машин и оборудования.
2.Подбирать и применять расходные материалы, горюче-смазочные материалы и технические жидкости, необходимые для выполнения технологических операций.
3.Выявлять неисправности и отказы сельскохозяйственной техники.
4.Составлять акт технического состояния сельскохозяйственной техники.
5.Выполнять технологические операции с использованием машинно-тракторных агрегатов и оборудования.
6.Контролировать параметры выполнения технологических операций.
7.Оценивать качество ремонта сельскохозяйственной техники.
Знания:
1. Принципы работы и технические характеристики сельскохозяйственных машин, механизмов и оборудования.
2. Технология наладки, регулировки, обкатки и ввода в эксплуатацию сельскохозяйственной техники и оборудования.
3. Виды, причины возникновения и методы выявления неисправностей и отказов сельскохозяйственной техники.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Трудовая функция 2
Ремонт и техническое обслуживание сельскохозяйственной техники

Навык 1:
Оценка технического состояния сельскохозяйственной техники и оборудования

Умения:
1.Определять техническое состояние сельскохозяйственной техники.
2.Выявлять внешние повреждения и неисправности.
3.Выполнять своевременный ремонт и устранять выявленные неисправности.
4.Определять потребность в материально-техническом обеспечении технического обслуживания сельскохозяйственной техники.
5.Оформлять заявки на проведение ремонта или технического обслуживания.
Знания:
1.Порядок применения расходных материалов, горюче-смазочных материалов, технических жидкостей, инструментов, оборудования и средств индивидуальной защиты при техническом обслуживании сельскохозяйственной техники.
2.Порядок оформления документации по техническому обслуживанию сельскохозяйственной техники.
3.Требования охраны труда, пожарной и экологической безопасности.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 2:
Подготовка сельскохозяйственной техники и оборудования к работе

Умения:
1.Применять расходные материалы, горюче-смазочные материалы и технические жидкости в соответствии с химмотологической картой машины.
2.Проверять работоспособность оборудования и сельскохозяйственной техники, выполнять настройку оборудования и инструмента.
Знания:
1.Технические характеристики, конструктивные особенности и режимы эксплуатации сельскохозяйственной техники.
2.Нормативно-техническую документацию по эксплуатации и техническому обслуживанию сельскохозяйственной техники.
3.Назначение и правила применения расходных материалов, горюче-смазочных материалов, технических жидкостей, инструментов, оборудования и средств индивидуальной защиты при техническом обслуживании сельскохозяйственной техники.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Требования к личностным компетенциям:

Организованность
Инициативность
Внимательность
Ответственность
Исполнительность
Гибкость мышления
Ориентация на результат
Высокая обучаемость
Деловое общение
Работа в команде

Список технических регламентов и национальных стандартов:

1.ТР ТС 021/2011 "О безопасности пищевой продукции".
2.ТР ТС 022/2011 "Пищевая продукция в части ее маркировки".
3.ГОСТ 32786–2014 "Виноград свежий столовый. Технические условия" (применяется в Республике Казахстан в качестве национального стандарта).
4.ГОСТ 31782–2012 "Виноград свежий машинной и ручной уборки для промышленной переработки. Технические условия".
5.СТ РК ЕЭК ООН FFV-19-2019 "Виноград свежий. Требования при поставке и контроль качества".

Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

6

Инженер по сельскохозяйственной технике

6

Инженер-механик сельскохозяйственного производства

5

Помощник инженера- механика

6

Инженер по внедрению новой техники и технологии

4

Наладчик сельскохозяйственных машин и тракторов

12. Карточка профессии "Агроном-виноградарь"

Код группы:

2132-1

Код наименования занятия:

2132-1-006

Наименование профессии:

Агроном-виноградарь

Уровень квалификации по ОРК:

6

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:

Приказ Министра сельского хозяйства Республики Казахстан от 5 сентября 2025 года № 282 "О внесении изменений в приказ Министра сельского хозяйства Республики Казахстан от 21 августа 2019 года № 307 "Об утверждении Типовых квалификационных характеристик должностей руководителей и специалистов организаций сельского хозяйства".
Раздел 2. Должности специалистов
Параграф 1. Агроном

Уровень профессионального образования:

Уровень образования: высшее образование (бакалавриат, специалитет, ординатура)

Специальность: Агрономия

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

I категории: высшее образование (и/или бакалавриат, магистратура, доктор философии (PhD), доктор по профилю) по направлениям растениеводство и/или животноводство и/или ветеринария и стаж работы на должности агронома II категории не менее 3 лет;
II категории: высшее образование (и/или бакалавриат, магистратура, доктор философии (PhD), доктор по профилю) по направлениям растениеводство и/или животноводство и/или ветеринария и стаж работы по направлению профессиональной деятельности не менее 3 лет или техническое и профессиональное (среднее специальное, среднее профессиональное) образование по специальности "Агрономия" и стаж работы на должности агронома не менее 5 лет;
Без категории: высшее образование (и/или бакалавриат, магистратура, доктор философии (PhD), доктор по профилю) по направлениям растениеводство и/или животноводство и/или ветеринария и стаж работы по направлению профессиональной деятельности не менее 3 лет или техническое и профессиональное (среднее специальное, среднее профессиональное) образование по специальности "Агрономия" без предъявления требований к стажу работы.

Связь с неформальным и информальным образованием:


Другие возможные наименования профессии:

Агроном
Агроном-почвовед

Основная цель деятельности:

Организация и контроль технологических процессов выращивания винограда, разработка и внедрение агротехнических мероприятий, направленных на получение высококачественной продукции и повышение эффективности виноградарства.

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1.Выполнение работ в рамках разработанных технологий возделывания винограда
2.Разработка и организация системы мероприятий по повышению эффективности производства винограда

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1: Выполнение работ в рамках разработанных технологий возделывания винограда

Навык 1:
Организация выполнения технологических операций по выращиванию винограда

Умения:
1.Планировать последовательность и сроки проведения технологических операций с учетом почвенно-климатических и погодных условий.
2.Определять объемы работ и распределять производственные задания между работниками.
3.Организовывать выполнение технологических операций в соответствии с технологическими картами.
4.Контролировать качество и своевременность выполнения агротехнологических работ.
5.Определять агротехнические требования к выполнению технологических операций.
6.Проводить технологические регулировки сельскохозяйственной техники и оборудования, используемых при выращивании винограда.
7.Выявлять и устранять нарушения технологического процесса.
8.Применять современные технологии и методы выращивания винограда.
Знания:
1.Технология выращивания винограда.
2.Технологические карты возделывания винограда.
3.Биологические особенности виноградной лозы.
4.Агротехнические требования к выполнению технологических операций.
5.Устройство и правила эксплуатации сельскохозяйственной техники и оборудования.
6.Нормы выработки и организации труда при выращивании винограда.
7.Требования охраны труда, промышленной и пожарной безопасности.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 2:
Контроль роста, развития и фитосанитарного состояния виноградных насаждений

Умения:
1.Проводить фенологические наблюдения за развитием виноградной лозы.
2.Оценивать состояние растений на различных этапах вегетации.
3.Выявлять признаки дефицита элементов питания, болезней и повреждений вредителями.
4.Проводить мониторинг фитосанитарного состояния виноградников.
5.Анализировать результаты обследований и определять необходимые агротехнические мероприятия.
6.Контролировать соблюдение технологий ухода за виноградниками.
7.Разрабатывать предложения по корректировке технологических процессов выращивания.
Знания:
1.Фенологические фазы развития виноградной лозы.
2.Морфологические и биологические особенности винограда.
3.Основные болезни, вредители и сорная растительность виноградников.
4.Методы диагностики питания растений.
5.Методы фитосанитарного мониторинга.
6.Способы анализа результатов наблюдений.
7.Требования охраны труда при проведении полевых обследований.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Трудовая функция 2: Разработка и организация системы мероприятий по повышению эффективности производства винограда

Навык 1: Планирование агротехнологических мероприятий по выращиванию винограда

Умения:
1.Разрабатывать технологические карты выращивания винограда с учетом почвенно-климатических условий.
2.Обосновывать выбор сортов винограда в зависимости от природно-климатических условий и производственных целей.
3.Разрабатывать систему обработки почвы, питания и защиты растений.
4.Определять потребность в посадочном материале, удобрениях, средствах защиты растений и других материально-технических ресурсах.
5.Планировать объемы и сроки проведения технологических операций.
6.Определять потребность в трудовых и технических ресурсах.
7.Организовывать внедрение современных технологий выращивания винограда.
8.Оценивать эффективность применяемых агротехнологических мероприятий.
Знания:
1.Современные технологии выращивания винограда.
2.Сортовые особенности винограда.
3.Системы обработки почвы, питания и защиты растений.
4.Методы планирования агротехнологических мероприятий.
5.Требования к посадочному материалу.
6.Основы рационального использования материально-технических ресурсов.
7.Требования нормативных документов в области растениеводства.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 2:
Ведение агрономической документации и анализ эффективности производства винограда

Умения:
1.Вести агрономическую учетную и отчетную документацию.
2.Оформлять технологические карты, производственные планы и рабочую документацию.
3.Использовать специализированные информационные системы и программное обеспечение.
4.Выполнять расчеты потребности в удобрениях, средствах защиты растений и других производственных ресурсах.
5.Анализировать производственные показатели выращивания винограда.
6.Подготавливать предложения по совершенствованию технологии производства.
7.Составлять отчеты по результатам производственной деятельности.
Знания:
1.Порядок ведения агрономической учетно-отчетной документации.
2.Методы расчета потребности в материально-технических ресурсах.
3.Основы анализа эффективности производства продукции виноградарства.
4.Информационные системы и специализированные программы, применяемые в растениеводстве.
5.Требования к оформлению производственной документации.
6.Основы экономики и организации производства в виноградарстве.
7.Требования законодательства Республики Казахстан в области сельского хозяйства и охраны труда.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Требования к личностным компетенциям:

Ответственность
Организационные способности Аналитическое мышление
Инновационность и новаторство Саморегулирование
Ориентация на развитие
Конструктивность
Внимательность
Инициативность

Список технических регламентов и национальных стандартов:

1.ТР ТС 021/2011 "О безопасности пищевой продукции".
2.ТР ТС 022/2011 "Пищевая продукция в части ее маркировки".
3.ГОСТ 32786–2014 "Виноград свежий столовый. Технические условия" (применяется в Республике Казахстан в качестве национального стандарта).
4.ГОСТ 31782–2012 "Виноград свежий машинной и ручной уборки для промышленной переработки. Технические условия".
5.СТ РК ЕЭК ООН FFV-19-2019 "Виноград свежий. Требования при поставке и контроль качества".

Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

7

Главный агроном

5

Агроном отделения (бригады, сельскохозяйственного участка, фермы, цеха) (средней квалификации)

13. Карточка профессии "Виноградарь":

Код группы:

6112-0

Код наименования занятия:

6112-0-001

Наименование профессии:

Виноградарь

Уровень квалификации по ОРК:

4

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:

"Об утверждении Единого тарифно-квалификационного справочника работ и профессий рабочих (выпуск 64)"
Приказ Министра труда и социальной защиты населения Республики Казахстан от 17 января 2025 года № 499.
Часть IV
Раздел 19. Характеристики работ профессий рабочих в растениеводстве, водном и лесном хозяйстве".
53. Виноградарь
Параграф 1. Виноградарь.

Уровень профессионального образования:

Уровень образования: ТиПО (специалист среднего звена)

Специальность:
-

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:


Связь с неформальным и информальным образованием:


Другие возможные наименования профессии:


Основная цель деятельности:

Обслуживание и выполнение подготовительных, основных и вспомогательных работ по выращиванию, уходу и сбору урожая винограда.

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1.Выполнение работ по выращиванию и уходу за виноградом.
2.Выполнение работ по защите виноградников, сбору урожая и подготовке инвентаря.

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1: Выполнение работ по выращиванию и уходу за виноградом

Навык 1:
Подготовка участка и посадка винограда

Умения:
1.Подготавливать участок к закладке виноградника.
2.Выполнять подготовку почвы к посадке.
3.Размечать участок под посадку.
4.Выполнять посадку виноградных саженцев.
5.Устанавливать шпалеры и опоры.
6.Контролировать качество выполненных работ.
Знания:
1.Технология подготовки почвы.
2.Способы посадки винограда.
3.Требования к посадочному материалу.
4.Правила устройства шпалер.
5.Основы выращивания винограда.
6.Требования охраны труда.

Возможность признания навыка:

Не требуется


Навык 2:
Уход за виноградными насаждениями

Умения:
1.Выполнять полив виноградников.
2.Проводить обрезку и формирование кустов.
3.Выполнять подвязку лозы.
4.Выполнять зеленые операции (обломка, пасынкование, чеканка и др.).
5.Подготавливать посадочный материал.
6.Выполнять укрытие виноградников на зимний период.
7.Выполнять уход за молодыми и плодоносящими насаждениями.
Знания:
1.Биологические особенности винограда.
2.Способы формирования кустов.
3.Правила обрезки и подвязки.
4.Технология ухода за виноградниками.
5.Основные сорта винограда.
6.Требования охраны труда.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Трудовая функция 2: Выполнение работ по защите виноградников, сбору урожая и подготовке инвентаря

Навык 1:
Защита виноградников и сбор урожая

Умения:
1.Вносить удобрения.
2.Выполнять мероприятия по защите растений.
3.Выявлять признаки болезней и вредителей.
4.Подготавливать виноград к уборке.
5.Выполнять сбор урожая вручную и с применением средств механизации.
6.Сортировать, упаковывать и подготавливать продукцию к транспортировке.
7.Соблюдать санитарные требования при уборке урожая.
Знания:
1.Основные болезни и вредители винограда.
2.Способы защиты растений.
3.Виды удобрений и правила их применения.
4.Технология уборки винограда.
5.Требования к качеству продукции.
6.Санитарные требования и требования охраны труда.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 2:
Подготовка и использование инвентаря, оборудования и средств механизации

Умения:
1.Подготавливать инвентарь и оборудование к работе.
2.Пользоваться ручным инвентарем и средствами малой механизации.
3.Проверять исправность оборудования.
4.Выявлять неисправности инвентаря и сообщать о них руководителю.
5.Выполнять очистку, мойку и хранение инвентаря после окончания работ.
6.Соблюдать требования безопасной эксплуатации оборудования.
Знания:
1.Устройство ручного инвентаря и средств механизации.
2.Правила эксплуатации оборудования.
3.Правила ухода за инвентарем.
4.Основы технического обслуживания оборудования.
5.Требования охраны труда и пожарной безопасности.


Возможность признания навыка:

Не требуется

Требования к личностным компетенциям:

Сенсорная память Физическая выносливость Аккуратность Ответственность в работе Дисциплинированность
Обонятельная и вкусовая память Исполнительность

Список технических регламентов и национальных стандартов:

1.ТР ТС 021/2011 "О безопасности пищевой продукции".
2.ТР ТС 022/2011 "Пищевая продукция в части ее маркировки".
3.ГОСТ 32786–2014 "Виноград свежий столовый. Технические условия" (применяется в Республике Казахстан в качестве национального стандарта).
4.ГОСТ 31782–2012 "Виноград свежий машинной и ручной уборки для промышленной переработки. Технические условия".
5.СТ РК ЕЭК ООН FFV-19-2019 "Виноград свежий. Требования при поставке и контроль качества".

Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

5

Техник- агроном (садоводство)

3

Квалифицированный сельскохозяйственный рабочий (смешанные культуры)

Глава 4. Технические данные профессионального стандарта

      14. Наименование государственного органа: Министерство сельского хозяйства Республики Казахстан

      Руководитель проекта: Насырханова Б.К., +7 (771) 375 80 45, E-mail: b.nasyrhanova@nasec.kz

      15. Некоммерческое акционерное общество "Национальный аграрный научно-образовательный центр" Министерства сельского хозяйства Республики Казахстан.

      16. Авторы: Олейченко С.Н. – доктор сельскохозяйственных наук, профессор, профессор кафедры плодоовощеводства, защиты и карантина растений НАО "Казахский национальный аграрный исследовательский университет". E-mail: oleichenko@mail.ru, моб.номер.: +7(701)6195205

      Техническое сопровождение: Кенжегулова М.Б., моб.номер.: +7 (775) 603 30 97, E-mail: m.kenzhegulova@nasec.kz

      17. Отраслевой совет по профессиональным квалификациям: от 05.05.2026 г. №176

      18. Национальный орган по профессиональным квалификациям:

      19. Национальная палата предпринимателей Республики Казахстан Атамекен: от 20.04.2026 г. № 582.

      20. Номер версии и год выпуска:2

      21. Дата ориентировочного пересмотра: 26 октября 2029 года.

  Приложение 4 к приказу
от 8 октября 2026 года № 355

Профессиональный стандарт: "Выращивание бобовых и масличных культур"

Глава 1. Общие положения

      1. Область применения профессионального стандарта: Профессиональный стандарт "Выращивание бобовых и масличных культур" разработан в соответствии со статьей 5 Закона Республики Казахстан "О профессиональных квалификациях".

      Профессиональный стандарт предназначен для определения уровней квалификаций, необходимых для осуществления работниками определенного вида профессиональной деятельности, в том числе выполнения определенных трудовых функций, а также для применения при разработке образовательных программ организаций высшего, послевузовского, технического и профессионального образования.

      2. В настоящем профессиональном стандарте применяются следующие термины и определения:

      1) зернобобовые культуры – сельскохозяйственные растения семейства бобовых, возделываемые для получения продовольственного и кормового зерна, богатого белком (горох, фасоль, соя, нут, чечевица, вика и другие);

      2) масличные культуры – сельскохозяйственные растения, выращиваемые для получения растительных масел и маслосемян (подсолнечник, рапс, лен масличный, соя, горчица, сафлор и другие);

      3) послеуборочное дозревание семян – биохимический процесс, происходящий в свежеубранных семенах, обеспечивающий достижение ими физиологической зрелости и высоких посевных качеств;

      4) посев – размещение семян в почве с соблюдением установленной нормы, глубины и способа посева для получения дружных всходов и формирования урожая;

      5) фазы развития растений – последовательные этапы роста и развития растений от прорастания семян до полного созревания урожая;

      6) всходы – стадия развития растений, характеризующаяся появлением проростков на поверхности почвы;

      7) кущение – образование боковых побегов из подземных стеблевых узлов растения, сопровождающееся развитием придаточной корневой системы;

      8) информальное образование – вид образования, получаемый в ходе повседневной деятельности вне организаций образования и не сопровождаемый выдачей документа, подтверждающего результаты обучения;

      9) неформальное образование – вид образования, организуемый и осуществляемый организациями, предоставляющими образовательные услуги, без учета места, сроков и формы обучения, сопровождаемый выдачей документа, подтверждающего результаты обучения;

      10) профессиональная подгруппа – часть профессиональной группы отрасли, сформированная целостным набором трудовых функций и необходимых компетенций;

      11) профессиональная группа – совокупность профессиональных подгрупп отрасли, имеющая общую интеграционную основу и предполагающая схожий набор трудовых функций и компетенций;

      12) квалификация – степень готовности работника к качественному выполнению конкретных трудовых функций;

      13) уровень квалификации – установленная и описанная в рамке квалификаций структурированная совокупность требований к компетенциям работников, дифференцированным по параметрам знаний, умений, сложности, нестандартности трудовых контекстов, ответственности и самостоятельности;

      14) трудовая функция – набор взаимосвязанных действий, направленных на решение одной или нескольких задач процесса труда;

      15) профессиональный стандарт – стандарт, определяющий в конкретной области профессиональной деятельности требования к уровню квалификации, компетенциям, содержанию, качеству и условиям труда;

      16) профессия – основной род занятий человека, требующий определенных знаний, умений и практических навыков, приобретенных в результате специальной подготовки и подтвержденных документами об образовании;

      17) отраслевая рамка квалификаций – структурированное описание квалификационных уровней, признаваемых в отрасли;

      18) национальная рамка квалификаций – единая шкала уровней квалификаций и общепрофессиональных компетенций для разработки отраслевых рамок квалификаций и профессиональных стандартов;

      19) умения – способности применять знания и проявлять компетентность для осуществления деятельности и решения задач (логическое, интуитивное, творческое и практическое мышление);

      20) знание – результат усвоения информации посредством обучения и личного опыта; совокупность фактов, принципов, теории и практики, относящихся к сфере обучения или работы; компонент квалификации, подлежащий оценке;

      21) компетенции – качества субъекта деятельности, обеспечивающие выполнение задач профессиональной деятельности;

      22) опыт – сознательная деятельность, знания и навыки, которые могут быть приобретены и эффективно использованы в течение определенного времени;

      3. В настоящем профессиональном стандарте применяются следующие сокращения:

      1) КС – Квалификационный справочник;

      2) МСКО – Международная стандартная классификация образования;

      3) ЕТКС – Единый тарифно-квалификационный справочник;

      4) ТС – Таможенный союз;

      5) ТР–Технический регламент;

      6) РК – Республика Казахстан;

      7) СТ РК – Стандарт Республики Казахстан;

      8) ПС – Профессиональный стандарт;

      9) ГОСТ – Государственный стандарт;

      10) ОРК – Отраслевая рамка квалификаций;

      11) НРК – Национальная рамка квалификаций;

      12) ISO – Международная организация по стандартизации (International Organization for Standardization).

Глава 2. Паспорт профессионального стандарта

      4. Название профессионального стандарта: Выращивание бобовых и масличных культур

      5. Код профессионального стандарта: A01111066

      6. Указание секции, раздела, группы, класса и подкласса согласно ОКЭД: A Сельское, лесное и рыбное хозяйство

      Растениеводство и животноводство, охота и предоставление услуг в этих областях

      Выращивание одно- или двухлетних культур

      Выращивание зерновых (кроме риса), бобовых и масличных культур

      Выращивание зерновых и зернобобовых культур, включая семеноводство A Сельское, лесное и рыбное хозяйство

      Растениеводство и животноводство, охота и предоставление услуг в этих областях

      Выращивание одно- или двухлетних культур

      01.11 Выращивание зерновых (кроме риса), бобовых и масличных культур

      Выращивание масличных культур и их семян

      7. Краткое описание профессионального стандарта: Производство сельскохозяйственными товаропроизводителями зернобобовых и масличных культур. Организация и выполнение агротехнических мероприятий, включая подготовку семенного ложа, подготовку семенного материала к посеву, уход за посевами, внесение минеральных и органических удобрений, проведение листовых обработок, соблюдение севооборота и обновление семенного материала, направленных на повышение урожайности сельскохозяйственных культур на основе научно обоснованных рекомендаций.

      8. Перечень карточек профессий:

      1) Оператор линии протравливания семян - 3 уровень ОРК

      2) Фермер специализирующийся на выращивании различных сельскохозяйственных культур - 4 уровень ОРК

      3) Полевод - 4 уровень ОРК

      4) Рабочий по выращиванию и использованию пестицидов - 4 уровень ОРК

      5) Главный агроном - 8 уровень ОРК

      6) Агрохимик - 6 уровень ОРК

      7) Почвовед (средней квалификации) - 5 уровень ОРК

Глава 3. Карточки профессий

9. Карточка профессии "Оператор линии протравливания семян":

Код группы:

8341-2

Код наименования занятия:

8341-2-009

Наименование профессии:

Оператор линии протравливания семян

Уровень квалификации по ОРК:

3

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:

Приказ Министра труда и социальной защиты населения Республики Казахстан от 17 января 2025 года № 499.
"Об утверждении Единого тарифно-квалификационного справочника работ и профессий рабочих (выпуск 64)"
Часть IV
Раздел 19. Характеристики работ профессий рабочих в растениеводстве, водном и лесном хозяйстве".
63. Полевод.
Параграф 1. Полевод.

Уровень профессионального образования:

Уровень образования: ТиПО (рабочие профессии)

Специальность:
-

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

Не требуется

Связь с неформальным и информальным образованием:


Другие возможные наименования профессии:

Протравщик хлопковых семян

Основная цель деятельности:

Ведение, контроль и обеспечение технологического процесса протравливания семян бобовых и масличных культур с соблюдением требований качества, промышленной, экологической и производственной безопасности.

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1.Ведение процесса протравливания семян бобовых и масличных культур на автоматизированной (механизированной) линии сухим, полусухим или дисперсным способом

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1: Ведение процесса протравливания семян бобовых и масличных культур на автоматизированной (механизированной) линии сухим, полусухим или дисперсным способом

Навык 1: Подготовка линии протравливания семян к работе и выполнение процесса протравливания

Умения:
1.Подготавливать оборудование линии протравливания к работе и проверять его техническое состояние.
2.Выполнять наладку рабочих органов и проверять исправность контрольно-измерительных приборов.
3.Готовить рабочие растворы (смеси) препаратов в соответствии с технологическими требованиями.
4.Подготавливать семена к протравливанию и обеспечивать их равномерную подачу на технологическую линию.
5.Выполнять процесс протравливания семян в установленном технологическом режиме.
6.Регулировать производительность линии в процессе работы.
7.Очищать оборудование после завершения работы и подготавливать его к следующему производственному циклу.
Знания:
1.Основы технологии возделывания бобовых и масличных культур.
2.Устройство, назначение и принцип работы линии протравливания семян.
3.Технология протравливания семян сухим, полусухим и дисперсным способами.
4.Виды протравителей, нормы их расхода и требования к применению.
5.Порядок подготовки, наладки и технической эксплуатации оборудования.
6.Назначение и принцип работы контрольно-измерительных приборов.
7.Требования охраны труда, промышленной и экологической безопасности при работе с химическими препаратами.


Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 2:
Контроль и регулирование технологического процесса протравливания семян

Умения:
1.Контролировать соблюдение параметров технологического процесса протравливания семян.
2.Регулировать подачу семян, протравителя и производительность линии.
3.Обеспечивать равномерное нанесение препарата на поверхность семян.
4.Контролировать качество обработанных семян в соответствии с установленными требованиями.
5.Выявлять отклонения технологического процесса и принимать меры по их устранению.
6.Контролировать расход семян, протравителей и вспомогательных материалов.
7.Вести производственную документацию и фиксировать параметры технологического процесса.
Знания:
1.Технологические режимы протравливания семян бобовых и масличных культур.
2.Требования к качеству и равномерности обработки семян.
3.Методы контроля качества протравливания семян.
4.Нормы расхода протравителей и вспомогательных материалов.
5.Причины возникновения отклонений технологического процесса и способы их устранения.
6.Порядок регулирования производительности линии.
7.Порядок ведения производственной документации.
8.Требования охраны труда, пожарной, санитарной и экологической безопасности.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Требования к личностным компетенциям:

Дисциплинированность Ответственность Исполнительность Аналитическое мышление

Список технических регламентов и национальных стандартов:

1.ТР ТС 015/2011 "О безопасности зерна".
2.ТР ТС 019/2011 "О безопасности средств индивидуальной защиты".
3.СТ РК ISO 9001 "Системы менеджмента качества. Требования".
4.СТ РК ISO 45001 "Системы менеджмента безопасности труда и охраны здоровья. Требования и руководство по применению".
5.СТ РК ISO 14001 "Системы экологического менеджмента. Требования и руководство по применению".
6.ГОСТ ISO 6322 (в соответствующих частях) "Хранение зерна и зерновых продуктов. Общие требования".
7.ГОСТ на семена сельскохозяйственных культур (посевные качества семян), применяемый для соответствующих бобовых и масличных культур.

Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

2

Рабочий по орошению земель

4

Фермер, специализирующийся на выращивании различных сельскохозяйственных культур

10. Карточка профессии "Фермер специализирующийся на выращивании различных сельскохозяйственных культур":

Код группы:

6114-0

Код наименования занятия:

6114-0-007

Наименование профессии:

Фермер специализирующийся на выращивании различных сельскохозяйственных культур

Уровень квалификации по ОРК:

4

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:


Уровень профессионального образования:

Уровень образования: ТиПО (специалист среднего звена)

Специальность:
-

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:


Связь с неформальным и информальным образованием:


Другие возможные наименования профессии:

Фермер по выращиванию хлопка
Фермер по выращиванию соевых культур

Основная цель деятельности:

Организация и ведение фермерского хозяйства по выращиванию бобовых и масличных культур, обеспечение соблюдения агротехнологий, рационального использования ресурсов и получения качественной сельскохозяйственной продукции.

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1.Организация производства бобовых и масличных культур в фермерском хозяйстве.
2.Проведение агротехнических мероприятий по выращиванию бобовых и масличных культур.

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1: Организация производства бобовых и масличных культур в фермерском хозяйстве

Навык 1:
Организация производственной деятельности фермерского хозяйства

Умения:
1.Организовывать деятельность фермерского (крестьянского) хозяйства по выращиванию бобовых и масличных культур.
2.Планировать объемы производства и реализации продукции.
3.Организовывать рациональное использование земельных, материальных, технических и трудовых ресурсов.
4.Организовывать приемку, ввод в эксплуатацию и использование сельскохозяйственной техники и оборудования.
5.Внедрять современные технологии выращивания бобовых и масличных культур.
6.Обеспечивать производство и реализацию продукции.
Знания:
1.Технология выращивания бобовых и масличных культур.
2.Основы организации фермерского хозяйства.
3.Основы экономики и планирования сельскохозяйственного производства.
4.Современные технологии производства бобовых и масличных культур.
5.Порядок эксплуатации сельскохозяйственной техники и оборудования.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 2: Организация безопасного ведения фермерского хозяйства и взаимодействия с заинтересованными сторонами

Умения:
1.Представлять интересы фермерского (крестьянского) хозяйства во взаимоотношениях с государственными органами, физическими и юридическими лицами.
2.Обеспечивать соблюдение требований законодательства Республики Казахстан при осуществлении деятельности фермерского хозяйства.
3.Организовывать работу по охране труда и производственной безопасности.
4.Организовывать обучение работников безопасным методам выполнения работ.
5.Осуществлять контроль соблюдения требований охраны труда, пожарной и экологической безопасности.
6.Внедрять передовой отечественный и зарубежный опыт ведения фермерского хозяйства.
Знания:
1.Законодательство Республики Казахстан в сфере агропромышленного комплекса.
2.Требования охраны труда, пожарной и экологической безопасности.
3.Порядок взаимодействия с государственными органами и организациями.
4.Основы организации производственного контроля.
5.Передовые технологии организации фермерского хозяйства.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Трудовая функция 2: Проведение агротехнических мероприятий по выращиванию бобовых и масличных культур

Навык 1:
Выполнение агротехнических работ при выращивании бобовых и масличных культур

Умения
1.Подготавливать почву к посеву бобовых и масличных культур.
2.Организовывать и контролировать выполнение посевных работ.
3.Контролировать качество обработки почвы и соблюдение сроков выполнения агротехнических мероприятий.
4.Организовывать уход за посевами в течение периода вегетации.
5.Контролировать проведение уборочных работ и послеуборочной обработки урожая.
6.Обеспечивать сохранность урожая при уборке, транспортировке и хранении.
Знания
1.Технология обработки почвы и подготовки ее к посеву.
2.Технология выращивания бобовых и масличных культур.
3.Требования к проведению посевных, уходных и уборочных работ.
4.Особенности послеуборочной обработки и хранения продукции.
5.Правила эксплуатации сельскохозяйственной техники.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 2: Проведение мероприятий по защите бобовых и масличных культур

Умения
1.Определять необходимость проведения мероприятий по защите растений.
2.Организовывать мероприятия по борьбе с сорняками, вредителями и болезнями.
3.Подготавливать рабочие растворы пестицидов и агрохимикатов в соответствии с технологическими требованиями.
4.Контролировать качество обработки посевов.
5.Обеспечивать безопасное применение средств защиты растений.
6.Контролировать соблюдение требований охраны труда при выполнении работ.
Знания
1.Методы защиты растений от болезней, вредителей и сорняков.
2.Перечень пестицидов и агрохимикатов, разрешенных к применению в Республике Казахстан.
3.Нормы расхода средств защиты растений и удобрений.
4.Технология приготовления рабочих растворов.
5.Правила безопасного обращения с пестицидами и биологическими средствами защиты растений.
6.Требования охраны труда и экологической безопасности при проведении химических обработок.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Требования к личностным компетенциям:

Дисциплинированность Ответственность
Оперативность в решении производственной задачи
Аналитическое мышление

Список технических регламентов и национальных стандартов:

1.ТР ТС 015/2011 "О безопасности зерна".
2.ТР ТС 019/2011 "О безопасности средств индивидуальной защиты".
3.СТ РК ISO 9001 "Системы менеджмента качества. Требования".
4.СТ РК ISO 45001 "Системы менеджмента безопасности труда и охраны здоровья. Требования и руководство по применению".
5.СТ РК ISO 14001 "Системы экологического менеджмента. Требования и руководство по применению".
6.ГОСТ ISO 6322 (в соответствующих частях) "Хранение зерна и зерновых продуктов. Общие требования".
7.ГОСТ на семена сельскохозяйственных культур (посевные качества семян), применяемый для соответствующих бобовых и масличных культур.

Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

3

Оператор линии протравливания семян

5

Почвовед (средней квалификации)

11. Карточка профессии "Полевод":

Код группы:

6111-1

Код наименования занятия:

6111-1-003

Наименование профессии:

Полевод

Уровень квалификации по ОРК:

4

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:

Приказ Министра труда и социальной защиты населения Республики Казахстан от 17 января 2025 года № 499.
"Об утверждении Единого тарифно-квалификационного справочника работ и профессий рабочих (выпуск 64)"
Часть IV
Раздел 19. Характеристики работ профессий рабочих в растениеводстве, водном и лесном хозяйстве".
63. Полевод.
Параграф 1. Полевод.

Уровень профессионального образования:

Уровень образования: ТиПО (рабочие профессий)

Специальность:
-

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:


Связь с неформальным и информальным образованием:


Другие возможные наименования профессии:


Основная цель деятельности:

Выполнение полевых работ по выращиванию бобовых и масличных культур с соблюдением агротехнологий, направленных на получение качественного урожая и сохранение плодородия почвы.

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Проведение агротехнических мероприятий при выращивании бобовых и масличных культур
2. Проведение уборки урожая и послеуборочной обработки бобовых и масличных культур

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1: Проведение агротехнических мероприятий при выращивании бобовых и масличных культур

Навык 1: Подготовка почвы, посевного материала и проведение посевных работ

Умения:
1.Выполнять подготовку почвы к посеву бобовых и масличных культур в соответствии с агротехническими требованиями.
2.Подготавливать посевной материал к посеву, включая очистку, сортировку и воздушно-тепловой обогрев семян.
3.Выполнять ручной и механизированный посев с соблюдением норм высева, глубины заделки и оптимальных сроков посева.
4.Заправлять сеялки семенами и минеральными удобрениями.
5.Использовать ручной инвентарь, сельскохозяйственные орудия и механизмы при выполнении полевых работ.
6.Контролировать качество подготовки почвы и проведения посевных работ.
7.Определять состояние почвы и ее готовность к посеву.
Знания:
1.Агротехнические требования к выращиванию бобовых и масличных культур.
2.Технология обработки почвы и подготовки ее к посеву.
3.Требования к подготовке посевного материала.
4.Способы и сроки посева бобовых и масличных культур.
5.Правила эксплуатации сеялок, сельскохозяйственных орудий и оборудования.
6.Способы выполнения ручных и механизированных полевых работ.
7.Основы ресурсосберегающих технологий обработки почвы и посева.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 2:
Выполнение мероприятий по уходу за посевами

Умения:
1.Вносить органические и минеральные удобрения в соответствии с технологическими требованиями.
2.Выполнять ручную прополку посевов и удаление сорной растительности.
3.Выполнять мероприятия по защите растений от сорняков, вредителей и болезней с применением разрешенных средств защиты растений.
4.Приготавливать рабочие растворы и применять средства защиты растений с соблюдением требований безопасности.
5.Выполнять орошение посевов с учетом потребности растений.
6.Контролировать состояние посевов в период вегетации и выявлять признаки повреждения растений.
7.Выполнять мероприятия по борьбе с грызунами.
Знания:
1.Виды, нормы и способы внесения органических и минеральных удобрений.
2.Технология ухода за посевами бобовых и масличных культур.
3.Методы защиты растений от сорняков, вредителей и болезней.
4.Технология приготовления рабочих растворов средств защиты растений.
5.Требования охраны труда при работе с агрохимикатами.
6.Способы выполнения ручных работ по уходу за посевами.
7.Требования экологической и производственной безопасности при проведении полевых работ.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Трудовая функция 2: Проведение уборки урожая и послеуборочной обработки бобовых и масличных культур

Навык 1: Выполнение уборочных работ

Умения:
1.Определять оптимальные сроки уборки урожая.
2.Выполнять ручную и механизированную уборку бобовых и масличных культур.
3.Подготавливать уборочную технику и инвентарь к работе.
4.Контролировать качество уборки и минимизировать потери урожая.
5.Выполнять погрузку, переноску, затаривание и транспортировку собранной продукции.
6.Выявлять и устранять простейшие неисправности применяемых сельскохозяйственных орудий и механизмов.
Знания:
1.Технология уборки бобовых и масличных культур.
2.Биологические особенности созревания сельскохозяйственных культур.
3.Способы и сроки уборки урожая.
4.Устройство и правила эксплуатации уборочной техники и сельскохозяйственных механизмов.
5.Требования к качеству уборки урожая.
6.Основные неисправности сельскохозяйственных орудий и способы их устранения.
7.Правила безопасности при эксплуатации сельскохозяйственной техники.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 2: Выполнение послеуборочной обработки и хранения урожая

Умения:
1.Выполнять очистку, сушку, сортировку и подготовку продукции к хранению.
2.Размещать урожай в местах хранения с соблюдением установленных требований.
3.Контролировать условия хранения и предотвращать потери продукции.
4.Выполнять затаривание, переноску и складирование продукции.
5.Вести учет собранной продукции.
Знания:
1.Технология послеуборочной обработки бобовых и масличных культур.
2.Требования к хранению сельскохозяйственной продукции.
3.Способы предотвращения потерь при хранении.
4.Показатели качества продукции после уборки.
5.Правила эксплуатации оборудования для послеуборочной обработки и хранения.
6.Способы сортировки, очистки и подготовки продукции к реализации.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Требования к личностным компетенциям:

Дисциплинированность Ответственность
Оперативность в решении производственных задач
Умение работать в команде

Список технических регламентов и национальных стандартов:

1.ТР ТС 015/2011 "О безопасности зерна".
2.ТР ТС 019/2011 "О безопасности средств индивидуальной защиты".
3.СТ РК ISO 9001 "Системы менеджмента качества. Требования".
4.СТ РК ISO 45001 "Системы менеджмента безопасности труда и охраны здоровья. Требования и руководство по применению".
5.СТ РК ISO 14001 "Системы экологического менеджмента. Требования и руководство по применению".
6.ГОСТ ISO 6322 (в соответствующих частях) "Хранение зерна и зерновых продуктов. Общие требования".
7.ГОСТ на семена сельскохозяйственных культур (посевные качества семян), применяемый для соответствующих бобовых и масличных культур.

Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

3

Квалифицированный сельскохозяйственный рабочий (смешанные культуры)

5

Почвовед (средней квалификации)

12. Карточка профессии "Рабочий по выращиванию и использованию пестицидов":

Код группы:

6114-0

Код наименования занятия:

6114-0-003

Наименование профессии:

Рабочий по выращиванию и использованию пестицидов

Уровень квалификации по ОРК:

4

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:


Уровень профессионального образования:

Уровень образования: ТиПО (специалист среднего звена)

Специальность:
-

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:


Связь с неформальным и информальным образованием:


Другие возможные наименования профессии:

Полевод

Основная цель деятельности:

Выполнение работ по безопасному применению пестицидов при выращивании бобовых и масличных культур с соблюдением технологических регламентов, требований охраны труда и экологической безопасности, направленных на защиту растений от вредных организмов и получение качественного урожая.

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1.Подготовка и проведение работ по применению пестицидов при выращивании бобовых и масличных культур.
2.Контроль результатов применения пестицидов и обеспечение безопасного обращения с ними.

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1: Подготовка и проведение работ по применению пестицидов при выращивании бобовых и масличных культур.

Навык 1:
Подготовка семян, растений, почвы и оборудования к обработке пестицидами

Умения:
1.Проводить подготовку семян, растений и почвы к обработке пестицидами.
2.Подготавливать оборудование и инвентарь для безопасного и эффективного применения пестицидов.
3.Подбирать пестициды с учетом биологических особенностей бобовых и масличных культур, вредных организмов, технологических регламентов и требований безопасности.
Знания:
1.Требования к подготовке семян, растений и почвы перед химической обработкой.
2.Правила применения пестицидов при выращивании бобовых и масличных культур.
3.Требования безопасности при приготовлении рабочих растворов, применении пестицидов и утилизации остатков рабочих растворов и тары.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 2: Проведение обработки семян, растений и почвы пестицидами

Умения:
1.Выполнять обработку семян, растений и почвы с соблюдением технологических регламентов.
2.Обеспечивать безопасное применение пестицидов с учетом биологических особенностей бобовых и масличных культур.
3.Оперативно принимать меры при возникновении нештатных ситуаций во время проведения работ.
Знания:
1.Правила применения средств индивидуальной защиты и специальной одежды.
2.Требования охраны труда, производственной санитарии, пожарной безопасности и охраны окружающей среды.
3.Порядок действий при аварийных ситуациях и разливах химических препаратов.
4.Международный кодекс поведения в области обращения с пестицидами (ФАО/ВОЗ).

Возможность признания навыка:

Не требуется

Трудовая функция 2: Контроль результатов применения пестицидов и обеспечение безопасного обращения с ними.

Навык 1: Контроль качества обработки и состояния растений

Умения:
1.Оценивать качество обработки растений и почвы после применения пестицидов.
2.Выявлять признаки эффективности или недостаточной эффективности применения пестицидов.
3.Контролировать соблюдение сроков ожидания и ограничений после проведения обработок.
Знания:
1.Методы оценки эффективности применения пестицидов.
2.Признаки фитотоксичности и повреждения растений.
3.Требования технологических регламентов к проведению контрольных осмотров после обработки.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 2: Обеспечение безопасного хранения пестицидов и технического обслуживания оборудования

Умения:
1.Подготавливать, очищать и обслуживать оборудование для применения пестицидов.
2.Соблюдать требования к хранению, транспортировке и учету пестицидов.
3.Выполнять сбор и безопасную утилизацию использованной тары и отходов после проведения обработок.
Знания:
1.Требования к хранению, транспортировке и учету пестицидов.
2.Правила технического обслуживания и очистки оборудования для применения пестицидов.
3.Порядок обращения с отходами и использованной тарой из-под пестицидов в соответствии с экологическими требованиями.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Требования к личностным компетенциям:

Ответственность Коммуникабельность Дисциплинированность Аналитическое мышление
Оперативность в решении производственных задач

Список технических регламентов и национальных стандартов:

1.ТР ТС 015/2011 "О безопасности зерна".
2.ТР ТС 019/2011 "О безопасности средств индивидуальной защиты".
3.СТ РК ISO 9001 "Системы менеджмента качества. Требования".
4.СТ РК ISO 45001 "Системы менеджмента безопасности труда и охраны здоровья. Требования и руководство по применению".
5.СТ РК ISO 14001 "Системы экологического менеджмента. Требования и руководство по применению".
6.ГОСТ ISO 6322 (в соответствующих частях) "Хранение зерна и зерновых продуктов. Общие требования".
7.ГОСТ на семена сельскохозяйственных культур (посевные качества семян), применяемый для соответствующих бобовых и масличных культур.

Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

2

Рабочий по орошению земель

4

Полевод

13. Карточка профессии "Главный агроном":

Код группы:

1310-1

Код наименования занятия:

1310-1-001

Наименование профессии:

Главный агроном

Уровень квалификации по ОРК:

8

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:

Приказ Министра сельского хозяйства Республики Казахстан от 5 сентября 2025 года № 282 "О внесении изменений в приказ Министра сельского хозяйства Республики Казахстан от 21 августа 2019 года № 307 "Об утверждении Типовых квалификационных характеристик должностей руководителей и специалистов организаций сельского хозяйства".
Глава 2. Типовые квалификационные характеристики должностей руководителей и специалистов организаций сельского и рыбного хозяйства
Раздел 1. Должности руководителей
Параграф 6. Главный агроном

Уровень профессионального образования:

Уровень образования: Послевузовское образование (докторантура PhD, ученая степень доктора PhD, степень доктора PhD по профилю, кандидата наук, доктора наук),
Высшее образование (бакалавриат, специалитет, ординатура)

Специальность: Агрономия

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

Высшее образование (и/или бакалавр, магистратура, доктор философии PhD, доктор по профилю) по направлениям: растениеводство и/или животноводство и/или ветеринария и стаж работы по направлению профессиональной деятельности не менее 5 лет.

Связь с неформальным и информальным образованием:


Другие возможные наименования профессии:


Основная цель деятельности:

Организация, руководство и контроль производства бобовых и масличных культур, обеспечение соблюдения агротехнологий, внедрение современных технологий и эффективного использования производственных ресурсов для получения высококачественного урожая.

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Планирование и технологическое обеспечение производства бобовых и масличных культур.
2. Организация и производственный контроль выращивания бобовых и масличных культур.

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1: Планирование и технологическое обеспечение производства бобовых и масличных культур

Навык 1: Планирование технологии выращивания бобовых и масличных культур

Умения:
1.Разрабатывать производственные программы и технологические карты выращивания культур.
2.Планировать агротехнические мероприятия с учетом почвенно-климатических условий.
3.Определять потребность в семенах, удобрениях, средствах защиты растений и материально-технических ресурсах.
4.Разрабатывать системы севооборотов и мероприятия по сохранению плодородия почв.
Знания:
1.Технологии выращивания бобовых и масличных культур.
2.Современные системы земледелия.
3.Основы агрохимии и почвоведения.
4.Биологические особенности сельскохозяйственных культур.
5.Нормативные документы в области растениеводства.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 2:
Технологическое сопровождение производства

Умения:
1.Внедрять современные агротехнологии и инновационные методы производства.
2.Организовывать рациональное использование земельных, материальных и трудовых ресурсов.
3.Координировать деятельность агрономической службы.
4.Принимать решения по совершенствованию технологий производства.
5.Обеспечивать достижение плановых показателей урожайности и качества продукции.
Знания:
1.Основы организации сельскохозяйственного производства.
2.Современные агротехнологии.
3.Основы экономики и управления производством.
4.Методы эффективного использования ресурсов.
5.Современная сельскохозяйственная техника.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Трудовая функция 2: Организация и производственный контроль выращивания бобовых и масличных культур

Навык 1: Организация выполнения полевых работ

Умения:
1.Организовывать проведение комплекса полевых работ в установленные агротехнические сроки.
2.Обеспечивать подразделения техникой, семенами, удобрениями и средствами защиты растений.
3.Организовывать работы по семеноводству, сортосмене и сортообновлению.
4.Организовывать ведение производственного учета и отчетности.
5.Координировать работу производственных подразделений.
Знания:
1.Технология проведения полевых работ.
2.Основы семеноводства.
3.Производственное планирование.
4.Правила ведения агрономической документации.
5.Требования к материально-техническому обеспечению.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 2. Производственный контроль технологических процессов

Умения:
1.Контролировать соблюдение технологических регламентов выращивания культур.
2.Оценивать качество выполнения технологических операций.
3.Анализировать производственные показатели и разрабатывать корректирующие мероприятия.
4.Контролировать соблюдение требований охраны труда, экологической и пожарной безопасности.
5.Обеспечивать соблюдение стандартов качества продукции растениеводства.
Знания:
1.Методы производственного контроля в растениеводстве.
2.Технологические регламенты выращивания бобовых и масличных культур.
3.Методы оценки качества продукции.
4.Законодательство Республики Казахстан в области охраны труда, экологии и защиты растений.
5.Национальные стандарты и требования к продукции растениеводства.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Требования к личностным компетенциям:

Ответственность Коммуникабельность Дисциплинированность Аналитическое мышление
Оперативность в решении производственных задач

Список технических регламентов и национальных стандартов:

1.ТР ТС 015/2011 "О безопасности зерна".
2.ТР ТС 019/2011 "О безопасности средств индивидуальной защиты".
3.СТ РК ISO 9001 "Системы менеджмента качества. Требования".
4.СТ РК ISO 45001 "Системы менеджмента безопасности труда и охраны здоровья. Требования и руководство по применению".
5.СТ РК ISO 14001 "Системы экологического менеджмента. Требования и руководство по применению".
6.ГОСТ ISO 6322 (в соответствующих частях) "Хранение зерна и зерновых продуктов. Общие требования".
7.ГОСТ на семена сельскохозяйственных культур (посевные качества семян), применяемый для соответствующих бобовых и масличных культур.

Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

7

Руководитель (управляющий, заведующий) в сельском хозяйстве

14. Карточка профессии "Агрохимик":

Код группы:

2132-4

Код наименования занятия:

2132-4-001

Наименование профессии:

Агрохимик

Уровень квалификации по ОРК:

6

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:

Приказ Министра сельского хозяйства Республики Казахстан от 5 сентября 2025 года № 282 "О внесении изменений в приказ Министра сельского хозяйства Республики Казахстан от 21 августа 2019 года № 307 "Об утверждении Типовых квалификационных характеристик должностей руководителей и специалистов организаций сельского хозяйства".
Раздел 2. Должности специалистов
Параграф 2. Агрохимик

Уровень профессионального образования:

Уровень образования: высшее образование (бакалавриат, специалитет, ординатура)

Специальность: Агрономия

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

Агрохимик I категории: высшее образование (или послевузовское образование: бакалавриат, магистратура, доктор философии (PhD), доктор по профилю) по направлению растениеводство, агрохимия, почвоведение и агрономия и стаж работы в должности агрохимика или агронома II категории не менее 3 лет.
Агрохимик II категории: высшее образование (или послевузовское образование: бакалавриат, магистратура, доктор философии (PhD), доктор по профилю) по направлению растениеводство, агрохимия, почвоведение и агрономия и стаж работы в должности агрохимика или агронома без категории не менее 1 года, либо техническое и профессиональное (среднее специальное, среднее профессиональное) образование по специальности "Агрономия" и стаж работы в должности агрохимика или агронома без категории не менее 3 лет.
Агрохимик (без категории): высшее образование (или послевузовское образование: бакалавриат, магистратура, доктор философии (PhD), доктор по профилю) по направлению растениеводство, агрохимия, почвоведение и агрономия либо техническое и профессиональное (среднее специальное, среднее профессиональное) образование по специальности "Агрономия" без предъявления требований к стажу работы.

Связь с неформальным и информальным образованием:


Другие возможные наименования профессии:


Основная цель деятельности:

Организация и проведение агрохимических исследований, разработка и внедрение мероприятий по рациональному применению удобрений и химических средств, повышению плодородия почв и обеспечению эффективного производства бобовых и масличных культур.

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1.Проведение агрохимических исследований и мониторинга почвенного плодородия.
2.Организация агрохимического обеспечения производства бобовых и масличных культур.

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1: Проведение агрохимических исследований и мониторинга почвенного плодородия

Навык 1:
Проведение агрохимических исследований

Умения
1.Организовывать проведение агрохимических обследований почв.
2.Анализировать агрохимическое состояние почв и оценивать обеспеченность элементами питания.
3.Разрабатывать рекомендации по применению органических и минеральных удобрений с учетом почвенно-климатических условий и биологических особенностей бобовых и масличных культур.
4.Участвовать в разработке систем удобрения и севооборотов.
5.Организовывать проведение агрохимического и эколого-токсикологического обследования земель.
6.Составлять и актуализировать агрохимические картограммы.
7.Организовывать отбор почвенных и растительных проб.
8.Подготавливать почвенные и растительные образцы к лабораторным исследованиям.
Знания
1.Законодательство Республики Казахстан и нормативные документы в области агрохимии.
2.Технологии выращивания бобовых и масличных культур.
3.Методы агрохимических исследований почв.
4.Методы оценки плодородия почв и обеспеченности растений элементами питания.
5.Основы применения органических и минеральных удобрений.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 2:
Анализ результатов агрохимических исследований

Умения
1.Анализировать результаты агрохимических исследований.
2.Разрабатывать рекомендации по рациональному применению удобрений и химических средств.
3.Обрабатывать и систематизировать результаты агрохимических обследований.
4.Оформлять результаты исследований, испытаний и лабораторных анализов.
5.Участвовать во внедрении новых методов агрохимического анализа.
6.Подготавливать отчеты по результатам агрохимических исследований.
Знания
1.Стандарты и методики проведения агрохимических исследований.
2.Агрохимические и эколого-токсикологические характеристики удобрений и агрохимикатов.
3.Требования к качеству сельскохозяйственной продукции.
4.Методы статистической обработки результатов исследований.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Трудовая функция 2: Организация агрохимического обеспечения производства бобовых и масличных культур

Навык 1: Организация деятельности агрохимической службы

Умения
1.Организовывать работу агрохимической службы.
2.Контролировать соблюдение требований охраны труда, пожарной безопасности и экологических требований при выполнении агрохимических работ.
3.Организовывать безопасные условия труда при проведении агрохимических мероприятий.
4.Координировать действия работников при возникновении аварийных ситуаций.
5.Организовывать оказание первой помощи пострадавшим и взаимодействие с экстренными службами.
Знания
1.Устройство и правила эксплуатации лабораторного и сельскохозяйственного оборудования.
2.Современные достижения науки и передовой опыт в области агрохимии.
3.Основы экономики, организации производства и управления.
4.Законодательство Республики Казахстан в области охраны окружающей среды.
5.Требования охраны труда, производственной санитарии, пожарной и экологической безопасности.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 2:
Организация контроля агрохимического обеспечения производства

Умения
1.Организовывать проведение лабораторных агрохимических исследований.
2.Внедрять современные методы химического анализа почв и растений.
3.Выполнять обработку и интерпретацию результатов агрохимических исследований.
4.Организовывать опытные работы по применению удобрений и агрохимических средств.
5.Участвовать во внедрении современных технологий внесения удобрений.
Знания
1.Теоретические основы агрохимии и почвоведения.
2.Методы оптимизации плодородия почв.
3.Современные технологии управления агрохимическим состоянием почв.
4.Методы предотвращения деградации почв.
5.Способы повышения качества продукции растениеводства за счет рационального применения удобрений.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Требования к личностным компетенциям:

Дисциплинированность Аналитическое мышление
Оперативность в решении производственных задач Ответственность

Список технических регламентов и национальных стандартов:

1.ТР ТС 015/2011 "О безопасности зерна".
2.ТР ТС 019/2011 "О безопасности средств индивидуальной защиты".
3.СТ РК ISO 9001 "Системы менеджмента качества. Требования".
4.СТ РК ISO 45001 "Системы менеджмента безопасности труда и охраны здоровья. Требования и руководство по применению".
5.СТ РК ISO 14001 "Системы экологического менеджмента. Требования и руководство по применению".
6.ГОСТ ISO 6322 (в соответствующих частях) "Хранение зерна и зерновых продуктов. Общие требования".
7.ГОСТ на семена сельскохозяйственных культур (посевные качества семян), применяемый для соответствующих бобовых и масличных культур.

Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

5

Почвовед (средней квалификации)

7

Руководитель (управляющий, заведующий) в сельском хозяйстве

15. Карточка профессии "Почвовед (средней квалификации)":

Код группы:

3142-0

Код наименования занятия:

3142-0-011

Наименование профессии:

Почвовед (средней квалификации)

Уровень квалификации по ОРК:

5

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:

Приказ Министра сельского хозяйства Республики Казахстан от 5 сентября 2025 года № 282 "О внесении изменений в приказ Министра сельского хозяйства Республики Казахстан от 21 августа 2019 года № 307 "Об утверждении Типовых квалификационных характеристик должностей руководителей и специалистов организаций сельского хозяйства".
Раздел 2. Должности специалистов
Параграф 19. Почвовед

Уровень профессионального образования:

Уровень образования: послесреднее образование (прикладной бакалавриат)

Специальность: Агрономия

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

Почвовед I категории: высшее образование (и/или бакалавр, магистратура, доктор философии PhD, доктор по профилю) по направлению растениеводство и стаж работы на должности почвоведа II категории не менее 2 лет;
Почвовед II категории: высшее образование (и/или бакалавр, магистратура, доктор философии PhD, доктор по профилю) по направлению растениеводство и стаж работы на должности почвоведа без категории не менее 2 лет;
Почвовед без категории: высшее образование (и/или бакалавр, магистратура, доктор философии PhD, доктор по профилю) по направлению растениеводство без предъявления требований к стажу работы.

Связь с неформальным и информальным образованием:


Другие возможные наименования профессии:


Основная цель деятельности:

Выполнение агрохимических, почвенных и лабораторных работ по обследованию почв, контролю их плодородия и обеспечению эффективного выращивания бобовых и масличных культур.

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1.Проведение агрохимических и лабораторных исследований почв при выращивании бобовых и масличных культур.
2.Выполнение мероприятий по обследованию почв и повышению их плодородия при выращивании бобовых и масличных культур.

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1: Проведение агрохимических и лабораторных исследований почв при выращивании бобовых и масличных культур

Навык 1:
Отбор проб и проведение агрохимических исследований

Умения
1.Отбирать пробы почвы, органических и минеральных удобрений для проведения исследований.
2.Подготавливать образцы к лабораторному анализу.
3.Проводить физико-химические исследования и экспресс-анализы почв.
4.Определять агрохимические показатели почв.
5.Подготавливать лабораторное оборудование, приборы и реактивы к работе.
6.Соблюдать методики проведения лабораторных исследований.
7.Вести учет результатов исследований.
8.Оформлять протоколы лабораторных анализов.
Знания
1.Методы отбора и подготовки почвенных образцов.
2.Методы агрохимического анализа почв.
3.Основы агрохимии и почвоведения.
4.Устройство лабораторного оборудования и правила его эксплуатации.
5.Требования к точности лабораторных измерений.
6.Правила работы с химическими реактивами.
7.Требования охраны труда и техники безопасности в лаборатории.
8.Правила оформления результатов исследований.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 2: Контроль агрохимического состояния почв

Умения
1.Анализировать результаты агрохимических исследований.
2.Определять обеспеченность почв элементами питания.
3.Участвовать в составлении агрохимических картограмм.
4.Выполнять корректировку данных по результатам обследований.
5.Контролировать качество выполнения лабораторных исследований.
6.Проводить фенологические наблюдения за состоянием посевов.
7.Контролировать содержание остаточных вредных веществ в продукции растениеводства.
8.Подготавливать материалы для агрохимической отчетности.
Знания
1.Основные показатели плодородия почв.
2.Методы оценки агрохимического состояния почв.
3.Основы питания бобовых и масличных культур.
4.Виды органических и минеральных удобрений.
5.Влияние удобрений на плодородие почв.
6.Требования к качеству продукции растениеводства.
7.Основы ведения агрохимической документации.
8.Требования экологической безопасности.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Трудовая функция 2: Выполнение мероприятий по обследованию почв и повышению их плодородия при выращивании бобовых и масличных культур

Навык 1: Проведение почвенного обследования сельскохозяйственных угодий

Умения
1.Проводить обследование сельскохозяйственных угодий.
2.Оценивать агроландшафтные условия размещения посевов.
3.Определять типы и свойства почв.
4.Проводить агрохимическое и эколого-токсикологическое обследование земель.
5.Выявлять признаки эрозии и деградации почв.
6.Составлять почвенные и агрохимические картограммы.
7.Определять необходимость проведения мероприятий по улучшению почв.
8.Оформлять результаты обследований.
Знания
1.Происхождение, состав и классификация почв.
2.Физические, химические и биологические свойства почв.
3.Методы почвенного обследования.
4.Основы агроландшафтоведения.
5.Причины возникновения эрозии и дефляции почв.
6.Методы оценки плодородия почв.
7.Порядок проведения агрохимического обследования.
8.Требования нормативных документов в области охраны земель.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 2. Выполнение мероприятий по сохранению и повышению плодородия почв

Умения
1.Выполнять агротехнические мероприятия по повышению плодородия почв.
2.Рассчитывать дозы органических и минеральных удобрений на планируемую урожайность.
3.Участвовать в разработке системы обработки почвы в севооборотах.
4.Контролировать соблюдение технологий внесения удобрений.
5.Выполнять мероприятия по защите почв от эрозии и дефляции.
6.Контролировать соблюдение требований рационального использования земель.
7.Участвовать во внедрении механизированного внесения удобрений.
8.Подготавливать предложения по улучшению агрохимического состояния почв.
Знания
1.Экологически безопасные технологии выращивания бобовых и масличных культур.
2.Законы земледелия и факторы жизни растений.
3.Научные основы севооборотов.
4.Технологии обработки почвы.
5.Способы повышения плодородия почв.
6.Технологии применения органических и минеральных удобрений.
7.Влияние погодно-климатических факторов на состояние почв.
8.Основы рационального использования земель сельскохозяйственного назначения.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Требования к личностным компетенциям:

Ответственность Коммуникабельность Дисциплинированность Аналитическое мышление
Оперативность в решении производственных задач

Список технических регламентов и национальных стандартов:

1.ТР ТС 015/2011 "О безопасности зерна".
2.ТР ТС 019/2011 "О безопасности средств индивидуальной защиты".
3.СТ РК ISO 9001 "Системы менеджмента качества. Требования".
4.СТ РК ISO 45001 "Системы менеджмента безопасности труда и охраны здоровья. Требования и руководство по применению".
5.СТ РК ISO 14001 "Системы экологического менеджмента. Требования и руководство по применению".
6.ГОСТ ISO 6322 (в соответствующих частях) "Хранение зерна и зерновых продуктов. Общие требования".
7.ГОСТ на семена сельскохозяйственных культур (посевные качества семян), применяемый для соответствующих бобовых и масличных культур.

Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

4

Полевод

6

Агрохимик

Глава 4. Технические данные профессионального стандарта

      16. Наименование государственного органа: Министерство сельского хозяйства Республики Казахстан

      Руководитель проекта: Насырханова Б.К., +7 (771) 375 80 45, E-mail: b.nasyrhanova@nasec.kz

      17. Некоммерческое акционерное общество "Национальный аграрный научно-образовательный центр" Министерства сельского хозяйства Республики Казахстан.

      18. Авторы: А.П. Науанова – доктор биологических наук, профессор, генеральный директор ТОО "БИО-КАТУ", директор Института растениеводства, сельского и лесного хозяйства НАО "Казахский агротехнический исследовательский университет имени С. Сейфуллина".

      Техническое сопровождение: Кенжегулова М.Б., моб.номер.: +7 (775) 603 30 97, E-mail: m.kenzhegulova@nasec.kz

      19. Отраслевой совет по профессиональным квалификациям: от 05.05.2026 г. №176

      20. Национальный орган по профессиональным квалификациям:

      21. Национальная палата предпринимателей Республики Казахстан Атамекен: от 20.04.2026 г. № 582.

      22. Номер версии и год выпуска: 2

      23. Дата ориентировочного пересмотра: 26 октября 2029 года.

  Приложение 5 к приказу
от 8 октября 2026 года № 355

Профессиональный стандарт: "Производство говядины"

Глава 1. Общие положения

      1. Область применения профессионального стандарта: Профессиональный стандарт "Производство говядины" разработан в соответствии со статьей 5 Закона Республики Казахстан "О профессиональных квалификациях".

      Профессиональный стандарт предназначен для определения уровней квалификаций, необходимых для осуществления работниками определенного вида профессиональной деятельности, в том числе выполнения определенных трудовых функций, а также для применения при разработке образовательных программ организаций высшего, послевузовского, технического и профессионального образования.

      2. В настоящем профессиональном стандарте применяются следующие термины и определения:

      1) КРС – крупный рогатый скот мясного направления продуктивности либо находящийся на интенсивном откорме;

      2) говядина – мясо крупного рогатого скота;

      3) животноводческая ферма – производственный объект, предназначенный для разведения, содержания и откорма крупного рогатого скота;

      4) сельскохозяйственные животные – домашние животные, содержащиеся человеком для получения продукции животноводства, сырья, а также используемые в транспортных и рабочих целях;

      5) племенной репродуктор – хозяйство (ферма), осуществляющее разведение племенного крупного рогатого скота мясных пород;

      6) откормочная площадка – специализированное хозяйство (ферма), предназначенное для содержания и интенсивного откорма крупного рогатого скота;

      7) рацион кормления КРС – сбалансированный по питательным веществам состав кормов для различных половозрастных групп крупного рогатого скота, разработанный с учетом их физиологических потребностей, доступности кормов и экономической эффективности;

      8) вакцинация – комплекс ветеринарно-профилактических мероприятий, направленных на формирование иммунитета у крупного рогатого скота путем применения вакцин с учетом эпизоотической обстановки;

      9) племенное животное – животное, имеющее племенной статус, присвоенный соответствующей республиканской палатой по породе в соответствии с законодательством Республики Казахстан в области племенного животноводства;

      10) бык-производитель – половозрелый самец крупного рогатого скота, используемый для воспроизводства стада путем естественной случки либо получения семени для искусственного осеменения;

      11) отел – физиологический процесс рождения теленка, завершающий период стельности коровы;

      12) кастрация – хирургическое или иное допустимое ветеринарной практикой удаление либо прекращение функции половых желез у самцов крупного рогатого скота;

      13) идентификация животных – присвоение животному индивидуального идентификационного номера путем использования средств идентификации (бирки, микрочипа, татуировки, тавра и других средств), обеспечивающих его однозначное распознавание;

      14) ИСЖ – информационная система идентификации сельскохозяйственных животных, используемая Министерством сельского хозяйства Республики Казахстан для учета сельскохозяйственных животных;

      15) ИАС – информационно-аналитическая система (www.plem.kz), предназначенная для ведения селекционно-племенной работы в электронном формате;

      16) выбраковка животных – исключение животных из племенного или производственного стада путем реализации либо убоя вследствие низкой племенной, продуктивной или хозяйственной ценности;

      17) маточное поголовье – группа коров, телок и нетелей, используемая для воспроизводства стада и получения приплода;

      18) искусственное осеменение – метод воспроизводства сельскохозяйственных животных, предусматривающий введение в половые пути самки семени племенного быка с использованием специальных технологий и оборудования;

      19) откормочный контингент – молодняк крупного рогатого скота, предназначенный для интенсивного откорма до достижения убойных кондиций;

      20) эпизоотическая обстановка – состояние распространения инфекционных болезней животных на определенной территории за определенный период времени;

      21) зимовка скота – содержание крупного рогатого скота в зимний период с обеспечением условий кормления, поения и содержания;

      22) выпас скота – содержание и кормление крупного рогатого скота на пастбищах;

      23) информальное образование – вид образования, получаемый в ходе повседневной деятельности вне организаций образования и не сопровождаемый выдачей документа, подтверждающего результаты обучения;

      24) неформальное образование – вид образования, организуемый и осуществляемый организациями, предоставляющими образовательные услуги, без учета места, сроков и формы обучения, сопровождаемый выдачей документа, подтверждающего результаты обучения;

      25) профессиональная подгруппа – часть профессиональной группы отрасли, сформированная целостным набором трудовых функций и необходимых компетенций;

      26) профессиональная группа – совокупность профессиональных подгрупп отрасли, имеющая общую интеграционную основу и предполагающая схожий набор трудовых функций и компетенций;

      27) квалификация – степень готовности работника к качественному выполнению конкретных трудовых функций;

      28) уровень квалификации – установленная и описанная в рамке квалификаций структурированная совокупность требований к компетенциям работников, дифференцированным по параметрам знаний, умений, сложности, нестандартности трудовых контекстов, ответственности и самостоятельности;

      29) трудовая функция – набор взаимосвязанных действий, направленных на решение одной или нескольких задач процесса труда;

      30) профессиональный стандарт – стандарт, определяющий в конкретной области профессиональной деятельности требования к уровню квалификации, компетенциям, содержанию, качеству и условиям труда;

      31) профессия – основной род занятий человека, требующий определенных знаний, умений и практических навыков, приобретенных в результате специальной подготовки и подтвержденных документами об образовании;

      32) отраслевая рамка квалификаций – структурированное описание квалификационных уровней, признаваемых в отрасли;

      33) национальная рамка квалификаций – единая шкала уровней квалификаций и общепрофессиональных компетенций для разработки отраслевых рамок квалификаций и профессиональных стандартов;

      34) умения – способности применять знания и проявлять компетентность для осуществления деятельности и решения задач (логическое, интуитивное, творческое и практическое мышление);

      35) знание – результат усвоения информации посредством обучения и личного опыта; совокупность фактов, принципов, теории и практики, относящихся к сфере обучения или работы; компонент квалификации, подлежащий оценке;

      36) компетенции – качества субъекта деятельности, обеспечивающие выполнение задач профессиональной деятельности;

      37) опыт – сознательная деятельность, знания и навыки, которые могут быть приобретены и эффективно использованы в течение определенного времени;

      3. В настоящем профессиональном стандарте применяются следующие сокращения:

      1) КС – Квалификационный справочник;

      2) МСКО – Международная стандартная классификация образования;

      3) ЕТКС – Единый тарифно-квалификационный справочник;

      4) ТС – Таможенный союз;

      5) ТР–Технический регламент;

      6) РК – Республика Казахстан;

      7) СТ РК – Стандарт Республики Казахстан;

      8) ПС – Профессиональный стандарт;

      9) ГОСТ – Государственный стандарт;

      10) ОРК – Отраслевая рамка квалификаций;

      11) НРК – Национальная рамка квалификаций;

      12) ISO – Международная организация по стандартизации (International Organization for Standardization).

Глава 2. Паспорт профессионального стандарта

      4. Название профессионального стандарта: Производство говядины

      5. Код профессионального стандарта: A01420067

      6. Указание секции, раздела, группы, класса и подкласса согласно ОКЭД: A Сельское, лесное и рыбное хозяйство

      01 Растениеводство и животноводство, охота и предоставление услуг в этих областях

      01.4 Животноводство

      01.42 Разведение прочего крупного рогатого скота и буйволов

      01.42.0 Разведение прочего крупного рогатого скота и буйволов M Профессиональная, научная и техническая деятельность

      75 Ветеринарная деятельность

      75.0 Ветеринарная деятельность

      75.00 Ветеринарная деятельность

      75.00.0 Ветеринарная деятельность

      7. Краткое описание профессионального стандарта: Говядина является основным видом продукции отрасли мясного скотоводства и побочным видом продукции молочного скотоводства. Настоящий профессиональный стандарт распространяется на профессии, осуществляющие деятельность в фермерских хозяйствах, племенных репродукторах и на откормочных площадках, связанных с разведением, выращиванием, содержанием и откормом крупного рогатого скота мясного направления продуктивности с применением пастбищных (отгонных) и интенсивных технологий содержания животных, предназначенных для последующего убоя. Вопросы производства кормов, эксплуатации сельскохозяйственной техники и оборудования, убоя скота и переработки мяса регулируются соответствующими профессиональными стандартами.

      8. Перечень карточек профессий:

      1) Управляющий отделением (фермой, сельскохозяйственным участком)- 7 уровень ОРК

      2) Главный инженер (в сельском хозяйстве) - 8 уровень ОРК

      3) Заведующий отделением (в сельском хозяйстве) - 7 уровень ОРК

      4) Техник-осеменатор в животноводстве - 4 уровень ОРК

      5) Ветеринарный техник – 5 уровень ОРК

      6) Начальник участка (в сельском хозяйстве) - 7 уровень ОРК

Глава 3. Карточки профессий

10. Карточка профессии "Управляющий отделением (фермой, сельскохозяйственным участком)":

Код группы:

1310-1

Код наименования занятия:

1310-1-051

Наименование профессии:

Управляющий отделением (фермой, сельскохозяйственным участком)

Уровень квалификации по ОРК:

7

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:


Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
Послевузовское образование (магистратура, резидентура);
Высшее образование (бакалавриат, специалитет, ординатура);

Специальность:
-

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

Высшее образование (и/или бакалавриат, магистратура, доктор философии (PhD), доктор по профилю) по направлениям подготовки: животноводство, ветеринария, растениеводство, агроинженерия, бизнес и управление, стаж работы на руководящих должностях в сфере производства продукции животноводства не менее 5 лет.

Связь с неформальным и информальным образованием:


Другие возможные наименования профессии:

1310-1-025 - Заведующий отделом (в сельском хозяйстве)

Основная цель деятельности:

Организация и руководство производственно-хозяйственной деятельностью животноводческой фермы по разведению, выращиванию, содержанию, воспроизводству и откорму крупного рогатого скота мясного направления продуктивности, обеспечению производства и реализации говядины.

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1.Организация производственных процессов по разведению, выращиванию, содержанию, воспроизводству и откорму крупного рогатого скота.
2.Планирование и рациональное использование производственных ресурсов животноводческой фермы.
3.Организация контроля производственной деятельности и соблюдения требований законодательства.

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1: Организация производственных процессов по разведению, выращиванию, содержанию, воспроизводству и откорму крупного рогатого скота

Навык 1: Планирование производственной деятельности фермы

Умения:
1.Планировать производственный цикл животноводческой фермы.
2.Разрабатывать производственные задания для работников.
3.Планировать движение поголовья.
4.Определять производственные показатели деятельности фермы.
5.Координировать выполнение производственных планов.
Знания:
1.Законодательство Республики Казахстан в области сельского хозяйства и ветеринарии.
2.Технология производства говядины.
3.Технология содержания, выращивания и откорма крупного рогатого скота.
4.Организация производственных процессов животноводческой фермы.
5.Основы экономики и организации производства.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 2:
Организация воспроизводства стада и выращивания молодняка

Умения:
1.Организовывать воспроизводство стада.
2.Контролировать проведение случной кампании и искусственного осеменения.
3.Организовывать выращивание молодняка.
4.Контролировать сохранность поголовья.
5.Организовывать проведение ветеринарно-профилактических мероприятий.
Знания:
1.Биологические особенности крупного рогатого скота.
2.Основы селекционно-племенной работы.
3.Технология воспроизводства стада.
4.Основы ветеринарии.
5.Требования биобезопасности.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 3:
Организация кормления, содержания и откорма животных

Умения:
1.Организовывать кормление животных.
2.Контролировать соблюдение рационов кормления.
3.Организовывать содержание животных в соответствии с технологией производства.
4.Контролировать выполнение мероприятий по откорму.
5.Обеспечивать соблюдение требований благополучия животных.
Знания:
1.Основы кормопроизводства.
2.Нормы кормления крупного рогатого скота.
3.Технология содержания животных.
4.Зоогигиенические требования.
5.Требования к качеству кормов.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Трудовая функция 2: Планирование и рациональное использование производственных ресурсов

Навык 1:
Планирование материально-технического обеспечения и бюджета

Умения:
1.Планировать потребность в материальных ресурсах.
2.Планировать бюджет фермы.
3.Определять потребность в кормах, ветеринарных препаратах и материально-технических средствах.
4.Контролировать использование финансовых ресурсов.
Знания:
1.Основы финансового планирования.
2.Основы бухгалтерского учета.
3.Экономика сельскохозяйственного предприятия.
4.Порядок формирования бюджета.
5.Методы анализа затрат.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 2: Организация эффективного использования ресурсов

Умения:
1.Организовывать рациональное использование кормов.
2.Контролировать использование техники и оборудования.
3.Анализировать эффективность использования трудовых ресурсов.
4.Принимать меры по снижению производственных затрат.
Знания:
1.Методы повышения производительности труда.
2.Основы эксплуатации сельскохозяйственной техники.
3.Нормирование материальных ресурсов.
4.Методы анализа эффективности производства.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 3: Внедрение современных технологий производства

Умения:
1.Организовывать внедрение современных технологий мясного скотоводства.
2.Внедрять ресурсосберегающие технологии.
3.Анализировать производственные показатели.
4.Разрабатывать мероприятия по повышению эффективности производства.
Знания:
1.Современные технологии производства говядины.
2.Основы цифровизации животноводства.
3.Ресурсосберегающие технологии.
4.Методы повышения эффективности производства.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Трудовая функция 3: Организация контроля производственной деятельности и соблюдения требований законодательства

Навык 1: Контроль производственной деятельности

Умения:
1.Контролировать выполнение производственных планов.
2.Контролировать сохранность поголовья.
3.Контролировать качество производственных процессов.
4.Анализировать производственные показатели.
Знания:
1.Методы производственного контроля.
2.Требования к качеству продукции животноводства.
3.Основы производственного учета.
4.Производственная отчетность.


Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 2: Контроль соблюдения ветеринарно-санитарных требований

Умения:
1.Контролировать выполнение ветеринарно-профилактических мероприятий.
2.Обеспечивать соблюдение ветеринарно-санитарных требований.
3.Организовывать мероприятия по биобезопасности.
4.Контролировать идентификацию и учет животных.
Знания:
1.Законодательство Республики Казахстан в области ветеринарии.
2.Ветеринарно-санитарные правила.
3.Требования биобезопасности.
4.Порядок идентификации сельскохозяйственных животных.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Требования к личностным компетенциям:

Стрессоустойчивость
Организационные способности
Наблюдательность
Склонность к анализу ситуаций, умение классифицировать проблемы
Видение стратегии развития отрасли
Целеустремленность
Способность влиять на других
Доброжелательность к людям
Хорошая память

Список технических регламентов и национальных стандартов:

1.ТР ТС 021/2011 "О безопасности пищевой продукции".
2.ТР ТС 022/2011 "Пищевая продукция в части ее маркировки".
3.ТР ТС 034/2013 "О безопасности мяса и мясной продукции".
4.СТ РК 1759-2008 "Говядина. Технические условия".
5.ГОСТ 779-55 "Мясо-говядина в полутушах и четвертинах. Технические условия".
6.ГОСТ 31798-2012 "Говядина и телятина для производства продуктов детского питания. Технические условия"

Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

8

Генеральный директор предприятия

11. Карточка профессии "Главный инженер (в сельском хозяйстве)":

Код группы:

1310-1

Код наименования занятия:

1310-1-013

Наименование профессии:

Главный инженер (в сельском хозяйстве)

Уровень квалификации по ОРК:

8

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:

Приказ Министра труда и социальной защиты населения Республики Казахстан от 30 декабря 2020 года № 553 "Об утверждении Квалификационного справочника должностей руководителей, специалистов и других служащих" (зарегистрирован в Министерстве юстиции Республики Казахстан 31 декабря 2020 года № 22003).
Глава 2. Квалификационные характеристики должностей руководителей, специалистов и иных служащих, занятых на предприятиях, в учреждениях и организациях, общие для всех видов экономической деятельности и широко распространенные на предприятиях, в учреждениях и организациях
Раздел 1. Должности руководителей
Параграф 15. Главный инженер

Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
Послевузовское образование (докторантура PhD, ученая степень доктора PhD, степень доктора PhD по профилю, кандидата наук, доктора наук),
Высшее образование (бакалавриат, специалитет, ординатура);

Специальность:
Агроинженерия
Животноводство

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

Высшее (или послевузовское) образование по соответствующему направлению подготовки кадров, стаж работы на руководящих должностях в соответствующем профилю организации виде экономической деятельности не менее 5 лет.

Связь с неформальным и информальным образованием:


Другие возможные наименования профессии:

1310-1-011 - Главный зоотехник

Основная цель деятельности:

Организация инженерно-технического обеспечения производственных процессов при производстве говядины.

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1.Организация технического обеспечения производственных процессов в животноводстве.
2.Организация эксплуатации, технического обслуживания и ремонта сельскохозяйственной техники, оборудования и инженерных систем.
3.Организация инженерного обеспечения технологий содержания, кормления и воспроизводства животных.
4.Контроль соблюдения требований охраны труда, промышленной и пожарной безопасности при эксплуатации техники и оборудования.


Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1: Организация технического обеспечения производственных процессов

Навык 1:
Планирование технического обеспечения производства

Умения:
1.Разрабатывать планы эксплуатации техники и оборудования.
2.Определять потребность в машинах, оборудовании и запасных частях.
3.Организовывать работу инженерно-технического персонала.
Знания:
1.Технология мясного скотоводства.
2.Основы организации производства.
3.Правила эксплуатации сельскохозяйственной техники.


Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 2:
Контроль технической готовности производства

Умения:
1.Контролировать техническую готовность машин и оборудования.
2.Анализировать эффективность использования техники.
3.Принимать меры по устранению выявленных недостатков.
Знания:
1.Методы оценки технического состояния оборудования.
2.Производственные показатели использования техники.
3.Нормативы эксплуатации сельскохозяйственной техники.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Трудовая функция 2: Организация эксплуатации, технического обслуживания и ремонта техники

Навык 1:
Организация технического обслуживания

Умения:
1.Планировать техническое обслуживание оборудования.
2.Контролировать выполнение регламентных работ.
3.Обеспечивать своевременное снабжение запасными частями.
Знания:
1.Система планово-предупредительного ремонта.
2.Требования заводов-изготовителей.
3.Правила технической эксплуатации техники.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 2:
Организация ремонта техники и оборудования

Умения:
1.Организовывать проведение текущего и капитального ремонта.
2.Контролировать качество ремонтных работ.
3.Анализировать причины неисправностей и предотвращать их повторение.
Знания:
1.Технология ремонта сельскохозяйственной техники.
2.Диагностика неисправностей оборудования.
Основы технической диагностики.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Трудовая функция 3: Организация инженерного обеспечения технологий животноводства

Навык 1:
Обеспечение работы инженерных систем

Умения:
1.Контролировать работу инженерных коммуникаций.
2.Обеспечивать бесперебойную эксплуатацию оборудования.
3.Организовывать техническое сопровождение производственных процессов.
Знания:
1.Инженерные системы животноводческих объектов.
2.Основы механизации и автоматизации.
3.Требования к эксплуатации инженерных сетей.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 2:
Внедрение современных технических решений

Умения:
1.Оценивать эффективность новых технологий.
2.Организовывать модернизацию оборудования.
3.Контролировать внедрение технических решений.
Знания:
1.Современные технологии механизации и автоматизации.
2.Основы энергоэффективности.
3.Инновационные решения в животноводстве.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Трудовая функция 4: Контроль соблюдения требований безопасности

Навык 1:
Организация безопасной эксплуатации техники

Умения:
1.Контролировать соблюдение требований охраны труда.
2.Организовывать проведение инструктажей.
3.Обеспечивать безопасную эксплуатацию техники.
Знания:
1.Законодательство РК по охране труда.
2.Правила промышленной и пожарной безопасности.
3.Требования безопасности при эксплуатации техники.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 2:
Контроль соблюдения производственной безопасности

Умения:
1.Организовывать проверки состояния рабочих мест.
2.Контролировать устранение нарушений требований безопасности.
3.Анализировать причины производственных инцидентов и разрабатывать профилактические мероприятия.
Знания:
1.Система управления охраной труда.
2.Производственные риски и методы их оценки.
3.Порядок расследования и предупреждения несчастных случаев.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Требования к личностным компетенциям:

Стрессоустойчивость
Умение работать в команде
Аналитическое мышление
Самостоятельность в решении практических задач
Способность уверенно выражать собственное мнение и защищать взгляды
Способность к анализу ситуации и ее изменению
Восприимчивость к новым технологиям

Список технических регламентов и национальных стандартов:

1.ТР ТС 021/2011 "О безопасности пищевой продукции".
2.ТР ТС 022/2011 "Пищевая продукция в части ее маркировки".
3.ТР ТС 034/2013 "О безопасности мяса и мясной продукции".
4.СТ РК 1759-2008 "Говядина. Технические условия".
5.ГОСТ 779-55 "Мясо-говядина в полутушах и четвертинах. Технические условия".
6.ГОСТ 31798-2012 "Говядина и телятина для производства продуктов детского питания. Технические условия"

Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

7

Управляющий животноводческой фермой

12. Карточка профессии "Заведующий отделением (в сельском хозяйстве)":

Код группы:

1310-1

Код наименования занятия:

1310-1-024

Наименование профессии:

Заведующий отделением (в сельском хозяйстве)

Уровень квалификации по ОРК:

7

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:


Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
Послевузовское образование (магистратура, резидентура);
Высшее образование (бакалавриат, специалитет, ординатура);

Специальность:
Животноводство,
Ветеринария

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

Высшее образование (и/или бакалавриат, магистратура, доктор философии (PhD), доктор по профилю) по направлениям подготовки: животноводство, ветеринария, агроинженерия, менеджмент, бизнес и управление, стаж работы на руководящих должностях в сельском хозяйстве или в сфере производства продукции животноводства не менее 5 лет.

Связь с неформальным и информальным образованием:


Другие возможные наименования профессии:

1310-1-025 - Заведующий отделом (в сельском хозяйстве) 3142-0-007 - Зоотехник
1310-1-011 - Главный зоотехник

Основная цель деятельности:

Организация и контроль производственных процессов по содержанию, кормлению, учету и откорму крупного рогатого скота для обеспечения эффективного производства говядины.

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1.Организация учета животных на откорме и их идентификация
2.Организация содержания животных на откорме
3.Организация кормления животных на откорме

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1: Организация учета животных на откорме и их идентификации

Навык 1:
Организация идентификации животных

Умения:
1.Организовывать проведение идентификации животных.
2.Контролировать правильность регистрации животных в ИСЖ и ИАС.
3.Обеспечивать достоверность базы данных поголовья.
Знания:
1.Правила идентификации сельскохозяйственных животных.
2.Информационные системы ИСЖ и ИАС.
3.Требования к ведению учета животных.


Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 2:
Организация учета животных

Умения:
1.Организовывать ведение учета животных.
2.Контролировать оформление учетной документации.
3.Анализировать движение поголовья.
Знания:
1.Формы учета животных.
2.Статистическая отчетность в животноводстве.
3.Бухгалтерский и управленческий учет животных.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 3: Организация учета движения животных

Умения:
1.Контролировать оформление документов на перемещение животных.
2.Организовывать учет поступления и выбытия животных.
3.Контролировать соблюдение карантинных мероприятий.
Знания:
1.Правила карантинирования животных.
2.Порядок оформления сопроводительных документов.
3.Требования к учету движения животных.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Трудовая функция 2: Организация содержания животных на откорме

Навык 1:
Контроль условий содержания животных

Умения:
1.Организовывать контроль условий содержания животных.
2.Обеспечивать соблюдение технологических требований.
3.Принимать меры по устранению выявленных нарушений.
Знания:
1.Технологии содержания крупного рогатого скота.
2.Зоогигиенические требования.
3.Нормы содержания животных.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 2:
Организация санитарно-профилактических мероприятий

Умения:
1.Разрабатывать планы санитарно-профилактических мероприятий.
2.Организовывать уборку и дезинфекцию помещений.
3.Контролировать выполнение санитарных требований.
Знания:
1.Основы ветеринарии.
2.Санитарные требования к животноводческим объектам.
3.Основы управления персоналом.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 3:
Организация размещения животных

Умения:
1.Организовывать размещение животных по помещениям и загонам.
2.Контролировать подготовку помещений к зимнему содержанию.
3.Обеспечивать соблюдение норм размещения животных.
Знания:
1.Нормы технологического проектирования животноводческих объектов.
2.Требования к размещению животных.
3.Технология зимнего содержания крупного рогатого скота.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Трудовая функция 3: Организация кормления животных на откорме

Навык 1:
Организация обеспечения кормами

Умения:
1.Организовывать прием и хранение кормов.
2.Контролировать качество кормов.
3.Обеспечивать наличие необходимых запасов кормов.
Знания:
1.Питательная ценность различных видов кормов.
2.Требования к хранению кормов.
3.Системы приготовления и раздачи кормов.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 2:
Организация кормления животных

Умения:
1.Организовывать составление рационов кормления.
2.Контролировать соблюдение норм кормления.
3.Анализировать эффективность использования кормов.
Знания:
1.Технология мясного скотоводства.
2.Нормы кормления животных.
3.Баланс кормов.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 3:
Контроль приготовления и раздачи кормов

Умения:
1.Организовывать приготовление и раздачу кормов.
2.Контролировать работу кормораздаточного оборудования.
3.Обеспечивать соблюдение требований безопасности при эксплуатации оборудования.
Знания:
1.Технология приготовления кормов.
2.Устройство кормоприготовительного и кормораздаточного оборудования.
3.Требования охраны труда и техники безопасности при эксплуатации оборудования.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Требования к личностным компетенциям:

Стрессоустойчивость
Умение работать в команде
Аналитическое мышление
Самостоятельность в принятии решения, в том числе в условиях ограниченности во времени и недостатка информации
Способность уверенно выражать собственное мнение

Список технических регламентов и национальных стандартов:

1.ТР ТС 021/2011 "О безопасности пищевой продукции".
2.ТР ТС 022/2011 "Пищевая продукция в части ее маркировки".
3.ТР ТС 034/2013 "О безопасности мяса и мясной продукции".
4.СТ РК 1759-2008 "Говядина. Технические условия".
5.ГОСТ 779-55 "Мясо-говядина в полутушах и четвертинах. Технические условия".
6.ГОСТ 31798-2012 "Говядина и телятина для производства продуктов детского питания. Технические условия"

Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

7

Управляющий животноводческой фермой

6

Менеджер племенного хозяйства

13. Карточка профессии "Ветеринарный техник-осеменатор":

Код группы:

6121-3

Код наименования занятия:

6121-3-010

Наименование профессии:

Ветеринарный техник-осеменатор

Уровень квалификации по ОРК:

4

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:

Приказ Министра сельского хозяйства Республики Казахстан от 5 сентября 2025 года № 282 "О внесении изменений в приказ Министра сельского хозяйства Республики Казахстан от 21 августа 2019 года № 307 "Об утверждении Типовых квалификационных характеристик должностей руководителей и специалистов организаций сельского хозяйства".
Раздел 2. Должности специалистов
Параграф 13. Техник по искусственному осеменению животных

Уровень профессионального образования:

Уровень образования: ТиПО (специалист среднего звена),
ТиПО (рабочие профессии)

Специальность: Ветеринария

Квалификация:

Требования к опыту работы:

Техническое и профессиональное (среднее специальное, среднее профессиональное) образование по соответствующему направлению подготовки или наличие документа, подтверждающего стаж работы по данному профилю не менее трех лет.

Связь с неформальным и информальным образованием:


Другие возможные наименования профессии:

3240-0-009 - Техник по искусственному осеменению животных

Основная цель деятельности:

Осуществление ветеринарно-профилактических мероприятий, проведение искусственного осеменения крупного рогатого скота и обеспечение воспроизводства стада при производстве говядины.

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1.Проведение ветеринарной обработки животных и оказание ветеринарной помощи.
2.Проведение искусственного осеменения крупного рогатого скота.

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1: Проведение ветеринарной обработки животных и оказание ветеринарной помощи

Навык 1:
Проведение лечебно-диагностических мероприятий

Умения:
1.Выполнять ветеринарные лечебные процедуры.
2.Использовать диагностический и терапевтический инструментарий.
3.Применять ветеринарные лекарственные средства по назначению ветеринарного врача.
Знания:
1.Анатомия и физиология животных.
2.Основы ветеринарной терапии.
3.Правила применения ветеринарных препаратов.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 2:
Отбор и направление биологического материала в лабораторию

Умения:
1.Отбирать биологический материал для лабораторных исследований.
2.Обеспечивать правильную маркировку и хранение проб.
3.Подготавливать сопроводительную документацию.
Знания:
1.Правила отбора биологического материала.
2.Требования к транспортировке биологических проб.
3.Основы лабораторной диагностики заболеваний животных.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 3:
Ведение ветеринарной отчетности

Умения:
1.Вести ветеринарные журналы и учетные документы.
2.Работать с государственными информационными системами учета животных.
3.Подготавливать ветеринарную отчетность.
Знания:
1.Формы ветеринарной отчетности.
2.Правила ведения ветеринарного учета.
3.Государственные информационные системы в области ветеринарии.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Трудовая функция 2: Проведение искусственного осеменения крупного рогатого скота

Навык 1:
Подготовка животных к искусственному осеменению

Умения:
1.Выявлять животных в состоянии половой охоты.
2.Проводить осмотр животных перед искусственным осеменением.
3.Подготавливать животных, инструменты и оборудование к искусственному осеменению.
Знания:
1.Анатомия и физиология органов размножения крупного рогатого скота.
2.Признаки половой охоты.
3.Ветеринарно-санитарные требования при искусственном осеменении.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 2:
Проведение искусственного осеменения животных

Умения:
1.Выполнять искусственное осеменение животных с соблюдением установленной технологии.
2.Использовать оборудование и инструменты для искусственного осеменения.
3.Соблюдать правила асептики, антисептики и биологической безопасности.
Знания:
1.Технология искусственного осеменения крупного рогатого скота.
2.Методы хранения, транспортировки и подготовки семени.
3.Требования ветеринарно-санитарных правил при проведении искусственного осеменения.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 3: Контроль результатов искусственного осеменения

Умения:
1.Вести учет проведенных искусственных осеменений.
2.Контролировать сроки диагностики стельности.
3.Оформлять документацию по воспроизводству стада.
Знания:
1.Методы определения стельности животных.
2.Правила ведения учета мероприятий по воспроизводству стада.
3.Государственные информационные системы учета сельскохозяйственных животных.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Требования к личностным компетенциям:

Ответственность
Умение работать в команде
Способность уверенно и четко выражать собственное мнение Стремление к новым знаниям и технологиям
Грамотность Внимательность

Список технических регламентов и национальных стандартов:

1.ТР ТС 021/2011 "О безопасности пищевой продукции".
2.ТР ТС 022/2011 "Пищевая продукция в части ее маркировки".
3.ТР ТС 034/2013 "О безопасности мяса и мясной продукции".
4.СТ РК 1759-2008 "Говядина. Технические условия".
5.ГОСТ 779-55 "Мясо-говядина в полутушах и четвертинах. Технические условия".
6.ГОСТ 31798-2012 "Говядина и телятина для производства продуктов детского питания. Технические условия"

Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

7

Управляющий животноводческой фермой

6

Менеджер племенного хозяйства

14. Карточка профессии "Ветеринарный техник":

Код группы:

3240-0

Код наименования занятия:

3240-0-005

Наименование профессии:

Ветеринарный техник

Уровень квалификации по ОРК:

5

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:

Приказ Министра сельского хозяйства Республики Казахстан от 5 сентября 2025 года № 282 "О внесении изменений в приказ Министра сельского хозяйства Республики Казахстан от 21 августа 2019 года № 307 "Об утверждении Типовых квалификационных характеристик должностей руководителей и специалистов организаций сельского хозяйства".
Параграф 7. Фельдшер ветеринарный

Уровень профессионального образования:

Уровень образования: ТиПО (специалист среднего звена),
ТиПО (рабочие профессии)

Специальность:
Ветеринария

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

Техническое и профессиональное (среднее специальное, среднее профессиональное) образование по специальности ветеринария, рыбное хозяйство (технология рыбных продуктов, промышленное рыболовство, ихтиология, аквакультура и водные биоресурсы), окружающая среда (экология), водные ресурсы и водопользование, биологические и смежные науки и стаж работы на должности ветеринарного фельдшера II категории не менее 2 лет;

Связь с неформальным и информальным образованием:


Другие возможные наименования профессии:


Основная цель деятельности:

Осуществление ветеринарно-профилактических, лечебно-диагностических мероприятий и оказание акушерской помощи крупному рогатому скоту для сохранения здоровья животных, предупреждения заболеваний и обеспечения воспроизводства стада при производстве говядины.

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1.Проведение ветеринарно-профилактических мероприятий и предупреждение заболеваний крупного рогатого скота.
2.Проведение лечебно-диагностических мероприятий и ветеринарной обработки животных.
3.Оказание акушерской помощи и обеспечение воспроизводства стада.

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1: Проведение ветеринарно-профилактических мероприятий и предупреждение заболеваний крупного рогатого скота

Навык 1:
Проведение клинического осмотра животных

Умения:
1.Проводить клинический осмотр животных.
2.Выявлять признаки заболеваний и отклонений в состоянии здоровья животных.
3.Вести ветеринарную документацию и учет проведенных мероприятий.
Знания:
1.Основы анатомии и физиологии крупного рогатого скота.
2.Клинические признаки инфекционных, инвазионных и незаразных заболеваний.
3.Методы клинического обследования животных.
4.Основы ветеринарного делопроизводства.
5.Требования нормативных правовых актов Республики Казахстан в области ветеринарии.


Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 2:
Проведение вакцинации и иммунизации животных

Умения:
1.Подготавливать биологические препараты к применению.
2.Проводить вакцинацию животных в соответствии с установленными требованиями.
3.Контролировать состояние животных после вакцинации.
Знания:
1.Виды и назначение биологических препаратов.
2.Правила хранения, транспортировки и применения вакцин.
3.Порядок проведения профилактической иммунизации животных.
4.Требования биологической безопасности при проведении вакцинации.
5.Правила ведения учета проведенных вакцинаций.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 3: Проведение профилактических ветеринарно-санитарных мероприятий

Умения:
1.Готовить дезинфицирующие растворы.
2.Проводить дезинфекцию, дезинсекцию и дератизацию помещений и оборудования.
3.Выполнять профилактические противопаразитарные обработки животных.
Знания:
1.Методы профилактики инфекционных и паразитарных заболеваний.
2.Правила применения дезинфицирующих и противопаразитарных средств.
3.Требования ветеринарно-санитарного режима на животноводческих объектах.
4.Правила охраны труда и техники безопасности при проведении ветеринарно-профилактических мероприятий.
5.Требования нормативных правовых актов Республики Казахстан в области ветеринарии.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Трудовая функция 2: Проведение лечебно-диагностических мероприятий и ветеринарной обработки животных

Навык 1:
Проведение лечебно-диагностических мероприятий

Умения:
1.Проводить первичный клинический осмотр животных.
2.Выполнять лечебные процедуры по назначению ветеринарного врача.
3.Использовать ветеринарный инструментарий и оборудование при проведении лечебно-диагностических мероприятий.
Знания:
1.Анатомо-физиологические особенности крупного рогатого скота.
2.Основные методы диагностики заболеваний животных.
3.Фармакологические свойства ветеринарных лекарственных препаратов.
4.Правила применения лекарственных средств ветеринарного назначения.
5.Правила асептики и антисептики.


Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 2:
Отбор и направление биологического материала для лабораторных исследований

Умения:
1.Отбирать кровь, молоко, смывы и другие биологические материалы для лабораторных исследований.
2.Соблюдать правила отбора, маркировки, хранения и транспортировки биологического материала.
3.Оформлять сопроводительную ветеринарную документацию.
Знания:
1.Правила отбора, хранения и транспортировки биологического материала.
2.Методы лабораторной диагностики заболеваний животных.
3.Требования биологической безопасности при работе с биологическим материалом.
4.Правила ведения ветеринарной документации.
5.Основные нормативные правовые акты Республики Казахстан в области ветеринарии.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 3:
Ведение ветеринарного учета и отчетности

Умения:
1.Вести ветеринарные журналы, акты и другую учетную документацию.
2.Оформлять ветеринарную отчетность в установленном порядке.
3.Использовать информационные системы и государственные базы данных в области ветеринарии.
Знания:
1.Порядок ведения ветеринарного учета и отчетности.
2.Формы ветеринарной документации.
3.Требования к оформлению ветеринарных документов.
4.Основы ветеринарного делопроизводства.
5.Правила работы с информационными системами в области ветеринарии.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Трудовая функция 3: Оказание акушерской помощи и обеспечение воспроизводства стада

Навык 1: Подготовка к проведению родовспоможения

Умения:
1.Подготавливать помещение, оборудование, инструменты и материалы для проведения родовспоможения.
2.Проводить санитарную обработку животного и соблюдать требования асептики и антисептики.
3.Оценивать физиологическое состояние животного перед оказанием акушерской помощи.
Знания:
1.Анатомо-физиологические особенности репродуктивной системы крупного рогатого скота.
2.Физиология беременности и родов.
3.Правила асептики и антисептики при проведении акушерских мероприятий.
4.Требования к подготовке помещения, оборудования и инструментов.
5.Основные нормативные правовые акты Республики Казахстан в области ветеринарии.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 2:
Оказание акушерской помощи животным

Умения:
1.Оказывать акушерскую помощь при физиологических и осложненных родах в пределах своей компетенции.
2.Использовать акушерские инструменты и оборудование в соответствии с требованиями ветеринарной практики.
3.Оказывать помощь ветеринарному врачу при проведении акушерских вмешательств.
Знания:
1.Методы оказания акушерской помощи животным.
2.Правила применения акушерских инструментов.
3.Основные виды патологий при родах и способы их выявления.
4.Фармакологические свойства ветеринарных препаратов, применяемых в акушерстве.
5.Требования биологической безопасности при проведении акушерских мероприятий.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 3:
Контроль послеродового периода и профилактика осложнений

Умения:
1.Контролировать состояние животных в послеродовой период.
2.Выявлять признаки послеродовых осложнений и своевременно информировать ветеринарного врача.
3.Выполнять профилактические и лечебные мероприятия в послеродовой период по назначению ветеринарного врача.
Знания:
1.Физиология послеродового периода у крупного рогатого скота.
2.Основные послеродовые заболевания и методы их профилактики.
3.Правила ухода за животными в послеродовой период.
4.Методы профилактики бесплодия и сохранения воспроизводительной способности животных.
5.Требования нормативных правовых актов Республики Казахстан в области ветеринарии.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Требования к личностным компетенциям:

Ответственность
Умение работать в команде
Способность уверенно и четко выражать собственную позицию Грамотность
Исполнительность

Список технических регламентов и национальных стандартов:

1.ТР ТС 021/2011 "О безопасности пищевой продукции".
2.ТР ТС 022/2011 "Пищевая продукция в части ее маркировки".
3.ТР ТС 034/2013 "О безопасности мяса и мясной продукции".
4.СТ РК 1759-2008 "Говядина. Технические условия".
5.ГОСТ 779-55 "Мясо-говядина в полутушах и четвертинах. Технические условия".
6.ГОСТ 31798-2012 "Говядина и телятина для производства продуктов детского питания. Технические условия"

Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

5

Ветеринарный техник-осеменатор

6

Менеджер племенного хозяйства

15. Карточка профессии "Начальник участка (в сельском хозяйстве)":

Код группы:

1310-1

Код наименования занятия:

1310-1-045

Наименование профессии:

Начальник участка (в сельском хозяйстве)

Уровень квалификации по ОРК:

7

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:


Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
Послевузовское образование (магистратура, резидентура);
Высшее образование (бакалавриат, специалитет, ординатура);

Специальность: Ветеринария

Квалификация:

Требования к опыту работы:

Высшее образование (и/или бакалавриат, магистратура, доктор философии (PhD), доктор по профилю) по направлениям подготовки: животноводство, ветеринария, растениеводство, агроинженерия, бизнес и управление, стаж работы на руководящих должностях по организации производственных процессов в животноводстве не менее 5 лет.

Связь с неформальным и информальным образованием:


Другие возможные наименования профессии:


Основная цель деятельности:

Организация и контроль технологических процессов содержания, кормления, воспроизводства и сохранности поголовья крупного рогатого скота, обеспечение выполнения производственных показателей, соблюдения зоотехнических и ветеринарно-санитарных требований при производстве говядины.

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1.Организация кормления, содержания и воспроизводства крупного рогатого скота.
2.Организация и контроль проведения зоотехнических и ветеринарно-профилактических мероприятий.
3.Организация мероприятий по повышению продуктивности стада и эффективности производства.

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1: Организация кормления, содержания и воспроизводства крупного рогатого скота

Навык 1:
Организация кормления и содержания животных

Умения:
1.Организовывать кормление животных в соответствии с технологией мясного скотоводства.
2.Организовывать выпас животных и рациональное использование пастбищ.
3.Контролировать качество кормов, воды и соблюдение норм кормления.
4.Организовывать учет поголовья и идентификацию сельскохозяйственных животных.
Знания:
1.Технология производства продукции мясного скотоводства.
2.Нормы и рационы кормления крупного рогатого скота.
3.Правила идентификации сельскохозяйственных животных.
4.Порядок ведения учета поголовья и статистической отчетности.
5.Требования нормативных правовых актов Республики Казахстан в области животноводства.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 2:
Организация воспроизводства стада

Умения:
1.Организовывать мероприятия по воспроизводству стада.
2.Контролировать выполнение мероприятий по осеменению животных.
3.Обеспечивать сохранность маточного поголовья и молодняка.
4.Анализировать показатели воспроизводства стада.
Знания:
1.Основы физиологии размножения крупного рогатого скота.
2.Организация воспроизводства стада.
3.Методы оценки воспроизводительных показателей.
4.Требования к содержанию маточного поголовья.
5.Основы племенной работы.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 3:
Организация племенной работы

Умения:
1.Организовывать подбор производителей и маточного поголовья.
2.Контролировать ведение племенного учета.
3.Анализировать показатели продуктивности животных.
4.Организовывать мероприятия по улучшению породных качеств стада.
Знания:
1.Основы селекции и племенного дела.
2.Методы оценки племенной ценности животных.
3.Породные особенности крупного рогатого скота.
4.Показатели мясной продуктивности.
5.Порядок ведения племенной документации.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 4:
Организация кормозаготовительных работ

Умения:
1.Планировать объемы заготовки кормов.
2.Организовывать работу сельскохозяйственной техники при заготовке кормов.
3.Контролировать качество заготовленных кормов.
4.Обеспечивать рациональное использование техники и материальных ресурсов.
Знания:
1.Технология заготовки кормов.
2.Методы планирования производственных процессов.
3.Основы эксплуатации сельскохозяйственной техники.
4.Требования охраны труда при проведении кормозаготовительных работ.
5.Основы производственного планирования.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Трудовая функция 2: Организация и контроль проведения зоотехнических и ветеринарно-профилактических мероприятий

Навык 1:
Организация проведения ветеринарно-профилактических мероприятий

Умения:
1.Организовывать проведение вакцинации, диагностических исследований и профилактических обработок животных.
2.Контролировать соблюдение графиков ветеринарных мероприятий.
3.Обеспечивать взаимодействие с ветеринарными специалистами.
4.Контролировать выполнение ветеринарных предписаний.
Знания:
1.Основы ветеринарии.
2.Основные инфекционные и незаразные заболевания крупного рогатого скота.
3.Требования ветеринарного законодательства Республики Казахстан.
4.Организация профилактических ветеринарных мероприятий.
5.Правила биологической безопасности.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 2:
Организация проведения отелов и обеспечение сохранности приплода

Умения:
1.Организовывать проведение отелов.
2.Контролировать соблюдение технологии содержания коров в предродовой и послеродовой периоды.
3.Организовывать своевременное оказание ветеринарной помощи.
4.Обеспечивать сохранность новорожденного молодняка.
Знания:
1.Технология воспроизводства крупного рогатого скота.
2.Физиология беременности и отелов.
3.Организация выращивания молодняка.
4.Требования к содержанию новорожденных животных.
5.Основы ветеринарного сопровождения воспроизводства.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 3:
Контроль ветеринарно-санитарного состояния участка

Умения:
1.Контролировать соблюдение ветеринарно-санитарных требований.
2.Организовывать проведение санитарных мероприятий.
3.Выявлять нарушения ветеринарно-санитарного режима.
4.Принимать меры по устранению выявленных нарушений.
Знания:
1.Ветеринарно-санитарные правила.
2.Биологическая безопасность.
3.Производственная санитария.
4.Требования охраны труда.
5.Нормативные правовые акты Республики Казахстан в области ветеринарии.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Трудовая функция 3: Организация мероприятий по повышению продуктивности стада и эффективности производства

Навык 1:
Анализ производственных показателей

Умения:
1.Анализировать производственные показатели участка.
2.Оценивать эффективность использования производственных ресурсов.
3.Выявлять причины отклонений производственных показателей.
4.Разрабатывать предложения по совершенствованию производственных процессов.
Знания:
1.Методики анализа производственных показателей.
2.Основы экономики животноводства.
3.Производственное планирование.
4.Современные технологии мясного скотоводства.
5.Информационные системы, применяемые в животноводстве.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 2:
Организация учета и планирования движения животных

Умения:
1.Организовывать учет движения животных.
2.Контролировать оформление документации по перемещению животных.
3.Организовывать ведение электронных баз данных.
4.Контролировать достоверность производственной информации.
Знания:
1.Государственные информационные системы учета животных.
2.Порядок оформления документов на перемещение животных.
3.Требования к ведению производственной документации.
4.Основы электронного документооборота.
5.Правила статистической отчетности.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 3:
Организация мероприятий по повышению продуктивности стада

Умения:
1.Анализировать показатели мясной продуктивности животных.
2.Выявлять факторы, влияющие на продуктивность стада.
3.Разрабатывать мероприятия по повышению продуктивности и воспроизводительных качеств животных.
4.Контролировать выполнение мероприятий по совершенствованию технологии производства.
Знания:
1.Основы зоотехнии.
2.Методы оценки мясной продуктивности крупного рогатого скота.
3.Факторы, влияющие на продуктивность и воспроизводство стада.
4.Современные технологии содержания и кормления животных.
5.Методы повышения эффективности производства продукции мясного скотоводства.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Требования к личностным компетенциям:

Ответственность
Умение работать в команде
Способность уверенно и четко выражать собственную позицию
Грамотность
Исполнительность Доброжелательность к людям

Список технических регламентов и национальных стандартов:

1.ТР ТС 021/2011 "О безопасности пищевой продукции".
2.ТР ТС 022/2011 "Пищевая продукция в части ее маркировки".
3.ТР ТС 034/2013 "О безопасности мяса и мясной продукции".
4.СТ РК 1759-2008 "Говядина. Технические условия".
5.ГОСТ 779-55 "Мясо-говядина в полутушах и четвертинах. Технические условия".
6.ГОСТ 31798-2012 "Говядина и телятина для производства продуктов детского питания. Технические условия"

Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

-

-

-

-

Глава 4. Технические данные профессионального стандарта

      16. Наименование государственного органа: Министерство сельского хозяйства Республики Казахстан

      Руководитель проекта: Насырханова Б.К. E-mail: b.nasyrhanova@nasec.kz

      Моб.тел.: +7 (771) 375 80 45

      17. Организации (предприятия) участвующие в разработке: Некоммерческое акционерное общество "Национальный аграрный научно-образовательный центр" Министерства сельского хозяйства Республики Казахстан.

      18. Авторы: Насырханова Б.К., главный менеджер НАО "Национальный аграрный научно-образовательный центр", доктор биологических наук, профессор РФ; Исламов Е.И., директор ТОО "Казахский научно-исследовательский институт экономики агропромышленного комплекса и развития сельских территорий", доктор сельскохозяйственных наук, профессор.

      Техническое сопровождение: Кенжегулова М.Б., моб.номер.: +7 (775) 603 30 97, E-mail: m.kenzhegulova@nasec.kz

      19. Отраслевой совет по профессиональным квалификациям: от 05.05.2026 г. №176

      20. Национальный орган по профессиональным квалификациям:

      21. Национальная палата предпринимателей Республики Казахстан Атамекен: от 20.04.2026 г. № 582.

      22. Номер версии и год выпуска: 

      23. Дата ориентировочного пересмотра: 26 октября 2029 года.

  Приложение 6 к приказу
  от "__" 2026 года №___

Профессиональный стандарт: "Выращивание овощей и картофеля"

Глава 1. Общие положения

      1. Область применения профессионального стандарта: Профессиональный стандарт "Выращивание овощей и картофеля" разработан в соответствии со статьей 5 Закона Республики Казахстан "О профессиональных квалификациях".

      Профессиональный стандарт предназначен для определения уровней квалификаций, необходимых для осуществления работниками определенного вида профессиональной деятельности, в том числе выполнения определенных трудовых функций, а также для применения при разработке образовательных программ организаций высшего, послевузовского, технического и профессионального образования.

      2. В настоящем профессиональном стандарте применяются следующие термины и определения:

      1) овощеводство – отрасль растениеводства, занимающаяся выращиванием овощных культур в открытом и защищенном грунте;

      2) овощеводство открытого грунта – Выращивание овощных культур в открытом грунте;

      3) овощеводство защищенного грунта – Выращивание овощных культур и рассады для открытого и защищенного грунта в сооружениях защищенного грунта;

      4) теоретическая подготовка – этап процесса профессиональной подготовки персонала, при прохождении которого обучаемый приобретает специальные теоретические знания, а также поддерживает и совершенствует их в соответствии с утвержденными программами обучения;

      5) рассада – молодые растения, не вступившие в фазу плодоношения, выращиваемые для получения "забега" в развитии и в дальнейшем для получения раннего урожая овощей, как в открытом, так и в защищенном грунте;

      6) теплица – средне- или крупногабаритное культивационное сооружение, имеющее боковое ограждение и светопрозрачную кровлю и обслуживаемое находящимися внутри сооружений людьми

      7) информальное образование – вид образования, получаемый в ходе повседневной деятельности вне организаций образования и организаций, предоставляющих образовательные услуги, и не сопровождаемый выдачей документа, подтверждающего результаты обучения;

      8) неформальное образование – вид образования, запланированный, организованный и осуществляемый организациями, которые предоставляют образовательные услуги, оказываемые без учета места, сроков и формы обучения, и сопровождаемый выдачей документа, подтверждающего результаты обучения;

      9) профессиональная подгруппа – часть профессиональной группы отрасли, сформированная целостным набором трудовых функций и необходимых для выполнения их компетенций;

      10) профессиональная группа – совокупность профессиональных подгрупп отрасли, имеющая общую интеграционную основу и предполагающая схожий набор трудовых функций и компетенций для их выполнения;

      11) квалификация – степень готовности работника к качественному выполнению конкретных трудовых функций;

      12) уровень квалификации – установленный и описанный в рамке квалификаций структурированную совокупность требований к компетенциям работников, дифференцированным по параметрам знаний, умений, сложности, нестандартности трудовых контекстов, ответственности и самостоятельности;

      13) трудовая функция – набор взаимосвязанных действий, направленных на решение одной или нескольких задач процесса труда;

      14) профессиональный стандарт – стандарт, определяющий в конкретной области профессиональной деятельности требования к уровню квалификации, компетенций, содержанию, качеству и условиям труда;

      15) профессия – основной род занятий трудовой деятельности человека, требующих определенных знаний, умений и практических навыков, приобретенных в результате специальной подготовки и подтверждаемых соответствующими документами об образовании;

      16) отраслевая рамка квалификаций – структурированное описание квалификационных уровней, признаваемых в отрасли;

      17) национальная рамка квалификаций – определяет единую шкалу уровней, квалификаций, общепрофессиональных компетенций для разработки отраслевых рамок квалификаций, профессиональных стандартов;

      18) умения – способности применять знания и проявить компетентность с целью осуществления деятельности и решения задач (применение логического, интуитивного, творческого и практического мышления);

      19) знание – результат усвоения информации посредством обучения и личного опыта, совокупность фактов, принципов, теории и практики, относящихся к сфере обучения или работы, компонент квалификации, который должен подвергаться оценке;

      20) компетенции – качества субъекта деятельности, обеспечивающие выполнение задач профессиональной деятельности определенного квалификационного уровня;

      21) опыт – сознательная деятельность, знания и навыки, которые могут быть приобретены и эффективно использованы в течение определенного промежутка времени.

      3. В настоящем профессиональном стандарте применяются следующие сокращения:

      1) КС – Квалификационный справочник;

      2) МСКО – Международная стандартная классификация образования;

      3) ЕТКС – Единый тарифно-квалификационный справочник;

      4) ТС – Таможенный союз;

      5) ТР–Технический регламент;

      6) РК – Республика Казахстан;

      7) СТ РК – Стандарт Республики Казахстан;

      8) ПС – Профессиональный стандарт;

      9) ГОСТ – Государственный стандарт;

      10) ОРК – Отраслевая рамка квалификаций;

      11) НРК – Национальная рамка квалификаций;

      12) ISO – Международная организация по стандартизации (International Organization for Standardization).

Глава 2. Паспорт профессионального стандарта

      4. Название профессионального стандарта: Выращивание овощей и картофеля

      5. Код профессионального стандарта: A01131062

      6. Указание секции, раздела, группы, класса и подкласса согласно ОКЭД: A Сельское, лесное и рыбное хозяйство

      Растениеводство и животноводство, охота и предоставление услуг в этих областях

      Выращивание одно- или двухлетних культур

      Выращивание овощей, бахчевых, корнеплодов и клубнеплодов

      Выращивание картофеля и посадочного материала A Сельское, лесное и рыбное хозяйство

      Растениеводство и животноводство, охота и предоставление услуг в этих областях

      Выращивание одно- или двухлетних культур

      01.13 Выращивание овощей, бахчевых, корнеплодов и клубнеплодов

      Выращивание овощей, их семян и рассады

      7. Краткое описание профессионального стандарта: - выращивание традиционных листовых и черешковых овощей. - выращивание традиционных плодовых овощных культур. - выращивание традиционных корнеплодов, клубнеплодов и луковичных овощей. - выращивание грибов и трюфелей - выращивание прочих видов малораспространенных овощей. - выращивание семян овощных культур.

      8. Перечень карточек профессий:

      1) Квалифицированный рабочий по выращиванию овощей в открытом и закрытом грунте - 4 уровень ОРК

      2) Техник-плодоовощевод - 5 уровень ОРК

      3) Семеновод - 4 уровень ОРК

      4) Техник по сельскохозяйственной технике - 5 уровень ОРК

      5) Агроном - 6 уровень ОРК

      6) Агроном-почвовед - 6 уровень ОРК

      7) Главный агроном - 8 уровень ОРК

Глава 3. Карточки профессий

9. Карточка профессии "Квалифицированный рабочий по выращиванию овощей в открытом и закрытом грунте":

Код группы:

6111-2

Код наименования занятия:

6111-2-003

Наименование профессии:

Квалифицированный рабочий по выращиванию овощей в открытом и закрытом грунте

Уровень квалификации по ОРК:

4

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:

Приказ Министра труда и социальной защиты населения Республики Казахстан от 17 января 2025 года № 499.
"Об утверждении Единого тарифно-квалификационного справочника работ и профессий рабочих (выпуск 64)"
59. Овощевод.
Параграф 1. Овощевод

Уровень профессионального образования:

Уровень образования: ТиПО (рабочие профессии)

Специальность:
-

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

Не требуется

Связь с неформальным и информальным образованием:


Другие возможные наименования профессии:

6111-2-002 Картофелевод
6111-2-001 Бахчевод
6111-3-001 Работник гидропонного предприятия 6111-2-004 Овощевод

Основная цель деятельности:

Обслуживание и выполнение подготовительных, вспомогательных работ, при выращивании, уходу и сбору овощных культур в открытом и защищенном грунте

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1.Выполнение подготовительных и вспомогательных работ при выращивании овощей
2.Выполнение работ по выращиванию и уходу за овощными культурами.

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1: Выполнение подготовительных и вспомогательных работ при выращивании овощей

Навык 1:
Подготовка к выращиванию овощных культур

Умения:
1.Пользоваться рабочим инвентарем и вспомогательными приспособлениями для подготовки посевного и посадочного материала овощных культур.
2.Пользоваться необходимым инвентарем и вспомогательными приспособлениями.
Знания:
1.Технологии подготовки посевного материала и рассады овощных культур для открытого и защищенного грунта.
2.Требования к качеству выполняемых работ по подготовке и выращиванию посадочного материала овощных культур.
3.Правила охраны труда при выполнении работ по предпосевной подготовке семян и предпосадочных работ при выращивании рассады овощных культур.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 2:
Проведение послеуборочных работ в сооружениях защищенного грунта

Умения:
1.Использовать ручной инструмент и инвентарь для сбора растительных остатков.
2.Использовать ручной инструмент и инвентарь для удаления почвенных смесей и субстратов с остатками корней растений.
3.Использовать средства индивидуальной защиты.
Знания:
1.Способы очистки культивационных сооружений от растительных остатков.
2.Способы очистки культивационных емкостей от почвенных смесей и субстратов.
3.Правила использования средств индивидуальной защиты.
4.Правила охраны труда при проведении сельскохозяйственных работ.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Трудовая функция 2: Выполнение работ по выращиванию и уходу за овощными культурами

Навык 1: Выполнение вспомогательных работ при выращивании овощей

Умения:
1.Пользоваться методикой отбора проб почвы и растительного материала.
2.Использовать данные лабораторных анализов механических, физических и химических свойств почвы, почвенных смесей и субстратов.
3.Определять сортовые и посевные качества семенного и посадочного материала.
4.Использовать технологию сбора и сушки семян овощных культур.
5.Пользоваться методами обмолота и очистки семян.
6.Пользоваться методами физического обеззараживания семенного и посадочного материала.
7.Применять средства для обеззараживания.
8.Пользоваться специализированными справочниками и базами данных.
9.Использовать средства индивидуальной защиты.
Знания:
1.Типы, состав и свойства почв и субстратов, пригодных для выращивания овощных культур, а также способы их улучшения.
2.Виды овощных культур.
3.Требования, предъявляемые к однородности, всхожести, сортовой чистоте и фитосанитарному состоянию семян и посадочного материала овощных культур.
4.Технологии подготовки семян и посадочного материала к посеву и посадке.
5.Визуальные признаки качественного посадочного материала.
6.Основные источники микробиологического заражения семенного и посадочного материала.
7.Признаки созревания семян овощных культур.
8.Правила охраны труда при проведении сельскохозяйственных работ.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 2:
Выращивание рассады и выполнение технологических операций по уходу за овощными культурами

Умения:
1.Использовать данные метеорологической службы для планирования сроков посева, посадки овощных культур и высадки рассады.
2.Регулировать температуру воздуха и уровень освещенности в защищенном грунте.
3.Применять технологию выгонки луковичных растений.
4.Рассчитывать нормы внесения удобрений и регуляторов роста растений в действующем веществе и физической массе.
5.Использовать механизированные агрегаты для полива, подкормки, досвечивания, газации, поддержания температуры и относительной влажности воздуха.
6.Рассчитывать нормы подкормки тепличных культур диоксидом углерода.
7.Использовать ручной инвентарь для формирования растений.
8.Определять хозяйственную спелость овощных культур.
9.Пользоваться специализированными справочниками и базами данных.
10.Использовать средства индивидуальной защиты.
Знания:
1.Возраст рассады овощных культур, оптимальный для проведения закаливания.
2.Ассортимент укрывных и мульчирующих материалов и нормы их расхода.
3.Технологии внесения удобрений и проведения подкормок растений.
4.Продолжительность и интенсивность досвечивания растений в защищенном грунте.
5.Биологические особенности овощных культур на различных этапах вегетации.
6.Виды сельскохозяйственных машин для внесения удобрений.
7.Признаки хозяйственной спелости овощных культур.
8.Требования, предъявляемые к качеству овощной продукции, предназначенной для реализации.
9.Размеры фракций овощей при закладке на хранение.
10.Правила охраны труда при проведении сельскохозяйственных работ.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 3:
Защита овощных культур от неблагоприятных метеорологических условий, вредителей, болезней и сорняков

Умения:
1.Анализировать параметры солнечной радиации, температурного и водного режимов почвы и воздуха.
2.Анализировать распространенность и степень развития болезней, вредителей и сорняков.
3.Пользоваться специализированными справочниками и базами данных.
4.Использовать средства индивидуальной защиты.
Знания:
1.Технологии приготовления растворов удобрений, регуляторов роста растений и средств защиты растений для систем капельного полива.
2.Способы защиты растений от неблагоприятных и опасных метеорологических явлений.
3.Меры профилактики и борьбы с болезнями, вредителями и сорняками.
4.Внешние признаки повреждения овощных культур вредителями и поражения болезнями.
5.Морфологические признаки и биологические особенности сорных растений.
6.Технологии протравливания семенного и посадочного материала.
7.Требования к условиям эффективного использования энтомофагов и микроорганизмов.
8.Назначение, сроки применения и продолжительность действия феромонных ловушек и приманок для борьбы с грызунами.
9.Правила безопасности при работе с вредными, пожаро- и взрывоопасными химическими веществами.
10.Характеристики и правила использования средств индивидуальной защиты.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Требования к личностным компетенциям:

Исполнительность
Умение самостоятельно принимать решения
Умение работать в команде Коммуникабельность

Список технических регламентов и национальных стандартов:

1.ТР ТС 021/2011 "О безопасности пищевой продукции".
2.ТР ТС 022/2011 "Пищевая продукция в части ее маркировки".
3.Закон Республики Казахстан "О семеноводстве" от 27 ноября 2000 года № 107-II.
4.Закон Республики Казахстан "О защите растений" от 3 июля 2002 года № 331-II.
5.Закон Республики Казахстан "О карантине растений" от 11 февраля 1999 года № 344-I.
6.Закон Республики Казахстан "О безопасности пищевой продукции" от 21 июля 2007 года № 301-III.
7.ГОСТ 7176-2017 "Картофель продовольственный. Технические условия".
8.ГОСТ 1721-2015 "Морковь столовая свежая. Технические условия".
9.ГОСТ 1722-2015 "Свекла столовая свежая. Технические условия".
10.ГОСТ 33996-2016 "Овощи свежие. Правила приемки и методы отбора проб".

Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

4

Семеновод

5

Специалист-механик по сельскохозяйственной технике

6

Агроном

10. Карточка профессии "Техник-плодоовощевод":

Код группы:

3142-0

Код наименования занятия:

3142-0-023

Наименование профессии:

Техник-плодоовощевод

Уровень квалификации по ОРК:

5

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:

Приказ Министра труда и социальной защиты населения Республики Казахстан от 17 января 2025 года № 499.
"Об утверждении Единого тарифно-квалификационного справочника работ и профессий рабочих (выпуск 64)"
59. Овощевод.
Параграф 1. Овощевод

Уровень профессионального образования:

Уровень образования: Послесреднее образование (прикладной бакалавриат)

Специальность: Агрономия

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

Не требуется

Связь с неформальным и информальным образованием:


Другие возможные наименования профессии:

6111-2-002 Картофелевод
6111-2-001 Бахчевод
6111-3-001 Работник гидропонного предприятия
6111-2-004 Овощевод

Основная цель деятельности:

Обеспечение качественного выполнения вспомогательных и основных работ при выращивании продукции овощеводства

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1.Выполнение вспомогательных работ при выращивании овощной продукции
2.Выполнение работ по выращиванию овощных культур, уходу за ними, первичной доработке и хранению урожая

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1: Выполнение вспомогательных работ при выращивании овощной продукции

Навык 1:
Подготовка инвентаря для выращивания овощной продукции

Умения:
1.Диагностировать неисправности инвентаря.
2.Пользоваться садово-огородным инструментом и инвентарем для прореживания, подвязки и полива растений.
3.Различать виды растений по их видовым и внешним признакам.
4.Использовать ручной инвентарь и средства механизации при уборке овощных культур.
5.Применять ручной инструмент и инвентарь для переборки, сортировки, очистки и мойки овощной продукции.
Знания:
1.Назначение и комплектность используемого инвентаря.
2.Способы обработки почвы.
3.Способы посева семян и высадки рассады.
4.Нормы и сроки полива.
5.Видовые признаки растений.
6.Признаки хозяйственной спелости овощных культур.
7.Правила охраны труда при выполнении сельскохозяйственных работ.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 2:
Подготовка участка к посеву или посадке

Умения:
1.Пользоваться рабочим инвентарем и вспомогательными приспособлениями при разбивке участка, а также при контроле качества и сроков обработки почвы.
2.Рассчитывать объем выполненных работ по подготовке почвы.
Знания:
1.Основные приемы обработки почвы.
2.Требования к качеству обработки почвы.
3.Требования, предъявляемые к качеству обработки почвы.
4.Правила оформления отчетной документации.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Трудовая функция 2: Выполнение работ по выращиванию овощных культур, уходу за ними, первичной доработке и хранению урожая

Навык 1:
Посев, посадка и уход за овощными культурами

Умения:
1.Пользоваться рабочим инвентарем и вспомогательными приспособлениями.
2.Рассчитывать объем выполненных работ и расход посевного и посадочного материала.
3.Выполнять работы по уходу за семенными растениями овощных культур в соответствии с технологическими требованиями.
Знания:
1.Технологии посева и посадки овощных культур.
2.Требования государственных стандартов, предъявляемые к посевному и посадочному материалу.
3.Технические характеристики посевных агрегатов.
4.Правила охраны труда при посеве, посадке и выполнении работ по уходу за овощными культурами.
5.Агротехнические требования к выполнению работ по уходу за овощными культурами и их уборке.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 2:
Уборка урожая овощных культур, их первичная доработка и хранение

Умения:
1.Рассчитывать объем выполненных работ в период уборки урожая.
2.Определять оптимальные сроки уборки овощных культур и картофеля.
3.Контролировать качество и объем выполненных уборочных работ.
Знания:
1.Технологии уборки овощных культур (многосборовых, культур разового сбора и других).
2.Признаки технической спелости овощных культур.
3.Технологии первичной доработки собранного урожая и подготовки его к хранению.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Требования к личностным компетенциям:

Исполнительность
Умение самостоятельно принимать решения
Умение работать в команде Коммуникабельность

Список технических регламентов и национальных стандартов:

1.ТР ТС 021/2011 "О безопасности пищевой продукции".
2.ТР ТС 022/2011 "Пищевая продукция в части ее маркировки".
3.Закон Республики Казахстан "О семеноводстве" от 27 ноября 2000 года № 107-II.
4.Закон Республики Казахстан "О защите растений" от 3 июля 2002 года № 331-II.
5.Закон Республики Казахстан "О карантине растений" от 11 февраля 1999 года № 344-I.
6.Закон Республики Казахстан "О безопасности пищевой продукции" от 21 июля 2007 года № 301-III.
7.ГОСТ 7176-2017 "Картофель продовольственный. Технические условия".
8.ГОСТ 1721-2015 "Морковь столовая свежая. Технические условия".
9.ГОСТ 1722-2015 "Свекла столовая свежая. Технические условия".
10.ГОСТ 33996-2016 "Овощи свежие. Правила приемки и методы отбора проб".

Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

5

Специалист-механик по сельскохозяйственной технике

6

Агроном

11. Карточка профессии "Семеновод":

Код группы:

6113-9

Код наименования занятия:

6113-9-002

Наименование профессии:

Семеновод

Уровень квалификации по ОРК:

4

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:

Приказ Министра труда и социальной защиты населения Республики Казахстан от 17 января 2025 года № 499.
"Об утверждении Единого тарифно-квалификационного справочника работ и профессий рабочих (выпуск 64)"
67. Семеновод.
Параграф 1. Семеновод.

Уровень профессионального образования:

Уровень образования: ТиПО (специалист среднего звена)

Специальность:
-

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

Не требуется

Связь с неформальным и информальным образованием:


Другие возможные наименования профессии:

6111-2-002 Картофелевод
6111-2-001 Бахчевод
6111-3-001 Работник гидропонного предприятия 6111-2-004 Овощевод

Основная цель деятельности:

Обслуживание и выполнение вспомогательных работ при выращивании, уходе за семенными растениями овощных культур, сборе семенников и получении семян в открытом и защищенном грунте.

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1.Выполнение вспомогательных работ при выращивании семенных растений овощных культур
2.Выполнение работ по выращиванию семенников овощных культур, уход, сбор семенников и семян овощных культур

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1: Выполнение вспомогательных работ при выращивании семенных растений овощных культур

Навык 1:
Подготовка к выращиванию семенных растений овощных культур

Умения:
1.Определять неисправности инвентаря.
2.Пользоваться садово-огородным инструментом и инвентарем для прореживания, подвязки и полива семенных растений.
3.Различать виды семенных растений по их внешним признакам.
4.Использовать ручной инвентарь и средства механизации при уборке овощных культур.
5.Применять ручной инструмент и инвентарь для переборки, сортировки и очистки овощной продукции.
Знания:
1.Назначение и комплектность инвентаря, используемого в семеноводстве.
2.Способы обработки почвы.
3.Способы посева семян, высадки рассады и посадки семенников двулетних овощных культур.
4.Нормы и сроки полива.
5.Видовые признаки растений.
6.Признаки хозяйственной спелости овощных культур.
7.Правила охраны труда при выполнении сельскохозяйственных работ.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 2. Подготовка участка к посеву или посадке овощных культур, включая высадку маточников

Умения:
1.Пользоваться рабочим инвентарем и вспомогательными приспособлениями при разбивке участка, а также при контроле качества и сроков обработки почвы.
2.Рассчитывать объем выполненных работ по подготовке почвы.
Знания:
1.Основные приемы обработки почвы.
2.Требования к качеству обработки почвы.
3.Требования, предъявляемые к качеству обработки почвы.
4.Правила оформления отчетной документации.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Трудовая функция 2: Выполнение работ по выращиванию семенных растений овощных культур, уходу за ними, сбору семенников и получению семян

Навык 1:
Посев, посадка и уход за семенными растениями овощных культур

Умения:
1.Пользоваться рабочим инвентарем и вспомогательными приспособлениями.
2.Рассчитывать объем выполненных работ и расход посевного и посадочного материала.
3.Выполнять работы по уходу за семенными растениями овощных культур в соответствии с технологическими требованиями.
Знания:
1.Технологии посева семян, посадки семенников двулетних овощных культур и ухода за ними.
2.Требования государственных стандартов, предъявляемые к посевному и посадочному материалу.
3.Технические характеристики посевных агрегатов.
4.Правила охраны труда при посеве, посадке и выполнении работ по уходу за семенными растениями овощных культур.
5.Агротехнические требования к выполнению работ по уходу за семенными растениями и их уборке.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 2:
Уборка семенных растений овощных культур, их первичная доработка и выделение семян

Умения:
1.Рассчитывать объем выполненных работ в период уборки урожая.
2.Определять оптимальные сроки уборки семенных растений овощных культур.
3.Контролировать качество и объем выполненных уборочных работ.
Знания:
1.Технологии уборки семенных растений овощных культур для получения семян (многосборовых, культур разового сбора и других).
2.Признаки биологической спелости однолетних и двулетних овощных культур, предназначенных для получения семян.
3.Технологии первичной доработки собранного урожая и выделения семенного материала.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Требования к личностным компетенциям:

Исполнительность
Умение самостоятельно принимать решения Коммуникабельность

Список технических регламентов и национальных стандартов:

1.ТР ТС 021/2011 "О безопасности пищевой продукции".
2.ТР ТС 022/2011 "Пищевая продукция в части ее маркировки".
3.Закон Республики Казахстан "О семеноводстве" от 27 ноября 2000 года № 107-II.
4.Закон Республики Казахстан "О защите растений" от 3 июля 2002 года № 331-II.
5.Закон Республики Казахстан "О карантине растений" от 11 февраля 1999 года № 344-I.
6.Закон Республики Казахстан "О безопасности пищевой продукции" от 21 июля 2007 года № 301-III.
7.ГОСТ 7176-2017 "Картофель продовольственный. Технические условия".
8.ГОСТ 1721-2015 "Морковь столовая свежая. Технические условия".
9.ГОСТ 1722-2015 "Свекла столовая свежая. Технические условия".
10.ГОСТ 33996-2016 "Овощи свежие. Правила приемки и методы отбора проб".

Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

6

Агроном

12. Карточка профессии "Техник по сельскохозяйственной технике":

Код группы:

3115-2

Код наименования занятия:

3115-2-006

Наименование профессии:

Техник по сельскохозяйственной технике

Уровень квалификации по ОРК:

5

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:


Уровень профессионального образования:

Уровень образования: послесреднее образование (прикладной бакалавриат)

Специальность:
-

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:


Связь с неформальным и информальным образованием:


Другие возможные наименования профессии:

3115-1-001 Механик
3115-1-016 Техник-механик

Основная цель деятельности:

Обеспечение эксплуатации, технического обслуживания и ремонта сельскохозяйственных машин и оборудования, используемых при выращивании овощных культур в открытом и защищенном грунте.

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1.Эксплуатация сельскохозяйственных машин и оборудования.
2.Ремонт и техническое обслуживание сельскохозяйственной техники.

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1: Эксплуатация сельскохозяйственных машин и оборудования

Навык 1:
Подготовка сельскохозяйственной техники к эксплуатации

Умения:
1.Читать сборочные чертежи узлов и механизмов сельскохозяйственной техники.
2.Выполнять сборочные и регулировочные работы сельскохозяйственных машин и оборудования.
3.Применять необходимые расходные материалы, горюче-смазочные материалы и технические жидкости при подготовке сельскохозяйственной техники к эксплуатации.
4.Анализировать условия эксплуатации сельскохозяйственной техники и агротехнические требования к выполнению технологических операций.
5.Подбирать оптимальный состав машинно-тракторных агрегатов.
6.Выполнять настройку машинно-тракторных агрегатов и оборудования.
7.Выбирать способы движения и режимы работы сельскохозяйственной техники.
Знания:
1.Технические характеристики, конструктивные особенности, режимы и правила эксплуатации сельскохозяйственной техники и оборудования.
2.Назначение и правила применения расходных материалов, горюче-смазочных материалов и технических жидкостей при подготовке сельскохозяйственной техники к эксплуатации.
3.Агротехнические требования к выполнению технологических операций.
4.Требования охраны труда, пожарной и экологической безопасности.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 2:
Наладка сельскохозяйственной техники и оборудования

Умения:
1.Выполнять обкатку узлов и механизмов сельскохозяйственных машин и оборудования.
2.Подбирать и применять расходные материалы, горюче-смазочные материалы и технические жидкости, необходимые для выполнения технологических операций.
3.Выявлять неисправности и отказы сельскохозяйственной техники.
4.Составлять акт технического состояния сельскохозяйственной техники.
5.Выполнять технологические операции с использованием машинно-тракторных агрегатов и оборудования.
6.Контролировать параметры выполнения технологических операций.
7.Оценивать качество ремонта сельскохозяйственной техники.
Знания:
1.Принципы работы и технические характеристики сельскохозяйственных машин, механизмов и оборудования.
2.Технология наладки, регулировки, обкатки и ввода в эксплуатацию сельскохозяйственной техники и оборудования.
3.Виды, причины возникновения и методы выявления неисправностей и отказов сельскохозяйственной техники.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Трудовая функция 2
Ремонт и техническое обслуживание сельскохозяйственной техники

Навык 1:
Оценка технического состояния сельскохозяйственной техники и оборудования

Умения:
1.Определять техническое состояние сельскохозяйственной техники.
2.Выявлять внешние повреждения и неисправности.
3.Выполнять своевременный ремонт и устранять выявленные неисправности.
4.Определять потребность в материально-техническом обеспечении технического обслуживания сельскохозяйственной техники.
5.Оформлять заявки на проведение ремонта или технического обслуживания.
Знания:
1.Порядок применения расходных материалов, горюче-смазочных материалов, технических жидкостей, инструментов, оборудования и средств индивидуальной защиты при техническом обслуживании сельскохозяйственной техники.
2.Порядок оформления документации по техническому обслуживанию сельскохозяйственной техники.
3.Требования охраны труда, пожарной и экологической безопасности.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 2:
Подготовка сельскохозяйственной техники и оборудования к работе

Умения:
1.Применять расходные материалы, горюче-смазочные материалы и технические жидкости в соответствии с химмотологической картой машины.
2.Проверять работоспособность оборудования и сельскохозяйственной техники, выполнять настройку оборудования и инструмента.
Знания:
1.Технические характеристики, конструктивные особенности и режимы эксплуатации сельскохозяйственной техники.
2.Нормативно-техническую документацию по эксплуатации и техническому обслуживанию сельскохозяйственной техники.
3.Назначение и правила применения расходных материалов, горюче-смазочных материалов, технических жидкостей, инструментов, оборудования и средств индивидуальной защиты при техническом обслуживании сельскохозяйственной техники.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Требования к личностным компетенциям:

Исполнительность
Умение самостоятельно принимать решения Коммуникабельность

Список технических регламентов и национальных стандартов:

1.ТР ТС 021/2011 "О безопасности пищевой продукции".
2.ТР ТС 022/2011 "Пищевая продукция в части ее маркировки".
3.Закон Республики Казахстан "О семеноводстве" от 27 ноября 2000 года № 107-II.
4.Закон Республики Казахстан "О защите растений" от 3 июля 2002 года № 331-II.
5.Закон Республики Казахстан "О карантине растений" от 11 февраля 1999 года № 344-I.
6.Закон Республики Казахстан "О безопасности пищевой продукции" от 21 июля 2007 года № 301-III.
7.ГОСТ 7176-2017 "Картофель продовольственный. Технические условия".
8.ГОСТ 1721-2015 "Морковь столовая свежая. Технические условия".
9.ГОСТ 1722-2015 "Свекла столовая свежая. Технические условия".
10.ГОСТ 33996-2016 "Овощи свежие. Правила приемки и методы отбора проб".

Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

6

Агроном

13. Карточка профессии "Агроном":

Код группы:

2132-1

Код наименования занятия:

2132-1-001

Наименование профессии:

Агроном

Уровень квалификации по ОРК:

6

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:

Приказ Министра сельского хозяйства Республики Казахстан от 5 сентября 2025 года № 282 "О внесении изменений в приказ Министра сельского хозяйства Республики Казахстан от 21 августа 2019 года № 307 "Об утверждении Типовых квалификационных характеристик должностей руководителей и специалистов организаций сельского хозяйства".
Раздел 2. Должности специалистов
Параграф 1. Агроном

Уровень профессионального образования:

Уровень образования: высшее образование (бакалавриат, специалитет, ординатура)

Специальность:
-

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

Агроном I категории: высшее образование (и/или бакалавр, магистратура, доктор философии PhD, доктор по профилю) по направлениям: растениеводство и/или животноводство и/или ветеринария и стаж работы на должности агронома II категории не менее 3 лет;
Агроном II категории: высшее образование (и/или бакалавр, магистратура, доктор философии PhD, доктор по профилю) по направлениям: растениеводство и/или животноводство и/или ветеринария и стаж работы на должности агронома без категории не менее 3 лет или техническое и профессиональное (среднее специальное, среднее профессиональное) образование по специальности (агрономия, фермерское хозяйство (по профилю)) и стаж работы на должности агронома без категории не менее 5 лет;
Агроном без категории: высшее образование (и/или бакалавр, магистратура, доктор философии PhD, доктор по профилю) по направлениям: растениеводство и/или животноводство и/или ветеринария или техническое и профессиональное (среднее специальное, среднее профессиональное) образование по специальности агрономия без предъявления требований к стажу работы.

Связь с неформальным и информальным образованием:


Другие возможные наименования профессии:

6111-2-002 Картофелевод
6111-2-001 Бахчевод
2132-3-001 Агроном-почвовед

Основная цель деятельности:

Организация и обеспечение проведения мероприятий по выращиванию овощных культур и картофеля, а также внедрения инновационных технологий, методов и приемов их возделывания в открытом и защищенном грунте.

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1.Организация производства овощной продукции и картофеля
2.Проведение мероприятий по выращиванию и первичной обработке продукции растениеводства
3.Внедрение передовых методов и приемов выращивания перспективных сортов овощных культур и картофеля

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1: Организация производства овощной продукции и картофеля

Навык 1:
Технология выращивания овощной продукции и картофеля

Умения:
1.Определять биологические и морфологические особенности овощных культур и картофеля.
2.Применять агротехнические требования при выращивании овощных культур и картофеля.
3.Организовывать выполнение технологических операций по выращиванию сельскохозяйственных культур.
4.Оценивать качество выполнения агротехнических работ.
Знания:
1.Технологии выращивания овощных культур и картофеля.
2.Научно обоснованные системы севооборотов и культурооборотов.
3.Нормы применения семян, посадочного материала, удобрений, средств защиты растений и поливной воды.
Требования к качеству продукции растениеводства.


Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 2:
Обоснование выбора сортов овощных культур и картофеля

Умения:
1.Анализировать климатические условия региона выращивания.
2.Подбирать культуры для севооборота с учетом природно-климатических условий.
3.Обосновывать выбор районированных и допущенных к выращиванию сортов.
Знания:
1.Агробиологические особенности овощных культур и картофеля.
2.Государственный реестр сортов, допущенных к использованию.
3.Требования сортов к условиям выращивания.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 3:
Ведение агрономической документации

Умения:
1.Составлять технологические карты выращивания сельскохозяйственных культур.
2.Разрабатывать схемы севооборотов.
3.Составлять рабочие планы и графики проведения сельскохозяйственных работ.
4.Вести агрономическую документацию и установленную отчетность.
5.Оценивать качество выполненных полевых работ.
Знания:
1.Порядок ведения агрономической документации.
2.Требования к оформлению производственной документации.
3.Основы семеноводства и сортового контроля.

Возможность признания
навыка:

Не требуется

Трудовая функция 2:
Организация мероприятий по выращиванию продукции растениеводства

Навык 1:
Организация агротехнических мероприятий

Умения:
1.Анализировать влияние погодных и климатических факторов на производство.
2.Разрабатывать технологии обработки почвы.
3.Организовывать мероприятия по защите растений от сорняков, болезней и вредителей.
4.Планировать применение удобрений и средств защиты растений.
5.Анализировать эффективность проводимых агротехнических мероприятий.
Знания:
1.Законы земледелия.
2.Научные основы обработки почвы.
3.Основы защиты растений.
4.Основы питания растений.
5.Методы повышения плодородия почв.
6.Требования экологической безопасности при применении удобрений и пестицидов.

Возможность признания
навыка:

Не требуется

Навык 2:
Планирование урожайности и производственных работ

Умения:
1.Планировать мероприятия по повышению урожайности.
2.Организовывать выполнение производственных работ.
3.Использовать современные информационные технологии при планировании и анализе производства.
Знания:
1.Факторы формирования урожайности.
2.Современные технологии выращивания овощных культур и картофеля.
3.Основы экономики и организации производства.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Трудовая функция 3: Внедрение современных технологий выращивания овощных культур и картофеля

Навык 1:
Внедрение новых технологий и сортов

Умения:
1.Организовывать опытные работы по внедрению новых технологий.
2.Оценивать эффективность новых сортов и технологий выращивания.
3.Определять урожайность сельскохозяйственных культур.
4.Разрабатывать мероприятия по снижению потерь урожая.
Знания:
1.Современные технологии выращивания овощных культур и картофеля.
2.Передовой отечественный и зарубежный опыт в растениеводстве.
Принципы построения овощных севооборотов.


Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 2:
Организация выполнения производственных работ

Умения:
1.Организовывать работу производственных подразделений.
2.Контролировать соблюдение технологической дисциплины.
3.Координировать деятельность работников при выполнении сельскохозяйственных работ.
4.Контролировать качество выполнения работ.
Знания:
1.Нормативные правовые акты в области сельского хозяйства.
2.Требования охраны труда, техники безопасности и охраны окружающей среды.
3.Стандарты качества продукции растениеводства.
4.Требования к организации уборки и хранения урожая.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Требования к личностным компетенциям:

Организаторские способности
Умение самостоятельно принимать решения Коммуникабельность

Список технических регламентов и национальных стандартов:

1.ТР ТС 021/2011 "О безопасности пищевой продукции".
2.ТР ТС 022/2011 "Пищевая продукция в части ее маркировки".
3.Закон Республики Казахстан "О семеноводстве" от 27 ноября 2000 года № 107-II.
4.Закон Республики Казахстан "О защите растений" от 3 июля 2002 года № 331-II.
5.Закон Республики Казахстан "О карантине растений" от 11 февраля 1999 года № 344-I.
6.Закон Республики Казахстан "О безопасности пищевой продукции" от 21 июля 2007 года № 301-III.
7.ГОСТ 7176-2017 "Картофель продовольственный. Технические условия".
8.ГОСТ 1721-2015 "Морковь столовая свежая. Технические условия".
9.ГОСТ 1722-2015 "Свекла столовая свежая. Технические условия".
10.ГОСТ 33996-2016 "Овощи свежие. Правила приемки и методы отбора проб".

Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

7

Главный агроном

14. Карточка профессии "Агроном-почвовед":

Код группы:

2132-3

Код наименования занятия:

2132-3-001

Наименование профессии:

Агроном-почвовед

Уровень квалификации по ОРК:

6

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:

Приказ Министра сельского хозяйства Республики Казахстан от 5 сентября 2025 года № 282
О внесении изменений в приказ Министра сельского хозяйства Республики Казахстан от 21 августа 2019 года № 307 "Об утверждении Типовых квалификационных характеристик должностей руководителей и специалистов организаций сельского хозяйства"
Раздел 2. Должности специалистов
Параграф 19. Почвовед

Уровень профессионального образования:

Уровень образования: высшее образование (бакалавриат, специалитет, ординатура)

Специальность:
-

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

I категории: высшее образование (и/или бакалавр, магистратура, доктор философии PhD, доктор по профилю) по направлению растениеводство и стаж работы на должности почвоведа II категории не менее 2 лет;
II категории: высшее образование (и/или бакалавр, магистратура, доктор философии PhD, доктор по профилю) по направлению растениеводство и стаж работы на должности почвоведа без категории не менее 2 лет;
Без категории: высшее образование (и/или бакалавр, магистратура, доктор философии PhD, доктор по профилю) по направлению растениеводство без предъявления требований к стажу работы.

Связь с неформальным и информальным образованием:


Другие возможные наименования профессии:

2132-3-002 Почвовед

Основная цель деятельности:

Организация и обеспечение почвенного обследования территорий, поддержания и повышения плодородия почв при выращивании овощных культур и картофеля в открытом и защищенном грунте.

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1.Выполнение работ по почвенному обследованию территорий, определению границ почвенных контуров, характеристик и свойств почв.
2.Поддержание плодородия почв и почвогрунтов при производстве овощной продукции и картофеля с целью получения высокого и качественного урожая.
3.Внедрение современных методов и технологий поддержания плодородия почв и почвогрунтов в открытом и защищенном грунте.

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1: Выполнение работ по почвенному обследованию территорий, определению границ почвенных контуров, характеристик и свойств почв.

Навык 1:
Исследование генезиса почв и процессов, происходящих в естественных и сельскохозяйственных почвах

Умения:
1.Проводить исследования генезиса почв и процессов, происходящих в естественных и используемых в сельском хозяйстве почвах.
2.Оценивать физико-механические свойства почв при выращивании картофеля и овощных культур в открытом грунте.
3.Определять уровень плодородия почвы, потребность сельскохозяйственных культур в удобрениях и разрабатывать мероприятия по его сохранению.
4.Оценивать физико-механические свойства почвогрунтов, используемых при выращивании овощных культур в защищенном грунте.
5.Определять уровень плодородия почвогрунтов и потребность овощных культур в удобрениях с учетом фаз их роста и развития.
6.Решать практические задачи, связанные с оценкой почвенного плодородия, выбирая наиболее эффективные методы исследования.
Знания:
1.Генезис, классификация и свойства почв.
2.Физико-механические свойства почв и почвогрунтов.
3.Требования овощных культур и картофеля к плодородию почв и почвогрунтов.
4.Методы оценки плодородия почв и почвогрунтов.
5.Основы агрохимии и питания растений.
6.Современные методы диагностики состояния почв.
7.Нормативные требования к проведению почвенных исследований.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 2. Проведение почвенного обследования территорий

Умения:
1.Проводить почвенное обследование территорий.
2.Определять границы почвенных контуров.
3.Отбирать почвенные образцы в соответствии с установленными методиками.
4.Выполнять описание почвенных разрезов и морфологических признаков почв.
5.Анализировать результаты почвенных обследований.
6.Оформлять материалы почвенного обследования и составлять соответствующую документацию.
Знания:
1.Методики проведения почвенных обследований.
2.Методы отбора почвенных образцов.
3.Порядок описания почвенных разрезов.
4.Современные методы оценки почвенного покрова.
5.Правила оформления материалов почвенного обследования.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 3. Оценка и повышение плодородия почв и почвогрунтов

Умения:
1.Контролировать показатели плодородия почв и почвогрунтов при выращивании картофеля и овощных культур в открытом и защищенном грунте.
2.Определять потребность почв в мероприятиях по улучшению их физико-механических свойств.
3.Рассчитывать потребность в удобрениях, средствах защиты растений и поливной воде.
4.Разрабатывать мероприятия по сохранению и повышению плодородия почв и почвогрунтов.
5.Оценивать качество выполненных агротехнических мероприятий по повышению плодородия почв.
Знания:
1.Современные методы оценки плодородия почв и почвогрунтов.
2.Основы почвоведения, агрохимии и агрономии.
3.Методы сохранения и повышения плодородия почв.
4.Технологии применения органических и минеральных удобрений.
5.Требования к качеству почв и почвогрунтов при выращивании овощных культур и картофеля.
6.Методы оценки эффективности мероприятий по повышению плодородия почв.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Трудовая функция 2. Поддержание плодородия почв и почвогрунтов при производстве овощной продукции и картофеля с целью получения высокого и качественного урожая

Навык 1. Оценка пригодности агроландшафтов для возделывания овощных культур и их рациональное использование

Умения:
1.Оценивать пригодность агроландшафтов для выращивания овощных культур и картофеля.
2.Анализировать физико-механические, агрохимические и биологические свойства почв и почвогрунтов.
3.Определять уровень плодородия почв и почвогрунтов и разрабатывать мероприятия по его сохранению и повышению.
4.Планировать применение органических и минеральных удобрений с учетом почвенно-климатических условий.
5.Контролировать соблюдение агротехнических требований при выполнении технологических операций в открытом и защищенном грунте.
Знания:
1.Принципы сохранения и повышения плодородия почв и почвогрунтов.
2.Методы оценки плодородия почв для получения высокого и качественного урожая овощных культур и картофеля.
3.Порядок, нормы и сроки внесения органических и минеральных удобрений.
4.Агротехнические требования к выполнению технологических операций в открытом и защищенном грунте.
5.Технологии применения рыхлящих материалов, мелиорантов и удобрений.
6.Основы рационального использования земель сельскохозяйственного назначения.


Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 2. Разработка мероприятий по сохранению и повышению плодородия почв и почвогрунтов

Умения:
1.Планировать мероприятия по сохранению и повышению плодородия почв и почвогрунтов.
2.Разрабатывать рекомендации по рациональному применению удобрений и улучшению физико-механических свойств почв.
3.Определять потребность сельскохозяйственных культур в элементах питания с учетом результатов почвенного обследования.
4.Контролировать выполнение мероприятий по сохранению плодородия почв.
5.Оценивать эффективность проведенных мероприятий по улучшению состояния почв и почвогрунтов.
Знания:
1.Современные методы сохранения и повышения плодородия почв и почвогрунтов.
2.Основы почвоведения, агрохимии и агроэкологии.
3.Технологии применения органических, минеральных и микробиологических удобрений.
4.Методы мониторинга состояния почв и почвогрунтов.
5.Нормативные требования к сохранению плодородия земель сельскохозяйственного назначения.
6.Методики оценки эффективности мероприятий по повышению плодородия почв.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Трудовая функция 3. Внедрение современных методов и технологий поддержания плодородия почв и почвогрунтов в открытом и защищенном грунте

Навык 1. Внедрение современных технологий повышения плодородия почв и почвогрунтов

Умения:
1.Организовывать опытно-производственные работы по внедрению современных технологий повышения плодородия почв и почвогрунтов.
2.Оценивать эффективность применения новых технологий, материалов и агрохимических средств.
3.Прогнозировать влияние мероприятий по повышению плодородия почв на урожайность и качество овощной продукции и картофеля.
4.Разрабатывать рекомендации по внедрению современных технологий сохранения и повышения плодородия почв.
5.Использовать современные информационные технологии при планировании, анализе и контроле производственных процессов.
Знания:
1.Современные технологии повышения плодородия почв и почвогрунтов.
2.Передовой отечественный и зарубежный опыт в области почвоведения, агрохимии и овощеводства.
3.Инновационные методы применения органических, минеральных и биологических удобрений.
4.Методы оценки эффективности технологий повышения плодородия почв.
5.Основы цифровых технологий в сельском хозяйстве.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 2. Организация работ по улучшению состояния почв и почвогрунтов

Умения:
1.Организовывать работы по сохранению и повышению плодородия почв и почвогрунтов в открытом и защищенном грунте.
2.Внедрять современные технологии применения рыхлящих материалов, компонентов почвогрунтов и удобрений.
3.Контролировать выполнение мероприятий по улучшению агрофизических и агрохимических свойств почв.
4.Оценивать эффективность мероприятий по улучшению состояния почв и почвогрунтов.
5.Координировать работу специалистов и исполнителей при проведении мероприятий по сохранению плодородия почв.
Знания:
1.Принципы получения высоких и качественных урожаев овощных культур и картофеля.
2.Методы оценки состояния и качества почв и почвогрунтов.
3.Современные технологии сохранения и повышения плодородия почв.
4.Требования нормативных документов по рациональному использованию земель и охране почв.
5.Передовой отечественный и зарубежный опыт внедрения инновационных технологий в области почвоведения и агрохимии.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Требования к личностным компетенциям:

Организаторские способности Ответственность Коммуникабельность

Список технических регламентов и национальных стандартов:

1.ТР ТС 021/2011 "О безопасности пищевой продукции".
2.ТР ТС 022/2011 "Пищевая продукция в части ее маркировки".
3.Закон Республики Казахстан "О семеноводстве" от 27 ноября 2000 года № 107-II.
4.Закон Республики Казахстан "О защите растений" от 3 июля 2002 года № 331-II.
5.Закон Республики Казахстан "О карантине растений" от 11 февраля 1999 года № 344-I.
6.Закон Республики Казахстан "О безопасности пищевой продукции" от 21 июля 2007 года № 301-III.
7.ГОСТ 7176-2017 "Картофель продовольственный. Технические условия".
8.ГОСТ 1721-2015 "Морковь столовая свежая. Технические условия".
9.ГОСТ 1722-2015 "Свекла столовая свежая. Технические условия".
10.ГОСТ 33996-2016 "Овощи свежие. Правила приемки и методы отбора проб".

Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

7

Главный агроном

15. Карточка профессии "Главный агроном":

Код группы:

1310-1

Код наименования занятия:

1310-1-001

Наименование профессии:

Главный агроном

Уровень квалификации по ОРК:

7

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:

Приказ Министра сельского хозяйства Республики Казахстан от 5 сентября 2025 года № 282 "О внесении изменений в приказ Министра сельского хозяйства Республики Казахстан от 21 августа 2019 года № 307 "Об утверждении Типовых квалификационных характеристик должностей руководителей и специалистов организаций сельского хозяйства".
Глава 2. Типовые квалификационные характеристики должностей руководителей и специалистов организаций сельского и рыбного хозяйства
Раздел 1. Должности руководителей
Параграф 6. Главный агроном

Уровень профессионального образования:

Уровень образования: послевузовское образование (магистратура, резидентура),
Послевузовское образование (докторантура PhD, ученая степень доктора PhD, степень доктора PhD по профилю, кандидата наук, доктора наук)

Специальность:
Агрономия

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

Высшее образование (и/или бакалавр, магистратура, доктор философии PhD, доктор по профилю) по направлениям: растениеводство и/или животноводство и/или ветеринария и стаж работы по направлению профессиональной деятельности не менее 5 лет.

Связь с неформальным и информальным образованием:


Другие возможные наименования профессии:

2132-1-001 Агроном
2132-2-001 Бахчевод

Основная цель деятельности:

Организация производства овощной продукции, обеспечение выполнения и контроля качества технологических процессов, а также внедрение современных методов и технологий выращивания овощных культур в открытом и защищенном грунте с целью получения высоких, качественных и экономически эффективных урожаев.

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1.Планирование производства овощной продукции в открытом и защищенном грунте.
2.Организация производства овощной продукции в открытом и защищенном грунте.
3.Контроль качества выполнения технологических процессов и внедрения современных методов и технологий получения высоких урожаев овощных культур в открытом и защищенном грунте.

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1: Планирование производства овощной продукции в открытом и защищенном грунте

Навык 1:
Руководство планированием производства овощной продукции в открытом и защищенном грунте.

Умения:
1.Организовывать разработку и внедрение научно обоснованных систем производства овощной продукции, обеспечивающих получение высоких и качественных урожаев при снижении себестоимости производства.
2.Планировать использование основных средств, материальных ресурсов и производственных мощностей.
3.Планировать мероприятия по сохранению и повышению плодородия почв и почвогрунтов.
4.Разрабатывать производственные планы выращивания овощных культур с учетом почвенно-климатических условий.
5.Планировать потребность в семенном и посадочном материале, удобрениях, средствах защиты растений, поливной воде и трудовых ресурсах.
Знания:
1.Законодательство Республики Казахстан в сфере агропромышленного комплекса, земельных отношений, охраны окружающей среды, охраны труда и пожарной безопасности.
2.Современные технологии производства овощных культур в открытом и защищенном грунте.
3.Биологические особенности овощных культур.
4.Основы селекции и семеноводства овощных культур.
5.Основы экономики, организации производства, управления и нормирования труда.
6.Требования национальных стандартов к качеству овощной продукции.

Возможность признания
навыка:

Не требуется

Навык 2: Планирование производственных ресурсов и агротехнологических мероприятий

Умения:
1.Разрабатывать производственные планы выращивания овощных культур и картофеля с учетом почвенно-климатических условий.
2.Определять потребность в семенном и посадочном материале, удобрениях, средствах защиты растений, поливной воде, сельскохозяйственной технике и трудовых ресурсах.
3.Планировать сроки выполнения агротехнических мероприятий в соответствии с технологическими картами.
4.Составлять производственные графики проведения полевых и тепличных работ.
5.Планировать мероприятия по рациональному использованию земельных, материальных и трудовых ресурсов.
6.Оценивать производственные риски и разрабатывать меры по их минимизации.
Знания:
1.Методы производственного планирования в овощеводстве.
2.Технологические карты выращивания овощных культур и картофеля.
3.Нормы расхода семенного материала, удобрений, средств защиты растений и поливной воды.
4.Порядок планирования материально-технического обеспечения производства.
5.Методы расчета потребности в трудовых и производственных ресурсах.
6.Основы экономики и организации производства овощной продукции.
7.Современные цифровые технологии планирования сельскохозяйственного производства.

Возможность признания
навыка:

Не требуется

Трудовая функция 2:
Организация производства овощной продукции

Навык 1:
Организация технологических процессов выращивания овощных культур и картофеля

Умения:
1.Организовывать выполнение технологических операций по выращиванию овощных культур и картофеля.
2.Координировать деятельность работников при выполнении производственных процессов.
3.Контролировать соблюдение технологических регламентов, требований охраны труда и производственной дисциплины.
4.Обеспечивать рациональное использование техники, оборудования и материальных ресурсов.
5.Организовывать проведение мероприятий по защите растений, внесению удобрений и орошению.
Знания:
1.Современные технологии выращивания овощных культур и картофеля.
2.Требования технологических карт.
3.Основы организации производственных процессов.
4.Требования охраны труда и техники безопасности.
5.Основы эксплуатации сельскохозяйственной техники и оборудования.

Возможность признания
навыка:

Не требуется

Навык 2: Планирование агротехнических мероприятий, обеспечивающих получение высоких урожаев

Умения:
1.Прогнозировать урожайность овощных культур и картофеля.
2.Планировать и применять современные технологии выращивания овощных культур и картофеля.
3.Организовывать проведение агротехнических мероприятий, направленных на повышение урожайности и качества продукции.
4.Организовывать консультирование работников по вопросам технологии выращивания.
5.Оценивать эффективность проведенных агротехнических мероприятий.
Знания:
1.Биологические и морфологические особенности овощных культур и картофеля.
2.Современные технологии выращивания овощных культур и картофеля.
3.Влияние агротехнических приемов на рост и развитие растений, а также свойства почвы.
4.Основы селекции, семеноводства и размножения овощных культур.
5.Современные методы размножения овощных культур и картофеля.
6.Требования национальных стандартов к качеству овощной продукции и картофеля.
7.Технологии хранения, переработки и реализации овощной продукции.
8.Методы оценки качества выполненных работ.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Трудовая функция 3: Контроль качества выполнения технологических процессов и внедрения современных методов получения высоких урожаев

Навык 1:
Разработка и контроль выполнения агротехнических мероприятий

Умения:
1.Разрабатывать и корректировать агротехнические мероприятия с учетом почвенно-климатических условий.
2.Рассчитывать потребность в материальных ресурсах и средствах производства.
3.Использовать современные цифровые технологии, вычислительную технику и специализированные программные продукты.
4.Организовывать и координировать работу подчиненных работников.
5.Контролировать выполнение производственных планов.
Знания:
1.Методы разработки, внедрения, контроля и корректировки технологических процессов.
2.Основы системного анализа производственных процессов.
3.Современные методы обработки и анализа производственной информации.
4.Основы цифровизации сельского хозяйства.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 2:
Внедрение современных технологий производства овощной продукции

Умения:
1.Внедрять современные технологии выращивания овощных культур и картофеля в открытом и защищенном грунте.
2.Использовать цифровые технологии и современные средства связи при организации производства.
3.Разрабатывать производственные и бизнес-планы.
4.Координировать деятельность подразделений по производству овощной продукции.
5.Консультировать специалистов по вопросам современных технологий выращивания.
6.Контролировать своевременность и качество выполнения технологических операций.
7.Анализировать эффективность внедрения инновационных технологий.
Знания:
1.Принципы получения высоких и качественных урожаев овощных культур и картофеля.
2.Методы оценки плодородия и качества почв.
3.Современные технологии повышения эффективности производства овощной продукции.
4.Инновационные методы выращивания овощных культур и картофеля.
5.Передовой отечественный и зарубежный опыт в области овощеводства.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Требования к личностным компетенциям:

Организаторские способности
Умение руководить
Требовательность
Умение работать в команде
Умение самостоятельно принимать решения Коммуникабельность

Список технических регламентов и национальных стандартов:

1.ТР ТС 021/2011 "О безопасности пищевой продукции".
2.ТР ТС 022/2011 "Пищевая продукция в части ее маркировки".
3.Закон Республики Казахстан "О семеноводстве" от 27 ноября 2000 года № 107-II.
4.Закон Республики Казахстан "О защите растений" от 3 июля 2002 года № 331-II.
5.Закон Республики Казахстан "О карантине растений" от 11 февраля 1999 года № 344-I.
6.Закон Республики Казахстан "О безопасности пищевой продукции" от 21 июля 2007 года № 301-III.
7.ГОСТ 7176-2017 "Картофель продовольственный. Технические условия".
8.ГОСТ 1721-2015 "Морковь столовая свежая. Технические условия".
9.ГОСТ 1722-2015 "Свекла столовая свежая. Технические условия".
10.ГОСТ 33996-2016 "Овощи свежие. Правила приемки и методы отбора проб".

Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

8

Руководитель организации (филиала)

Глава 4. Технические данные профессионального стандарта

      16. Наименование государственного органа: Министерство сельского хозяйства Республики Казахстан

      17. Руководитель проекта: Насырханова Б.К. E-mail: b.nasyrhanova@nasec.kz, моб.тел.: +7 (771) 375 80 45

      18. Организации (предприятия) участвующие в разработке: Некоммерческое акционерное общество "Национальный аграрный научно-образовательный центр" Министерства сельского хозяйства Республики Казахстан.

      19. Авторы: Олейченко С.Н. – доктор сельскохозяйственных наук, профессор, профессор кафедры плодоовощеводства, защиты и карантина растений НАО "Казахский национальный аграрный исследовательский университет". E-mail: oleichenko@mail.ru моб.номер.: +7(701)6195205

      Техническое сопровождение: Кенжегулова М.Б.,

      Моб.тел.: +7 (775) 603 30 97, E-mail: m.kenzhegulova@nasec.kz

      20. Отраслевой совет по профессиональным квалификациям: от 05.05.2026 г. №176

      21. Национальный орган по профессиональным квалификациям:

      22. Национальная палата предпринимателей Республики Казахстан

      Атамекен: от 20.04.2026 г. № 582.

      23. Номер версии и год выпуска:. 2

      24. Дата ориентировочного пересмотра: 26 октября 2029 года

  Приложение 7 к приказу
от 8 октября 2026 года № 355

Профессиональный стандарт: "Садоводческая деятельность"

Глава 1. Общие положения

      1. Область применения профессионального стандарта: Профессиональный стандарт "Садоводческая деятельность" разработан в соответствии со статьей 5 Закона Республики Казахстан "О профессиональных квалификациях".

      Профессиональный стандарт предназначен для определения уровней квалификаций, необходимых для осуществления работниками определенного вида профессиональной деятельности, в том числе выполнения определенных трудовых функций, а также для применения при разработке образовательных программ организаций высшего, послевузовского, технического и профессионального образования.

      2. В настоящем профессиональном стандарте применяются следующие термины и определения:

      1) садоводство – отрасль растениеводства, занимающаяся выращиванием многолетних плодовых и ягодных культур;

      2) плодовый сад – земельный участок, занятый многолетними плодовыми насаждениями;

      3) плодовый питомник – земельный участок, предназначенный для выращивания посадочного материала плодовых и ягодных культур;

      4) саженец – молодое дерево, кустарник или лиана, выращенные из сеянца, черенка или иным способом размножения и предназначенные для посадки на постоянное место;

      5) сад – земельный участок, на котором выращиваются плодовые, ягодные и (или) другие многолетние культурные растения.

      6) информальное образование – вид образования, получаемый в ходе повседневной деятельности вне организаций образования и организаций, предоставляющих образовательные услуги, и не сопровождаемый выдачей документа, подтверждающего результаты обучения;

      7) неформальное образование – вид образования, запланированный, организованный и осуществляемый организациями, которые предоставляют образовательные услуги, оказываемые без учета места, сроков и формы обучения, и сопровождаемый выдачей документа, подтверждающего результаты обучения;

      8) профессиональная подгруппа – часть профессиональной группы отрасли, сформированная целостным набором трудовых функций и необходимых для выполнения их компетенций;

      9) профессиональная группа – совокупность профессиональных подгрупп отрасли, имеющая общую интеграционную основу и предполагающая схожий набор трудовых функций и компетенций для их выполнения;

      10) квалификация – степень готовности работника к качественному выполнению конкретных трудовых функций;

      11) уровень квалификации – установленный и описанный в рамке квалификаций структурированную совокупность требований к компетенциям работников, дифференцированным по параметрам знаний, умений, сложности, нестандартности трудовых контекстов, ответственности и самостоятельности;

      12) трудовая функция – набор взаимосвязанных действий, направленных на решение одной или нескольких задач процесса труда;

      13) профессиональный стандарт – стандарт, определяющий в конкретной области профессиональной деятельности требования к уровню квалификации, компетенций, содержанию, качеству и условиям труда;

      14) профессия – основной род занятий трудовой деятельности человека, требующих определенных знаний, умений и практических навыков, приобретенных в результате специальной подготовки и подтверждаемых соответствующими документами об образовании;

      15) отраслевая рамка квалификаций – структурированное описание квалификационных уровней, признаваемых в отрасли;

      16) национальная рамка квалификаций – определяет единую шкалу уровней, квалификаций, общепрофессиональных компетенций для разработки отраслевых рамок квалификаций, профессиональных стандартов;

      17) умения – способности применять знания и проявить компетентность с целью осуществления деятельности и решения задач (применение логического, интуитивного, творческого и практического мышления);

      18) знание – результат усвоения информации посредством обучения и личного опыта, совокупность фактов, принципов, теории и практики, относящихся к сфере обучения или работы, компонент квалификации, который должен подвергаться оценке;

      19) компетенции – качества субъекта деятельности, обеспечивающие выполнение задач профессиональной деятельности определенного квалификационного уровня;

      20) опыт – сознательная деятельность, знания и навыки, которые могут быть приобретены и эффективно использованы в течение определенного промежутка времени.

      3. В настоящем профессиональном стандарте применяются следующие сокращения:

      1) КС – Квалификационный справочник;

      2) МСКО – Международная стандартная классификация образования;

      3) ЕТКС – Единый тарифно-квалификационный справочник;

      4) ТС – Таможенный союз;

      5) ТР–Технический регламент;

      6) РК – Республика Казахстан;

      7) СТ РК – Стандарт Республики Казахстан;

      8) ПС – Профессиональный стандарт;

      9) ОРК – Отраслевая рамка квалификаций;

      10) НРК – Национальная рамка квалификаций;

      11) ISO – Международная организация по стандартизации (International Organization for Standardization).

Глава 2. Паспорт профессионального стандарта

      4. Название профессионального стандарта: Садоводческая деятельность

      5. Код профессионального стандарта: A01240068

      6. Указание секции, раздела, группы, класса и подкласса согласно ОКЭД: A Сельское, лесное и рыбное хозяйство

      01 Растениеводство и животноводство, охота и предоставление услуг в этих областях

      01.2 Выращивание многолетних культур

      01.24 Выращивание семечковых и косточковых плодов

      01.24.0 Выращивание семечковых и косточковых плодов A Сельское, лесное и рыбное хозяйство

      01 Растениеводство и животноводство, охота и предоставление услуг в этих областях

      01.2 Выращивание многолетних культур

      01.25 Выращивание прочих плодов, ягод и орехов

      01.25.0 Выращивание прочих плодов, ягод и орехов A Сельское, лесное и рыбное хозяйство

      01 Растениеводство и животноводство, охота и предоставление услуг в этих областях

      01.2 Выращивание многолетних культур

      01.29 Выращивание прочих многолетних культур

      01.29.0 Выращивание прочих многолетних культур

      7. Краткое описание профессионального стандарта: Приведено описание профессий, относящихся к сфере выполнения работ по выращиванию саженцев, подготовке почвы, посадке, уходу и уборке плодово-ягодных культур; планированию, организации и сохранению садовых насаждений; организации и выполнению производственно-технологических работ по выращиванию садовых культур; разработке и внедрению передовых агротехнических мероприятий.

      8. Перечень карточек профессий:

      1) Тракторист-машинист сельскохозяйственного производства - 3 уровень ОРК

      2) Оператор по обслуживанию и эксплуатации систем капельного орошения - 3 уровень ОРК

      4) Садовод - 4 уровень ОРК

      5) Фермер в садоводстве и питомниководстве - 4 уровень ОРК

      6) Агроном - 6 уровень ОРК

Глава 3. Карточки профессий

9. Карточка профессии "Тракторист-машинист сельскохозяйственного производства":

Код группы:

8341-1

Код наименования занятия:

8341-1-005

Наименование профессии:

Тракторист-машинист сельскохозяйственного производства

Уровень квалификации по ОРК:

3

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:

Приказ Министра труда и социальной защиты населения Республики Казахстан от 17 января 2025 года № 499 "Об утверждении Единого тарифно-квалификационного справочника работ и профессий рабочих (выпуск 64)".
Часть IV
Раздел 19. Характеристики работ профессий рабочих в растениеводстве, водном и лесном хозяйстве"
69. Тракторист-машинист сельскохозяйственного производства.
Параграф 1. Тракторист-машинист сельскохозяйственного производства.

Уровень профессионального образования:

Уровень образования: ТиПО (рабочие профессии)

Специальность: Эксплуатация, техническое обслуживание и ремонт сельскохозяйственной техники

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

Не требуется

Связь с неформальным и информальным образованием:


Другие возможные наименования профессии:

8341-1-002 – Тракторист

Основная цель деятельности:

Выполнение механизированных работ в садоводческих питомниках и хозяйствах

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1.Выполнение механизированных работ в сельскохозяйственном производстве с поддержанием технического состояния средств механизации
2.Выполнение погрузочно-разгрузочных, транспортных и стационарных работ на тракторах с соблюдением требований безопасности.

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1: Выполнение механизированных работ в сельскохозяйственном производстве с поддержанием технического состояния средств механизации

Навык 1:
Выполнение механизированных работ по подготовке почвы, внесению удобрений, посадке и уходу за садовыми культурами

Умения:
1.Комплектовать машинно-тракторные агрегаты для основной и предпосевной обработки почвы.
2.Выполнять вспашку, дискование, лущение, культивацию, боронование, выравнивание и прикатывание почвы.
3.Вносить минеральные и органические удобрения с соблюдением агротехнических требований.
4.Комплектовать агрегаты для посадки и ухода за садовыми культурами.
5.Выполнять посадку саженцев и высадку посадочного материала.
6.Выполнять междурядную обработку, опрыскивание и другие работы по уходу за садовыми культурами.
7.Осуществлять контроль качества выполненных механизированных работ.
8.Выполнять ежедневное техническое обслуживание тракторов и сельскохозяйственных машин.
Знания:
1.Агротехнические требования к обработке почвы, внесению удобрений, посадке и уходу за садовыми культурами.
2.Технологии основной и предпосевной обработки почвы.
3.Технологии посадки и ухода за многолетними насаждениями.
4.Устройство, принцип работы и регулировка тракторов и сельскохозяйственных машин.
5.Правила комплектования машинно-тракторных агрегатов.
6.Виды удобрений и технологии их внесения.
7.Методы контроля качества механизированных работ.
8.Виды технического обслуживания тракторов и сельскохозяйственных машин.
9.Требования охраны труда и охраны окружающей среды.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 2:
Выполнение механизированных уборочных работ и поддержание технического состояния сельскохозяйственной техники

Умения:
1.Комплектовать машинно-тракторные агрегаты для уборки садовых культур.
2.Выполнять механизированную уборку урожая.
3.Настраивать и регулировать рабочие органы уборочной техники.
4.Выбирать оптимальные режимы работы машин.
5.Контролировать качество уборочных работ.
6.Выполнять сезонное и ежедневное техническое обслуживание техники.
7.Устранять мелкие неисправности в процессе эксплуатации.
Знания:
1.Технологии механизированной уборки садовых культур.
2.Агротехнические требования к уборке урожая.
3.Устройство и регулировка уборочных машин.
4.Причины возникновения неисправностей тракторов и сельскохозяйственных машин.
5.Способы технического обслуживания техники.
6.Требования к горюче-смазочным материалам.
7.Правила охраны труда при выполнении уборочных работ.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Трудовая функция 2: Выполнение погрузочно-разгрузочных, транспортных и стационарных работ на тракторах с соблюдением требований безопасности

Навык 1:
Выполнение погрузочно-разгрузочных работ

Умения:
1.Производить погрузку грузов на тракторные прицепы.
2.Размещать и закреплять перевозимые грузы на тракторных прицепах.
3.Контролировать правильность погрузки, крепления и разгрузки транспортируемых грузов.
4.Соблюдать требования охраны труда и техники безопасности при выполнении погрузочно-разгрузочных работ.
Знания:
1.Классификация сельскохозяйственных грузов.
2.Правила погрузки, размещения, укладки, строповки и разгрузки грузов.
3.Типы, устройство и принцип работы сцепных устройств.
4.Правила эксплуатации транспортных агрегатов.
5.Требования охраны труда и техники безопасности при выполнении погрузочно-разгрузочных работ и транспортировке грузов.


Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 2: Выполнение транспортных и стационарных работ

Умения:
1.Осуществлять транспортирование грузов с соблюдением правил дорожного движения и требований охраны труда.
2.Выполнять работы на стационаре с использованием рабочего и вспомогательного оборудования трактора.
3.Проводить контрольный осмотр транспортных агрегатов перед выездом и в процессе эксплуатации.
4.Устранять несложные неисправности, возникающие во время эксплуатации транспортных агрегатов.
5.Оформлять и сдавать транспортную документацию.
6.Выполнять технологические операции на стационарном оборудовании.
Знания:
1.Правила дорожного движения и перевозки грузов.
2.Правила эксплуатации транспортных агрегатов.
3.Виды и периодичность технического обслуживания тракторов и сельскохозяйственных машин.
4.Перечень операций периодического технического обслуживания.
5.Причины возникновения несложных неисправностей тракторов и сельскохозяйственных машин и способы их устранения.
6.Свойства, правила хранения и использования горюче-смазочных материалов и технических жидкостей.
7.Способы снижения потерь горюче-смазочных материалов.
8.Требования охраны труда и техники безопасности при эксплуатации транспортных агрегатов, проведении транспортных работ и выполнении работ на стационаре.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Требования к личностным компетенциям:

Деятельность под руководством с проявлением самостоятельности при обработке садоводческих культур
Проявление ответственности при выполнении порученных производственных задач при обработке почвы междурядья
Личная ответственность за за выполнение плана работы

Список технических регламентов и национальных стандартов:

1.Технический регламент "Требования к безопасности машин и оборудования".
2.Технический регламент "Требования к безопасности средств индивидуальной защиты".
3.СТ РК ISO 9001 "Системы менеджмента качества. Требования".
4.СТ РК ISO 14001 "Системы экологического менеджмента. Требования и руководство по применению".
5.СТ РК ISO 45001 "Системы менеджмента охраны здоровья и безопасности труда. Требования и руководство по применению".
6.СТ РК ISO 12100 "Безопасность машин. Общие принципы конструирования. Оценка риска и снижение риска".
7.СТ РК ISO 4254 (серия) "Машины сельскохозяйственные. Требования безопасности".
8.СТ РК ISO 9261 "Оборудование для орошения сельскохозяйственных культур. Капельные трубопроводы и эмиттеры. Технические требования и методы испытаний".

Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

4

Садовод

5

Фермер в садоводстве и питомниководстве

10. Карточка профессии "Оператор по обслуживанию и эксплуатации систем капельного орошения":

Код группы:

8189-0

Код наименования занятия:

8189-0-037

Наименование профессии:

Оператор по обслуживанию и эксплуатации систем капельного орошения

Уровень квалификации по ОРК:

3

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:


Уровень профессионального образования:

Уровень образования: ТиПО (рабочие профессии)

Специальность: Эксплуатация очистных сооружений систем водоснабжения и водоотведения

Квалификация:

Требования к опыту работы:


Связь с неформальным и информальным образованием:


Другие возможные наименования профессии:

8189-0-036-Оператор по обслуживанию и эксплуатации дождевальной техники

Основная цель деятельности:

Выполнение работ по эксплуатации, техническому обслуживанию и обеспечению бесперебойной работы систем капельного орошения в садоводстве.

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1.Эксплуатация систем капельного орошения в садоводстве.
2.Техническое обслуживание и уход за системами капельного орошения в садоводстве.

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1: Эксплуатация систем капельного орошения в садоводстве

Навык 1:
Испытание системы капельного орошения

Умения
1.Проводить испытания системы капельного орошения.
2.Выполнять измерение основных параметров системы и участка.
3.Проверять соответствие фактических параметров проектным требованиям и нормативам.
4.Подбирать оборудование для эксплуатации системы.
Знания
1.Нормативно-технические документы по проектированию, монтажу, наладке и эксплуатации систем капельного орошения.
2.Правила технической эксплуатации оросительных и осушительных систем.
3.Требования природоохранного законодательства и санитарных норм по предотвращению негативного воздействия на окружающую среду.
4.Правила охраны труда, производственной санитарии и пожарной безопасности.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 2:
Выполнение монтажных работ системы капельного орошения

Умения
1.Выполнять установку насосов и насосного оборудования.
2.Выполнять монтаж магистральных трубопроводов и узлов системы.
3.Устанавливать краны и электромагнитные клапаны для каждой зоны орошения.
4.Подключать капельные ленты к разводящим трубопроводам.
5.Выполнять проверку и ревизию узлов, механизмов и оборудования системы.
Знания
1.План размещения системы капельного орошения и особенности рельефа местности.
2.Технические характеристики системы капельного орошения.
3.Способы монтажа оборудования.
4.Способы регулировки и наладки оборудования.
5.Виды капельных лент и особенности их применения.
6.Правила технической эксплуатации оросительных и осушительных систем.
7.Требования природоохранного законодательства и санитарных норм.
8.Правила охраны труда, производственной санитарии и пожарной безопасности.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Трудовая функция 2: Техническое обслуживание и уход за системами капельного орошения в садоводстве

Навык 1: Техническое обслуживание систем капельного орошения

Умения
1.Проводить обход участков системы капельного орошения.
2.Контролировать состояние орошаемых участков и сооружений.
3.Поддерживать систему капельного орошения в исправном состоянии.
4.Обеспечивать установленный режим полива в соответствии с графиком.
5.Контролировать соблюдение графиков полива.
6.Своевременно выявлять неисправности.
7.Выполнять мероприятия по устранению выявленных неисправностей.
8.Проводить текущий ремонт системы.
Знания
1.Правила технической эксплуатации оросительных и осушительных систем.
2.Требования природоохранного законодательства и санитарных норм.
3.Правила охраны труда, производственной санитарии и пожарной безопасности.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 2:
Уход за системой капельного орошения

Умения
1.Регулировать работу системы фильтрации и выполнять очистку фильтров.
2.Проверять давление, общий расход воды и равномерность полива.
3.Проверять техническое состояние фильтров, насосов и других компонентов системы.
4.Выполнять промывку системы капельного орошения.
5.Выполнять очистку фильтров.
6.Устранять мелкие неисправности системы.
Знания
1.Правила технической эксплуатации оросительных и осушительных систем.
2.Технические характеристики системы капельного орошения.
3.Требования природоохранного законодательства и санитарных норм.
4.Правила охраны труда, производственной санитарии и пожарной безопасности.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Требования к личностным компетенциям:

Умение работать в команде
Аккуратность при выполнении графика поливных работ
Коммуникабельность и психологическая совместимость в садоводческом коллективе

Список технических регламентов и национальных стандартов:

1.Технический регламент "Требования к безопасности машин и оборудования".
2.Технический регламент "Требования к безопасности средств индивидуальной защиты".
3.СТ РК ISO 9001 "Системы менеджмента качества. Требования".
4.СТ РК ISO 14001 "Системы экологического менеджмента. Требования и руководство по применению".
5.СТ РК ISO 45001 "Системы менеджмента охраны здоровья и безопасности труда. Требования и руководство по применению".
6.СТ РК ISO 12100 "Безопасность машин. Общие принципы конструирования. Оценка риска и снижение риска".
7.СТ РК ISO 4254 (серия) "Машины сельскохозяйственные. Требования безопасности".
8.СТ РК ISO 9261 "Оборудование для орошения сельскохозяйственных культур. Капельные трубопроводы и эмиттеры. Технические требования и методы испытаний".

Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

4

Садовод

5

Фермер в садоводстве и питомниководстве

12. Карточка профессии "Садовод":

Код группы:

6113-2

Код наименования занятия:

6113-2-003

Наименование профессии:

Садовод

Уровень квалификации по ОРК:

4

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:

Приказ Министра труда и социальной защиты населения Республики Казахстан от 17 января 2025 года № 499.
"Об утверждении Единого тарифно-квалификационного справочника работ и профессий рабочих (выпуск 64)"
Часть IV
Раздел 19. Характеристики работ профессий рабочих в растениеводстве, водном и лесном хозяйстве"
65. Садовод.
Параграф 1. Садовод.

Уровень профессионального образования:

Уровень образования: ТиПО (специалист среднего звена)
ТиПО (рабочие профессии)

Специальность: Лесное хозяйство

Квалификация:

Требования к опыту работы:


Связь с неформальным и информальным образованием:


Другие возможные наименования профессии:

6113-2-002 Садовник
9212-1-002 Рабочий фруктового сада

Основная цель деятельности:

Выполнение работ по выращиванию посадочного материала, закладке, уходу и содержанию плодово-ягодных насаждений, уборке и хранению урожая.

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1.Выполнение работ по выращиванию посадочного материала, подготовке почвы и закладке плодово-ягодных насаждений.
2.Выполнение работ по уходу за плодово-ягодными насаждениями, уборке и хранению урожая.

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1: Выполнение работ по выращиванию посадочного материала, подготовке почвы и закладке плодово-ягодных насаждений

Навык 1:
Выращивание посадочного материала плодово-ягодных культур

Умения
1.Подбирать сорта семян и саженцев, а также виды (или марки) удобрений для выращивания плодово-ягодных культур.
2.Собирать, очищать и сортировать семена, сеянцы, черенки и другой посадочный материал.
3.Выполнять скарификацию, стратификацию и обработку семян перед посевом.
4.Выполнять дражирование семян и обработку их бактериальными удобрениями и микроэлементами.
5.Выполнять замачивание и промывку семян в специальных растворах.
6.Выполнять временную прикопку саженцев и корневищ до посадки.
7.Выполнять прививку, окулировку и другие способы вегетативного размножения плодовых культур.
8.Подготавливать посадочный материал к высадке.
9.Определять всхожесть семян и качество посадочного материала.
10.Планировать сроки проведения окулировки и прививки.
11.Использовать садовый инвентарь, инструменты и средства малой механизации.
Знания
1.Методы и сроки стратификации и скарификации семян.
2.Биологические особенности плодовых, ягодных культур и подвоев.
3.Способы подготовки семян к посеву.
4.Методы вегетативного размножения плодовых культур.
5.Технологии выращивания подвоев и привитых саженцев.
6.Технологии окулировки и прививки плодовых культур.
7.Технологии внесения удобрений и подкормки растений.
8.Требования к качеству посадочного материала.
9.Правила применения садового инвентаря и средств механизации.
10.Требования охраны труда при выполнении работ.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 2:
Подготовка почвы и закладка плодово-ягодных насаждений

Умения
1.Оценивать рельеф местности и пригодность почв для закладки сада.
2.Разрабатывать план размещения плодово-ягодных насаждений по проектной документации.
3.Выбирать схемы размещения плодовых культур с учетом почвенно-климатических условий.
4.Планировать размещение кварталов, дорог и защитных насаждений.
5.Подготавливать почву к посадке (рыхление, боронование, планировка, подготовка посадочных ям).
6.Выполнять устройство гряд, посадочных мест и дренажных элементов.
7.Подготавливать посадочный материал к посадке.
8.Вносить органические и минеральные удобрения.
9.Выполнять посадку саженцев плодовых и ягодных культур с соблюдением агротехнических требований.
10.Выполнять первичный полив после посадки.
11.Использовать садовый инвентарь, оборудование и средства механизации.
12.Выполнять монтаж и использовать оросительные и дренажные системы при закладке сада.
Знания
1.Требования плодовых и ягодных культур к почвенно-климатическим условиям.
2.Организационно-технологические и экологические требования при закладке сада.
3.Проектно-техническую документацию по закладке плодово-ягодных насаждений.
4.Схемы размещения плодовых культур.
5.Оптимальные размеры кварталов и размещение дорожной сети.
6.Противоэрозионные мероприятия при закладке сада.
7.Назначение и виды садозащитных насаждений.
8.Способы подготовки почвы к посадке.
9.Сроки и технологии посадки плодовых и ягодных культур.
10.Правила внесения органических и минеральных удобрений.
11.Правила эксплуатации оросительных и дренажных систем.
12.Правила пользования садовым инвентарем и средствами механизации.
13.Правила и нормы охраны труда, производственной санитарии и пожарной безопасности.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Трудовая функция 2: Выполнение работ по уходу за плодово-ягодными насаждениями, уборке и хранению урожая

Навык 1:
Уход за плодово-ягодными насаждениями

Умения
1.Выполнять работы по уходу за плодовыми и ягодными насаждениями.
2.Осуществлять полив плодово-ягодных культур в соответствии с установленным режимом.
3.Вносить органические и минеральные удобрения, выполнять подкормку растений.
4.Проводить опрыскивание и опыливание растений средствами защиты растений.
5.Выполнять побелку штамбов и обработку повреждений деревьев садовым варом.
6.Выполнять мероприятия по защите плодово-ягодных культур от вредителей, болезней и сорной растительности.
7.Выполнять формирование и обрезку крон плодовых деревьев и ягодных кустарников.
8.Использовать садовый инвентарь, оборудование и средства механизации при выполнении работ по уходу.
9.Соблюдать требования охраны труда и техники безопасности при выполнении работ.
Знания
1.Основы агротехники и ботаники.
2.Агротехнические требования по уходу за плодовыми и ягодными культурами.
3.Морфологические и биологические особенности плодовых и ягодных культур.
4.Машины, оборудование и садовый инвентарь, применяемые при уходе за насаждениями.
5.Сроки и способы выполнения агротехнических мероприятий.
6.Нормы, сроки и способы внесения удобрений.
7.Способы и режимы полива плодово-ягодных культур.
8.Ассортимент средств защиты растений, разрешенных к применению в Республике Казахстан.
9.Способы борьбы с болезнями и вредителями плодово-ягодных культур.
10.Виды, способы и сроки проведения обрезки плодовых деревьев и ягодных кустарников.
11.Современные технологии ухода за плодовыми и ягодными насаждениями.
12.Правила и нормы охраны труда, производственной санитарии и пожарной безопасности.

Возможность признания навыка:

Не треебуется

Навык 2:
Выполнение работ по уборке, товарной обработке и хранению урожая

Умения
1.Определять съемную зрелость плодов и оптимальные сроки уборки урожая.
2.Выполнять сбор урожая плодовых и ягодных культур с соблюдением технологических требований.
3.Сортировать плоды по товарным качествам.
4.Подготавливать тару для сбора, транспортировки и хранения урожая.
5.Выполнять упаковку продукции для хранения и реализации.
6.Размещать урожай в плодохранилище с соблюдением условий хранения.
7.Контролировать температурный режим, влажность и вентиляцию в плодохранилище.
8.Выполнять санитарную обработку и дезинфекцию плодохранилища.
9.Использовать садовый инвентарь, оборудование и средства механизации при уборке и хранении урожая.
Знания
1.Виды и сорта плодовых и ягодных культур.
2.Технологии уборки урожая плодовых и ягодных культур.
3.Методы определения съемной зрелости плодов.
4.Способы сбора и товарной обработки плодов.
5.Технологии сортировки, упаковки и транспортировки продукции.
6.Режимы и условия хранения плодово-ягодной продукции.
7.Виды плодохранилищ и требования к их эксплуатации.
8.Способы проведения санитарной обработки и дезинфекции плодохранилищ.
9.Потери продукции при хранении и способы их предотвращения.
10.Правила и нормы охраны труда, производственной санитарии и пожарной безопасности.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Требования к личностным компетенциям:

Деятельность под руководством с проявлением самостоятельности при решении практических задач, требующих анализа ситуации и ее изменений.
Планирование собственной деятельности и/или деятельности группы работников, исходя из поставленных задач.
Ответственность за решение поставленных задач или результат деятельности группы работников.

Список технических регламентов и национальных стандартов:

1.Технический регламент "Требования к безопасности машин и оборудования".
2.Технический регламент "Требования к безопасности средств индивидуальной защиты".
3.СТ РК ISO 9001 "Системы менеджмента качества. Требования".
4.СТ РК ISO 14001 "Системы экологического менеджмента. Требования и руководство по применению".
5.СТ РК ISO 45001 "Системы менеджмента охраны здоровья и безопасности труда. Требования и руководство по применению".
6.СТ РК ISO 12100 "Безопасность машин. Общие принципы конструирования. Оценка риска и снижение риска".
7.СТ РК ISO 4254 (серия) "Машины сельскохозяйственные. Требования безопасности".
8.СТ РК ISO 9261 "Оборудование для орошения сельскохозяйственных культур. Капельные трубопроводы и эмиттеры. Технические требования и методы испытаний".

Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

5

Фермер в садоводстве и питомниководстве

13. Карточка профессии "Фермер в садоводстве и питомниководстве":

Код группы:

6113-1

Код наименования занятия:

6113-1-005

Наименование профессии:

Фермер в садоводстве и питомниководстве

Уровень квалификации по ОРК:

4

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:

Приказ Министра труда и социальной защиты населения Республики Казахстан от 17 января 2025 года № 499.
"Об утверждении Единого тарифно-квалификационного справочника работ и профессий рабочих (выпуск 64)"
Часть IV
Раздел 19. Характеристики работ профессий рабочих в растениеводстве, водном и лесном хозяйстве"
62. Питомниковод.
Параграф 1. Питомниковод.

Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
ТиПО (специалист среднего звена)
ТиПО (рабочие профессии)

Специальность: Технологии производства и переработки продукции растениеводства

Квалификация:

Требования к опыту работы:


Связь с неформальным и информальным образованием:


Другие возможные наименования профессии:

6113-2-003 - Садовод
6113-2-002- Садовник

Основная цель деятельности:

Организация и выполнение работ по выращиванию посадочного материала, возделыванию плодово-ягодных культур, уходу за насаждениями, уборке, хранению и реализации продукции садоводства.

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1.Организация и планирование работ в садоводстве и питомниководстве.
2.Организация и выполнение технологических работ по выращиванию, уходу, уборке и хранению продукции садоводства.

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1: Организация и планирование работ в садоводстве и питомниководстве

Навык 1:
Анализ рынка и организация реализации продукции садоводства

Умения:
1.Изучать рынок плодово-ягодной продукции.
2.Анализировать спрос и предложение.
3.Определять виды и объемы выращиваемой продукции.
4.Планировать производство с учетом рыночной конъюнктуры.
5.Разрабатывать стратегию реализации продукции.
6.Организовывать взаимодействие с покупателями и поставщиками.
7.Заключать договоры на реализацию продукции.
8.Анализировать ценовую ситуацию.
9.Разрабатывать мероприятия по продвижению продукции.
10.Внедрять современные технологии и новые сорта плодово-ягодных культур.
Знания:
1.Нормативные документы в области садоводства и питомниководства.
2.Технологии выращивания плодовых и ягодных культур.
3.Основы агротехники и фитопатологии.
4.Технологии хранения и реализации продукции.
5.Основы экономики и организации сельскохозяйственного производства.
6.Основы маркетинга.
7.Методы прогнозирования рынка.
8.Основы земельного и трудового законодательства.
9.Экологическое законодательство.
10.Правила охраны труда и пожарной безопасности.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 2:
Организация производственного процесса

Умения:
1.Планировать производственные процессы.
2.Распределять обязанности между работниками.
3.Контролировать выполнение технологических операций.
4.Организовывать обеспечение работников оборудованием, инвентарем и материалами.
5.Организовывать мероприятия по защите растений.
6.Организовывать обеспечение упаковочными материалами.
7.Вести производственную документацию.
8.Анализировать результаты производственной деятельности.
9.Контролировать соблюдение требований охраны труда и охраны окружающей среды.
10.Принимать меры по устранению выявленных недостатков.
Знания:
1.Технологии выращивания плодовых и ягодных культур.
2.Организация производства в садоводстве.
3.Организация труда работников.
4.Основы управления персоналом.
5.Порядок ведения производственной документации.
6.Основы экономики предприятия.
7.Законодательство в области охраны окружающей среды.
8.Правила охраны труда и пожарной безопасности.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Трудовая функция 2: Организация и выполнение технологических работ по выращиванию, уходу, уборке и хранению продукции садоводства

Навык 1:
Организация и выполнение работ по выращиванию и уходу за плодово-ягодными культурами

Умения:
1.Подготавливать почву к посадке.
2.Выполнять посев и посадку плодово-ягодных культур.
3.Использовать схемы размещения плодовых культур.
4.Организовывать полив насаждений.
5.Вносить органические и минеральные удобрения.
6.Выполнять обработку почвы.
7.Применять средства защиты растений.
8.Выполнять формирование и обрезку плодовых деревьев.
9.Использовать садовый инвентарь и средства механизации.
10.Контролировать качество выполняемых работ.
Знания:
1.Основы агротехники.
2.Технологии выращивания плодовых и ягодных культур.
3.Способы обработки почвы.
4.Технологии внесения удобрений.
5.Технологии полива.
6.Средства защиты растений.
7.Виды и способы обрезки.
8.Машины и оборудование, применяемые в садоводстве.
9.Правила охраны труда.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 2:
Организация уборки, хранения и реализации продукции садоводства

Умения:
1.Определять сроки уборки урожая.
2.Организовывать уборку плодово-ягодной продукции.
3.Контролировать товарную обработку продукции.
4.Организовывать сортировку и упаковку урожая.
5.Обеспечивать оптимальные условия хранения.
6.Контролировать температурный режим и влажность.
7.Организовывать санитарную обработку плодохранилищ.
8.Организовывать реализацию продукции.
9.Использовать садовый инвентарь и средства механизации.
Знания:
1.Технологии уборки урожая.
2.Методы определения съемной зрелости плодов.
3.Технологии товарной обработки продукции.
4.Режимы хранения плодово-ягодной продукции.
5.Типы плодохранилищ.
6.Способы дезинфекции плодохранилищ.
7.Требования к качеству продукции.
8.Правила охраны труда.
9.Основы логистики и реализации продукции.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Требования к личностным компетенциям:

Умение мобилизовать коллектив фермерского хозяйства на качественное выполнение производственных задач
Самостоятельная деятельность по решению практических задач, требующих самостоятельного анализа ситуации и ее изменений
Умение принимать решение по уходу за садом

Список технических регламентов и национальных стандартов:

1.Технический регламент "Требования к безопасности машин и оборудования".
2.Технический регламент "Требования к безопасности средств индивидуальной защиты".
3.СТ РК ISO 9001 "Системы менеджмента качества. Требования".
4.СТ РК ISO 14001 "Системы экологического менеджмента. Требования и руководство по применению".
5.СТ РК ISO 45001 "Системы менеджмента охраны здоровья и безопасности труда. Требования и руководство по применению".
6.СТ РК ISO 12100 "Безопасность машин. Общие принципы конструирования. Оценка риска и снижение риска".
7.СТ РК ISO 4254 (серия) "Машины сельскохозяйственные. Требования безопасности".
8.СТ РК ISO 9261 "Оборудование для орошения сельскохозяйственных культур. Капельные трубопроводы и эмиттеры. Технические требования и методы испытаний".

Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

6

Агроном по защите растений

6

Агроном-почвовед

6

Инженер-садовод

14. Карточка профессии "Агроном":

Код группы:

2132-1

Код наименования занятия:

2132-1-001

Наименование профессии:

Агроном

Уровень квалификации по ОРК:

6

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:

Приказ Министра сельского хозяйства Республики Казахстан от 5 сентября 2025 года № 282
О внесении изменений в приказ Министра сельского хозяйства Республики Казахстан от 21 августа 2019 года № 307 "Об утверждении Типовых квалификационных характеристик должностей руководителей и специалистов организаций сельского хозяйства"
Раздел 2. Должности специалистов
Параграф 1. Агроном

Уровень профессионального образования:

Уровень образования: высшее образование (бакалавриат, специалитет, ординатура)

Специальность: Агрономия

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

Агроном I категории: высшее образование (и/или бакалавр, магистратура, доктор философии PhD, доктор по профилю) по направлениям: растениеводство и стаж работы на должности агронома II категории не менее 3 лет;
Агроном II категории: высшее образование (и/или бакалавр, магистратура, доктор философии PhD, доктор по профилю) по направлениям: растениеводство и стаж работы на должности агронома без категории не менее 3 лет или техническое и профессиональное (среднее специальное, среднее профессиональное) образование по специальности (агрономия, фермерское хозяйство (по профилю)) и стаж работы на должности агронома без категории не менее 5 лет;
Агроном без категории: высшее образование (и/или бакалавр, магистратура, доктор философии PhD, доктор по профилю) по направлениям: растениеводство или техническое и профессиональное (среднее специальное, среднее профессиональное) образование по специальности агрономия без предъявления требований к стажу работы.

Связь с неформальным и информальным образованием:


Другие возможные наименования профессии:

2132-2-001 -Агроном по защите растений
2132-3-001 -Агроном-почвовед
2132-1-005-Инженер-садовод

Основная цель деятельности:

Организация и управление производством продукции садоводства, разработка, внедрение и контроль современных агротехнологий, направленных на повышение урожайности, сохранение плодородия почв и обеспечение качества продукции.

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1.Организация производства продукции садоводства и управление технологическими процессами.
2.Разработка, внедрение и контроль современных агротехнических мероприятий.

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1: Организация производства продукции садоводства и управление технологическими процессами

Навык 1:
Организация производства продукции садоводства

Умения:
1.Организовывать размещение плодово-ягодных культур с учетом почвенно-климатических условий.
2.Организовывать систему севооборотов и рациональное использование земельных ресурсов.
3.Определять объемы, последовательность, сроки и продолжительность выполнения сельскохозяйственных работ.
4.Разрабатывать производственные планы и технологические графики.
5.Организовывать выполнение работ по подготовке почвы, посадке, уходу и выращиванию плодово-ягодных культур.
6.Организовывать систему защиты растений.
7.Контролировать соблюдение технологий выращивания.
8.Анализировать результаты производственной деятельности.
9.Организовывать обеспечение производства материально-техническими ресурсами.
10.Контролировать качество выполнения сельскохозяйственных работ.
Знания:
1.Нормативные правовые акты в области сельского хозяйства.
2.Технологии выращивания плодовых и ягодных культур.
3.Основы агрохимии, агрономии и почвоведения.
4.Биологические и физико-химические свойства почв.
5.Методы повышения плодородия почв.
6.Средства защиты растений и регуляторы роста.
7.Основы семеноводства и питомниководства.
8.Требования к качеству сельскохозяйственной продукции.
9.Материально-техническое обеспечение производства.
10.Правила охраны труда и пожарной безопасности.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 2:
Организация хранения продукции и ведение производственной документации

Умения:
1.Организовывать хранение продукции растениеводства.
2.Контролировать состояние продукции в период хранения.
3.Организовывать первичную переработку продукции.
4.Формировать партии посадочного материала и продукции.
5.Определять режимы хранения продукции.
6.Разрабатывать технологические карты и рабочие планы.
7.Вести агрономическую документацию.
8.Составлять производственную отчетность.
9.Анализировать производственные показатели.
10.Консультировать работников по вопросам технологии производства.
Знания:
1.Технологии хранения продукции растениеводства.
2.Основы первичной переработки продукции.
3.Требования к качеству продукции.
4.Методы хранения продукции.
5.Нормы естественной убыли продукции.
6.Правила ведения производственной документации.
7.Основы экономики и управления производством.
8.Методы статистической обработки результатов.
9.Действующие стандарты продукции растениеводства.
10.Правила охраны труда и пожарной безопасности.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Трудовая функция 2: Разработка, внедрение и контроль современных агротехнических мероприятий

Навык 1:
Разработка агротехнических мероприятий по повышению плодородия почв и урожайности

Умения
1.Разрабатывать мероприятия по повышению плодородия почв.
2.Разрабатывать проекты землеустройства и мелиорации.
3.Разрабатывать мероприятия по защите почв от эрозии и дефляции.
4.Прогнозировать распространение вредителей, болезней и сорной растительности.
5.Разрабатывать системы защиты растений.
6.Рассчитывать экономическую эффективность агротехнических мероприятий.
7.Прогнозировать урожайность плодово-ягодных культур.
8.Разрабатывать технологии повышения урожайности.
9.Организовывать опытные работы по внедрению новых технологий и сортов.
10.Проводить научно-производственные исследования.
Знания
1.Законодательство Республики Казахстан в области сельского хозяйства.
2.Современные технологии сельскохозяйственного производства.
3.Достижения аграрной науки.
4.Методы проведения научных исследований.
5.Основы почвоведения.
6.Методы повышения плодородия почв.
7.Законы земледелия.
8.Научные основы обработки почвы.
9.Системы защиты растений.
10.Основы минерального питания растений.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 2:
Внедрение и контроль эффективности современных агротехнологий

Умения
1.Внедрять современные агротехнологии в производство.
2.Определять потребность в семенном и посадочном материале.
3.Организовывать применение удобрений и средств защиты растений.
4.Контролировать выполнение агротехнических мероприятий.
5.Организовывать агрохимическое обследование сельскохозяйственных угодий.
6.Оценивать эффективность применяемых технологий.
7.Внедрять новые сорта плодово-ягодных культур.
8.Организовывать производственные испытания новых технологий.
9.Контролировать соблюдение технологических регламентов.
10.Внедрять результаты научных исследований в производство.
Знания
1.Современные агротехнологии выращивания плодово-ягодных культур.
2.Методы агрохимического обследования почв.
3.Технологии применения удобрений.
4.Технологии применения средств защиты растений.
5.Основы экологической безопасности сельскохозяйственного производства.
6.Методы оценки эффективности агротехнических мероприятий.
7.Инновационные технологии в садоводстве.
8.Методы производственных испытаний.
9.Требования нормативных документов к организации агротехнологических процессов.
10.Правила охраны труда и пожарной безопасности.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Требования к личностным компетенциям:

Самостоятельная деятельность по планированию санитарной обработки сада Участие в управлении решением поставленных задач в рамках садоводческого хозяйства
Умение организовывать работу коллектива на достижение высокой урожайности садовых культур

Список технических регламентов и национальных стандартов:

1.Технический регламент "Требования к безопасности машин и оборудования".
2.Технический регламент "Требования к безопасности средств индивидуальной защиты".
3.СТ РК ISO 9001 "Системы менеджмента качества. Требования".
4.СТ РК ISO 14001 "Системы экологического менеджмента. Требования и руководство по применению".
5.СТ РК ISO 45001 "Системы менеджмента охраны здоровья и безопасности труда. Требования и руководство по применению".
6.СТ РК ISO 12100 "Безопасность машин. Общие принципы конструирования. Оценка риска и снижение риска".
7.СТ РК ISO 4254 (серия) "Машины сельскохозяйственные. Требования безопасности".
8.СТ РК ISO 9261 "Оборудование для орошения сельскохозяйственных культур. Капельные трубопроводы и эмиттеры. Технические требования и методы испытаний".

Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

7

Главный агроном

Глава 4. Технические данные профессионального стандарта

      15. Наименование государственного органа: Министерство сельского хозяйства Республики Казахстан

      Руководитель проекта: Насырханова Б.К., +7 (771) 375 80 45, E-mail: b.nasyrhanova@nasec.kz

      16. Некоммерческое акционерное общество "Национальный аграрный научно-образовательный центр" Министерства сельского хозяйства Республики Казахстан.

      17. Авторы Олейченко С.Н. – доктор сельскохозяйственных наук, профессор, профессор кафедры плодоовощеводства, защиты и карантина растений НАО "Казахский национальный аграрный исследовательский университет". E-mail: oleichenko@mail.ru, моб.номер.: +7(701)6195205

      Техническое сопровождение: Кенжегулова М.Б., моб.номер.: +7 (775) 603 30 97, E-mail: m.kenzhegulova@nasec.kz

      18. Отраслевой совет по профессиональным квалификациям: от 05.05.2026 г. №176

      19. Национальный орган по профессиональным квалификациям:

      20. Национальная палата предпринимателей Республики Казахстан Атамекен: от 20.04.2026 г. № 582.

      21. Номер версии и год выпуска: 2

      22. Дата ориентировочного пересмотра: 26 октября 2029 года.

  Приложение 8 к приказу
от 8 октября 2026 года № 355

Профессиональный стандарт: "Кадастр"

Глава 1. Общие положения

      1. Область применения профессионального стандарта: профессиональный стандарт "Кадастр" разработан в соответствии со статьей 5 Закона Республики Казахстан "О профессиональных квалификациях".

      Профессиональный стандарт предназначен для определения требований к квалификациям работников, необходимых для осуществления определенного вида профессиональной деятельности, включая выполнение соответствующих трудовых функций, а также для применения при разработке образовательных программ организаций технического и профессионального, послесреднего, высшего и послевузовского образования.

      2. В настоящем профессиональном стандарте применяются следующие термины и определения:

      1) государственный земельный кадастр – система сведений о земле, содержащая информацию о природном и хозяйственном состоянии земельных участков, местоположении, целевом назначении, размерах и границах, качественной характеристике земель, об учете землепользования и кадастровой стоимости земельных участков, а также иные сведения, предусмотренные законодательством Республики Казахстан;

      2) кадастровый номер земельного участка – индивидуальный идентификационный номер земельного участка, присваиваемый в порядке, установленном законодательством Республики Казахстан;

      3) рекультивация земель – комплекс мероприятий, направленных на восстановление нарушенных земель и приведение их в состояние, пригодное для дальнейшего использования;

      4) квалификация – степень профессиональной подготовленности работника, подтверждающая его готовность к выполнению трудовых функций определенного уровня сложности;

      5) уровень квалификации – совокупность требований к знаниям, умениям, навыкам, самостоятельности и ответственности работника при выполнении трудовых функций;

      6) трудовая функция – набор взаимосвязанных трудовых действий, направленных на выполнение определенного вида профессиональной деятельности;

      7) профессиональная группа – совокупность профессиональных подгрупп, объединенных общностью профессиональной деятельности;

      8) профессиональная подгруппа – совокупность профессий, объединенных сходством трудовых функций и необходимыми компетенциями;

      9) профессиональный стандарт – документ, определяющий требования к уровню квалификации работников, содержанию трудовых функций, знаниям, умениям и навыкам, необходимым для осуществления профессиональной деятельности;

      10) профессия – основной вид трудовой деятельности, требующий определенных знаний, умений, навыков и соответствующей квалификации;

      11) отраслевая рамка квалификаций – структурированное описание уровней квалификации, признаваемых в соответствующей отрасли;

      12) национальная рамка квалификаций – единая система квалификационных уровней, обеспечивающая сопоставимость квалификаций и являющаяся основой для разработки отраслевых рамок квалификаций и профессиональных стандартов;

      13) информальное образование – образование, получаемое в процессе повседневной деятельности без прохождения обучения в организациях образования;

      14) неформальное образование – образование, осуществляемое организациями, предоставляющими образовательные услуги вне системы формального образования;

      15) компетенция – способность применять знания, умения, навыки и опыт для эффективного выполнения трудовых функций;

      16) опыт работы – практический опыт выполнения профессиональной деятельности по соответствующему направлению.

      3. В настоящем профессиональном стандарте применяются следующие сокращения:

      1. КС – Квалификационный справочник;

      2. ЕТКС – Единый тарифно-квалификационный справочник;

      3. МСКО – Международная стандартная классификация образования;

      4. ДЗЗ – Дистанционное зондирование Земли;

      5. ПС – Профессиональный стандарт;

      6. ГЗК – Государственный земельный кадастр;

      7. РК – Республика Казахстан;

      8. ОРК – Отраслевая рамка квалификаций;

      9. НРК – Национальная рамка квалификаций;

      10. ОКЭД – Общий классификатор видов экономической деятельности.

Глава 2. Паспорт профессионального стандарта

      4. Название профессионального стандарта: Кадастр

      5. Код профессионального стандарта: M71124117

      6. Указание секции, раздела, группы, класса и подкласса согласно ОКЭД:

      M Профессиональная, научная и техническая деятельность

      71 Деятельность в области архитектуры, инженерных изысканий, технических испытаний и анализа

      71.2 Технические испытания и анализы

      71.20 Технические испытания и анализы

      71.20.9 Деятельность прочих учреждений, осуществляющих технические испытания и анализы

      M Профессиональная, научная и техническая деятельность

      71 Деятельность в области архитектуры, инженерных изысканий, технических испытаний и анализа

      71.1 Деятельность в области архитектуры, инженерных изысканий и предоставление технических консультаций в этих областях

      71.12 Деятельность в области инженерных изысканий и предоставление технических консультаций в этой области

      71.12.7 Деятельность по предоставлению инженерно-технических консультаций

      M Профессиональная, научная и техническая деятельность

      71 Деятельность в области архитектуры, инженерных изысканий, технических испытаний и анализа

      71.1 Деятельность в области архитектуры, инженерных изысканий и предоставление технических консультаций в этих областях

      71.12. Инженерные изыскания и предоставление технических консультаций в этой области

      71.12.3 Деятельность в области геодезии, картографии и кадастра

      71.12.3-01 Деятельность в области кадастра

      7. Краткое описание профессионального стандарта: В профессиональном стандарте представлены описание основных профессий, относящихся к сфере государственного земельного кадастра, характеристики выполняемых работ и трудовых функций работников, осуществляющих ведение государственного земельного кадастра, государственный учет земель, кадастровую оценку земель, подготовку и ведение земельно-кадастровой документации, создание и актуализацию земельно-кадастровых карт, мониторинг земель, бонитировку почв, а также применение геодезических, картографических, геоинформационных и цифровых технологий при выполнении земельно-кадастровых работ.

      8. Перечень карточек профессий:

      1. Техник кадастровой оценки - 4 уровень ОРК

      2. Техник по земельному кадастру - 4 уровень ОРК

      3. Техник по кадастру - 4 уровень ОРК

      4. Инженер по земельному кадастру - 6 уровень ОРК

      5. Инженер по кадастру - 6 уровень ОРК

      6. Регистратор (в системе кадастра) – 5 уровень ОРК

      7. Инженер по учету и мониторингу использованияр земель - 7 уровень ОРК

Глава 3. Карточки профессий

9. Карточка профессии "Техник кадастровой оценки":

Код группы:

3111-4

Код наименования занятия:

3111-4-001

Наименование профессии:

Техник кадастровой оценки

Уровень квалификации по ОРК:

4

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и другие типовых квалификационных характеристик:

Квалификационный справочник должностей руководителей, специалистов и других служащих, утвержденный приказом Министра труда и социальной защиты населения Республики Казахстан от 30 декабря 2020 года № 553 "Об утверждении Квалификационного справочника должностей руководителей, специалистов и других служащих", параграф 22 "Техник".

Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
ТиПО (специалист среднего звена)

Специальность:
07310300 Землеустройство

Квалификация:
4S07310302 Техник-землеустроитель

Уровень образования:
ТиПО (рабочие профессии)

07310300 Землеустройство

Квалификация:
4S07310302 Техник-землеустроитель

Требования к опыту работы:

Техническое и профессиональное, послесреднее образование по направлениям подготовки: кадастр, землеустройство, без предъявления требований к стажу работы.

Связь с неформальным и информальным образованием:


Другие возможные наименования профессии:

3111-4-002 - Техник по земельному кадастру
3111-4-005 - Техник по кадастру
3111-4-006 - Техник по учету и мониторингу использования земель

Основная цель деятельности:

Выполнение работ по сбору и обработке исходных данных, необходимых для проведения государственной кадастровой оценки земель, оформлению результатов оценки и внесению сведений в государственную информационную систему государственного земельного кадастра.

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1.Сбор и обработка пространственных, количественных и правовых данных о земельных участках.
2.Выполнение работ по государственной кадастровой оценке земель, оформление результатов оценки и внесение сведений в государственную информационную систему государственного земельного кадастра.

Дополнительные трудовые функции:

Не требуется

Трудовая функция 1:
Сбор и обработка пространственных, количественных и правовых данных о земельных участках.

Навык 1:
Сбор и анализ сведений о земельных участках

Умения:
1.Собирать, обрабатывать и систематизировать пространственные, количественные и правовые сведения о земельных участках из официальных источников, материалов государственного земельного кадастра и государственных информационных систем.
2.Подготавливать запросы в государственные органы и организации для получения недостающих сведений.
3.Выполнять первичный анализ полученной информации.
Знания:
1.Законодательство Республики Казахстан в сфере земельных отношений, государственного земельного кадастра и оценочной деятельности.
2.Источники сведений государственного земельного кадастра и порядок их получения.
3.Основы ведения государственного земельного кадастра.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 2:
Подготовка исходных данных для государственной кадастровой оценки земель

Умения:
1.Анализировать правоустанавливающие документы и выявлять ограничения (обременения) земельных участков.
2.Проверять полноту и достоверность исходных данных.
3.Использовать специализированное программное обеспечение и государственные информационные системы при подготовке материалов для государственной кадастровой оценки земель.
Знания:
1.Методику подготовки исходных данных для государственной кадастровой оценки земель.
2.Основы работы с государственным земельным кадастром, цифровыми кадастровыми картами и государственными информационными системами.
3.Требования по охране труда при выполнении земельно-кадастровых работ.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Трудовая функция 2:
Выполнение работ по государственной кадастровой оценке земель, оформление результатов оценки и внесение сведений в государственную информационную систему государственного земельного кадастра

Навык 1:
Проведение государственной кадастровой оценки земель

Умения:
1.Применять утвержденные методики проведения государственной кадастровой оценки земель.
2.Определять оценочные показатели в соответствии с утвержденной методикой.
3.Выполнять расчеты площадей земельных участков.
4.Подготавливать материалы и документацию, необходимые для проведения государственной кадастровой оценки земель.
Знания:
1.Законодательство Республики Казахстан в области земельных отношений и оценочной деятельности.
2.Методику проведения государственной кадастровой оценки земель.
3.Порядок применения нормативных показателей при проведении государственной кадастровой оценки земель.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 2:
Оформление результатов государственной кадастровой оценки земель и внесение сведений в государственную информационную систему государственного земельного кадастра

Умения:
1.Оформлять материалы по результатам государственной кадастровой оценки земель.
2.Проверять полноту и достоверность сведений перед внесением их в государственную информационную систему государственного земельного кадастра.
3.Вносить сведения в государственную информационную систему государственного земельного кадастра.
4.Использовать цифровые карты, пространственные данные и государственные информационные системы при проверке местоположения земельных участков.
Знания:
1.Требования к оформлению результатов государственной кадастровой оценки земель.
2.Порядок ведения государственного земельного кадастра.
3.Порядок ведения цифровых данных государственного земельного кадастра и использования государственных информационных систем.
4.Требования по информационной безопасности и охране труда при работе с государственными информационными системами.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Требования к личностным компетенциям работника:

Ответственность
Усердие
Терпение
Умение работать в команде
Целеустремленность
Вежливость
Доброжелательность
Рассудительность
Критическое мышление

Список технических регламентов и национальных стандартов

1.Земельный кодекс Республики Казахстан.
2.Закон Республики Казахстан "О государственной регистрации прав на недвижимое имущество".
3.Закон Республики Казахстан "О геодезии, картографии и пространственных данных".
4.Закон Республики Казахстан "Об оценочной деятельности в Республике Казахстан".
5.СТ РК ISO 19152-2015 "Географическая информация. Доменная модель администрирования земель (LADM)".
6.СТ РК ISO 19115 "Географическая информация. Метаданные".
7.СТ РК ISO 19131 "Географическая информация. Спецификация продукции данных".
8.СТ РК ISO 19157 "Географическая информация. Качество данных".
9.Действующие нормативно-технические документы, устанавливающие требования к выполнению геодезических, картографических и кадастровых работ.

Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

5

Техник по земельному кадастру
Техник по кадастру
Техник по учету и мониторингу использования земель

10. Карточка профессии "Техник по земельному кадастру":

Код группы:

3111-4

Код наименования занятия:

3111-4-002

Наименование профессии:

Техник по земельному кадастру

Уровень квалификации по ОРК:

4

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и другие типовых квалификационных характеристик:

Квалификационный справочник должностей руководителей, специалистов и других служащих, утвержденный приказом Министра труда и социальной защиты населения Республики Казахстан от 30 декабря 2020 года № 553 "Об утверждении Квалификационного справочника должностей руководителей, специалистов и других служащих".
Параграф 22 "Техник".

Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
ТиПО (специалист среднего звена)

Специальность:
07310300 Землеустройство

Квалификация:
4S07310302 Техник-землеустроитель

Уровень образования:
ТиПО (рабочие профессии)

07310300 Землеустройство

Квалификация:
4S07310302 Техник-землеустроитель

Требования к опыту работы:

Техническое и профессиональное, послесреднее (среднее специальное, среднее профессиональное) в образование в области кадастра и землеустройства

Связь с неформальным и информальным образованием:


Другие возможные наименования профессии:

3111-4-001 - Техник кадастровой оценки
3111-4-005 - Техник по кадастру
3111-4-006 - Техник по учету и мониторингу использования земель

Основная цель деятельности:

Выполнение работ по ведению государственного земельного кадастра, сбору, обработке и актуализации сведений о земельных участках, подготовке земельно-кадастровой документации и внесению сведений в цифровую систему государственного земельного кадастра.

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1.Сбор, обработка и актуализация кадастровых данных о земельных участках.
2.Подготовка земельно-кадастровой документации и внесение сведений в цифровую систему государственного земельного кадастра.

Дополнительные трудовые функции:

Не требуется

Трудовая функция 1:
Сбор, обработка и актуализация кадастровых данных о земельных участках.

Навык 1:
Сбор и обработка кадастровых данных

Умения:
1.Собирать и систематизировать пространственные, количественные и правовые сведения о земельных участках.
2.Использовать материалы землеустроительных дел, цифровые кадастровые карты и государственные информационные системы.
3.Подготавливать запросы в государственные органы для получения недостающих сведений.
Знания:
1.Земельное законодательство Республики Казахстан.
2.Порядок ведения государственного земельного кадастра.
3.Источники получения кадастровой информации.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 2:
Проверка и актуализация кадастровых сведений

Умения:
1.Проверять полноту и достоверность кадастровых данных.
2.Анализировать правоустанавливающие документы на земельные участки.
3.Выявлять несоответствия в кадастровых сведениях и подготавливать материалы для их актуализации.
Знания:
1.Порядок актуализации сведений государственного земельного кадастра.
2.Правила оформления кадастровых документов.
3.Основы работы с цифровой системой государственного земельного кадастра, цифровыми кадастровыми картами и государственными информационными системами.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Трудовая функция 2:
Подготовка земельно-кадастровой документации и внесение сведений в цифровую систему государственного земельного кадастра.

Навык 1:
Подготовка кадастровой документации

Умения:
1.Подготавливать кадастровые планы, схемы и иные кадастровые документы.
2.Проверять правильность оформления кадастровых материалов.
3.Использовать специализированное программное обеспечение при подготовке кадастровой документации.
Знания:
1.Требования к оформлению кадастровой документации.
2.Порядок подготовки материалов для государственного земельного кадастра.
3.Требования по охране труда при выполнении кадастровых работ.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 2:
Внесение сведений в цифровую систему государственного земельного кадастра

Умения:
1.Проверять полноту, достоверность и корректность сведений перед внесением в цифровую систему государственного земельного кадастра.
2.Вносить сведения о земельных участках в цифровую систему государственного земельного кадастра.
3.Использовать цифровые кадастровые карты и геоинформационные системы при ведении кадастра.
Знания:
1.Порядок ведения цифровой системы государственного земельного кадастра.
2.Порядок внесения изменений в кадастровые сведения.
3.Требования информационной безопасности при работе с государственными информационными системами.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Требования к личностным компетенциям работника:

Ответственность
Усердие
Терпение
Умение работать в команде
Целеустремленность
Вежливость
Доброжелательность
Рассудительность
Критическое мышление

Список технических регламентов и национальных стандартов

1.Земельный кодекс Республики Казахстан.
2.Закон Республики Казахстан "О государственной регистрации прав на недвижимое имущество".
3.Закон Республики Казахстан "О геодезии, картографии и пространственных данных".
4.Закон Республики Казахстан "Об оценочной деятельности в Республике Казахстан".
5.СТ РК ISO 19152-2015 "Географическая информация. Доменная модель администрирования земель (LADM)".
6.СТ РК ISO 19115 "Географическая информация. Метаданные".
7.СТ РК ISO 19131 "Географическая информация. Спецификация продукции данных".
8.СТ РК ISO 19157 "Географическая информация. Качество данных".
9.Действующие нормативно-технические документы, устанавливающие требования к выполнению геодезических, картографических и кадастровых работ.

Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

5

Техник по кадастровой оценке
Техник по кадастру
Техник по учету и мониторингу использования земель

11. Карточка профессии "Техник по кадастру":

Код группы:

3111-4

Код наименования занятия:

3111-4-005

Наименование профессии:

Техник по кадастру

Уровень квалификации по ОРК:

4

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и другие типовых квалификационных характеристик:

Квалификационный справочник должностей руководителей, специалистов и других служащих, утвержденный приказом Министра труда и социальной защиты населения Республики Казахстан от 30 декабря 2020 года № 553, параграф 22 "Техник".

Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
ТиПО (специалист среднего звена)

Специальность:
07310300 Землеустройство

Квалификация:
4S07310302 Техник-землеустроитель

Уровень образования:
ТиПО (рабочие профессии)

07310300 Землеустройство

Квалификация:
4S07310302 Техник-землеустроитель

Требования к опыту работы:

Техническое и профессиональное, послесреднее (среднее специальное, среднее профессиональное) образование в области кадастра и землеустройства

Связь с неформальным и информальным образованием:


Другие возможные наименования профессии:

3112-1-002 - Техник (общий профиль)

Основная цель деятельности:

Выполнение полевых и камеральных земельно-кадастровых работ по определению местоположения, границ и характеристик земельных участков, подготовке земельно-кадастровой документации с использованием геодезического оборудования, специализированного программного обеспечения и цифровых технологий.

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1.Выполнение полевых земельно-кадастровых работ и получение пространственных данных о земельных участках.
2.Камеральная обработка результатов измерений, подготовка земельно-кадастровой документации и материалов для внесения сведений в цифровую систему государственного земельного кадастра.

Дополнительные трудовые функции:

Не требуется

Трудовая функция 1:
Выполнение полевых земельно-кадастровых работ и получение пространственных данных

Навык 1:
Выполнение геодезических измерений

Умения
1.Выполнять измерения земельных участков с использованием геодезических приборов и GNSS-оборудования.
2.Определять координаты характерных точек границ земельных участков.
3.Выполнять контроль точности измерений.
Знания
1.Основы геодезии и землеустройства.
2.Методики выполнения полевых земельно-кадастровых работ.
3.Правила эксплуатации геодезического оборудования.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 2:
Сбор полевых данных

Умения
1.Выполнять обследование земельных участков.
2.Составлять абрисы, схемы и полевые журналы.
3.Фиксировать характеристики земельных участков, необходимые для ведения государственного земельного кадастра.
Знания
1.Требования к проведению полевых земельно-кадастровых работ.
2.Правила оформления полевой документации.
3.Требования охраны труда при выполнении полевых работ.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Трудовая функция 2:
Камеральная обработка результатов измерений, подготовка земельно-кадастровой документации и материалов для внесения сведений в цифровую систему государственного земельного кадастра.

Навык 1:
Обработка геодезических данных

Умения
1.Обрабатывать результаты измерений с использованием специализированного программного обеспечения.
2.Использовать САПР, геоинформационные системы (ГИС) и иные цифровые технологии при подготовке земельно-кадастровой документации.
3.Проверять точность обработанных пространственных данных.
Знания
1.Принципы работы САПР и геоинформационных систем (ГИС).
2.Основы цифровой обработки пространственных данных.
3.Требования к точности геодезических измерений.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 2:
Подготовка земельно-кадастровой документации

Умения
1.Подготавливать схемы расположения земельных участков, координатные таблицы и графические материалы.
2.Оформлять земельно-кадастровую документацию по результатам земельно-кадастровых работ.
3.Формировать комплект материалов для внесения сведений в цифровую систему государственного земельного кадастра.
Знания
1.Требования к оформлению земельно-кадастровой документации.
2.Нормативные правовые акты Республики Казахстан в сфере государственного земельного кадастра, землеустройства и земельно-кадастровых работ.
3.Требования по охране труда и информационной безопасности при работе с цифровыми данными.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Требования к личностным компетенциям:

Ответственность
Усердие
Терпение
Умение работать в команде
Целеустремленность
Вежливость
Доброжелательность
Рассудительность
Критическое мышление

Список технических регламентов и национальных стандартов:

1.Земельный кодекс Республики Казахстан.
2.Закон Республики Казахстан "О государственной регистрации прав на недвижимое имущество".
3.Закон Республики Казахстан "О геодезии, картографии и пространственных данных".
4.Закон Республики Казахстан "Об оценочной деятельности в Республике Казахстан".
5.СТ РК ISO 19152-2015 "Географическая информация. Доменная модель администрирования земель (LADM)".
6.СТ РК ISO 19115 "Географическая информация. Метаданные".
7.СТ РК ISO 19131 "Географическая информация. Спецификация продукции данных".
8.СТ РК ISO 19157 "Географическая информация. Качество данных".
9.Действующие нормативно-технические документы, устанавливающие требования к выполнению геодезических, картографических и кадастровых работ.

Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

5

Геодезист, Землеустроитель

12. Карточка профессии "Инженер по земельному кадастру":

Код группы:

2165-3

Код наименования занятия:

2165-3-001

Наименование профессии:

Инженер по земельному кадастру

Уровень квалификации по ОРК:

6

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и другие типовых квалификационных характеристик:

Приказ Министра труда и социальной защиты населения Республики Казахстан от 30 декабря 2020 года № 553. Зарегистрирован в Министерстве юстиции Республики Казахстан 31 декабря 2020 года № 22003.
Об утверждении Квалификационного справочника должностей руководителей, специалистов и других служащих
Параграф 45. Инженер

Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
Высшее образование (бакалавриат, специалитет, ординатура),
Основное среднее образование

Специальность:
Кадастр Землеустройство

Квалификация:
4S07310102

Требования к опыту работы:

Без предъявления требований к стажу работы.

Связь с неформальным и информальным образованием:


Другие возможные наименования профессии:

2165-3-002 - Инженер по кадастру
2165-4-003 - Инженер по учету и мониторингу использования земель

Основная цель деятельности:

Организация, координация и контроль выполнения земельно-кадастровых работ, обеспечение ведения государственного земельного кадастра, анализ и систематизация сведений государственного земельного кадастра, подготовка земельно-кадастровой документации и принятие инженерных решений в области использования и охраны земель.

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1.Организация и контроль выполнения земельно-кадастровых работ.
2.Организация ведения государственного земельного кадастра, анализа сведений государственного земельного кадастра и подготовки материалов для внесения сведений в цифровую систему государственного земельного кадастра.

Дополнительные трудовые функции:

Не требуется

Трудовая функция 1:
Организация и контроль выполнения земельно-кадастровых работ

Навык 1:
Организация выполнения земельно-кадастровых работ

Умения
1.Организовывать выполнение полевых и камеральных земельно-кадастровых работ.
2.Координировать деятельность исполнителей при проведении земельно-кадастровых работ.
3.Планировать выполнение земельно-кадастровых работ и контролировать соблюдение сроков.
4.Обеспечивать соблюдение требований земельного законодательства и нормативных правовых актов.
Знания
1.Земельное законодательство Республики Казахстан.
2.Законодательство Республики Казахстан в сфере государственного земельного кадастра.
3.Методики выполнения земельно-кадастровых работ.
4.Современные цифровые технологии, применяемые при ведении государственного земельного кадастра.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 2:
Контроль качества результатов земельно-кадастровых работ

Умения
1.Проверять правильность подготовки земельно-кадастровой документации.
2.Анализировать результаты земельно-кадастровых работ.
3.Контролировать соблюдение требований нормативных правовых актов.
4.Подготавливать заключения по результатам земельно-кадастровых работ.
Знания
1.Требования к оформлению земельно-кадастровой документации.
2.Государственные стандарты в сфере государственного земельного кадастра.
3.Методы контроля качества сведений государственного земельного кадастра.
4.Требования по охране труда и информационной безопасности.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Трудовая функция 2:
Организация ведения государственного земельного кадастра, анализа сведений государственного земельного кадастра и подготовки материалов для внесения сведений в цифровую систему государственного земельного кадастра

Навык 1:
Организация ведения земельно-кадастровой документации

Умения
1.Организовывать подготовку и проверку земельно-кадастровой документации.
2.Контролировать актуальность сведений государственного земельного кадастра.
3.Координировать подготовку материалов для внесения сведений в цифровую систему государственного земельного кадастра.
4.Организовывать хранение и использование земельно-кадастровой документации.
Знания
1.Правила ведения государственного земельного кадастра.
2.Порядок ведения цифровой системы государственного земельного кадастра.
3.Требования к оформлению земельно-кадастровой документации.
4.Основы геоинформационных систем (ГИС) и цифровых технологий, применяемых при ведении государственного земельного кадастра.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 2:
Анализ использования земель и подготовка инженерных решений

Умения
1.Анализировать сведения государственного земельного кадастра и результаты мониторинга земель.
2.Использовать данные дистанционного зондирования Земли (ДЗЗ), геоинформационных систем (ГИС) и цифровых карт для анализа использования земель.
3.Подготавливать предложения по рациональному использованию и охране земель.
4.Разрабатывать рекомендации по совершенствованию ведения государственного земельного кадастра.
Знания
1.Методики мониторинга земель.
2.Основы почвоведения и землеустройства.
3.Геоинформационные технологии и дистанционное зондирование Земли.
4.Нормативные правовые акты Республики Казахстан в области использования и охраны земель.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 3: Применение технологий искусственного интеллекта при обработке кадастровых данных

Умения
1.Применять инструменты искусственного интеллекта для обработки и систематизации кадастровых и геопространственных данных.
2.Использовать ИИ для выявления ошибок, несоответствий и изменений в кадастровых данных.
3.Применять ИИ при обработке данных ДЗЗ, ГИС и цифровых карт.
4.Проверять результаты, полученные с использованием ИИ, на соответствие исходным данным и установленным требованиям.
Знания
1.Основы технологий искусственного интеллекта и машинного обучения.
2.Основы применения искусственного интеллекта при обработке и анализе кадастровых и геопространственных данных.
3.Принципы применения ИИ при обработке данных дистанционного зондирования Земли (ДЗЗ) и геоинформационных данных.
4.Требования информационной безопасности, защиты данных и конфиденциальности при использовании технологий искусственного интеллекта.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Требования к личностным компетенциям:

Ответственность
Усердие
Терпение
Умение работать в команде
Целеустремленность
Вежливость
Доброжелательность
Рассудительность
Критическое мышление

Список технических регламентов и национальных стандартов:

1. Земельный кодекс Республики Казахстан.
2.Закон Республики Казахстан "О государственной регистрации прав на недвижимое имущество".
3.Закон Республики Казахстан "О геодезии, картографии и пространственных данных".
4.Закон Республики Казахстан "Об оценочной деятельности в Республике Казахстан".
5.СТ РК ISO 19152-2015 "Географическая информация. Доменная модель администрирования земель (LADM)".
6.СТ РК ISO 19115 "Географическая информация. Метаданные".
7.СТ РК ISO 19131 "Географическая информация. Спецификация продукции данных".
8.СТ РК ISO 19157 "Географическая информация. Качество данных".
9.Действующие нормативно-технические документы, устанавливающие требования к выполнению геодезических, картографических и кадастровых работ.

Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

5

Техник-геодезист

13. Карточка профессии "Инженер по кадастру":

Код группы:

2165-3

Код наименования занятия:

2165-3-002

Наименование профессии:

Инженер по кадастру

Уровень квалификации по ОРК:

6

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и другие типовых квалификационных характеристик:

Приказ Министра труда и социальной защиты населения Республики Казахстан от 30 декабря 2020 года № 553. Зарегистрирован в Министерстве юстиции Республики Казахстан 31 декабря 2020 года № 22003.
Об утверждении Квалификационного справочника должностей руководителей, специалистов и других служащих
Параграф 45. Инженер

Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
Высшее образование (бакалавриат, специалитет, ординатура),
Послесреднее образование (прикладной бакалавриат)

Специальность:
Землеустройство
Кадастр

Квалификация:

Требования к опыту работы:

Стаж работы в сфере кадастровой деятельности не менее 2 лет

Связь с неформальным и информальным образованием:


Другие возможные наименования профессии:

3111-4-001 - Техник кадастровой оценки
3111-4-005 - Техник по кадастру

Основная цель деятельности:

Организация, координация и инженерное сопровождение земельно-кадастровых работ, обеспечение качества пространственных данных, подготовка земельно-кадастровой документации с использованием геодезических, геоинформационных и цифровых технологий.

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1.Организация и инженерное сопровождение земельно-кадастровых работ.
2.Анализ пространственных данных и контроль качества земельно-кадастровой документации.

Дополнительные трудовые функции:

Не требуется

Трудовая функция 1:
Организация и инженерное сопровождение земельно-кадастровых работ

Навык 1:
Организация выполнения земельно-кадастровых работ

Умения
1.Организовывать выполнение полевых и камеральных земельно-кадастровых работ.
2.Координировать выполнение геодезических, картографических и землеустроительных работ.
3.Планировать использование геодезического оборудования и специализированного программного обеспечения.
4.Обеспечивать соблюдение требований нормативных правовых актов при выполнении земельно-кадастровых работ.
Знания
1.Земельное законодательство Республики Казахстан.
2.Нормативные правовые акты Республики Казахстан в сфере государственного земельного кадастра, землеустройства и геодезии.
3.Современные технологии выполнения земельно-кадастровых работ.
4.Основы геодезии, картографии, землеустройства и геоинформатики.


Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 2:
Инженерное сопровождение геодезических и земельно-кадастровых работ

Умения
1.Организовывать выполнение геодезических измерений.
2.Контролировать точность координатных определений и пространственных данных.
3.Использовать геоинформационные системы (ГИС), САПР и специализированное программное обеспечение при выполнении земельно-кадастровых работ.
4.Анализировать результаты инженерно-геодезических измерений.
Знания
1.Методы геодезических измерений.
2.Координатные системы и картографические проекции.
3.Принципы работы геоинформационных систем (ГИС) и САПР.
4.Требования к точности геодезических и земельно-кадастровых работ.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Трудовая функция 2:
Анализ пространственных данных и контроль качества земельно-кадастровой документации

Навык 1:
Анализ и обработка пространственных данных

Умения
1.Анализировать пространственные данные и результаты земельно-кадастровых работ.
2.Выполнять обработку цифровых карт и геодезических материалов.
3.Использовать данные дистанционного зондирования Земли (ДЗЗ) и геоинформационных систем (ГИС).
4.Подготавливать аналитические материалы по результатам земельно-кадастровых работ.
Знания
1.Геоинформационные технологии.
2.Методы обработки пространственных данных.
3.Основы дистанционного зондирования Земли.
4.Основы работы с цифровой системой государственного земельного кадастра.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 2:
Контроль качества земельно-кадастровой документации

Умения:
1.Проверять соответствие земельно-кадастровой документации требованиям законодательства Республики Казахстан.
2.Контролировать качество графических и текстовых материалов.
3.Подготавливать технические заключения по результатам проверки.
4.Разрабатывать предложения по совершенствованию процессов ведения государственного земельного кадастра.
Знания:
1.Требования к оформлению земельно-кадастровой документации.
2.Государственные стандарты и нормативные правовые акты Республики Казахстан в сфере государственного земельного кадастра.
3.Методы контроля качества сведений государственного земельного кадастра.
4.Основы управления качеством земельно-кадастровых работ.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 3: Интеграция технологий искусственного интеллекта в кадастровые процессы

Умения:
1.Оценивать возможности применения технологий искусственного интеллекта для совершенствования кадастровых процессов.
2.Определять направления применения ИИ для автоматизации обработки и анализа кадастровой информации.
3.Формировать требования к цифровым решениям с использованием технологий искусственного интеллекта в кадастровой деятельности.
4.Оценивать качество, достоверность и применимость результатов, полученных с использованием ИИ, для принятия кадастровых решений.
5.Разрабатывать предложения по совершенствованию информационных систем и процессов государственного кадастра с учетом возможностей технологий искусственного интеллекта.
Знания:
1.Современные технологии искусственного интеллекта и направления их применения в кадастровой деятельности.
2.Методы автоматизированной обработки и интеллектуального анализа кадастровых данных.
3.Принципы интеграции технологий искусственного интеллекта с геоинформационными и кадастровыми информационными системами.
4.Методы оценки качества и достоверности результатов, полученных с применением ИИ.
5.Требования к информационной безопасности, защите данных и ответственному применению технологий искусственного интеллекта.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Требования к личностным компетенциям:

Адаптивность
Ответственность
Пунктуальность
Системное мышление
Сотрудничество и взаимодействие
Стратегическое мышление
Стрессоустойчивость
Умение работать в команде
Целеустремленность
Вежливость

Список технических регламентов и национальных стандартов:

1. Земельный кодекс Республики Казахстан.
2.Закон Республики Казахстан "О государственной регистрации прав на недвижимое имущество".
3.Закон Республики Казахстан "О геодезии, картографии и пространственных данных".
4.Закон Республики Казахстан "Об оценочной деятельности в Республике Казахстан".
5.СТ РК ISO 19152-2015 "Географическая информация. Доменная модель администрирования земель (LADM)".
6.СТ РК ISO 19115 "Географическая информация. Метаданные".
7.СТ РК ISO 19131 "Географическая информация. Спецификация продукции данных".
8.СТ РК ISO 19157 "Географическая информация. Качество данных".
9.Действующие нормативно-технические документы, устанавливающие требования к выполнению геодезических, картографических и кадастровых работ.

Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

5

Чертежник

14. Карточка профессии "Регистратор (в системе кадастра)":

Код группы:

2165

Код наименования занятия:

2165-3-003

Наименование профессии:

Регистратор (в системе кадастра)

Уровень квалификации по ОРК:

5

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и другие типовых квалификационных характеристик:


Уровень профессионального образования:

Высшее образование:
Послесреднее образование (прикладной бакалавриат),
ТиПО (специалист среднего звена)

Специальность:
Землеустройство
Кадастр

Квалификация:

Требования к опыту работы:

Стаж работы не менее 3–5 лет в сфере кадастровой деятельности

Связь с неформальным и информальным образованием:


Другие возможные наименования профессии:

2165-3-001 - Инженер по земельному кадастру

Основная цель деятельности:

Прием, регистрация, проверка и учет документов, связанных с ведением государственного земельного кадастра, внесение сведений в цифровую систему государственного земельного кадастра и обеспечение сохранности земельно-кадастровой документации.

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1.Прием и регистрация документов для ведения государственного земельного кадастра.
2.Ведение регистрационных записей, земельно-кадастровой документации и внесение сведений в цифровую систему государственного земельного кадастра.

Дополнительные трудовые функции:

Не требуется

Трудовая функция 1:
Прием и регистрация документов для ведения государственного земельного кадастра

Навык 1:
Прием и проверка документов

Умения:
1.Принимать документы для внесения сведений в государственный земельный кадастр.
2.Проверять комплектность представленных документов.
3.Проверять соответствие документов установленным требованиям.
4.Регистрировать заявления в цифровой системе государственного земельного кадастра.
Знания:
1.Земельное законодательство Республики Казахстан.
2.Правила ведения государственного земельного кадастра.
3.Правила приема и регистрации документов.
4.Требования к оформлению документов.


Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 2:
Регистрация сведений в цифровой системе государственного земельного кадастра

Умения:
1.Вносить сведения в цифровую систему государственного земельного кадастра.
2.Проверять правильность внесенных данных.
3.Осуществлять поиск сведений по запросам.
4.Обеспечивать конфиденциальность информации.
Знания:
1.Порядок ведения цифровой системы государственного земельного кадастра.
2.Порядок работы с цифровой системой государственного земельного кадастра.
3.Основы электронного документооборота.
4.Требования информационной безопасности.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Трудовая функция 2:
Ведение регистрационных записей и земельно-кадастровой документации

Навык 1:
Ведение регистрационных дел

Умения:
1.Формировать регистрационные дела.
2.Архивировать земельно-кадастровую документацию.
3.Обеспечивать сохранность документации.
4.Подготавливать материалы для выдачи.
Знания:
1.Правила архивного хранения документов.
2.Требования к ведению регистрационных дел.
3.Нормативные правовые акты по документационному обеспечению и делопроизводству.
4.Правила защиты персональных данных.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 2:
Предоставление сведений государственного земельного кадастра

Умения:
1.Подготавливать выписки и справки из государственного земельного кадастра.
2.Проверять правильность предоставляемых сведений.
3.Работать с запросами физических и юридических лиц.
4.Вести учет предоставленных сведений.
Знания:
1.Порядок предоставления сведений государственного земельного кадастра.
2.Правила оформления выписок и справок.
3.Законодательство Республики Казахстан о государственных услугах.
4.Правила делопроизводства.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Требования к личностным компетенциям:

Ответственность
Пунктуальность
Самостоятельность и ответственность
Стратегическое мышление
Стрессоустойчивость
Умение быстро принимать решения
Целеустремленность
Дисциплинированность
Аккуратность
Доброжелательность

Список технических регламентов и национальных стандартов:

1.Земельный кодекс Республики Казахстан.
2.Закон Республики Казахстан "О государственной регистрации прав на недвижимое имущество".
3.Закон Республики Казахстан "О геодезии, картографии и пространственных данных".
4.Закон Республики Казахстан "Об оценочной деятельности в Республике Казахстан".
5.СТ РК ISO 19152-2015 "Географическая информация. Доменная модель администрирования земель (LADM)".
6.СТ РК ISO 19115 "Географическая информация. Метаданные".
7.СТ РК ISO 19131 "Географическая информация. Спецификация продукции данных".
8.СТ РК ISO 19157 "Географическая информация. Качество данных".
9.Действующие нормативно-технические документы, устанавливающие требования к выполнению геодезических, картографических и кадастровых работ.

Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

8

Землеустроитель, геодезист

15. Карточка профессии "Инженер по учету и мониторингу использования земель":

Код группы:

2165

Код наименования занятия:

2165-4-003

Наименование профессии:

Инженер по учету и мониторингу использования земель

Уровень квалификации по ОРК:

7

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и другие типовых квалификационных характеристик:

Квалификационный справочник должностей руководителей, специалистов и других служащих, утвержденный приказом Министра труда и социальной защиты населения Республики Казахстан от 30 декабря 2020 года № 553 "Об утверждении Квалификационного справочника должностей руководителей, специалистов и других служащих"
Параграф 45. Инженер

Уровень профессионального образования:

Высшее образование Послевузовское образование (магистратура, резидентура),
Высшее образование (бакалавриат, специалитет, ординатура)

Специальность:
Землеустройство
Кадастр

Квалификация:

Требования к опыту работы:

Стаж работы не менее 5 лет в сфере кадастровой деятельности.

Связь с неформальным и информальным образованием:


Другие возможные наименования профессии:

2165-4-001 - Инженер по землеустройству

Основная цель деятельности:

Организация и проведение работ по государственному учету земель, мониторингу использования и состояния земель, анализу изменений земельных ресурсов и подготовке предложений по их рациональному использованию и охране.

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1.Организация государственного учета земель и мониторинга их использования.
2.Анализ состояния земельных ресурсов и подготовка аналитических материалов.

Дополнительные трудовые функции:

Не требуется

Трудовая функция 1:
Организация государственного учета земель и мониторинга их использования

Навык 1:
Организация государственного учета земель

Умения:
1.Организовывать государственный учет земель по категориям, видам угодий, собственникам и землепользователям.
2.Анализировать сведения государственного земельного кадастра.
3.Контролировать актуальность сведений государственного учета земель.
4.Координировать подготовку материалов государственного учета земель.
Знания:
1.Земельное законодательство Республики Казахстан.
2.Правила ведения государственного земельного кадастра.
3.Методика государственного учета земель.
4.Порядок формирования земельного баланса.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 2:
Организация мониторинга использования земель

Умения:
1.Организовывать мониторинг использования и состояния земель.
2.Использовать материалы дистанционного зондирования Земли (ДЗЗ), геоинформационные системы (ГИС) и цифровые карты.
3.Выявлять изменения в использовании земель.
4.Подготавливать предложения по рациональному использованию и охране земель.
Знания:
1.Правила проведения мониторинга земель.
2.Методы дистанционного зондирования Земли.
3.Геоинформационные технологии.
4.Методики оценки состояния земель.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Трудовая функция 2:
Анализ состояния земельных ресурсов и подготовка аналитических материалов

Навык 1:
Анализ использования земельных ресурсов

Умения:
1.Анализировать эффективность использования земельных ресурсов.
2.Оценивать изменения количественных и качественных характеристик земель.
3.Подготавливать аналитические материалы по результатам мониторинга земель.
4.Формировать предложения по совершенствованию использования и охраны земель.
Знания:
1.Методики анализа земельных ресурсов.
2.Основы почвоведения и землеустройства.
3.Методы пространственного анализа.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 2:
Подготовка отчетных и информационно-аналитических материалов

Умения:
1.Подготавливать отчеты о состоянии и использовании земель.
2.Формировать аналитические справки и информационные материалы.
3.Представлять результаты мониторинга заинтересованным государственным органам.
4.Разрабатывать предложения по совершенствованию государственного учета земель и мониторинга использования земель.
Знания:
1.Требования к подготовке отчетности.
2.Порядок представления информации о состоянии земель.
3.Нормативные правовые акты Республики Казахстан в сфере государственного учета и мониторинга земель.
4.Современные цифровые технологии обработки пространственных данных.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Требования к личностным компетенциям:

Умение работать в команде
Целеустремленность
Дисциплинированность
Аккуратность
Аналитическое мышление
Вежливость
Добропорядочность
Инициативность

Список технических регламентов и национальных стандартов:

1.Земельный кодекс Республики Казахстан.
2.Закон Республики Казахстан "О государственной регистрации прав на недвижимое имущество".
3.Закон Республики Казахстан "О геодезии, картографии и пространственных данных".
4.Закон Республики Казахстан "Об оценочной деятельности в Республике Казахстан".
5.СТ РК ISO 19152-2015 "Географическая информация. Доменная модель администрирования земель (LADM)".
6.СТ РК ISO 19115 "Географическая информация. Метаданные".
7.СТ РК ISO 19131 "Географическая информация. Спецификация продукции данных".
8.СТ РК ISO 19157 "Географическая информация. Качество данных".
9.Действующие нормативно-технические документы, устанавливающие требования к выполнению геодезических, картографических и кадастровых работ.

Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

7

Землеустроитель,

Глава 4. Технические данные профессионального стандарта

      16. Наименование государственного органа: Министерство сельского хозяйства Республики Казахстан.

      17. Руководитель проекта: Насырханова Б.К. E-mail: b.nasyrhanova@nasec.kz, моб.тел.: +7 (771) 375 80 45

      18. Организации (предприятия) участвующие в разработке: Некоммерческое акционерное общество "Национальный аграрный научно-образовательный центр" Министерства сельского хозяйства Республики Казахстан.

      19. Авторы: Жагипарова Т.Т., старший преподаватель НАО "Казахский агротехнический исследовательский университет имени С.Сейфуллина" Моб: +7 (701) 309 54 43.

      Карбозов Т.Е., доцент кафедры НАО "Казахский агротехнический исследовательский университет имени С.Сейфуллина", кандидат экономических наук, доцент. Моб: +7 (701) 397 2034

      Курманова Г.К. профессор кафедры Кадастр НАО "Казахский агротехнический исследовательский университет имени С.Сейфуллина", доктор экономических наук, профессор. Моб. +7(707) 774 25 24

      Техническое сопровождение: Кенжегулова М.Б.,

      Моб.тел.: +7 (775) 603 30 97, E-mail: m.kenzhegulova@nasec.kz

      20. Отраслевой совет по профессиональным квалификациям: от 05.05.2026 г. №176

      21. Национальный орган по профессиональным квалификациям:

      22. Национальная палата предпринимателей Республики Казахстан

      Атамекен: от 20.04.2026 г. № 582.

      23. Номер версии и год выпуска: 1

      24. Дата ориентировочного пересмотра: 26 октября 2029 года.

  Приложение 9 к приказу
  от " " 2026 года №

Профессиональный стандарт: "Выращивание хлопка-сырца"

Глава 1. Общие положения

      1. Область применения профессионального стандарта: Профессиональный стандарт "Выращивание хлопка-сырца" разработан в соответствии со статьей 5 Закона Республики Казахстан "О профессиональных квалификациях".

      Профессиональный стандарт предназначен для определения уровней квалификаций, необходимых для осуществления работниками определенного вида профессиональной деятельности, в том числе выполнения определенных трудовых функций, а также при разработке образовательных программ организаций высшего, послевузовского, технического и профессионального образования.

      1) хлопчатник – сельскохозяйственная техническая культура, возделываемая для получения хлопка-сырца, являющегося сырьем для производства текстильной продукции;

      2) хлопок-сырец – собранный урожай хлопчатника, состоящий из хлопкового волокна и неотделенных семян;

      3) хлопок-волокно – продукт первичной переработки хлопка-сырца, получаемый путем отделения волокна от семян;

      4) вегетационный период – период развития хлопчатника от появления всходов до полного созревания растений;

      5) зяблевая вспашка – основной прием обработки почвы, выполняемый в осенний период для создания благоприятных условий выращивания хлопчатника;

      6) гузапая – стебли хлопчатника, остающиеся после уборки урожая;

      7) вилт – заболевание хлопчатника, вызывающее увядание растений и снижение урожайности;

      8) дефолиация – агротехнический прием обработки хлопчатника дефолиантами для искусственного удаления листьев перед механизированной уборкой урожая;

      9) чеканка – агротехнический прием удаления верхушек главного стебля и ростовых побегов для регулирования роста растений и ускорения созревания коробочек;

      10) мульчирование почвы – агротехнический прием покрытия поверхности почвы мульчирующими материалами для сохранения влаги, подавления роста сорной растительности и улучшения условий развития растений;

      11) малование – предпосевной агротехнический прием выравнивания поверхности поля с использованием специальных орудий;

      12) семена хлопчатника – семена, получаемые при первичной переработке хлопка-сырца и предназначенные для посева либо дальнейшей переработки;

      13) междурядная обработка – агротехнический прием обработки почвы между рядами растений, направленный на рыхление почвы, уничтожение сорной растительности и сохранение влаги;

      14) квадратно-гнездовой посев – способ посева хлопчатника с размещением растений по квадратной схеме на одинаковом расстоянии друг от друга;

      15) качество хлопка – совокупность свойств хлопка, характеризующих его соответствие требованиям нормативных документов;

      16) коэффициент зрелости – показатель степени зрелости хлопкового волокна, определяемый по установленной шкале;

      17) протравители семян – препараты, предназначенные для обеззараживания семян и защиты их от болезней и вредителей;

      18) точный посев – способ посева, обеспечивающий размещение заданного количества семян в каждое место посева;

      19) частогнездовой способ посева – способ посева хлопчатника с широкими междурядьями и уменьшенным расстоянием между гнездами;

      20) вегетационные поливы – поливы, проводимые в основные периоды роста и развития хлопчатника для обеспечения оптимального водного режима растений;

      21) пакет прикладных программ – комплекс взаимосвязанных программ, предназначенных для автоматизации решения специализированных задач в определенной области деятельности;

      22) информальное образование – вид образования, получаемый в ходе повседневной деятельности вне организаций образования и организаций, предоставляющих образовательные услуги, и не сопровождаемый выдачей документа, подтверждающего результаты обучения;

      23) неформальное образование – вид образования, запланированный, организованный и осуществляемый организациями, которые предоставляют образовательные услуги, оказываемые без учета места, сроков и формы обучения, и сопровождаемый выдачей документа, подтверждающего результаты обучения;

      24) профессиональная подгруппа – часть профессиональной группы отрасли, сформированная целостным набором трудовых функций и необходимых для выполнения их компетенций;

      25) профессиональная группа – совокупность профессиональных подгрупп отрасли, имеющая общую интеграционную основу и предполагающая схожий набор трудовых функций и компетенций для их выполнения;

      26) квалификация – степень готовности работника к качественному выполнению конкретных трудовых функций;

      27) уровень квалификации – установленный и описанный в рамке квалификаций структурированную совокупность требований к компетенциям работников, дифференцированным по параметрам знаний, умений, сложности, нестандартности трудовых контекстов, ответственности и самостоятельности;

      28) трудовая функция – набор взаимосвязанных действий, направленных на решение одной или нескольких задач процесса труда;

      29) профессиональный стандарт – стандарт, определяющий в конкретной области профессиональной деятельности требования к уровню квалификации, компетенций, содержанию, качеству и условиям труда;

      30) профессия – основной род занятий трудовой деятельности человека, требующих определенных знаний, умений и практических навыков, приобретенных в результате специальной подготовки и подтверждаемых соответствующими документами об образовании;

      31) отраслевая рамка квалификаций – структурированное описание квалификационных уровней, признаваемых в отрасли;

      32) национальная рамка квалификаций – определяет единую шкалу уровней, квалификаций, общепрофессиональных компетенций для разработки отраслевых рамок квалификаций, профессиональных стандартов;

      33) умения – способности применять знания и проявить компетентность с целью осуществления деятельности и решения задач (применение логического, интуитивного, творческого и практического мышления);

      34) знание – результат усвоения информации посредством обучения и личного опыта, совокупность фактов, принципов, теории и практики, относящихся к сфере обучения или работы, компонент квалификации, который должен подвергаться оценке;

      35) компетенции – качества субъекта деятельности, обеспечивающие выполнение задач профессиональной деятельности определенного квалификационного уровня;

      36) опыт – сознательная деятельность, знания и навыки, которые могут быть приобретены и эффективно использованы в течение определенного промежутка времени.

      3. В настоящем профессиональном стандарте применяются следующие сокращения:

      1) КС – Квалификационный справочник;

      2) МСКО – Международная стандартная классификация образования;

      3) ЕТКС – Единый тарифно-квалификационный справочник;

      4) ТС – Таможенный союз;

      5) ТР –Технический регламент;

      6) РК – Республика Казахстан;

      7) СТ РК – Стандарт Республики Казахстан;

      8) ПС – Профессиональный стандарт;

      9) ОРК – Отраслевая рамка квалификаций;

      10) НРК – Национальная рамка квалификаций;

      11) ISO – Международная организация по стандартизации (International Organization for Standardization).

Глава 2. Паспорт профессионального стандарта

      4. Название профессионального стандарта: Выращивание хлопка-сырца

      5. Код профессионального стандарта: A01161069

      6. Указание секции, раздела, группы, класса и подкласса согласно ОКЭД:

      A Сельское, лесное и рыбное хозяйство

      Растениеводство и животноводство, охота и предоставление услуг в этих областях

      Выращивание одно- или двухлетних культур

      01.16 Выращивание прядильных культур

      01.16.2 Выращивание прядильных культур и их семян

      7. Краткое описание профессионального стандарта: Осуществление комплекса организационно-технических мероприятий по выращиванию хлопчатника, включающих обеспечение рационального ухода за посевами на всех этапах роста и развития растений, а также контроль соблюдения технологических требований, требований безопасности и качества хлопка-сырца.

      8. Перечень карточек профессий:

      1. Работник по борьбе с вредителями - 3 уровень ОРК

      2. Протравщик хлопковых семян - 4 уровень ОРК

      3. Квалифицированный сельскохозяйственный рабочий (полевые культуры) - 4 уровень ОРК

      4. Агроном по защите растений - 6 уровень ОРК

      5. Техник-мелиоратор - 5 уровень ОРК

      6. Агроном по орошаемому земле- и водопользованию - 6 уровень ОРК

Глава 3. Карточки профессий

9. Карточка профессии "Работник по борьбе с вредителями":

Код группы:

7549-2

Код наименования занятия:

7549-2-001

Наименование профессии:

Работник по борьбе с вредителями

Уровень квалификации по ОРК:

3

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:


Уровень профессионального образования:

Уровень образования: ТиПО (рабочие профессии)

Специальность: Агрономия

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

Не требуется

Связь с неформальным и информальным образованием:


Другие возможные наименования профессии:

6114-0-005 Рабочий по защите растений

Основная цель деятельности:

Выполнение работ по защите посевов хлопчатника от вредителей, болезней и сорной растительности с соблюдением требований технологии выращивания, охраны труда и экологической безопасности.

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1.Выполнение работ по защите хлопчатника от вредителей, болезней и сорной растительности
2.Разработка системы защиты хлопчатника от вредных организмов и неблагоприятных природно-климатических факторов

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1: Выполнение работ по защите хлопчатника от вредителей, болезней и сорной растительности

Навык 1: Проведение мероприятий по предупреждению и снижению распространения вредителей, болезней и сорной растительности хлопчатника

Умения:
1.Применять агротехнические приемы, направленные на снижение поражаемости хлопчатника вилтом и другими болезнями.
2.Определять признаки нарушения физиологического состояния растений хлопчатника.
3.Выполнять мероприятия по химической, биологической и агротехнической защите хлопчатника от вредителей и болезней.
4.Оценивать фитосанитарное состояние посевов хлопчатника.
Знания:
1.Основные вредители, болезни и сорная растительность хлопчатника.
2.Методы диагностики заболеваний хлопчатника.
3.Признаки заболеваний, их возбудители, источники и пути распространения инфекции.
4.Современные методы защиты растений от вредных организмов.


Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 2:
Применение химических средств защиты растений при возделывании хлопчатника

Умения:
1.Выполнять расчеты норм расхода пестицидов и рабочих растворов.
2.Проводить обработку результатов лабораторных исследований и полевых наблюдений.
3.Использовать химические средства защиты растений в соответствии с регламентами применения.
4.Проводить опытные работы по оценке эффективности удобрений и средств защиты растений.
Знания:
1.Требования к допустимым остаточным количествам вредных веществ в продукции растениеводства.
2.Принципы работы лабораторного оборудования, применяемого при химическом анализе.
3.Классификация пестицидов и особенности их применения.
4.Требования экологической и химической безопасности при использовании средств защиты растений.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Трудовая функция 2: Разработка системы защиты хлопчатника от вредных организмов и неблагоприятных природно-климатических факторов

Навык 1:
Организация обеспечения хозяйства средствами защиты растений и контроль их безопасного применения

Умения:
1.Организовывать поставку, хранение и учет пестицидов.
2.Определять потребность хозяйства в средствах защиты растений, материально-технических ресурсах и средствах индивидуальной защиты.
3.Организовывать проведение инструктажей и обучение работников требованиям санитарной, экологической и производственной безопасности при работе с пестицидами.
4.Контролировать соблюдение требований безопасного применения средств защиты растений.
Знания:
1.Технология обработки посевов хлопчатника средствами защиты растений.
2.Методы защиты хлопчатника от вредителей, болезней и сорной растительности.
3.Правила хранения, транспортировки и применения пестицидов.
Требования охраны труда, пожарной и экологической безопасности.


Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 2:
Прогнозирование распространения вредителей, болезней и сорной растительности

Умения:
1.Оценивать фитосанитарное состояние посевов хлопчатника.
2.Прогнозировать развитие вредителей, болезней и сорной растительности.
3.Подбирать способы, средства и механизмы защиты растений в зависимости от фитосанитарной ситуации.
4.Определять основные виды вредителей и возбудителей болезней хлопчатника.
5.Разрабатывать мероприятия по защите растений с учетом неблагоприятных погодных условий.
Знания:
1.Научные основы севооборота, обработки почвы и интегрированной защиты растений.
2.Биологические особенности вредителей, болезней и сорной растительности хлопчатника.
3.Государственный реестр пестицидов, агрохимикатов и регуляторов роста растений, разрешенных к применению.
4.Машины, механизмы и оборудование, используемые при проведении агротехнических и химических мероприятий.
5.Требования техники безопасности при работе со средствами защиты растений.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Требования к личностным компетенциям:

Стрессоустойчивость
Терпеливость
Умение работать в команде
Аккуратность
Аналитическое мышление
Вежливость
Доброжелательность
Выносливость и усердие

Список технических регламентов и национальных стандартов:

1.Технический регламент "Требования к безопасности пестицидов (ядохимикатов)" – устанавливает обязательные требования к производству, хранению, транспортировке, реализации и применению пестицидов.
2.СТ РК 1403-2005 "Хлопок-сырец. Технические условия" – устанавливает требования к качеству хлопка-сырца, правила приемки, методы испытаний, транспортирования и хранения.
3.СТ РК 643-2006 "Хлопок-сырец. Методы отбора проб" – устанавливает порядок отбора проб хлопка-сырца при проведении контроля качества.
4.СТ РК 1593-2006 "Хлопок-сырец. Методы определения засоренности" – устанавливает методы определения засоренности хлопка-сырца.
5.СТ РК 644-2006 "Хлопок-сырец. Методы определения влажности" – устанавливает методы определения влажности хлопка-сырца.
6.СТ РК 1594-2006 "Хлопок-сырец. Методы определения сорта" – устанавливает методы определения промышленного сорта хлопка-сырца.

Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

4

Квалифицированный сельскохозяйственный рабочий (полевые культуры)

2

Работник по орошению, ирригации

10. Карточка профессии "Протравщик хлопковых семян":

Код группы:

6111-1

Код наименования занятия:

6111-1-005

Наименование профессии:

Протравщик хлопковых семян

Уровень квалификации по ОРК:

4

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:

Приказ Министра труда и социальной защиты населения Республики Казахстан от 22 января 2020 года № 19 "Об утверждении Единого тарифно-квалификационного справочника работ и профессий рабочих (выпуск 43)" (зарегистрирован в Министерстве юстиции Республики Казахстан 24 января 2020 года № 19923).
Глава 2. Тарифно-квалификационные характеристики профессий рабочих по разрядам на работы по первичной обработке хлопка и лубяных культур
Параграф 17. Протравщик хлопковых семян, 2 разряд
Параграф 18. Протравщик хлопковых семян, 3 разряд
Параграф 19. Протравщик хлопковых семян, 4 разряд

Уровень профессионального образования:

Уровень образования: ТиПО (специалист среднего звена);
ТиПО (рабочие профессии).

Специальность: Агрономия

Квалификация:

Требования к опыту работы:

Не требуется

Связь с неформальным и информальным образованием:


Другие возможные наименования профессии:

8341-2-009 Оператор линии протравливания семян

Основная цель деятельности:

Выполнение работ по протравливанию хлопковых посевных семян для защиты их от болезней и вредителей с соблюдением технологических требований, требований охраны труда и экологической безопасности.

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1.Выполнение работ по протравливанию хлопковых посевных семян
2.Завершение работ по протравливанию хлопковых посевных семян

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1: Выполнение работ по протравливанию хлопковых посевных семян

Навык 1: Подготовка оборудования, материалов и семян к протравливанию

Умения для 2 разряда:
1.Подготавливать рабочее место к выполнению работ по протравливанию семян.
2.Подавать хлопковые семена на транспортер-питатель протравочной машины в установленном количестве.
3.Наполнять мешки протравленными семенами, выполнять их взвешивание, зашивку и маркировку.
4.Использовать средства индивидуальной защиты при работе с протравителями.
5.Соблюдать требования охраны труда, производственной санитарии и пожарной безопасности.
Умения для 3 разряда:
1.Загружать протравитель в бункер-питатель протравочной машины.
2.Выполнять протравливание хлопковых семян под руководством работника более высокой квалификации.
3.Регулировать равномерную подачу семян и протравителя в процессе обработки.
4.Соблюдать нормы расхода протравителя и технологический режим обработки семян.
5.Контролировать соблюдение требований безопасности при выполнении работ.
Умения для 4 разряда:
1.Самостоятельно выполнять протравливание хлопковых посевных семян в соответствии с технологическими требованиями.
2.Выполнять наладку и регулировку протравочной машины.
3.Контролировать качество протравливания семян и соблюдение технологического режима.
4.Выявлять и устранять мелкие неисправности оборудования в процессе эксплуатации.
5.Вести учет расхода протравителя и контролировать соблюдение требований охраны труда работниками более низкой квалификации.
Знания для 2 разряда:
1.Назначение и принцип работы протравочной машины.
2.Правила подачи семян на протравочную машину.
3.Средства индивидуальной защиты и порядок их применения.
4.Требования охраны труда, производственной санитарии и пожарной безопасности.
5.Правила внутреннего трудового распорядка.
Знания для 3 разряда:
1.Устройство и правила обслуживания протравочной машины.
2.Технологический процесс протравливания хлопковых семян.
3.Нормы расхода протравителя.
4.Степень токсичности протравителей и правила безопасного обращения с ними.
5.Стандарты и технические условия на проведение протравливания.
6.Требования охраны труда, производственной санитарии и пожарной безопасности.
Знания для 4 разряда:
1.Правила наладки и регулирования протравочной машины.
2.Технологический режим протравливания хлопковых семян.
3.Порядок контроля качества подготовки протравленных семян.
4.Нормы расхода протравителей, их токсичность и правила безопасного обращения.
5.Основные неисправности оборудования и способы их устранения.
6.Правила применения средств индивидуальной защиты.
7.Требования охраны труда, производственной санитарии и пожарной безопасности.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 2: Выполнение технологического процесса протравливания хлопковых посевных семян

Умения для 2 разряда:
1.Выполнять вспомогательные работы при протравливании хлопковых посевных семян.
2.Подбирать россыпь семян после протравливания.
3.Перемещать и складировать мешки с протравленными семенами.
4.Соблюдать требования безопасного обращения с протравленными семенами.
5.Выполнять работы в соответствии с требованиями охраны труда.
Умения для 3 разряда:
1.Выполнять протравливание хлопковых посевных семян под руководством работника более высокой квалификации.
2.Контролировать равномерность подачи семян и протравителя.
3.Соблюдать технологический режим обработки семян.
4.Контролировать соответствие норм расхода протравителя установленным требованиям.
5.Выявлять отклонения в работе оборудования и своевременно сообщать о них.
Умения для 4 разряда:
1.Самостоятельно выполнять технологический процесс протравливания хлопковых посевных семян.
2.Контролировать качество обработки семян в соответствии с установленными требованиями.
3.Регулировать параметры работы протравочной машины в процессе эксплуатации.
4.Вести учет расхода протравителя и обработанных семян.
5.Контролировать соблюдение технологической дисциплины и требований охраны труда работниками более низкой квалификации.
Знания для 2 разряда:
1.Последовательность выполнения вспомогательных операций при протравливании семян.
2.Правила обращения с протравленными семенами.
3.Требования к упаковке, маркировке и перемещению обработанных семян.
4.Требования охраны труда, производственной санитарии и пожарной безопасности.
5.Правила внутреннего трудового распорядка.
Знания для 3 разряда:
1.Технология протравливания хлопковых посевных семян.
2.Требования к равномерности обработки семян.
3.Причины нарушения технологического режима и способы их предупреждения.
4.Требования стандартов и технических условий к процессу протравливания.
5.Требования охраны труда, производственной санитарии и пожарной безопасности.
Знания для 4 разряда:
1.Требования к качеству протравленных хлопковых посевных семян.
2.Методы контроля качества протравливания семян.
3.Порядок учета расхода протравителя.
4.Правила регулирования технологического режима работы протравочной машины.
5.Основные неисправности оборудования и способы их устранения.
6.Требования нормативно-технической документации к качеству протравленных семян.
7.Требования охраны труда, производственной санитарии и пожарной безопасности.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Трудовая функция 2: Завершение работ по протравливанию хлопковых посевных семян

Навык 1: Упаковка, маркировка и размещение протравленных семян

Умения для 2 разряда:
1.Наполнять мешки протравленными семенами.
2.Выполнять взвешивание мешков с протравленными семенами.
3.Зашивать и маркировать мешки.
4.Переносить мешки в установленное место хранения.
5.Соблюдать требования безопасности при обращении с протравленными семенами.
Умения для 3 разряда:
1.Контролировать правильность упаковки и маркировки протравленных семян.
2.Проверять соответствие массы мешков установленным требованиям.
3.Организовывать размещение обработанных семян в местах хранения.
4.Обеспечивать сохранность протравленных семян при транспортировании внутри склада.
5.Контролировать соблюдение требований безопасности при выполнении работ.
Умения для 4 разряда:
1.Организовывать работы по упаковке и размещению протравленных семян.
2.Контролировать соблюдение требований к хранению обработанных семян.
3.Проверять правильность маркировки партий семян.
4.Контролировать соблюдение технологических требований при завершении работ.
5.Координировать работу протравщиков более низкой квалификации.
Знания для 2 разряда:
1.Правила упаковки протравленных семян.
2.Требования к маркировке мешков.
3.Правила перемещения и хранения обработанных семян.
4.Требования охраны труда и пожарной безопасности.
5.Правила внутреннего трудового распорядка.
Знания для 3 разряда:
1.Требования к упаковке и хранению протравленных семян.
2.Правила маркировки партий семян.
3.Порядок размещения семян на хранение.
4.Требования безопасности при транспортировании обработанных семян.
5.Требования охраны труда.
Знания для 4 разряда:
1.Требования нормативной документации к хранению протравленных семян.
2.Порядок организации складирования обработанных семян.
3.Требования к оформлению маркировки партий.
4.Правила контроля соблюдения требований хранения.
5.Требования охраны труда и пожарной безопасности.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 2:
Подготовка оборудования и рабочего места после завершения протравливания

Умения для 2 разряда:
1.Очищать рабочее место после завершения работ.
2.Удалять остатки семян и протравителя с оборудования.
3.Подготавливать оборудование к остановке.
4.Соблюдать требования безопасности при очистке оборудования.
5.Использовать средства индивидуальной защиты.
Умения для 3 разряда:
1.Выполнять очистку основных узлов протравочной машины.
2.Проверять техническое состояние оборудования после завершения смены.
3.Подготавливать оборудование к последующей эксплуатации.
4.Сообщать о выявленных неисправностях.
5.Соблюдать требования безопасной эксплуатации оборудования.
Умения для 4 разряда:
1.Контролировать выполнение очистки и подготовки оборудования.
2.Организовывать подготовку протравочной машины к техническому обслуживанию.
3.Оценивать техническое состояние оборудования после завершения работ.
4.Принимать решение о необходимости ремонта оборудования.
5.Контролировать соблюдение требований охраны труда при завершении работ.
Знания для 2 разряда:
1.Правила очистки рабочего места и оборудования.
2.Порядок безопасного удаления остатков протравителя.
3.Правила применения средств индивидуальной защиты.
4.Требования охраны труда и пожарной безопасности.
5.Правила внутреннего трудового распорядка.
Знания для 3 разряда:
1.Порядок очистки основных узлов протравочной машины.
2.Требования к подготовке оборудования к следующему циклу работы.
3.Признаки неисправностей оборудования.
4.Требования безопасной эксплуатации оборудования.
5.Требования охраны труда.
Знания для 4 разряда:
1.Порядок подготовки оборудования к техническому обслуживанию.
2.Методы оценки технического состояния протравочной машины.
3.Основные признаки неисправностей оборудования.
4.Требования к организации безопасного завершения работ.
5.Требования охраны труда и пожарной безопасности.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Требования к личностным компетенциям:

Стрессоустойчивость
Целеустремленность
Аккуратность
Вежливость
Доброжелательность
Выносливость и усердие
Добропорядочность

Список технических регламентов и национальных стандартов:

1.Технический регламент "Требования к безопасности пестицидов (ядохимикатов)" – устанавливает обязательные требования к производству, хранению, транспортировке, реализации и применению пестицидов.
2.СТ РК 1403-2005 "Хлопок-сырец. Технические условия" – устанавливает требования к качеству хлопка-сырца, правила приемки, методы испытаний, транспортирования и хранения.
3.СТ РК 643-2006 "Хлопок-сырец. Методы отбора проб" – устанавливает порядок отбора проб хлопка-сырца при проведении контроля качества.
4.СТ РК 1593-2006 "Хлопок-сырец. Методы определения засоренности" – устанавливает методы определения засоренности хлопка-сырца.
5.СТ РК 644-2006 "Хлопок-сырец. Методы определения влажности" – устанавливает методы определения влажности хлопка-сырца.
6.СТ РК 1594-2006 "Хлопок-сырец. Методы определения сорта" – устанавливает методы определения промышленного сорта хлопка-сырца.

Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

5

Агроном по защите растений (средней квалификации)

3

Работник по борьбе с вредителями

11. Карточка профессии "Квалифицированный сельскохозяйственный рабочий (полевые культуры)":

Код группы:

6111-1

Код наименования занятия:

6111-1-001

Наименование профессии:

Квалифицированный сельскохозяйственный рабочий (полевые культуры)

Уровень квалификации по ОРК:

4

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:


Уровень профессионального образования:

Уровень образования: ТиПО (специалист среднего звена);
ТиПО (рабочие профессии).

Специальность: Агрономия

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:


Связь с неформальным и информальным образованием:


Другие возможные наименования профессии:

6111-1-005 Протравщик хлопковых семян

Основная цель деятельности:

Выполнение работ по подготовке хлопковых посевных семян к протравливанию, проведению протравливания на специализированном оборудовании и обеспечению его безопасной эксплуатации в соответствии с технологическими требованиями, требованиями охраны труда и экологической безопасности.

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1.Подготовка хлопковых посевных семян к протравливанию.
2.Выполнение работ по протравливанию хлопковых посевных семян на протравочной машине.

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1: Подготовка хлопковых посевных семян к протравливанию

Навык 1:
Подготовка посевных семян к протравливанию

Умения:
1.Подготавливать хлопковые посевные семена к протравливанию в соответствии с технологическими требованиями.
2.Контролировать качество семян перед обработкой.
3.Обеспечивать равномерную подачу семян в оборудование.
Знания:
1.Требования к качеству хлопковых посевных семян, предназначенных для протравливания.
2.Способы подготовки семян к обработке.
3.Требования охраны труда и применение средств индивидуальной защиты при работе с протравителями.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 2:
Обеспечение условий хранения и рационального использования посевных семян

Умения:
1.Обеспечивать установленные температурно-влажностные условия хранения семян.
2.Контролировать санитарное состояние помещений хранения.
3.Предотвращать повреждение семян вредителями и грызунами.
Знания:
1.Правила хранения хлопковых посевных семян.
2.Требования к складским помещениям для хранения семян.
3.Меры предупреждения повреждения семенного материала вредителями.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Трудовая функция 2: Выполнение работ по протравливанию хлопковых посевных семян на протравочной машине

Навык 1:
Эксплуатация и техническое обслуживание протравочной машины

Умения:
1.Проверять техническое состояние протравочной машины перед началом работы.
2.Выполнять настройку оборудования в соответствии с технологическим режимом.
3.Выполнять ежедневное техническое обслуживание оборудования и устранять незначительные неисправности.
Знания:
1.Устройство и принцип работы протравочной машины.
2.Правила эксплуатации и технического обслуживания оборудования.
3.Требования охраны труда и техники безопасности при эксплуатации протравочной машины.


Возможность признания навыка:

Не требуется


Навык 2: Выполнение технологического процесса протравливания семян

Умения:
1.Загружать семена и протравочную смесь в оборудование.
2.Регулировать равномерную подачу семян и рабочего раствора.
3.Выполнять протравливание семян в соответствии с установленной технологией.
Знания:
1.Технология протравливания хлопковых посевных семян.
2.Нормы расхода протравителей и требования к их применению.
3.Порядок контроля качества протравленных семян.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 3:
Контроль технологического процесса протравливания

Умения:
1.Контролировать соблюдение технологических параметров протравливания.
2.Выявлять и устранять отклонения в работе оборудования в пределах своей компетенции.
3.Контролировать качество обработанных семян и вести установленную производственную документацию.
Знания:
1.Технологические параметры процесса протравливания семян.
2.Устройство протравочной машины, весового оборудования и вспомогательных механизмов.
Требования охраны труда, пожарной безопасности и экологической безопасности при работе с протравителями.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Требования к личностным компетенциям:

Стрессоустойчивость
Терпеливость
Умение быстро принимать решения
Умение работать в команде
Целеустремленность
Аккуратность
Доброжелательность

Список технических регламентов и национальных стандартов:

1.Технический регламент "Требования к безопасности пестицидов (ядохимикатов)" – устанавливает обязательные требования к производству, хранению, транспортировке, реализации и применению пестицидов.
2.СТ РК 1403-2005 "Хлопок-сырец. Технические условия" – устанавливает требования к качеству хлопка-сырца, правила приемки, методы испытаний, транспортирования и хранения.
3.СТ РК 643-2006 "Хлопок-сырец. Методы отбора проб" – устанавливает порядок отбора проб хлопка-сырца при проведении контроля качества.
4.СТ РК 1593-2006 "Хлопок-сырец. Методы определения засоренности" – устанавливает методы определения засоренности хлопка-сырца.
5.СТ РК 644-2006 "Хлопок-сырец. Методы определения влажности" – устанавливает методы определения влажности хлопка-сырца.
6.СТ РК 1594-2006 "Хлопок-сырец. Методы определения сорта" – устанавливает методы определения промышленного сорта хлопка-сырца.

Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

5

Агроном по защите растений (средней квалификации)

3

Работник по борьбе с вредителями

12. Карточка профессии "Агроном по защите растений":

Код группы:

2132-2

Код наименования занятия:

2132-2-001

Наименование профессии:

Агроном по защите растений

Уровень квалификации по ОРК:

6

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:

Приказ Министра сельского хозяйства Республики Казахстан от 21 августа 2019 года № 307 "Об утверждении Типовых квалификационных характеристик должностей руководителей и специалистов организаций сельского хозяйства" (зарегистрирован в Министерстве юстиции Республики Казахстан 22 августа 2019 года № 19280).
Раздел 2. Должности специалистов
Параграф 17. Агроном по защите растений

Уровень профессионального образования:

Уровень образования: Высшее образование (бакалавриат, специалитет, ординатура);
послесреднее образование (прикладной бакалавриат).

Специальность: Агрономия

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

Агроном по защите и карантину растений I категории: высшее образование (и/или бакалавр, магистратура, доктор философии PhD, доктор по профилю) по направлениям: растениеводство и стаж работы на должности агронома по защите и карантину растений II категории не менее 3 лет;
Агроном по защите и карантину растений II категории: высшее образование (и/или бакалавр, магистратура, доктор философии PhD, доктор по профилю) по направлениям: растениеводство и стаж работы на должности агронома по защите и карантину растений не менее 3 лет или техническое и профессиональное (среднее специальное, среднее профессиональное) образование по специальности (агрономия) и стаж работы на должности агронома без категории не менее 5 лет;
Агроном по защите и карантину растений: высшее образование (и/или бакалавр, магистратура, доктор философии PhD, доктор по профилю) по направлениям: растениеводство или техническое и профессиональное (среднее специальное, среднее профессиональное) образование по специальности агрономия без предъявления требований к стажу работы.

Связь с неформальным и информальным образованием:


Другие возможные наименования профессии:

2132-1-001 Агроном
1310-1-001 Главный агроном

Основная цель деятельности:

Организация и проведение мероприятий по защите посевов хлопчатника от вредителей, болезней, сорной растительности и карантинных объектов, обеспечение фитосанитарного благополучия посевов и безопасного применения средств защиты растений.

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1.Организация фитосанитарного мониторинга посевов хлопчатника.
2.Организация и контроль мероприятий по защите хлопчатника от вредителей, болезней и сорной растительности.

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1: Организация фитосанитарного мониторинга посевов хлопчатника

Навык 1:
Проведение фитосанитарного обследования посевов

Умения:
1.Проводить обследование посевов хлопчатника.
2.Определять степень засоренности, распространенность вредителей и болезней.
3.Оценивать фитосанитарное состояние посевов и прогнозировать развитие вредных организмов.
Знания:
1.Биология вредителей, возбудителей болезней и сорной растительности хлопчатника.
2.Методы фитосанитарного мониторинга.
3.Экономические пороги вредоносности.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 2:
Анализ результатов мониторинга и планирование мероприятий по защите растений

Умения:
1.Анализировать результаты фитосанитарных обследований.
2.Определять необходимость проведения защитных мероприятий.
3.Составлять планы мероприятий по защите растений.
Знания:
1.Методики оценки фитосанитарного состояния.
2.Правила ведения документации и отчетности.
3.Цифровые технологии учета результатов мониторинга.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 3:
Использование технологий искусственного интеллекта при фитосанитарном мониторинге

Умения:
1.Использовать системы искусственного интеллекта для анализа фитосанитарного состояния посевов хлопчатника.
2.Интерпретировать результаты прогнозирования распространения вредителей, болезней и сорной растительности с применением ИИ.
3.Использовать рекомендации цифровых систем поддержки принятия решений при планировании мероприятий по защите растений.
Знания:
1.Основы применения технологий искусственного интеллекта в защите растений.
2.Цифровые платформы мониторинга фитосанитарного состояния посевов.
3.Ограничения и особенности применения ИИ при принятии агрономических решений.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Трудовая функция 2: Организация и контроль мероприятий по защите хлопчатника

Навык 1:
Организация применения средств защиты растений

Умения:
1.Определять потребность в пестицидах, биологических препаратах и средствах индивидуальной защиты.
2.Организовывать проведение химических, биологических и агротехнических мероприятий по защите растений.
3.Контролировать соблюдение регламентов применения средств защиты растений.
Знания:
1.Законодательство Республики Казахстан в области защиты и карантина растений.
2.Регламенты применения пестицидов.
3.Технологии химической, биологической и интегрированной защиты растений.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 2:
Контроль эффективности мероприятий по защите растений

Умения:
1.Оценивать эффективность проведенных защитных мероприятий.
2.Контролировать соблюдение требований охраны труда, экологической безопасности и санитарных норм при работе с пестицидами.
3.Организовывать безопасное хранение, учет и рациональное использование средств защиты растений.
Знания:
1.Методы оценки биологической и хозяйственной эффективности защитных мероприятий.
2.Требования охраны труда, экологической и пожарной безопасности при работе с пестицидами.
Правила хранения, транспортировки и учета средств защиты растений.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 3:
Использование цифровых технологий при фитосанитарном мониторинге

Умения:
1.Вести электронную базу данных фитосанитарного состояния посевов.
2.Использовать цифровые программы прогнозирования распространения вредителей и болезней.
3.Анализировать результаты мониторинга для принятия решений.
Знания:
1.Современные цифровые системы мониторинга.
2.Основы работы с геоинформационными системами и электронными базами данных.
3.Методы прогнозирования развития вредных организмов.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Требования к личностным компетенциям:

Умение работать в команде
Целеустремленность
Дисциплинированность
Аккуратность
Аналитическое мышление
Вежливость
Доброжелательность
Выносливость и усердие
Исполнительность
Обязательность

Список технических регламентов и национальных стандартов:

1.Технический регламент "Требования к безопасности пестицидов (ядохимикатов)" – устанавливает обязательные требования к производству, хранению, транспортировке, реализации и применению пестицидов.
2.СТ РК 1403-2005 "Хлопок-сырец. Технические условия" – устанавливает требования к качеству хлопка-сырца, правила приемки, методы испытаний, транспортирования и хранения.
3.СТ РК 643-2006 "Хлопок-сырец. Методы отбора проб" – устанавливает порядок отбора проб хлопка-сырца при проведении контроля качества.
4.СТ РК 1593-2006 "Хлопок-сырец. Методы определения засоренности" – устанавливает методы определения засоренности хлопка-сырца.
5.СТ РК 644-2006 "Хлопок-сырец. Методы определения влажности" – устанавливает методы определения влажности хлопка-сырца.
6.СТ РК 1594-2006 "Хлопок-сырец. Методы определения сорта" – устанавливает методы определения промышленного сорта хлопка-сырца.

Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

6

Агроном по орошаемому земле и водопользованию

4

Квалифицированный сельскохозяйственный рабочий (полевые культуры)

13. Карточка профессии "Техник-мелиоратор":

Код группы:

3142-0

Код наименования занятия:

3142-0-022

Наименование профессии:

Техник-мелиоратор

Уровень квалификации по ОРК:

5

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:


Уровень профессионального образования:

Уровень образования: Послесреднее образование (прикладной бакалавриат);
Основное среднее образование.

Специальность: Экология и природоохранная деятельность (по видам)

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

Не требуется

Связь с неформальным и информальным образованием:


Другие возможные наименования профессии:

3142-0-018 Техник-гидромелиоратор
1310-1-014 Главный мелиоратор

Основная цель деятельности:

Организация и обеспечение эффективного использования оросительной воды, эксплуатации и технического обслуживания мелиоративных систем для создания оптимального водного режима при выращивании хлопчатника.

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1.Организация водопользования и обеспечение режима орошения при выращивании хлопчатника.
2.Эксплуатация, техническое обслуживание и ремонт мелиоративных систем.

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1: Организация водопользования и обеспечение режима орошения при выращивании хлопчатника

Навык 1: Планирование и организация режима орошения

Умения:
1.Разрабатывать планы водопользования и графики поливов.
2.Определять потребность хлопчатника в поливной воде с учетом почвенно-климатических условий.
3.Контролировать соблюдение установленного режима орошения.
Знания:
1.Технология орошения хлопчатника.
2.Нормы и режимы полива сельскохозяйственных культур.
3.Особенности эксплуатации оросительной сети.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 2:
Контроль эффективности использования оросительной воды

Умения:
1.Оценивать эффективность работы оросительных систем.
2.Контролировать водоподачу и предупреждать потери воды.
3.Разрабатывать предложения по повышению эффективности водопользования и улучшению мелиоративного состояния земель.
Знания:
1.Основы гидрометрии и учета водных ресурсов.
2.Методы предотвращения засоления и заболачивания почв.
3.Нормативные документы в области мелиорации и водопользования.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Трудовая функция 2: Эксплуатация, техническое обслуживание и ремонт мелиоративных систем

Навык 1:
Организация эксплуатации и технического обслуживания мелиоративных объектов

Умения:
1.Контролировать техническое состояние мелиоративной сети и гидротехнических сооружений.
2.Организовывать техническое обслуживание оросительных систем.
3.Обеспечивать безопасную эксплуатацию оборудования и сооружений.
Знания:
1.Устройство и принципы работы мелиоративных систем.
2.Правила технической эксплуатации мелиоративных объектов.
3.Требования охраны труда, пожарной и экологической безопасности.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 2:
Организация ремонта и восстановления мелиоративных систем

Умения:
1.Определять техническое состояние мелиоративных объектов и выявлять неисправности.
2.Планировать и организовывать ремонтные работы.
3.Вести техническую и учетную документацию по эксплуатации и ремонту мелиоративных систем.
Знания
1.Методы диагностики технического состояния мелиоративных объектов.
2.Порядок организации ремонта и оформления технической документации.
3.Требования к материально-техническому обеспечению ремонтных работ.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Требования к личностным компетенциям:

Стрессоустойчивость
Умение быстро принимать решения
Умение работать в команде
Стрессоустойчивость
Умение быстро принимать решения
Умение работать в команде

Список технических регламентов и национальных стандартов:

1.Технический регламент "Требования к безопасности пестицидов (ядохимикатов)" – устанавливает обязательные требования к производству, хранению, транспортировке, реализации и применению пестицидов.
2.СТ РК 1403-2005 "Хлопок-сырец. Технические условия" – устанавливает требования к качеству хлопка-сырца, правила приемки, методы испытаний, транспортирования и хранения.
3.СТ РК 643-2006 "Хлопок-сырец. Методы отбора проб" – устанавливает порядок отбора проб хлопка-сырца при проведении контроля качества.
4.СТ РК 1593-2006 "Хлопок-сырец. Методы определения засоренности" – устанавливает методы определения засоренности хлопка-сырца.
5.СТ РК 644-2006 "Хлопок-сырец. Методы определения влажности" – устанавливает методы определения влажности хлопка-сырца.
6.СТ РК 1594-2006 "Хлопок-сырец. Методы определения сорта" – устанавливает методы определения промышленного сорта хлопка-сырца.

Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

6

Агроном по орошаемому земле и водопользованию

4

Протравщик хлопковых семян

14. Карточка профессии "Агроном по орошаемому земле- и водопользованию":

Код группы:

2132-1

Код наименования занятия:

2132-1-003

Наименование профессии:

Агроном по орошаемому земле- и водопользованию

Уровень квалификации по ОРК:

6

подуровень квалификации по ОРК:


Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:

Приказ Министра сельского хозяйства Республики Казахстан от 21 августа 2019 года № 307 "Об утверждении Типовых квалификационных характеристик должностей руководителей и специалистов организаций сельского хозяйства" (зарегистрирован в Министерстве юстиции Республики Казахстан 22 августа 2019 года № 19280).
Раздел 2. Должности специалистов
Параграф 1. Агроном

Уровень профессионального образования:

Уровень образования: Высшее образование (бакалавриат, специалитет, ординатура);
Послесреднее образование (прикладной бакалавриат).

Специальность: Агрономия

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

I категории: высшее образование (и/или бакалавр, магистратура, доктор философии PhD, доктор по профилю) по направлениям: растениеводство и стаж работы на должности агронома II категории не менее 3 лет;
II категории: высшее образование (и/или бакалавр, магистратура, доктор философии PhD, доктор по профилю) по направлениям: растениеводство и стаж работы на должности агронома без категории не менее 3 лет или техническое и профессиональное (среднее специальное, среднее профессиональное) образование по специальности (агрономия, фермерское хозяйство (по профилю)) и стаж работы на должности агронома без категории не менее 5 лет;
Без категории: высшее образование (и/или бакалавр, магистратура, доктор философии PhD, доктор по профилю) по направлениям: растениеводство или техническое и профессиональное (среднее специальное, среднее профессиональное) образование по специальности агрономия без предъявления требований к стажу работы.

Связь с неформальным и информальным образованием:


Другие возможные наименования профессии:

2132-9-005 Специалист по водным ресурсам и водопользованию

Основная цель деятельности:

Организация эффективного использования орошаемых земель и водных ресурсов при выращивании хлопчатника, обеспечение оптимального водного режима, сохранение плодородия почв и повышения урожайности культуры.

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1.Организация рационального использования орошаемых земель и водных ресурсов.
2.Организация агротехнических мероприятий при выращивании хлопчатника на орошаемых землях

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1: Организация рационального использования орошаемых земель и водных ресурсов

Навык 1:
Планирование системы орошаемого земледелия

Умения:
1.Разрабатывать планы использования орошаемых земель с учетом почвенно-климатических условий.
2.Организовывать севооборот и размещение посевов хлопчатника на орошаемых землях.
3.Определять потребность посевов в оросительной воде и составлять графики полива.
Знания:
1.Технология возделывания хлопчатника на орошаемых землях.
2.Основы мелиорации, водопользования и организации севооборотов.
3.Нормы и режимы орошения сельскохозяйственных культур.


Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 2:
Контроль водного режима и состояния почв

Умения:
1.Оценивать водный режим и мелиоративное состояние земель.
2.Анализировать результаты почвенных и агрохимических исследований.
3.Разрабатывать мероприятия по предупреждению засоления, заболачивания и деградации почв.
Знания:
1.Методы оценки мелиоративного состояния почв.
2.Основы почвоведения и агрохимии.
3.Методы повышения плодородия почв на орошаемых землях.


Возможность признания навыка:

Не требуется

Трудовая функция 2: Организация агротехнических мероприятий при выращивании хлопчатника на орошаемых землях

Навык 1:
Организация технологических процессов выращивания хлопчатника

Умения:
1.Планировать проведение агротехнических мероприятий в соответствии с фазами развития хлопчатника.
2.Контролировать соблюдение технологий обработки почвы, посева, ухода за посевами и полива.
3.Обеспечивать рациональное использование материальных, трудовых и водных ресурсов.
Знания:
1.Технология выращивания хлопчатника.
2.Современные агротехнические приемы возделывания хлопчатника.
3.Требования охраны труда, экологической безопасности и рационального природопользования.
4.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 2:
Анализ эффективности использования земельных и водных ресурсов

Умения:
1.Анализировать эффективность использования орошаемых земель и водных ресурсов.
2.Вести агрономическую документацию и производственную отчетность.
3.Подготавливать предложения по повышению урожайности и эффективности производства хлопка-сырца.
Знания:
1.Методы анализа эффективности использования земельных и водных ресурсов.
2.Порядок ведения производственной документации и отчетности.
3.Основы экономики сельскохозяйственного производства и цифровые технологии в растениеводстве.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Навык 3:
Использование технологий искусственного интеллекта при управлении орошаемыми землями

Умения:
1.Использовать ИИ для анализа эффективности использования земель и водных ресурсов;
2.Применять цифровые модели прогнозирования потребности в поливе;
3.Использовать рекомендации интеллектуальных систем при планировании режима орошения.
Знания:
1.Основы применения ИИ в управлении водными ресурсами;
2.Цифровые системы мониторинга состояния почв и водного режима;
3.Методы анализа данных дистанционного зондирования Земли.

Возможность признания навыка:

Не требуется

Требования к личностным компетенциям:

Стратегическое мышление
Стрессоустойчивость
Умение быстро принимать решения
Лидерство

Список технических регламентов и национальных стандартов:

1.Технический регламент "Требования к безопасности пестицидов (ядохимикатов)" – устанавливает обязательные требования к производству, хранению, транспортировке, реализации и применению пестицидов.
2.СТ РК 1403-2005 "Хлопок-сырец. Технические условия" – устанавливает требования к качеству хлопка-сырца, правила приемки, методы испытаний, транспортирования и хранения.
3.СТ РК 643-2006 "Хлопок-сырец. Методы отбора проб" – устанавливает порядок отбора проб хлопка-сырца при проведении контроля качества.
4.СТ РК 1593-2006 "Хлопок-сырец. Методы определения засоренности" – устанавливает методы определения засоренности хлопка-сырца.
5.СТ РК 644-2006 "Хлопок-сырец. Методы определения влажности" – устанавливает методы определения влажности хлопка-сырца.
6.СТ РК 1594-2006 "Хлопок-сырец. Методы определения сорта" – устанавливает методы определения промышленного сорта хлопка-сырца.

Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

7

Руководитель (управляющий, заведующий) в сельском хозяйстве

5

Агроном по защите растений (средней квалификации)

Глава 4. Технические данные профессионального стандарта

      15. Наименование государственного органа: Министерство сельского хозяйства Республики Казахстан.

      16. Руководитель проекта: Насырханова Б.К. E-mail: b.nasyrhanova@nasec.kz

      моб. тел.: +7 (771) 375 80 45.

      17. Организации (предприятия) участвующие в разработке: Некоммерческое акционерное общество "Национальный аграрный научно-образовательный центр" Министерства сельского хозяйства Республики Казахстан.

      18. Авторы: Махмаджанов С.П. – заведующий отделом Селекции и семеноводства сельскохозяйственных культур ТОО "Сельскохозяйственная опытная станция хлопководства и бахчеводства".

      Техническое сопровождение: Кенжегулова М.Б., моб. тел.: +77756033097, E-mail: m.kenzhegulova@nasec.kz.

      19. Отраслевой совет по профессиональным квалификациям: приказ от 5 мая 2026 года № 176.

      20. Национальный орган по профессиональным квалификациям: 6 июня 2026 года.

      21. Национальная палата предпринимателей Республики Казахстан "Атамекен": от 20.04.2026 г. № 582.

      22. Номер версии и год выпуска: версия 2, 2026 год.

      23. Дата ориентировочного пересмотра: Август 2029 года.

"Питомниктердің қызметі", "Жылыжай көкөністері мен жидектерін өндіру", "Жүзім шаруашылығы", "Бұршақ және майлы дақылдарды өсіру", "Сиыр етін өндіру", "Көкөністер мен картоп өсіру", "Бау-бақша қызметі", "Кадастр", "Шитті мақта өсіру" кәсіптік стандарттарын бекіту туралы

Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2026 жылғы 8 қазандағы № 355 бұйрығы

      "Кәсіптік біліктілік туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 5-бабының 5-тармағына сәйкес БҰЙЫРАМЫН:

      1. Мыналар:

      1) осы бұйрыққа 1-қосымшаға сәйкес "Питомниктердің қызметі" кәсіптік стандарты;

      2) осы бұйрыққа 2-қосымшаға сәйкес "Жылыжай көкөністері мен жидектерін өндіру" кәсіптік стандарты;

      3) осы бұйрыққа 3-қосымшаға сәйкес "Жүзім шаруашылығы" кәсіптік стандарты;

      4) осы бұйрыққа 4-қосымшаға сәйкес "Бұршақ және майлы дақылдарды өсіру" кәсіптік стандарты;

      5) осы бұйрыққа 5-қосымшаға сәйкес "Сиыр етін өндіру" кәсіптік стандарты;

      6) осы бұйрыққа 6-қосымшаға сәйкес "Көкөністер мен картоп өсіру" кәсіптік стандарты;

      7) осы бұйрыққа 7-қосымшаға сәйкес "Бау-бақша қызметі" кәсіптік стандарты;

      8) осы бұйрыққа 8-қосымшаға сәйкес "Кадастр" кәсіптік стандарты;

      9) осы бұйрыққа 9-қосымшаға сәйкес "Шитті мақта өсіру" кәсіптік стандарты бекітілсін.

      2. Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі Аграрлық ғылым және білім департаменті заңнамада белгіленген тәртіппен:

      1) осы бұйрықты Қазақстан Республикасы Нормативтік құқықтық актілерінің эталондық бақылау банкіне енгізу үшін оның электрондық көшірмесінің Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінің "Қазақстан Республикасының Заңнама және құқықтық ақпарат институты" шаруашылық жүргізу құқығындағы республикалық мемлекеттік кәсіпорнына жолдануын;

      2) осы бұйрық ресми жариялағаннан кейін оның Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігінің ресми интернет ресурсында орналастырылуын қамтамасыз етсін.

      3. Осы бұйрықтың орындалуын бақылау жетекшілік ететін Қазақстан Республикасының ауыл шаруашылығы вице-министріне жүктелсін.

      4. Осы бұйрық алғашқы ресми жарияланған күнінен бастап қолданысқа енгізіледі.

      Министр А. Сапаров

  2026 жылғы 8 қазандағы
№ 355 бұйрығына 1-қосымша

"Питомниктердің қызметі" кәсіптік стандарты

1-тарау. Жалпы ережелер

      1. Кәсіптік стандарттың қолдану аясы: "Питомниктердің қызметі" кәсіптік стандарты "Кәсіптік біліктілік туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 5-бабына сәйкес әзірленген.

      Кәсіптік стандарт жұмыскерлердің кәсіптік қызметтің белгілі бір түрін жүзеге асыруы, оның ішінде белгілі бір еңбек функцияларын орындауы үшін қажетті, сондай-ақ жоғары, жоғары оқу орнынан кейінгі, техникалық және кәсіптік білім беру ұйымдарының білім беру бағдарламаларын әзірлеуде біліктілік деңгейлерін айқындауға арналған.

      2. Осы кәсіптік стандартта мынадай терминдер мен анықтамалар қолданылады:

      1) көшет – вегетативтік көбейтудің тәсілдерінің бірімен алынған және отырғызу материалы ретінде пайдалануға арналған өсімдік;

      2) жеміс немесе орман питомнигінде тұқымнан өсірілген 1–2 жылдық өсімдік;

      3) жеміс питомнигі – жеміс-жидек дақылдарының отырғызу материалы өсірілетін жер учаскесі;

      4) аналық екпелер бөлімшесі – питомниктің бөлімшесі;

      5) көбейту бөлімшесі – егіс және пікіровка учаскелерін қамтитын жеміс питомнигінің бөлімшесі;

      6) қалыптастыру бөлімшесі – өз тамырындағы және телінген отырғызу материалын өсіретін жеміс питомнигінің бөлімшесі;

      7) питомник шаруашылығы – питомниктерде жеміс дақылдарының отырғызу материалын өсіру;

      8) питомник – ауыл шаруашылығы өсімдіктерін өсіруге, көбейтуге және зерттеуге арналған тәжірибелік немесе ғылыми-зерттеу мекемесіндегі жер учаскесі;

      9) информалды білім беру – білім беру ұйымдарынан тыс күнделікті қызмет барысында алынатын және оқу нәтижелерін растайтын құжат бермейтін білім беру түрі;

      10) формалды емес білім беру – оқыту орны, мерзімдері мен нысаны ескерілмей, білім беру қызметтерін ұсынатын ұйымдар жоспарланған, ұйымдастырған және жүзеге асыратын және оқыту нәтижелерін растаушы құжат беріле отырып жүргізілетін білім беру түрі;

      11) кәсіптік кіші топ – еңбек функцияларының тұтас жиынтығымен қалыптастырылған және олардың құзыреттерін орындау үшін қажетті саланың кәсіптік тобының бір бөлігі;

      12) кәсіптік топ – ортақ интеграциялық негізі бар және оларды орындау үшін еңбек функциялары мен құзыреттерінің ұқсас жиынтығын болжайтын саланың кәсіптік кіші топтарының жиынтығы;

      13) біліктілік – жұмыскердің нақты еңбек функцияларын сапалы орындауға дайындық дәрежесі;

      14) біліктілік деңгейі – күрделілік, еңбек әрекеттерінің стандарттылығы, жауапкершілік және дербестік параметрлері бойынша сараланатын жұмыскердің даярлық деңгейіне және құзыретіне қойылатын талаптардың жиынтығы;

      15) еңбек функциясы – еңбек процесінің бір немесе бірнеше міндеттерін шешуге бағытталған өзара байланысты әрекеттер жиынтығы;

      16) кәсiптiк стандарт – кәсіптік қызметтің нақты саласында біліктілік деңгейіне, құзыреттеріне, мазмұнына, сапасына және еңбек жағдайларына қойылатын талаптарды айқындайтын стандарт

      17) кәсіп – арнайы даярлық нәтижесінде алынған және білім туралы тиісті құжаттармен расталатын белгілі бір білімді, іскерлікті және практикалық дағдыларды талап ететін адамның еңбек қызметінің негізгі түрі;

      18) салалық біліктілік шеңбері – салада танылатын біліктілік деңгейлерінің құрылымдық сипаттамасы;

      19) ұлттық біліктілік шеңбері – салалық біліктілік шеңберлерін, кәсіптік стандарттарды әзірлеу үшін деңгейлердің, біліктіліктердің, жалпы кәсіптік құзыреттердің бірыңғай шкаласын айқындайды;

      20) машықтар – қызметті жүзеге асыру және міндеттерді шешу мақсатында білімді пайдалану және құзыреттілік таныту қабілеті (логикалық, интуитивтік, шығармашылық және практикалық ойлауды пайдалану);

      21) білім – оқу және жеке тәжірибесі арқылы ақпаратты меңгеру нәтижесі, оқу немесе жұмыс саласына қатысты фактілер, қағидаттар, теория мен практика жиынтығы, біліктіліктің міндетті түрде бағалануға тиіс компоненті;

      22) құзыреттер – белгілі бір біліктілік деңгейіндегі кәсіптік қызметінде міндеттерді орындауды қамтамасыз ететін субъекті қызметінің сапасы;

      23) тәжірибе – саналы қызмет, белгілі бір уақыт аралығында меңгерілген және тиімді пайдаланыла алатын білім және дағды.

      3. Осы кәсіптік стандартта мынадай қысқартулар қолданылады:

      1) БА – Біліктілік анықтамалығы;

      2) ББХСС – Білім берудің халықаралық стандартты сыныптауышы;

      3) БТБА – Бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығы;

      4) КО – Кеден одағы;

      5) ТР –техникалық регламенті;

      6) ҚР – Қазақстан Республикасы;

      7) ҚР СТ – Қазақстан Республикасының стандарты;

      8) КС – Кәсіптік стандарт;

      9) МемСТ – Мемлекеттік стандарт;

      10) СБШ – Салалық біліктілік шеңбері;

      11) ҰБШ – Ұлттық біліктілік шеңбері;

      12) ISO – Стандарттау жөніндегі халықаралық ұйым (International Organization for Standardization).

2-тарау. Кәсіптік стандарттың паспорты

      4. Кәсіптік стандарттың атауы: Питомниктердің қызметі

      5. Кәсіптік стандарттың коды: A01240063

      6. ЭҚЖЖ секциясын, бөлімін, тобын, сыныбын және кіші сыныбын көрсету: A Ауыл, орман және балық шаруашылығы

      Өсімдік және мал шаруашылығы, аңшылық және осы салаларда қызметтер ұсыну

      Көп жылдық дақылдарды өсіру

      01.24 Дәнді жемістерді және сүйекті жемістерді өсіру

      01.24.0 Дәнді жемістерді және сүйекті жемістерді өсіру A Ауыл, орман және балық шаруашылығы

      01 Өсімдік және мал шаруашылығы, аңшылық және осы салаларда қызметтер ұсыну

      Өсімдіктердің ұдайы өндірісі

      01.30 Өсімдіктердің ұдайы өндірісі

      01.30.0 Өсімдіктердің ұдайы өндірісі

      7. Кәсіптік стандарттың қысқаша сипаттамасы: "Питомниктер

      қызметі" кәсіптік стандарты отырғызу материалын, сәндік және жеміс-жидек дақылдарын өсіру, сондай-ақ оларға күтім жасау саласында еңбек ететін жұмыскерлердің біліктілігіне қойылатын талаптарды айқындайды.

      8. Кәсіптер карточкаларының тізімі:

      1) Тұқым зертханасының зертханашысы - 5 СБШ деңгейі

      2) Егінді жинау жөніндегі жұмысшы - 2 СБШ деңгейі

      3) Пестицидтерді өсіру және қолдану жөніндегі жұмысшы - 4 СБШ деңгейі

      4) Бау-бақша өсіретін және питомник ұстайтын фермер - 4 СБШ деңгейі

      5) Питомник супервайзері (бригадирі)- 4 СБШ деңгейі

      6) Тұқым өсіруші - 4 СБШ деңгейі

      7) Агроном (біліктілік деңгейі орташа) - 5 СБШ деңгейі

      8) Агроном-топырақтанушы - 6 СБШ деңгейі

      9) Питомник меңгерушісі - 7 СБШ деңгейі

3-тарау. Кәсіптер карточкалары

9. "Тұқым зертханасының зертханашысы" кәсіп карточкасы:

Топ коды:

3141-1

Қызмет атауының коды:

3141-1-001

Кәсіп атауы:

Тұқым зертханасының зертханашысы

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

5

СБШ бойынша қосалқы біліктілік деңгейі:


БТБА, БА және басқа да үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

"Жұмыстар мен жұмысшы кәсіптерінің бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығын (1-шығарылым) бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің орынбасары – Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің 2023 жылғы 1 қыркүйектегі № 364 бұйрығы (Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2023 жылғы 7 қыркүйекте № 33389 болып тіркелген).
2-тарау. Экономикалық қызметтің барлық салаларына ортақ жұмысшы кәсіптерінің тарифтік-біліктілік сипаттамалары
155-параграф. Лаборант-микробиолог, 3-разряд
156-параграф. Лаборант-микробиолог, 4-разряд

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
орта білімнен кейінгі (қолданбалы бакалавриат)

Мамандық: Агрономия

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Лаборант‑микробиолог, 3-разряд
Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:
Жұмыс тәжірибесі талап етілмейді. Міндеттерді орындауға жұмыс орнында нұсқаудан және оқытудан кейін жол беріледі.
Лаборант‑микробиолог, 4-разряд
Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:
Лаборант‑микробиолог ретінде кемінде 1 жыл жұмыс тәжірибесі болуы немесе тиісті бейін бойынша кәсіби даярлықтан өтуі қажет.

Формалды емес және информалды біліммен байланыс:


Кәсіптің басқа мүмкін атаулары:

1310-1-022 Зертхана меңгерушісі (ауыл шаруашылығында)

Қызметтің негізгі мақсаты:

Отырғызу материалының фитосанитариялық жай-күйіне зертханалық талдау жүргізу, сапасын бақылау және тұқымдарды өңдеу бойынша ұсыныстар әзірлеу.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1.Тұқымдардың физика-химиялық көрсеткіштері, микробиологиялық және фитобиологиялық зерттеулер бойынша зертханалық талдау жүргізу
2.Тұқымдарды, көшеттерді және тұқымнан өскен көшеттерді өңдеу бойынша ұсыныстар

Қосымша еңбек функциялары:


1-еңбек функциясы: Тұқымдардың физика-химиялық көрсеткіштері, микробиологиялық және фитобиологиялық зерттеулер бойынша зертханалық талдау жүргізу

1-дағды:
Уақтылы және сапалы сынама алу және тұқымдар мен отырғызу материалдарының сапасын бақылау үшін талдауға дайындау

3-разрядқа арналған машықтар:
1.Белгіленген әдістемелер бойынша тұқымдар мен отырғызу материалдарынан сынама алу.
2.Сынамаларды физика-химиялық және микробиологиялық талдауларға дайындау.
3.Тұқым сапасына қарапайым талдаулар жүргізу (pH, ылғалдылық, стерильділік).
4-разрядқа арналған машықтар:
1.Тұқымдар мен отырғызу материалдарының сапасын дәл әдістерді қолдана отырып толық цикл бойынша талдау жүргізу.
2.Тұқымдар мен отырғызу материалдарындағы биологиялық процестердің белсенділігін анықтау.
3.Күрделі сынақтарды жүргізу үшін бақылау-өлшеу құралдарын пайдалану.
3-разрядқа арналған білімдер:
1.Тұқымдардың микробиологиясы мен фитобиологиясының негіздері.
2.Қолданылатын реактивтердің қасиеттері және оларға қойылатын талаптар.
4-разрядқа арналған білімдер:
1.Күрделі физика-химиялық және микробиологиялық талдауларды жүргізу әдістері.
2.Бақылау-өлшеу құралдарының құрылымы және оларды пайдалану тәртібі.


Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Тұқымдар мен отырғызу материалдарының сапасын уақтылы және сапалы талдау және бақылау

3-разрядқа арналған машықтар:
1.Белгіленген форма бойынша талдау нәтижелерін есепке алу және ресімдеу.
2.Стерильді жағдайда зертханалық ыдыстармен және құралдармен жұмыс істеу.
4-разрядқа арналған машықтар:
1.Тұқымдардың сапасын сақтау және егуге дайындаудың барлық кезеңдерінде бақылау жүргізу.
2.Нормативтік талаптарды қолдана отырып талдау нәтижелерін ресімдеу және есептеу.
3-разрядқа арналған білімдер:
1.Сынама алу әдістері және оларды дайындау ережелері.
2.Қарапайым талдауларды жүргізудің технологиялық процесі.
3.Стерильді жағдайда жұмыс істеу тәртібі.
4-разрядқа арналған білімдер:
1.Жүргізілетін сынақтарға қойылатын техникалық талаптар.
2.Орындаған жұмыстар бойынша техникалық құжаттаманы жүргізу тәртібі.
3.Тұқымдар мен отырғызу материалының сапасына қойылатын нормативтік талаптар.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-еңбек функциясы: Тұқымдарды, көшеттерді және тұқымнан өскен көшеттерді өңдеу бойынша ұсыныстар

1-дағды:
Отырғызу материалының, көшеттер мен өскіндердің фитосанитариялық жай-күйін қамтамасыз ету

3-разрядқа арналған машықтар:
1.Отырғызу материалының денсаулығын сақтау ережелерін сақтау арқылы қамтамасыз ету.
2.Тұқымдар мен өскіндерді қарапайым өңдеу операцияларын орындау (сіңдіру, стерилизация).
3.Өсу процесінде отырғызу материалының жағдайын бақылау.
4.Өңдеу бойынша жүргізілген іс-шараларды есепке алу.
4-разрядқа арналған машықтар:
1.Тұқымдарды, өскіндерді және көшеттерді олардың биологиялық ерекшеліктерін ескере отырып өңдеу бойынша ұсыныстар әзірлеу.
2.Отырғызу материалын микробиологиялық және фитобиологиялық қорғау әдістерін қолдану.
3.Жүргізілген өңдеулердің тиімділігін бақылау.
4.Өсімдіктердің жай-күйі және отырғызу материалының сапасы бойынша кеңес беру.
3-разрядқа арналған білімдер:
1.Тұқымдар мен отырғызу материалының агротехникасының негіздері.
2.Тұқымдар мен өскіндерді қарапайым өңдеу әдістері.
3.Отырғызу материалын сақтау және дайындау ережелері.
4.Өсімдіктердің жай-күйіне әсер ететін жағдайлар.
4-разрядқа арналған білімдер:
1.Тұқымдар мен отырғызу материалын кешенді өңдеу әдістері.
2.Өсімдіктердің өсуі мен дамуының биологиялық ерекшеліктері.
3.Отырғызу материалын аурулар мен зиянкестерден қорғау тәсілдері.
4.Тұқымдарды, өскіндерді және көшеттерді өңдеуге және сапасына қойылатын нормативтік талаптар.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Тұқымдарды, өскіндерді, көшеттерді, өсімдіктерді өңдеу бойынша ұсыныстар беру

3-разрядқа арналған машықтар:
1.Питомник өсімдіктерін өңдеудің базалық әдістері туралы ақпарат беру.
2.Отырғызу материалын өңдеу бойынша профилактикалық іс-шаралардың қарапайым жоспар-кестесін жасау.
3.Негізгі сыртқы орта факторларының тұқымдар мен өсімдіктердің жағдайына әсерін талдау.
4.Отырғызу материалын стандартты профилактикалық өңдеуге арналған қоспаларды дайындау.
4-разрядқа арналған машықтар:
1.Биологиялық ерекшеліктерін ескере отырып тұқымдарды, өскіндерді және көшеттерді өңдеуге кешенді ұсыныстар әзірлеу.
2.Маусымдық және технологиялық факторларды ескере отырып өңдеу бойынша егжей-тегжейлі жоспар-кестелер құрастыру.
3.Сыртқы ортаның әсерін терең талдау және өсімдіктердің жай-күйіне ықтимал қауіптерді анықтау.
4.Нормативтік талаптар мен биологиялық үйлесімділікті ескере отырып арнайы өңдеуге арналған қоспалар құрастыру.
3-разрядқа арналған білімдер:
1.Тұқымдар мен өсімдіктерді өңдеуге қолданылатын заттардың негізгі физика-химиялық қасиеттері.
2.Питомник тұқымдары мен өсімдіктерін қарапайым өңдеу әдістері.
4-разрядқа арналған білімдер:
1.Заттардың физика-химиялық қасиеттері және олардың өсімдіктерді өңдеу кезіндегі өзара әрекеттесуі туралы кеңейтілген мәліметтер.
2.Тұқымдарды, өскіндерді және көшеттерді өңдеудің заманауи әдістері, оның ішінде биологиялық және микробиологиялық тәсілдер.
3.Питомник өсімдіктерін өңдеу құралдарын қолдануға және қорғауға қойылатын нормативтік талаптар.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Күйзеліске төзімділік Аналитикалық ойлау

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1. КО ТР 021/2011 "Тамақ өнімдерінің қауіпсіздігі туралы".
2. КО ТР 022/2011 "Тамақ өнімдерін таңбалау бөлігіндегі талаптар туралы".
3. КО ТР 039/2016 "Минералдық тыңайтқыштарға қойылатын талаптар туралы".
4. КО ТР 041/2017 "Химиялық өнімнің қауіпсіздігі туралы".
5. МемСТ 12038-84 "Ауыл шаруашылығы дақылдарының тұқымдары. Өнгіштігін анықтау әдістері".
6. МемСТ 12041-82 "Ауыл шаруашылығы дақылдарының тұқымдары. Ылғалдылығын анықтау әдістері".
7. МемСТ 12042-80 "Ауыл шаруашылығы дақылдарының тұқымдары. Аурулармен залалдануын анықтау әдістері".
8. МемСТ 12044-93 "Ауыл шаруашылығы дақылдарының тұқымдары. Тазалығын анықтау әдістері".
9. МемСТ 14189-81 "Ауыл шаруашылығы өсімдіктерінің тұқымдары. Сынамаларды іріктеу қағидалары".
10. МемСТ 52325-2005 "Ауыл шаруашылығы өсімдіктерінің тұқымдары. Сорттық және егістік сапасы. Жалпы техникалық шарттар".
11. ҚР СТ ISO 22000:2019 "Тамақ өнімдерінің қауіпсіздігі менеджменті жүйелері. Тамақ өнімдерін өндіру тізбегіне қатысатын ұйымдарға қойылатын талаптар".

СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ деңгейі:

Кәсіп атауы:

4

Пестицидтерді өсіру және қолдану жөніндегі жұмысшы

6

Агроном-топырақтанушы

10. "Егінді жинау жөніндегі жұмысшы" кәсіп карточкасы:

Топ коды:

9211-1

Қызмет атауының коды:

9211-1-005

Кәсіп атауы:

Егінді жинау жөніндегі жұмысшы

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

2

СБШ бойынша қосалқы біліктілік деңгейі:


БТБА, БА және басқа да үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

"Жұмыстар мен жұмысшы кәсіптерінің бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығын (1-шығарылым) бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің орынбасары – Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің 2023 жылғы 1 қыркүйектегі № 364 бұйрығы (Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2023 жылғы 7 қыркүйекте № 33389 болып тіркелген).
2-тарау. Экономикалық қызметтің барлық салаларына ортақ жұмысшы кәсіптерінің тарифтік-біліктілік сипаттамалары
120-параграф. Жеміс‑көкөніс қоймасының жұмысшысы, 2-разряд

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
Негізгі орта білім,
Бастауыш білім

Мамандық:
-

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Талап етілмейді

Формалды емес және информалды біліммен байланыс:


Кәсіптің басқа мүмкін атаулары:

9212-3-001 Тәлімбақтағы біліктілігі жоқ жұмысшы

Қызметтің негізгі мақсаты:

Егін жинауға байланысты жұмыстарды орындау.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Өнімді жинау жұмыстарын жүргізу.
2. Өнімді жинағаннан кейінгі өңдеу жұмыстарын орындау және сақтауға дайындау.

Қосымша еңбек функциялары:


1-еңбек функциясы: Өнімді жинау жұмыстарын жүргізу

1-дағды:
Өнімді ең аз шығынмен уақтылы жинауды қамтамасыз ету

Машықтар:
1.Өнімді жинауға дайындық жұмыстарын жүргізу.
2.Технологиялық талаптарды сақтай отырып, өнімді жинау жұмыстарын орындау.
3.Уақытша жұмысшыларға өнімді жинау кезіндегі негізгі операцияларды орындау бойынша нұсқама беру.
Білімдер:
1.Екпелерді өнім жинауға дайындау қағидалары (өсімдіктерді қорғау құралдарымен өңдеуді тоқтату, суаруды тоқтату, қажет болған жағдайда шөп жамылғысын шабу).
2.Өнімнің жинау пісу белгілері және өнім жинауға қолайлы ауа райы жағдайларына қойылатын талаптар.
3.Өнім сапасын сақтауды қамтамасыз ететін жинау әдістері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды: Өнімді жинау кезінде оның сапасы мен сақталуын қамтамасыз ету

Машықтар:
1.Өсіру және жинау технологиясының талаптарын сақтай отырып, өнімді жинауды орындау.
2.Өнімді жинау және тасымалдау барысында механикалық зақымданудың алдын алу.
3.Өнімді жинау кезінде зақымданған, ауруға шалдыққан және сапасыз өнімді іріктеп алу.
Білімдер:
1.Жиналатын өнімнің сапасына қойылатын талаптар.
2.Өнімді жинау және тасымалдау кезінде механикалық зақымданудың алдын алу тәсілдері.
3.Зақымданған, ауруға шалдыққан және сақтауға жарамсыз өнімнің белгілері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-еңбек функциясы: Өнімді жинағаннан кейінгі өңдеу жұмыстарын орындау және сақтауға дайындау

1-дағды: Өнімді сұрыптау және сақтауға дайындау жұмыстарын орындау

Машықтар:
1.Жиналған өнімді түріне, сапасына және пісу дәрежесіне қарай сұрыптау.
2.Өнімді бастапқы тазалау жүргізу және оны сақтауға немесе тасымалдауға дайындау.
3.Сақтау талаптарын сақтай отырып, өнімді орналастыру және қоймаға орналастыру.
Білімдер:
1.Өнімді сұрыптау және сақтауға дайындау қағидалары.
2.Өнімді орналастыру және қоймаға орналастыру талаптары.
3.Отырғызу материалының, жеміс және сәндік дақылдар өнімдерінің әртүрлі түрлерін сақтау шарттары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Дағды 2. Өнімді жинағаннан кейінгі өңдеу кезінде оның сапасының сақталуын қамтамасыз ету

Машықтар:
1.Өнімді сақтау мерзімін ұзартатын рұқсат етілген қорғау препараттарымен және құралдарымен өңдеуді орындау.
2.Өнімді жинағаннан кейінгі өңдеу барысында өнім сапасын бақылау.
3.Сақтауға жарамсыз немесе зақымданған өнімді анықтап, негізгі партиядан бөлу.
Білімдер:
1.Өнім сапасын сақтауды қамтамасыз ететін жинағаннан кейінгі өңдеу әдістері.
2.Өнімді жинағаннан кейінгі өңдеуде қолданылатын препараттар мен құралдардың түрлері.
3.Препараттармен жұмыс істеу және өнімді жинағаннан кейінгі өңдеу жұмыстарын орындау кезіндегі еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Тез шешім қабылдай білу Тәртіптілік
Аналитикалық ойлау

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1. КО ТР 021/2011 "Тамақ өнімдерінің қауіпсіздігі туралы".
2. КО ТР 022/2011 "Тамақ өнімдерін таңбалау бөлігіндегі талаптар туралы".
3. КО ТР 039/2016 "Минералдық тыңайтқыштарға қойылатын талаптар туралы".
4. КО ТР 041/2017 "Химиялық өнімнің қауіпсіздігі туралы".
5. МемСТ 12038-84 "Ауыл шаруашылығы дақылдарының тұқымдары. Өнгіштігін анықтау әдістері".
6. МемСТ 12041-82 "Ауыл шаруашылығы дақылдарының тұқымдары. Ылғалдылығын анықтау әдістері".
7. МемСТ 12042-80 "Ауыл шаруашылығы дақылдарының тұқымдары. Аурулармен залалдануын анықтау әдістері".
8. МемСТ 12044-93 "Ауыл шаруашылығы дақылдарының тұқымдары. Тазалығын анықтау әдістері".
9. МемСТ 14189-81 "Ауыл шаруашылығы өсімдіктерінің тұқымдары. Сынамаларды іріктеу қағидалары".
10. МемСТ 52325-2005 "Ауыл шаруашылығы өсімдіктерінің тұқымдары. Сорттық және егістік сапасы. Жалпы техникалық шарттар".
11. ҚР СТ ISO 22000:2019 "Тамақ өнімдерінің қауіпсіздігі менеджменті жүйелері. Тамақ өнімдерін өндіру тізбегіне қатысатын ұйымдарға қойылатын талаптар".

СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ деңгейі:

Кәсіп атауы:

1

Өсімдік күтімі бойынша жұмысшы

3

Білікті ауыл шаруашылығы жұмысшысы (аралас дақылдар)

11. "Пестицидтерді өсіру және қолдану жөніндегі жұмысшы" кәсіп карточкасы:

Топ коды:

6114-0

Қызмет атауының коды:

6114-0-003

Кәсіп атауы:

Пестицидтерді өсіру және қолдану жөніндегі жұмысшы

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

4

СБШ бойынша қосалқы біліктілік деңгейі:


БТБА, БА және басқа да үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

"Жұмыстар мен жұмысшы кәсіптерінің бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығын (64-шығарылым) бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің 2025 жылғы 17 қаңтардағы № 499 бұйрығы.
IV бөлік
19-бөлім. Өсімдік шаруашылығы, су және орман шаруашылығындағы жұмысшылар кәсіптерінің жұмыстарының сипаттамалары.
63. Диқан.
1-параграф . Диқан

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
ТжКБ (орта деңгейдегі маман)

Мамандық:
-

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Талап етілмейді

Формалды емес және информалды біліммен байланыс:


Кәсіптің басқа мүмкін атаулары:

6113-1-004 Питомниктің супервайзері (бригадирі)

Қызметтің негізгі мақсаты:

Өнімділікті арттыру мақсатында пестицидтерді қолдану

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1.Питомниктерде пестицидтерді қолдану жұмыстарын орындау.
2.Пестицидтерді қолдану нәтижелерін бақылау және олармен қауіпсіз жұмыс істеуді қамтамасыз ету

Қосымша еңбек функциялары:


1-еңбек функциясы: Питомниктерде пестицидтерді қолдану жұмыстарын орындау

1-дағды:
Тұқымдарды, өсімдіктерді және топырақты пестицидтермен өңдеуге дайындау

Машықтар:
1.Тұқымдарды, өсімдіктерді және топырақты пестицидтермен өңдеуге дайындау жұмыстарын жүргізу.
2.Пестицидтерді қауіпсіз әрі тиімді қолдануға арналған жабдықтар мен құрал-саймандарды таңдау.
3.Өсірілетін дақылдың ерекшелігін, зиянды организмдерді және қауіпсіздік талаптарын ескере отырып, пестицид түрін айқындау.
Білімдер:
1.Химиялық өңдеу алдында тұқымдарды, өсімдіктерді және топырақты дайындауға қойылатын талаптар.
2.Питомникте өсірілетін дақылдарға байланысты пестицидтерді қолдану қағидалары.
3.Жұмыс ерітінділерін дайындау, пестицидтерді қолдану және ерітінді қалдықтары мен бос ыдыстарды залалсыздандыру және жою кезіндегі қауіпсіздік талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Тұқымдарды, өсімдіктерді және топырақты пестицидтермен өңдеу

Машықтар:
1.Технологиялық регламенттердің талаптарын сақтай отырып, тұқымдарды, өсімдіктерді және топырақты пестицидтермен өңдеу.
2.Өсірілетін дақылдардың ерекшеліктерін ескере отырып, пестицидтерді қауіпсіз қолдануды қамтамасыз ету.
3.Жұмыс барысында туындаған төтенше жағдайларда жедел шаралар қабылдау.
Білімдер:
1.Жеке қорғаныш құралдары мен арнайы киімді пайдалану қағидалары.
2.Еңбекті қорғау, өндірістік санитария, өрт қауіпсіздігі және қоршаған ортаны қорғау талаптары.
3.Авариялық жағдайлар мен химиялық препараттардың төгілуі кезінде әрекет ету тәртібі.
4.Пестицидтерді бөлу және қолдану саласындағы халықаралық мінез-құлық кодексі.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Еңбек функциясы 2. Пестицидтерді қолдану нәтижелерін бақылау және олармен қауіпсіз жұмыс істеуді қамтамасыз ету

Дағды 1. Өңдеу сапасы мен өсімдіктердің жай-күйін бақылау

Машықтар:
1.Өсімдіктер мен топырақты өңдеу сапасын бағалау.
2.Пестицидтерді қолданудың тиімділігі немесе жеткіліксіз тиімділігі белгілерін анықтау.
3.Өңдеуден кейін күту мерзімдері мен белгіленген шектеулердің сақталуын бақылау.
Білімдер:
1.Пестицидтерді қолдану тиімділігін бағалау әдістері.
2.Өсімдіктердің фитоуыттылығы мен зақымдану белгілері.
3.Өңдеуден кейінгі бақылау тексерулерін жүргізуге арналған технологиялық регламенттердің талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Дағды 2. Пестицидтерді қауіпсіз сақтау және жабдықтарға қызмет көрсетуді қамтамасыз ету

Машықтар:
1.Пестицидтерді қолдануға арналған жабдықтарды дайындау, тазалау және техникалық қызмет көрсету.
2.Пестицидтерді сақтау, тасымалдау және есепке алу талаптарын сақтау.
3.Өңдеу жұмыстарынан кейін пайдаланылған ыдыстар мен қалдықтарды жинау және қауіпсіз залалсыздандыру және жою.
Білімдер:
1.Пестицидтерді сақтау, тасымалдау және есепке алу талаптары.
2.Бүріккіш жабдықтарды техникалық қызмет көрсету және тазалау қағидалары.
3.Пестицидтерден босаған ыдыстар мен қалдықтарды экологиялық талаптарға сәйкес залалсыздандыру және жою тәртібі.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Күйзеліске төзімділік
Шыдамдылық
Дәлдік
Мейірімділік

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1. КО ТР 021/2011 "Тамақ өнімдерінің қауіпсіздігі туралы".
2. КО ТР 022/2011 "Тамақ өнімдерін таңбалау бөлігіндегі талаптар туралы".
3. КО ТР 039/2016 "Минералдық тыңайтқыштарға қойылатын талаптар туралы".
4. КО ТР 041/2017 "Химиялық өнімнің қауіпсіздігі туралы".
5. МемСТ 12038-84 "Ауыл шаруашылығы дақылдарының тұқымдары. Өнгіштігін анықтау әдістері".
6. МемСТ 12041-82 "Ауыл шаруашылығы дақылдарының тұқымдары. Ылғалдылығын анықтау әдістері".
7. МемСТ 12042-80 "Ауыл шаруашылығы дақылдарының тұқымдары. Аурулармен залалдануын анықтау әдістері".
8. МемСТ 12044-93 "Ауыл шаруашылығы дақылдарының тұқымдары. Тазалығын анықтау әдістері".
9. МемСТ 14189-81 "Ауыл шаруашылығы өсімдіктерінің тұқымдары. Сынамаларды іріктеу қағидалары".
10. МемСТ 52325-2005 "Ауыл шаруашылығы өсімдіктерінің тұқымдары. Сорттық және егістік сапасы. Жалпы техникалық шарттар".
11. ҚР СТ ISO 22000:2019 "Тамақ өнімдерінің қауіпсіздігі менеджменті жүйелері. Тамақ өнімдерін өндіру тізбегіне қатысатын ұйымдарға қойылатын талаптар".

СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ деңгейі:

Кәсіп атауы:

3

Білікті ауыл шаруашылығы жұмысшысы (аралас дақылдар)

5

Агроном-топырақтанушы

12. "Бау-бақша өсіретін және питомник ұстайтын фермер" кәсіп карточкасы:

Топ коды:

6113-1

Қызмет атауының коды:

6113-1-005

Кәсіп атауы:

Бау-бақша өсіретін және питомник ұстайтын фермер

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

4

СБШ бойынша қосалқы біліктілік деңгейі:


БТБА, БА және басқа да үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

"Жұмыстар мен жұмысшы кәсіптерінің бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығын (64-шығарылым) бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің 2025 жылғы 17 қаңтардағы № 499 бұйрығы.
IV бөлік
19-бөлім. Өсімдік шаруашылығы, су және орман шаруашылығындағы жұмысшылар кәсіптерінің жұмыстарының сипаттамалары.
62. Көшетхананы баптаушы.
1-параграф. Көшетхананы баптаушы.

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
ТжКБ (орта деңгейдегі маман)
Негізгі орта білім

Мамандық:
-

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Талап етілмейді

Формалды емес және информалды біліммен байланыс:


Кәсіптің басқа мүмкін атаулары:


Қызметтің негізгі мақсаты:

Питомник жағдайында ауыл шаруашылығы өнімдерін өндіру бойынша фермерлік шаруашылықтың тиімді қызметін ұйымдастыру.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1.Питомник өнімін өндіруді ұйымдастыру.
2.Питомниктің өндірістік қызметін басқару.

Қосымша еңбек функциялары:


1-еңбек функциясы: Питомник өнімін өндіруді ұйымдастыру

1-дағды:
Питомник қызметін ұйымдастыру

Машықтар:
1.Технологиялық жоспарларға сәйкес питомниктің өндірістік қызметін ұйымдастыру.
2.Тұқымдық және отырғызу материалына, тыңайтқыштарға, өсімдіктерді қорғау құралдарына, техника мен жабдықтарға қажеттілікті жоспарлау.
3.Питомникті материалдық-техникалық ресурстармен қамтамасыз етуді ұйымдастыру.
4.Өсірілген өнім мен отырғызу материалын өткізуді ұйымдастыру, жеткізушілермен және тұтынушылармен өзара іс-қимыл жасау.
Білімдер:
1.Отырғызу материалын, жеміс, жидек және сәндік дақылдарды өсіру технологиялары.
2.Питомниктерде қолданылатын техника, жабдықтар мен материалдардың түрлері.
3.Питомник өнімін сақтау, тасымалдау және өткізу талаптары.
4.Өнімді жеткізу және өткізу кезінде шарттық қатынастарды ұйымдастыру негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Дағды 2. Өндірістік процесті жоспарлау және бақылау

Машықтар:
1.Өндірістік жоспарлар мен маусымдық жұмыстардың орындалу кестесін әзірлеу.
2.Еңбек ресурстарына, техникаға, ыдысқа, материалдарға және қаржы қаражатына қажеттілікті жоспарлау.
3.Отырғызу материалын өсірудің барлық кезеңдерінде технологиялық операциялардың орындалуын бақылау.
4.Топырақты, тұқымдарды және отырғызу материалын дайындау сапасын бақылау.
5.Өсімдіктерді зиянкестерден, аурулардан және арамшөптерден қорғау жөніндегі іс-шараларды ұйымдастыру.
6.Питомник өнімін өсіру, күтіп-баптау және жинау процестерін бақылау.
7.Өсірілген өнімнің сақталуын қамтамасыз ету жөніндегі іс-шараларды ұйымдастыру.
Білімдер:
1.Питомник өнімін өсіру, сақтау және өткізу технологиялары.
2.Отырғызу материалы мен питомник өнімінің сапасын бағалау әдістері.
3.Өсімдіктерді қорғаудың заманауи технологиялары.
4.Өсімдіктердің аурулары мен зиянкестерін фитосанитариялық мониторингтеу және диагностикалау негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-еңбек функциясы:
Питомниктің өндірістік қызметін басқару

1-дағды:
Еңбекті қорғауды ұйымдастыру және өндірістік құжаттаманы жүргізу

Машықтар:
1.Еңбекті қорғау және қауіпсіздік техникасы бойынша нұсқамаларды ұйымдастыру.
2.Еңбекті қорғау, өндірістік санитария, өрт қауіпсіздігі талаптарының сақталуын бақылау.
3.Питомниктің өндірістік, есептік және есептілік құжаттамасын жүргізуді ұйымдастыру.
4.Жұмыстарды орындау кезінде экологиялық қауіпсіздік талаптарының орындалуын қамтамасыз ету.
Білімдер:
1.Қазақстан Республикасының еңбекті қорғау саласындағы заңнамасы.
2.Өндірістік санитария, өрт және экологиялық қауіпсіздік талаптары.
3.Питомниктің өндірістік және есептік құжаттамасын жүргізу тәртібі.
4.Өсімдіктерді қорғаудың химиялық және биологиялық құралдарын қауіпсіз қолдану талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Питомник қызметінің тиімділігін арттыруды ұйымдастыру

Машықтар:
1.Ауыл шаруашылығы техникасы мен жабдықтарын тиімді пайдалануды ұйымдастыру.
2.Селекциялық және питомниктік жұмыстардың жүргізілуін бақылау.
3.Отырғызу материалын өсірудің заманауи технологияларын енгізу.
4.Қызметкерлерді жұмысты қауіпсіз әрі тиімді орындау әдістеріне оқытуды ұйымдастыру.
5.Өндірістік көрсеткіштерді талдау және питомник қызметінің тиімділігін арттыру жөніндегі іс-шараларды әзірлеу.
6.Технологиялық регламенттер мен өнім сапасына қойылатын талаптардың сақталуын қамтамасыз ету.
Білімдер:
1.Питомниктану және бау-бақша шаруашылығының заманауи технологиялары.
2.Селекция, тұқым шаруашылығы және питомниктану саласындағы нормативтік-техникалық құжаттар.
3.Өндіріс тиімділігі мен өнім сапасын арттыру әдістері.
4.Ауыл шаруашылығы техникасы мен жабдықтарын пайдалану талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Командада жұмыс істей білу
Аналитикалық ойлау
Ұйымдастырушылық қабілет
Еңбектің оң нәтижесіне бағдарлану

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1. КО ТР 021/2011 "Тамақ өнімдерінің қауіпсіздігі туралы".
2. КО ТР 022/2011 "Тамақ өнімдерін таңбалау бөлігіндегі талаптар туралы".
3. КО ТР 039/2016 "Минералдық тыңайтқыштарға қойылатын талаптар туралы".
4. КО ТР 041/2017 "Химиялық өнімнің қауіпсіздігі туралы".
5. МемСТ 12038-84 "Ауыл шаруашылығы дақылдарының тұқымдары. Өнгіштігін анықтау әдістері".
6. МемСТ 12041-82 "Ауыл шаруашылығы дақылдарының тұқымдары. Ылғалдылығын анықтау әдістері".
7. МемСТ 12042-80 "Ауыл шаруашылығы дақылдарының тұқымдары. Аурулармен залалдануын анықтау әдістері".
8. МемСТ 12044-93 "Ауыл шаруашылығы дақылдарының тұқымдары. Тазалығын анықтау әдістері".
9. МемСТ 14189-81 "Ауыл шаруашылығы өсімдіктерінің тұқымдары. Сынамаларды іріктеу қағидалары".
10. МемСТ 52325-2005 "Ауыл шаруашылығы өсімдіктерінің тұқымдары. Сорттық және егістік сапасы. Жалпы техникалық шарттар".
11. ҚР СТ ISO 22000:2019 "Тамақ өнімдерінің қауіпсіздігі менеджменті жүйелері. Тамақ өнімдерін өндіру тізбегіне қатысатын ұйымдарға қойылатын талаптар".

СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ деңгейі:

Кәсіп атауы:

3

Білікті ауыл шаруашылығы жұмысшысы (аралас дақылдар)

5

Агроном (орта білікті)

13. "Питомник супервайзері (бригадирі)" кәсіп карточкасы:

Топ коды:

6113-1

Қызмет атауының коды:

6113-1-004

Кәсіп атауы:

Питомник супервайзері (бригадирі)

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

4

СБШ бойынша қосалқы біліктілік деңгейі:


БТБА, БА және басқа да үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
ТжКБ (орта деңгейдегі маман)

Мамандық:
-

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:


Формалды емес және информалды біліммен байланыс:


Кәсіптің басқа мүмкін атаулары:


Қызметтің негізгі мақсаты:

Питомниктің қызметін ұйымдастыру, есептіліктің уақтылы жүргізілуін қамтамасыз ету, маркетингтік іс-шараларды жүргізу, негізгі және қосалқы жабдықтарды, өсімдіктерді қорғау құралдары мен өзге де материалдық-техникалық ресурстарды жеткізушілермен өзара іс-қимыл жасау.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1.Питомник бригадасының жұмысын ұйымдастыру және үйлестіру.
2.Өндірістік процесті бақылау және питомникте заманауи технологияларды енгізу.

Қосымша еңбек функциялары:


1-еңбек функциясы: Питомник бригадасының жұмысын ұйымдастыру және үйлестіру

1-дағды:
Бригаданың өндірістік жұмыстарын ұйымдастыру

Машықтар:
1.Өндірістік тапсырмалар мен технологиялық регламенттерге сәйкес бригаданың жұмысын ұйымдастыру.
2.Өндірістік тапсырмаларды бригада қызметкерлері арасында бөліп, олардың орындалуын бақылау.
3.Отырғызу материалын өсіру кезінде технологиялық операциялардың уақытылы орындалуын қамтамасыз ету.
4.Еңбек, материалдық және техникалық ресурстарды ұтымды пайдалануды ұйымдастыру.
Білімдер:
1.Отырғызу материалын, жеміс, жидек және сәндік дақылдарды өсіру технологиялары.
2.Питомниктегі жұмыстарды орындауға қойылатын агротехникалық талаптар.
3.Өндірістік операцияларды орындаудың технологиялық регламенттері.
4.Питомникте еңбекті ұйымдастыру негіздері.


Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды: Еңбекті қорғау талаптарының сақталуын және жұмыстардың сапасын бақылау

Машықтар:
1.Қызметкерлерге жұмысты қауіпсіз орындау әдістері бойынша нұсқама жүргізу.
2.Еңбекті қорғау, өндірістік санитария және өрт қауіпсіздігі талаптарының сақталуын бақылау.
3.Зардап шеккен адамға алғашқы көмек көрсетуді ұйымдастыру және жазатайым оқиғалар туралы басшылыққа хабарлау.
4.Өндірістік операциялардың орындалу сапасын бақылау.
Білімдер:
1.Еңбекті қорғау, өндірістік санитария және өрт қауіпсіздігі талаптары.
2.Зардап шеккендерге алғашқы көмек көрсету қағидалары.
3.Орындалатын жұмыстар мен өсірілетін өнімнің сапасын бақылау әдістері.
4.Жұмыстарды орындау кезіндегі технологиялық регламенттердің талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-еңбек функциясы: Өндірістік процесті бақылау және питомникте заманауи технологияларды енгізу

1-дағды: Өсірудің заманауи технологияларын енгізуді ұйымдастыру

Машықтар:
1.Отырғызу материалын өсірудің заманауи технологияларын енгізуді ұйымдастыру.
2.Өндірістік кеңестерге қатысу және жұмыстарды ұйымдастыру мәселелерін шешуге қатысу.
3.Заманауи агротехникалық тәсілдер мен технологиялардың қолданылуын бақылау.
4.Еңбек өнімділігі мен өнім сапасын арттыруға бағытталған іс-шараларды енгізуге ықпал ету.
Білімдер:
1.Питомниктану саласындағы заманауи технологиялар.
2.Отырғызу материалын өсірудің озық агротехникалық тәсілдері.
3.Тыңайтқыштарды, өсімдіктерді қорғау құралдарын қолдану және суару негіздері.
4.Питомник өнімін өндіру тиімділігін арттыру әдістері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды: Өндірістік есеп пен есептілікті жүргізу

Машықтар:
1.Орындалған жұмыстар мен материалдық ресурстардың пайдаланылуына есеп жүргізу.
2.Бастапқы өндірістік құжаттаманы ресімдеу.
3.Бригада жұмысының нәтижелері бойынша есептілікті дайындау.
4.Технологиялық құжаттама талаптарының сақталуын бақылау.
Білімдер:
1.Өндірістік және есептік құжаттаманы жүргізу тәртібі.
2.Бастапқы есептік құжаттарды ресімдеу қағидалары.
3.Өндірістік есеп пен есептілікті жүргізу негіздері.
4.Өндірістік қызметті ұйымдастыруға қатысты нормативтік құжаттардың талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жауапкершілік
Командада жұмыс істей білу Тәртіптілік

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1. КО ТР 021/2011 "Тамақ өнімдерінің қауіпсіздігі туралы".
2. КО ТР 022/2011 "Тамақ өнімдерін таңбалау бөлігіндегі талаптар туралы".
3. КО ТР 039/2016 "Минералдық тыңайтқыштарға қойылатын талаптар туралы".
4. КО ТР 041/2017 "Химиялық өнімнің қауіпсіздігі туралы".
5. МемСТ 12038-84 "Ауыл шаруашылығы дақылдарының тұқымдары. Өнгіштігін анықтау әдістері".
6. МемСТ 12041-82 "Ауыл шаруашылығы дақылдарының тұқымдары. Ылғалдылығын анықтау әдістері".
7. МемСТ 12042-80 "Ауыл шаруашылығы дақылдарының тұқымдары. Аурулармен залалдануын анықтау әдістері".
8. МемСТ 12044-93 "Ауыл шаруашылығы дақылдарының тұқымдары. Тазалығын анықтау әдістері".
9. МемСТ 14189-81 "Ауыл шаруашылығы өсімдіктерінің тұқымдары. Сынамаларды іріктеу қағидалары".
10. МемСТ 52325-2005 "Ауыл шаруашылығы өсімдіктерінің тұқымдары. Сорттық және егістік сапасы. Жалпы техникалық шарттар".
11. ҚР СТ ISO 22000:2019 "Тамақ өнімдерінің қауіпсіздігі менеджменті жүйелері. Тамақ өнімдерін өндіру тізбегіне қатысатын ұйымдарға қойылатын талаптар".

СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ деңгейі:

Кәсіп атауы:

3

Білікті ауыл шаруашылығы жұмысшысы (аралас дақылдар)

5

Агроном (орта білікті)

14. "Тұқым өсіруші" кәсіп карточкасы:

Топ коды:

6113-9

Қызмет атауының коды:

6113-9-002

Кәсіп атауы:

Тұқым өсіруші

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

4

СБШ бойынша қосалқы біліктілік деңгейі:


БТБА, БА және басқа да үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

"Жұмыстар мен жұмысшы кәсіптерінің бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығын (64-шығарылым) бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің 2025 жылғы 17 қаңтардағы № 499 бұйрығы.
19-бөлім. Өсімдік шаруашылығы, су және орман шаруашылығындағы жұмысшылар кәсіптерінің жұмыстарының сипаттамалары
67. Тұқым өсіруші.
1-параграф. Тұқым өсіруші.

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
ТжКБ (орта деңгейдегі маман)

Мамандық:
-

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Талап етілмейді

Формалды емес және информалды біліммен байланыс:


Кәсіптің басқа мүмкін атаулары:


Қызметтің негізгі мақсаты:

Питомник жағдайында тұқымдарды өңдеу, олардың сапасын айқындау және отырғызу материалын өндіру.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1.Питомникте топырақты дайындау, отырғызу және отырғызу материалын өсіру жұмыстарын орындау
2.Сақтауға отырғызу үшін тұқым және отырғызу материалын дайындау

Қосымша еңбек функциялары:


1-еңбек функциясы: Питомникте топырақты дайындау, отырғызу және отырғызу материалын өсіру жұмыстарын орындау

1-дағды: Отырғызу материалын отырғызуға дайындау

Машықтар:
1.Тұқымдарды, қалемшелерді, өскіндерді және көшеттерді отырғызуға дайындау.
2.Отырғызу материалының сапасын анықтау.
3.Белгіленген талаптарға сәйкес келетін сау отырғызу материалын іріктеу.
4.Отырғызу материалын түрлері мен сапасына қарай сұрыптау.
5.Отырғызу материалын өсіру технологиясына сәйкес дайындау.
Білімдер:
1.Егіншілік, өсімдік шаруашылығы және агрохимия негіздері.
2.Отырғызу материалына қойылатын агротехникалық талаптар.
3.Тұқымдар мен отырғызу материалын отырғызуға дайындау әдістері.
4.Отырғызу материалының әртүрлі түрлерін отырғызу тәсілдері.
5.Тұқымдар мен отырғызу материалының сорттық және егістік сапасына қойылатын талаптар.
6.Питомниктерде отырғызу материалын өсіру технологиялары.


Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді


2-дағды:
Топырақты дайындау және отырғызу жұмыстарын орындау

Машықтар:
1.Топырақты отырғызу материалын отырғызуға әзірлеу.
2.Технологиялық талаптарға сәйкес топырақты өңдеу және тыңайтқыштарды енгізу.
3.Қол құралдары мен шағын механикаландыру құралдарын пайдалану.
4.Тұқымдарды, өскіндерді, көшеттерді және қалемшелерді отырғызу.
5.Топырақты дайындау сапасы мен отырғызу технологиясының сақталуын бақылау.
6.Арамшөптермен күресу жөніндегі іс-шараларды орындау.
Білімдер:
1.Топырақты өңдеу тәсілдері.
2.Ауыл шаруашылығы құралдарының түрлері мен мақсаты.
3.Органикалық және минералдық тыңайтқыштарды енгізу қағидалары.
4.Топырақты дайындау және өсімдіктерді отырғызу технологиялары.
5.Отырғызу жұмыстарын орындау кезіндегі еңбекті қорғау талаптары.
6.Шағын механикаландыру құралдарын қолдану негіздері.


Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-еңбек функциясы:
Отырғызу материалын күтіп-баптау, қазып алу, сақтауға және өткізуге дайындау жұмыстарын орындау

1-дағды:
Отырғызу материалын күтіп-баптау

Машықтар:
1.Өскіндерді, көшеттерді және отырғызу материалының басқа түрлерін күтіп-баптау жұмыстарын орындау.
2.Суару, топырақты қопсыту және арамшөптерді жою жұмыстарын жүргізу.
3.Өсімдіктердің жай-күйін бақылау және аурулар мен зиянкестердің зақымдау белгілерін анықтау.
4.Өсімдіктерді қорғау жөніндегі іс-шараларды орындау.
5.Отырғызу материалын қазып алу мерзімдерін айқындау.
Білімдер:
1.Отырғызу материалын өсіру технологиялары.
2.Өсірілетін дақылдардың биологиялық ерекшеліктері.
3.Өсімдіктерді күтіп-баптаудың агротехникалық тәсілдері.
4.Өсімдіктерді қорғау негіздері.
5.Ауыл шаруашылығы құралдары мен жабдықтарын пайдалану қағидалары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Отырғызу материалын сақтауға және өткізуге дайындау

Машықтар:
1.Отырғызу материалын қазып алу, сұрыптау және сақтауға дайындау жұмыстарын орындау.
2.Отырғызу материалын тазалау, буып-түю және таңбалау жұмыстарын жүргізу.
3.Отырғызу материалын сақтау шарттарының сақталуын қамтамасыз ету.
4.Отырғызу материалын тасымалдауға және өткізуге дайындау.
5.Өткізу алдында отырғызу материалының сапасын бақылау.
Білімдер:
1.Отырғызу материалының сапасына қойылатын талаптар.
2.Отырғызу материалын сақтау және тасымалдау қағидалары.
3.Отырғызу материалын жинағаннан кейін дайындау технологиялары.
4.Питомник өнімін буып-түю және таңбалау тәсілдері.
5.Сақтау және өткізу жұмыстарын орындау кезіндегі еңбекті қорғау талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жауапкершілік
Командада жұмыс істей білу Аналитикалық ойлау

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1. КО ТР 021/2011 "Тамақ өнімдерінің қауіпсіздігі туралы".
2. КО ТР 022/2011 "Тамақ өнімдерін таңбалау бөлігіндегі талаптар туралы".
3. КО ТР 039/2016 "Минералдық тыңайтқыштарға қойылатын талаптар туралы".
4. КО ТР 041/2017 "Химиялық өнімнің қауіпсіздігі туралы".
5. МемСТ 12038-84 "Ауыл шаруашылығы дақылдарының тұқымдары. Өнгіштігін анықтау әдістері".
6. МемСТ 12041-82 "Ауыл шаруашылығы дақылдарының тұқымдары. Ылғалдылығын анықтау әдістері".
7. МемСТ 12042-80 "Ауыл шаруашылығы дақылдарының тұқымдары. Аурулармен залалдануын анықтау әдістері".
8. МемСТ 12044-93 "Ауыл шаруашылығы дақылдарының тұқымдары. Тазалығын анықтау әдістері".
9. МемСТ 14189-81 "Ауыл шаруашылығы өсімдіктерінің тұқымдары. Сынамаларды іріктеу қағидалары".
10. МемСТ 52325-2005 "Ауыл шаруашылығы өсімдіктерінің тұқымдары. Сорттық және егістік сапасы. Жалпы техникалық шарттар".
11. ҚР СТ ISO 22000:2019 "Тамақ өнімдерінің қауіпсіздігі менеджменті жүйелері. Тамақ өнімдерін өндіру тізбегіне қатысатын ұйымдарға қойылатын талаптар".

СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ деңгейі:

Кәсіп атауы:

3

Білікті ауыл шаруашылығы жұмысшысы (аралас дақылдар)

5

Агроном (орта білікті)

15. "Агроном (біліктілік деңгейі орташа)" кәсіпт карточкасы:

Топ коды:

3142-0

Қызмет атауының коды:

3142-0-001

Кәсіп атауы:

Агроном (біліктілік деңгейі орташа)

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

5

СБШ бойынша қосалқы біліктілік деңгейі:


БТБА, БА және басқа да үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

"Ауыл шаруашылығы ұйымдарының басшылары мен мамандары лауазымдарының үлгілік біліктілік сипаттамаларын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2019 жылғы 21 тамыздағы № 307 бұйрығына өзгерістер енгізу туралы Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2025 жылғы 5 қыркүйектегі № 282 бұйрығы.
2-бөлім. Мамандар лауазымы
1-параграф. Агроном (санаты жоқ агроном)

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
Жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Агрономия

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Жоғары білім (және/немесе бакалавр, магистратура, философия докторы РhD, бейіні бойынша доктор) өсімдік шаруашылығы және/немесе мал шаруашылығы және/немесе ветеринария бағыттары бойынша және кәсіптік қызмет бағыты бойынша жұмыс өтілі 3 жылдан кем емес немесе техникалық және кәсіптік (арнаулы орта, орта кәсіптік) агрономия мамандығы бойынша білімі жұмыс өтіліне талап қойылмайды.

Формалды емес және информалды біліммен байланыс:


Кәсіптің басқа мүмкін атаулары:

2132-1-001 - Агроном

Қызметтің негізгі мақсаты:

Питомникте агротехникалық іс-шараларды ұйымдастыру және жүргізу.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1.Аудандастырылған, перспективалы және тапшы сұрыптардың тұқымдары мен отырғызу материалын тұқым шаруашылығы, көбейту және өсіру бойынша агротехникалық жұмыстарды орындау.
2.Питомникте жұмыстарды орындау кезінде өндірістік, есепке алу және есептік құжаттаманы жүргізу.

Қосымша еңбек функциялары:


1-еңбек функциясы:
Аудандастырылған, перспективалы және тапшы сұрыптардың тұқымдары мен отырғызу материалын тұқым шаруашылығы, көбейту және өсіру бойынша агротехникалық жұмыстарды орындау

1-дағды:
Жоғары сапалы тұқымдар мен отырғызу материалын өсіру

Машықтар:
1.Топырақты дайындау, себу, отырғызу және өсімдіктерді күтіп-баптау бойынша агротехникалық іс-шараларды орындау.
2.Өсіру технологиясына сәйкес органикалық және минералдық тыңайтқыштарды енгізу нормаларын есептеу.
3.Агротехникалық жұмыстарды орындауға арналған ауыл шаруашылығы техникасын, жабдықтары мен құрал-саймандарын таңдау.
4.Өсімдіктерді арамшөптерден, зиянкестерден және аурулардан қорғау іс-шараларын жүргізу.
Білімдер:
1.Питомникте тұқымдар мен отырғызу материалын өсіру технологиялары.
2.Өсірілетін дақылдардың агротехникасының негіздері.
3.Топырақ сапасына қойылатын талаптар және агротехникалық іс-шаралар.
4.Өсімдіктердің фитосанитариялық жағдайының негіздері және оларды қорғау әдістері.


Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Тұқым қорын қалыптастыру және отырғызу материалының сапасын қамтамасыз ету

Машықтар:
1.Тұқымдық егістіктерге апробация жүргізу.
2.Биологиялық және нақты өнімділікті анықтау.
3.Тұқымдар мен отырғызу материалының сапасын бағалау.
4.Тұқымдар мен отырғызу материалын сақтаудың оңтайлы жағдайлары мен мерзімдерін айқындау.
5.Өнімді сақтауға және өткізуге дайындау.
Білімдер:
1.Тұқымдар мен отырғызу материалының сапасына қойылатын талаптар.
2.Тұқымдардың егістік сапасын бағалау әдістері.
3.Тұқымдар мен отырғызу материалын сақтау қағидалары.
4.Сұрыптық және тұқымдық бақылаудың негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-еңбек функциясы: Питомникте жұмыстарды орындау кезінде өндірістік, есепке алу және есептік құжаттаманы жүргізу

1-дағды:
Өндірістік құжаттаманы жүргізу

Машықтар:
1.Тұқымдық және сұрыптық бақылау бойынша құжаттаманы рәсімдеу.
2.Орындалған агротехникалық жұмыстардың есебін жүргізу.
3.Өндірістік журналдар мен есептік құжаттарды рәсімдеу.
4.Өсірілген отырғызу материалының белгіленген талаптарға сәйкестігін анықтау.
Білімдер:
1.Қазақстан Республикасының тұқым шаруашылығы және питомник ісі саласындағы заңнамасы.
2.Тұқымдар мен отырғызу материалының сапасына қойылатын талаптарды белгілейтін ұлттық және мемлекетаралық стандарттар.
3.Өндірістік және есептік құжаттаманы жүргізу қағидалары.
4.Зертханалық жабдықтар мен өлшеу құралдарын пайдалану қағидалары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды: Отырғызу материалын өсіру тиімділігін арттыру жөніндегі іс-шараларды ұйымдастыру

Машықтар:
1.Тұқымдар мен отырғызу материалын өсірудің заманауи технологияларын қолдану.
2.Өсімдіктерді зиянкестерден, аурулардан және арамшөптерден қорғау жөніндегі іс-шараларды ұйымдастыру.
3.Агротехникалық іс-шаралардың тиімділігін бағалау.
4.Отырғызу материалын өсіру, сақтау және өткізуге дайындау технологияларының сақталуын бақылау.
Білімдер:
1.Отырғызу материалын өсірудің заманауи технологиялары.
2.Тұқымдар мен отырғызу материалының сапасын арттыру әдістері.
3.Өсімдіктерді қорғау технологиялары.
4.Тұқымдар мен отырғызу материалын сақтау, тасымалдау және өткізуге қойылатын талаптар.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Тәртіптілік Бастамашылық Қарым-қатынас

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1. КО ТР 021/2011 "Тамақ өнімдерінің қауіпсіздігі туралы".
2. КО ТР 022/2011 "Тамақ өнімдерін таңбалау бөлігіндегі талаптар туралы".
3. КО ТР 039/2016 "Минералдық тыңайтқыштарға қойылатын талаптар туралы".
4. КО ТР 041/2017 "Химиялық өнімнің қауіпсіздігі туралы".
5. МемСТ 12038-84 "Ауыл шаруашылығы дақылдарының тұқымдары. Өнгіштігін анықтау әдістері".
6. МемСТ 12041-82 "Ауыл шаруашылығы дақылдарының тұқымдары. Ылғалдылығын анықтау әдістері".
7. МемСТ 12042-80 "Ауыл шаруашылығы дақылдарының тұқымдары. Аурулармен залалдануын анықтау әдістері".
8. МемСТ 12044-93 "Ауыл шаруашылығы дақылдарының тұқымдары. Тазалығын анықтау әдістері".
9. МемСТ 14189-81 "Ауыл шаруашылығы өсімдіктерінің тұқымдары. Сынамаларды іріктеу қағидалары".
10. МемСТ 52325-2005 "Ауыл шаруашылығы өсімдіктерінің тұқымдары. Сорттық және егістік сапасы. Жалпы техникалық шарттар".
11. ҚР СТ ISO 22000:2019 "Тамақ өнімдерінің қауіпсіздігі менеджменті жүйелері. Тамақ өнімдерін өндіру тізбегіне қатысатын ұйымдарға қойылатын талаптар".

СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ деңгейі:

Кәсіп атауы:

4

Питомниктің супервайзері (бригадирі)

6

Агроном-топырақтанушы

16. "Агроном-топырақтанушы" кәсіп карточкасы:

Топ коды:

2132-3

Қызмет атауының коды:

2132-3-001

Кәсіп атауы:

Агроном-топырақтанушы

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

6

СБШ бойынша қосалқы біліктілік деңгейі:


БТБА, БА және басқа да үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

"Ауыл шаруашылығы ұйымдарының басшылары мен мамандары лауазымдарының үлгілік біліктілік сипаттамаларын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2019 жылғы 21 тамыздағы № 307 бұйрығына өзгерістер енгізу туралы Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2025 жылғы 5 қыркүйектегі № 282 бұйрығы.
2-бөлім. Мамандар лауазымы
19-параграф. Топырақтанушы

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық: Агрономия

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

І санатты: жоғары білім (және/немесе бакалавр, магистратура, философия докторы РhD, бейіні бойынша доктор) өсімдік шаруашылығы бағыты бойынша және ІІ санатты топырақтанушы лауазымындағы жұмыс өтілі 2 жылдан кем емес;
ІІ санатты: өсімдік шаруашылығы бағыты бойынша жоғары білім (және/немесе бакалавр, магистратура, философия докторы РhD, бейіні бойынша доктор) және санаты жоқ топырақтанушы лауазымындағы жұмыс өтілі 2 жылдан кем емес;
анаты жоқ : өсімдік шаруашылығы бағыты бойынша жоғары білім (және/немесе бакалавр, магистратура, философия докторы РhD, бейіні бойынша доктор) жұмыс өтілі талап етілмейді.

Формалды емес және информалды біліммен байланыс:


Кәсіптің басқа мүмкін атаулары:

Агроном

Қызметтің негізгі мақсаты:

Фитосанитариялық іс-шараларды ұйымдастыру және жүргізу, питомниктер жерлерін топырақ-агрохимиялық дайындауды басқару, топырақ құнарлылығының жай-күйі мен динамикасын бағалау.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1.Питомник жерлеріне топырақтық-агрохимиялық зерттеу жұмыстарын ұйымдастыру және жүргізу.
2.Питомник топырағының құнарлылық жағдайын бағалау, мониторингтеу және болжау.

Қосымша еңбек функциялары:


1-еңбек функциясы: Питомник жерлеріне топырақтық-агрохимиялық зерттеу жұмыстарын ұйымдастыру және жүргізу

1-дағды: Топырақтың жай-күйіне топырақтық-агрохимиялық бағалау жүргізу

Машықтар:
1.Белгіленген талаптарға сәйкес топырақ үлгілерін іріктеу.
2.Питомник топырағына агрохимиялық және экологиялық-токсикологиялық зерттеу жүргізу.
3.Топырақтың зертханалық зерттеу нәтижелерін талдау.
4.Органикалық және минералдық тыңайтқыштарды қолдану бойынша ұсынымдар әзірлеу.
Білімдер:
1.Топырақтану, агрохимия және агроэкология негіздері.
2.Қазақстан Республикасының топырақты қорғау және агрохимиялық құралдарды қолдану саласындағы нормативтік құқықтық актілері.
3.Топырақ үлгілерін іріктеу және агрохимиялық зерттеулер жүргізу әдістері.
4.Топырақ құнарлылығының көрсеткіштері және оларды анықтау әдістері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Топырақтық зерттеулерге материалдар дайындау

Машықтар:
1.Питомник аумағына топырақтық-географиялық зерттеу жүргізу.
2.Топырақ, агрохимиялық карталарды және топырақтың қоректік элементтермен қамтамасыз етілу картограммаларын жасау.
3.Топырақ үлгілерін зертханалық зерттеулерге дайындау.
4.Топырақтық зерттеу нәтижелері бойынша құжаттаманы жүргізу.
Білімдер:
1.Топырақтық зерттеу жүргізу әдістемелері.
2.Топырақ үлгілерін зертханалық талдауға дайындау қағидалары.
3.Жерлердің экологиялық мониторингі стандарттары.
4.Топырақты картографиялау негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-еңбек функциясы: Питомник топырағының құнарлылық жағдайын бағалау, мониторингтеу және болжау

1-дағды:
Топырақ құнарлылығына мониторинг жүргізу

Машықтар:
1.Топырақ құнарлылығы көрсеткіштерін бағалау.
2.Агрохимиялық зерттеулер мен фитосанитариялық мониторинг нәтижелерін талдау.
3.Топырақ құнарлылығын сақтау және арттыру бойынша ұсынымдар әзірлеу.
4.Тыңайтқыштарды қолдану мен агротехникалық іс-шаралардың тиімділігін бағалау.
Білімдер:
1.Топырақ құнарлылығын мониторингтеу әдістері.
2.Топырақ құнарлылығын сақтау және арттырудың заманауи технологиялары.
3.Өндірістік және агрохимиялық құжаттаманы жүргізуге қойылатын талаптар.
4.Агрохимиялық зерттеулер нәтижелерін өңдеуге арналған заманауи бағдарламалық құралдар.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Топырақ құнарлылығының өзгеруін болжау

Машықтар:
1.Агрохимиялық және топырақтық зерттеулердің нәтижелері бойынша құжаттаманы рәсімдеу.
2.Зертханалық талдаулар мен агрохимиялық зерттеулердің нәтижелерін өңдеу.
3.Мониторинг нәтижелері негізінде топырақ құнарлылығының өзгеруін болжау.
4.Питомник жерлерін ұтымды пайдалану бойынша ұсынымдар әзірлеу.
Білімдер:
1.Топырақ құнарлылығының өзгеруін болжау әдістері.
2.Топырақтық зерттеулер нәтижелерін өңдеудің заманауи технологиялары.
3.Топырақтың жай-күйін ескере отырып, тыңайтқыштар мен өсімдіктерді қорғау құралдарын қолдану негіздері.
4.Ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлерді ұтымды пайдалану және қорғау талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Командада жұмыс істей білу Аналитикалық ойлау Бастамашылық

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1. КО ТР 021/2011 "Тамақ өнімдерінің қауіпсіздігі туралы".
2. КО ТР 022/2011 "Тамақ өнімдерін таңбалау бөлігіндегі талаптар туралы".
3. КО ТР 039/2016 "Минералдық тыңайтқыштарға қойылатын талаптар туралы".
4. КО ТР 041/2017 "Химиялық өнімнің қауіпсіздігі туралы".
5. МемСТ 12038-84 "Ауыл шаруашылығы дақылдарының тұқымдары. Өнгіштігін анықтау әдістері".
6. МемСТ 12041-82 "Ауыл шаруашылығы дақылдарының тұқымдары. Ылғалдылығын анықтау әдістері".
7. МемСТ 12042-80 "Ауыл шаруашылығы дақылдарының тұқымдары. Аурулармен залалдануын анықтау әдістері".
8. МемСТ 12044-93 "Ауыл шаруашылығы дақылдарының тұқымдары. Тазалығын анықтау әдістері".
9. МемСТ 14189-81 "Ауыл шаруашылығы өсімдіктерінің тұқымдары. Сынамаларды іріктеу қағидалары".
10. МемСТ 52325-2005 "Ауыл шаруашылығы өсімдіктерінің тұқымдары. Сорттық және егістік сапасы. Жалпы техникалық шарттар".
11. ҚР СТ ISO 22000:2019 "Тамақ өнімдерінің қауіпсіздігі менеджменті жүйелері. Тамақ өнімдерін өндіру тізбегіне қатысатын ұйымдарға қойылатын талаптар".

СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ деңгейі:

Кәсіп атауы:

5

Орта білікті агроном

7

Питомник меңгерушісі

17. "Питомник меңгерушісі" кәсіп карточкасы:

Топ коды:

1310-1

Қызмет атауының коды:

1310-1-026

Кәсіп атауы:

Питомник меңгерушісі

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

7

СБШ бойынша қосалқы біліктілік деңгейі:


БТБА, БА және басқа да үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

"Ауыл және балық шаруашылығы ұйымдарының басшылары мен мамандары лауазымдарының үлгілік біліктілік сипаттамаларын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2019 жылғы 21 тамыздағы № 307 бұйрығы (Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2019 жылғы 22 тамызда № 19280 болып тіркелген).
19-параграф. Өсімдіктерді қорғау жөніндегі бас агроном

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
жоғары оқу орнынан кейінгі білім (магистратура, резидентура)

Мамандық: Агрономия

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Жоғары білім (және/немесе бакалавр, магистратура, философия докторы РhD, бейіні бойынша доктор) өсімдік шаруашылығы және/немесе мал шаруашылығы және/немесе ветеринария бағыттары бойынша және кәсіптік қызмет бағыты бойынша жұмыс өтілі 5 жылдан кем емес.

Формалды емес және информалды біліммен байланыс:


Кәсіптің басқа мүмкін атаулары:

1310-1-024 Бөлімше меңгерушісі (ауыл шаруашылығында)

Қызметтің негізгі мақсаты:

Жоғары сапалы отырғызу материалын өсіруге, сақтауға және өткізуге бағытталған питомниктің жыл бойғы қызметін ұйымдастыру және басқару.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1.Питомниктің қызметін жоспарлау, ұйымдастыру және үйлестіру.
2.Өндірістік ресурстарды басқару және питомниктің тиімді жұмыс істеуін қамтамасыз ету.

Қосымша еңбек функциялары:


1-еңбек функциясы: Питомниктің қызметін жоспарлау, ұйымдастыру және үйлестіру

1-дағды:
Питомниктің қызметін жоспарлау

Машықтар:
1.Питомниктің өндірістік қызметінің жоспарларын әзірлеу.
2.Өндірістік міндеттерге сәйкес отырғызу материалын өсіру көлемін жоспарлау.
3.Өндірістік жоспарлардың орындалуын ұйымдастыру және олардың іске асырылуын бақылау.
4.Питомниктің қызмет нәтижелерін талдау және өндіріс тиімділігін арттыру жөнінде ұсыныстар әзірлеу.
Білімдер:
1.Отырғызу материалын өсіру технологиялары.
2.Агрономия, питомник ісі және ауыл шаруашылығы өндірісін ұйымдастыру негіздері.
3.Отырғызу материалының сапасына қойылатын талаптар.
4.Өндірістік қызметті жоспарлау және ұйымдастыру әдістері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Не требуется

2-дағды:
Питомниктің өндірістік қызметін ұйымдастыру

Машықтар:
1.Отырғызу материалын өсіру, күтіп-баптау, сақтау және өткізу жұмыстарын ұйымдастыру.
2.Питомникті қажетті материалдық-техникалық ресурстармен қамтамасыз ету.
3.Персоналдың жұмысын ұйымдастыру және өндірістік тапсырмаларды бөлу.
4.Технологиялық процестердің және өндірістік тәртіптің сақталуын бақылау.
Білімдер:
1.Өсірілетін өсімдіктердің биологиялық ерекшеліктері.
2.Питомник ісінің заманауи технологиялары.
3.Еңбекті ұйымдастыру және өндірістік процестерді басқару.
4.Еңбекті қорғау, өндірістік санитария және өрт қауіпсіздігі талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-еңбек функциясы: Өндірістік ресурстарды басқару және питомниктің тиімді жұмыс істеуін қамтамасыз ету

1-дағды:
Материалдық-техникалық ресурстарды басқару

Машықтар:
1.Материалдық-техникалық ресурстарды есепке алуды және ұтымды пайдалануды ұйымдастыру.
2.Ауыл шаруашылығы техникасының, жабдықтардың және өндірістік құрал-саймандардың жай-күйін бақылау.
3.Өндірістік жұмыстарды орындауға қажетті материалдық ресурстарға деген қажеттілікті жоспарлау.
4.Жабдықтарға уақтылы техникалық қызмет көрсетуді және жөндеуді ұйымдастыру.
Білімдер:
1.Материалдық-техникалық ресурстарды есепке алу тәртібі.
2.Ауыл шаруашылығы техникасы мен жабдықтарын пайдалану қағидалары.
3.Материалдық ресурстардың шығыс нормалары.
4.Қоймалық есепке алу және материалдық құндылықтарды сақтау негіздері.


Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Питомниктің өндірістік қызметін бақылау

Машықтар:
1.Отырғызу материалын өсіру кезінде технологиялық процестердің сақталуын бақылау.
2.Еңбекті қорғау, өндірістік санитария және өрт қауіпсіздігі талаптарының сақталуын қамтамасыз ету.
3.Еңбекті қорғау және қауіпсіздік техникасы бойынша нұсқамаларды ұйымдастыру.
4.Өндірістік құжаттаманың жүргізілуін және өндірістік тапсырмалардың орындалуын бақылау.
Білімдер:
1.Питомниктегі өндірістік процесті ұйымдастыру негіздері.
2.Қазақстан Республикасының еңбекті қорғау саласындағы заңнамасы.
3.Өндірістік санитария, өрт және экологиялық қауіпсіздік талаптары.
4.Өндірістік құжаттаманы жүргізу қағидалары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Командада жұмыс істей білу Аналитикалық ойлау
Қарым-қатынас
Инновацияға бейімділік

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1. КО ТР 021/2011 "Тамақ өнімдерінің қауіпсіздігі туралы".
2. КО ТР 022/2011 "Тамақ өнімдерін таңбалау бөлігіндегі талаптар туралы".
3. КО ТР 039/2016 "Минералдық тыңайтқыштарға қойылатын талаптар туралы".
4. КО ТР 041/2017 "Химиялық өнімнің қауіпсіздігі туралы".
5. МемСТ 12038-84 "Ауыл шаруашылығы дақылдарының тұқымдары. Өнгіштігін анықтау әдістері".
6. МемСТ 12041-82 "Ауыл шаруашылығы дақылдарының тұқымдары. Ылғалдылығын анықтау әдістері".
7. МемСТ 12042-80 "Ауыл шаруашылығы дақылдарының тұқымдары. Аурулармен залалдануын анықтау әдістері".
8. МемСТ 12044-93 "Ауыл шаруашылығы дақылдарының тұқымдары. Тазалығын анықтау әдістері".
9. МемСТ 14189-81 "Ауыл шаруашылығы өсімдіктерінің тұқымдары. Сынамаларды іріктеу қағидалары".
10. МемСТ 52325-2005 "Ауыл шаруашылығы өсімдіктерінің тұқымдары. Сорттық және егістік сапасы. Жалпы техникалық шарттар".
11. ҚР СТ ISO 22000:2019 "Тамақ өнімдерінің қауіпсіздігі менеджменті жүйелері. Тамақ өнімдерін өндіру тізбегіне қатысатын ұйымдарға қойылатын талаптар".

СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ деңгейі:

Кәсіп атауы:

6

Агроном-топырақтанушы

8

Бас агроном

4-тарау. Кәсіптік стандарттың техникалық деректері

      18. Мемлекеттік органның атауы: Қазакстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі.

      Жоба жетекшісі: Насырханова Б.К. E-mail: b.nasyrhanova@nasec.kz, ұялы тел: +7 (771) 375 80 45.

      19. Әзірлеуге қатысқан ұйымдар (кәсіпорындар): Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігінің "Ұлттық аграрлық ғылыми-білім беру орталығы" коммерциялық емес акционерлік қоғамы.

      20. Авторлары: Д.Н. Сәрсекова - Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университетінің Орман шаруашылығы және жер ресурстары факультетінің деканы, ауыл шаруашылығы ғылымдарының докторы, профессор. E-mail: dani999@mail.ru

      Р.Ж. Әбдукерім - Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университетінің "Көкөніс шаруашылығы, өсімдік қорғау және карантин" кафедрасының меңгерушісі, PhD.

      Техникалық көмек көрсетуші: М.Б. Кенжеғұлова, ұялы тел.: +7 (775) 603 30 97, E-mail: m.kenzhegulova@nasec.kz

      21. Кәсіптік біліктілік жөніндегі салалық кеңес: 2026 жылғы 5 мамырдағы № 176 бұйрық.

      22. Кәсіптік біліктілік жөніндегі ұлттық орган:

      23. Қазақстан Республикасының "Атамекен" ұлттық кәсіпкерлер палатасы: 2026 ж. 20.04.№582.

      24. Нұсқа нөмірі және шығарылған жылы:

      25. Болжамды қайта қарау күні: 2029 жылғы 26 қазан.

  2026 жылғы 8 қазандағы
№ 355 бұйрығына 2-қосымша

"Жылыжай көкөністері мен жидектерін өндіру" кәсіптік стандарты

1-тарау. Жалпы ережелер

      1. Кәсіптік стандарттың қолдану аясы: "Жылыжай көкөністері мен жидектерін өндіру" кәсіптік стандарты "Кәсіптік біліктілік туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 5-бабына сәйкес әзірленген.

      Кәсіптік стандарт жұмыскерлердің кәсіптік қызметтің белгілі бір түрін жүзеге асыруы, оның ішінде белгілі бір еңбек функцияларын орындауы үшін қажетті, сондай-ақ жоғары, жоғары оқу орнынан кейінгі, техникалық және кәсіптік білім беру ұйымдарының білім беру бағдарламаларын әзірлеуде біліктілік деңгейлерін айқындауға арналған.

      2. Осы кәсіптік стандартта мынадай терминдер мен анықтамалар қолданылады:

      1) көкөніс шаруашылығы – ашық және қорғалған топырақ жағдайында көкөніс дақылдарын өсірумен айналысатын өсімдік шаруашылығының саласы;

      2) қорғалған топырақтағы көкөніс шаруашылығы – ерте, маусымнан тыс және жыл бойы өнім алу мақсатында қорғалған топырақ құрылыстарында көкөніс дақылдарын, көшеттерді және отырғызу материалын өсіру бағыты;

      3) көшет және отырғызу материалы – көкөніс дақылдары мен жидектерден ерте, маусымнан тыс және жоғары өнім алу мақсатында тұрақты орынға отырғызуға арналған жас өсімдіктер;

      4) жылыжай – жарық өткізгіш жабындысы бар, реттелетін микроклимат жағдайында көкөніс дақылдарын, жидектерді және отырғызу материалын өсіруге арналған қорғалған топырақтың күрделі немесе уақытша құрылысы;

      5) қорғалған топырақ – маусымға қарамастан қоршаған орта жағдайларын реттеу арқылы көкөніс дақылдарын, жидектерді және отырғызу материалын өсіруге арналған құрылыстар мен технологиялардың жиынтығы;

      6) жылыжай микроклиматы – өсімдіктердің өсуін, дамуын және өнім беруін қамтамасыз ететін жылыжай ішіндегі температура, ауаның салыстырмалы ылғалдылығы, жарықтандыру, көмірқышқыл газының концентрациясы және ауа алмасу көрсеткіштерінің жиынтығы;

      7) фертигация – ерітілген тыңайтқыштарды тамшылатып суару жүйесі арқылы суарумен бірге енгізу технологиясы;

      8) тамшылатып суару – суды өсімдіктің тамыр аймағына мөлшерлеп жеткізуді қамтамасыз ететін суару тәсілі;

      9) субстрат – өсімдіктерді топырақтың орнына немесе топырақпен бірге өсіруге пайдаланылатын табиғи немесе жасанды орта;

      10) информалды білім беру – білім беру ұйымдарынан тыс күнделікті қызмет барысында алынатын және оқу нәтижелерін растайтын құжат бермейтін білім беру түрі;

      11) формалды емес білім беру – оқыту орны, мерзімдері мен нысаны ескерілмей, білім беру қызметтерін ұсынатын ұйымдар жоспарланған, ұйымдастырған және жүзеге асыратын және оқыту нәтижелерін растаушы құжат беріле отырып жүргізілетін білім беру түрі;

      12) кәсіптік кіші топ – еңбек функцияларының тұтас жиынтығымен қалыптастырылған және олардың құзыреттерін орындау үшін қажетті саланың кәсіптік тобының бір бөлігі;

      13) кәсіптік топ – ортақ интеграциялық негізі бар және оларды орындау үшін еңбек функциялары мен құзыреттерінің ұқсас жиынтығын болжайтын саланың кәсіптік кіші топтарының жиынтығы;

      14) біліктілік – жұмыскердің нақты еңбек функцияларын сапалы орындауға дайындық дәрежесі;

      15) біліктілік деңгейі – күрделілік, еңбек әрекеттерінің стандарттылығы, жауапкершілік және дербестік параметрлері бойынша сараланатын жұмыскердің даярлық деңгейіне және құзыретіне қойылатын талаптардың жиынтығы;

      16) еңбек функциясы – еңбек процесінің бір немесе бірнеше міндеттерін шешуге бағытталған өзара байланысты әрекеттер жиынтығы;

      17) кәсiптiк стандарт – кәсіптік қызметтің нақты саласында біліктілік деңгейіне, құзыреттеріне, мазмұнына, сапасына және еңбек жағдайларына қойылатын талаптарды айқындайтын стандарт

      18) кәсіп – арнайы даярлық нәтижесінде алынған және білім туралы тиісті құжаттармен расталатын белгілі бір білімді, іскерлікті және практикалық дағдыларды талап ететін адамның еңбек қызметінің негізгі түрі;

      19) салалық біліктілік шеңбері – салада танылатын біліктілік деңгейлерінің құрылымдық сипаттамасы;

      20) ұлттық біліктілік шеңбері – салалық біліктілік шеңберлерін, кәсіптік стандарттарды әзірлеу үшін деңгейлердің, біліктіліктердің, жалпы кәсіптік құзыреттердің бірыңғай шкаласын айқындайды;

      21) машықтар – қызметті жүзеге асыру және міндеттерді шешу мақсатында білімді пайдалану және құзыреттілік таныту қабілеті (логикалық, интуитивтік, шығармашылық және практикалық ойлауды пайдалану);

      22) білім – оқу және жеке тәжірибесі арқылы ақпаратты меңгеру нәтижесі, оқу немесе жұмыс саласына қатысты фактілер, қағидаттар, теория мен практика жиынтығы, біліктіліктің міндетті түрде бағалануға тиіс компоненті;

      23) құзыреттер – белгілі бір біліктілік деңгейіндегі кәсіптік қызметінде міндеттерді орындауды қамтамасыз ететін субъекті қызметінің сапасы;

      24) тәжірибе – саналы қызмет, белгілі бір уақыт аралығында меңгерілген және тиімді пайдаланыла алатын білім және дағды.

      3. Осы кәсіптік стандартта мынадай қысқартулар қолданылады:

      1) БА – Біліктілік анықтамалығы;

      2) ББХСС – Білім берудің халықаралық стандартты сыныптауышы;

      3) БТБА – Бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығы;

      4) КО – Кеден одағы;

      5) ТР –техникалық регламенті;

      6) ҚР – Қазақстан Республикасы;

      7) ҚР СТ – Қазақстан Республикасының стандарты;

      8) КС – Кәсіптік стандарт;

      9) МемСТ – Мемлекеттік стандарт;

      10) СБШ – Салалық біліктілік шеңбері;

      11) ҰБШ – Ұлттық біліктілік шеңбері;

      12) ISO – Стандарттау жөніндегі халықаралық ұйым (International Organization for Standardization).

2-тарау. Кәсіптік стандарттың паспорты

      4. Кәсіптік стандарттың атауы: Жылыжай көкөністері мен жидектерін өндіру

      5. Кәсіптік стандарттың коды: A01132064

      6. ЭҚЖЖ секциясын, бөлімін, тобын, сыныбын және кіші сыныбын көрсету: A Ауыл, орман және балық шаруашылығы

      Өсімдік және мал шаруашылығы, аңшылық және осы салаларда қызметтер ұсыну

      Бір- немесе екіжылдық дақылдарды өсіру

      01.13 Көкөністер, бақша дақылдарын, тамыр жемістілер мен түйнек жемістілерді өсіру

      01.13.2 Көкөністерді, олардың тұқымдары мен көшеттерін өсіру

      7. Кәсіптік стандарттың қысқаша сипаттамасы: Қорғалған топырақ жағдайында жылыжай көкөністері мен жидектерін өндіру, оның ішінде жапырақты, жемісті, тамыржемісті және пиязды көкөніс дақылдарын, саңырауқұлақтарды, бақ бүлдіргенін және басқа да жидек дақылдарын өсіру, сондай-ақ көкөніс және бақша дақылдарының тұқымдарын өндіру.

      8. Кәсіптер карточкаларының тізімі:

      1) Жабық топырақ жабдықтарының операторы - 3 СБШ деңгейі

      2) Көкөністерді ашық және жабық топырақта өсіру бойынша білікті жұмысшы - 4 СБШ деңгейі

      3) Өсімдіктерді қорғау жөніндегі жұмысшы - 4 СБШ деңгейі

      4) Гидропондық кәсіпорын жұмысшысы - 4 СБШ деңгейі

      5) Бөлімше (бригада, ауыл шаруашылығы учаскесі, ферма, цех) агрономы

      (біліктілік деңгейі орташа) - 5 СБШ деңгейі

      6) Агрохимик (біліктілік деңгейі орташа) - 5 СБШ деңгейі

      7) Агроном - 6 СБШ деңгейі

      8) Бас агроном - 8 СБШ деңгейі

3-тарау. Кәсіптер карточкалары

9. "Жабық топырақ жабдықтарының операторы" кәсіп карточкасы:

Топ коды :

8341-2

Қызмет атауының коды:

8341-2-010

Кәсіп атауы :

Жабық топырақ жабдықтарының операторы

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

3

СБШ бойынша қосалқы біліктілік деңгейі:


БТБА, БА және басқа да үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

"Жұмыстар мен жұмысшы кәсіптерінің бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығын (64-шығарылым) бекіту туралы"
Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің 2025 жылғы 17 қаңтардағы № 499 бұйрығы
IV бөлік
19-бөлім. Өсімдік шаруашылығы, су және орман шаруашылығындағы жұмысшылар кәсіптерінің жұмыстарының сипаттамалары.
60. Жабық топырақ жабдығының операторы.
1-параграф. Жабық топырақ жабдығының операторы.

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
ТжКБ (жұмысшы кәсіптер)

Мамандық:
-

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Талап етілмейді

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:


Кәсіптің басқа мүмкін атаулары:

6111-3-001 Гидропондық кәсіпорын жұмысшысы
6112-0-003 Жеміс-көкөніс өсіруші
6111-2-004 Көкөніс өсіруші

Қызметтің негізгі мақсаты:

Қорғалған топырақ жағдайында техникалық жабдықтарды пайдалана отырып, көкөніс және жидек дақылдарын өсіруге дайындау, өсіру және күтіп-баптау жөніндегі жұмыстардың уақтылы әрі сапалы орындалуын қамтамасыз ету.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1.Жылыжайдың технологиялық жабдықтарын пайдалану және олардың үздіксіз жұмысын қамтамасыз ету.
2.Көкөніс және жидек дақылдарын өсіру кезінде микроклимат параметрлерін бақылау және реттеу.

Қосымша еңбек функциялары:


1-еңбек функциясы: Жылыжайдың технологиялық жабдықтарын пайдалану және олардың үздіксіз жұмысын қамтамасыз ету

1-дағды:
Жылыжай жабдықтарын пайдалануға дайындау

Машықтар:
1.Технологиялық жабдықты жұмысқа дайындау.
2.Жылыту, желдету, суару, қосымша жарықтандыру және көмірқышқыл газын беру жүйелерінің жарамдылығын тексеру.
3.Бақылау-өлшеу аспаптарын пайдалану.
4.Жабдықты пайдалану кезінде еңбек қауіпсіздігі талаптарын сақтау.
Білімдер:
1.Қорғалған топырақтағы жабдықтардың құрылысы мен жұмыс істеу қағидаттары.
2.Жылыту, желдету, суару, қосымша жарықтандыру және климатты бақылау жүйелерінің мақсаты.
3.Технологиялық жабдықтарды пайдалану қағидалары.
4.Еңбек қауіпсіздігі және қауіпсіздік техникасы талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды: Жылыжай жабдықтарына техникалық қызмет көрсету

Машықтар:
1.Жабдықтарға профилактикалық тексеру жүргізу.
2.Жабдықтардың ақауларын анықтау.
3.Жабдықтарға ұсақ жөндеу жұмыстарын жүргізу және жекелеген бөлшектерін ауыстыру.
4.Жабдықтарды жөндеуге дайындау.
Білімдер:
1.Жабдықтарға техникалық қызмет көрсету мерзімділігі.
2.Жабдықтардың негізгі ақаулары және олардың алдын алу тәсілдері.
3.Бақылау-өлшеу аспаптарын пайдалану қағидалары.
4.Жылыжай жабдықтарына техникалық қызмет көрсету негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-еңбек функциясы: Көкөніс және жидек дақылдарын өсіру кезінде микроклимат параметрлерін бақылау және реттеу

1-дағды:
Микроклимат жүйелерін басқару

Машықтар:
1.Ауа температурасын реттеу.
2.Ауаның салыстырмалы ылғалдылығын реттеу.
3.Жылыту, желдету, суару және қосымша жарықтандыру жүйелерін басқару.
4.Микроклиматты басқарудың автоматты және жартылай автоматты жүйелерінің жұмысын бақылау.
Білімдер:
1.Көкөніс және жидек дақылдарының микроклимат параметрлеріне қойылатын талаптары.
2.Микроклимат жүйелерінің жұмыс режимдері.
3.Микроклиматты автоматты түрде реттеу қағидаттары.
4.Автоматтандырылған басқару жүйелерін пайдалану қағидалары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Өсірудің технологиялық режимдерін бақылау

Машықтар:
1.Температура, ауаның ылғалдылығы, жарықтандыру және көмірқышқыл газы мөлшерінің көрсеткіштерін бақылау.
2.Дақылдарды өсірудің технологиялық режимдерінің сақталуын қамтамасыз ету.
3.Су және қоректік ерітінділерді беру жабдықтарының жұмысын бақылау.
4.Бақылау-өлшеу аспаптарының көрсеткіштерін тіркеу.
Білімдер:
1.Өсірілетін көкөніс және жидек дақылдарының биологиялық ерекшеліктері.
2.Вегетацияның әртүрлі кезеңдеріндегі микроклиматтың оңтайлы параметрлері.
3.Жылу, жарық, су және қоректік ерітінділерді беру схемалары.
4.Дақылдарды өсірудің технологиялық регламенттерінің талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Командада жұмыс істей білу
Қарым-қатынас
Орындаушылық
Өз бетінше шешім қабылдай білу

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1.КО ТР 021/2011 "Тамақ өнімдерінің қауіпсіздігі туралы".
2.КО ТР 022/2011 "Тамақ өнімдерінің таңбалануына қойылатын талаптар".
3.КО ТР 005/2011 "Қаптаманың қауіпсіздігі туралы".
4.МемСТ 1726–2019 "Жаңа піскен қызанақ. Техникалық шарттар".
5.МемСТ 33953–2016 "Бөлшек саудада өткізілетін жаңа піскен қияр. Техникалық шарттар".
6.МемСТ 34325–2017 "Жаңа піскен тәтті бұрыш. Техникалық шарттар".
7.МемСТ 33954–2016 "Жаңа піскен баялды. Техникалық шарттар".
8.МемСТ 33980–2016 "Органикалық өндіріс өнімі. Өндіру, қайта өңдеу, таңбалау және өткізу қағидалары".

СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ деңгейі:

Кәсіп атауы :

4

Көкөністерді ашық және жабық топырақта өсіру бойынша білікті жұмысшы

5

Бөлімшенің (бригаданың, ауыл шаруашылығы учаскесінің, ферманың, цехтың) агрономы (біліктілігі орташа)

10. "Көкөністерді ашық және жабық топырақта өсіру бойынша білікті жұмысшы" кәсіп карточкасы:

Топ коды :

6111-2

Қызмет атауының коды:

6111-2-003

Кәсіп атауы :

Көкөністерді ашық және жабық топырақта өсіру бойынша білікті жұмысшы

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

4

СБШ бойынша қосалқы біліктілік деңгейі:


БТБА, БА және басқа да үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

"Жұмыстар мен жұмысшы кәсіптерінің бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығын (64-шығарылым) бекіту туралы"
Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің 2025 жылғы 17 қаңтардағы № 499 бұйрығы.
IV бөлік
19-бөлім. Өсімдік шаруашылығы, су және орман шаруашылығындағы жұмысшылар кәсіптерінің жұмыстарының сипаттамалары.
59. Көкөніс өсіруші.
1-параграф. Көкөніс өсіруші.

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
ТжКБ (орта деңгейдегі маман)

Мамандық:
-

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Талап етілмейді

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:


Кәсіптің басқа мүмкін атаулары:

6111-2-002 Картоп өсіруші
6111-2-001 Бақшашы
6111-3-001Гидропондық кәсіпорын жұмысшысы
6111-2-004 Көкөніс өсіруші

Қызметтің негізгі мақсаты:

Қорғалған топырақ жағдайында көкөніс және жидек дақылдарын өсіруге дайындау, өсіру және күтіп-баптау жұмыстарын орындау.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1.Қорғалған топырақ жағдайында көкөніс және жидек дақылдарын өсіру кезінде дайындық және қосалқы жұмыстарды орындау.
2.Көкөніс және жидек дақылдарын өсіру және күтіп-баптау жөніндегі технологиялық операцияларды орындау.

Қосымша еңбек функциялары:


1-еңбек функциясы: Қорғалған топырақ жағдайында көкөніс және жидек дақылдарын өсіру кезінде дайындық және қосалқы жұмыстарды орындау

1-дағды:
Жылыжайды жаңа өндірістік циклге дайындау

Машықтар:
1.Жылыжайды жаңа өндірістік циклге дайындау.
2.Жылыжайды дайындау кезінде арнайы құрал-саймандар мен жабдықтарды пайдалану.
3.Тұқымдық және отырғызу материалын дайындау.
4.Қажетті шығыс материалдарын (тұқым, отырғызу материалы, шпагат, клипстер, тыңайтқыштар және басқа да материалдар) пайдалану.
Білімдер:
1.Жылыжайды жаңа өндірістік циклге дайындау технологиялары.
2.Көкөніс және жидек дақылдарының тұқымдық және отырғызу материалын дайындау технологиялары.
3.Отырғызу материалын дайындау сапасына қойылатын талаптар.
4.Дайындық жұмыстарын орындау кезіндегі еңбек қауіпсіздігі талаптары.


Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды: Жылыжайда өнім жиналғаннан кейінгі жұмыстарды орындау

Машықтар:
1.Қол құралдарын пайдалана отырып, өсімдік қалдықтарын жинау және жою.
2.Өсіру сыйымдылықтарын топырақ қоспалары мен субстрат қалдықтарынан тазарту.
3.Жеке қорғаныш құралдарын пайдалану.
4.Өнім жиналғаннан кейінгі жұмыстарды орындау кезінде қауіпсіздік талаптарын сақтау.
Білімдер:
1.Жылыжайларды өсімдік қалдықтарынан тазарту тәсілдері.
2.Өсіру сыйымдылықтары мен субстраттарды тазарту технологиялары.
3.Жеке қорғаныш құралдарын қолдану қағидалары.
4.Ауыл шаруашылығы жұмыстарын жүргізу кезіндегі еңбек қауіпсіздігі талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Еңбек функциясы 2:
Көкөніс және жидек дақылдарын өсіру және күтіп-баптау жөніндегі технологиялық операцияларды орындау

1-дағды:
Көкөніс және жидек дақылдарын өсіруге дайындау

Машықтар:
1.Топырақтың, топырақ қоспаларының және субстраттардың зертханалық талдау нәтижелерін пайдалану.
2.Тұқымдық және отырғызу материалының сорттық және егістік сапасын анықтау.
3.Тұқымдық және отырғызу материалын залалсыздандыру жұмыстарын жүргізу.
4.Технологиялық талаптарға сәйкес залалсыздандыру құралдарын қолдану.
5.Арнайы анықтамалықтар мен ақпараттық дерекқорларды пайдалану.
Білімдер:
1.Тұқымдар мен отырғызу материалын себуге және отырғызуға дайындау технологиялары.
2.Ластаушы микрофлораның негізгі түрлері.
3.Өсімдіктерді өсіру мен күтіп-баптаудың агротехникалық тәсілдері.
4.Көкөніс және жидек дақылдарының шаруашылық пісу белгілері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Көшет өсіру және көкөніс пен жидек дақылдарын күтіп-баптау

Машықтар:
1.Себу, отырғызу және көшеттерді отырғызу мерзімдерін айқындау кезінде агрометеорологиялық ақпаратты пайдалану.
2.Жылыжайдағы микроклимат параметрлерін (температураны, ауаның ылғалдылығын және жарықтандыруды) реттеу.
3.Тыңайтқыштар мен өсуді реттейтін заттарды енгізу нормаларын есептеу.
4.Жылыжай дақылдарын көмірқышқыл газымен қоректендіру нормаларын есептеу.
5.Көкөніс және жидек дақылдарының шаруашылық пісу кезеңін анықтау.
6.Арнайы анықтамалықтар мен ақпараттық дерекқорларды пайдалану.
7.Жеке қорғаныш құралдарын қолдану.
Білімдер:
1.Вегетацияның әртүрлі кезеңдеріндегі көкөніс және жидек дақылдарының биологиялық ерекшеліктері.
2.Өткізуге арналған көкөніс және жидек өнімдерінің сапасына қойылатын талаптар.
3.Көкөніс және жидек өнімдерін сұрыптауға, буып-түюге, тасымалдауға және қысқа мерзімге сақтауға қойылатын талаптар.
4.Ауыл шаруашылығы жұмыстарын жүргізу кезіндегі еңбек қауіпсіздігі талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Командада жұмыс істей білу
Қарым-қатынас
Өз бетінше шешім қабылдай білу
Орындаушылық

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1.КО ТР 021/2011 "Тамақ өнімдерінің қауіпсіздігі туралы".
2.КО ТР 022/2011 "Тамақ өнімдерінің таңбалануына қойылатын талаптар".
3.КО ТР 005/2011 "Қаптаманың қауіпсіздігі туралы".
4.МемСТ 1726–2019 "Жаңа піскен қызанақ. Техникалық шарттар".
5.МемСТ 33953–2016 "Бөлшек саудада өткізілетін жаңа піскен қияр. Техникалық шарттар".
6.МемСТ 34325–2017 "Жаңа піскен тәтті бұрыш. Техникалық шарттар".
7.МемСТ 33954–2016 "Жаңа піскен баялды. Техникалық шарттар".
8.МемСТ 33980–2016 "Органикалық өндіріс өнімі. Өндіру, қайта өңдеу, таңбалау және өткізу қағидалары".

СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ деңгейі:

Кәсіп атауы :

3

Жабық топырақ жабдықтарының операторы

5

Бөлімшенің (бригаданың, ауыл шаруашылығы учаскесінің, ферманың, цехтың) агрономы (біліктілігі орташа)

11. "Өсімдіктерді қорғау жөніндегі жұмысшы" кәсіп карточкасы:

Топ коды :

6114-0

Қызмет атауының коды:

6114-0-005

Кәсіп атауы :

Өсімдіктерді қорғау жөніндегі жұмысшы

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

4

СБШ бойынша қосалқы біліктілік деңгейі:


БТБА, БА және басқа да үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
ТжКБ (орта деңгейдегі маман)

Мамандық:
-

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Талап етілмейді

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:


Кәсіптің басқа мүмкін атаулары:

3142-0-023 Жеміс өсіруші техник 6111-2-001 Бақшашы
6111-3-001 Гидропондық кәсіпорын жұмысшысы
6111-2-004 Көкөніс өсіруші

Қызметтің негізгі мақсаты:

Қорғалған топырақ жағдайында көкөніс және жидек дақылдарының зиянкестерімен, ауруларымен және арамшөптерімен күресу, олардың алдын алу және анықтау жөніндегі жұмыстар кешенін орындау.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1.Көкөніс және жидек дақылдарын зиянкестер мен аурулардан қорғау бойынша дайындық және профилактикалық іс-шараларды орындау.
2.Вегетация кезеңінде көкөніс және жидек дақылдарын қорғау жөніндегі іс-шараларды орындау.

Қосымша еңбек функциялары:


1-еңбек функциясы: Көкөніс және жидек дақылдарын зиянкестер мен аурулардан қорғау бойынша дайындық және профилактикалық іс-шараларды орындау

1-дағды:
Өсімдіктерді қорғау іс-шараларын жүргізуге арналған жабдықтарды, құрал-саймандарды және материалдарды дайындау

Машықтар:
1.Көкөніс және жидек дақылдарының ауруларына бастапқы көзбен шолып диагностика жүргізу.
2.Зиянкестердің негізгі түрлерін анықтау.
3.Қорғау іс-шараларын жүргізуге арналған жабдықтарды, құрал-саймандарды және механикаландыру құралдарын пайдалану.
4.Жабдықтар мен материалдарды жұмысқа дайындау.
Білімдер:
1.Жабдықтар мен құрал-саймандардың мақсаты және оларды қолдану қағидалары.
2.Көкөніс және жидек дақылдарының аурулары мен зиянкестерінің түрлері.
3.Өсімдіктерді қорғау құралдарын қолданудың негізгі тәсілдері.
4.Өсімдіктерді қорғау құралдарымен жұмыс істеу кезіндегі еңбекті қорғау талаптары.


Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Қорғау іс-шараларын жүргізуге жылыжайды, топырақты және жабдықтарды дайындау

Машықтар:
1.Өсімдіктерді қорғаудың биологиялық және химиялық құралдарын пайдалану.
2.Топырақты, субстраттарды және жабдықтарды залалсыздандыру жұмыстарын орындау.
3.Технологиялық талаптарды сақтай отырып, өңдеу жұмыстарын белгіленген мерзімде жүргізу.
4.Орындалған жұмыстардың сапасын бағалау.
Білімдер:
1.Топырақты, субстраттарды және жабдықтарды залалсыздандыру технологиялары.
2.Өсімдіктерді қорғау құралдарын қолдану тәсілдері.
3.Жүргізілетін өңдеу жұмыстарының сапасына қойылатын талаптар.
4.Еңбекті қорғау талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-еңбек функциясы: Вегетация кезеңінде көкөніс және жидек дақылдарын қорғау жөніндегі іс-шараларды орындау

1-дағды:
Көкөніс және жидек дақылдарының фитосанитариялық жай-күйіне мониторинг жүргізу

Машықтар:
1.Өсімдіктерді зиянкестер мен аурулардың болуына тексеру.
2.Зиянды организмдердің таралу дәрежесін анықтау.
3.Жұмыс көлемін және өсімдіктерді қорғау құралдарының шығын нормаларын есептеу.
4.Өсімдіктерді қорғау іс-шараларын орындау.
Білімдер:
1.Фитосанитариялық мониторинг жүргізу әдістері.
2.Зиянкестер мен ауру қоздырғыштарының биологиялық ерекшеліктері.
3.Өңдеу жұмыстарын жүргізуге қойылатын агротехникалық талаптар.
4.Қорғау іс-шараларын жүргізу кезіндегі еңбекті қорғау талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Өсімдіктерді қорғау іс-шараларын жүргізу

Машықтар:
1.Өсімдіктерді қорғау құралдарымен өңдеу жұмыстарын технологиялық регламенттерге сәйкес орындау.
2.Препараттардың шығын нормаларын сақтау.
3.Өсімдіктерді қорғау құралдарын қолданғаннан кейінгі күту мерзімдерін анықтау.
4.Жеке қорғаныс құралдарын пайдалану.
Білімдер:
1.Өсімдіктерді қорғау құралдарын қолдану технологиялары.
2.Пестицидтер мен биологиялық препараттарды қауіпсіз қолдануға қойылатын талаптар.
3.Өнімді жинауға дейінгі күту кезеңдері.
4.Еңбекті қорғау қағидалары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап еітлмейді

3-дағды:
Көкөніс және жидек дақылдарын қолайсыз факторлар мен зиянды организмдерден қорғау

Машықтар:
1.Жылыжайдағы микроклимат параметрлерін талдау.
2.Зиянкестер мен аурулардың даму деңгейін бағалау.
3.Арнайы анықтамалықтарды, өсімдіктерді қорғау құралдарының каталогтарын және ақпараттық дерекқорларды пайдалану.
4.Өсімдіктерді қорғаудың интеграцияланған әдістерін қолдану.
Білімдер:
1.Көкөніс және жидек дақылдарын қорғаудың заманауи технологиялары.
2.Өсімдіктерді қорғаудың биологиялық, химиялық және интеграцияланған әдістері.
3.Энтомофагтарды, микроорганизмдерді және феромондық тұзақтарды қолдануға қойылатын талаптар.
4.Өсімдіктерді қорғау құралдарымен жұмыс істеу кезіндегі қауіпсіздік талаптары.
5.Жеке қорғаныс құралдарын қолдану қағидалары.
6.Еңбекті қорғау талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Командада жұмыс істей білу
Қарым-қатынас
Өз бетінше шешім қабылдай білу Орындаушылық

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1.КО ТР 021/2011 "Тамақ өнімдерінің қауіпсіздігі туралы".
2.КО ТР 022/2011 "Тамақ өнімдерінің таңбалануына қойылатын талаптар".
3.КО ТР 005/2011 "Қаптаманың қауіпсіздігі туралы".
4.МемСТ 1726–2019 "Жаңа піскен қызанақ. Техникалық шарттар".
5.МемСТ 33953–2016 "Бөлшек саудада өткізілетін жаңа піскен қияр. Техникалық шарттар".
6.МемСТ 34325–2017 "Жаңа піскен тәтті бұрыш. Техникалық шарттар".
7.МемСТ 33954–2016 "Жаңа піскен баялды. Техникалық шарттар".
8.МемСТ 33980–2016 "Органикалық өндіріс өнімі. Өндіру, қайта өңдеу, таңбалау және өткізу қағидалары".

СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ деңгейі:

Кәсіп атауы :

3

Жабық топырақ жабдықтарының операторы

5

Агрохимик (орта білікті)

12. "Гидропондық кәсіпорын жұмысшысы" кәсіп карточкасы:

Топ коды :

6111-3

Қызмет атауының коды:

6111-3-001

Кәсіп атауы :

Гидропондық кәсіпорын жұмысшысы

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

4

СБШ бойынша қосалқы біліктілік деңгейі:


БТБА, БА және басқа да үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

"Жұмыстар мен жұмысшы кәсіптерінің бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығын (64-шығарылым) бекіту туралы"
Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің 2025 жылғы 17 қаңтардағы № 499 бұйрығы.
IV бөлік
19-бөлім. Өсімдік шаруашылығы, су және орман шаруашылығындағы жұмысшылар кәсіптерінің жұмыстарының сипаттамалары.
59. Көкөніс өсіруші.
1-параграф. Көкөніс өсіруші.

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
ТжКБ (орта деңгейдегі маман)

Мамандық:
-

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Талап етілмейді

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:


Кәсіптің басқа мүмкін атаулары:

3142-0-023 Жеміс өсіруші техник
6111-2-001 Бақша дақылдарын өсіруші
6114-0-005 Жылыжайда өсімдіктерді қорғау жөніндегі жұмысшы (оператор)
6111-2-004 Көкөніс өсіруші

Қызметтің негізгі мақсаты:

Гидропоникалық әдіспен көкөніс және жидек дақылдарын өсіру, өсімдіктерді күтіп-баптау, өсірудің технологиялық параметрлерін қамтамасыз ету және өнімді жинауға дайындау жұмыстарын орындау.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1.Гидропоникалық әдіспен көкөніс және жидек дақылдарын өсіру кезінде көмекші жұмыстарды орындау.
2.Гидропонды жылыжайларда көкөніс және жидек дақылдарын өсіру, күтіп-баптау, өнімді жинау, бастапқы өңдеу және сақтау жұмыстарын орындау.

Қосымша еңбек функциялары:


1-еңбек функциясы: Гидропоникалық әдіспен көкөніс және жидек дақылдарын өсіру кезінде көмекші жұмыстарды орындау

1-дағды:
Көкөніс және жидек дақылдарын өсіруге арналған құрал-саймандар мен материалдарды дайындау

Машықтар:
1.Құрал-саймандардың ақауларын анықтау.
2.Өсімдіктерді сирету, байлау, суару және басқа да агротехникалық жұмыстарды орындау үшін арнайы құралдар мен мүкәммалды пайдалану.
3.Өсімдіктердің түрлерін морфологиялық белгілері бойынша ажырату.
4.Көкөніс және жидек дақылдарын жинау кезінде қол құралдары мен механикаландыру құралдарын пайдалану.
5.Көкөніс өнімін іріктеу, сұрыптау, тазалау және жуу үшін қол құралдары мен мүкәммалды қолдану.
Білімдер:
1.Қолданылатын құрал-саймандардың мақсаты мен жинақталуы.
2.Субстраттарды дайындау мен өңдеудің негізгі тәсілдері.
3.Тұқымдық материалды себу және көшеттерді отырғызу тәсілдері.
4.Суару нормалары мен мерзімдері.
5.Өсімдіктердің түрлік белгілері.
6.Көкөніс және жидек дақылдарының шаруашылық пісу белгілері.
7.Ауыл шаруашылығы жұмыстарын орындау кезіндегі еңбекті қорғау талаптары.


Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Гидропонды жылыжайды себуге немесе отырғызуға дайындау

Машықтар:
1.Жылыжайды дайындау, таңбалау, сондай-ақ субстраттарды өңдеу (залалсыздандыру) сапасы мен мерзімдерін бақылау кезінде жұмыс құралдары мен қосалқы құрылғыларды пайдалану.
2.Субстратты дайындау бойынша орындалған жұмыстардың көлемін есептеу.
Білімдер:
1.Субстратты дайындаудың негізгі тәсілдері.
2.Субстратты өңдеу (залалсыздандыру) сапасын бағалау әдістері.
3.Субстратты өңдеу (залалсыздандыру) сапасына қойылатын талаптар.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Еңбек функциясы 2:
Гидропонды жылыжайларда көкөніс және жидек дақылдарын өсіру, күтіп-баптау, өнімді жинау, бастапқы өңдеу және сақтау жұмыстарын орындау

1-дағды:
Көкөніс және жидек дақылдарын себу, отырғызу және күтіп-баптау

Машықтар:
1.Өсімдіктерді себу, отырғызу және күтіп-баптау кезінде жұмыс құралдары мен қосалқы құрылғыларды пайдалану.
2.Орындалған жұмыстардың көлемін және тұқымдық әрі отырғызу материалының шығынын есептеу.
3.Көкөніс және жидек дақылдарын күтіп-баптау жұмыстарын уақтылы және сапалы орындау.
Білімдер:
1.Көкөніс және жидек дақылдарын себу және отырғызу технологиялары.
2.Тұқымдық және отырғызу материалының сапасына қойылатын мемлекеттік стандарттардың талаптары.
3.Көкөніс және жидек дақылдарын себу, отырғызу және күтіп-баптау жұмыстарын жүргізу кезіндегі еңбекті қорғау қағидалары.
4.Көкөніс және жидек дақылдарын күтіп-баптау жұмыстарын орындауға қойылатын агротехникалық талаптар.


Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Көкөніс және жидек дақылдарының өнімін жинау, бастапқы өңдеу және сақтау

Машықтар:
1.Өнім жинау кезеңінде орындалған жұмыстардың көлемін есептеу.
2.Өсімдіктерді қорғау құралдарын қолданғаннан кейінгі күту мерзімдерін және көкөніс пен жидек дақылдарын жинау мерзімдерін анықтау.
3.Орындалған өнім жинау жұмыстарының сапасы мен көлемін бақылау.
Білімдер:
1.Көкөніс және жидек дақылдарын жинау технологиялары (бірнеше рет жиналатын, бір реттік жиналатын және басқа да дақылдар).
2.Көкөніс және жидек дақылдарының техникалық пісу белгілері.
3.Жиналған өнімді бастапқы өңдеу, буып-түю және сақтау технологиялары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Командада жұмыс істей білу
Орындаушылық
Өз бетінше шешім қабылдай білу Қарым-қатынас

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1.КО ТР 021/2011 "Тамақ өнімдерінің қауіпсіздігі туралы".
2.КО ТР 022/2011 "Тамақ өнімдерінің таңбалануына қойылатын талаптар".
3.КО ТР 005/2011 "Қаптаманың қауіпсіздігі туралы".
4.МемСТ 1726–2019 "Жаңа піскен қызанақ. Техникалық шарттар".
5.МемСТ 33953–2016 "Бөлшек саудада өткізілетін жаңа піскен қияр. Техникалық шарттар".
6.МемСТ 34325–2017 "Жаңа піскен тәтті бұрыш. Техникалық шарттар".
7.МемСТ 33954–2016 "Жаңа піскен баялды. Техникалық шарттар".
8.МемСТ 33980–2016 "Органикалық өндіріс өнімі. Өндіру, қайта өңдеу, таңбалау және өткізу қағидалары".

СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ деңгейі:

Кәсіп атауы :

3

Жабық топырақ жабдықтарының операторы

5

Агрохимик (орта білікті)

13. "Бөлімше (бригада, ауыл шаруашылығы учаскесі, ферма, цех) агрономы (біліктілік деңгейі орташа)" кәсіп карточкасы:

Топ коды :

3142-0

Қызмет атауының коды:

3142-0-002

Кәсіп атауы :

Бөлімше (бригада, ауыл шаруашылығы учаскесі, ферма, цех) агрономы (біліктілік деңгейі орташа)

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

5

СБШ бойынша қосалқы біліктілік деңгейі:


БТБА, БА және басқа да үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

"Ауыл шаруашылығы ұйымдарының басшылары мен мамандары лауазымдарының үлгілік біліктілік сипаттамаларын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2019 жылғы 21 тамыздағы № 307 бұйрығына өзгерістер енгізу туралы Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2025 жылғы 5 қыркүйектегі № 282 бұйрығы.
2-бөлім. Мамандар лауазымы
1-параграф. Агроном (санаты жоқ агроном)

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
орта білімнен кейінгі (қолданбалы бакалавриат)

Мамандық: Агрономия

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Жоғары білім (және/немесе бакалавр, магистратура, философия докторы РhD, бейіні бойынша доктор) өсімдік шаруашылығы және/немесе мал шаруашылығы және/немесе ветеринария бағыттары бойынша және кәсіптік қызмет бағыты бойынша жұмыс өтілі 3 жылдан кем емес немесе техникалық және кәсіптік (арнаулы орта, орта кәсіптік) агрономия мамандығы бойынша білімі жұмыс өтіліне талап қойылмайды.

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:


Кәсіптің басқа мүмкін атаулары:

3142-0-005 Агрохимик
3142-0-003 Өсімдіктерді қорғау жөніндегі агроном

Қызметтің негізгі мақсаты:

Көкөніс және жидек дақылдарын өсіруге топырақты дайындау, оларды өсіру, күтіп-баптау және өнімін жинау жөніндегі жұмыстарды ұйымдастыруды, олардың уақтылы орындалуын қамтамасыз етуді және бақылауды жүзеге асыру.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1.Жылыжайларда көкөніс және жидек дақылдарын өсіру кезінде көмекші жұмыстарды орындау.
2.Жылыжайларда көкөніс және жидек дақылдарын өсіру, күтіп-баптау, өнімін жинау, бастапқы өңдеу және өткізуге дайындау жұмыстарын ұйымдастыру.

Қосымша еңбек функциялары:


1-еңбек функциясы: Жылыжайларда көкөніс және жидек дақылдарын өсіру кезінде көмекші жұмыстарды орындау.

1-дағды:
Көкөніс және жидек дақылдарын өсіруге дайындық

Машықтар:
1.Құрал-саймандардың ақауларын анықтау.
2.Жабдық операторлары мен басқа да көмекші персонал арасында еңбек функцияларын бөлу.
3.Жұмыс ауысымына арналған жұмыстар көлемін анықтау.
4.Көмекші персоналды көкөніс және жидек өнімдерін жинау, іріктеу, сұрыптау және тазалау кезінде қол құралдары мен механикаландыру құралдарын қолдануға үйрету.
Білімдер:
1.Жылыжайдағы көкөніс және жидек шаруашылығында қолданылатын құрал-саймандардың мақсаты мен жинақталуын.
2.Жылыжайды дақыл айналымының басталуына дайындау тәсілдерін.
3.Топырақ қоспалары мен субстраттарды өңдеу және дайындау тәсілдерін.
4.Көкөніс және жидек дақылдарының тұқымын себу және көшеттерін отырғызу нормаларын.
5.Өсімдіктердің түрлік белгілерін.
6.Көкөніс және жидек дақылдарының шаруашылық (техникалық) пісу белгілерін.
7.Жылыжайда еңбекті қорғау қағидаларын.


Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді


2-дағды:
Жылыжайды көкөніс және жидек дақылдарын себуге немесе отырғызуға дайындау

Машықтар:
1.Жылыжайды себуге немесе отырғызуға дайындау кезінде, сондай-ақ топырақ қоспалары мен субстраттарды өңдеу сапасы мен мерзімдерін бақылау барысында жұмыс құралдары мен қосалқы құрылғыларды пайдалану.
2.Топырақ қоспалары мен субстраттарды дайындау бойынша орындалған жұмыстардың көлемін есептеу.
Білімдер:
1.Топырақ қоспаларын өңдеудің, субстраттарды дайындаудың және пайдаланудың негізгі тәсілдерін.
2.Топырақ қоспалары мен субстраттарды өңдеу сапасын бағалау әдістерін.
3.Топырақ қоспалары мен субстраттарды өңдеу сапасына қойылатын талаптарды.
4.Есептік құжаттаманы рәсімдеу қағидаларын.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-еңбек функциясы: Жылыжайларда көкөніс және жидек дақылдарын өсіру, күтіп-баптау, өнімін жинау, бастапқы өңдеу және өткізуге дайындау жұмыстарын ұйымдастыру

1-дағды:
Көкөніс және жидек дақылдарын себу, отырғызу және күтіп-баптау

Машықтар:
1.Көкөніс және жидек дақылдарын себу, отырғызу және күтіп-баптау жұмыстарын ұйымдастыру.
2.Орындалған жұмыстардың көлемін және тұқымдық әрі отырғызу материалының шығынын есептеу.
3.Көкөніс және жидек дақылдарын себу, отырғызу және күтіп-баптау жұмыстарының уақтылы әрі сапалы орындалуын бақылауды жүзеге асыру.
Білімдер:
1.Көкөніс және жидек дақылдарын себу және отырғызу технологияларын, оның ішінде инновациялық технологияларды.
2.Тұқымдық және отырғызу материалының сапасына қойылатын мемлекеттік стандарттардың талаптарын.
3.Көкөніс және жидек дақылдарын отырғызу, күтіп-баптау және жинау бойынша технологиялық талаптарды.
4.Көкөніс және жидек дақылдарын себу, отырғызу және күтіп-баптау жұмыстарын орындау кезінде еңбекті қорғау қағидаларын.
5.Көкөніс және жидек дақылдарын күтіп-баптау және жинау жұмыстарын орындауға қойылатын агротехникалық талаптарды.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Көкөніс және жидек дақылдарының өнімін жинау, оны бастапқы өңдеу және өткізуге дайындау

Машықтар:
1.Өнім жинау кезеңінде орындалған жұмыстардың көлемін есептеу.
2.Көкөніс және жидек дақылдарын жинау мерзімдерін анықтау.
3.Жинау жұмыстарының сапасы мен орындалған көлемін бақылау.
Білімдер:
1.Көкөніс және жидек дақылдарын жинау технологияларын (бірнеше рет жиналатын, бір реттік жиналатын және басқа да дақылдар).
2.Көкөніс және жидек дақылдарының техникалық және биологиялық пісу белгілерін.
Жиналған өнімді бастапқы өңдеу және өткізуге дайындау технологияларын.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Командада жұмыс істей білу
Дәлдік
Қарым-қатынас
Өз бетінше шешім қабылдай білу Орындаушылық
Міндеттеме

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1.КО ТР 021/2011 "Тамақ өнімдерінің қауіпсіздігі туралы".
2.КО ТР 022/2011 "Тамақ өнімдерінің таңбалануына қойылатын талаптар".
3.КО ТР 005/2011 "Қаптаманың қауіпсіздігі туралы".
4.МемСТ 1726–2019 "Жаңа піскен қызанақ. Техникалық шарттар".
5.МемСТ 33953–2016 "Бөлшек саудада өткізілетін жаңа піскен қияр. Техникалық шарттар".
6.МемСТ 34325–2017 "Жаңа піскен тәтті бұрыш. Техникалық шарттар".
7.МемСТ 33954–2016 "Жаңа піскен баялды. Техникалық шарттар".
8.МемСТ 33980–2016 "Органикалық өндіріс өнімі. Өндіру, қайта өңдеу, таңбалау және өткізу қағидалары".

СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ деңгейі:

Кәсіп атауы :

4

Гидропондық кәсіпорын жұмысшысы

6

Агроном

14. "Агрохимик (біліктілік деңгейі орташа)" кәсіп карточкасы:

Топ коды :

3142-0

Қызмет атауының коды:

3142-0-005

Кәсіп атауы :

Агрохимик (біліктілік деңгейі орташа)

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

5

СБШ бойынша қосалқы біліктілік деңгейі:


БТБА, БА және басқа да үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

"Ауыл шаруашылығы ұйымдарының басшылары мен мамандары лауазымдарының үлгілік біліктілік сипаттамаларын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2019 жылғы 21 тамыздағы № 307 бұйрығына өзгерістер енгізу туралы Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2025 жылғы 5 қыркүйектегі № 282 бұйрығы.
2-бөлім. Мамандар лауазымы
2-параграф. Агрохимик (санаты жоқ агрохимик:)

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
Орта білімнен кейінгі (қолданбалы бакалавриат)

Мамандық:
Агрохимия

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Жоғары білім (және/немесе бакалавр, магистратура, философия докторы РhD, бейіні бойынша доктор) өсімдік шаруашылығы және/немесе мал шаруашылығы және/немесе ветеринария бағыттары бойынша немесе техникалық және кәсіптік (арнаулы орта, орта кәсіптік) мамандықтар бойынша: және/немесе агрономия мамандығы бойынша жұмыс өтіліне талап қойылмайды.

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:


Кәсіптің басқа мүмкін атаулары:

3142-0-002 Бөлімше (бригада)агрономы
3142-0-003 Өсімдіктерді қорғау жөніндегі агроном

Қызметтің негізгі мақсаты:

Қорғалған топырақ жағдайында көкөніс және жидек дақылдарын өсіру кезінде сапалы өнім алу мақсатында топырақтың, субстраттың және қоректік ерітіндінің оңтайлы агрохимиялық жай-күйін, сондай-ақ көкөніс және жидек дақылдарының теңгерімді минералдық қоректенуін қамтамасыз ету.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1.Жылыжайларда көкөніс және жидек дақылдарын өсіру кезінде топыраққа, субстратқа, қоректік ерітіндіге және өсімдіктерге агрохимиялық бақылау жүргізу.
2.Жылыжайларда көкөніс және жидек дақылдарына тыңайтқыштарды енгізуді ұйымдастыру және минералдық қоректенуін реттеу.

Қосымша еңбек функциялары:


1-еңбек функциясы: Жылыжайларда көкөніс және жидек дақылдарын өсіру кезінде топыраққа, субстратқа, қоректік ерітіндіге және өсімдіктерге агрохимиялық бақылау жүргізу

1-дағды:
Агрохимиялық жабдықтар мен реактивтерді дайындау және агрохимиялық талдаулар жүргізу

Машықтар:
1.Агрохимиялық талдау жүргізу үшін өсімдік, топырақ, субстрат, қоректік ерітінді және басқа да материалдардың сынамаларын іріктеу.
2.Топырақтың, субстраттың және қоректік ерітіндінің агрохимиялық көрсеткіштерін анықтаудың стандартты әдістерін пайдалану.
3.Топырақтың, субстраттың, қоректік ерітіндінің және өсімдік материалының агрохимиялық талдауларын жүргізу.
4.Агрохимиялық талдау жүргізудің заманауи әдістерін қолдану.
5.Макро-, мезо- және микроэлементтерді енгізу нормаларын есептеу.
6.Өсірілетін дақылдардың қажеттіліктерін ескере отырып, минералдық тыңайтқыштардың құрамын таңдау.
7.Суару және фертигация жүйелерін баптау.
Білімдер:
1.Топырақтың, субстраттың, қоректік ерітіндінің және өсімдік материалының агрохимиялық талдауларының түрлерін.
2.Агрохимиялық талдау жүргізуге арналған сынамаларды іріктеу, дайындау және сақтау тәсілдерін.
3.Минералдық және органикалық тыңайтқыштардың түрлері мен қасиеттерін.
4.Минералдық және органикалық тыңайтқыштарды енгізу технологияларын.
5.Қорғалған топырақта көкөніс және жидек дақылдарын өсіру кезінде тыңайтқыштарды енгізу нормалары мен мерзімдерін.
6.Агрохимиялық талдау жүргізуге қойылатын талаптарды.
7.Агрохимиялық жұмыстарды орындау кезіндегі еңбекті қорғау, өрт және экологиялық қауіпсіздік қағидаларын.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Агрохимиялық зерттеулер нәтижелерін талдау және өсімдіктердің минералдық қоректенуі бойынша ұсынымдар әзірлеу

Машықтар:
1.Топырақтың, субстраттың, қоректік ерітіндінің және өсімдіктердің агрохимиялық зерттеулерінің нәтижелерін талдау.
2.Өсімдіктердің макро-, мезо- және микроэлементтермен қамтамасыз етілуін анықтау.
3.Тыңайтқыштарды енгізудің оңтайлы нормаларын есептеу.
4.Тыңайтқыштарды енгізу мерзімдері мен тәсілдерін анықтау.
5.Өсімдіктердің минералдық қоректенуін реттеу бойынша ұсынымдар әзірлеу.
6.Тыңайтқыштарды енгізу жөніндегі ұсынымдардың орындалуын бақылау.
Білімдер:
1.Жылыжайларда көкөніс және жидек дақылдарын өсіруде қолданылатын минералдық және органикалық тыңайтқыштардың түрлерін.
2.Өсімдіктердің минералдық қоректенуін реттеу технологияларын.
3.Минералдық қоректену элементтерінің жетіспеушілігі мен артықтығын диагностикалау тәсілдерін.
4.Өсімдіктердің минералдық қоректенуін түзету қағидаларын.
5.Агрохимиялық талдау нәтижелерін ресімдеуге қойылатын нормативтік-техникалық құжаттама талаптарын.
6.Тыңайтқыштарды қолдану жөніндегі ұсынымдарды әзірлеу қағидаттарын.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-еңбек функциясы: Жылыжайларда көкөніс және жидек дақылдарына тыңайтқыштарды енгізуді ұйымдастыру және минералдық қоректенуін реттеу

1-дағды:
Өсімдіктердің минералдық қоректену элементтерімен қамтамасыз етілуін диагностикалау

Машықтар:
1.Өсімдіктердің сыртқы белгілері бойынша минералдық қоректену элементтерінің жетіспеушілігін немесе артықтығын анықтау.
2.Агрохимиялық талдау нәтижелері бойынша өсімдіктердің минералдық қоректену элементтерімен қамтамасыз етілуін бағалау.
3.Өсімдіктердің макро-, мезо- және микроэлементтерге қажеттілігін анықтау.
4.Минералдық тыңайтқыштарды сатып алуға өтінімдер дайындау.
5.Минералдық қоректену элементтерінің тапшылығын немесе артықтығын жою жөніндегі іс-шараларды әзірлеу.
6.Өсімдіктердің минералдық қоректенуін түзету бойынша іс-шаралардың орындалуын бақылау.
Білімдер:
1.Өсімдіктердегі минералдық қоректену элементтері тапшылығы мен артықтығы белгілерінің түрлерін.
2.Өсімдіктердің минералдық қоректену элементтерімен қамтамасыз етілуін диагностикалау тәсілдерін.
3.Көкөніс және жидек дақылдарының минералдық қоректену элементтерімен қамтамасыз етілу нормаларын.
4.Агрохимиялық талдау нәтижелері бойынша құжаттаманы ресімдеу тәртібін.
5.Өсімдіктердің минералдық қоректенуін реттеу жұмыстарын ұйымдастыруға қойылатын талаптарды.
6.Минералдық тыңайтқыштармен жұмыс істеу кезіндегі еңбекті қорғау, өрт және экологиялық қауіпсіздік қағидаларын.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Минералдық және органикалық тыңайтқыштарды дайындау және қолдану

Машықтар:
1.Минералдық және органикалық тыңайтқыштарды қолдануға дайындау.
2.Минералдық және органикалық тыңайтқыштарды технологиялық талаптарға сәйкес қолдану.
3.Өсімдіктердің өсуі мен даму кезеңдерін ескере отырып, тыңайтқыштарды енгізу мерзімдері мен тәсілдерін анықтау.
4.Тыңайтқыштарды енгізу нормаларының сақталуын бақылау.
5.Агрохимиялық талдау жүргізу үшін топырақтың, субстраттың, қоректік ерітіндінің және өсімдіктердің сынамаларын іріктеуді ұйымдастыру.
6.Тыңайтқыштарды енгізу бойынша орындалған жұмыстардың есебін жүргізу.
Білімдер:
1.Қорғалған топырақта қолданылатын минералдық және органикалық тыңайтқыштардың түрлерін.
2.Минералдық және органикалық тыңайтқыштарды дайындау және енгізу технологияларын.
3.Өсімдіктердің өсуі мен даму кезеңдеріне байланысты тыңайтқыштарды қолдану тәсілдерін.
4.Вегетациялық кезең ішінде топырақтан, субстраттан, қоректік ерітіндіден және өсімдіктерден сынама алу мерзімділігін.
5.Агрохимиялық бақылауды жүргізуге қойылатын нормативтік-техникалық құжаттама талаптарын.
6.Тыңайтқыштарды дайындау және енгізу жабдықтарын пайдалану қағидаларын.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Орындаушылық
Дәлдік
Өз бетінше шешім қабылдай білу
Қарым-қатынас

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1.КО ТР 021/2011 "Тамақ өнімдерінің қауіпсіздігі туралы".
2.КО ТР 022/2011 "Тамақ өнімдерінің таңбалануына қойылатын талаптар".
3.КО ТР 005/2011 "Қаптаманың қауіпсіздігі туралы".
4.МемСТ 1726–2019 "Жаңа піскен қызанақ. Техникалық шарттар".
5.МемСТ 33953–2016 "Бөлшек саудада өткізілетін жаңа піскен қияр. Техникалық шарттар".
6.МемСТ 34325–2017 "Жаңа піскен тәтті бұрыш. Техникалық шарттар".
7.МемСТ 33954–2016 "Жаңа піскен баялды. Техникалық шарттар".
8.МемСТ 33980–2016 "Органикалық өндіріс өнімі. Өндіру, қайта өңдеу, таңбалау және өткізу қағидалары".

СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ деңгейі:

Кәсіп атауы :

4

Өсімдіктерді қорғау жөніндегі жұмысшы

6

Агроном

15. "Агроном" кәсіп карточкасы:

Топ коды :

2132-1

Қызмет атауының коды:

2132-1-001

Кәсіп атауы :

Агроном

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

6

СБШ бойынша қосалқы біліктілік деңгейі:


БТБА, БА және басқа да үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

"Ауыл шаруашылығы ұйымдарының басшылары мен мамандары лауазымдарының үлгілік біліктілік сипаттамаларын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2019 жылғы 21 тамыздағы № 307 бұйрығына өзгерістер енгізу туралы Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2025 жылғы 5 қыркүйектегі № 282 бұйрығы.
2-бөлім. Мамандар лауазымы
1-параграф. Агроном

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық: Агрономия

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

І санатты агроном: жоғары білім (және/немесе бакалавр, магистратура, философия докторы РhD, бейіні бойынша доктор) өсімдік шаруашылығы және/немесе мал шаруашылығы және/немесе ветеринария бағыттары бойынша және ІІ лауазымдағы агроном лауазымында жұмыс өтілі 3 жылдан кем емес;
ІІ санатты агроном: жоғары білім (және/немесе бакалавр, магистратура, философия докторы РhD, бейіні бойынша доктор) өсімдік шаруашылығы және/немесе мал шаруашылығы және/немесе ветеринария бағыттары бойынша және кәсіптік қызмет бағыты бойынша жұмыс өтілі 3 жылдан кем емес немесе техникалық және кәсіптік (арнаулы орта, орта кәсіптік) (агрономия) мамандығы бойынша білімі және агроном лауазымында жұмыс өтілі 5 жылдан кем емес;
Санаты жоқ агроном: жоғары білім (және/немесе бакалавр, магистратура, философия докторы РhD, бейіні бойынша доктор) өсімдік шаруашылығы және/немесе мал шаруашылығы және/немесе ветеринария бағыттары бойынша және кәсіптік қызмет бағыты бойынша жұмыс өтілі 3 жылдан кем емес немесе техникалық және кәсіптік (арнаулы орта, орта кәсіптік) агрономия мамандығы бойынша білімі жұмыс өтіліне талап қойылмайды.

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:


Кәсіптің басқа мүмкін атаулары:

2132-1-002 Тұқым шаруашылығы жөніндегі агроном 2132-1-006 Агроном-жүзім өсіруші

Қызметтің негізгі мақсаты:

Қорғалған топырақта көкөніс және жидек өнімін өндіруді ұйымдастыру, өсірудің технологиялық процестерінің орындалуын және бақылауын қамтамасыз ету, сондай-ақ жоғары сапалы өнім алу мақсатында заманауи технологиялар мен инновациялық әдістерді енгізу.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1.Жылыжайда көкөніс және жидек өнімін өндіруді ұйымдастыру.
2.Маусымнан тыс өндірілетін өнімді өсіру және бастапқы өңдеу жөніндегі іс-шараларды жүргізу.
3.Қорғалған топырақта көкөніс және жидек дақылдарын өсірудің инновациялық технологияларын енгізу.

Қосымша еңбек функциялары:


1-еңбек функциясы: Жылыжайда көкөніс және жидек өнімін өндіруді ұйымдастыру

1-дағды:
Жылыжайда көкөніс және жидек өнімін өндіруді жоспарлау

Машықтар:
1.Қорғалған топырақ құрылыстары үшін дақыл айналымының схемаларын әзірлеу.
2.Тұқымдық және отырғызу материалына, ауыл шаруашылығы техникасына, еңбек ресурстарына, тыңайтқыштарға, өсімдіктерді қорғау құралдарына және суару суына қажеттілікті есептеу.
3.Көкөніс және жидек өнімін өндіру көлемін жоспарлау.
4.Материалдық-техникалық ресурстарға қажеттілікті анықтау.
5.Өндірістік жоспардың орындалуын ұйымдастыру.
6.Орындалған технологиялық жұмыстардың сапасын бағалау.
Білімдер:
1.Көкөніс және жидек дақылдарының биологиялық ерекшеліктерін.
2.Қорғалған топырақта көкөніс және жидек дақылдарын өсіру технологияларын.
3.Дақыл айналымын құру қағидаттарын.
4.Көкөніс және жидек өнімін өндіруді жоспарлау әдістерін.
5.Көкөніс және жидек дақылдарын өсірудің технологиялық процестерін ұйымдастыруға қойылатын талаптарды.
6.Материалдық-техникалық ресурстар шығысының нормаларын.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

-

2-дағды:
Көкөніс және жидек дақылдарының түрлерін, сорттары мен будандарына іріктеу жүргізу

Машықтар:
1.Топырақ-климат жағдайлары мен жылыжай ерекшеліктерін ескере отырып, көкөніс және жидек дақылдарының түрлерін, сорттары мен будандарына іріктеу жүргізу.
2.Қазақстан Республикасында пайдалануға рұқсат етілген сорттар мен будандарды таңдауды негіздеу.
3.Сорттар мен будандардың өсіру технологиясына сәйкестігін анықтау.
4.Өндірістік міндеттерге сәйкес өсірілетін дақылдардың ассортиментін қалыптастыру.
5.Дақыл айналымында дақылдарды орналастыруды жоспарлау.
Білімдер:
1.Қорғалған топырақта өсірілетін көкөніс және жидек дақылдарының түрлерін.
2.Көкөніс және жидек дақылдарының сорттары мен будандарының сипаттамаларын.
3.Әртүрлі өсіру технологияларына арналған сорттар мен будандарды іріктеуге қойылатын талаптарды.
4.Көкөніс және жидек дақылдарын өсіруге әсер ететін климаттық факторларды.
5.Қазақстан Республикасында пайдалануға рұқсат етілген өсімдік сорттары мен будандарының мемлекеттік тізілімін.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

3-дағды:
Көкөніс және жидек өнімін өсірудің технологиялық процесін ұйымдастыру

Машықтар:
1.Көкөніс және жидек дақылдарын өсірудің технологиялық карталарын әзірлеу.
2.Технологиялық операцияларды орындаудың жұмыс жоспарларын әзірлеу.
3.Көкөніс және жидек дақылдарын өсірудің технологиялық процестерінің орындалуын ұйымдастыру.
4.Технологиялық регламенттердің сақталуын бақылау.
5.Өндірістік құжаттаманы жүргізуді ұйымдастыру.
6.Өндірістік қызмет нәтижелерін талдау.
7.Технологиялық жұмыстардың орындалу сапасын бағалау.
Білімдер:
1.Қорғалған топырақта көкөніс және жидек дақылдарын өсіру технологияларын.
2.Көкөніс және жидек дақылдарын өсірудің инновациялық әдістерін.
3.Көкөніс және жидек дақылдарының микроклимат жағдайларына қойылатын талаптарын.
4.Өндірістік құжаттаманы жүргізу тәртібін.
5.Технологиялық процестердің сапасын бақылау әдістерін.
6.Еңбекті қорғау, өрт және экологиялық қауіпсіздік талаптарын.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-еңбек функциясы: Маусымнан тыс өндірілетін өнімді өсіру және бастапқы өңдеу жөніндегі іс-шараларды жүргізу

1-дағды:
Көкөніс және жидек өнімін өсіру бойынша технологиялық іс-шаралардың орындалуын ұйымдастыру

Машықтар:
1.Көкөніс және жидек дақылдарын өсіру бойынша технологиялық операциялардың орындалуын ұйымдастыру.
2.Көкөніс және жидек дақылдарын өсіру кезінде технологиялық регламенттердің сақталуын бақылау.
3.Егістердің (отырғызулардың) фитосанитариялық жай-күйін талдау.
4.Өсімдіктерді зиянкестерден, аурулардан және арамшөптерден қорғау жөніндегі іс-шараларды ұйымдастыру.
5.Микроклимат параметрлерінің, суару режимінің және өсімдіктердің минералдық қоректенуінің сақталуын бақылау.
6.Технологиялық операциялардың орындалу сапасын бағалау.
Білімдер:
1.Қорғалған топырақта көкөніс және жидек дақылдарын өсіру технологияларын.
2.Көкөніс және жидек дақылдарын өсіру кезіндегі технологиялық операцияларға қойылатын талаптарды.
3.Жылыжайдағы микроклиматты реттеу тәсілдерін.
4.Фитосанитариялық мониторинг әдістерін.
5.Көкөніс және жидек дақылдарының зиянкестері, аурулары және арамшөптерінің түрлерін.
6.Өсімдіктерді қорғау құралдарын қолдану қағидаларын.
7.Еңбекті қорғау, өрт және экологиялық қауіпсіздік талаптарын.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Көкөніс және жидек өнімін бастапқы өңдеуді және өткізуге дайындауды ұйымдастыру

Машықтар:
1.Көкөніс және жидек дақылдарының өнімін жинауды ұйымдастыру.
2.Өнім жинаудың оңтайлы мерзімдерін анықтау.
3.Өнім жинау сапасын бақылау.
4.Өнімді сұрыптауды, тазалауды, буып-түюді және таңбалауды ұйымдастыру.
5.Өнімді сақтау және тасымалдау талаптарының сақталуын бақылау.
6.Жиналған өнімнің есебін жүргізу.
Білімдер:
1.Көкөніс және жидек дақылдарын жинау технологияларын.
2.Көкөніс және жидек өнімінің сапасына қойылатын талаптарды.
3.Көкөніс және жидек өнімін бастапқы өңдеу тәсілдерін.
4.Өнімді сұрыптау, буып-түю, таңбалау және сақтау қағидаларын.
5.Өндірілген өнімді есепке алу тәртібін.
6.Көкөніс және жидек өнімінің сапасы мен қауіпсіздігіне қойылатын нормативтік құжаттардың талаптарын.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

3-еңбек функциясы: Қорғалған топырақта көкөніс және жидек дақылдарын өсірудің инновациялық технологияларын енгізу

1-дағды:
Көкөніс және жидек дақылдарын өсірудің инновациялық технологияларын енгізуді ұйымдастыру

Машықтар:
1.Көкөніс және жидек дақылдарын өсірудің заманауи технологияларын талдау.
2.Қорғалған топырақ жағдайында жаңа технологияларды қолданудың тиімділігін бағалау.
3.Инновациялық технологияларды енгізуді ұйымдастыру.
4.Жаңа технологияларды енгізу кезінде технологиялық талаптардың сақталуын бақылау.
5.Инновациялық технологияларды қолдану нәтижелерін бағалау.
6.Технологиялық процестерді жетілдіру бойынша ұсыныстар дайындау.
Білімдер:
1.Қорғалған топырақта көкөніс және жидек дақылдарын өсіру технологияларын.
2.Көкөніс және жидек дақылдарын өсірудің инновациялық әдістерін.
3.Технологиялық процестердің тиімділігін бағалау тәсілдерін.
4.Жаңа технологияларды енгізуге қойылатын талаптарды.
5.Өндірістік сынақтарды ұйымдастыру тәртібін.
6.Инновациялық технологияларды енгізу бойынша құжаттаманы жүргізу қағидаларын.


Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Жаңа сорттарды, будандарды және өсіру технологияларын өндірістік сынақтан өткізу

Машықтар:
1.Көкөніс және жидек дақылдарының жаңа сорттары мен будандарына өндірістік сынақтар ұйымдастыру.
2.Жаңа сорттарды, будандарды және өсіру технологияларын қолданудың тиімділігін анықтау.
3.Өсірілетін дақылдардың биологиялық және шаруашылық өнімділігін бағалау.
4.Өндірістік сынақтардың нәтижелерін талдау.
5.Болашағы бар сорттарды, будандарды және өсіру технологияларын енгізу бойынша ұсынымдар әзірлеу.
6.Өндірістік сынақтардың нәтижелерін ресімдеу.
Білімдер:
1.Көкөніс және жидек дақылдарының перспективалы сорттары мен будандарының түрлерін.
2.Өнімділік пен өнім сапасын бағалау әдістерін.
3.Өндірістік сынақтарды ұйымдастыру қағидаттарын.
4.Сортсынақтарды және технологияларды өндірістік бағалауды жүргізуге қойылатын талаптарды.
5.Өндірістік сынақтардың нәтижелерін ресімдеу тәртібін.
6.Жаңа сорттарды, будандарды және өсіру технологияларын енгізу тиімділігін бағалау өлшемшарттарын.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жауапкершілік
Командада жұмыс істей білу
Дәлдік
Ұйымдастырушылық қабілеттер.
Өз бетінше шешім қабылдай білу. Қарым-қатынас

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1.КО ТР 021/2011 "Тамақ өнімдерінің қауіпсіздігі туралы".
2.КО ТР 022/2011 "Тамақ өнімдерінің таңбалануына қойылатын талаптар".
3.КО ТР 005/2011 "Қаптаманың қауіпсіздігі туралы".
4.МемСТ 1726–2019 "Жаңа піскен қызанақ. Техникалық шарттар".
5.МемСТ 33953–2016 "Бөлшек саудада өткізілетін жаңа піскен қияр. Техникалық шарттар".
6.МемСТ 34325–2017 "Жаңа піскен тәтті бұрыш. Техникалық шарттар".
7.МемСТ 33954–2016 "Жаңа піскен баялды. Техникалық шарттар".
8.МемСТ 33980–2016 "Органикалық өндіріс өнімі. Өндіру, қайта өңдеу, таңбалау және өткізу қағидалары".

СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ деңгейі:

Кәсіп атауы :

5

Бөлімшенің (бригаданың, ауыл шаруашылығы учаскесінің, ферманың, цехтың) агрономы (біліктілігі орташа)

7

Басқарма бастығы (ауыл шаруашылығында)

16. "Бас агроном" кәсіп карточкасы:

Топ коды :

1310-1

Қызмет атауының коды:

1310-1-001

Кәсіп атауы :

Бас агроном

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

8

СБШ бойынша қосалқы біліктілік деңгейі:


БТБА, БА және басқа да үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

"Ауыл шаруашылығы ұйымдарының басшылары мен мамандары лауазымдарының үлгілік біліктілік сипаттамаларын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2019 жылғы 21 тамыздағы № 307 бұйрығына өзгерістер енгізу туралы Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2025 жылғы 5 қыркүйектегі № 282 бұйрығы.
2-тарау. Ауыл және балық шаруашылығы саласындағы басшылар мен мамандар лауазымдарының үлгілік біліктілік сипаттамалары
1-бөлім. Басшылардың лауазымдары
6-параграф. Бас агроном

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
жоғары оқу орнынан кейінгі білім (PhD докторантура, PhD дәрежесі, осы саладағы PhD дәрежесі, ғылым кандидаты, ғылым докторы)

Мамандық:
-

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Жоғары білім (және/немесе бакалавр, магистратура, философия докторы PhD, бейіні бойынша доктор) өсімдік шаруашылығы және/немесе мал шаруашылығы және/немесе ветеринария бағыттары бойынша және кәсіптік қызмет бағыты бойынша жұмыс өтілі 5 жылдан кем емес.

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:


Кәсіптің басқа мүмкін атаулары:

2132-1-001 Агроном
2132-2-001 Қауын өсіруші
2132-2-004 Көкөніс өсіруші

Қызметтің негізгі мақсаты:

Қорғалған топырақта көкөніс және жидек өнімдерін өндіруді ұйымдастыру, басқару және бақылау, дақылдарды өсірудің технологиялық процестерінің сақталуын қамтамасыз ету, заманауи технологиялар мен инновациялық әдістерді енгізу арқылы жоғары сапалы әрі экономикалық тұрғыдан тиімді өнім алуды қамтамасыз ету.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1.Қорғалған топырақта көкөніс және жидек өнімін өндіруді ұйымдастыру.
2.Қорғалған топырақта көкөніс және жидек дақылдарын өсірудің заманауи технологияларын енгізуді ұйымдастыру және бақылау.

Қосымша еңбек функциялары:


1-еңбек функциясы: Қорғалған топырақта көкөніс және жидек өнімін өндіруді ұйымдастыру

1-дағды:
Көкөніс және жидек дақылдарын өсірудің технологиялық процестеріне басшылық жасау

Машықтар:
1.Қорғалған топырақта көкөніс және жидек дақылдарын өсірудің технологиялық процестерінің орындалуын ұйымдастыру.
2.Көкөніс және жидек дақылдарын олардың биологиялық ерекшеліктерін ескере отырып өсірудің технологиялық карталарын әзірлеу.
3.Көкөніс және жидек дақылдарын өсірудің заманауи технологияларын қолдануды ұйымдастыру.
4.Өндірістік процестің барлық кезеңдерінде технологиялық регламенттердің сақталуын бақылау.
5.Технологиялық жұмыстардың орындалу сапасын бағалау.
6.Материалдық-техникалық және еңбек ресурстарын тиімді пайдалануды ұйымдастыру.
Білімдер:
1.Қорғалған топырақта көкөніс және жидек дақылдарын өсіру технологиялары.
2.Көкөніс және жидек дақылдарының биологиялық ерекшеліктері.
3.Көкөніс және жидек дақылдарын өсірудің инновациялық әдістері.
4.Өсірудің технологиялық процестерін ұйымдастыруға қойылатын талаптар.
5.Технологиялық процестердің сапасын бақылау әдістері.
6.Еңбекті қорғау, өрт және экологиялық қауіпсіздік талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Көкөніс және жидек дақылдарын өсіру кезіндегі агротехникалық іс-шараларды жоспарлау

Машықтар:
1.Көкөніс және жидек дақылдарын өсіру бойынша агротехникалық іс-шараларды жоспарлау.
2.Өсіру технологиялары мен өндірістік көрсеткіштерді ескере отырып өндірістік жоспарларды әзірлеу.
3.Тұқымдық және отырғызу материалдарына, тыңайтқыштарға, өсімдіктерді қорғау құралдарына, жабдықтарға және еңбек ресурстарына қажеттілікті айқындау.
4.Агротехникалық іс-шаралардың орындалуын ұйымдастыру.
5.Агротехникалық жұмыстардың белгіленген мерзімде орындалуын бақылау.
6.Жүргізілген агротехникалық іс-шаралардың тиімділігін талдау.
Білімдер:
1.Агротехникалық іс-шараларды жоспарлау қағидаттары.
2.Көкөніс және жидек дақылдарын өсіру технологиялары.
3.Агротехникалық тәсілдердің өсімдіктердің өсуіне, дамуына және өнімділігіне әсері.
4.Тұқымдық материалдың, тыңайтқыштардың, өсімдіктерді қорғау құралдарының және басқа да материалдық-техникалық ресурстардың шығыс нормалары.
5.Көкөніс және жидек өнімдерінің сапасына қойылатын мемлекеттік стандарттардың талаптары.
6.Өнімді жинау, сақтау, тасымалдау және өткізу кезінде шығындарды азайту тәсілдері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Еңбек функциясы 2:
Қорғалған топырақта көкөніс және жидек дақылдарын өсірудің заманауи технологияларын енгізуді ұйымдастыру және бақылау

1-дағды:
Көкөніс және жидек дақылдарын өсірудің заманауи технологияларын енгізуді ұйымдастыру

Машықтар:
1.Көкөніс және жидек дақылдарын өсірудің заманауи технологияларын талдау.
2.Өндірістік процеске заманауи технологияларды енгізуді жоспарлау.
3.Көкөніс және жидек дақылдарын өсірудің инновациялық технологияларын енгізуді ұйымдастыру.
4.Жаңа технологияларды енгізу кезінде жұмыскерлердің қызметін үйлестіру.
5.Жаңа технологияларды енгізу барысында технологиялық талаптардың сақталуын бақылау.
6.Заманауи технологияларды енгізудің тиімділігін бағалау.
Білімдер:
1.Қорғалған топырақта көкөніс және жидек дақылдарын өсіру технологиялары.
2.Көкөніс және жидек дақылдарын өсірудің инновациялық әдістері.
3.Технологиялық процестерді ұйымдастыру қағидаттары.
4.Жаңа технологияларды өндіріске енгізу тәртібі.
5.Технологиялық процестердің тиімділігін бағалау әдістері.
6.Өндірістік қызметті ұйымдастыруға қойылатын талаптар.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Инновациялық технологияларды қолданудың тиімділігін бақылау және өндірістік процестерді жетілдіру

Машықтар:
1.Қолданылатын технологиялардың тиімділігіне өндірістік бағалау жүргізуді ұйымдастыру.
2.Инновациялық технологияларды енгізу нәтижелерін талдау.
3.Технологиялық процестерді жетілдіру жөнінде ұсыныстар әзірлеу.
4.Өнімділік пен өнім сапасын арттыруға бағытталған іс-шаралардың орындалуын бақылау.
5.Жылыжай өндірісін дамытудың перспективалық жоспарларын әзірлеуді ұйымдастыру.
6.Материалдық-техникалық және еңбек ресурстарын пайдалану тиімділігін бағалау.
Білімдер:
1.Көкөніс және жидек өнімдерінің өнімділігі мен сапасын арттыру тәсілдері.
2.Өндірістік процестердің тиімділігін бағалау әдістері.
3.Өндірісті жоспарлауды ұйымдастыру қағидаттары.
4.Жылыжай өндірісін дамыту бағдарламаларын әзірлеуге қойылатын талаптар.
5.Өндірістік талдау жүргізу және қызмет нәтижелерін бағалау тәртібі.
6.Инновациялық технологияларды енгізу тиімділігін бағалау критерийлері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жауапкершілік
Командада жұмыс істей білу
Дәлдік
Ұйымдастырушылық қабілеттер Масштабты ойлау
Жетекшілік ету қабілеті Талапшылдық
Өз бетінше шешім қабылдай білу Қарым-қатынас

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1.КО ТР 021/2011 "Тамақ өнімдерінің қауіпсіздігі туралы".
2.КО ТР 022/2011 "Тамақ өнімдерінің таңбалануына қойылатын талаптар".
3.КО ТР 005/2011 "Қаптаманың қауіпсіздігі туралы".
4.МемСТ 1726–2019 "Жаңа піскен қызанақ. Техникалық шарттар".
5.МемСТ 33953–2016 "Бөлшек саудада өткізілетін жаңа піскен қияр. Техникалық шарттар".
6.МемСТ 34325–2017 "Жаңа піскен тәтті бұрыш. Техникалық шарттар".
7.МемСТ 33954–2016 "Жаңа піскен баялды. Техникалық шарттар".
8.МемСТ 33980–2016 "Органикалық өндіріс өнімі. Өндіру, қайта өңдеу, таңбалау және өткізу қағидалары".

СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ деңгейі:

Кәсіп атауы :

7

Басқарма бастығы (ауыл шаруашылығында)

4-тарау. Кәсіптік стандарттың техникалық деректері

      17. Мемлекеттік органның атауы: Қазакстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі.

      Жоба жетекшісі: Б.Қ. Насырханова E-mail: b.nasyrhanova@nasec.kz, ұялы тел: +7 (771) 375 80 45.

      18. Әзірлеуге қатысқан ұйымдар (кәсіпорындар): Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігінің "Ұлттық аграрлық ғылыми-білім беру орталығы" коммерциялық емес акционерлік қоғамы.

      19. Авторы: Г.Б. Джұмаділова – Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы ғылымдарының магистрі, "Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университеті" КеАҚ-ның аға оқытушысы.

      Техникалық көмек көрсетуші: М.Б. Кенжеғұлова, ұялы тел.: +7 (775) 603 30 97, E-mail: m.kenzhegulova@nasec.kz

      20. Кәсіптік біліктілік жөніндегі салалық кеңес: 2026 жылғы 5 мамырдағы № 176 бұйрық.

      21. Кәсіптік біліктілік жөніндегі ұлттық орган:

      22. Қазақстан Республикасының "Атамекен" ұлттық кәсіпкерлер палатасы: 2026 ж. 20.04.№582.

      23. Нұсқа нөмірі және шығарылған жылы: 2

      24. Болжамды қайта қарау күні: 2029 жылғы 26 қазан.

  2026 жылғы 8 қазандағы
№ 355 бұйрығына 3 - қосымша

"Жүзім шаруашылығы" кәсіптік стандарты

1-тарау. Жалпы ережелер

      1. Кәсіптік стандарттың қолдану аясы: "Жүзім шаруашылығы" кәсіптік стандарты "Кәсіптік біліктілік туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 5-бабына сәйкес әзірленген.

      Кәсіптік стандарт жұмыскерлердің кәсіптік қызметтің белгілі бір түрін жүзеге асыруы, оның ішінде белгілі бір еңбек функцияларын орындауы үшін қажетті, сондай-ақ жоғары, жоғары оқу орнынан кейінгі, техникалық және кәсіптік білім беру ұйымдарының білім беру бағдарламаларын әзірлеуде біліктілік деңгейлерін айқындауға арналған.

      2. Осы кәсіптік стандартта мынадай терминдер мен анықтамалар қолданылады:

      1) жүзім шаруашылығы – халықты жаңа піскен және кептірілген жүзіммен қамтамасыз етуге, сондай-ақ қайта өңдеу өнеркәсібін шикізатпен қамтамасыз етуге арналған асханалық және техникалық жүзім сұрыптарын өсіруге бағытталған агроөнеркәсіптік кешеннің саласы;

      2) ампелография – жүзімнің түрлері мен сұрыптарын, олардың шығу тегін, қасиеттерін, жіктелуін және табиғи факторлар мен адам қызметінің әсерінен өзгеру заңдылықтарын зерттейтін ғылым;

      3) дефолиация – негізінен дефолианттарды қолдану арқылы жүзім өсімдігінің жапырақтарын жасанды түрде жою процесі;

      4) тілмелеу – қосалқы тамырлардың түзілуін ынталандыру мақсатында қалемшенің төменгі бөлігінің қабығына бойлай тіліктер салу;

      5) катаровка – терең тамыр жүйесінің дамуын ынталандыру мақсатында телінген және өз тамырындағы жүзім бұталарының үстіңгі тамырларын, сондай-ақ телінген қалемшелер мен көшеттердің теліндісіндегі тамырларын алып тастау;

      6) қалемшелерді кильчевалау – тамырлардың түзілуін ынталандыру және бүршіктердің ашылуын баяулату мақсатында қалемшенің төменгі бөлігіне жоғары температураның (24–26 °С), ал жоғарғы бөлігіне төмен температураның (16–18 °С) әсер етуі арқылы жүргізілетін отырғызу алдындағы дайындау;

      7) бұтаның жүктемесі – бір жүзім бұтасына келетін көзшелердің, өркендердің, гүлшоғырлардың немесе шоқтардың саны;

      8) жүзім шырынының жүруі ("жүзімнің жылауы") – тамыр жүйесінен өсімдіктің жер үсті бөлігіне қарай шырынның жоғары қозғалуымен сипатталатын жүзім өсімдігінің жылдық даму циклінің алғашқы кезеңі;

      9) асханалық жүзім сұрыптары – жаңа күйінде тұтынуға, ұзақ сақтауға және кептірілген жүзім (мейіз, кишмиш) өндіруге арналған жүзім сұрыптары;

      10) техникалық жүзім сұрыптары– шарап өнімдерін, шырындарды және өзге де қайта өңделген өнімдерді өндіруге арналған жүзім сұрыптары;

      11) әмбебап жүзім сұрыптары – жаңа күйінде тұтынуға да, қайта өңдеуге де арналған жүзім сұрыптары;

      12) өркенді шырпу – белсенді өсу кезеңінде өркеннің өсу нүктесін алып тастау;

      13) жүзімді сирету – шоқтардың жарықтануын жақсарту және өнімді қалыпқа келтіру мақсатында жапырақтардың, гүлшоғырлардың немесе шоқтардың бір бөлігін алып тастау;

      14) шеканка – өсіп тұрған өркендердің жоғарғы бөлігін алып тастау;

      15) өгей өркендерді алу (пасынкалау) – жүзім өсімдігінің өсуі мен дамуын реттеу мақсатында өгей өркендерді (екінші реттік өркендерді) толық немесе ішінара алып тастау (қысқарту);

      16) плантаж – топырақты кемінде 50 сантиметр тереңдікте қопсытуды, ұсақтауды және оның қабаттарын орын ауыстыруды көздейтін отырғызу алдындағы топырақ өңдеу;

      17) байлау – жүзім бұталарын немесе олардың жекелеген бөліктерін шпалераға немесе өзге де тіректерге бекіту, оның ішінде өсіп тұрған өркендерді жасыл байлау және кесуден кейін өткен жылғы өркендерді, жеңдерді немесе діңді құрғақ байлау;

      18) окулировка – жаз мезгілінде бір бүршікпен орындалатын жүзімді телу тәсілі;

      19) информалды білім беру – білім беру ұйымдарынан тыс күнделікті қызмет барысында алынатын және оқу нәтижелерін растайтын құжат бермейтін білім беру түрі;

      20) формалды емес білім беру – оқыту орны, мерзімдері мен нысаны ескерілмей, білім беру қызметтерін ұсынатын ұйымдар жоспарланған, ұйымдастырған және жүзеге асыратын және оқыту нәтижелерін растаушы құжат беріле отырып жүргізілетін білім беру түрі;

      21) кәсіптік кіші топ – еңбек функцияларының тұтас жиынтығымен қалыптастырылған және олардың құзыреттерін орындау үшін қажетті саланың кәсіптік тобының бір бөлігі;

      22) кәсіптік топ – ортақ интеграциялық негізі бар және оларды орындау үшін еңбек функциялары мен құзыреттерінің ұқсас жиынтығын болжайтын саланың кәсіптік кіші топтарының жиынтығы;

      23) біліктілік – жұмыскердің нақты еңбек функцияларын сапалы орындауға дайындық дәрежесі;

      24) біліктілік деңгейі – күрделілік, еңбек әрекеттерінің стандарттылығы, жауапкершілік және дербестік параметрлері бойынша сараланатын жұмыскердің даярлық деңгейіне және құзыретіне қойылатын талаптардың жиынтығы;

      25) еңбек функциясы – еңбек процесінің бір немесе бірнеше міндеттерін шешуге бағытталған өзара байланысты әрекеттер жиынтығы;

      26) кәсiптiк стандарт – кәсіптік қызметтің нақты саласында біліктілік деңгейіне, құзыреттеріне, мазмұнына, сапасына және еңбек жағдайларына қойылатын талаптарды айқындайтын стандарт

      27) кәсіп – арнайы даярлық нәтижесінде алынған және білім туралы тиісті құжаттармен расталатын белгілі бір білімді, іскерлікті және практикалық дағдыларды талап ететін адамның еңбек қызметінің негізгі түрі;

      28) салалық біліктілік шеңбері – салада танылатын біліктілік деңгейлерінің құрылымдық сипаттамасы;

      29) ұлттық біліктілік шеңбері – салалық біліктілік шеңберлерін, кәсіптік стандарттарды әзірлеу үшін деңгейлердің, біліктіліктердің, жалпы кәсіптік құзыреттердің бірыңғай шкаласын айқындайды;

      30) машықтар – қызметті жүзеге асыру және міндеттерді шешу мақсатында білімді пайдалану және құзыреттілік таныту қабілеті (логикалық, интуитивтік, шығармашылық және практикалық ойлауды пайдалану);

      31) білім – оқу және жеке тәжірибесі арқылы ақпаратты меңгеру нәтижесі, оқу немесе жұмыс саласына қатысты фактілер, қағидаттар, теория мен практика жиынтығы, біліктіліктің міндетті түрде бағалануға тиіс компоненті;

      32) құзыреттер – белгілі бір біліктілік деңгейіндегі кәсіптік қызметінде міндеттерді орындауды қамтамасыз ететін субъекті қызметінің сапасы;

      33) тәжірибе – саналы қызмет, белгілі бір уақыт аралығында меңгерілген және тиімді пайдаланыла алатын білім және дағды.

      3. Осы кәсіптік стандартта мынадай қысқартулар қолданылады:

      1) БА – Біліктілік анықтамалығы;

      2) ББХСС – Білім берудің халықаралық стандартты сыныптауышы;

      3) БТБА – Бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығы;

      4) КО – Кеден одағы;

      5) ТР –техникалық регламенті;

      6) ҚР – Қазақстан Республикасы;

      7) ҚР СТ – Қазақстан Республикасының стандарты;

      8) КС – Кәсіптік стандарт;

      9) МемСТ – Мемлекеттік стандарт;

      10) СБШ – Салалық біліктілік шеңбері;

      11) ҰБШ – Ұлттық біліктілік шеңбері;

      12) ISO – Стандарттау жөніндегі халықаралық ұйым (International Organization for Standardization).

2-тарау. Кәсіптік стандарттың паспорты

      4. Кәсіптік стандарттың атауы: Жүзім шаруашылығы

      5. Кәсіптік стандарттың коды: A01210065

      6. ЭҚЖЖ секциясын, бөлімін, тобын, сыныбын және кіші сыныбын көрсету: A Ауыл, орман және балық шаруашылығы

      Өсімдік және мал шаруашылығы, аңшылық және осы салаларда қызметтер ұсыну

      Көп жылдық дақылдарды өсіру

      01.21 Жүзімді өсіру

      01.21.0 Жүзімді өсіру

      A Ауыл, орман және балық шаруашылығы

      01 Өсімдік және мал шаруашылығы, аңшылық және осы салаларда қызметтер ұсыну

      Өсімдіктердің ұдайы өндірісі

      01.30 Өсімдіктердің ұдайы өндірісі

      01.30.0 Өсімдіктердің ұдайы өндірісі

      7. Кәсіптік стандарттың қысқаша сипаттамасы: Техникалық және асханалық жүзім сұрыптарын жеміс көшеттіктері мен жүзімдіктерде отырғызу, өсіру және күтіп-баптау арқылы сапалы жүзім өнімі мен отырғызу материалын өндіруді, отандық өндіріс көлемін арттыруды және өнімнің техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың талаптарына сәйкестігін қамтамасыз етуді қамтиды.

      8. Кәсіптер карточкаларының тізімі:

      1) Жеміс питомнигінің жұмысшысы - 4 СБШ деңгейі

      2) Жүзім өсіруші-шарап жасаушы - 4 СБШ деңгейі

      3) Ауыл шаруашылығы техникалары жөніндегі техник - 5 СБШ деңгейі

      4) Агроном-жүзімші - 6 СБШ деңгейі

      5) Жүзім өсіруші - 4 СБШ деңгейі

3-тарау. Кәсіптер карточкалары

9. "Жеміс питомнигінің жұмысшысы" кәсіп карточкасы

Топ коды:

6113-1

Қызмет атауының коды:

6113-1-002

Кәсіп атауы:

Жеміс питомнигінің жұмысшысы

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

4

СБШ бойынша қосалқы біліктілік деңгейі:


БТБА, БА және басқа да үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

"Жұмыстар мен жұмысшы кәсіптерінің бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығын (64-шығарылым) бекіту туралы"
Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің 2025 жылғы 17 қаңтардағы № 499 бұйрығы
62. Көшетхананы баптаушы.
1-параграф. Көшетхананы баптаушы.

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
ТжКБ (орта деңгейдегі маман)

Мамандық:
-

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:


Формалды емес және информалы біліммен байланыс:


Кәсіптің басқа мүмкін атаулары:

Бау-бақша өсіруші
Гүл шаруашылығы және бау шаруашылығындағы білікті жұмысшы
Бағбан

Қызметтің негізгі мақсаты:

Жүзім питомниктерінде сапалы отырғызу материалын өсіру, телу материалын дайындау және жүзім көшеттерін күтіп-баптау бойынша технологиялық операциялардың орындалуын қамтамасыз ету.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1.Питомниктерде топырақты дайындау, отырғызу жұмыстарын жүргізу және жүзім көшеттерін күтіп-баптау.
2.Телу материалын дайындау процесін жүргізу және телінділердің жерсінуін бақылау.

Қосымша еңбек функциялары:


1-еңбек функциясы: Питомниктерде топырақты дайындау, отырғызу жұмыстарын жүргізу және жүзім көшеттерін күтіп-баптау

1-дағды:
Питомниктерде топырақты дайындау, отырғызу және жүзім көшеттерін өсіру жұмыстарын орындау

Машықтар:
1.Жүзім көшеттерін отырғызуға топырақты дайындау.
2.Топырақтың жай-күйі мен құрылымының негізгі көрсеткіштерін анықтау.
3.Отырғызу алдындағы дайындық жұмыстарын орындау.
4.Фумигация жүргізу үшін жүзім көшеттерін дайындау және орналастыру.
5.Ауыл шаруашылығы құралдарын, жабдықтары мен құрылғыларын пайдалану.
6.Жүзім питомнигінде ауыспалы егіс жүйесін сақтау.
7.Жас жүзім көшеттерін отырғызу және күтіп-баптау жұмыстарын орындау.
8.Жүзім питомнигін суару жұмыстарын орындау.
Білімдер:
1.Жүзім питомнигіне арналған топырақты дайындау тәсілдері.
2.Топырақты өңдеудің негізгі әдістері.
3.Топырақ өңдеу сапасын бағалау әдістері.
4.Топырақты дайындау сапасына қойылатын талаптар.
5.Питомникті орналастыруға арналған учаскелерді таңдау және дайындау талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Жүзім көшеттерін күтіп-баптау, телуге дайындау, қазып алу, сұрыптау және өткізуге дайындау

Машықтар:
1.Жүзімге окулировка және копулировка жүргізу.
2.Отырғызу материалының сапа көрсеткіштерін анықтау.
3.Телінген жүзім көшеттерін күтіп-баптау.
4.Өсіру технологиясына сәйкес жас өсімдіктерді кесу және қалыптастыру.
5.Жүзім өсімдіктерінің фитосанитариялық жағдайын бағалау.
6.Көшеттерді қазып алу, сұрыптау және сақтауға әрі өткізуге дайындау.
Білімдер:
1.Питомниктерде жүзім көшеттерін өсіру технологиясы.
2.Жүзімге окулировка және копулировка жүргізу тәсілдері.
3.Телінділерді күтіп-баптау қағидалары.
4.Бір және екі жылдық жүзім көшеттерін кесу мен қалыптастыру тәсілдері.
5.Отырғызу материалының сапасына қойылатын талаптар.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-еңбек функциясы: Телу материалын дайындау процесін жүргізу және телінділердің жерсінуін бақылау.

1-дағды:
Телу материалын телуге және окулировкаға дайындау

Машықтар:
1.Теліндіні (привой) және телітушіні (подвой) телуге дайындау.
2.Қалемшелердің дұрыс сақталуын қамтамасыз ету.
3.Телуге арналған қалемшелерді (чубуктарды) дайындау.
4.Телітушілерді телу жұмыстарына дайындау.
5.Телу жұмыстарын жүргізуге арналған құралдарды, жабдықтарды және материалдарды дайындау.
Білімдер:
1.Телу материалын дайындау технологиясы.
2.Жүзімді телу тәсілдері.
3.Қалемшелерді, өскіндер мен көшеттерді қысқы сақтау әдістері.
4.Теліндінің (привой) және телітушінің (подвой) сапасына қойылатын талаптар.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Телінділердің жерсінуін бақылау

Машықтар:
1.Телінділердің жерсінуін және телітушінің физиологиялық жай-күйін тексеру.
2.Жерсінген телінділердің есебін жүргізу және санын анықтау.
3.Телінділердің жерсіну есебіне қатысты құжаттаманы жүргізу.
4.Сау отырғызу материалын өсіру бойынша іс-шараларды орындау.
Білімдер:
1.Телінділердің жерсінуін есепке алу әдістері.
2.Телітушінің физиологиялық жай-күйін бағалау тәсілдері.
3.Телу жұмыстарының сапасын бақылау технологиясы.
4.Жүзімді окулировка және телу әдістері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Командада жұмыс істеуді білу Коммуникабельділік
Стандартты және қарапайым бір типті практикалық міндеттерді шешу Орындаушылық
Үйренушілік
Жұмыстағы ұқыптылық және жауапкершілік Тәртіптілік
Төзімділік

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1.КО ТР 021/2011 "Тамақ өнімдерінің қауіпсіздігі туралы".
2.КО ТР 022/2011 "Тамақ өнімдерін таңбалауға қатысты талаптар туралы".
3.МемСТ 32786–2014 "Жас балғын асханалық жүзім. Техникалық шарттар" (Қазақстан Республикасында ұлттық стандарт ретінде қолданылады).
4.МемСТ 31782–2012 "Өнеркәсіптік қайта өңдеуге арналған машинамен және қолмен жиналған жас балғын жүзім. Техникалық шарттар".
5.ҚР СТ БҰҰ ЕЭК FFV-19-2019 "Жас балғын жүзім. Жеткізу кезіндегі талаптар және сапаны бақылау".

СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ деңгейі:

Кәсіп атауы:

4

Питомник супервайзері (бригадирі)

4

Жүзім өсіруші - шарапшы

3

Білікті ауыл шаруашылығы жұмысшысы (аралас дақылдар)

5

Техник- агроном (бау шаруашылығы)

10. "Жүзім өсіруші-шарап жасаушы" кәсіп карточкасы:

Топ коды:

6112-0

Қызмет атауының коды:

6112-0-002

Кәсіп атауы:

Жүзім өсіруші-шарап жасаушы

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

4

СБШ бойынша қосалқы біліктілік деңгейі:


БТБА, БА және басқа да үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

"Жұмыстар мен жұмысшы кәсіптерінің бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығын (64-шығарылым) бекіту туралы"
Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің 2025 жылғы 17 қаңтардағы № 499 бұйрығы.
IV бөлік
19-бөлім. Өсімдік шаруашылығы, су және орман шаруашылығындағы жұмысшылар кәсіптерінің жұмыстарының сипаттамалары.
53. Жүзім өсіруші.
1-параграф. Жүзім өсіруші.

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
ТжКБ (орта деңгейдегі маман)

Мамандық:
-

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:


Формалды емес және информалы біліммен байланыс:


Кәсіптің басқа мүмкін атаулары:

Жүзім өсіруші
Жеміс-көкеніс өсіруші

Қызметтің негізгі мақсаты:

Асханалық және техникалық жүзім сұрыптарын өсіру, күтіп-баптау, өнімін жинау және өткізуге немесе қайта өңдеуге бастапқы дайындау жөніндегі технологиялық процестерді ұйымдастыру және бақылау.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1.Жүзім өсірудің технологиялық процесін ұйымдастыру және бақылау.
2.Өнім жинауды ұйымдастыру және жүзім өнімінің сапасын қамтамасыз ету

Қосымша еңбек функциялары:


1-еңбек функциясы: Жүзім өсірудің технологиялық процесін ұйымдастыру және бақылау

1-дағды: Жүзім өсіру бойынша технологиялық операциялардың орындалуын ұйымдастыру

Машықтар:
1.Жүзімдіктерді отырғызуға топырақ дайындау жұмыстарын ұйымдастыру.
2.Жүзім екпелерін отырғызуды және толықтырып отырғызуды ұйымдастыру.
3.Жүзімдіктерді күтіп-баптау жөніндегі агротехникалық іс-шаралардың орындалуын бақылау.
4.Суару жұмыстарын, органикалық және минералдық тыңайтқыштарды енгізуді ұйымдастыру.
5.Жүзімдіктерді зиянкестерден, аурулардан және арамшөптерден қорғау іс-шараларының жүргізілуін бақылау.
6.Жүзімдіктердің фитосанитариялық жай-күйін бағалау.
7.Жүзімдіктер мен аналық екпелерді жөндеу (толықтырып отырғызу) жұмыстарын ұйымдастыру
8.Техникалық және асханалық жүзім сұрыптарын өсіру технологиясының сақталуын бақылау.
9.Жүзімнің пісу дәрежесін және өнім жинау мерзімін анықтау.
Білімдер:
1.Жүзім шаруашылығының негіздері.
2.Ампелография.
3.Жүзім өсімдігінің биологиялық ерекшеліктері.
4.Жүзім түбінің құрылысы мен физиологиясы.
5.Асханалық және техникалық жүзім сұрыптарын өсіру технологиясы.
6.Жүзімдіктерді күтіп-баптау жөніндегі агротехникалық іс-шаралар.
7.Жүзім түбін қалыптастыру және кесу тәсілдері.
8.Топырақтану және агрохимия негіздері.
9.Өсімдіктерді қорғау негіздері.
10.Ауыл шаруашылығы техникасы мен жабдықтарының құрылысы, жұмыс қағидаты және пайдалану қағидалары.
11.Еңбекті қорғау, өрт қауіпсіздігі және өндірістік санитария талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Жүзім өсіру процесін жоспарлау және үйлестіру

Машықтар:
1.Агротехникалық іс-шараларды жоспарлау.
2.Материалдық-техникалық ресурстарға қажеттілікті айқындау.
3.Тыңайтқыштар мен өсімдіктерді қорғау құралдарын енгізуді жоспарлау.
4.Жүзім өсіруге топырақ-климаттық жағдайлардың жарамдылығын бағалау.
5.Жүзім өсірумен айналысатын жұмыскерлердің жұмысын ұйымдастыру.
6.Жүзім өсірудің технологиялық карталарының сақталуын бақылау.
7.Өсіру нәтижелерін талдау және өнімділікті арттыру бойынша шаралар қабылдау.
Білімдер:
1.Жүзім өсіру технологиясы.
2.Ауыл шаруашылығы өндірісін ұйымдастыру.
3.Ауыл шаруашылығы өндірісі экономикасының негіздері.
4.Қазақстан Республикасының жер заңнамасы.
5.Жүзім шаруашылығы саласындағы нормативтік құжаттардың талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-еңбек функциясы: Өнім жинауды ұйымдастыру және жүзім өнімінің сапасын қамтамасыз ету

1-дағды:
Өнім жинауды және өнімді бастапқы дайындауды ұйымдастыру

Машықтар:
1.Өнім жинаудың оңтайлы мерзімдерін анықтау.
2.Асханалық және техникалық жүзімді жинауды ұйымдастыру.
3.Өнім жинау технологиясының сақталуын бақылау.
4.Жүзімді сұрыптауды және бастапқы дайындауды ұйымдастыру.
5.Тасымалдау кезінде өнімнің сақталуын қамтамасыз ету.
6.Жүзімді қайта өңдеу кәсіпорындарына немесе өткізу орындарына жеткізуді ұйымдастыру.
7.Орындалатын жұмыстардың сапасын бақылау.
Білімдер:
1.Жүзім өнімін жинау технологиясы.
2.Асханалық және техникалық жүзімнің сапасына қойылатын талаптар.
3.Өнімді жинағаннан кейінгі өңдеу негіздері.
4.Жүзімді тасымалдау және сақтау талаптары.
5.Жүзім шикізатын бастапқы өңдеу негіздері

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды: Жүзім өнімінің сапасын бақылау және өндірістік құжаттаманы жүргізу

Машықтар:
1.Жүзімнің технологиялық пісу дәрежесін анықтау.
2.Белгіленген талаптарға сәйкес жүзім өнімінің сапасын бағалау.
3.Техникалық регламенттер мен стандарттар талаптарының сақталуын бақылау.
4.Жүзімдіктердің алқаптарын, сұрыптық құрамын және өнімділігін есепке алу.
5.Жүзім өсіру және өнім жинау бойынша өндірістік құжаттаманы рәсімдеу.
6.Өнімді өткізу және қайта өңдеуге жеткізу кезінде өнім сапасына қойылатын талаптардың орындалуын бақылау.
Білімдер:
1.Асханалық және техникалық жүзімнің сапа көрсеткіштері.
2.Жүзімнің технологиялық пісу дәрежесін анықтау әдістері.
3.Жүзім өніміне қойылатын техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың талаптары.
4.Ауыл шаруашылығы өнімінің сапасын бақылау негіздері.
5.Өндірістік құжаттаманы жүргізу және жүзім екпелерін есепке алу тәртібі.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Ұйымдастырушылық Бастамашылдық Зейінділік Жауапкершілік Тәртіптілік Орындаушылық
Ой икемділігі
Нәтижеге бағдарланушылық
Жоғары үйренушілік
Коммуникабельділік
Іскерлік қарым-қатынас дағдылары

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1.КО ТР 021/2011 "Тамақ өнімдерінің қауіпсіздігі туралы".
2.КО ТР 022/2011 "Тамақ өнімдерін таңбалауға қатысты талаптар туралы".
3.МемСТ 32786–2014 "Жас балғын асханалық жүзім. Техникалық шарттар" (Қазақстан Республикасында ұлттық стандарт ретінде қолданылады).
4.МемСТ 31782–2012 "Өнеркәсіптік қайта өңдеуге арналған машинамен және қолмен жиналған жас балғын жүзім. Техникалық шарттар".
5.ҚР СТ БҰҰ ЕЭК FFV-19-2019 "Жас балғын жүзім. Жеткізу кезіндегі талаптар және сапаны бақылау".

СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ деңгейі:

Кәсіп атауы:

3

Білікті ауыл шаруашылығы жұмысшысы (аралас дақылдар)

5

Өсімдіктерді қорғау жөніндегі агроном (орташа білікті)

11. "Ауыл шаруашылығы техникалары жөніндегі техник" кәсіп карточкасы:

Топ коды:

3115-2

Қызмет атауының коды:

3115-2-006

Кәсіп атауы:

Ауыл шаруашылығы техникалары жөніндегі техник

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

5

СБШ бойынша қосалқы біліктілік деңгейі:


БТБА, БА және басқа да үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
орта білімнен кейінгі (қолданбалы бакалавриат)

Мамандық:
Ауыл шаруашылығын механикаландыру

Біліктілік:

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:


Формалды емес және информалы біліммен байланыс:


Кәсіптің басқа мүмкін атаулары:

Техник-механик

Қызметтің негізгі мақсаты:

Жүзім өсіруде пайдаланылатын ауыл шаруашылығы машиналарының, механизмдері мен жабдықтарының техникалық дайындығын оларды жарамды техникалық жай-күйде ұстап тұру арқылы оларды пайдалану, техникалық қызмет көрсету, диагностикалау және жөндеу арқылы қамтамасыз ету.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1.Ауыл шаруашылығы машиналары мен жабдықтарын пайдалану.
2.Ауыл шаруашылығы техникасына техникалық қызмет көрсету және жөндеу.

Қосымша еңбек функциялары:


1-еңбек функциясы: Ауыл шаруашылығы машиналары мен жабдықтарын пайдалану

1-дағды:
Ауыл шаруашылығы техникасын пайдалануға дайындау

Машықтар:
1.Ауыл шаруашылығы техникасының тораптары мен механизмдерінің құрастыру сызбаларын оқу.
2.Ауыл шаруашылығы машиналары мен жабдықтарын құрастыру және реттеу жұмыстарын орындау.
3.Ауыл шаруашылығы техникасын пайдалануға дайындау кезінде қажетті шығыс материалдарын, жанар-жағармай материалдарын және техникалық сұйықтықтарды қолдану.
4.Ауыл шаруашылығы техникасын пайдалану жағдайларын және технологиялық операцияларды орындауға қойылатын агротехникалық талаптарды талдау.
5.Машина-трактор агрегаттарының оңтайлы құрамын таңдау.
6.Машина-трактор агрегаттары мен жабдықтарын баптауды орындау.
7.Ауыл шаруашылығы техникасының қозғалыс тәсілдері мен жұмыс режимдерін таңдау.
Білімдер:
1.Ауыл шаруашылығы техникасы мен жабдықтарының техникалық сипаттамалары, конструкциялық ерекшеліктері, пайдалану режимдері және пайдалану қағидалары.
2.Ауыл шаруашылығы техникасын пайдалануға дайындау кезінде қолданылатын шығыс материалдарының, жанар-жағармай материалдарының және техникалық сұйықтықтардың мақсаты мен қолдану қағидалары.
3.Технологиялық операцияларды орындауға қойылатын агротехникалық талаптар.
4.Еңбекті қорғау, өрт және экологиялық қауіпсіздік талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Ауыл шаруашылығы техникасы мен жабдықтарын баптау

Машықтар:
1.Ауыл шаруашылығы машиналары мен жабдықтарының тораптары мен механизмдерін шынықтыруды (обкатка) орындау.
2.Технологиялық операцияларды орындауға қажетті шығыс материалдарын, жанар-жағармай материалдарын және техникалық сұйықтықтарды таңдау және қолдану.
3.Ауыл шаруашылығы техникасының ақаулары мен істен шығу себептерін анықтау.
4.Ауыл шаруашылығы техникасының техникалық жай-күйі туралы акт жасау.
5.Машина-трактор агрегаттары мен жабдықтарды пайдалана отырып, технологиялық операцияларды орындау.
6.Технологиялық операциялардың орындалу параметрлерін бақылау.
7.Ауыл шаруашылығы техникасын жөндеу сапасын бағалау.
Білімдер:
1. Ауыл шаруашылығы машиналарының, механизмдері мен жабдықтарының жұмыс істеу қағидаттары және техникалық сипаттамалары.
2. Ауыл шаруашылығы техникасы мен жабдықтарын реттеу, баптау, сынақтан өткізу (обкатка) және пайдалануға енгізу технологиясы.
3. Ауыл шаруашылығы техникасының ақаулары мен істен шығу себептері, оларды анықтау әдістері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-еңбек функциясы: Ауыл шаруашылығы техникасына техникалық қызмет көрсету және жөндеу

1-дағды: Ауыл шаруашылығы техникасы мен жабдықтарының техникалық жай-күйін бағалау

Машықтар:
1.Ауыл шаруашылығы техникасының техникалық жай-күйін анықтау.
2.Сыртқы зақымданулар мен ақауларды анықтау.
3.Уақтылы жөндеу жұмыстарын жүргізу және анықталған ақауларды жою.
4.Ауыл шаруашылығы техникасына техникалық қызмет көрсету үшін материалдық-техникалық қамтамасыз етуге қажеттілікті айқындау.
5.Жөндеу немесе техникалық қызмет көрсетуге өтінімдерді рәсімдеу.
Білімдер:
1.Ауыл шаруашылығы техникасына техникалық қызмет көрсету кезінде қолданылатын шығыс материалдарын, жанар-жағармай материалдарын, техникалық сұйықтықтарды, құралдарды, жабдықтарды және жеке қорғаныс құралдарын қолдану тәртібі.
2.Ауыл шаруашылығы техникасына техникалық қызмет көрсету бойынша құжаттаманы рәсімдеу тәртібі.
3.Еңбекті қорғау, өрт және экологиялық қауіпсіздік талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды: Ауыл шаруашылығы техникасы мен жабдықтарын жұмысқа дайындау

Машықтар:
1.Машинаның химмотологиялық картасына сәйкес шығыс материалдарын, жанар-жағармай материалдарын және техникалық сұйықтықтарды қолдану.
2.Жабдықтар мен ауыл шаруашылығы техникасының жұмысқа жарамдылығын тексеру, жабдықтар мен құралдарды баптауды орындау.
Білімдер:
1.Ауыл шаруашылығы техникасының техникалық сипаттамалары, конструкциялық ерекшеліктері және пайдалану режимдері.
2.Ауыл шаруашылығы техникасын пайдалану және оған техникалық қызмет көрсету жөніндегі нормативтік-техникалық құжаттама.
3.Ауыл шаруашылығы техникасына техникалық қызмет көрсету кезінде қолданылатын шығыс материалдарының, жанар-жағармай материалдарының, техникалық сұйықтықтардың, құралдардың, жабдықтардың және жеке қорғаныс құралдарының мақсаты мен қолдану қағидалары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Ұйымдастырушылық Бастамашылдық Зейінділік Жауапкершілік Орындаушылық
Ой икемділігі
Нәтижеге бағдарланушылық Жоғары үйренушілік
Іскери қарым-қатынас Командада жұмыс істеу

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1.КО ТР 021/2011 "Тамақ өнімдерінің қауіпсіздігі туралы".
2.КО ТР 022/2011 "Тамақ өнімдерін таңбалауға қатысты талаптар туралы".
3.МемСТ 32786–2014 "Жас балғын асханалық жүзім. Техникалық шарттар" (Қазақстан Республикасында ұлттық стандарт ретінде қолданылады).
4.МемСТ 31782–2012 "Өнеркәсіптік қайта өңдеуге арналған машинамен және қолмен жиналған жас балғын жүзім. Техникалық шарттар".
5.ҚР СТ БҰҰ ЕЭК FFV-19-2019 "Жас балғын жүзім. Жеткізу кезіндегі талаптар және сапаны бақылау".

СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ деңгейі:

Кәсіп атауы:

6

Ауыл шаруашылығы техникасы инженері

6

Ауыл шаруашылығы өндірісінің инженер-механигі

5

Инженер-механиктің көмекшісі

6

Жаңа техника мен технологияны енгізу жөніндегі инженер

4

Ауыл шаруашылығы машиналары мен тракторларын іске қосуға дайындаушы

12. "Агроном-жүзімші" кәсіп карточкасы:

Топ коды:

2132-1

Қызмет атауының коды:

2132-1-006

Кәсіп атауы:

Агроном-жүзімші

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

6

СБШ бойынша қосалқы біліктілік деңгейі:


БТБА, БА және басқа да үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

"Ауыл шаруашылығы ұйымдарының басшылары мен мамандары лауазымдарының үлгілік біліктілік сипаттамаларын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2019 жылғы 21 тамыздағы № 307 бұйрығына өзгерістер енгізу туралы Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2025 жылғы 5 қыркүйектегі № 282 бұйрығы.
2-бөлім. Мамандар лауазымы
1-параграф. Агроном

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
Жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық: Агрономия

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

І санатты: жоғары білім (және/немесе бакалавр, магистратура, философия докторы РhD, бейіні бойынша доктор) өсімдік шаруашылығы және/немесе мал шаруашылығы және/немесе ветеринария бағыттары бойынша және ІІ лауазымдағы агроном лауазымында жұмыс өтілі 3 жылдан кем емес;
ІІ санатты: жоғары білім (және/немесе бакалавр, магистратура, философия докторы РhD, бейіні бойынша доктор) өсімдік шаруашылығы және/немесе мал шаруашылығы және/немесе ветеринария бағыттары бойынша және кәсіптік қызмет бағыты бойынша жұмыс өтілі 3 жылдан кем емес немесе техникалық және кәсіптік (арнаулы орта, орта кәсіптік) (агрономия) мамандығы бойынша білімі және агроном лауазымында жұмыс өтілі 5 жылдан кем емес;
Санаты жоқ: жоғары білім (және/немесе бакалавр, магистратура, философия докторы РhD, бейіні бойынша доктор) өсімдік шаруашылығы және/немесе мал шаруашылығы және/немесе ветеринария бағыттары бойынша және кәсіптік қызмет бағыты бойынша жұмыс өтілі 3 жылдан кем емес немесе техникалық және кәсіптік (арнаулы орта, орта кәсіптік) агрономия мамандығы бойынша білімі жұмыс өтіліне талап қойылмайды.

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:


Кәсіптің басқа мүмкін атаулары:

Агроном
Агроном-топырақтанушы

Қызметтің негізгі мақсаты:

Жоғары сапалы өнім алуға және жүзім шаруашылығы өндірісінің тиімділігін арттыруға бағытталған агротехникалық іс-шараларды әзірлеу мен енгізуді, сондай-ақ жүзім өсірудің технологиялық процестерін ұйымдастыруды және бақылауды қамтамасыз ету.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1.Жүзім өсірудің әзірленген технологиялары шеңберінде жұмыстарды орындау.
2.Жүзім өндірісінің тиімділігін арттыру жөніндегі іс-шаралар жүйесін әзірлеу және ұйымдастыру.

Қосымша еңбек функциялары:


1-еңбек функциясы:
Жүзім өсірудің әзірленген технологиялары шеңберінде жұмыстарды орындау

1-дағды:
Жүзім өсіру бойынша технологиялық операциялардың орындалуын ұйымдастыру

Машықтар:
1.Топырақ-климаттық және ауа райы жағдайларын ескере отырып, технологиялық операциялардың орындалу кезектілігі мен мерзімдерін жоспарлау.
2.Жұмыс көлемін айқындау және өндірістік тапсырмаларды жұмыскерлер арасында бөлу.
3.Технологиялық карталарға сәйкес технологиялық операциялардың орындалуын ұйымдастыру.
4.Агротехнологиялық жұмыстардың сапасы мен уақытылы орындалуын бақылау.
5.Технологиялық операцияларды орындауға қойылатын агротехникалық талаптарды айқындау.
6.Жүзім өсіруде пайдаланылатын ауыл шаруашылығы техникасы мен жабдықтарын технологиялық реттеуді жүргізу.
7.Технологиялық процестегі бұзушылықтарды анықтау және жою.
8.Жүзім өсірудің заманауи технологиялары мен әдістерін қолдану.
Білімдер:
1.Жүзім өсіру технологиясы.
2.Жүзім өсірудің технологиялық карталары.
3.Жүзім сабағының биологиялық ерекшеліктері.
4.Технологиялық операцияларды орындауға қойылатын агротехникалық талаптар.
5.Ауыл шаруашылығы техникасы мен жабдықтарының құрылысы және пайдалану қағидалары.
6.Жүзім өсіру кезіндегі еңбек нормалары және еңбекті ұйымдастыру негіздері.
7.Еңбекті қорғау, өнеркәсіптік және өрт қауіпсіздігі талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Жүзім екпелерінің өсуін, дамуын және фитосанитариялық жай-күйін бақылау

Машықтары:
1.Жүзім сабағының дамуына фенологиялық бақылау жүргізу.
2.Өсімдіктердің вегетацияның әртүрлі кезеңдеріндегі жай-күйін бағалау.
3.Қоректік элементтердің жетіспеушілігі, аурулар және зиянкестермен зақымдану белгілерін анықтау.
4.Жүзімдіктердің фитосанитариялық жай-күйіне мониторинг жүргізу.
5.Зерттеу нәтижелерін талдау және қажетті агротехникалық іс-шараларды айқындау.
6.Жүзімдіктерді күтіп-баптау технологияларының сақталуын бақылау.
7.Өсірудің технологиялық процестерін жетілдіру бойынша ұсыныстар әзірлеу.
Білімдер:
1.Жүзім сабағының фенологиялық даму кезеңдері.
2.Жүзімнің морфологиялық және биологиялық ерекшеліктері.
3.Жүзімдіктердің негізгі аурулары, зиянкестері және арамшөптері.
4.Өсімдіктердің қоректенуін диагностикалау әдістері.
5.Фитосанитариялық мониторинг жүргізу әдістері.
6.Бақылау нәтижелерін талдау тәсілдері.
7.Далалық зерттеулер жүргізу кезіндегі еңбекті қорғау талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-еңбек функциясы: Жүзім өндірісінің тиімділігін арттыру жөніндегі іс-шаралар жүйесін әзірлеу және ұйымдастыру

1-дағды:
Жүзім өсіру бойынша агротехнологиялық іс-шараларды жоспарлау

Машықтары:
1.Топырақ-климаттық жағдайларды ескере отырып, жүзім өсірудің технологиялық карталарын әзірлеу.
2.Табиғи-климаттық жағдайлар мен өндірістік мақсаттарға сәйкес жүзім сұрыптарын таңдауды негіздеу.
3.Топырақты өңдеу, өсімдіктерді қоректендіру және қорғау жүйесін әзірлеу.
4.Отырғызу материалдарына, тыңайтқыштарға, өсімдіктерді қорғау құралдарына және басқа да материалдық-техникалық ресурстарға қажеттілікті айқындау.
5.Технологиялық операциялардың көлемі мен орындалу мерзімдерін жоспарлау.
6.Еңбек және техникалық ресурстарға қажеттілікті айқындау.
7.Жүзім өсірудің заманауи технологияларын енгізуді ұйымдастыру.
8.Қолданылатын агротехнологиялық іс-шаралардың тиімділігін бағалау.
Білімдер:
1.Жүзім өсірудің заманауи технологиялары.
2.Жүзім сұрыптарының ерекшеліктері.
3.Топырақты өңдеу, өсімдіктерді қоректендіру және қорғау жүйелері.
4.Агротехнологиялық іс-шараларды жоспарлау әдістері.
5.Отырғызу материалына қойылатын талаптар.
6.Материалдық-техникалық ресурстарды ұтымды пайдалану негіздері.
7.Өсімдік шаруашылығы саласындағы нормативтік құжаттардың талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Агрономиялық құжаттаманы жүргізу және жүзім өндірісінің тиімділігін талдау

Машықтар:
1.Агрономиялық есепке алу және есептілік құжаттамасын жүргізу.
2.Технологиялық карталарды, өндірістік жоспарларды және жұмыс құжаттамасын рәсімдеу.
3.Мамандандырылған ақпараттық жүйелер мен бағдарламалық қамтамасыз етуді пайдалану.
4.Тыңайтқыштарға, өсімдіктерді қорғау құралдарына және басқа өндірістік ресурстарға қажеттілікті есептеу.
5.Жүзім өсірудің өндірістік көрсеткіштерін талдау.
6.Өндіріс технологиясын жетілдіру жөнінде ұсыныстар дайындау.
7.Өндірістік қызмет нәтижелері бойынша есептер жасау.
Білімі:
1.Агрономиялық есепке алу және есептілік құжаттамасын жүргізу тәртібі.
2.Материалдық-техникалық ресурстарға қажеттілікті есептеу әдістері.
3.Жүзім шаруашылығы өнімін өндіру тиімділігін талдау негіздері.
4.Өсімдік шаруашылығында қолданылатын ақпараттық жүйелер мен мамандандырылған бағдарламалар.
5.Өндірістік құжаттаманы рәсімдеуге қойылатын талаптар.
6.Жүзім шаруашылығындағы өндірісті ұйымдастыру және экономика негіздері.
7.Қазақстан Республикасының ауыл шаруашылығы және еңбекті қорғау саласындағы заңнамасының талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жауапкершілік
Ұйымдастыру қабілеттері
Аналитикалық ойлау
Инновация және жаңашылдық
Өзін-өзі реттеу
Дамуға бағдарланушылық
Конструктивтілік
Зейінділік
Бастамашылдық

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1.КО ТР 021/2011 "Тамақ өнімдерінің қауіпсіздігі туралы".
2.КО ТР 022/2011 "Тамақ өнімдерін таңбалауға қатысты талаптар туралы".
3.МемСТ 32786–2014 "Жас балғын асханалық жүзім. Техникалық шарттар" (Қазақстан Республикасында ұлттық стандарт ретінде қолданылады).
4.МемСТ 31782–2012 "Өнеркәсіптік қайта өңдеуге арналған машинамен және қолмен жиналған жас балғын жүзім. Техникалық шарттар".
5.ҚР СТ БҰҰ ЕЭК FFV-19-2019 "Жас балғын жүзім. Жеткізу кезіндегі талаптар және сапаны бақылау".

СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ деңгейі:

Кәсіп атауы:

7

Бас агроном

5

Бөлімше (бригада, ауыл шаруашылығы учаскесі, ферма, цех) агрономы (орташа білікті)

13. "Жүзім өсіруші" кәсіп карточкасы

Топ коды:

6112-0

Қызмет атауының коды:

6112-0-001

Кәсіп атауы:

Жүзім өсіруші

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

4

СБШ бойынша қосалқы біліктілік деңгейі:


БТБА, БА және басқа да үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

"Жұмыстар мен жұмысшы кәсіптерінің бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығын (64-шығарылым) бекіту туралы"
Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің 2025 жылғы 17 қаңтардағы № 499 бұйрығы
IV бөлік
19-бөлім. Өсімдік шаруашылығы, су және орман шаруашылығындағы жұмысшылар кәсіптерінің жұмыстарының сипаттамалары.
53. Жүзім өсіруші.
1-параграф. Жүзім өсіруші.

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
ТжКБ (орта деңгейдегі маман)

Мамандық:
-

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:


Формалды емес және информалы біліммен байланыс:


Кәсіптің басқа мүмкін атаулары:


Қызметтің негізгі мақсаты:

Жүзімді өсіру, күтіп-баптау және өнімін жинау бойынша дайындық, негізгі және қосалқы жұмыстарды орындау және қызмет көрсету.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1.Жүзімді өсіру және күтіп-баптау жұмыстарын орындау.
2.Жүзімдіктерді қорғау, өнімді жинау және құрал-саймандарды дайындау жұмыстарын орындау.

Қосымша еңбек функциялары:


1-еңбек функциясы: Жүзімді өсіру және күтіп-баптау жұмыстарын орындау

1-дағды:
Учаскені дайындау және жүзім отырғызу

Машықтар:
1.Учаскені жүзім алқабын отырғызуға дайындау.
2.Топырақты отырғызуға әзірлеу жұмыстарын орындау.
3.Отырғызуға арналған учаскені белгілеу.
4.Жүзім көшеттерін отырғызу жұмыстарын орындау.
5.Шпалералар мен тіректерді орнату.
6.Орындалған жұмыстардың сапасын бақылау.
Білімдер:
1.Топырақты дайындау технологиясы.
2.Жүзімді отырғызу тәсілдері.
3.Отырғызу материалына қойылатын талаптар.
4.Шпалераларды орнату қағидалары.
5.Жүзім өсіру негіздері.
6.Еңбекті қорғау талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды: Жүзім екпелерін күтіп-баптау

Машықтар:
1.Жүзімдіктерді суару жұмыстарын орындау.
2.Бұталарды кесу және қалыптастыру жұмыстарын жүргізу.
3.Жүзім сабағын байлау жұмыстарын орындау.
4.Жасыл операцияларды (сындыру, өгей бұтақтарды алу, шырпу және т.б.) орындау.
5.Отырғызу материалын дайындау.
6.Жүзімдіктерді қысқы кезеңге жабу жұмыстарын орындау.
7.Жас және өнім беретін жүзім екпелерін күтіп-баптау жұмыстарын орындау.
Білімі:
1.Жүзімнің биологиялық ерекшеліктері.
2.Бұталарды қалыптастыру тәсілдері.
3.Кесу және байлау қағидалары.
4.Жүзімдіктерді күтіп-баптау технологиясы.
5.Жүзімнің негізгі сұрыптары.
6. Еңбекті қорғау талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-еңбек функциясы: Жүзімдіктерді қорғау, өнімді жинау және құрал-саймандарды дайындау жұмыстарын орындау

1-дағды:
Жүзімдіктерді қорғау және өнімді жинау

Машықтар:
1.Тыңайтқыштарды енгізу.
2.Өсімдіктерді қорғау іс-шараларын орындау.
3.Аурулар мен зиянкестердің белгілерін анықтау.
4.Жүзімді жинауға дайындау.
5.Өнімді қолмен және механикаландыру құралдарының көмегімен жинау.
6.Өнімді сұрыптау, буып-түю және тасымалдауға дайындау.
7.Өнім жинау кезінде санитариялық талаптарды сақтау.
Білімдер:
1.Жүзімнің негізгі аурулары мен зиянкестері.
2.Өсімдіктерді қорғау тәсілдері.
3.Тыңайтқыштардың түрлері және оларды қолдану қағидалары.
4.Жүзім өнімін жинау технологиясы.
5.Өнім сапасына қойылатын талаптар.
6.Санитариялық талаптар және еңбекті қорғау талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Құрал-саймандарды, жабдықтарды және механикаландыру құралдарын дайындау және пайдалану

Машықтар:
1.Құрал-саймандар мен жабдықтарды жұмысқа дайындау.
2.Қол құралдарын және шағын механикаландыру құралдарын пайдалану.
3.Жабдықтардың жарамдылығын тексеру.
4.Құрал-саймандар мен техниканың ақауларын анықтап, олар туралы басшыға хабарлау.
5.Жұмыс аяқталғаннан кейін құрал-саймандарды тазалау, жуу және сақтауға дайындау.
6.Жабдықтарды қауіпсіз пайдалану талаптарын сақтау.
Білімдер:
1.Қол құралдары мен механикаландыру құралдарының құрылысы.
2.Жабдықтарды пайдалану қағидалары.
3.Құрал-саймандарды күтіп-ұстау қағидалары.
4.Жабдықтарға техникалық қызмет көрсету негіздері.
5.Еңбекті қорғау және өрт қауіпсіздігі талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Сенсорлық жады Физикалық төзімділік Дәлдік
Жұмыстағы жауапкершілік
Тәртіп
Иіс және дәм жады Орындаушылық

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1.КО ТР 021/2011 "Тамақ өнімдерінің қауіпсіздігі туралы".
2.КО ТР 022/2011 "Тамақ өнімдерін таңбалауға қатысты талаптар туралы".
3.МемСТ 32786–2014 "Жас балғын асханалық жүзім. Техникалық шарттар" (Қазақстан Республикасында ұлттық стандарт ретінде қолданылады).
4.МемСТ 31782–2012 "Өнеркәсіптік қайта өңдеуге арналған машинамен және қолмен жиналған жас балғын жүзім. Техникалық шарттар".
5.ҚР СТ БҰҰ ЕЭК FFV-19-2019 "Жас балғын жүзім. Жеткізу кезіндегі талаптар және сапаны бақылау".

СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ деңгейі:

Кәсіп атауы:

5

Техник-агроном (бау-бақша)

3

Білікті ауыл шаруашылығы жұмысшысы (аралас дақылдар)

4-тарау. Кәсіптік стандарттың техникалық деректері

      14. Мемлекеттік органның атауы: Қазакстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі.

      Жоба жетекшісі: Б.Қ. Насырханова, E-mail: b.nasyrhanova@nasec.kz, ұялы тел: +7 (771) 375 80 45.

      15. Әзірлеуге қатысқан ұйымдар (кәсіпорындар): Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігінің "Ұлттық аграрлық ғылыми-білім беру орталығы" коммерциялық емес акционерлік қоғамы.

      16. Авторлары: С.Н. Олейченко – ауыл шаруашылығы ғылымдарының докторы, профессор, "Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университеті" КеАҚ-ның Жеміс-көкөніс шаруашылығы, өсімдіктерді қорғау және карантин кафедрасының профессоры. E-mail: oleichenko@mail.ru, ұялы тел: +7(701)6195205

      Техникалық көмек көрсетуші: М.Б. Кенжеғұлова, ұялы тел.: +7 (775) 603 30 97, E-mail: m.kenzhegulova@nasec.kz

      17. Кәсіптік біліктілік жөніндегі салалық кеңес: 2026 жылғы 5 мамырдағы № 176 бұйрық.

      18. Кәсіптік біліктілік жөніндегі ұлттық орган:

      19. Қазақстан Республикасының "Атамекен" ұлттық кәсіпкерлер палатасы: 2026 ж. 20.04.№582.

      20. Нұсқа нөмірі және шығарылған жылы:2

      21. Болжамды қайта қарау күні: 2029 жылғы 26 қазан.

  2026 жылғы 8 қазандағы
  № 355 бұйрығына 4 - қосымша

"Бұршақ және майлы дақылдарды өсіру" кәсіптік стандарты

1-тарау. Жалпы ережелер

      1. Кәсіптік стандарттың қолдану аясы: "Бұршақ және майлы дақылдарды өсіру" кәсіптік стандарты "Кәсіптік біліктілік туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 5-бабына сәйкес әзірленген.

      Кәсіптік стандарт жұмыскерлердің кәсіптік қызметтің белгілі бір түрін жүзеге асыруы, оның ішінде белгілі бір еңбек функцияларын орындауы үшін қажетті, сондай-ақ жоғары, жоғары оқу орнынан кейінгі, техникалық және кәсіптік білім беру ұйымдарының білім беру бағдарламаларын әзірлеуде біліктілік деңгейлерін айқындауға арналған.

      2. Осы кәсіптік стандартта мынадай терминдер мен анықтамалар қолданылады:

      1) бұршақ тұқымдас дәнді дақылдар – ақуызға бай азық-түліктік және мал азықтық дән алу мақсатында өсірілетін бұршақ тұқымдасына жататын ауыл шаруашылығы дақылдары (асбұршақ, үрме бұршақ, соя, ноқат, жасымық, сиыржоңышқа және басқалар);

      2) майлы дақылдар – өсімдік майын және майлы тұқым алу үшін өсірілетін ауыл шаруашылығы дақылдары (күнбағыс, рапс, майлы зығыр, соя, қыша, мақсары және басқалар);

      3) тұқымның жинаудан кейінгі пісіп-жетілуі – жаңадан жиналған тұқымдарда жүретін, олардың физиологиялық жетілуін және жоғары егістік сапасының қалыптасуын қамтамасыз ететін биохимиялық процесс;

      4) егіс – біркелкі көктеуді және өнім қалыптастыруды қамтамасыз ету үшін тұқымдарды белгіленген себу мөлшерін, тереңдігін және себу тәсілін сақтай отырып топыраққа орналастыру;

      5) өсімдіктердің даму кезеңдері – тұқымның өнуінен бастап өнімнің толық пісіп-жетілуіне дейінгі өсімдіктің өсуі мен дамуының бірізді кезеңдері;

      6) көктеу – топырақ бетіне өскіндердің шығуымен сипатталатын өсімдік дамуының кезеңі;

      7) түптену – өсімдіктің жер асты сабақ буындарынан жанама өркендердің түзіліп, қосалқы тамыр жүйесінің дамуымен қатар жүретін процесс;

      8) информалды білім беру – білім беру ұйымдарынан тыс күнделікті қызмет барысында алынатын және оқу нәтижелерін растайтын құжат бермейтін білім беру түрі;

      9) формалды емес білім беру – оқыту орны, мерзімдері мен нысаны ескерілмей, білім беру қызметтерін ұсынатын ұйымдар жоспарланған, ұйымдастырған және жүзеге асыратын және оқыту нәтижелерін растаушы құжат беріле отырып жүргізілетін білім беру түрі;

      10) кәсіптік кіші топ – еңбек функцияларының тұтас жиынтығымен қалыптастырылған және олардың құзыреттерін орындау үшін қажетті саланың кәсіптік тобының бір бөлігі;

      11) кәсіптік топ – ортақ интеграциялық негізі бар және оларды орындау үшін еңбек функциялары мен құзыреттерінің ұқсас жиынтығын болжайтын саланың кәсіптік кіші топтарының жиынтығы;

      12) біліктілік – жұмыскердің нақты еңбек функцияларын сапалы орындауға дайындық дәрежесі;

      13) біліктілік деңгейі – күрделілік, еңбек әрекеттерінің стандарттылығы, жауапкершілік және дербестік параметрлері бойынша сараланатын жұмыскердің даярлық деңгейіне және құзыретіне қойылатын талаптардың жиынтығы;

      14) еңбек функциясы – еңбек процесінің бір немесе бірнеше міндеттерін шешуге бағытталған өзара байланысты әрекеттер жиынтығы;

      15) кәсiптiк стандарт – кәсіптік қызметтің нақты саласында біліктілік деңгейіне, құзыреттеріне, мазмұнына, сапасына және еңбек жағдайларына қойылатын талаптарды айқындайтын стандарт

      16) кәсіп – арнайы даярлық нәтижесінде алынған және білім туралы тиісті құжаттармен расталатын белгілі бір білімді, іскерлікті және практикалық дағдыларды талап ететін адамның еңбек қызметінің негізгі түрі;

      17) салалық біліктілік шеңбері – салада танылатын біліктілік деңгейлерінің құрылымдық сипаттамасы;

      18) ұлттық біліктілік шеңбері – салалық біліктілік шеңберлерін, кәсіптік стандарттарды әзірлеу үшін деңгейлердің, біліктіліктердің, жалпы кәсіптік құзыреттердің бірыңғай шкаласын айқындайды;

      19) машықтар – қызметті жүзеге асыру және міндеттерді шешу мақсатында білімді пайдалану және құзыреттілік таныту қабілеті (логикалық, интуитивтік, шығармашылық және практикалық ойлауды пайдалану);

      20) білім – оқу және жеке тәжірибесі арқылы ақпаратты меңгеру нәтижесі, оқу немесе жұмыс саласына қатысты фактілер, қағидаттар, теория мен практика жиынтығы, біліктіліктің міндетті түрде бағалануға тиіс компоненті;

      21) құзыреттер – белгілі бір біліктілік деңгейіндегі кәсіптік қызметінде міндеттерді орындауды қамтамасыз ететін субъекті қызметінің сапасы;

      22) тәжірибе – саналы қызмет, белгілі бір уақыт аралығында меңгерілген және тиімді пайдаланыла алатын білім және дағды.

      3. Осы кәсіптік стандартта мынадай қысқартулар қолданылады:

      1) БА – Біліктілік анықтамалығы;

      2) ББХСС – Білім берудің халықаралық стандартты сыныптауышы;

      3) БТБА – Бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығы;

      4) КО – Кеден одағы;

      5) ТР –техникалық регламенті;

      6) ҚР – Қазақстан Республикасы;

      7) ҚР СТ – Қазақстан Республикасының стандарты;

      8) КС – Кәсіптік стандарт;

      9) МемСТ – Мемлекеттік стандарт;

      10) СБШ – Салалық біліктілік шеңбері;

      11) ҰБШ – Ұлттық біліктілік шеңбері;

      12) ISO – Стандарттау жөніндегі халықаралық ұйым (International Organization for Standardization).

2-тарау. Кәсіптік стандарттың паспорты

      4. Кәсіптік стандарттың атауы: Бұршақ және майлы дақылдарды өсіру

      5. Кәсіптік стандарттың коды: A01111066

      6. ЭҚЖЖ секциясын, бөлімін, тобын, сыныбын және кіші сыныбын көрсету: A Ауыл, орман және балық шаруашылығы

      Өсімдік және мал шаруашылығы, аңшылық және осы салаларда қызметтер ұсыну

      Бір- немесе екіжылдық дақылдарды өсіру

      Дәнді дақылдарды (күріштен басқа), бұршақ және майлы дақылдарды өсіру

      Тұқым шаруашылығын қосқанда, дәнді дақылдарды және бұршақ дақылдарын өсіру A Ауыл, орман және балық шаруашылығы

      Өсімдік және мал шаруашылығы, аңшылық және осы салаларда қызметтер ұсыну

      Бір- немесе екіжылдық дақылдарды өсіру

      01.11 Дәнді дақылдарды (күріштен басқа), бұршақ және майлы дақылдарды өсіру

      Майлы өсімдіктерді және олардың тұқымдарын өсіру

      7. Кәсіптік стандарттың қысқаша сипаттамасы: Ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілердің бұршақ тұқымдас дәнді және майлы дақылдарды өндіруі. Ғылыми негізделген ұсынымдар негізінде ауыл шаруашылығы дақылдарының өнімділігін арттыруға бағытталған агротехникалық іс-шараларды ұйымдастыру және орындау, оның ішінде тұқым себу төсегін дайындау, тұқымдық материалды себуге әзірлеу, егістіктерді күтіп-баптау, минералдық және органикалық тыңайтқыштарды енгізу, жапырақ арқылы өңдеу жұмыстарын жүргізу, ауыспалы егісті сақтау және тұқымдық материалды жаңарту.

      8. Кәсіптер карточкаларының тізімі:

      1) Тұқымдарды дәрілеу желісінің операторы - 3 СБШ деңгейі

      2) Әртүрлі ауыл шаруашылығы дақылдарын өсіру жөніндегі фермер -4 СБШ деңгейі

      3) Диқан - 4 СБШ деңгейі

      4) Пестицидтерді өсіру және қолдану жөніндегі жұмысшы - 4 СБШ деңгейі

      5) Бас агроном - 8 СБШ деңгейі

      6) Агрохимик - 6 СБШ деңгейі

      7) Топырақтанушы (біліктілік деңгейі орташа) - 5 СБШ деңгейі

3-тарау. Кәсіптер карточкалары

9. "Тұқымдарды дәрілеу желісінің операторы" кәсіп карточкасы:

Топ коды:

8341-2

Қызмет атауының коды:

8341-2-009

Кәсіп атауы:

Тұқымдарды дәрілеу желісінің операторы

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

3

СБШ бойынша қосалқы біліктілік деңгейі:


БТБА, БА және басқа да үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

"Жұмыстар мен жұмысшы кәсіптерінің бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығын (64-шығарылым) бекіту туралы"
Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің 2025 жылғы 17 қаңтардағы № 499 бұйрығы.
IV бөлік
19-бөлім. Өсімдік шаруашылығы, су және орман шаруашылығындағы жұмысшылар кәсіптерінің жұмыстарының сипаттамалары.
63. Диқан.
1-параграф. Диқан.

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
ТжКБ (жұмысшы кәсіптер)

Мамандық:
-

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Талап етілмейді

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:


Кәсіптің басқа мүмкін атаулары:

Мақта тұқымын дәрілеуші

Қызметтің негізгі мақсаты:

Сапа, өнеркәсіптік, экологиялық және өндірістік қауіпсіздік талаптарын сақтай отырып, бұршақ және майлы дақылдар тұқымдарын дәрілеудің технологиялық процесін жүргізу, бақылау және қамтамасыз ету.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Бұршақ және майлы дақылдардың тұқымдарын автоматтандырылған (механикаландырылған) желіде құрғақ, жартылай құрғақ немесе дисперсиялық тәсілмен дәрілеу процесін жүргізу

Қосымша еңбек функциялары:


1-еңбек функциясы:
Бұршақ және майлы дақылдардың тұқымдарын автоматтандырылған (механикаландырылған) желіде құрғақ, жартылай құрғақ немесе дисперсиялық тәсілмен дәрілеу процесін жүргізу

1-дағды:
Тұқымдарды дәрілеу желісін жұмысқа дайындау және дәрілеу процесін жүргізу

Машықтар:
1.Тұқымдарды дәрілеу желісінің жабдықтарын жұмысқа дайындау және олардың техникалық жай-күйін тексеру.
2.Жұмыс органдарын реттеу және бақылау-өлшеу аспаптарының жарамдылығын тексеру.
3.Технологиялық талаптарға сәйкес дәрілеуге арналған жұмыс ерітінділерін (қоспаларын) дайындау.
4.Тұқымдарды дәрілеуге дайындау және оның технологиялық желіге біркелкі берілуін қамтамасыз ету.
5.Белгіленген технологиялық режимге сәйкес тұқымдарды дәрілеу процесін жүргізу.
6.Жұмыс барысында технологиялық желінің өнімділігін реттеу.
7.Жұмыс аяқталғаннан кейін жабдықты тазалау және келесі өндірістік циклге дайындау.
Білімдер:
1.Бұршақ және майлы дақылдарды өсіру технологиясының негіздері.
2.Тұқымдарды дәрілеу желісінің құрылысы, мақсаты және жұмыс істеу қағидаты.
3.Тұқымды құрғақ, жартылай құрғақ және дисперсиялық тәсілмен дәрілеу технологиясы.
4.Дәрілеу препараттарының түрлері, оларды қолдану нормалары және пайдалану талаптары.
5.Жабдықты дайындау, реттеу және техникалық пайдалану тәртібі.
6.Бақылау-өлшеу аспаптарының мақсаты мен жұмыс істеу қағидаты.
7.Химиялық препараттармен жұмыс істеу кезіндегі еңбек, өнеркәсіптік және экологиялық қауіпсіздік талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Тұқымдарды дәрілеудің технологиялық процесін бақылау және реттеу

Машықтар:
1.Тұқымдарды дәрілеудің технологиялық процесі параметрлерінің сақталуын бақылау.
2.Тұқымның, дәрілеу препаратының берілуін және желінің өнімділігін технологиялық режимге сәйкес реттеу.
3.Препараттың тұқым бетіне біркелкі жағылуын қамтамасыз ету.
4.Өңделген тұқымның сапасының белгіленген талаптарға сәйкестігін бақылау.
5.Технологиялық процестегі ауытқуларды анықтау және оларды жою бойынша шаралар қабылдау.
6.Тұқымның, дәрілеу препараттарының және қосалқы материалдардың шығынын бақылау.
7.Өндірістік құжаттаманы жүргізу және технологиялық процесс параметрлерін тіркеу.
Білімдер:
1.Бұршақ және майлы дақылдардың тұқымдарын дәрілеудің технологиялық режимдері.
2.Дәріленген тұқым сапасына және препараттың біркелкі жағылуына қойылатын талаптар.
3.Тұқымдарды дәрілеу сапасын бақылау әдістері.
4.Дәрілеу препараттары мен технологиялық материалдардың шығын нормалары.
5.Технологиялық процестегі ауытқулардың пайда болу себептері және оларды жою тәсілдері.
6.Технологиялық желінің өнімділігін реттеу тәртібі.
7.Өндірістік құжаттаманы жүргізу тәртібі.
8.Еңбекті қорғау, өрт, санитариялық және экологиялық қауіпсіздік талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Тәртіптілік
Жауапкершілік Орындаушылық Аналитикалық ойлау

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1.КО ТР 015/2011 "Астықтың қауіпсіздігі туралы".
2.КО ТР 019/2011 "Жеке қорғаныш құралдарының қауіпсіздігі туралы".
3.ҚР СТ ISO 9001 "Сапа менеджменті жүйелері. Талаптар".
4.ҚР СТ ISO 45001 "Еңбек қауіпсіздігі және денсаулықты қорғау менеджменті жүйелері. Қолдану жөніндегі талаптар мен нұсқаулық".
5.ҚР СТ ISO 14001 "Экологиялық менеджмент жүйелері. Қолдану жөніндегі талаптар мен нұсқаулық".
6.МемСТ ISO 6322 (тиісті бөліктері) "Астық пен астық өнімдерін сақтау. Жалпы талаптар".
7.Бұршақ және майлы дақылдар тұқымдарының егістік сапасына қойылатын тиісті МемСТ.

СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ деңгейі:

Кәсіп атауы:

2

Жерді суару жөніндегі жұмысшы

4

Әртүрлі ауыл шаруашылығы дақылдарын өсіруге маманданған

10. "Әртүрлі ауыл шаруашылығы дақылдарын өсіру жөніндегі фермер" кәсіп карточкасы

Топ коды:

6114-0

Қызмет атауының коды:

6114-0-007

Кәсіп атауы:

Әртүрлі ауыл шаруашылығы дақылдарын өсіру жөніндегі фермер

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

4

СБШ бойынша қосалқы біліктілік деңгейі:


БТБА, БА және басқа да үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
ТжКБ (орта деңгейдегі маман)

Мамандық:
-

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:


Формалды емес және информалы біліммен байланыс:


Кәсіптің басқа мүмкін атаулары:

Мақта өсіру жөніндегі фермер
Соя дақылдарын өсіру жөніндегі фермер

Қызметтің негізгі мақсаты:

Бұршақ және майлы дақылдарды өсіру бойынша фермерлік (шаруа) қожалығын ұйымдастыру және жүргізу, агротехнологиялардың сақталуын, ресурстарды ұтымды пайдалануды және сапалы ауыл шаруашылығы өнімін өндіруді қамтамасыз ету.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1.Фермерлік (шаруа) қожалығында бұршақ және майлы дақылдар өндірісін ұйымдастыру.
2.Бұршақ және майлы дақылдарды өсіру бойынша агротехникалық іс-шараларды жүргізу.

Қосымша еңбек функциялары:


1-еңбек функциясы:
Фермерлік (шаруа) қожалығында бұршақ және майлы дақылдар өндірісін ұйымдастыру

1-дағды:
Фермерлік (шаруа) қожалығының өндірістік қызметін ұйымдастыру

Машықтар:
1.Бұршақ және майлы дақылдарды өсіру бойынша фермерлік (шаруа) қожалығының қызметін ұйымдастыру.
2.Өндіріс пен өнімді өткізудің көлемін жоспарлау.
3.Жер, материалдық, техникалық және еңбек ресурстарын ұтымды пайдалануды ұйымдастыру.
4.Ауыл шаруашылығы техникасы мен жабдықтарын қабылдауды, пайдалануға енгізуді және тиімді пайдалануды ұйымдастыру.
5.Бұршақ және майлы дақылдарды өсірудің заманауи технологияларын енгізу.
6.Өнім өндіруді және өткізуді қамтамасыз ету.
Білімдер:
1.Бұршақ және майлы дақылдарды өсіру технологиясы.
2.Фермерлік (шаруа) қожалығын ұйымдастыру негіздері.
3.Ауыл шаруашылығы өндірісінің экономикасы мен жоспарлау негіздері.
4.Бұршақ және майлы дақылдарды өндірудің заманауи технологиялары.
5.Ауыл шаруашылығы техникасы мен жабдықтарын пайдалану тәртібі.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Дағды 2. Фермерлік (шаруа) қожалығын қауіпсіз жүргізуді және мүдделі тараптармен өзара іс-қимылды ұйымдастыру

Машықтар:
1.Фермерлік (шаруа) қожалығының мемлекеттік органдармен, жеке және заңды тұлғалармен өзара қарым-қатынастағы мүдделерін білдіру.
2.Фермерлік (шаруа) қожалығының қызметін жүзеге асыру кезінде Қазақстан Республикасы заңнамасының талаптарының сақталуын қамтамасыз ету.
3.Еңбекті қорғау және өндірістік қауіпсіздік бойынша жұмысты ұйымдастыру.
4.Қызметкерлерді жұмысты қауіпсіз орындау әдістері мен тәсілдеріне оқытуды ұйымдастыру.
5.Еңбекті қорғау, өрт және экологиялық қауіпсіздік талаптарының сақталуын бақылауды жүзеге асыру.
6.Фермерлік (шаруа) қожалығын жүргізудің озық отандық және шетелдік тәжірибесін енгізу.
Білімдер:
1.Қазақстан Республикасының агроөнеркәсіптік кешен саласындағы заңнамасы.
2.Еңбекті қорғау, өрт және экологиялық қауіпсіздік талаптары.
3.Мемлекеттік органдармен және ұйымдармен өзара іс-қимыл жасау тәртібі.
4.Өндірістік бақылауды ұйымдастыру негіздері.
5.Фермерлік (шаруа) қожалығын ұйымдастырудың озық технологиялары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-еңбек функциясы: Бұршақ және майлы дақылдарды өсіру бойынша агротехникалық іс-шараларды жүргізу

1-дағды: Бұршақ және майлы дақылдарды өсіру кезінде агротехникалық жұмыстарды орындау

Машықтар:
1.Бұршақ және майлы дақылдарды себуге топырақты дайындау.
2.Егіс жұмыстарын ұйымдастыру және олардың орындалуын бақылау.
3.Топырақты өңдеу сапасын және агротехникалық іс-шаралардың орындалу мерзімдерінің сақталуын бақылау.
4.Өсімдіктердің вегетация кезеңінде егістікті күтіп-баптау жұмыстарын ұйымдастыру.
5.Егін жинау және өнімді жинағаннан кейінгі өңдеу жұмыстарын жүргізуді бақылау.
6.Егінді жинау, тасымалдау және сақтау кезінде оның сақталуын қамтамасыз ету.
Білімдер:
1.Топырақты өңдеу және оны себуге дайындау технологиясы.
2.Бұршақ және майлы дақылдарды өсіру технологиясы.
3.Егіс, күтіп-баптау және егін жинау жұмыстарын жүргізуге қойылатын талаптар.
4.Өнімді жинағаннан кейін өңдеу және сақтау ерекшеліктері.
5.Ауыл шаруашылығы техникасын пайдалану қағидалары.


Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді


2-дағды: Бұршақ және майлы дақылдарды қорғау жөніндегі іс-шараларды жүргізу

Машықтар:
1.Өсімдіктерді қорғау іс-шараларын жүргізу қажеттілігін айқындау.
2.Арамшөптерге, зиянкестер мен ауруларға қарсы күрес іс-шараларын ұйымдастыру.
3.Технологиялық талаптарға сәйкес пестицидтер мен агрохимикаттардың жұмыс ерітінділерін дайындау.
4.Егістіктерді өңдеу сапасын бақылау.
5.Өсімдіктерді қорғау құралдарын қауіпсіз қолдануды қамтамасыз ету.
6.Жұмыстарды орындау кезінде еңбекті қорғау талаптарының сақталуын бақылау.
Білімдер:
1.Өсімдіктерді аурулардан, зиянкестерден және арамшөптерден қорғау әдістері.
2.Қазақстан Республикасының аумағында қолдануға рұқсат етілген пестицидтер мен агрохимикаттардың тізбесі.
3.Өсімдіктерді қорғау құралдары мен тыңайтқыштарды қолдану нормалары.
4.Жұмыс ерітінділерін дайындау технологиясы.
5.Пестицидтермен және өсімдіктерді қорғаудың биологиялық құралдарымен қауіпсіз жұмыс істеу қағидалары.
6.Химиялық өңдеу жұмыстарын жүргізу кезінде еңбекті қорғау және экологиялық қауіпсіздік талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Тәртіптілік Жауапкершілік
Өндірістік міндеттерді жедел шеше білу Аналитикалық ойлау

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1.КО ТР 015/2011 "Астықтың қауіпсіздігі туралы".
2.КО ТР 019/2011 "Жеке қорғаныш құралдарының қауіпсіздігі туралы".
3.ҚР СТ ISO 9001 "Сапа менеджменті жүйелері. Талаптар".
4.ҚР СТ ISO 45001 "Еңбек қауіпсіздігі және денсаулықты қорғау менеджменті жүйелері. Қолдану жөніндегі талаптар мен нұсқаулық".
5.ҚР СТ ISO 14001 "Экологиялық менеджмент жүйелері. Қолдану жөніндегі талаптар мен нұсқаулық".
6.МемСТ ISO 6322 (тиісті бөліктері) "Астық пен астық өнімдерін сақтау. Жалпы талаптар".
7.Бұршақ және майлы дақылдар тұқымдарының егістік сапасына қойылатын тиісті МемСТ.

СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ деңгейі:

Кәсіп атауы:

3

Тұқымдарды дәрілеу желісінің операторы

5

Топырақтанушы (орташа білікті)

11. "Диқан" кәсіп карточкасы:

Топ коды:

6111-1

Қызмет атауының коды:

6111-1-003

Кәсіп атауы:

Диқан

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

4

СБШ бойынша қосалқы біліктілік деңгейі:


БТБА, БА және басқа да үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

"Жұмыстар мен жұмысшы кәсіптерінің бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығын (64-шығарылым) бекіту туралы"
Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің 2025 жылғы 17 қаңтардағы № 499 бұйрығы.
IV бөлік
19-бөлім. Өсімдік шаруашылығы, су және орман шаруашылығындағы жұмысшылар кәсіптерінің жұмыстарының сипаттамалары.
63. Диқан.
1-параграф. Диқан.

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
ТжКБ (Жұмысшы кәсіп)

Мамандық:
-

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:


Формалды емес және информалы біліммен байланыс:


Кәсіптің басқа мүмкін атаулары:


Қызметтің негізгі мақсаты:

Агротехнологиялық талаптарды сақтай отырып, бұршақ және майлы дақылдарды өсіру бойынша егістік жұмыстарын орындау, сапалы өнім алуды және топырақ құнарлылығын сақтауды қамтамасыз ету.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1.Бұршақ және майлы дақылдарды өсіру кезінде агротехникалық іс-шараларды жүргізу.
2.Бұршақ және майлы дақылдардың өнімін жинау және өнімді жинағаннан кейінгі өңдеу жұмыстарын жүргізу.

Қосымша еңбек функциялары:


1-еңбек функциясы:
Бұршақ және майлы дақылдарды өсіру кезінде агротехникалық іс-шараларды жүргізу

1-дағды:
Топырақты, тұқымдық материалды дайындау және егіс жұмыстарын жүргізу

Машықтар:
1.Бұршақ және майлы дақылдарды себуге арналған топырақты агротехникалық талаптарға сәйкес дайындау.
2.Тұқымдық материалды тазалау, сұрыптау және тұқымдарды ауа-жылумен өңдеуді қоса алғанда, себуге дайындау.
3.Себу мөлшерін, тұқымды сіңіру тереңдігін және оңтайлы себу мерзімдерін сақтай отырып, қолмен және механикаландырылған себу жұмыстарын орындау.
4.Сепкіштерді тұқыммен және минералдық тыңайтқыштармен толтыру.
5.Далалық жұмыстарды орындау кезінде қол құралдарын, ауыл шаруашылығы құралдары мен механизмдерін пайдалану.
6.Топырақты дайындау және егіс жұмыстарын жүргізу сапасын бақылау.
7.Топырақтың жай-күйін анықтау және оның себуге дайындығын бағалау.
Білімдер:
1.Бұршақ және майлы дақылдарды өсіруге қойылатын агротехникалық талаптар.
2.Топырақты өңдеу және оны себуге дайындау технологиясы.
3.Тұқымдық материалды дайындауға қойылатын талаптар.
4.Бұршақ және майлы дақылдарды себу тәсілдері мен мерзімдері.
5.Сепкіштерді, ауыл шаруашылығы құралдары мен жабдықтарын пайдалану қағидалары.
6.Қолмен және механикаландырылған далалық жұмыстарды орындау тәсілдері.
7.Топырақты өңдеу мен себудің ресурс үнемдейтін технологияларының негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды: Егістікті күтіп-баптау іс-шараларын орындау

Машықтар:
1.Органикалық және минералдық тыңайтқыштарды технологиялық талаптарға сәйкес енгізу.
2.Егістікті қолмен арамшөптен тазалау және арамшөптерді жою.
3.Өсімдіктерді арамшөптерден, зиянкестерден және аурулардан қорғау іс-шараларын рұқсат етілген өсімдіктерді қорғау құралдарын қолдана отырып орындау.
4.Жұмыс ерітінділерін дайындау және өсімдіктерді қорғау құралдарын қауіпсіздік талаптарын сақтай отырып қолдану.
5.Өсімдіктердің қажеттілігіне сәйкес егістікті суару жұмыстарын орындау.
6.Вегетация кезеңінде егістіктің жай-күйін бақылау және өсімдіктердің зақымдану белгілерін анықтау.
7.Кеміргіштермен күресу іс-шараларын жүргізу.
Білімдер:
1.Органикалық және минералдық тыңайтқыштарды енгізудің түрлері, нормалары мен тәсілдері.
2.Бұршақ және майлы дақылдардың егістігін күтіп-баптау технологиясы.
3.Өсімдіктерді арамшөптерден, зиянкестерден және аурулардан қорғау әдістері.
4.Өсімдіктерді қорғау құралдарының жұмыс ерітінділерін дайындау технологиясы.
5.Агрохимикаттармен жұмыс істеу кезіндегі еңбек қауіпсіздігі талаптары.
6.Егісті күтіп-баптау бойынша қол жұмыстарын орындау тәсілдері.
7.Далалық жұмыстарды жүргізу кезіндегі экологиялық және өндірістік қауіпсіздік талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-еңбек функциясы: Бұршақ және майлы дақылдардың өнімін жинау және өнімді жинағаннан кейінгі өңдеу жұмыстарын жүргізу

1-дағды: Өнім жинау жұмыстарын орындау

Машықтар:
1.Өнімді жинаудың оңтайлы мерзімдерін анықтау.
2.Бұршақ және майлы дақылдардың өнімін қолмен және механикаландырылған тәсілмен жинау.
3.Жинау техникасы мен құралдарын жұмысқа дайындау.
4.Өнім жинау сапасын бақылау және өнім шығынын барынша азайту.
5.Жиналған өнімді тиеу, тасымалдау, қаптау және орналастыру жұмыстарын орындау.
6.Қолданылатын ауыл шаруашылығы құралдары мен механизмдерінің қарапайым ақауларын анықтау және жою.
Білімдер:
1.Бұршақ және майлы дақылдарды жинау технологиясы.
2.Ауыл шаруашылығы дақылдарының пісіп-жетілуінің биологиялық ерекшеліктері.
3.Өнімді жинау тәсілдері мен мерзімдері.
4.Жинау техникасы мен ауыл шаруашылығы механизмдерінің құрылысы және пайдалану қағидалары.
5.Өнім жинау сапасына қойылатын талаптар.
6.Ауыл шаруашылығы құралдарының негізгі ақаулары және оларды жою тәсілдері.
7.Ауыл шаруашылығы техникасын пайдалану кезіндегі қауіпсіздік қағидалары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды: Өнімді жинағаннан кейінгі өңдеу және сақтауды жүзеге асыру

Машықтар:
1.Өнімді тазалау, кептіру, сұрыптау және сақтауға дайындау жұмыстарын орындау.
2.Өнімді белгіленген талаптарға сәйкес сақтау орындарына орналастыру.
3.Сақтау жағдайларын бақылау және өнімнің ысырабын болдырмау.
4.Өнімді қаптау, тасымалдау және қоймаға орналастыру жұмыстарын орындау.
5.Жиналған өнімнің есебін жүргізу.
Білімдер:
1.Бұршақ және майлы дақылдарды жинаудан кейінгі өңдеу технологиясы.
2.Ауыл шаруашылығы өнімдерін сақтауға қойылатын талаптар.
3.Өнімді сақтау кезінде болатын шығындардың алдын алу тәсілдері.
4.Жиналғаннан кейінгі өнім сапасының көрсеткіштері.
5.Жинаудан кейінгі өңдеу және сақтау жабдықтарын пайдалану қағидалары.
6.Өнімді сұрыптау, тазалау және өткізуге дайындау тәсілдері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Тәртіптілік
Жауапкершілік
Өндірістік міндеттерді жедел шеше білу Командада жұмыс істеуді білу

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1.КО ТР 015/2011 "Астықтың қауіпсіздігі туралы".
2.КО ТР 019/2011 "Жеке қорғаныш құралдарының қауіпсіздігі туралы".
3.ҚР СТ ISO 9001 "Сапа менеджменті жүйелері. Талаптар".
4.ҚР СТ ISO 45001 "Еңбек қауіпсіздігі және денсаулықты қорғау менеджменті жүйелері. Қолдану жөніндегі талаптар мен нұсқаулық".
5.ҚР СТ ISO 14001 "Экологиялық менеджмент жүйелері. Қолдану жөніндегі талаптар мен нұсқаулық".
6.МемСТ ISO 6322 (тиісті бөліктері) "Астық пен астық өнімдерін сақтау. Жалпы талаптар".
7.Бұршақ және майлы дақылдар тұқымдарының егістік сапасына қойылатын тиісті МемСТ.

СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ деңгейі:

Кәсіп атауы:

3

Білікті ауыл шаруашылығы жұмысшысы (аралас дақылдар)

5

Топырақтанушы (орташа білікті)

12. "Пестицидтерді өсіру және қолдану жөніндегі жұмысшы" кәсіп карточкасы:

Топ коды:

6114-0

Қызмет атауының коды:

6114-0-003

Кәсіп атауы:

Пестицидтерді өсіру және қолдану жөніндегі жұмысшы

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

4

СБШ бойынша қосалқы біліктілік деңгейі:


БТБА, БА және басқа да үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
ТжКБ (орта деңгейдегі маман)

Мамандық:
-

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:


Формалды емес және информалы біліммен байланыс:


Кәсіптің басқа мүмкін атаулары:

Диқан

Қызметтің негізгі мақсаты:

Технологиялық регламенттерді, еңбекті қорғау және экологиялық қауіпсіздік талаптарын сақтай отырып, бұршақ және майлы дақылдарды өсіру кезінде өсімдіктерді зиянды организмдерден қорғауға және сапалы өнім алуға бағытталған пестицидтерді қауіпсіз қолдану жұмыстарын орындау.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1.Бұршақ және майлы дақылдарды өсіру кезінде пестицидтерді қолдану бойынша жұмыстарды дайындау және жүргізу.
2.Пестицидтерді қолдану нәтижелерін бақылау және олармен қауіпсіз жұмыс істеуді қамтамасыз ету.

Қосымша еңбек функциялары:


1-еңбек функциясы: Бұршақ және майлы дақылдарды өсіру кезінде пестицидтерді қолдану бойынша жұмыстарды дайындау және жүргізу

1-дағды:
Тұқымды, өсімдіктерді, топырақты және жабдықты пестицидтермен өңдеуге дайындау

Машықтар:
1.Тұқымды, өсімдіктерді және топырақты пестицидтермен өңдеуге дайындау.
2.Пестицидтерді қауіпсіз әрі тиімді қолдануға арналған жабдықтар мен құрал-саймандарды дайындау.
3.Бұршақ және майлы дақылдардың биологиялық ерекшеліктерін, зиянды организмдерді, технологиялық регламенттерді және қауіпсіздік талаптарын ескере отырып, пестицидтерді таңдау.
Білімдер:
1.Химиялық өңдеу алдында тұқымды, өсімдіктерді және топырақты дайындауға қойылатын талаптар.
2.Бұршақ және майлы дақылдарды өсіру кезінде пестицидтерді қолдану қағидалары.
3.Жұмыс ерітінділерін дайындау, пестицидтерді қолдану, жұмыс ерітінділерінің қалдықтары мен бос ыдыстарды кәдеге жарату кезіндегі қауіпсіздік талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Тұқымды, өсімдіктерді және топырақты пестицидтермен өңдеу жұмыстарын жүргізу

Машықтар:
1.Технологиялық регламенттерді сақтай отырып, тұқымды, өсімдіктерді және топырақты пестицидтермен өңдеу.
2.Бұршақ және майлы дақылдардың биологиялық ерекшеліктерін ескере отырып, пестицидтерді қауіпсіз қолдануды қамтамасыз ету.
3.Жұмыстарды орындау барысында штаттан тыс жағдайлар туындаған кезде жедел шаралар қабылдау.
Білімдер:
1.Жеке қорғаныш құралдары мен арнайы киімді пайдалану қағидалары.
2.Еңбекті қорғау, өндірістік санитария, өрт қауіпсіздігі және қоршаған ортаны қорғау талаптары.
3.Авариялық жағдайлар және химиялық препараттар төгілген кездегі іс-қимыл тәртібі.
4.Пестицидтерді басқару саласындағы халықаралық мінез-құлық кодексі (ФАО/ДДCҰ).

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-еңбек функциясы: Пестицидтерді қолдану нәтижелерін бақылау және олармен қауіпсіз жұмыс істеуді қамтамасыз ету

Дағды 1. Өңдеу сапасын және өсімдіктердің жай-күйін бақылау

Машықтар:
1.Пестицидтерді қолданғаннан кейін өсімдіктер мен топырақты өңдеу сапасын бағалау.
2.Пестицидтерді қолданудың тиімділігі немесе жеткіліксіз тиімділігі белгілерін анықтау.
3.Өңдеу жүргізілгеннен кейін күту мерзімдері мен шектеулердің сақталуын бақылау.
Білімдер:
1.Пестицидтерді қолдану тиімділігін бағалау әдістері.
2.Өсімдіктердің фитоуыттылық белгілері мен зақымдану белгілері.
3.Өңдеуден кейінгі бақылау тексерулерін жүргізуге арналған технологиялық регламенттердің талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Дағды 2. Пестицидтерді қауіпсіз сақтау және жабдыққа техникалық қызмет көрсетуді қамтамасыз ету

Машықтар:
1.Пестицидтерді қолдануға арналған жабдықты дайындау, тазалау және оған техникалық қызмет көрсету.
2.Пестицидтерді сақтау, тасымалдау және есепке алу талаптарын сақтау.
3.Өңдеу жұмыстары аяқталғаннан кейін пайдаланылған ыдыстар мен қалдықтарды жинау және оларды қауіпсіз кәдеге жарату.
Білімдер:
1.Пестицидтерді сақтау, тасымалдау және есепке алу талаптары.
2.Пестицидтерді қолдануға арналған жабдыққа техникалық қызмет көрсету және оны тазалау қағидалары.
3.Экологиялық талаптарға сәйкес пестицидтердің қалдықтары мен пайдаланылған ыдыстарымен жұмыс істеу тәртібі.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жауапкершілік Коммуникабельділік
Тәртіптілік
Аналитикалық ойлау
Өндірістік міндеттерді жедел шеше білу

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1.КО ТР 015/2011 "Астықтың қауіпсіздігі туралы".
2.КО ТР 019/2011 "Жеке қорғаныш құралдарының қауіпсіздігі туралы".
3.ҚР СТ ISO 9001 "Сапа менеджменті жүйелері. Талаптар".
4.ҚР СТ ISO 45001 "Еңбек қауіпсіздігі және денсаулықты қорғау менеджменті жүйелері. Қолдану жөніндегі талаптар мен нұсқаулық".
5.ҚР СТ ISO 14001 "Экологиялық менеджмент жүйелері. Қолдану жөніндегі талаптар мен нұсқаулық".
6.МемСТ ISO 6322 (тиісті бөліктері) "Астық пен астық өнімдерін сақтау. Жалпы талаптар".
7.Бұршақ және майлы дақылдар тұқымдарының егістік сапасына қойылатын тиісті МемСТ.

СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ деңгейі:

Кәсіп атауы:

2

Жерді суару жөніндегі жұмысшы

4

Диқан

13. "Бас агроном" кәсіп карточкасы:

Топ коды:

1310-1

Қызмет атауының коды:

1310-1-001

Кәсіп атауы:

Бас агроном

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

8

СБШ бойынша қосалқы біліктілік деңгейі:


БТБА, БА және басқа да үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

"Ауыл шаруашылығы ұйымдарының басшылары мен мамандары лауазымдарының үлгілік біліктілік сипаттамаларын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2019 жылғы 21 тамыздағы № 307 бұйрығына өзгерістер енгізу туралы Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2025 жылғы 5 қыркүйектегі № 282 бұйрығы.
2-тарау. Ауыл және балық шаруашылығы саласындағы басшылар мен мамандар лауазымдарының үлгілік біліктілік сипаттамалары
1-бөлім. Басшылардың лауазымдары
6-параграф. Бас агроном

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
жоғары оқу орнынан кейінгі білім (PhD докторантура, PhD дәрежесі, осы саладағы PhD дәрежесі, ғылым кандидаты, ғылым докторы),
Жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық: Агрономия

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Жоғары білім (және/немесе бакалавр, магистратура, философия докторы РhD, бейіні бойынша доктор) өсімдік шаруашылығы және/немесе мал шаруашылығы және/немесе және/немесе ветеринария бағыттары бойынша және кәсіптік қызмет бағыты бойынша жұмыс өтілі 5 жылдан кем емес.

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:


Кәсіптің басқа мүмкін атаулары:


Қызметтің негізгі мақсаты:

Бұршақ және майлы дақылдар өндірісін ұйымдастыру, басқару және бақылау, агротехнологиялардың сақталуын қамтамасыз ету, заманауи технологияларды енгізу және жоғары сапалы өнім алу үшін өндірістік ресурстарды тиімді пайдалануды қамтамасыз ету.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1.Бұршақты және майлы дақылдар өндірісін жоспарлау және технологиялық қамтамасыз ету.
2.Бұршақты және майлы дақылдарды өсіру бойынша егіс жұмыстарын ұйымдастыру және өндірістік бақылау.

Қосымша еңбек функциялары:


1-еңбек функциясы: Бұршақты және майлы дақылдар өндірісін жоспарлау және технологиялық қамтамасыз ету

1-дағды:
Бұршақты және майлы дақылдарды өсіру технологиясын жоспарлау

Машықтар:
1.Бұршақты және майлы дақылдарды өсірудің технологиялық карталары мен өндірістік бағдарламаларын әзірлеу.
2.Топырақ-климаттық жағдайларды ескере отырып агротехникалық іс-шараларды жоспарлау.
3.Тұқымға, тыңайтқыштарға, өсімдіктерді қорғау құралдарына және материалдық-техникалық ресурстарға қажеттілікті айқындау.
4.Ауыспалы егіс жүйесін және топырақ құнарлылығын сақтау жөніндегі іс-шараларды жоспарлау.
Білімдер:
1.Бұршақты және майлы дақылдарды өсіру технологиялары.
2.Заманауи егіншілік жүйелері.
3.Агрохимия және топырақтану негіздері.
4.Бұршақты және майлы дақылдардың биологиялық ерекшеліктері.
5.Өсімдік шаруашылығы саласындағы нормативтік құқықтық актілер.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Өндірісті технологиялық қамтамасыз ету

Машықтар:
1.Заманауи агротехнологиялар мен инновациялық өндіріс әдістерін енгізуді қамтамасыз ету.
2.Жер, материалдық және еңбек ресурстарын тиімді пайдалануды ұйымдастыру.
3.Агрономиялық қызметтің жұмысын үйлестіру.
4.Өндіріс технологиясын жетілдіру бойынша басқарушылық шешімдер қабылдау.
5.Өнімнің түсімділігі мен сапасы бойынша жоспарлы көрсеткіштердің орындалуын қамтамасыз ету.
Білімдер:
1.Ауыл шаруашылығы өндірісін ұйымдастыру негіздері.
2.Заманауи агротехнологиялар.
3.Өндірісті жоспарлау және басқару негіздері.
4.Ресурстарды тиімді пайдалану әдістері.
5.Заманауи ауыл шаруашылығы техникасы.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-еңбек функциясы: Бұршақты және майлы дақылдарды өсіру бойынша егіс жұмыстарын ұйымдастыру және өндірістік бақылау

1-дағды: Егіс жұмыстарын ұйымдастыру

Машықтар:
1.Егіс жұмыстарын агротехникалық мерзімдерге сәйкес ұйымдастыру.
2.Өндірісті тұқыммен, ауыл шаруашылығы техникасымен, тыңайтқыштармен және өсімдіктерді қорғау құралдарымен қамтамасыз етуді ұйымдастыру.
3.Тұқым шаруашылығы, сорт алмастыру және сорт жаңарту жұмыстарын ұйымдастыру.
4.Өндірістік есеп пен агротехникалық құжаттаманы жүргізуді ұйымдастыру.
5.Өндірістік бөлімшелердің жұмысын үйлестіру.
Білімдер:
1.Егіс жұмыстарын жүргізу технологиясы.
2.Тұқым шаруашылығының негіздері.
3.Өндірістік жоспарлау негіздері.
4.Агрономиялық құжаттаманы жүргізу тәртібі.
5.Материалдық-техникалық қамтамасыз ету талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Дағды 2. Өндірістік процестерді бақылау

Машықтар:
1.Технологиялық регламенттердің сақталуын бақылау.
2.Агротехнологиялық операциялардың сапасын бағалау.
3.Өндірістік көрсеткіштерді талдау және өндіріс тиімділігін арттыру бойынша ұсыныстар әзірлеу.
4.Еңбекті қорғау, өрт қауіпсіздігі және қоршаған ортаны қорғау талаптарының сақталуын бақылау.
5.Өсімдік шаруашылығы өнімінің сапасының белгіленген талаптарға сәйкестігін қамтамасыз ету.
Білімдер:
1.Бұршақты және майлы дақылдарды өсірудің технологиялық регламенттері.
2.Өсімдік шаруашылығындағы өндірістік бақылау әдістері.
3.Ауыл шаруашылығы өнімінің сапасын бағалау әдістері.
4.Еңбекті қорғау, экологиялық қауіпсіздік және өсімдіктерді қорғау саласындағы Қазақстан Республикасының заңнамасы.
5.Өсімдік шаруашылығы өнімдеріне қойылатын ұлттық стандарттар мен нормативтік талаптар.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жауапкершілік
Коммуникабельділік
Тәртіптілік
Аналитикалық ойлау
Өндірістік міндеттерді жедел шеше білу Командада жұмыс істеу

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1.КО ТР 015/2011 "Астықтың қауіпсіздігі туралы".
2.КО ТР 019/2011 "Жеке қорғаныш құралдарының қауіпсіздігі туралы".
3.ҚР СТ ISO 9001 "Сапа менеджменті жүйелері. Талаптар".
4.ҚР СТ ISO 45001 "Еңбек қауіпсіздігі және денсаулықты қорғау менеджменті жүйелері. Қолдану жөніндегі талаптар мен нұсқаулық".
5.ҚР СТ ISO 14001 "Экологиялық менеджмент жүйелері. Қолдану жөніндегі талаптар мен нұсқаулық".
6.МемСТ ISO 6322 (тиісті бөліктері) "Астық пен астық өнімдерін сақтау. Жалпы талаптар".
7.Бұршақ және майлы дақылдар тұқымдарының егістік сапасына қойылатын тиісті МемСТ.

СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ деңгейі:

Кәсіп атауы:

7

Ауыл шаруашылығындағы басшы (басқарушы, меңгеруші)

14. "Агрохимик" кәсіп карточкасы:

Топ коды:

2132-4

Қызмет атауының коды:

2132-4-001

Кәсіп атауы:

Агрохимик

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

6

СБШ бойынша қосалқы біліктілік деңгейі:


БТБА, БА және басқа да үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

"Ауыл шаруашылығы ұйымдарының басшылары мен мамандары лауазымдарының үлгілік біліктілік сипаттамаларын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2019 жылғы 21 тамыздағы № 307 бұйрығына өзгерістер енгізу туралы Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2025 жылғы 5 қыркүйектегі № 282 бұйрығы.
2-бөлім. Мамандар лауазымы
2-параграф. Агрохимик

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық: Агрономия

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

I санаттағы агрохимик: жоғары және (немесе) жоғары оқу орнынан кейінгі білім (бакалавриат, магистратура, философия докторы (PhD), бейіні бойынша доктор) өсімдік шаруашылығы, агрохимия, топырақтану және агрономия даярлау бағыттары бойынша және II санаттағы агрохимик немесе агроном лауазымында кемінде 3 жыл жұмыс өтілі болуы тиіс.
II санаттағы агрохимик: жоғары және (немесе) жоғары оқу орнынан кейінгі білім (бакалавриат, магистратура, философия докторы (PhD), бейіні бойынша доктор) өсімдік шаруашылығы, агрохимия, топырақтану және агрономия даярлау бағыттары бойынша және санаты жоқ агрохимик немесе агроном лауазымында кемінде 1 жыл жұмыс өтілі болуы тиіс немесе "Агрономия" мамандығы бойынша техникалық және кәсіптік (орта арнаулы, орта кәсіптік) білімі және санаты жоқ агрохимик немесе агроном лауазымында кемінде 3 жыл жұмыс өтілі болуы тиіс.
Санаты жоқ агрохимик: жоғары және (немесе) жоғары оқу орнынан кейінгі білім (бакалавриат, магистратура, философия докторы (PhD), бейіні бойынша доктор) өсімдік шаруашылығы, агрохимия, топырақтану және агрономия даярлау бағыттары бойынша немесе "Агрономия" мамандығы бойынша техникалық және кәсіптік (орта арнаулы, орта кәсіптік) білімі болуы тиіс, жұмыс өтіліне талап қойылмайды.

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:


Кәсіптің басқа мүмкін атаулары:


Қызметтің негізгі мақсаты:

Бұршақ және майлы дақылдар өндірісінің тиімділігін қамтамасыз ету мақсатында агрохимиялық зерттеулерді ұйымдастыру және жүргізу, тыңайтқыштар мен агрохимиялық құралдарды ұтымды қолдану жөніндегі іс-шараларды әзірлеу және енгізу, топырақ құнарлылығын арттыру.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1.Топырақ құнарлылығына агрохимиялық зерттеулер жүргізу және мониторинг ұйымдастыру.
2.Бұршақ және майлы дақылдар өндірісін агрохимиялық қамтамасыз етуді ұйымдастыру.

Қосымша еңбек функциялары:


1-еңбек функциясы: Топырақ құнарлылығына агрохимиялық зерттеулер жүргізу және мониторинг ұйымдастыру

1-дағды:
Агрохимиялық зерттеулер жүргізу

Машықтар:
1.Топырақтың агрохимиялық зерттеулерін ұйымдастыру.
2.Топырақтың агрохимиялық жай-күйін талдау және өсімдіктердің қоректік элементтермен қамтамасыз етілуін бағалау.
3.Топырақ-климаттық жағдайлар мен бұршақ және майлы дақылдардың биологиялық ерекшеліктерін ескере отырып, органикалық және минералдық тыңайтқыштарды қолдану жөнінде ұсынымдар әзірлеу.
4.Тыңайтқыштарды қолдану жүйелері мен ауыспалы егіс жүйелерін әзірлеуге қатысу.
5.Жерлерге агрохимиялық және экологиялық-токсикологиялық зерттеулер жүргізуді ұйымдастыру.
6.Агрохимиялық картограммаларды әзірлеу және өзектендіру.
7.Топырақ пен өсімдік үлгілерін іріктеуді ұйымдастыру.
8.Топырақ пен өсімдік үлгілерін зертханалық зерттеулерге дайындау.
Білімдер:
1.Қазақстан Республикасының агрохимия саласындағы заңнамасы және нормативтік құқықтық актілері.
2.Бұршақ және майлы дақылдарды өсіру технологиялары.
3.Топырақтың агрохимиялық зерттеу әдістері.
4.Топырақ құнарлылығын және өсімдіктердің қоректік элементтермен қамтамасыз етілуін бағалау әдістері.
5.Органикалық және минералдық тыңайтқыштарды қолдану негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Агрохимиялық зерттеулер нәтижелерін талдау

Машықтар:
1.Агрохимиялық зерттеулердің нәтижелерін талдау.
2.Тыңайтқыштар мен агрохимиялық құралдарды ұтымды қолдану жөнінде ұсынымдар әзірлеу.
3.Агрохимиялық зерттеулердің нәтижелерін өңдеу және жүйелеу.
4.Зерттеулердің, сынақтардың және зертханалық талдаулардың нәтижелерін ресімдеу.
5.Агрохимиялық талдаудың жаңа әдістерін енгізуге қатысу.
6.Агрохимиялық зерттеулердің нәтижелері бойынша есептер дайындау.
Білімдер:
1.Агрохимиялық зерттеулерді жүргізудің стандарттары мен әдістемелері.
2.Тыңайтқыштар мен агрохимикаттардың агрохимиялық және экологиялық-токсикологиялық сипаттамалары.
3.Ауыл шаруашылығы өнімдерінің сапасына қойылатын талаптар.
4.Зерттеу нәтижелерін статистикалық өңдеу әдістері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-еңбек функциясы:
Бұршақ және майлы дақылдар өндірісін агрохимиялық қамтамасыз етуді ұйымдастыру

1-дағды:
Агрохимиялық қызметтің жұмысын ұйымдастыру

Машықтар:
1.Агрохимиялық қызметтің жұмысын ұйымдастыру.
2.Агрохимиялық жұмыстарды орындау кезінде еңбекті қорғау, өрт қауіпсіздігі және экологиялық талаптардың сақталуын бақылау.
3.Агрохимиялық іс-шараларды жүргізу кезінде қауіпсіз еңбек жағдайларын ұйымдастыру.
4.Авариялық жағдайлар туындаған кезде қызметкерлердің іс-қимылдарын үйлестіру.
5.Зардап шеккендерге алғашқы көмек көрсетуді ұйымдастыру және шұғыл қызметтермен өзара іс-қимылды қамтамасыз ету.
Білімдер:
1.Зертханалық және ауыл шаруашылығы жабдықтарының құрылысы және оларды қауіпсіз пайдалану қағидалары.
2.Агрохимия саласындағы ғылымның заманауи жетістіктері мен озық тәжірибе.
3.Экономика, өндірісті ұйымдастыру және басқару негіздері.
4.Қазақстан Республикасының қоршаған ортаны қорғау саласындағы заңнамасы.
5.Еңбекті қорғау, өндірістік санитария, өрт және экологиялық қауіпсіздік талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Агрохимиялық қамтамасыз етуді бақылауды ұйымдастыру

Машықтар:
1.Зертханалық агрохимиялық зерттеулерді ұйымдастыру.
2.Топырақ пен өсімдіктерді химиялық талдаудың заманауи әдістерін енгізу.
3.Агрохимиялық зерттеулердің нәтижелерін өңдеу және түсіндіру.
4.Тыңайтқыштар мен агрохимиялық құралдарды қолдану бойынша тәжірибелік жұмыстарды ұйымдастыру.
5.Тыңайтқыштарды енгізудің заманауи технологияларын өндіріске енгізуге қатысу.
Білімдер:
1.Агрохимия және топырақтану ғылымының теориялық негіздері.
2.Топырақ құнарлылығын оңтайландыру әдістері.
3.Топырақтың агрохимиялық жай-күйін басқарудың заманауи технологиялары.
4.Топырақ деградациясының алдын алу әдістері.
5.Тыңайтқыштарды ұтымды қолдану арқылы өсімдік шаруашылығы өнімдерінің сапасын арттыру тәсілдері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Тәртіптілік
Аналитикалық ойлау
Өндірістік міндеттерді жедел шеше білу Жауапкершілік

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1.КО ТР 015/2011 "Астықтың қауіпсіздігі туралы".
2.КО ТР 019/2011 "Жеке қорғаныш құралдарының қауіпсіздігі туралы".
3.ҚР СТ ISO 9001 "Сапа менеджменті жүйелері. Талаптар".
4.ҚР СТ ISO 45001 "Еңбек қауіпсіздігі және денсаулықты қорғау менеджменті жүйелері. Қолдану жөніндегі талаптар мен нұсқаулық".
5.ҚР СТ ISO 14001 "Экологиялық менеджмент жүйелері. Қолдану жөніндегі талаптар мен нұсқаулық".
6.МемСТ ISO 6322 (тиісті бөліктері) "Астық пен астық өнімдерін сақтау. Жалпы талаптар".
7.Бұршақ және майлы дақылдар тұқымдарының егістік сапасына қойылатын тиісті МемСТ.

СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ деңгейі:

Кәсіп атауы:

5

Топырақтанушы (орташа білікті)

7

Ауыл шаруашылығындағы басшы (басқарушы, меңгеруші)

15. "Топырақтанушы (біліктілік деңгейі орташа)" кәсіп карточкасы:

Топ коды:

3142-0

Қызмет атауының коды:

3142-0-011

Кәсіп атауы:

Топырақтанушы (біліктілік деңгейі орташа)

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

5

СБШ бойынша қосалқы біліктілік деңгейі:


БТБА, БА және басқа да үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

"Ауыл шаруашылығы ұйымдарының басшылары мен мамандары лауазымдарының үлгілік біліктілік сипаттамаларын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2019 жылғы 21 тамыздағы № 307 бұйрығына өзгерістер енгізу туралы Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2025 жылғы 5 қыркүйектегі № 282 бұйрығы.
2-бөлім. Мамандар лауазымы
19-параграф. Топырақтанушы

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
орта білімнен кейінгі (қолданбалы бакалавриат)

Мамандық: Агрономия

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

І санатты топырақтанушы: жоғары білім (және/немесе бакалавр, магистратура, философия докторы РhD, бейіні бойынша доктор) өсімдік шаруашылығы бағыты бойынша және ІІ санатты топырақтанушы лауазымындағы жұмыс өтілі 2 жылдан кем емес;
ІІ санатты топырақтанушы: өсімдік шаруашылығы бағыты бойынша жоғары білім (және/немесе бакалавр, магистратура, философия докторы РhD, бейіні бойынша доктор) және санаты жоқ топырақтанушы лауазымындағы жұмыс өтілі 2 жылдан кем емес;
Санаты жоқ топырақтанушы: өсімдік шаруашылығы бағыты бойынша жоғары білім (және/немесе бакалавр, магистратура, философия докторы РhD, бейіні бойынша доктор) жұмыс өтілі талап етілмейді.

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:


Кәсіптің басқа мүмкін атаулары:


Қызметтің негізгі мақсаты:

Бұршақты және майлы дақылдарды тиімді өсіруді қамтамасыз ету мақсатында топырақты зерттеу, оның құнарлылығын бақылау бойынша агрохимиялық, топырақтану және зертханалық жұмыстарды орындау.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1.Бұршақты және майлы дақылдарды өсіру кезінде топыраққа агрохимиялық және зертханалық зерттеулер жүргізу.
2.Бұршақты және майлы дақылдарды өсіру кезінде топырақты зерттеу және оның құнарлылығын арттыру жөніндегі іс-шараларды орындау.

Қосымша еңбек функциялары:


1-еңбек функциясы: Бұршақты және майлы дақылдарды өсіру кезінде топыраққа агрохимиялық және зертханалық зерттеулер жүргізу

1-дағды:
Топырақ сынамаларын іріктеу және агрохимиялық зерттеулер жүргізу

Машықтар
1.Зерттеу жүргізу үшін топырақтың, органикалық және минералдық тыңайтқыштардың сынамаларын іріктеу.
2.Үлгілерді зертханалық талдауға дайындау.
3.Топырақтың физикалық-химиялық зерттеулері мен жедел талдауларын жүргізу.
4.Топырақтың агрохимиялық көрсеткіштерін анықтау.
5.Зертханалық жабдықтарды, аспаптар мен реактивтерді жұмысқа дайындау.
6.Зертханалық зерттеулер жүргізу әдістемелерін сақтау.
7.Зерттеу нәтижелерінің есебін жүргізу.
8.Зертханалық талдау хаттамаларын ресімдеу.
Білімдер
1.Топырақ сынамаларын іріктеу және дайындау әдістері.
2.Топырақтың агрохимиялық талдау әдістері.
3.Агрохимия және топырақтану негіздері.
4.Зертханалық жабдықтардың құрылысы және оларды пайдалану қағидалары.
5.Зертханалық өлшеулердің дәлдігіне қойылатын талаптар.
6.Химиялық реактивтермен жұмыс істеу қағидалары.
7.Зертханадағы еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау талаптары.
8.Зерттеу нәтижелерін ресімдеу қағидалары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Топырақтың агрохимиялық жай-күйін бақылау

Машықтар
1.Агрохимиялық зерттеулердің нәтижелерін талдау.
2.Топырақтың қоректік элементтермен қамтамасыз етілу деңгейін анықтау.
3.Агрохимиялық картограммаларды әзірлеуге қатысу.
4.Зерттеу нәтижелері бойынша деректерді түзету.
5.Зертханалық зерттеулердің сапасын бақылау.
6.Егістіктің жай-күйіне фенологиялық бақылау жүргізу.
7.Өсімдік шаруашылығы өнімдеріндегі қалдық зиянды заттардың мөлшерін бақылау.
8.Агрохимиялық есептілікке арналған материалдарды дайындау.
Білімдер
1.Топырақ құнарлылығының негізгі көрсеткіштері.
2.Топырақтың агрохимиялық жай-күйін бағалау әдістері.
3.Бұршақты және майлы дақылдардың қоректену негіздері.
4.Органикалық және минералдық тыңайтқыштардың түрлері.
5.Тыңайтқыштардың топырақ құнарлылығына әсері.
6.Өсімдік шаруашылығы өнімдерінің сапасына қойылатын талаптар.
7.Агрохимиялық құжаттаманы жүргізу негіздері.
8.Экологиялық қауіпсіздік талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-еңбек функциясы: Бұршақты және майлы дақылдарды өсіру кезінде топырақты зерттеу және оның құнарлылығын арттыру жөніндегі іс-шараларды орындау

1-дағды: Ауыл шаруашылығы алқаптарына топырақтық зерттеу жүргізу

Машықтар
1.Ауыл шаруашылығы алқаптарына топырақтық зерттеу жүргізу.
2.Егістіктерді орналастырудың агроландшафтық жағдайларын бағалау.
3.Топырақтың түрлері мен қасиеттерін анықтау.
4.Жерлерге агрохимиялық және экологиялық-токсикологиялық зерттеу жүргізу.
5.Топырақ эрозиясы мен деградациясының белгілерін анықтау.
6.Топырақтық және агрохимиялық картограммаларды жасау.
7.Топырақты жақсарту жөніндегі іс-шараларды жүргізу қажеттілігін анықтау.
8.Зерттеу нәтижелерін ресімдеу.
Білімдер
1.Топырақтың шығу тегі, құрамы және жіктелуі.
2.Топырақтың физикалық, химиялық және биологиялық қасиеттері.
3.Топырақты зерттеу әдістері.
4.Агроландшафттану негіздері.
5.Топырақ эрозиясы мен дефляциясының пайда болу себептері.
6.Топырақ құнарлылығын бағалау әдістері.
7.Агрохимиялық зерттеу жүргізу тәртібі.
8.Жерді қорғау саласындағы нормативтік құжаттардың талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды: Топырақ құнарлылығын сақтау және арттыру жөніндегі іс-шараларды орындау

Машықтар
1.Топырақ құнарлылығын арттыруға бағытталған агротехникалық іс-шараларды орындау.
2.Жоспарланған өнімге арналған органикалық және минералдық тыңайтқыштардың мөлшерін есептеу.
3.Ауыспалы егіс жүйесіндегі топырақты өңдеу жүйесін әзірлеуге қатысу.
4.Тыңайтқыштарды енгізу технологияларының сақталуын бақылау.
5.Топырақты эрозия мен дефляциядан қорғау жөніндегі іс-шараларды орындау.
6.Жерді ұтымды пайдалану талаптарының сақталуын бақылау.
7.Тыңайтқыштарды механикаландырылған тәсілмен енгізуді ұйымдастыруға қатысу.
8.Топырақтың агрохимиялық жай-күйін жақсарту бойынша ұсыныстар дайындау.
Білімдер
1.Бұршақты және майлы дақылдарды өсірудің экологиялық қауіпсіз технологиялары.
2.Егіншілік заңдары, өсімдіктердің тіршілік факторлары.
3.Ауыспалы егістің ғылыми негіздері.
4.Топырақты өңдеу технологиялары.
5.Топырақ құнарлылығын арттыру тәсілдері.
6.Органикалық және минералдық тыңайтқыштарды қолдану технологиялары.
7.Ауа райы мен климаттық факторлардың топырақтың жай-күйіне әсері.
8.Ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлерді ұтымды пайдалану негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жауапкершілік Коммуникабельділік Тәртіптілік
Аналитикалық ойлау
Өндірістік міндеттерді жедел шеше білу

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1.КО ТР 015/2011 "Астықтың қауіпсіздігі туралы".
2.КО ТР 019/2011 "Жеке қорғаныш құралдарының қауіпсіздігі туралы".
3.ҚР СТ ISO 9001 "Сапа менеджменті жүйелері. Талаптар".
4.ҚР СТ ISO 45001 "Еңбек қауіпсіздігі және денсаулықты қорғау менеджменті жүйелері. Қолдану жөніндегі талаптар мен нұсқаулық".
5.ҚР СТ ISO 14001 "Экологиялық менеджмент жүйелері. Қолдану жөніндегі талаптар мен нұсқаулық".
6.МемСТ ISO 6322 (тиісті бөліктері) "Астық пен астық өнімдерін сақтау. Жалпы талаптар".
7.Бұршақ және майлы дақылдар тұқымдарының егістік сапасына қойылатын тиісті МемСТ.

СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ деңгейі:

Кәсіп атауы:

4

Диқан

6

Агрохимик

4-тарау. Кәсіптік стандарттың техникалық деректері

      16. Мемлекеттік органның атауы: Қазакстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі.

      Жоба жетекшісі: Б.Қ. Насырханова, E-mail: b.nasyrhanova@nasec.kz, ұялы тел: +7 (771) 375 80 45.

      17. Әзірлеуге қатысқан ұйымдар (кәсіпорындар): Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігінің "Ұлттық аграрлық ғылыми-білім беру орталығы" коммерциялық емес акционерлік қоғамы.

      18. Авторы: А.П. Науанова – биология ғылымдарының докторы, профессор, "БИО-КАТУ" ЖШС-нің бас директоры, "С. Сейфуллин атындағы Қазақ агротехникалық зерттеу университеті" КеАҚ, Өсімдік шаруашылығы, ауыл және орман шаруашылығы институтының директоры.

      Техникалық көмек көрсетуші: М.Б. Кенжеғұлова, ұялы тел.: +7 (775) 603 30 97, E-mail: m.kenzhegulova@nasec.kz

      19. Кәсіптік біліктілік жөніндегі салалық кеңес: 2026 жылғы 5 мамырдағы № 176 бұйрық.

      20. Кәсіптік біліктілік жөніндегі ұлттық орган:

      21. Қазақстан Республикасының "Атамекен" ұлттық кәсіпкерлер палатасы: 2026 ж. 20.04. № 582.

      22. Нұсқа нөмірі және шығарылған жылы: 2

      23. Болжамды қайта қарау күні: 2029 жылғы 26 қазан.

  2026 жылғы 8 қазандағы
№ 355 бұйрығына 5-қосымша

"Сиыр етін өндіру" кәсіптік стандарты

1-тарау. Жалпы ережелер

      1. Кәсіптік стандарттың қолдану аясы: "Сиыр етін өндіру" кәсіптік стандарты "Кәсіптік біліктілік туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 5-бабына сәйкес әзірленген.

      Кәсіптік стандарт жұмыскерлердің кәсіптік қызметтің белгілі бір түрін жүзеге асыруы, оның ішінде белгілі бір еңбек функцияларын орындауы үшін қажетті, сондай-ақ жоғары, жоғары оқу орнынан кейінгі, техникалық және кәсіптік білім беру ұйымдарының білім беру бағдарламаларын әзірлеуде біліктілік деңгейлерін айқындауға арналған.

      2. Осы кәсіптік стандартта мынадай терминдер мен анықтамалар қолданылады:

      1) ІҚМ – ет бағытындағы өнімділігі бар немесе қарқынды бордақылауда тұрған ірі қара мал;

      2) сиыр еті – ірі қара малдың еті;

      3) мал шаруашылығы фермасы – ірі қара малды өсіруге, ұстауға және бордақылауға арналған өндірістік объект;

      4) ауыл шаруашылығы жануарлары – мал шаруашылығы өнімін, шикізат өндіру үшін, сондай-ақ көлік және жұмыс күші ретінде пайдаланылатын, адам қолында өсірілетін үй жануарлары;

      5) асыл тұқымды репродуктор – ет бағытындағы асыл тұқымды ірі қара малды өсірумен айналысатын шаруашылық (ферма);

      6) бордақылау алаңы – ірі қара малды ұстауға және қарқынды бордақылауға арналған мамандандырылған шаруашылық (ферма);

      7) ІҚМ азықтандыру рационы – ірі қара малдың әртүрлі жыныстық-жас ерекшелігі топтарына арналған, олардың физиологиялық қажеттіліктерін, азықтардың қолжетімділігі мен экономикалық тиімділігін ескере отырып әзірленген, қоректік заттар бойынша теңгерімді азық құрамы;

      8) вакцинация – эпизоотиялық жағдайды ескере отырып, вакциналарды қолдану арқылы ірі қара малда иммунитет қалыптастыруға бағытталған ветеринариялық-профилактикалық іс-шаралар кешені;

      9) асыл тұқымды жануар – Қазақстан Республикасының асыл тұқымды мал шаруашылығы саласындағы заңнамасына сәйкес тиісті тұқым бойынша республикалық палата асыл тұқымды мәртебе берген жануар;

      10) асыл тұқымды бұқа – табынды табиғи шағылыстыру немесе қолдан ұрықтандыру үшін тұқымдық материал алу арқылы өсімін молайту мақсатында пайдаланылатын жыныстық жағынан жетілген ірі қара малдың аталығы;

      11) бұзаулау – сиырдың буаздық кезеңін аяқтайтын және бұзаудың тууымен сипатталатын физиологиялық процесс;

      12) піштіру – ірі қара малдың аталықтарының жыныс бездерін хирургиялық немесе ветеринариялық практикада рұқсат етілген өзге де тәсілдермен алып тастау не олардың қызметін тоқтату;

      13) жануарларды сәйкестендіру – жануарға оны бірмәнді тануды қамтамасыз ететін сәйкестендіру құралдарын (сырға, микрочип, татуировка, таңба және басқа құралдар) пайдалану арқылы жеке сәйкестендіру нөмірін беру;

      14) АШЖС – ауыл шаруашылығы жануарларын есепке алу үшін Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі пайдаланатын ауыл шаруашылығы жануарларын сәйкестендірудің ақпараттық жүйесі;

      15) ААТЖ – селекциялық-асыл тұқымдық жұмысты электрондық форматта жүргізуге арналған ақпараттық-талдау жүйесі (www.plem.kz);

      16) жануарларды жарамсыздыққа шығару – асыл тұқымдық, өнімділік немесе шаруашылық құндылығының төмен болуына байланысты жануарларды өткізу немесе сою арқылы оларды асыл тұқымды немесе өндірістік табын құрамынан шығару;

      17) аналық табын – табынды өсімін молайту және төл алу мақсатында пайдаланылатын сиырлардан, қашарлардан және құнажындардан тұратын топ;

      18) қолдан ұрықтандыру – арнайы технологиялар мен жабдықтарды пайдалана отырып, асыл тұқымды бұқаның ұрығын аналық жануардың жыныс жолдарына енгізуді көздейтін ауыл шаруашылығы жануарларын көбейту әдісі;

      19) бордақылау контингенті – сойыс кондициясына жеткенге дейін қарқынды бордақылауға арналған ірі қара малдың жас малы;

      20) эпизоотиялық жағдай – белгілі бір аумақта белгілі бір уақыт кезеңінде жануарлардың жұқпалы ауруларының таралу жай-күйі;

      21) малды қыстату – қысқы кезеңде ірі қара малды азықтандыру, суару және күтіп-бағу жағдайларын қамтамасыз ете отырып ұстау;

      22) малды жаю – ірі қара малды жайылымда ұстау және азықтандыру;

      23) информалды білім беру – білім беру ұйымдарынан тыс күнделікті қызмет барысында алынатын және оқу нәтижелерін растайтын құжат бермейтін білім беру түрі;

      24) формалды емес білім беру – оқыту орны, мерзімдері мен нысаны ескерілмей, білім беру қызметтерін ұсынатын ұйымдар жоспарланған, ұйымдастырған және жүзеге асыратын және оқыту нәтижелерін растаушы құжат беріле отырып жүргізілетін білім беру түрі;

      25) кәсіптік кіші топ – еңбек функцияларының тұтас жиынтығымен қалыптастырылған және олардың құзыреттерін орындау үшін қажетті саланың кәсіптік тобының бір бөлігі;

      26) кәсіптік топ – ортақ интеграциялық негізі бар және оларды орындау үшін еңбек функциялары мен құзыреттерінің ұқсас жиынтығын болжайтын саланың кәсіптік кіші топтарының жиынтығы;

      27) біліктілік – жұмыскердің нақты еңбек функцияларын сапалы орындауға дайындық дәрежесі;

      28) біліктілік деңгейі – күрделілік, еңбек әрекеттерінің стандарттылығы, жауапкершілік және дербестік параметрлері бойынша сараланатын жұмыскердің даярлық деңгейіне және құзыретіне қойылатын талаптардың жиынтығы;

      29) еңбек функциясы – еңбек процесінің бір немесе бірнеше міндеттерін шешуге бағытталған өзара байланысты әрекеттер жиынтығы;

      30) кәсiптiк стандарт – кәсіптік қызметтің нақты саласында біліктілік деңгейіне, құзыреттеріне, мазмұнына, сапасына және еңбек жағдайларына қойылатын талаптарды айқындайтын стандарт

      31) кәсіп – арнайы даярлық нәтижесінде алынған және білім туралы тиісті құжаттармен расталатын белгілі бір білімді, іскерлікті және практикалық дағдыларды талап ететін адамның еңбек қызметінің негізгі түрі;

      32) салалық біліктілік шеңбері – салада танылатын біліктілік деңгейлерінің құрылымдық сипаттамасы;

      33) ұлттық біліктілік шеңбері – салалық біліктілік шеңберлерін, кәсіптік стандарттарды әзірлеу үшін деңгейлердің, біліктіліктердің, жалпы кәсіптік құзыреттердің бірыңғай шкаласын айқындайды;

      34) машықтар – қызметті жүзеге асыру және міндеттерді шешу мақсатында білімді пайдалану және құзыреттілік таныту қабілеті (логикалық, интуитивтік, шығармашылық және практикалық ойлауды пайдалану);

      35) білім – оқу және жеке тәжірибесі арқылы ақпаратты меңгеру нәтижесі, оқу немесе жұмыс саласына қатысты фактілер, қағидаттар, теория мен практика жиынтығы, біліктіліктің міндетті түрде бағалануға тиіс компоненті;

      36) құзыреттер – белгілі бір біліктілік деңгейіндегі кәсіптік қызметінде міндеттерді орындауды қамтамасыз ететін субъекті қызметінің сапасы;

      37) тәжірибе – саналы қызмет, белгілі бір уақыт аралығында меңгерілген және тиімді пайдаланыла алатын білім және дағды.

      3. Осы кәсіптік стандартта мынадай қысқартулар қолданылады:

      1) БА – Біліктілік анықтамалығы;

      2) ББХСС – Білім берудің халықаралық стандартты сыныптауышы;

      3) БТБА – Бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығы;

      4) КО – Кеден одағы;

      5) ТР –техникалық регламенті;

      6) ҚР – Қазақстан Республикасы;

      7) ҚР СТ – Қазақстан Республикасының стандарты;

      8) КС – Кәсіптік стандарт;

      9) МемСТ – Мемлекеттік стандарт;

      10) СБШ – Салалық біліктілік шеңбері;

      11) ҰБШ – Ұлттық біліктілік шеңбері;

      12) ISO – Стандарттау жөніндегі халықаралық ұйым (International Organization for Standardization).

2-тарау. Кәсіптік стандарттың паспорты

      4. Кәсіптік стандарттың атауы: Сиыр етін өндіру

      5. Кәсіптік стандарттың коды: A01420067

      6. ЭҚЖЖ секциясын, бөлімін, тобын, сыныбын және кіші сыныбын көрсету: A Ауыл, орман және балық шаруашылығы

      01 Өсімдік және мал шаруашылығы, аңшылық және осы салаларда қызметтер ұсыну

      01.4 Мал шаруашылығы

      01.42 Басқа да ірі қара малды және енекелерді көбейту

      01.42.0 Басқа да ірі қара малды және енекелерді көбейту

      M Кәсіби, ғылыми және техникалық қызмет

      75 Ветеринарлық қызмет

      75.0 Ветеринарлық қызмет

      75.00 Ветеринарлық қызмет

      75.00.0 Ветеринарлық қызмет

      7. Кәсіптік стандарттың қысқаша сипаттамасы: Сиыр еті – етті мал шаруашылығы саласының негізгі өнімі, ал сүтті мал шаруашылығының жанама өнімі болып табылады. Осы кәсіптік стандарт фермерлік шаруашылықтарда, асыл тұқымды репродукторларда және бордақылау алаңдарында ет бағытындағы ірі қара малды өсіру, күтіп-бағу, ұстау және бордақылау қызметін жүзеге асыратын кәсіптерге қолданылады. Стандарт жайылымдық (отарлы) және қарқынды технологияларды қолдана отырып, кейіннен союға арналған ірі қара малды өндіруге байланысты еңбек функцияларын қамтиды. Азық өндіру, ауыл шаруашылығы техникасы мен жабдықтарын пайдалану, мал сою және етті қайта өңдеу мәселелері тиісті кәсіптік стандарттармен реттеледі.

      8. Кәсіптер карточкаларының тізімі:

      1) Бөлімше бастығы (ферма, ауыл шаруашылығы учаскесі)- 7 СБШ-нің деңгейі

      2) Бас инженер (ауыл шаруашылығында) - 8 СБШ-нің деңгейі

      3) Бөлімше меңгерушісі (ауыл шаруашылығында) - 7 СБШ-нің деңгейі

      4) Мал шаруашылығындағы техник-ұрықтандырушы- 4 СБШ-нің деңгейі

      5) Ветеринариялық техник - 5 СБШ-нің деңгейі

      6) Учаске бастығы (ауыл шаруашылығында) - 7 СБШ-нің деңгейі

3-тарау. Кәсіптер карточкалары

10. "Бөлімше бастығы (ферма, ауыл шаруашылығы учаскесі)" кәсіп карточкасы:

Топ коды:

1310-1

Қызмет атауының коды:

1310-1-051

Кәсіп атауы:

Бөлімше бастығы (ферма, ауыл шаруашылығы учаскесі)

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

7

СБШ бойынша қосалқы біліктілік деңгейі:


БТБА, БА және басқа да үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
Жоғары оқу орнынан кейінгі білім (магистратура, резидентура);
Жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
-

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Мал шаруашылығы, ветеринария, өсімдік шаруашылығы, агроинженерия, бизнес және басқару даярлау бағыттары бойынша жоғары білімнің (және/немесе бакалавриат, магистратура, философия докторы (PhD), бейіні бойынша доктор) болуы, мал шаруашылығы өнімдерін өндіру саласындағы басшылық лауазымдарда кемінде 5 жыл жұмыс өтілі.

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:


Кәсіптің басқа мүмкін атаулары:

1310-1-025 - Бөлім меңгерушісі (ауыл шаруашылығында)

Қызметтің негізгі мақсаты:

Етті бағыттағы ірі қара малды өсіру, күтіп-бағу, көбейту және бордақылау бойынша мал шаруашылығы фермасының өндірістік-шаруашылық қызметін ұйымдастыру және оған басшылық жасау, сиыр етін өндіру мен өткізуді қамтамасыз ету.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1.Ірі қара малды асылдандыру, өсіру, күтіп-бағу, ұдайы өндіру және бордақылау жөніндегі өндірістік процестерді ұйымдастыру.
2.Мал шаруашылығы фермасының өндірістік ресурстарын жоспарлау және ұтымды пайдалану.
3.Өндірістік қызметті бақылауды ұйымдастыру және заңнама талаптарының сақталуын қамтамасыз ету.

Қосымша еңбек функциялары:


1-еңбек функциясы: Ірі қара малды асылдандыру, өсіру, күтіп-бағу, ұдайы өндіру және бордақылау жөніндегі өндірістік процестерді ұйымдастыру

1-дағды: Ферманың өндірістік қызметін жоспарлау

Машықтар
1.Мал шаруашылығы фермасының өндірістік циклін жоспарлау.
2.Қызметкерлерге өндірістік тапсырмаларды әзірлеу.
3.Мал басының қозғалысын жоспарлау.
4.Ферманың өндірістік қызметінің көрсеткіштерін айқындау.
5.Өндірістік жоспарлардың орындалуын үйлестіру.
Білімдер:
1.Қазақстан Республикасының ауыл шаруашылығы және ветеринария саласындағы заңнамасы.
2.Сиыр етін өндіру технологиясы.
3.Ірі қара малды күтіп-бағу, өсіру және бордақылау технологиясы.
4.Мал шаруашылығы фермасындағы өндірістік процестерді ұйымдастыру.
5.Экономика және өндірісті ұйымдастыру негіздері.


Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Дағды 2:
Табынды ұдайы өндіруді және төлді өсіруді ұйымдастыру

Машықтар
1.Табынды ұдайы өндіру жұмыстарын ұйымдастыру.
2.Шағылыстыру науқаны мен қолдан ұрықтандырудың жүргізілуін бақылау.
3.Төлді өсіруді ұйымдастыру.
4.Мал басының сақталуын бақылау.
5.Ветеринариялық-профилактикалық іс-шаралардың жүргізілуін ұйымдастыру.
Білімдер:
1.Ірі қара малдың биологиялық ерекшеліктері.
2.Селекциялық-асыл тұқымдық жұмыстың негіздері.
3.Табынды ұдайы өндіру технологиясы.
4.Ветеринария негіздері.
5.Биологиялық қауіпсіздік талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Дағды 3:
Жануарларды азықтандыруды, күтіп-бағуды және бордақылауды ұйымдастыру

Машықтар
1.Жануарларды азықтандыруды ұйымдастыру.
2.Азықтандыру рациондарының сақталуын бақылау.
3.Жануарларды өндіріс технологиясына сәйкес күтіп-бағуды ұйымдастыру.
4.Бордақылау іс-шараларының орындалуын бақылау.
5.Жануарлардың әл-ауқатына қойылатын талаптардың сақталуын қамтамасыз ету.
Білімдер:
1.Мал азығын өндіру негіздері.
2.Ірі қара малды азықтандыру нормалары.
3.Жануарларды күтіп-бағу технологиясы.
4.Зоогигиеналық талаптар.
5.Мал азығының сапасына қойылатын талаптар.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-еңбек функциясы: Өндірістік ресурстарды жоспарлау және ұтымды пайдалану

1-дағды: Материалдық-техникалық қамтамасыз етуді және бюджетті жоспарлау

Машықтар
1.Материалдық ресурстарға қажеттілікті жоспарлау.
2.Ферманың бюджетін жоспарлау.
3.Мал азығына, ветеринариялық препараттарға және материалдық-техникалық құралдарға қажеттілікті айқындау.
4.Қаржы ресурстарының пайдаланылуын бақылау.
Білімдер:
1.Қаржылық жоспарлау негіздері.
2.Бухгалтерлік есеп негіздері.
3.Ауыл шаруашылығы кәсіпорнының экономикасы.
4.Бюджетті қалыптастыру тәртібі.
5.Шығындарды талдау әдістері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды: Ресурстарды тиімді пайдалануды ұйымдастыру

Машықтар
1.Мал азығын ұтымды пайдалануды ұйымдастыру.
2.Техника мен жабдықтардың пайдаланылуын бақылау.
3.Еңбек ресурстарын пайдалану тиімділігін талдау.
4.Өндірістік шығындарды төмендету жөнінде шаралар қабылдау.
Білімдер:
1.Еңбек өнімділігін арттыру әдістері.
2.Ауыл шаруашылығы техникасын пайдалану негіздері.
3.Материалдық ресурстарды нормалау.
4.Өндіріс тиімділігін талдау әдістері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

3-дағды:
Өндірістің заманауи технологияларын енгізу

Машықтар
1.Етті ірі қара мал шаруашылығының заманауи технологияларын енгізуді ұйымдастыру.
2.Ресурс үнемдеуші технологияларды енгізу.
3.Өндірістік көрсеткіштерді талдау.
4.Өндіріс тиімділігін арттыру жөніндегі іс-шараларды әзірлеу.
Білімдер:
1.Сиыр етін өндірудің заманауи технологиялары.
2.Мал шаруашылығын цифрландыру негіздері.
3.Ресурс үнемдеуші технологиялар.
4.Өндіріс тиімділігін арттыру әдістері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

3-еңбек функциясы: Өндірістік қызметті бақылауды ұйымдастыру және заңнама талаптарының сақталуын қамтамасыз ету

1-дағды: Өндірістік қызметті бақылау

Машықтар
1.Өндірістік жоспарлардың орындалуын бақылау.
2.Мал басының сақталуын бақылау.
3.Өндірістік процестердің сапасын бақылау.
4.Өндірістік көрсеткіштерді талдау.
Білімдер:
1.Өндірістік бақылау әдістері.
2.Мал шаруашылығы өнімінің сапасына қойылатын талаптар.
3.Өндірістік есеп негіздері.
4.Өндірістік есептілік.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Ветеринариялық-санитариялық талаптардың сақталуын бақылау

Машықтар
1.Ветеринариялық-профилактикалық іс-шаралардың орындалуын бақылау.
2.Ветеринариялық-санитариялық талаптардың сақталуын қамтамасыз ету.
3.Биологиялық қауіпсіздік жөніндегі іс-шараларды ұйымдастыру.
4.Жануарларды сәйкестендіру мен есепке алуды бақылау.
Білімдер:
1.Қазақстан Республикасының ветеринария саласындағы заңнамасы.
2.Ветеринариялық-санитариялық қағидалар.
3.Биологиялық қауіпсіздік талаптары.
4.Ауыл шаруашылығы жануарларын сәйкестендіру тәртібі.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Күйзеліске тұрақтылық
Ұйымдастырушылық қабілеттер
Бақылау
Жағдайларды талдауға бейімділік, проблемаларды жіктей білу
Саланы дамыту стратегиясының көрінісі
Міндеттеме
Басқаларға әсер ету қабілеті
Адамдарға деген ізгі ниет
Жақсы жады

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1.КО ТР 021/2011 "Тамақ өнімдерінің қауіпсіздігі туралы".
2.КО ТР 022/2011 "Тамақ өнімдерін таңбалауға қатысты талаптар туралы".
3.КО ТР 034/2013 "Ет пен ет өнімдерінің қауіпсіздігі туралы".
4.ҚР СТ 1759-2008 "Сиыр еті. Техникалық шарттар".
5.МемСТ 779-55 "Жартылай ұшалар мен ширек ұшалардағы сиыр еті. Техникалық шарттар".
6.МемСТ 31798-2012 "Балалар тағамы өнімдерін өндіруге арналған сиыр еті мен бұзау еті. Техникалық шарттар".

СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ деңгейі:

Кәсіп атауы:

8

Кәсіпорынның бас директоры

11. "Бас инженер (ауыл шаруашылығында)" кәсіп карточкасы:

Топ коды:

1310-1

Қызмет атауының коды:

1310-1-013

Кәсіп атауы:

Бас инженер (ауыл шаруашылығында)

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

8

СБШ бойынша қосалқы біліктілік деңгейі:


БТБА, БА және басқа да үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

"Басшылар, мамандар және басқа да қызметшілер лауазымдарының біліктілік анықтамалығын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің 2020 жылғы 30 желтоқсандағы № 553 бұйрығы (Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2020 жылғы 31 желтоқсанда № 22003 болып тіркелген).
2-тарау. Барлық экономикалық қызмет түрлері ортақ кәсіорындарда, мекемелерде және ұйымдарда жұмыс істейтін және кәсіпорындарда, мекемелер мен ұйымдарда кеңінен таралған басшылардың, мамандардың және өзге де қызметшілер лауазымдарының біліктілік сипаттамалары
1-бөлім. Басшылар лауазымдары
15-параграф. Бас инженер

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
жоғары оқу орнынан кейінгі білім (PhD докторантура, PhD дәрежесі, осы саладағы PhD дәрежесі, ғылым кандидаты, ғылым докторы),
Жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Агроинженерия
Мал шаруашылығы

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Кадрларды даярлаудың тиісті бағыты бойынша жоғары (немесе жоғары оқу орнынан кейінгі) білім, ұйым бейініне сәйкес келетін экономикалық қызмет түрінде басшы лауазымында кемінде 5 жыл жұмыс өтілі.

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:


Кәсіптің басқа мүмкін атаулары:

1310-1-011 - Бас зоотехник

Қызметтің негізгі мақсаты:

Сиыр етін өндіру кезіндегі өндірістік процестерді инженерлік-техникалық қамтамасыз етуді ұйымдастыру.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1.Мал шаруашылығындағы өндірістік процестерді техникалық қамтамасыз етуді ұйымдастыру.
2.Ауыл шаруашылығы техникасын, жабдықтарын және инженерлік жүйелерін пайдалануды, техникалық қызмет көрсетуді және жөндеуді ұйымдастыру.
3.Жануарларды күтіп-бағу, азықтандыру және өсімін молайту технологияларын инженерлік қамтамасыз етуді ұйымдастыру.
4.Техника мен жабдықтарды пайдалану кезінде еңбекті қорғау, өнеркәсіптік және өрт қауіпсіздігі талаптарының сақталуын бақылау.

Қосымша еңбек функциялары:


1-еңбек функциясы:
Мал шаруашылығындағы өндірістік процестерді техникалық қамтамасыз етуді ұйымдастыру

1-дағды:
Өндірісті техникалық қамтамасыз етуді жоспарлау

Машықтар:
1.Техника мен жабдықтарды пайдалану жоспарларын әзірлеу.
2.Машиналарға, жабдықтарға және қосалқы бөлшектерге қажеттілікті айқындау.
3.Инженерлік-техникалық персоналдың жұмысын ұйымдастыру.
Білімдер:
1.Етті мал шаруашылығының технологиясы.
2.Өндірісті ұйымдастыру негіздері.
3.Ауыл шаруашылығы техникасын пайдалану қағидалары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Өндірістің техникалық дайындығын бақылау

Машықтар:
1.Машиналар мен жабдықтардың техникалық дайындығын бақылау.
2.Техниканы пайдалану тиімділігін талдау.
3.Анықталған кемшіліктерді жою бойынша шаралар қабылдау.
Білімдер:
1.Жабдықтың техникалық жай-күйін бағалау әдістері.
2.Техниканы пайдалану тиімділігінің өндірістік көрсеткіштері.
3.Ауыл шаруашылығы техникасын пайдалану нормативтері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-еңбек функциясы: Техниканы пайдалануды, техникалық қызмет көрсетуді және жөндеуді ұйымдастыру

1-дағды: Техникалық қызмет көрсетуді ұйымдастыру

Машықтар:
1.Жабдықтарға техникалық қызмет көрсетуді жоспарлау.
2.Регламенттік жұмыстардың орындалуын бақылау.
3.Қосалқы бөлшектермен уақытылы қамтамасыз етуді ұйымдастыру.
Білімдер:
1.Жоспарлы-алдын алу жөндеу жүйесі.
2.Өндіруші зауыттардың талаптары.
3.Техниканы техникалық пайдалану қағидалары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Техника мен жабдықтарды жөндеуді ұйымдастыру

Машықтар:
1.Ағымдағы және күрделі жөндеу жұмыстарын ұйымдастыру.
2.Жөндеу жұмыстарының сапасын бақылау.
3.Ақаулардың себептерін талдау және олардың қайталануын болдырмау.
Білімдер:
1.Ауыл шаруашылығы техникасын жөндеу технологиясы.
2.Жабдықтардың ақауларын диагностикалау.
3.Техникалық диагностика негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

3-еңбек функциясы: Мал шаруашылығы технологияларын инженерлік қамтамасыз етуді ұйымдастыру

1-дағды: Инженерлік жүйелердің жұмысын қамтамасыз ету

Машықтар:
1.Инженерлік коммуникациялар жұмысына бақылау жүргізу.
2.Жабдықтардың үздіксіз жұмыс істеуін қамтамасыз ету.
3.Өндірістік процестерді техникалық сүйемелдеуді ұйымдастыру.
Білімдер:
1.Мал шаруашылығы объектілерінің инженерлік жүйелері.
2.Механикаландыру және автоматтандыру негіздері.
3.Инженерлік желілерді пайдалану талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды: Заманауи техникалық шешімдерді енгізу

Машықтар:
1.Жаңа технологиялардың тиімділігін бағалау.
2.Жабдықтарды жаңғыртуды ұйымдастыру.
3.Техникалық шешімдерді енгізуді бақылау.
Білімдер:
1.Механикаландыру мен автоматтандырудың заманауи технологиялары.
2.Энергия тиімділігі негіздері.
3.Мал шаруашылығындағы инновациялық шешімдер.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

4-еңбек функциясы: Қауіпсіздік талаптарының сақталуын бақылау

1-дағды:
Техниканы қауіпсіз пайдалануды ұйымдастыру

Машықтар:
1.Еңбекті қорғау талаптарының сақталуын бақылау.
2.Нұсқамаларды өткізуді ұйымдастыру.
3.Техниканы қауіпсіз пайдалануды қамтамасыз ету.
Білімдер:
1.Қазақстан Республикасының еңбекті қорғау саласындағы заңнамасы.
2.Өнеркәсіптік және өрт қауіпсіздігі қағидалары.
3.Техниканы пайдалану кезіндегі қауіпсіздік талаптары.


Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Өндірістік қауіпсіздік талаптарының сақталуын бақылау

Машықтар:
1.Жұмыс орындарының жай-күйіне тексерулер ұйымдастыру.
2.Қауіпсіздік талаптарының бұзылуын жоюды бақылау.
3.Өндірістік оқиғалардың себептерін талдап, олардың алдын алу шараларын әзірлеу.
Білімдер:
1.Еңбекті қорғауды басқару жүйесі.
2.Өндірістік тәуекелдер және оларды бағалау әдістері.
3.Жазатайым оқиғаларды тергеп-тексеру және олардың алдын алу тәртібі.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Күйзеліске тұрақтылық
Командада жұмыс істей білу
Аналитикалық ойлау
Практикалық мәселелерді шешудегі
Тәуелсіздік
Өз пікірін сенімді түрде білдіру және көзқарастарды қорғау қабілеті
Жағдайды талдау және оны өзгерту мүмкіндігі
Жаңа технологияларға сезімталдық

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1.КО ТР 021/2011 "Тамақ өнімдерінің қауіпсіздігі туралы".
2.КО ТР 022/2011 "Тамақ өнімдерін таңбалауға қатысты талаптар туралы".
3.КО ТР 034/2013 "Ет пен ет өнімдерінің қауіпсіздігі туралы".
4.ҚР СТ 1759-2008 "Сиыр еті. Техникалық шарттар".
5.МемСТ 779-55 "Жартылай ұшалар мен ширек ұшалардағы сиыр еті. Техникалық шарттар".
6.МемСТ 31798-2012 "Балалар тағамы өнімдерін өндіруге арналған сиыр еті мен бұзау еті. Техникалық шарттар".

СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ деңгейі:

Кәсіп атауы:

7

Мал фермасының менеджері

12. "Бөлімше меңгерушісі (ауыл шаруашылығында)" кәсіп карточкасы:

Топ коды:

1310-1

Қызмет атауының коды:

1310-1-024

Кәсіп атауы:

Бөлімше меңгерушісі (ауыл шаруашылығында)

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

7

СБШ бойынша қосалқы біліктілік деңгейі:


БТБА, БА және басқа да үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
Жоғары оқу орнынан кейінгі білім (магистратура, резидентура);
Жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Агроинженерия
Мал шаруашылығы

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Мал шаруашылығы, ветеринария, агроинженерия, менеджмент, бизнес және басқару даярлау бағыттары бойынша жоғары білімнің (және/немесе бакалавриат, магистратура, философия докторы (PhD), бейіні бойынша доктор) болуы, ауыл шаруашылығы немесе мал шаруашылығы өнімдерін өндіру саласындағы басшылық лауазымдарда кемінде 5 жыл жұмыс өтілі.

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:


Кәсіптің басқа мүмкін атаулары:

1310-1-025 — Бөлім меңгерушісі (ауыл шаруашылығында)
3142-0-007 — Зоотехник
1310-1-011 — Бас зоотехник

Қызметтің негізгі мақсаты:

Сиыр етін тиімді өндіруді қамтамасыз ету мақсатында ірі қара малды күтіп-бағу, азықтандыру, есепке алу және бордақылау жөніндегі өндірістік процестерді ұйымдастыру және бақылау.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1.Бордақылаудағы жануарларды есепке алуды және оларды сәйкестендіруді ұйымдастыру.
2.Бордақылаудағы жануарларды күтіп-бағуды ұйымдастыру.
3.Бордақылаудағы жануарларды азықтандыруды ұйымдастыру.

Қосымша еңбек функциялары:


1-еңбек функциясы: Бордақылаудағы жануарларды есепке алуды және оларды сәйкестендіруді ұйымдастыру

Дағды 1:
Жануарларды сәйкестендіруді ұйымдастыру

Машықтар:
1.Жануарларды сәйкестендіру жұмыстарын ұйымдастыру.
2.Ауыл шаруашылығы жануарларын бірдейлендіру жүйесінде (АШЖБ) және ақпараттық-талдау жүйесінде (АТЖ) жануарларды тіркеудің дұрыстығын бақылау.
3.Мал басы жөніндегі деректер базасының дұрыстығын қамтамасыз ету.
Білімдер:
1.Ауыл шаруашылығы жануарларын сәйкестендіру қағидалары.
2.АШЖБ және АТЖ ақпараттық жүйелері.
3.Жануарларды есепке алуды жүргізу талаптары.


Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды: Жануарларды есепке алуды ұйымдастыру

Машықтар:
1.Жануарларды есепке алу жұмыстарын ұйымдастыру.
2.Есепке алу құжаттамасының дұрыс рәсімделуін бақылау.
3.Мал басының қозғалысын талдау.
Білімдер:
1.Жануарларды есепке алу нысандары.
2.Мал шаруашылығындағы статистикалық есептілік.
3.Жануарлардың бухгалтерлік және басқарушылық есебі.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

3-дағды: Жануарлар қозғалысының есебін ұйымдастыру

Машықтар:
1.Жануарларды тасымалдауға арналған құжаттардың рәсімделуін бақылау.
2.Жануарлардың келіп түсуі мен шығуын есепке алуды ұйымдастыру.
3.Карантиндік іс-шаралардың сақталуын бақылау.
Білімдер:
1.Жануарларды карантинде ұстау қағидалары.
2.Ілеспе құжаттарды рәсімдеу тәртібі.
3.Жануарлар қозғалысын есепке алу талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-еңбек функциясы: Бордақылаудағы жануарларды күтіп-бағуды ұйымдастыру

1-дағды: Жануарларды күтіп-бағу жағдайларын бақылау

Машықтар:
1.Жануарларды күтіп-бағу жағдайларын бақылауды ұйымдастыру.
2.Технологиялық талаптардың сақталуын қамтамасыз ету.
3.Анықталған бұзушылықтарды жою жөнінде шаралар қабылдау.
Білімдер:
1.Ірі қара малды күтіп-бағу технологиялары.
2.Зоогигиеналық талаптар.
3.Жануарларды күтіп-бағу нормалары.


Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды: Санитариялық-профилактикалық іс-шараларды ұйымдастыру

Машықтар:
1.Санитариялық-профилактикалық іс-шаралар жоспарын әзірлеу.
2.Үй-жайларды тазалау мен дезинфекциялауды ұйымдастыру.
3.Санитариялық талаптардың сақталуын бақылау.
Білімдер:
1.Ветеринария негіздері.
2.Мал шаруашылығы объектілеріне қойылатын санитариялық талаптар.
3.Персоналды басқару негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Дағды 3:
Жануарларды орналастыруды ұйымдастыру

Машықтар:
1.Жануарларды қоралар мен қашаларға орналастыруды ұйымдастыру.
2.Қысқы ұстау кезеңіне үй-жайларды дайындауды бақылау.
3.Жануарларды орналастыру нормаларының сақталуын қамтамасыз ету.
Білімдер:
1.Мал шаруашылығы объектілерін технологиялық жобалау нормалары.
2.Жануарларды орналастыру талаптары.
3.Ірі қара малды қысқы күтіп-бағу технологиясы.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

3-еңбек функциясы: Бордақылаудағы жануарларды азықтандыруды ұйымдастыру

Дағды 1:
Жемшөппен қамтамасыз етуді ұйымдастыру

Машықтар:
1.Жемшөпті қабылдау мен сақтауды ұйымдастыру.
2.Жемшөп сапасын бақылау.
3.Қажетті жемшөп қорының болуын қамтамасыз ету.
Білімдер:
1.Әртүрлі жемшөп түрлерінің қоректік құндылығы.
2.Жемшөпті сақтау талаптары.
3.Жемшөпті дайындау және тарату жүйелері.


Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Дағды 2:
Жануарларды азықтандыруды ұйымдастыру

Машықтар:
1.Азықтандыру рациондарын әзірлеуді ұйымдастыру.
2.Азықтандыру нормаларының сақталуын бақылау.
3.Жемшөпті пайдалану тиімділігін талдау.
Білімдер:
1.Етті мал шаруашылығы технологиясы.
2.Жануарларды азықтандыру нормалары.
3.Жемшөп теңгерімі.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Дағды 3:
Жемшөпті дайындау және таратуды бақылау

Машықтар:
1.Жемшөпті дайындау және тарату жұмыстарын ұйымдастыру.
2.Жемшөп тарату жабдықтарының жұмысын бақылау.
3.Жабдықтарды пайдалану кезінде қауіпсіздік талаптарының сақталуын қамтамасыз ету.
Білімдер:
1.Жемшөпті дайындау технологиясы.
2.Жемшөп дайындау және тарату жабдықтарының құрылысы.
3.Жабдықтарды пайдалану кезіндегі еңбекті қорғау және қауіпсіздік техникасы талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Күйзеліске тұрақтылық
Командада жұмыс істей білу
Аналитикалық ойлау
Шешім қабылдаудағы дербестік, оның ішінде уақыт шектеулі және ақпараттың жетіспеушілігі жағдайында
Өз пікірін сенімді түрде жеткізе білу

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1.КО ТР 021/2011 "Тамақ өнімдерінің қауіпсіздігі туралы".
2.КО ТР 022/2011 "Тамақ өнімдерін таңбалауға қатысты талаптар туралы".
3.КО ТР 034/2013 "Ет пен ет өнімдерінің қауіпсіздігі туралы".
4.ҚР СТ 1759-2008 "Сиыр еті. Техникалық шарттар".
5.МемСТ 779-55 "Жартылай ұшалар мен ширек ұшалардағы сиыр еті. Техникалық шарттар".
6.МемСТ 31798-2012 "Балалар тағамы өнімдерін өндіруге арналған сиыр еті мен бұзау еті. Техникалық шарттар".

СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ деңгейі:

Кәсіп атауы:

7

Мал шаруашылығында маманданған фермер

13. "Мал шаруашылығындағы техник-ұрықтандырушы" кәсіп карточкасы:

Топ коды:

6121-3

Қызмет атауының коды:

6121-3-010

Кәсіп атауы:

Мал шаруашылығындағы техник-ұрықтандырушы

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

4

СБШ бойынша қосалқы біліктілік деңгейі:


БТБА, БА және басқа да үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

"Ауыл шаруашылығы ұйымдарының басшылары мен мамандары лауазымдарының үлгілік біліктілік сипаттамаларын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2019 жылғы 21 тамыздағы № 307 бұйрығына өзгерістер енгізу туралы Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2025 жылғы 5 қыркүйектегі № 282 бұйрығы.
2-бөлім. Мамандар лауазымы
13-параграф. Жануарларды қолдан ұрықтандыру жөніндегі техник

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
ТжКБ (орта деңгейдегі маман),
ТжКБ (жұмысшы кәсіптер)

Мамандық: Ветеринария

Біліктілік:

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Тиісті даярлық бағыты бойынша техникалық және кәсіптік (орта арнаулы, орта кәсіптік) білімі болуы немесе осы бейін бойынша кемінде үш жыл жұмыс өтілін растайтын құжаты болуы тиіс.

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:


Кәсіптің басқа мүмкін атаулары:

3240-0-009 - Жануарларды қолдан ұрықтандыру жөніндегі техник

Қызметтің негізгі мақсаты:

Сиыр етін өндіру кезінде ветеринариялық-профилактикалық іс-шараларды жүргізу, ірі қара малды қолдан ұрықтандыруды жүзеге асыру және табынның өсімін молайтуды қамтамасыз ету.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1.Жануарларға ветеринариялық өңдеу жүргізу және ветеринариялық көмек көрсету.
2.Ірі қара малды қолдан ұрықтандыруды жүргізу.


Қосымша еңбек функциялары:


1-еңбек функциясы: Жануарларға ветеринариялық өңдеу жүргізу және ветеринариялық көмек көрсету

Дағды 1:
Емдеу-диагностикалық іс-шараларды жүргізу

Машықтар:
1.Ветеринариялық емдеу рәсімдерін орындау.
2.Диагностикалық және емдеу құралдарын пайдалану.
3.Ветеринариялық дәрігердің тағайындауы бойынша ветеринариялық дәрілік заттарды қолдану.
Білімдер:
1.Жануарлардың анатомиясы мен физиологиясы.
2.Ветеринариялық терапия негіздері.
3.Ветеринариялық дәрілік препараттарды қолдану қағидалары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Дағды 2:
Биологиялық материалды іріктеу және зертханаға жіберу

Машықтар:
1.Зертханалық зерттеулер үшін биологиялық материалды іріктеу.
2.Сынамаларды дұрыс таңбалауды және сақтауды қамтамасыз ету.
3.Ілеспе құжаттарды дайындау.
Білімдер:
1.Биологиялық материалды іріктеу қағидалары.
2.Биологиялық сынамаларды тасымалдау талаптары.
3.Жануарлар ауруларын зертханалық диагностикалау негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Дағды 3:
Ветеринариялық есептілікті жүргізу

Машықтар:
1.Ветеринариялық журналдар мен есепке алу құжаттарын жүргізу.
2.Жануарларды есепке алудың мемлекеттік ақпараттық жүйелерімен жұмыс істеу.
3.Ветеринариялық есептілікті дайындау.
Білімдер:
1.Ветеринариялық есептілік нысандары.
2.Ветеринариялық есеп жүргізу қағидалары.
3.Ветеринария саласындағы мемлекеттік ақпараттық жүйелер.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-еңбек функциясы: Ірі қара малды қолдан ұрықтандыруды жүргізу

Дағды 1:
Жануарларды қолдан ұрықтандыруға дайындау

Машықтар:
1.Күйітке келген жануарларды анықтау.
2.Қолдан ұрықтандыру алдында жануарларды тексеру.
3.Жануарларды, құрал-саймандар мен жабдықтарды қолдан ұрықтандыруға дайындау.
Білімдер:
1.Ірі қара малдың көбею мүшелерінің анатомиясы мен физиологиясы.
2.Күйіт белгілері.
3.Қолдан ұрықтандыру кезіндегі ветеринариялық-санитариялық талаптар.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Дағды 2:
Жануарларды қолдан ұрықтандыруды жүргізу

Машықтар:
1.Белгіленген технологияны сақтай отырып, жануарларды қолдан ұрықтандыруды жүргізу.
2.Қолдан ұрықтандыруға арналған жабдықтар мен құралдарды пайдалану.
3.Асептика, антисептика және биологиялық қауіпсіздік қағидаларын сақтау.
Білімдер:
1.Ірі қара малды қолдан ұрықтандыру технологиясы.
2.Ұрықты сақтау, тасымалдау және дайындау әдістері.
3.Қолдан ұрықтандыру жүргізу кезіндегі ветеринариялық-санитариялық қағидалардың талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Дағды 3:
Қолдан ұрықтандыру нәтижелерін бақылау

Машықтар:
1.Жүргізілген қолдан ұрықтандыру жұмыстарын есепке алу.
2.Буаздықты анықтау мерзімдерін бақылау.
3.Табынның өсімін молайту бойынша құжаттаманы рәсімдеу.
Білімдер:
1.Жануарлардың буаздығын анықтау әдістері.
2.Табынның өсімін молайту жөніндегі іс-шараларды есепке алу қағидалары.
3.Ауыл шаруашылығы жануарларын есепке алудың мемлекеттік ақпараттық жүйелері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жауапкершілік
Командада жұмыс істей білу
Өз пікірін сенімді және нақты жеткізе білу Жаңа білім мен технологияға ұмтылу Сауаттылық
Зейін

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1.КО ТР 021/2011 "Тамақ өнімдерінің қауіпсіздігі туралы".
2.КО ТР 022/2011 "Тамақ өнімдерін таңбалауға қатысты талаптар туралы".
3.КО ТР 034/2013 "Ет пен ет өнімдерінің қауіпсіздігі туралы".
4.ҚР СТ 1759-2008 "Сиыр еті. Техникалық шарттар".
5.МемСТ 779-55 "Жартылай ұшалар мен ширек ұшалардағы сиыр еті. Техникалық шарттар".
6.МемСТ 31798-2012 "Балалар тағамы өнімдерін өндіруге арналған сиыр еті мен бұзау еті. Техникалық шарттар".

СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ деңгейі:

Кәсіп атауы:

7

Мал фермасының менеджері

6

Асыл тұқымды шаруашылық менеджері

14. "Ветеринариялық техник" кәсіп карточкасы:

Топ коды:

3240-0

Қызмет атауының коды:

3240-0-005

Кәсіп атауы:

Ветеринариялық техник

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

5

СБШ бойынша қосалқы біліктілік деңгейі:


БТБА, БА және басқа да үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

"Ауыл шаруашылығы ұйымдарының басшылары мен мамандары лауазымдарының үлгілік біліктілік сипаттамаларын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2019 жылғы 21 тамыздағы № 307 бұйрығына өзгерістер енгізу туралы Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2025 жылғы 5 қыркүйектегі № 282 бұйрығы.
7-параграф. Ветеринариялық фельдшер

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
ТжКБ (орта деңгейдегі маман),
ТжКБ (жұмысшы кәсіптер)

Мамандық:
-

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Ветеринария, балық шаруашылығы (балық шаруашылығы өнімдері технологиясы, өнеркәсіптік балық аулау, ихтиология, аквашаруашылық, су биоресурстары), қоршаған орта (экология), су ресурстары және суды пайдалану, биологиялық және сабақтас ғылымдар мамандықтары бойынша техникалық және кәсіптік (арнаулы орта, орта кәсіптік) білім және ІІ санатты ветеринариялық фельдшер лауазымындағы жұмыс өтілі 2 жылдан кем емес;

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:


Кәсіптің басқа мүмкін атаулары:


Қызметтің негізгі мақсаты:

Етті ірі қара мал шаруашылығында жануарлардың денсаулығын сақтау, аурулардың алдын алу және табынның өсімін молайтуды қамтамасыз ету мақсатында ветеринариялық профилактикалық, емдеу-диагностикалық іс-шараларды жүргізу және акушерлік көмек көрсету.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1.Ірі қара малдың ауруларының алдын алу және ветеринариялық профилактикалық іс-шараларды жүргізу.
2.Жануарларға емдеу-диагностикалық іс-шараларды жүргізу және ветеринариялық өңдеу жұмыстарын орындау.
3.Акушерлік көмек көрсету және табынның өсімін молайтуды қамтамасыз ету.

Қосымша еңбек функциялары:


1-еңбек функциясы: Ірі қара малдың ауруларының алдын алу және ветеринариялық профилактикалық іс-шараларды жүргізу

1-дағды: Жануарларды клиникалық тексеріп-қарау

Машықтар:
1.Жануарларды клиникалық тексеріп-қарауды жүргізу.
2.Жануарлардың ауру белгілері мен денсаулық жағдайындағы ауытқуларды анықтау.
3.Ветеринариялық құжаттаманы жүргізу және орындалған іс-шараларды есепке алу.
Білімдер:
1.Ірі қара малдың анатомиясы мен физиологиясының негіздері.
2.Жұқпалы, инвазиялық және жұқпалы емес аурулардың клиникалық белгілері.
3.Жануарларды клиникалық тексеру әдістері.
4.Ветеринариялық іс жүргізудің негіздері.
5.Қазақстан Республикасының ветеринария саласындағы нормативтік құқықтық актілерінің талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Жануарларды вакцинациялау және иммундандыру

Машықтар:
1.Биологиялық препараттарды қолдануға дайындау.
2.Белгіленген талаптарға сәйкес жануарларды вакцинациялау.
3.Вакцинациядан кейін жануарлардың жағдайын бақылау.
Білімдер:
1.Биологиялық препараттардың түрлері мен мақсаты.
2.Вакциналарды сақтау, тасымалдау және қолдану қағидалары.
3.Жануарларды профилактикалық иммундандыруды жүргізу тәртібі.
4.Вакцинация жүргізу кезіндегі биологиялық қауіпсіздік талаптары.
5.Жүргізілген вакцинацияларды есепке алу қағидалары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

3-дағды: Профилактикалық ветеринариялық-санитариялық іс-шараларды жүргізу

Машықтар:
1.Дезинфекциялаушы ерітінділерді дайындау.
2.Үй-жайлар мен жабдықтарға дезинфекция, дезинсекция және дератизация жүргізу.
3.Жануарларға профилактикалық паразитке қарсы өңдеу жұмыстарын жүргізу.
Білімдер:
1.Жұқпалы және паразиттік аурулардың алдын алу әдістері.
2.Дезинфекциялаушы және паразитке қарсы құралдарды қолдану қағидалары.
3.Мал шаруашылығы объектілеріндегі ветеринариялық-санитариялық режим талаптары.
4.Ветеринариялық профилактикалық іс-шараларды жүргізу кезіндегі еңбекті қорғау және қауіпсіздік техникасы қағидалары.
5.Қазақстан Республикасының ветеринария саласындағы нормативтік құқықтық актілерінің талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-еңбек функциясы: Жануарларға емдеу-диагностикалық іс-шараларды жүргізу және ветеринариялық өңдеу жұмыстарын орындау

1-дағды: Емдеу-диагностикалық іс-шараларды жүргізу

Машықтар:
1.Жануарларды бастапқы клиникалық тексеріп-қарауды жүргізу.
2.Ветеринариялық дәрігердің тағайындауы бойынша емдік рәсімдерді орындау.
3.Емдеу-диагностикалық іс-шараларды жүргізу кезінде ветеринариялық құрал-саймандар мен жабдықтарды пайдалану.
Білімдер:
1.Ірі қара малдың анатомиялық-физиологиялық ерекшеліктері.
2.Жануарлар ауруларын диагностикалаудың негізгі әдістері.
3.Ветеринариялық дәрілік препараттардың фармакологиялық қасиеттері.
4.Ветеринариялық мақсаттағы дәрілік заттарды қолдану қағидалары.
5.Асептика және антисептика қағидалары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Зертханалық зерттеулерге арналған биологиялық материалды іріктеу және жіберу

Машықтар:
1.Зертханалық зерттеулер үшін қан, сүт, шайынды және басқа да биологиялық материалдарды іріктеу.
2.Биологиялық материалды іріктеу, таңбалау, сақтау және тасымалдау қағидаларын сақтау.
3.Ілеспе ветеринариялық құжаттаманы рәсімдеу.
Білімдер:
1.Биологиялық материалды іріктеу, сақтау және тасымалдау қағидалары.
2.Жануарлар ауруларын зертханалық диагностикалау әдістері.
3.Биологиялық материалмен жұмыс істеу кезіндегі биологиялық қауіпсіздік талаптары.
4.Ветеринариялық құжаттаманы жүргізу қағидалары.
5.Қазақстан Республикасының ветеринария саласындағы негізгі нормативтік құқықтық актілері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

3-дағды:
Ветеринариялық есепке алу мен есептілікті жүргізу

Машықтар:
1.Ветеринариялық журналдарды, актілерді және басқа да есептік құжаттарды жүргізу.
2.Белгіленген тәртіппен ветеринариялық есептілікті рәсімдеу.
3.Ветеринария саласындағы ақпараттық жүйелер мен мемлекеттік деректер базаларын пайдалану.
Білімдер:
1.Ветеринариялық есепке алу мен есептілікті жүргізу тәртібі.
2.Ветеринариялық құжаттама нысандары.
3.Ветеринариялық құжаттарды ресімдеуге қойылатын талаптар.
4.Ветеринариялық іс жүргізудің негіздері.
5.Ветеринария саласындағы ақпараттық жүйелермен жұмыс істеу қағидалары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

3-еңбек функциясы: Акушерлік көмек көрсету және табынның өсімін молайтуды қамтамасыз ету

1-дағды:
Төлдетуге көмек көрсетуге дайындық

Машықтар:
1.Төлдетуге көмек көрсету үшін үй-жайды, жабдықтарды, құрал-саймандарды және материалдарды дайындау.
2.Жануарға санитариялық өңдеу жүргізу және асептика мен антисептика талаптарын сақтау.
3.Акушерлік көмек көрсету алдында жануардың физиологиялық жағдайын бағалау.
Білімдер:
1.Ірі қара малдың көбею жүйесінің анатомиялық-физиологиялық ерекшеліктері.
2.Буаздық пен төлдеудің физиологиясы.
3.Акушерлік іс-шараларды жүргізу кезіндегі асептика мен антисептика қағидалары.
4.Үй-жайды, жабдықтарды және құрал-саймандарды дайындауға қойылатын талаптар.
5.Қазақстан Республикасының ветеринария саласындағы негізгі нормативтік құқықтық актілері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Жануарларға акушерлік көмек көрсету

Машықтар:
1.Өз құзыреті шегінде қалыпты және асқынған төлдеу кезінде акушерлік көмек көрсету.
2.Ветеринариялық практика талаптарына сәйкес акушерлік құралдар мен жабдықтарды пайдалану.
3.Акушерлік араласуларды жүргізу кезінде ветеринариялық дәрігерге көмек көрсету.
Білімдер:
1.Жануарларға акушерлік көмек көрсету әдістері.
2.Акушерлік құралдарды қолдану қағидалары.
3.Төлдеу кезіндегі негізгі патология түрлері және оларды анықтау тәсілдері.
4.Акушерлікте қолданылатын ветеринариялық препараттардың фармакологиялық қасиеттері.
5.Акушерлік іс-шараларды жүргізу кезіндегі биологиялық қауіпсіздік талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

3-дағды:
Төлдеуден кейінгі кезеңді бақылау және асқынулардың алдын алу

Машықтар:
1.Төлдеуден кейінгі кезеңде жануарлардың жағдайын бақылау.
2.Төлдеуден кейінгі асқынулардың белгілерін анықтап, ветеринариялық дәрігерге уақтылы хабарлау.
3.Ветеринариялық дәрігердің тағайындауы бойынша төлдеуден кейінгі кезеңде профилактикалық және емдік іс-шараларды орындау.
Білімдер:
1.Ірі қара малдағы төлдеуден кейінгі кезеңнің физиологиясы.
2.Төлдеуден кейінгі негізгі аурулар және олардың алдын алу әдістері.
3.Төлдеуден кейінгі кезеңде жануарларды күтіп-бағу қағидалары.
4.Бедеуліктің алдын алу және жануарлардың өсіп-өну қабілетін сақтау әдістері.
5.Қазақстан Республикасының ветеринария саласындағы нормативтік құқықтық актілерінің талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жауапкершілік
Командада жұмыс істей білу
Өз ұстанымын сенімді және анық білдіру қабілеті Сауаттылық
Орындаушылық

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1.КО ТР 021/2011 "Тамақ өнімдерінің қауіпсіздігі туралы".
2.КО ТР 022/2011 "Тамақ өнімдерін таңбалауға қатысты талаптар туралы".
3.КО ТР 034/2013 "Ет пен ет өнімдерінің қауіпсіздігі туралы".
4.ҚР СТ 1759-2008 "Сиыр еті. Техникалық шарттар".
5.МемСТ 779-55 "Жартылай ұшалар мен ширек ұшалардағы сиыр еті. Техникалық шарттар".
6.МемСТ 31798-2012 "Балалар тағамы өнімдерін өндіруге арналған сиыр еті мен бұзау еті. Техникалық шарттар".

СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ деңгейі:

Кәсіп атауы:

5

Ветеринарлық ұрықтандыру технигі

6

Асыл тұқымды шаруашылық менеджері

15. "Учаске бастығы (ауыл шаруашылығында)" кәсіп карточкасы:

Топ коды:

1310-1

Қызмет атауының коды:

1310-1-045

Кәсіп атауы:

Учаске бастығы (ауыл шаруашылығында)

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

7

СБШ бойынша қосалқы біліктілік деңгейі:


БТБА, БА және басқа да үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
жоғары оқу орнынан кейінгі білім (магистратура, резидентура);
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық: Ветеринария

Біліктілік:

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Мал шаруашылығы, ветеринария, өсімдік шаруашылығы, агроинженерия, бизнес және басқару даярлау бағыттары бойынша жоғары білімнің (және/немесе бакалавриат, магистратура, философия докторы (PhD), бейіні бойынша доктор) болуы, мал шаруашылығы өндірісіндегі өндірістік процестерді ұйымдастыру бойынша басшылық лауазымдарда кемінде 5 жыл жұмыс өтілі.

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:


Кәсіптің басқа мүмкін атаулары:


Қызметтің негізгі мақсаты:

Ірі қара малды күтіп-бағу, азықтандыру, өсімін молайту және сақталуы бойынша технологиялық процестерді ұйымдастыру және бақылау, өндірістік көрсеткіштердің орындалуын, сондай-ақ сиыр етін өндіру кезінде зоотехникалық және ветеринариялық-санитариялық талаптардың сақталуын қамтамасыз ету.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1.Ірі қара малды азықтандыруды, күтіп-бағуды және өсімін молайтуды ұйымдастыру.
2.Зоотехникалық және ветеринариялық-профилактикалық іс-шараларды ұйымдастыру және олардың орындалуын бақылау.
3.Табынның өнімділігін арттыру және өндіріс тиімділігін жоғарылату жөніндегі іс-шараларды ұйымдастыру.

Қосымша еңбек функциялары:


1-еңбек функциясы:
Ірі қара малды азықтандыруды, күтіп-бағуды және өсімін молайтуды ұйымдастыру

1-дағды: Жануарларды азықтандыру мен күтіп-бағуды ұйымдастыру

Машықтар:
1.Етті ірі қара мал өсіру технологиясына сәйкес жануарларды азықтандыруды ұйымдастыру.
2.Жануарларды жайылымға шығаруды және жайылымдарды ұтымды пайдалануды ұйымдастыру.
3.Азықтың, судың сапасын және азықтандыру нормаларының сақталуын бақылау.
4.Мал басын есепке алуды және ауыл шаруашылығы жануарларын бірдейлендіруді ұйымдастыру.
Білімдер:
1.Етті ірі қара мал шаруашылығы өнімдерін өндіру технологиясы.
2.Ірі қара малды азықтандыру нормалары мен рациондары.
3.Ауыл шаруашылығы жануарларын бірдейлендіру қағидалары.
4.Мал басын есепке алу және статистикалық есептілік жүргізу тәртібі.
5.Қазақстан Республикасының мал шаруашылығы саласындағы нормативтік құқықтық актілерінің талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Табынның өсімін молайтуды ұйымдастыру

Машықтар:
1.Табынның өсімін молайту жөніндегі іс-шараларды ұйымдастыру.
2.Жануарларды қолдан ұрықтандыру іс-шараларының орындалуын бақылау.
3.Аналық мал мен төлдің сақталуын қамтамасыз ету.
4.Табынның өсімін молайту көрсеткіштерін талдау.
Білімдер:
1.Ірі қара малдың көбею физиологиясының негіздері.
2.Табынның өсімін молайтуды ұйымдастыру.
3.Көбею көрсеткіштерін бағалау әдістері.
4.Аналық малды күтіп-бағуға қойылатын талаптар.
5.Асыл тұқымдық жұмыстың негіздері.


Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді


3-дағды:
Асыл тұқымдық жұмысты ұйымдастыру

Машықтар:
1.Аталық өндірушілер мен аналық малды іріктеуді ұйымдастыру.
2.Асыл тұқымдық есеп жүргізуді бақылау.
3.Жануарлардың өнімділік көрсеткіштерін талдау.
4.Табынның асыл тұқымдық сапасын жақсарту жөніндегі іс-шараларды ұйымдастыру.
Білімдер:
1.Селекция және асыл тұқымдық істің негіздері.
2.Жануарлардың асыл тұқымдық құндылығын бағалау әдістері.
3.Ірі қара мал тұқымдарының ерекшеліктері.
4.Ет өнімділігінің көрсеткіштері.
5.Асыл тұқымдық құжаттаманы жүргізу тәртібі.


Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

3-дағды:
Мал азығын дайындау жұмыстарын ұйымдастыру

Машықтар:
1.Мал азығын дайындау көлемін жоспарлау.
2.Мал азығын дайындау кезінде ауыл шаруашылығы техникасының жұмысын ұйымдастыру.
3.Дайындалған азықтың сапасын бақылау.
4.Техникалық және материалдық ресурстарды ұтымды пайдалануды қамтамасыз ету.
Білімдер:
1.Мал азығын дайындау технологиясы.
2.Өндірістік процестерді жоспарлау әдістері.
3.Ауыл шаруашылығы техникасын пайдалану негіздері.
4.Мал азығын дайындау жұмыстарын жүргізу кезіндегі еңбекті қорғау талаптары.
5.Өндірісті жоспарлау негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-еңбек функциясы: Зоотехникалық және ветеринариялық-профилактикалық іс-шараларды ұйымдастыру және олардың орындалуын бақылау

1-дағды:
Ветеринариялық-профилактикалық іс-шараларды ұйымдастыру

Машықтар:
1.Жануарларды вакцинациялау, диагностикалық зерттеулер жүргізу және профилактикалық өңдеу жұмыстарын ұйымдастыру.
2.Ветеринариялық іс-шаралар кестесінің сақталуын бақылау.
3.Ветеринариялық мамандармен өзара іс-қимылды қамтамасыз ету.
4.Ветеринариялық нұсқамалардың орындалуын бақылау.
Білімдер:
1.Ветеринария негіздері.
2.Ірі қара малдың негізгі жұқпалы және жұқпалы емес аурулары.
3.Қазақстан Республикасының ветеринария саласындағы заңнамасының талаптары.
4.Ветеринариялық профилактикалық іс-шараларды ұйымдастыру.
5.Биологиялық қауіпсіздік қағидалары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Төлдеу жұмыстарын ұйымдастыру және төлдің сақталуын қамтамасыз ету

Машықтар:
1.Төлдеу жұмыстарын ұйымдастыру.
2.Сиырларды төлдеуге дейінгі және төлдегеннен кейінгі кезеңде күтіп-бағу технологиясының сақталуын бақылау.
3.Ветеринариялық көмектің уақытылы көрсетілуін ұйымдастыру.
4.Жаңа туған төлдің сақталуын қамтамасыз ету.
Білімдер:
1.Ірі қара малдың көбею технологиясы.
2.Буаздық пен төлдеудің физиологиясы.
3.Төлді өсіруді ұйымдастыру.
4.Жаңа туған төлді күтіп-бағуға қойылатын талаптар.
5.Көбею процесін ветеринариялық сүйемелдеудің негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

3-дағды: Учаскенің ветеринариялық-санитариялық жағдайын бақылау

Машықтар:
1.Ветеринариялық-санитариялық талаптардың сақталуын бақылау.
2.Санитариялық іс-шараларды ұйымдастыру.
3.Ветеринариялық-санитариялық режимнің бұзушылықтарын анықтау.
4.Анықталған бұзушылықтарды жою бойынша шаралар қабылдау.
Білімдер:
1.Ветеринариялық-санитариялық қағидалар.
2.Биологиялық қауіпсіздік талаптары.
3.Өндірістік санитария.
4.Еңбекті қорғау талаптары.
5.Қазақстан Республикасының ветеринария саласындағы нормативтік құқықтық актілері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

3-еңбек функциясы: Табынның өнімділігін арттыру және өндіріс тиімділігін жоғарылату жөніндегі іс-шараларды ұйымдастыру

1-дағды:
Өндірістік көрсеткіштерді талдау

Машықтар:
1.Учаскенің өндірістік көрсеткіштерін талдау.
2.Өндірістік ресурстарды пайдалану тиімділігін бағалау.
3.Өндірістік көрсеткіштердің ауытқу себептерін анықтау.
4.Өндірістік процестерді жетілдіру бойынша ұсыныстар әзірлеу.
Білімдер:
1.Өндірістік көрсеткіштерді талдау әдістемелері.
2.Мал шаруашылығы экономикасының негіздері.
3.Өндірісті жоспарлау.
4.Етті ірі қара мал шаруашылығының заманауи технологиялары.
5.Мал шаруашылығында қолданылатын ақпараттық жүйелер.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Жануарлардың қозғалысын есепке алу мен жоспарлауды ұйымдастыру

Машықтар:
1.Жануарлардың қозғалысын есепке алуды ұйымдастыру.
2.Жануарларды тасымалдауға байланысты құжаттардың ресімделуін бақылау.
3.Электрондық деректер базасын жүргізуді ұйымдастыру.
4.Өндірістік ақпараттың дұрыстығын бақылау.
Білімдер:
1.Жануарларды есепке алудың мемлекеттік ақпараттық жүйелері.
2.Жануарлардың қозғалысына байланысты құжаттарды ресімдеу тәртібі.
3.Өндірістік құжаттаманы жүргізуге қойылатын талаптар.
4.Электрондық құжат айналымының негіздері.
5.Статистикалық есептілікті жүргізу қағидалары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

3-дағды:
Табынның өнімділігін арттыру жөніндегі іс-шараларды ұйымдастыру

Машықтар:
1.Жануарлардың ет өнімділігі көрсеткіштерін талдау.
2.Табынның өнімділігіне әсер ететін факторларды анықтау.
3.Жануарлардың өнімділігі мен өсімін молайту көрсеткіштерін арттыру жөніндегі іс-шараларды әзірлеу.
4.Өндіріс технологиясын жетілдіру жөніндегі іс-шаралардың орындалуын бақылау.
Білімдер:
1.Зоотехния негіздері.
2.Ірі қара малдың ет өнімділігін бағалау әдістері.
3.Табынның өнімділігі мен өсімін молайтуға әсер ететін факторлар.
4.Жануарларды күтіп-бағу және азықтандырудың заманауи технологиялары.
5.Етті ірі қара мал шаруашылығы өнімдерін өндіру тиімділігін арттыру әдістері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жауапкершілік
Командада жұмыс істей білу
Өз ұстанымын сенімді және анық білдіру қабілеті
Сауаттылық
Орындаушылық
Адамдарға деген ізгі ниет

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1.КО ТР 021/2011 "Тамақ өнімдерінің қауіпсіздігі туралы".
2.КО ТР 022/2011 "Тамақ өнімдерін таңбалауға қатысты талаптар туралы".
3.КО ТР 034/2013 "Ет пен ет өнімдерінің қауіпсіздігі туралы".
4.ҚР СТ 1759-2008 "Сиыр еті. Техникалық шарттар".
5.МемСТ 779-55 "Жартылай ұшалар мен ширек ұшалардағы сиыр еті. Техникалық шарттар".
6.МемСТ 31798-2012 "Балалар тағамы өнімдерін өндіруге арналған сиыр еті мен бұзау еті. Техникалық шарттар".

СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ деңгейі:

Кәсіп атауы:

-

-

-

-

4-тарау. Кәсіптік стандарттың техникалық деректері

      16. Мемлекеттік органның атауы: Қазакстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі.

      Жоба жетекшісі: Б.Қ. Насырханова E-mail: b.nasyrhanova@nasec.kz

      Ұялы тел.: +7 (771) 375 80 45

      17. Әзірлеуге қатысқан ұйымдар (кәсіпорындар): Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігінің "Ұлттық аграрлық ғылыми-білім беру орталығы" коммерциялық емес акционерлік қоғамы.

      18. Авторы: Б.Қ. Насырханова, "Ұлттық аграрлық ғылыми-білім беру орталығы" КеАҚ-ның бас менеджері, РФ биология ғылымдарының докторы, профессор; Е.И. Исламов "Қазақ агроөнеркәсіп кешені экономикасы және ауылдық аумақтарды дамыту ғылыми-зерттеу институты" ЖШС-нің директоры, ауыл шаруашылығы ғылымдарының докторы, профессор.

      Техникалық көмек көрсетуші: М.Б. Кенжеғұлова, ұялы тел.: +7 (775) 603 30 97, E-mail: m.kenzhegulova@nasec.kz

      19. Кәсіптік біліктілік жөніндегі салалық кеңес: 2026 жылғы 5 мамырдағы № 176 бұйрық.

      20. Кәсіптік біліктілік жөніндегі ұлттық орган:

      21. Қазақстан Республикасының "Атамекен" ұлттық кәсіпкерлер палатасы: 2026 ж. 20.04.№582.

      22. Нұсқа нөмірі және шығарылған жылы: 2

      23. Болжамды қайта қарау күні: 2029 жылғы 26 қазан.

  2026 жылғы 8 қазандағы
№ 355 бұйрығына 6-қосымша

"Көкөністер мен картоп өсіру" кәсіптік стандарты

1-тарау. Жалпы ережелер

      1. Кәсіптік стандарттың қолдану аясы: "Көкөністер мен картоп өсіру" кәсіптік стандарты "Кәсіптік біліктілік туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 5-бабына сәйкес әзірленген.

      Кәсіптік стандарт жұмыскерлердің кәсіптік қызметтің белгілі бір түрін жүзеге асыруы, оның ішінде белгілі бір еңбек функцияларын орындауы үшін қажетті біліктілік деңгейлерін айқындауға, сондай-ақ жоғары, жоғары оқу орнынан кейінгі, техникалық және кәсіптік білім беру бағдарламаларын әзірлеуде біліктілік деңгейлерін айқындауға арналған.

      2. Осы кәсіптік стандартта мынадай терминдер мен анықтамалар қолданылады:

      1) көкөніс шаруашылығы – көкөніс дақылдарын ашық және қорғалған жерде өсірумен айналысатын өсімдік шаруашылығының саласы;

      2) ашық жердегі көкөніс шаруашылығы – ашық жерде көкөніс дақылдарын өсіру;

      3) қорғалған жердегі көкөніс шаруашылығы – қорғалған топырақ құрылыстарында ашық және қорғалған топырақ үшін көкөніс дақылдары мен көшеттерді өсіру;

      4) теориялық дайындық – қызметкерлерді кәсіби даярлау процесінің кезеңі, оны өту кезінде білім алушы арнайы теориялық білім алады, сондай-ақ бекітілген оқу бағдарламаларына сәйкес оларды қолдайды және жетілдіреді;

      5) көшеттер – жеміс беру кезеңіне кірмеген жас өсімдіктерді дамыту үшін және одан ашық және қорғалған топырақта көкөністердің ерте өнімін алу үшін өсіріледі;

      6) жылыжай – бүйірлік қоршауы мен жарық өткізетін жабыны бар, орташа немесе ірі көлемді өсімдіктерді өсіруге арналған культивациялық құрылыс;

      7) информалды білім беру – білім беру ұйымдарынан және білім беру қызметтерін ұсынатын ұйымдардан тыс күнделікті қызмет барысында алынатын және оқыту нәтижелерін растайтын құжатты беру сүйемелденбейтін білім беру түрі;

      8) формалды емес білім беру – оқыту орны, мерзімдері мен нысаны ескерілмей, білім беру қызметтерін ұсынатын ұйымдар жоспарланған, ұйымдастырған және жүзеге асыратын және оқыту нәтижелерін растаушы құжат беріле отырып жүргізілетін білім беру түрі;

      9) кәсіптік кіші топ – еңбек функцияларының тұтас жиынтығымен қалыптастырылған және олардың құзыреттерін орындау үшін қажетті саланың кәсіптік тобының бір бөлігі;

      10) кәсіптік топ – ортақ интеграциялық негізі бар және оларды орындау үшін еңбек функциялары мен құзыреттерінің ұқсас жиынтығын болжайтын саланың кәсіптік кіші топтарының жиынтығы;

      11) біліктілік – жұмыскердің нақты еңбек функцияларын сапалы орындауға дайындық дәрежесі;

      12) біліктілік деңгейі – күрделілік, еңбек әрекеттерінің стандарттылығы, жауапкершілік және дербестік параметрлері бойынша сараланатын жұмыскердің даярлық деңгейіне және құзыретіне қойылатын талаптардың жиынтығы;

      13) еңбек функциясы – еңбек процесінің бір немесе бірнеше міндеттерін шешуге бағытталған өзара байланысты әрекеттер жиынтығы;

      14) кәсiптiк стандарт – кәсіптік қызметтің нақты саласында біліктілік деңгейіне, құзыреттеріне, мазмұнына, сапасына және еңбек жағдайларына қойылатын талаптарды айқындайтын стандарт;

      15) кәсіп – арнайы даярлық нәтижесінде алынған және білім туралы тиісті құжаттармен расталатын белгілі бір білімді, іскерлікті және практикалық дағдыларды талап ететін адамның еңбек қызметінің негізгі түрі;

      16) салалық біліктілік шеңбері – салада танылатын біліктілік деңгейлерінің құрылымдық сипаттамасы;

      17) ұлттық біліктілік шеңбері – салалық біліктілік шеңберлерін, кәсіптік стандарттарды әзірлеу үшін деңгейлердің, біліктіліктердің, жалпы кәсіптік құзыреттердің бірыңғай шкаласын айқындайды;

      18) машықтар – қызметті жүзеге асыру және міндеттерді шешу мақсатында білімді пайдалану және құзыреттілік таныту қабілеті (логикалық, интуитивтік, шығармашылық және практикалық ойлауды пайдалану);

      19) білім – оқу және жеке тәжірибесі арқылы ақпаратты меңгеру нәтижесі, оқу немесе жұмыс саласына қатысты фактілер, қағидаттар, теория мен практика жиынтығы, біліктіліктің міндетті түрде бағалануға тиіс компоненті;

      20) құзыреттер – белгілі бір біліктілік деңгейіндегі кәсіптік қызметінде міндеттерді орындауды қамтамасыз ететін субъекті қызметінің сапасы;

      21) тәжірибе – саналы қызмет, белгілі бір уақыт аралығында меңгерілген және тиімді пайдаланыла алатын білім және дағды.

      3. Осы кәсіптік стандартта мынадай қысқартулар қолданылады:

      1) БА – Біліктілік анықтамалығы;

      2) ББХСС – Білім берудің халықаралық стандартты сыныптауышы;

      3) БТБА – Бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығы;

      4) КО – Кеден одағы;

      5) ТР –техникалық регламенті;

      6) ҚР – Қазақстан Республикасы;

      7) ҚР СТ – Қазақстан Республикасының стандарты;

      8) КС – Кәсіптік стандарт;

      9) МЕМСТ – Мемлекеттік стандарт;

      10) СБШ – Салалық біліктілік шеңбері;

      11) ҰБШ – Ұлттық біліктілік шеңбері;

      12) ISO – Стандарттау жөніндегі халықаралық ұйым (International Organization for Standardization).

2-тарау. Кәсіптік стандарттың паспорты

      4. Кәсіптік стандарттың атауы: Көкөністер мен картоп өсіру

      5. Кәсіптік стандарттың коды: A01131062

      6. ЭҚЖЖ секциясын, бөлімін, тобын, сыныбын және кіші сыныбын көрсету: A Ауыл, орман және балық шаруашылығы

      Өсімдік және мал шаруашылығы, аңшылық және осы салаларда қызметтер ұсыну

      Бір- немесе екіжылдық дақылдарды өсіру

      Көкөністер, бақша дақылдарын, тамыр жемістілер мен түйнек жемістілерді өсіру

      Картопты және отырғызылатын материалдарды өсіру A Ауыл, орман және балық шаруашылығы

      Өсімдік және мал шаруашылығы, аңшылық және осы салаларда қызметтер ұсыну

      Бір- немесе екіжылдық дақылдарды өсіру

      01.13 Көкөністер, бақша дақылдарын, тамыр жемістілер мен түйнек жемістілерді өсіру

      Көкөністерді, олардың тұқымдары мен көшеттерін өсіру

      7. Кәсіптік стандарттың қысқаша сипаттамасы: - дәстүрлі жапырақты және жапырақты көкөністерді өсіру.- дәстүрлі жеміс-көкөніс дақылдарын өсіру. - дәстүрлі тамыр дақылдарын, түйнектерді және пиязды көкөністерді өсіру. - саңырауқұлақтар мен трюфельдерді өсіру - сирек кездесетін көкөністердің басқа түрлерін өсіру. - көкөніс дақылдарының тұқымын өсіру

      8. Кәсіптер карточкаларының тізімі:

      1) Көкөністерді ашық және жабық топырақта өсіру бойынша білікті жұмысшы - 4 СБШ деңгейі

      2) Жеміс-жидек өсіруші техник - 5 СБШ деңгейі

      3) Тұқым өсіруші - 4 СБШ деңгейі

      4) Ауыл шаруашылығы техникалары жөніндегі техник - 5 СБШ деңгейі

      5) Агроном - 6 СБШ деңгейі

      6) Агроном-топырақтанушы - 6 СБШ деңгейі

      7) Бас агроном – 8 СБШ деңгейі

3-тарау. Кәсіптер карточкалары

9. "Көкөністерді ашық және жабық топырақта өсіру бойынша білікті жұмысшы" кәсіп карточкасы:

Топ коды:

6111-2

Қызмет атауының коды:

6111-2-003

Кәсіп атауы:

Көкөністерді ашық және жабық топырақта өсіру бойынша білікті жұмысшы

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

4

СБШ бойынша қосалқы біліктілік деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

"Жұмыстар мен жұмысшы кәсіптерінің бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығын (64-шығарылым) бекіту туралы"
Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің 2025 жылғы 17 қаңтардағы № 499 бұйрығы
59. Көкөніс өсіруші.
1-параграф. Көкөніс өсіруші.

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
ТжКБ (жұмысшы кәсіптер)

Мамандық:
-

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Талап етілмейді

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:


Кәсіптің басқа мүмкін атаулары:

6111-2-002 Картоп өсіруші
6111-2-001 Бақшашы
6111-3-001 Гидропоникалық кәсіпорынның қызметкері
6111-2-004 Көкөніс өсіруші

Қызметтің негізгі мақсаты:

Ашық және қорғалған топырақта көкөніс дақылдарын өсіру, күтіп-баптау және жинау кезінде дайындық және қосалқы жұмыстарды орындау.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1.Көкөніс дақылдарын өсіру кезінде дайындық және қосалқы жұмыстарды орындау
2.Көкөніс дақылдарын өсіру және күтіп-баптау бойынша жұмыстарды орындау.

Қосымша еңбек функциялары:


1-еңбек функциясы: Көкөніс дақылдарын өсіру кезінде дайындық және қосалқы жұмыстарды орындау

1-дағды:
Көкөніс дақылдарын өсіруге дайындық

Машықтар:
1.Көкөніс дақылдарының тұқымдық және отырғызу материалдарын дайындауға арналған жұмыс құралдары мен қосалқы жабдықтарды пайдалану.
2.Қажетті құрал-саймандар мен қосалқы жабдықтарды пайдалану.
Білімдер:
1.Ашық және қорғалған топырақ жағдайында көкөніс дақылдарының тұқымдық материалы мен көшеттерін дайындау технологиялары.
2.Көкөніс дақылдарының отырғызу материалын дайындау және өсіру бойынша орындалатын жұмыстардың сапасына қойылатын талаптар.
3.Көкөніс дақылдарының көшеттерін өсіру кезінде тұқымды себуге дейінгі және отырғызуға дейінгі жұмыстарды орындау кезіндегі еңбекті қорғау қағидалары.


Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Қорғалған топырақ құрылыстарында өнім жиналғаннан кейінгі жұмыстарды жүргізу

Машықтар:
1.Өсімдік қалдықтарын жинау үшін қол құралдары мен мүкәммалды пайдалану.
2.Топырақ қоспалары мен субстраттарды өсімдік тамырларының қалдықтарымен бірге жою үшін қол құралдары мен мүкәммалды пайдалану.
3.Жеке қорғаныс құралдарын пайдалану.
Білімі:
1.Өсіру құрылыстарын өсімдік қалдықтарынан тазарту тәсілдері.
2.Өсіру сыйымдылықтарын топырақ қоспалары мен субстраттардан тазарту тәсілдері.
3.Жеке қорғаныс құралдарын пайдалану қағидалары.
4.Ауыл шаруашылығы жұмыстарын жүргізу кезіндегі еңбекті қорғау қағидалары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-еңбек функциясы: Көкөніс дақылдарын өсіру және күтіп-баптау жұмыстарын орындау

1-дағды:
Көкөніс дақылдарын өсіру кезіндегі қосалқы жұмыстарды орындау

Машықтар:
1.Топырақ пен өсімдік материалынан сынама алу әдістемесін пайдалану.
2.Топырақтың, топырақ қоспалары мен субстраттардың механикалық, физикалық және химиялық қасиеттеріне жүргізілген зертханалық талдау нәтижелерін пайдалану.
3.Тұқымдық және отырғызу материалының сорттық және егістік сапасын анықтау.
4.Көкөніс дақылдары тұқымдарын жинау және кептіру технологиясын пайдалану.
5.Тұқымдарды бастыру және тазарту әдістерін пайдалану.
6.Тұқымдық және отырғызу материалын физикалық залалсыздандыру әдістерін пайдалану.
7.Залалсыздандыру құралдарын қолдану.
8.Арнайы анықтамалықтар мен деректер базаларын пайдалану.
9.Жеке қорғаныс құралдарын пайдалану.
Білімдер:
1.Көкөніс дақылдарын өсіруге жарамды топырақтар мен субстраттардың түрлері, құрамы, қасиеттері және оларды жақсарту тәсілдері.
2.Көкөніс дақылдарының түрлері.
3.Көкөніс дақылдарының тұқымдары мен отырғызу материалының біркелкілігіне, өнгіштігіне, сорттық тазалығына және фитосанитариялық жағдайына қойылатын талаптар.
4.Тұқымдар мен отырғызу материалын себуге және отырғызуға дайындау технологиялары.
5.Сапалы отырғызу материалының сыртқы белгілері.
6.Тұқымдық және отырғызу материалының микробиологиялық залалдануының негізгі көздері.
7.Көкөніс дақылдары тұқымдарының пісіп-жетілу белгілері.
8.Ауыл шаруашылығы жұмыстарын жүргізу кезіндегі еңбекті қорғау қағидалары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Көшет өсіру және көкөніс дақылдарын күтіп-баптау бойынша технологиялық операцияларды орындау

Машықтар:
1.Көкөніс дақылдарын себу, отырғызу және көшеттерді отырғызу мерзімдерін жоспарлау үшін метеорологиялық қызметтің деректерін пайдалану.
2.Қорғалған топырақта ауа температурасын және жарықтандыру деңгейін реттеу.
3.Пиязшықты өсімдіктерді ерте гүлдету (выгонка) технологиясын қолдану.
4.Тыңайтқыштар мен өсімдіктердің өсуін реттегіштерін енгізу нормаларын әсер етуші зат және нақты масса бойынша есептеу.
5.Суару, үстеп қоректендіру, қосымша жарықтандыру, газдау, температура мен ауаның салыстырмалы ылғалдылығын сақтау үшін механикаландырылған агрегаттарды пайдалану.
6.Жылыжай дақылдарын көмірқышқыл газымен қоректендіру нормаларын есептеу.
7.Өсімдіктерді қалыптастыру үшін қол құралдарын пайдалану.
8.Көкөніс дақылдарының шаруашылық пісу кезеңін анықтау.
9.Арнайы анықтамалықтар мен деректер базаларын пайдалану.
10.Жеке қорғаныс құралдарын пайдалану.
Білімдер:
1.Шынықтыру жүргізуге қолайлы көкөніс көшеттерінің жасы.
2.Жабын және мульчалау материалдарының ассортименті мен оларды қолдану нормалары.
3.Тыңайтқыштарды енгізу және өсімдіктерді үстеп қоректендіру технологиялары.
4.Қорғалған топырақта өсімдіктерді қосымша жарықтандырудың ұзақтығы мен қарқындылығы.
5.Вегетацияның әртүрлі кезеңдеріндегі көкөніс дақылдарының биологиялық ерекшеліктері.
6.Тыңайтқыш енгізуге арналған ауыл шаруашылығы машиналарының түрлері.
7.Көкөніс дақылдарының шаруашылық пісу белгілері.
8.Өткізуге арналған көкөніс өнімдерінің сапасына қойылатын талаптар.
9.Көкөністерді сақтауға қою кезінде олардың фракциялық өлшемдері.
10.Ауыл шаруашылығы жұмыстарын жүргізу кезіндегі еңбекті қорғау қағидалары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

3-дағды:
Көкөніс дақылдарын қолайсыз метеорологиялық жағдайлардан, зиянкестерден, аурулардан және арамшөптерден қорғау

Машықтар:
1.Күн радиациясының, топырақ пен ауаның температуралық және су режимдерінің параметрлерін талдау.
2.Аурулардың, зиянкестердің және арамшөптердің таралуы мен даму дәрежесін талдау.
3.Арнайы анықтамалықтар мен деректер базаларын пайдалану.
4.Жеке қорғаныс құралдарын қолдану.
Білімдер:
1.Тамшылатып суару жүйелеріне арналған тыңайтқыштар, өсімдіктердің өсуін реттегіштер және өсімдіктерді қорғау құралдарының ерітінділерін дайындау технологиялары.
2.Өсімдіктерді қолайсыз және қауіпті метеорологиялық құбылыстардан қорғау тәсілдері.
3.Аурулардың, зиянкестердің және арамшөптердің алдын алу және оларға қарсы күрес шаралары.
4.Зиянкестермен зақымданған және ауруларға шалдыққан көкөніс дақылдарының сыртқы белгілері.
5.Арамшөптердің морфологиялық белгілері мен биологиялық ерекшеліктері.
6.Тұқымдық және отырғызу материалдарын дәрілеу технологиялары.
7.Энтомофагтар мен микроорганизмдерді тиімді пайдалану талаптары.
8.Кеміргіштермен күресуге арналған феромондық тұзақтар мен жемдердің мақсаты, қолдану мерзімдері және әсер ету ұзақтығы.
9.Зиянды, өрт және жарылыс қаупі бар химиялық заттармен жұмыс істеу кезіндегі қауіпсіздік қағидалары.
10.Жеке қорғаныс құралдарының сипаттамалары және оларды пайдалану қағидалары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Орындаушылық
Өз бетінше шешім қабылдай білу
Командада жұмыс істей білу
Қарым-қатынас

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1.КО ТР 021/2011 "Тамақ өнімдерінің қауіпсіздігі туралы".
2.КО ТР 022/2011 "Тамақ өнімдерін таңбалауға қатысты талаптар туралы".
3."Тұқым шаруашылығы туралы" Қазақстан Республикасының 2000 жылғы 27 қарашадағы № 107-II Заңы.
4."Өсімдіктерді қорғау туралы" Қазақстан Республикасының 2002 жылғы 3 шілдедегі № 331-II Заңы.
5."Өсімдіктер карантині туралы" Қазақстан Республикасының 1999 жылғы 11 ақпандағы № 344-I Заңы.
6."Тамақ өнімдерінің қауіпсіздігі туралы" Қазақстан Республикасының 2007 жылғы 21 шілдедегі № 301-III Заңы.
7.МЕМСТ 7176-2017 "Азық-түлікке арналған картоп. Техникалық шарттар".
8.МЕМСТ 1721-2015 "Жас балғын асханалық сәбіз. Техникалық шарттар".
9.МЕМСТ 1722-2015 "Жас балғын асханалық қызылша. Техникалық шарттар".
10.МЕМСТ 33996-2016 "Жас балғын көкөністер. Қабылдау қағидалары және сынамаларды іріктеу әдістері".

СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ деңгейі:

Кәсіп атауы:

4

Тұқым өсіруші

5

Ауыл шаруашылығы техникасы бойынша маман-механик

6

Агроном

10. "Жеміс-жидек өсіруші техник" кәсіп карточкасы:

Топ коды:

3142-0

Қызмет атауының коды:

3142-0-023

Кәсіп атауы:

Жеміс-жидек өсіруші техник

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

5

СБШ бойынша қосалқы біліктілік деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

"Жұмыстар мен жұмысшы кәсіптерінің бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығын (64-шығарылым) бекіту туралы"
Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің 2025 жылғы 17 қаңтардағы № 499 бұйрығы.
59. Көкөніс өсіруші.
1-параграф. Көкөніс өсіруші.

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
Орта білімнен кейінгі (қолданбалы бакалавриат)

Мамандық: Агрономия

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Талап етілмейді

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:


Кәсіптің басқа мүмкін атаулары:

6111-2-002 Картоп өсіруші
6111-2-001 Қауын өсіруші
6111-3-001 Гидропоникалық кәсіпорынның қызметкері
6111-2-004 Көкөніс өсіруші

Қызметтің негізгі мақсаты:

Көкөніс шаруашылығы өнімдерін өсіру кезінде қосалқы және негізгі жұмыстардың сапалы орындалуын қамтамасыз ету

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1.Көкөніс өнімін өсіру кезінде қосалқы жұмыстарды орындау
2.Көкөніс дақылдарын өсіру бойынша жұмыстарды орындау, күтім жасау, оларды бастапқы өңдеу және сақтау

Қосымша еңбек функциялары:


1-еңбек функциясы: Көкөніс өнімін өсіру кезінде қосалқы жұмыстарды орындау

1-дағды:
Көкөніс өнімін өсіруге арналған құрал-саймандарды дайындау

Машықтар:
1.Құрал-саймандардың ақауларын анықтау.
2.Өсімдіктерді сирету, байлау және суару кезінде бақша құралдары мен мүкәммалын пайдалану.
3.Өсімдіктердің түрлерін олардың түрлік және сыртқы белгілері бойынша ажырату.
4.Көкөніс дақылдарын жинау кезінде қол құралдарын және механикаландыру құралдарын пайдалану.
5.Көкөніс өнімдерін іріктеу, сұрыптау, тазалау және жуу кезінде қол құралдары мен мүкәммалын қолдану.
Білімдер:
1.Пайдаланылатын құрал-саймандардың мақсаты мен жиынтығы.
2.Топырақты өңдеу тәсілдері.
3.Тұқым себу және көшет отырғызу тәсілдері.
4.Суару нормалары мен мерзімдері.
5.Өсімдіктердің түрлік белгілері.
6.Көкөніс дақылдарының шаруашылық пісу белгілері.
7.Ауыл шаруашылығы жұмыстарын орындау кезіндегі еңбекті қорғау қағидалары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Егіске немесе отырғызуға арналған учаскені дайындау

Машықтар:
1.Учаскені белгілеу, сондай-ақ топырақты өңдеу сапасы мен мерзімдерін бақылау кезінде жұмыс құралдары мен қосалқы құрылғыларды пайдалану.
2.Топырақты дайындау бойынша орындалған жұмыстардың көлемін есептеу.
Білімдер:
1.Топырақты өңдеудің негізгі тәсілдері.
2.Топырақты өңдеу сапасын бағалау әдістері.
3.Топырақты өңдеу сапасына қойылатын талаптар.
4.Есептік құжаттаманы рәсімдеу қағидалары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-еңбек функциясы: Көкөніс дақылдарын өсіру, оларды күтіп-баптау, жиналған өнімді бастапқы өңдеу және сақтау жұмыстарын орындау

1-дағды:
Көкөніс дақылдарын себу, отырғызу және күтіп-баптау

Машықтар:
1.Жұмыс құралдары мен қосалқы құрылғыларды пайдалану.
2.Орындалған жұмыстардың көлемін және тұқымдық әрі отырғызу материалының шығынын есептеу.
3.Технологиялық талаптарға сәйкес көкөніс дақылдарының тұқымдық өсімдіктерін күтіп-баптау жұмыстарын орындау.
Білімдер:
1.Көкөніс дақылдарын себу және отырғызу технологиялары.
2.Тұқымдық және отырғызу материалына қойылатын мемлекеттік стандарттардың талаптары.
3.Себу агрегаттарының техникалық сипаттамалары.
4.Көкөніс дақылдарын себу, отырғызу және күтіп-баптау жұмыстарын жүргізу кезіндегі еңбекті қорғау қағидалары.
5.Көкөніс дақылдарын күтіп-баптау және жинау жұмыстарына қойылатын агротехникалық талаптар.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Көкөніс дақылдарының өнімін жинау, оны бастапқы өңдеу және сақтау

Машықтар:
1.Өнімді жинау кезеңінде орындалған жұмыстардың көлемін есептеу.
2.Көкөніс дақылдары мен картопты жинаудың оңтайлы мерзімдерін анықтау.
3.Жинау жұмыстарының сапасы мен орындалған көлемін бақылау.
Білімдер:
1.Көкөніс дақылдарын жинау технологиялары (бірнеше рет жиналатын, бір реттік жиналатын және басқа да дақылдар).
2.Көкөніс дақылдарының техникалық пісу белгілері.
3.Жиналған өнімді бастапқы өңдеу және оны сақтауға дайындау технологиялары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Орындаушылық;
Өз бетінше шешім қабылдай білу;
Командада жұмыс істей білу;
Қарым-қатынас жасай білу.

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1.КО ТР 021/2011 "Тамақ өнімдерінің қауіпсіздігі туралы".
2.КО ТР 022/2011 "Тамақ өнімдерін таңбалауға қатысты талаптар туралы".
3."Тұқым шаруашылығы туралы" Қазақстан Республикасының 2000 жылғы 27 қарашадағы № 107-II Заңы.
4."Өсімдіктерді қорғау туралы" Қазақстан Республикасының 2002 жылғы 3 шілдедегі № 331-II Заңы.
5."Өсімдіктер карантині туралы" Қазақстан Республикасының 1999 жылғы 11 ақпандағы № 344-I Заңы.
6."Тамақ өнімдерінің қауіпсіздігі туралы" Қазақстан Республикасының 2007 жылғы 21 шілдедегі № 301-III Заңы.
7.МЕМСТ 7176-2017 "Азық-түлікке арналған картоп. Техникалық шарттар".
8.МЕМСТ 1721-2015 "Жас балғын асханалық сәбіз. Техникалық шарттар".
9.МЕМСТ 1722-2015 "Жас балғын асханалық қызылша. Техникалық шарттар".
10.МЕМСТ 33996-2016 "Жас балғын көкөністер. Қабылдау қағидалары және сынамаларды іріктеу әдістері".

СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ деңгейі:

Кәсіп атауы:

5

Ауыл шаруашылығы техникасы бойынша маман-механик

6

Агроном

11. "Тұқым өсіруші" кәсіп карточкасы:

Топ коды:

6113-9

Қызмет атауының коды:

6113-9-002

Кәсіп атауы:

Тұқым өсіруші

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

4

СБШ бойынша қосалқы біліктілік деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

"Жұмыстар мен жұмысшы кәсіптерінің бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығын (64-шығарылым) бекіту туралы"
Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің 2025 жылғы 17 қаңтардағы № 499 бұйрығы
67. Тұқым өсіруші.
1-параграф. Тұқым өсіруші.

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
ТжКБ (орта деңгейдегі маман)

Мамандық:
-

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Талап етілмейді

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

6111-2-002 Картоп өсіруші
6111-2-001 Қауын өсіруші
6111-3-001 Гидропоникалық кәсіпорынның қызметкері
6111-2-004 Көкөніс өсіруші

Кәсіптің басқа мүмкін атаулары:


Қызметтің негізгі мақсаты:

Ашық және қорғалған топырақ жағдайында көкөніс дақылдарының тұқымдық өсімдіктерін өсіру, оларды күтіп-баптау, тұқымдықтарды жинау және тұқым алу кезінде қызмет көрсету мен қосалқы жұмыстарды орындау.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1.Көкөніс дақылдарының тұқымдық өсімдіктерін өсіру кезінде қосалқы жұмыстарды орындау.
2.Көкөніс дақылдарының тұқымдық өсімдіктерін өсіру, оларды күтіп-баптау, тұқымдықтарды жинау және тұқым алу жұмыстарын орындау.

Қосымша еңбек функциялары:


1-еңбек функциясы:
Көкөніс дақылдарының тұқымдық өсімдіктерін өсіру кезінде қосалқы жұмыстарды орындау.

1-дағды:
Көкөніс дақылдарының тұқымдық өсімдіктерін өсіруге дайындық

Машықтар:
1.Құрал-саймандардың ақауларын анықтау.
2.Тұқымдық өсімдіктерді сирету, байлау және суару кезінде бақша құралдары мен мүкәммалын пайдалану.
3.Тұқымдық өсімдіктердің түрлерін сыртқы белгілері бойынша ажырату.
4.Көкөніс дақылдарын жинау кезінде қол құралдарын және механикаландыру құралдарын пайдалану.
5.Көкөніс өнімдерін іріктеу, сұрыптау және тазалау кезінде қол құралдары мен мүкәммалын қолдану.
Білімдер:
1.Тұқым шаруашылығында пайдаланылатын құрал-саймандардың мақсаты мен жиынтығы.
2.Топырақты өңдеу тәсілдері.
3.Тұқым себу, көшет отырғызу және екі жылдық көкөніс дақылдарының тұқымдықтарын отырғызу тәсілдері.
4.Суару нормалары мен мерзімдері.
5.Өсімдіктердің түрлік белгілері.
6.Көкөніс дақылдарының шаруашылық пісу белгілері.
7.Ауыл шаруашылығы жұмыстарын орындау кезіндегі еңбекті қорғау қағидалары.


Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді


2-дағды:
Көкөніс дақылдарын себуге немесе отырғызуға арналған учаскені, оның ішінде аналықтарды отырғызуға дайындау

Машықтар:
1.Учаскені белгілеу, сондай-ақ топырақты өңдеу сапасы мен мерзімдерін бақылау кезінде жұмыс құралдары мен қосалқы құрылғыларды пайдалану.
2.Топырақты дайындау бойынша орындалған жұмыстардың көлемін есептеу.
Білімдер:
1.Топырақты өңдеудің негізгі тәсілдері.
2.Топырақты өңдеу сапасын бағалау әдістері.
3.Топырақты өңдеу сапасына қойылатын талаптар.
4.Есептік құжаттаманы рәсімдеу қағидалары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-еңбек функциясы: Көкөніс дақылдарының тұқымдық өсімдіктерін өсіру, оларды күтіп-баптау, тұқымдықтарды жинау және тұқым алу жұмыстарын орындау

1-дағды:
Көкөніс дақылдарының тұқымдық өсімдіктерін себу, отырғызу және күтіп-баптау

Машықтар:
1.Жұмыс құралдары мен қосалқы құрылғыларды пайдалану.
2.Орындалған жұмыстардың көлемін және тұқымдық әрі отырғызу материалының шығынын есептеу.
3.Технологиялық талаптарға сәйкес көкөніс дақылдарының тұқымдық өсімдіктерін күтіп-баптау жұмыстарын орындау.
Білімдер:
1.Тұқым себу, екі жылдық көкөніс дақылдарының тұқымдықтарын отырғызу және оларды күтіп-баптау технологиялары.
2.Тұқымдық және отырғызу материалына қойылатын мемлекеттік стандарттардың талаптары.
3.Себу агрегаттарының техникалық сипаттамалары.
4.Көкөніс дақылдарының тұқымдық өсімдіктерін себу, отырғызу және күтіп-баптау кезінде еңбекті қорғау қағидалары.
5.Тұқымдық өсімдіктерді күтіп-баптау және жинау жұмыстарына қойылатын агротехникалық талаптар.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Көкөніс дақылдарының тұқымдық өсімдіктерін жинау, оларды бастапқы өңдеу және тұқымын бөліп алу

Машықтар:
1.Өнімді жинау кезеңінде орындалған жұмыстардың көлемін есептеу.
2.Көкөніс дақылдарының тұқымдық өсімдіктерін жинаудың оңтайлы мерзімдерін анықтау.
3.Жинау жұмыстарының сапасы мен орындалған көлемін бақылау.
Білімдер:
1.Тұқым алу үшін көкөніс дақылдарының тұқымдық өсімдіктерін жинау технологиялары (бірнеше рет жиналатын, бір реттік жиналатын және басқа да дақылдар).
2.Тұқым алуға арналған біржылдық және екіжылдық көкөніс дақылдарының биологиялық пісу белгілері.
3.Жиналған өнімді бастапқы өңдеу және тұқымдық материалды бөліп алу технологиялары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Орындаушылық;
Өз бетінше шешім қабылдай білу;
Қарым-қатынас жасай білу.

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1.КО ТР 021/2011 "Тамақ өнімдерінің қауіпсіздігі туралы".
2.КО ТР 022/2011 "Тамақ өнімдерін таңбалауға қатысты талаптар туралы".
3."Тұқым шаруашылығы туралы" Қазақстан Республикасының 2000 жылғы 27 қарашадағы № 107-II Заңы.
4."Өсімдіктерді қорғау туралы" Қазақстан Республикасының 2002 жылғы 3 шілдедегі № 331-II Заңы.
5."Өсімдіктер карантині туралы" Қазақстан Республикасының 1999 жылғы 11 ақпандағы № 344-I Заңы.
6."Тамақ өнімдерінің қауіпсіздігі туралы" Қазақстан Республикасының 2007 жылғы 21 шілдедегі № 301-III Заңы.
7.МЕМСТ 7176-2017 "Азық-түлікке арналған картоп. Техникалық шарттар".
8.МЕМСТ 1721-2015 "Жас балғын асханалық сәбіз. Техникалық шарттар".
9.МЕМСТ 1722-2015 "Жас балғын асханалық қызылша. Техникалық шарттар".
10.МЕМСТ 33996-2016 "Жас балғын көкөністер. Қабылдау қағидалары және сынамаларды іріктеу әдістері".

СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ деңгейі:

Кәсіп атауы:

6

Агроном

12. "Ауыл шаруашылығы техникалары жөніндегі техник" кәсіп карточкасы:

Топ коды:

3115-2

Қызмет атауының коды:

3115-2-006

Кәсіп атауы:

Ауыл шаруашылығы техникалары жөніндегі техник

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

5

СБШ бойынша қосалқы біліктілік деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
орта білімнен кейінгі (қолданбалы бакалавриат)

Мамандық:
-

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:


Формалды емес және информалы біліммен байланыс:


Кәсіптің басқа мүмкін атаулары:

3115-1-001 Механик
3115-1-016 Техник-механик

Қызметтің негізгі мақсаты:

Ашық және қорғалған топырақта көкөніс дақылдарын өсіру кезінде пайдаланылатын ауыл шаруашылығы машиналары мен жабдықтарын пайдалануды, техникалық қызмет көрсетуді және жөндеуді қамтамасыз ету.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1.Ауыл шаруашылығы машиналары мен жабдықтарын пайдалану.
2.Ауыл шаруашылығы техникасына техникалық қызмет көрсету және жөндеу.

Қосымша еңбек функциялары:


1-еңбек функциясы: Ауыл шаруашылығы машиналары мен жабдықтарын пайдалану

1-дағды:
Ауыл шаруашылығы техникасын пайдалануға дайындау

Машықтар:
1.Ауыл шаруашылығы техникасының тораптары мен механизмдерінің құрастыру сызбаларын оқу.
2.Ауыл шаруашылығы машиналары мен жабдықтарын құрастыру және реттеу жұмыстарын орындау.
3.Ауыл шаруашылығы техникасын пайдалануға дайындау кезінде қажетті шығыс материалдарын, жанар-жағармай материалдарын және техникалық сұйықтықтарды қолдану.
4.Ауыл шаруашылығы техникасын пайдалану жағдайларын және технологиялық операцияларды орындауға қойылатын агротехникалық талаптарды талдау.
5.Машина-трактор агрегаттарының оңтайлы құрамын таңдау.
6.Машина-трактор агрегаттары мен жабдықтарын баптауды орындау.
7.Ауыл шаруашылығы техникасының қозғалыс тәсілдері мен жұмыс режимдерін таңдау.
Білімдер:
1.Ауыл шаруашылығы техникасы мен жабдықтарының техникалық сипаттамалары, конструкциялық ерекшеліктері, пайдалану режимдері және пайдалану қағидалары.
2.Ауыл шаруашылығы техникасын пайдалануға дайындау кезінде қолданылатын шығыс материалдарының, жанар-жағармай материалдарының және техникалық сұйықтықтардың мақсаты мен қолдану қағидалары.
3.Технологиялық операцияларды орындауға қойылатын агротехникалық талаптар.
4.Еңбекті қорғау, өрт және экологиялық қауіпсіздік талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Ауыл шаруашылығы техникасы мен жабдықтарын баптау

Машықтар:
1.Ауыл шаруашылығы машиналары мен жабдықтарының тораптары мен механизмдерін шынықтыруды (обкатка) орындау.
2.Технологиялық операцияларды орындауға қажетті шығыс материалдарын, жанар-жағармай материалдарын және техникалық сұйықтықтарды таңдау және қолдану.
3.Ауыл шаруашылығы техникасының ақаулары мен істен шығу себептерін анықтау.
4.Ауыл шаруашылығы техникасының техникалық жай-күйі туралы акт жасау.
5.Машина-трактор агрегаттары мен жабдықтарды пайдалана отырып, технологиялық операцияларды орындау.
6.Технологиялық операциялардың орындалу параметрлерін бақылау.
7.Ауыл шаруашылығы техникасын жөндеу сапасын бағалау.
Білімдер:
1. Ауыл шаруашылығы машиналарының, механизмдері мен жабдықтарының жұмыс істеу қағидаттары және техникалық сипаттамалары.
2. Ауыл шаруашылығы техникасы мен жабдықтарын реттеу, баптау, сынақтан өткізу (обкатка) және пайдалануға енгізу технологиясы.
3. Ауыл шаруашылығы техникасының ақаулары мен істен шығу себептері, оларды анықтау әдістері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-еңбек функциясы: Ауыл шаруашылығы техникасына техникалық қызмет көрсету және жөндеу

1-дағды: Ауыл шаруашылығы техникасы мен жабдықтарының техникалық жай-күйін бағалау

Машықтар:
1.Ауыл шаруашылығы техникасының техникалық жай-күйін анықтау.
2.Сыртқы зақымданулар мен ақауларды анықтау.
3.Уақтылы жөндеу жұмыстарын жүргізу және анықталған ақауларды жою.
4.Ауыл шаруашылығы техникасына техникалық қызмет көрсету үшін материалдық-техникалық қамтамасыз етуге қажеттілікті айқындау.
5.Жөндеу немесе техникалық қызмет көрсетуге өтінімдерді рәсімдеу.
Білімдер:
1.Ауыл шаруашылығы техникасына техникалық қызмет көрсету кезінде қолданылатын шығыс материалдарын, жанар-жағармай материалдарын, техникалық сұйықтықтарды, құралдарды, жабдықтарды және жеке қорғаныс құралдарын қолдану тәртібі.
2.Ауыл шаруашылығы техникасына техникалық қызмет көрсету бойынша құжаттаманы рәсімдеу тәртібі.
3.Еңбекті қорғау, өрт және экологиялық қауіпсіздік талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды: Ауыл шаруашылығы техникасы мен жабдықтарын жұмысқа дайындау

Машықтар:
1.Машинаның химмотологиялық картасына сәйкес шығыс материалдарын, жанар-жағармай материалдарын және техникалық сұйықтықтарды қолдану.
2.Жабдықтар мен ауыл шаруашылығы техникасының жұмысқа жарамдылығын тексеру, жабдықтар мен құралдарды баптауды орындау.
Білімдер:
1.Ауыл шаруашылығы техникасының техникалық сипаттамалары, конструкциялық ерекшеліктері және пайдалану режимдері.
2.Ауыл шаруашылығы техникасын пайдалану және оған техникалық қызмет көрсету жөніндегі нормативтік-техникалық құжаттама.
3.Ауыл шаруашылығы техникасына техникалық қызмет көрсету кезінде қолданылатын шығыс материалдарының, жанар-жағармай материалдарының, техникалық сұйықтықтардың, құралдардың, жабдықтардың және жеке қорғаныс құралдарының мақсаты мен қолдану қағидалары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Орындаушылық
Өз бетінше шешім қабылдай білу
Қарым-қатынас жасай білу

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1.КО ТР 021/2011 "Тамақ өнімдерінің қауіпсіздігі туралы".
2.КО ТР 022/2011 "Тамақ өнімдерін таңбалауға қатысты талаптар туралы".
3."Тұқым шаруашылығы туралы" Қазақстан Республикасының 2000 жылғы 27 қарашадағы № 107-II Заңы.
4."Өсімдіктерді қорғау туралы" Қазақстан Республикасының 2002 жылғы 3 шілдедегі № 331-II Заңы.
5."Өсімдіктер карантині туралы" Қазақстан Республикасының 1999 жылғы 11 ақпандағы № 344-I Заңы.
6."Тамақ өнімдерінің қауіпсіздігі туралы" Қазақстан Республикасының 2007 жылғы 21 шілдедегі № 301-III Заңы.
7.МЕМСТ 7176-2017 "Азық-түлікке арналған картоп. Техникалық шарттар".
8.МЕМСТ 1721-2015 "Жас балғын асханалық сәбіз. Техникалық шарттар".
9.МЕМСТ 1722-2015 "Жас балғын асханалық қызылша. Техникалық шарттар".
10.МЕМСТ 33996-2016 "Жас балғын көкөністер. Қабылдау қағидалары және сынамаларды іріктеу әдістері".

СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ деңгейі:

Кәсіп атауы:

6

Агроном

13. "Агроном" кәсіп карточкасы:

Топ коды:

2132-1

Қызмет атауының коды:

2132-1-001

Кәсіп атауы:

Агроном

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

6

СБШ бойынша қосалқы біліктілік деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

"Ауыл шаруашылығы ұйымдарының басшылары мен мамандары лауазымдарының үлгілік біліктілік сипаттамаларын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2019 жылғы 21 тамыздағы № 307 бұйрығына өзгерістер енгізу туралы Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2025 жылғы 5 қыркүйектегі № 282 бұйрығы.
2-бөлім. Мамандар лауазымы
1-параграф. Агроном

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
-

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

І санатты агроном: жоғары білім (және/немесе бакалавр, магистратура, философия докторы РhD, бейіні бойынша доктор) өсімдік шаруашылығы және/немесе мал шаруашылығы және/немесе ветеринария бағыттары бойынша және ІІ лауазымдағы агроном лауазымында жұмыс өтілі 3 жылдан кем емес;
ІІ санатты агроном: жоғары білім (және/немесе бакалавр, магистратура, философия докторы РhD, бейіні бойынша доктор) өсімдік шаруашылығы және/немесе мал шаруашылығы және/немесе ветеринария бағыттары бойынша және кәсіптік қызмет бағыты бойынша жұмыс өтілі 3 жылдан кем емес немесе техникалық және кәсіптік (арнаулы орта, орта кәсіптік) (агрономия) мамандығы бойынша білімі және агроном лауазымында жұмыс өтілі 5 жылдан кем емес;
санаты жоқ агроном: жоғары білім (және/немесе бакалавр, магистратура, философия докторы РhD, бейіні бойынша доктор) өсімдік шаруашылығы және/немесе мал шаруашылығы және/немесе ветеринария бағыттары бойынша және кәсіптік қызмет бағыты бойынша жұмыс өтілі 3 жылдан кем емес немесе техникалық және кәсіптік (арнаулы орта, орта кәсіптік) агрономия мамандығы бойынша білімі жұмыс өтіліне талап қойылмайды.

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:


Кәсіптің басқа мүмкін атаулары:

6111-2-002 Картоп өсіруші
6111-2-001 Бақшашы
2132-3-001 Агроном-топырақтанушы

Қызметтің негізгі мақсаты:

Ашық және қорғалған топырақ жағдайында көкөніс дақылдары мен картопты өсіру жөніндегі өндірістік процестерді ұйымдастыру және қамтамасыз ету, сондай-ақ оларды өсірудің инновациялық технологияларын, әдістері мен тәсілдерін енгізу.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1.Көкөніс өнімі мен картоп өндірісін ұйымдастыру.
2.Өсімдік шаруашылығы өнімдерін өсіру және бастапқы өңдеу жөніндегі іс-шараларды ұйымдастыру.
3.Көкөніс дақылдары мен картоптың перспективалы сорттарын өсірудің озық әдістері мен тәсілдерін енгізу.

Қосымша еңбек функциялары:


1-еңбек функциясы:
Көкөніс өнімі мен картоп өндірісін ұйымдастыру

1-дағды:
Көкөніс өнімі мен картопты өсіру технологиясын ұйымдастыру

Машықтар:
1.Көкөніс дақылдары мен картоптың биологиялық және морфологиялық ерекшеліктерін анықтау.
2.Көкөніс дақылдары мен картопты өсіру кезінде агротехникалық талаптарды қолдану.
3.Ауыл шаруашылығы дақылдарын өсіру бойынша технологиялық операциялардың орындалуын ұйымдастыру.
4.Агротехникалық жұмыстардың орындалу сапасын бағалау.
Білімдер:
1.Көкөніс дақылдары мен картопты өсіру технологиялары.
2.Ғылыми негізделген егіс айналымы және мәдени ауыспалы егіс жүйелері.
3.Тұқымдарды, отырғызу материалын, тыңайтқыштарды, өсімдіктерді қорғау құралдарын және суару суын қолдану нормалары.
4.Өсімдік шаруашылығы өнімдерінің сапасына қойылатын талаптар.


Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Көкөніс дақылдары мен картоп сорттарын таңдауды негіздеу

Машықтар:
1.Өсіру өңірінің климаттық жағдайларын талдау.
2.Табиғи-климаттық жағдайларды ескере отырып, ауыспалы егіске арналған дақылдарды таңдау.
3.Аудандастырылған және өсіруге рұқсат етілген сорттарды таңдауды негіздеу.
Білімдер:
1.Көкөніс дақылдары мен картоптың агробиологиялық ерекшеліктері.
2.Пайдалануға рұқсат етілген сорттардың мемлекеттік тізілімі.
3.Сорттардың өсіру жағдайларына қоятын талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

3-дағды:
Агрономиялық құжаттаманы жүргізу

Машықтар:
1.Ауыл шаруашылығы дақылдарын өсірудің технологиялық карталарын жасау.
2.Ауыспалы егіс сызбаларын әзірлеу.
3.Ауыл шаруашылығы жұмыстарын жүргізудің жұмыс жоспарлары мен кестелерін жасау.
4.Агрономиялық құжаттаманы және белгіленген есептілікті жүргізу.
5.Далалық жұмыстардың орындалу сапасын бағалау.
Білімдер:
1.Агрономиялық құжаттаманы жүргізу тәртібі.
2.Өндірістік құжаттаманы рәсімдеуге қойылатын талаптар.
3.Тұқым шаруашылығы мен сорттық бақылау негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-еңбек функциясы:
Өсімдік шаруашылығы өнімдерін өсіру жөніндегі іс-шараларды ұйымдастыру

1-дағды:
Агротехникалық іс-шараларды ұйымдастыру

Машықтар:
1.Ауа райы және климаттық факторлардың өндіріске әсерін талдау.
2.Топырақты өңдеу технологияларын әзірлеу.
3.Өсімдіктерді арамшөптерден, аурулардан және зиянкестерден қорғау жөніндегі іс-шараларды ұйымдастыру.
4.Тыңайтқыштар мен өсімдіктерді қорғау құралдарын қолдануды жоспарлау.
5.Жүргізілген агротехникалық іс-шаралардың тиімділігін талдау.
Білімдер:
1.Егіншілік заңдары.
2.Топырақты өңдеудің ғылыми негіздері.
3.Өсімдіктерді қорғау негіздері.
4.Өсімдіктердің қоректену негіздері.
5.Топырақ құнарлылығын арттыру әдістері.
6.Тыңайтқыштар мен пестицидтерді қолдану кезіндегі экологиялық қауіпсіздік талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Өнімділік пен өндірістік жұмыстарды жоспарлау

Машықтар:
1.Өнімділікті арттыру жөніндегі іс-шараларды жоспарлау.
2.Өндірістік жұмыстардың орындалуын ұйымдастыру.
3.Өндірісті жоспарлау және талдау кезінде заманауи ақпараттық технологияларды пайдалану.
Білімдер:
1.Өнімділіктің қалыптасу факторлары.
2.Көкөніс дақылдары мен картопты өсірудің заманауи технологиялары.
3.Экономика және өндірісті ұйымдастыру негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

3-еңбек функциясы: Көкөніс дақылдары мен картопты өсірудің заманауи технологияларын енгізу

1-дағды:
Жаңа технологиялар мен сорттарды енгізу

Машықтар:
1.Жаңа технологияларды енгізу бойынша тәжірибелік жұмыстарды ұйымдастыру.
2.Жаңа сорттар мен өсіру технологияларының тиімділігін бағалау.
3.Ауыл шаруашылығы дақылдарының өнімділігін анықтау.
4.Өнім шығынын азайту жөніндегі іс-шараларды әзірлеу.
Білімдер:
1.Көкөніс дақылдары мен картопты өсірудің заманауи технологиялары.
2.Өсімдік шаруашылығындағы отандық және шетелдік озық тәжірибе.
3.Көкөніс ауыспалы егісін құру қағидаттары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Өндірістік жұмыстардың орындалуын ұйымдастыру

Машықтар:
1.Өндірістік бөлімшелердің жұмысын ұйымдастыру.
2.Технологиялық тәртіптің сақталуын бақылау.
3.Ауыл шаруашылығы жұмыстарын орындау кезінде жұмыскерлердің қызметін үйлестіру.
4.Жұмыстардың орындалу сапасын бақылау.
Білімдер:
1.Ауыл шаруашылығы саласындағы нормативтік құқықтық актілер.
2.Еңбекті қорғау, қауіпсіздік техникасы және қоршаған ортаны қорғау талаптары.
3.Өсімдік шаруашылығы өнімдерінің сапа стандарттары.
4.Өнімді жинау мен сақтауды ұйымдастыруға қойылатын талаптар.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Ұйымдастырушылық қабілеттер Жауапкершілік
Дәлдік
Өз бетінше шешім қабылдай білу Командада жұмыс істей білу Қарым-қатынас жасай білу

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1.ТР ТС 021/2011 "Тағам өнімдерінің қауіпсіздігі туралы".
2.ТР ТС 022/2011 "Тағам өнімдерін таңбалауға қойылатын талаптар".
3."Тұқым шаруашылығы туралы" Қазақстан Республикасының 2000 жылғы 27 қарашадағы № 107-II Заңы.
4."Өсімдіктерді қорғау туралы" Қазақстан Республикасының 2002 жылғы 3 шілдедегі № 331-II Заңы.
5."Өсімдіктер карантині туралы" Қазақстан Республикасының 1999 жылғы 11 ақпандағы № 344-I Заңы.
6."Тағам өнімдерінің қауіпсіздігі туралы" Қазақстан Республикасының 2007 жылғы 21 шілдедегі № 301-III Заңы.
7.МЕМСТ 7176-2017 "Азық-түлікке арналған картоп. Техникалық шарттар".
8.МЕМСТ 1721-2015 "Жас асханалық сәбіз. Техникалық шарттар".
9.МЕМСТ 1722-2015 "Жас асханалық қызылша. Техникалық шарттар".
10.МЕМСТ 33996-2016 "Жас көкөністер. Қабылдау қағидалары және сынамалар іріктеу әдістері".

СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ деңгейі:

Кәсіп атауы:

7

Бас агроном

14."Агроном-топырақтанушы" кәсіп карточкасы:

Топ коды:

2132-3

Қызмет атауының коды:

2132-3-001

Кәсіп атауы:

Агроном-топырақтанушы

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

6

СБШ бойынша қосалқы біліктілік деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

"Ауыл шаруашылығы ұйымдарының басшылары мен мамандары лауазымдарының үлгілік біліктілік сипаттамаларын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2019 жылғы 21 тамыздағы № 307 бұйрығына өзгерістер енгізу туралы Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2025 жылғы 5 қыркүйектегі № 282 бұйрығы.
2-бөлім. Мамандар лауазымы
19-параграф. Топырақтанушы

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
-

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

І санатты: жоғары білім (және/немесе бакалавр, магистратура, философия докторы РhD, бейіні бойынша доктор) өсімдік шаруашылығы бағыты бойынша және ІІ санатты топырақтанушы лауазымындағы жұмыс өтілі 2 жылдан кем емес;
ІІ санатты: өсімдік шаруашылығы бағыты бойынша жоғары білім (және/немесе бакалавр, магистратура, философия докторы РhD, бейіні бойынша доктор) және санаты жоқ топырақтанушы лауазымындағы жұмыс өтілі 2 жылдан кем емес;
Санаты жоқ : өсімдік шаруашылығы бағыты бойынша жоғары білім (және/немесе бакалавр, магистратура, философия докторы РhD, бейіні бойынша доктор) жұмыс өтілі талап етілмейді.

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:


Кәсіптің басқа мүмкін атаулары:

2132-3-002 Топырақтанушы

Қызметтің негізгі мақсаты:

Ашық және қорғалған топырақ жағдайында көкөніс дақылдары мен картопты өсіру кезінде аумақтарға топырақтық зерттеу жұмыстарын ұйымдастыруды және жүргізуді, топырақ пен топырақ қоспаларының құнарлылығын сақтауды және арттыруды қамтамасыз ету.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1.Аумақтарға топырақтық зерттеу жұмыстарын жүргізу, топырақ контурларының шекараларын, топырақтың сипаттамалары мен қасиеттерін анықтау.
2.Жоғары әрі сапалы өнім алу мақсатында көкөніс өнімдері мен картоп өндірісі кезінде топырақ пен топырақ қоспаларының құнарлылығын сақтау.
3.Ашық және қорғалған топырақ жағдайында топырақ пен топырақ қоспаларының құнарлылығын сақтау және арттырудың заманауи әдістері мен технологияларын енгізу.


Қосымша еңбек функциялары:


1-еңбек функциясы: Аумақтарға топырақтық зерттеу жұмыстарын жүргізу, топырақ контурларының шекараларын, топырақтың сипаттамалары мен қасиеттерін анықтау

1-дағды:
Топырақтардың генезисін және табиғи әрі ауыл шаруашылығында пайдаланылатын топырақтарда жүретін процестерді зерттеу

Машықтар:
1.Топырақтардың генезисін және табиғи әрі ауыл шаруашылығында пайдаланылатын топырақтарда жүретін процестерді зерттеу.
2.Ашық топырақ жағдайында картоп пен көкөніс дақылдарын өсіру кезінде топырақтың физикалық-механикалық қасиеттерін бағалау.
3.Топырақтың құнарлылық деңгейін, ауыл шаруашылығы дақылдарының тыңайтқыштарға қажеттілігін анықтау және оны сақтау жөніндегі іс-шараларды әзірлеу.
4.Қорғалған топырақ жағдайында көкөніс дақылдарын өсіру үшін пайдаланылатын топырақ қоспаларының физикалық-механикалық қасиеттерін бағалау.
5.Өсу және даму кезеңдерін ескере отырып, топырақ қоспаларының құнарлылық деңгейін және көкөніс дақылдарының тыңайтқыштарға қажеттілігін анықтау.
6.Топырақ құнарлылығын бағалауға байланысты практикалық міндеттерді шешу үшін зерттеудің неғұрлым тиімді әдістерін таңдау.
Білімдер:
1.Топырақтардың генезисі, жіктелуі және қасиеттері.
2.Топырақтар мен топырақ қоспаларының физикалық-механикалық қасиеттері.
3.Көкөніс дақылдары мен картоптың топырақтар мен топырақ қоспаларының құнарлылығына қойылатын талаптары.
4.Топырақтар мен топырақ қоспаларының құнарлылығын бағалау әдістері.
5.Агрохимия және өсімдіктердің қоректенуі негіздері.
6.Топырақтың жай-күйін диагностикалаудың заманауи әдістері.
7.Топырақтық зерттеулерді жүргізуге қойылатын нормативтік талаптар.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды: Аумақтарға топырақтық зерттеу жұмыстарын жүргізу

Машықтар:
1.Аумақтарға топырақтық зерттеу жұмыстарын жүргізу.
2.Топырақ контурларының шекараларын анықтау.
3.Белгіленген әдістемелерге сәйкес топырақ үлгілерін іріктеп алу.
4.Топырақ тілімдерін сипаттау және топырақтың морфологиялық белгілерін анықтау.
5.Топырақтық зерттеу нәтижелерін талдау.
6.Топырақтық зерттеу материалдарын рәсімдеу және тиісті құжаттаманы әзірлеу.
Білімдер:
1.Топырақтық зерттеу жұмыстарын жүргізу әдістемелері.
2.Топырақ үлгілерін іріктеу әдістері.
3.Топырақ тілімдерін сипаттау тәртібі.
4.Топырақ жамылғысын бағалаудың заманауи әдістері.
5.Топырақтық зерттеу материалдарын рәсімдеу қағидалары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

3-дағды: Топырақтар мен топырақ қоспаларының құнарлылығын бағалау және арттыру

Машықтар:
1.Ашық және қорғалған топырақ жағдайында картоп пен көкөніс дақылдарын өсіру кезінде топырақтар мен топырақ қоспаларының құнарлылық көрсеткіштерін бақылау.
2.Топырақтардың физикалық-механикалық қасиеттерін жақсарту жөніндегі іс-шараларға қажеттілікті анықтау.
3.Тыңайтқыштарға, өсімдіктерді қорғау құралдарына және суару суына қажеттілікті есептеу.
4.Топырақтар мен топырақ қоспаларының құнарлылығын сақтау және арттыру жөніндегі іс-шараларды әзірлеу.
5.Топырақ құнарлылығын арттыру бойынша жүргізілген агротехникалық іс-шаралардың сапасын бағалау.
Білімдер:
1.Топырақтар мен топырақ қоспаларының құнарлылығын бағалаудың заманауи әдістері.
2.Топырақтану, агрохимия және агрономия негіздері.
3.Топырақ құнарлылығын сақтау және арттыру әдістері.
4.Органикалық және минералдық тыңайтқыштарды қолдану технологиялары.
5.Көкөніс дақылдары мен картопты өсіру кезінде топырақтар мен топырақ қоспаларының сапасына қойылатын талаптар.
6.Топырақ құнарлылығын арттыру жөніндегі іс-шаралардың тиімділігін бағалау әдістері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-еңбек функциясы:
Көкөніс өнімдері мен картоп өндірісі кезінде жоғары әрі сапалы өнім алу мақсатында топырақтар мен топырақ қоспаларының құнарлылығын сақтау

1-дағды: Көкөніс дақылдарын өсіруге агроландшафттардың жарамдылығын бағалау және оларды ұтымды пайдалану

Машықтар:
1.Агроландшафттардың көкөніс дақылдары мен картоп өсіруге жарамдылығын бағалау.
2.Топырақтар мен топырақ қоспаларының физикалық-механикалық, агрохимиялық және биологиялық қасиеттерін талдау.
3.Топырақтар мен топырақ қоспаларының құнарлылық деңгейін анықтау және оны сақтау мен арттыру жөніндегі іс-шараларды әзірлеу.
4.Топырақ-климаттық жағдайларды ескере отырып органикалық және минералдық тыңайтқыштарды қолдануды жоспарлау.
5.Ашық және қорғалған топырақ жағдайында технологиялық операцияларды орындау кезінде агротехникалық талаптардың сақталуын бақылау.
Білімдер:
1.Топырақтар мен топырақ қоспаларының құнарлылығын сақтау және арттыру қағидаттары.
2.Көкөніс дақылдары мен картоптан жоғары әрі сапалы өнім алу үшін топырақ құнарлылығын бағалау әдістері.
3.Органикалық және минералдық тыңайтқыштарды енгізу тәртібі, нормалары және мерзімдері.
4.Ашық және қорғалған топырақ жағдайында технологиялық операцияларды орындауға қойылатын агротехникалық талаптар.
5.Қопсытқыш материалдарды, мелиоранттар мен тыңайтқыштарды қолдану технологиялары.
6.Ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлерді ұтымды пайдалану негіздері.


Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Топырақтар мен топырақ қоспаларының құнарлылығын сақтау және арттыру жөніндегі іс-шараларды әзірлеу

Машықтар:
1.Топырақтар мен топырақ қоспаларының құнарлылығын сақтау және арттыру жөніндегі іс-шараларды жоспарлау.
2.Тыңайтқыштарды ұтымды қолдану және топырақтардың физикалық-механикалық қасиеттерін жақсарту бойынша ұсынымдар әзірлеу.
3.Топырақтық зерттеу нәтижелерін ескере отырып ауыл шаруашылығы дақылдарының қоректік элементтерге қажеттілігін анықтау.
4.Топырақ құнарлылығын сақтау жөніндегі іс-шаралардың орындалуын бақылау.
5.Топырақтар мен топырақ қоспаларының жай-күйін жақсарту жөніндегі жүргізілген іс-шаралардың тиімділігін бағалау.
Білімдер:
1.Топырақтар мен топырақ қоспаларының құнарлылығын сақтау және арттырудың заманауи әдістері.
2.Топырақтану, агрохимия және агроэкология негіздері.
3.Органикалық, минералдық және микробиологиялық тыңайтқыштарды қолдану технологиялары.
4.Топырақтар мен топырақ қоспаларының жай-күйін мониторингтеу әдістері.
5.Ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлердің құнарлылығын сақтауға қойылатын нормативтік талаптар.
6.Топырақ құнарлылығын арттыру жөніндегі іс-шаралардың тиімділігін бағалау әдістемелері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

3-еңбек функциясы: Ашық және қорғалған топырақ жағдайында топырақтар мен топырақ қоспаларының құнарлылығын сақтаудың және арттырудың заманауи әдістері мен технологияларын енгізу

1-дағды:
Топырақтар мен топырақ қоспаларының құнарлылығын арттырудың заманауи технологияларын енгізу

Машықтар:
1.Топырақтар мен топырақ қоспаларының құнарлылығын арттырудың заманауи технологияларын енгізу бойынша тәжірибелік-өндірістік жұмыстарды ұйымдастыру.
2.Жаңа технологияларды, материалдарды және агрохимиялық құралдарды қолданудың тиімділігін бағалау.
3.Топырақ құнарлылығын арттыру жөніндегі іс-шаралардың көкөніс өнімдері мен картоптың өнімділігі мен сапасына ықпалын болжау.
4.Топырақ құнарлылығын сақтау және арттырудың заманауи технологияларын енгізу жөнінде ұсынымдар әзірлеу.
5.Өндірістік процестерді жоспарлау, талдау және бақылау кезінде заманауи ақпараттық технологияларды пайдалану.
Білімдер:
1.Топырақтар мен топырақ қоспаларының құнарлылығын арттырудың заманауи технологиялары.
2.Топырақтану, агрохимия және көкөніс шаруашылығы саласындағы озық отандық және шетелдік тәжірибе.
3.Органикалық, минералдық және биологиялық тыңайтқыштарды қолданудың инновациялық әдістері.
4.Топырақ құнарлылығын арттыру технологияларының тиімділігін бағалау әдістері.
5.Ауыл шаруашылығындағы цифрлық технологиялардың негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Топырақтар мен топырақ қоспаларының жай-күйін жақсарту жұмыстарын ұйымдастыру

Машықтар:
1.Ашық және қорғалған топырақ жағдайында топырақтар мен топырақ қоспаларының құнарлылығын сақтау және арттыру жұмыстарын ұйымдастыру.
2.Қопсытқыш материалдарды, топырақ қоспаларының компоненттерін және тыңайтқыштарды қолданудың заманауи технологияларын енгізу.
3.Топырақтардың агрофизикалық және агрохимиялық қасиеттерін жақсарту жөніндегі іс-шаралардың орындалуын бақылау.
4.Топырақтар мен топырақ қоспаларының жай-күйін жақсарту жөніндегі іс-шаралардың тиімділігін бағалау.
5.Топырақ құнарлылығын сақтау жөніндегі іс-шараларды жүргізу кезінде мамандар мен орындаушылардың жұмысын үйлестіру.
Білімдер:
1.Көкөніс дақылдары мен картоптан жоғары әрі сапалы өнім алу қағидаттары.
2.Топырақтар мен топырақ қоспаларының жай-күйі мен сапасын бағалау әдістері.
3.Топырақ құнарлылығын сақтау және арттырудың заманауи технологиялары.
4.Жерді ұтымды пайдалану және топырақты қорғау жөніндегі нормативтік құжаттардың талаптары.
5.Топырақтану және агрохимия саласындағы инновациялық технологияларды енгізудің озық отандық және шетелдік тәжірибесі.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Ұйымдастырушылық қабілеттер Жауапкершілік
Қарым-қатынас жасай білу

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1.КО ТР 021/2011 "Тамақ өнімдерінің қауіпсіздігі туралы".
2.КО ТР 022/2011 "Тамақ өнімдерін таңбалауға қатысты талаптар туралы".
3."Тұқым шаруашылығы туралы" Қазақстан Республикасының 2000 жылғы 27 қарашадағы № 107-II Заңы.
4."Өсімдіктерді қорғау туралы" Қазақстан Республикасының 2002 жылғы 3 шілдедегі № 331-II Заңы.
5."Өсімдіктер карантині туралы" Қазақстан Республикасының 1999 жылғы 11 ақпандағы № 344-I Заңы.
6."Тамақ өнімдерінің қауіпсіздігі туралы" Қазақстан Республикасының 2007 жылғы 21 шілдедегі № 301-III Заңы.
7.МЕМСТ 7176-2017 "Азық-түлікке арналған картоп. Техникалық шарттар".
8.МЕМСТ 1721-2015 "Жас балғын асханалық сәбіз. Техникалық шарттар".
9.МЕМСТ 1722-2015 "Жас балғын асханалық қызылша. Техникалық шарттар".
10.МЕМСТ 33996-2016 "Жас балғын көкөністер. Қабылдау қағидалары және сынамаларды іріктеу әдістері".

СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ деңгейі:

Кәсіп атауы:

7

Бас агроном

15. "Бас агроном" кәсіп карточкасы:

Топ коды:

1310-1

Қызмет атауының коды:

1310-1-001

Кәсіп атауы:

Бас агроном

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

8

СБШ бойынша қосалқы біліктілік деңгейі:


БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

"Ауыл шаруашылығы ұйымдарының басшылары мен мамандары лауазымдарының үлгілік біліктілік сипаттамаларын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2019 жылғы 21 тамыздағы № 307 бұйрығына өзгерістер енгізу туралы Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2025 жылғы 5 қыркүйектегі № 282 бұйрығы.
2-тарау. Ауыл және балық шаруашылығы саласындағы басшылар мен мамандар лауазымдарының үлгілік біліктілік сипаттамалары
1-бөлім. Басшылардың лауазымдары
6-параграф. Бас агроном

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
жоғары оқу орнынан кейінгі білім (магистратура, резидентура),
Жоғары оқу орнынан кейінгі білім (PhD докторантура, PhD дәрежесі, осы саладағы PhD дәрежесі, ғылым кандидаты, ғылым докторы)

Мамандық:
Агрономия

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Жоғары білім (және/немесе бакалавр, магистратура, философия докторы РhD, бейіні бойынша доктор) өсімдік шаруашылығы және/немесе мал шаруашылығы және/немесе және/немесе ветеринария бағыттары бойынша және кәсіптік қызмет бағыты бойынша жұмыс өтілі 5 жылдан кем емес.

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:


Кәсіптің басқа мүмкін атаулары:

2132-1-001 Агроном
2132-2-001 Бақшашы

Қызметтің негізгі мақсаты:

Ашық және қорғалған топырақ жағдайында көкөніс өнімдерін өндіруді ұйымдастыру, технологиялық процестердің орындалуын және сапасын бақылауды қамтамасыз ету, сондай-ақ жоғары, сапалы әрі экономикалық тиімді өнім алу мақсатында көкөніс дақылдарын өсірудің заманауи әдістері мен технологияларын енгізу.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1.Ашық және қорғалған топырақ жағдайында көкөніс өнімдерін өндіруді жоспарлау.
2.Ашық және қорғалған топырақ жағдайында көкөніс өнімдерін өндіруді ұйымдастыру.
3.Ашық және қорғалған топырақ жағдайында көкөніс дақылдарынан жоғары өнім алудың заманауи әдістері мен технологияларын енгізу және технологиялық процестердің орындалу сапасын бақылау.

Қосымша еңбек функциялары:


1-еңбек функциясы: Ашық және қорғалған топырақ жағдайында көкөніс өнімдерін өндіруді жоспарлау

1-дағды:
Ашық және қорғалған топырақта көкөніс өнімін өндіруді жоспарлауға басшылық ету.

Машықтар:
1.Өндіріс шығындарын төмендете отырып, жоғары әрі сапалы өнім алуды қамтамасыз ететін көкөніс өнімдерін өндірудің ғылыми негізделген жүйелерін әзірлеуді және енгізуді ұйымдастыру.
2.Негізгі құралдарды, материалдық ресурстарды және өндірістік қуаттарды пайдалануды жоспарлау.
3.Топырақтар мен топырақ қоспаларының құнарлылығын сақтау және арттыру жөніндегі іс-шараларды жоспарлау.
4.Топырақ-климаттық жағдайларды ескере отырып, көкөніс дақылдарын өсірудің өндірістік жоспарларын әзірлеу.
5.Тұқымдық және отырғызу материалдарына, тыңайтқыштарға, өсімдіктерді қорғау құралдарына, суару суына және еңбек ресурстарына қажеттілікті жоспарлау.
Білімі:
1.Агроөнеркәсіптік кешен, жер қатынастары, қоршаған ортаны қорғау, еңбекті қорғау және өрт қауіпсіздігі саласындағы Қазақстан Республикасы заңнамасы.
2.Ашық және қорғалған топырақ жағдайында көкөніс дақылдарын өндірудің заманауи технологиялары.
3.Көкөніс дақылдарының биологиялық ерекшеліктері.
4.Көкөніс дақылдарының селекциясы мен тұқым шаруашылығының негіздері.
5.Экономика, өндірісті ұйымдастыру, басқару және еңбекті нормалау негіздері.
6.Көкөніс өнімінің сапасына қойылатын ұлттық стандарттардың талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Өндірістік ресурстарды және агротехнологиялық іс-шараларды жоспарлау

Машықтар:
1.Топырақ-климаттық жағдайларды ескере отырып, көкөніс дақылдары мен картопты өсірудің өндірістік жоспарларын әзірлеу.
2.Тұқымдық және отырғызу материалдарына, тыңайтқыштарға, өсімдіктерді қорғау құралдарына, суару суына, ауыл шаруашылығы техникасына және еңбек ресурстарына қажеттілікті айқындау.
3.Технологиялық карталарға сәйкес агротехникалық іс-шараларды орындау мерзімдерін жоспарлау.
4.Далалық және жылыжай жұмыстарын жүргізудің өндірістік кестелерін жасау.
5.Жер, материалдық және еңбек ресурстарын ұтымды пайдалану жөніндегі іс-шараларды жоспарлау.
6.Өндірістік тәуекелдерді бағалау және оларды төмендету жөніндегі шараларды әзірлеу.
Білімі:
1.Көкөніс шаруашылығындағы өндірістік жоспарлау әдістері.
2.Көкөніс дақылдары мен картопты өсірудің технологиялық карталары.
3.Тұқымдық материалдың, тыңайтқыштардың, өсімдіктерді қорғау құралдарының және суару суының шығыс нормалары.
4.Өндірісті материалдық-техникалық қамтамасыз етуді жоспарлау тәртібі.
5.Еңбек және өндірістік ресурстарға қажеттілікті есептеу әдістері.
6.Көкөніс өнімдерін өндіру экономикасы мен өндірісті ұйымдастыру негіздері.
7.Ауыл шаруашылығы өндірісін жоспарлауда қолданылатын заманауи цифрлық технологиялар.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-еңбек функциясы: Ашық және қорғалған топырақ жағдайында көкөніс өнімдерін өндіруді ұйымдастыру

1-дағды:
Көкөніс дақылдары мен картопты өсірудің технологиялық процестерін ұйымдастыру

Машықтар:
1.Көкөніс дақылдары мен картопты өсіру бойынша технологиялық операциялардың орындалуын ұйымдастыру.
2.Өндірістік процестерді орындау барысында жұмыскерлердің қызметін үйлестіру.
3.Технологиялық регламенттердің, еңбек қауіпсіздігі талаптарының және өндірістік тәртіптің сақталуын бақылау.
4.Техниканы, жабдықтарды және материалдық ресурстарды ұтымды пайдалануды қамтамасыз ету.
5.Өсімдіктерді қорғау, тыңайтқыштарды енгізу және суару жөніндегі іс-шараларды ұйымдастыру.
Білімі:
1.Көкөніс дақылдары мен картопты өсірудің заманауи технологиялары.
2.Технологиялық карталардың талаптары.
3.Өндірістік процестерді ұйымдастыру негіздері.
4.Еңбекті қорғау және қауіпсіздік техникасы талаптары.
5.Ауыл шаруашылығы техникасы мен жабдықтарын пайдалану негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Жоғары өнім алуды қамтамасыз ететін агротехникалық іс-шараларды жоспарлау

Машықтар:
1.Көкөніс дақылдары мен картоптың өнімділігін болжау.
2.Көкөніс дақылдары мен картопты өсірудің заманауи технологияларын жоспарлау және қолдану.
3.Өнімнің өнімділігі мен сапасын арттыруға бағытталған агротехникалық іс-шараларды ұйымдастыру.
4.Жұмыскерлерге өсіру технологиялары мәселелері бойынша консультациялық қолдау көрсетуді ұйымдастыру.
5.Жүргізілген агротехникалық іс-шаралардың тиімділігін бағалау.
Білімі:
1.Көкөніс дақылдары мен картоптың биологиялық және морфологиялық ерекшеліктері.
2.Көкөніс дақылдары мен картопты өсірудің заманауи технологиялары.
3.Агротехникалық тәсілдердің өсімдіктердің өсуі мен дамуына, сондай-ақ топырақ қасиеттеріне әсері.
4.Көкөніс дақылдарын селекциялау, тұқым шаруашылығы және көбейту негіздері.
5.Көкөніс дақылдары мен картопты көбейтудің заманауи әдістері.
6.Көкөніс өнімдері мен картоптың сапасына қойылатын ұлттық стандарттардың талаптары.
7.Көкөніс өнімдерін сақтау, қайта өңдеу және өткізудің технологиялары.
8.Орындалған жұмыстардың сапасын бағалау әдістері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

3-еңбек функциясы: Технологиялық процестердің орындалу сапасын бақылау және көкөніс дақылдарынан жоғары өнім алудың заманауи әдістері мен технологияларын енгізу

1-дағды:
Агротехникалық іс-шараларды әзірлеу және олардың орындалуын бақылау

Машықтар:
1.Топырақ-климаттық жағдайларды ескере отырып агротехникалық іс-шараларды әзірлеу және түзету.
2.Материалдық ресурстар мен өндіріс құралдарына қажеттілікті есептеу.
3.Заманауи цифрлық технологияларды, есептеу техникасын және мамандандырылған бағдарламалық қамтамасыз етуді пайдалану.
4.Бағынысты жұмыскерлердің жұмысын ұйымдастыру және үйлестіру.
5.Өндірістік жоспарлардың орындалуын бақылау.
Білімі:
1.Технологиялық процестерді әзірлеу, енгізу, бақылау және жетілдіру әдістері.
2.Өндірістік процестерді жүйелік талдау негіздері.
3.Өндірістік ақпаратты жинау, өңдеу және талдаудың заманауи әдістері.
4.Ауыл шаруашылығын цифрландыру және өндірістік процестерде цифрлық технологияларды қолдану негіздері.


Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Көкөніс өнімдерін өндірудің заманауи технологияларын енгізу

Машықтар:
1.Ашық және қорғалған топырақ жағдайында көкөніс дақылдары мен картопты өсірудің заманауи технологияларын енгізу.
2.Өндірісті ұйымдастыру барысында цифрлық технологиялар мен заманауи байланыс құралдарын пайдалану.
3.Өндірістік және бизнес-жоспарларды әзірлеу.
4.Көкөніс өнімдерін өндірумен айналысатын құрылымдық бөлімшелердің қызметін үйлестіру.
5.Заманауи өсіру технологиялары мәселелері бойынша мамандарға консультациялық көмек көрсету.
6.Көкөніс өнімдері мен картопты өндіру бойынша технологиялық операциялардың уақтылы әрі сапалы орындалуын бақылау.
7.Инновациялық технологияларды енгізудің тиімділігін талдау.
Білімі:
1.Көкөніс дақылдары мен картоптың жоғары және сапалы өнімін алудың қағидаттары.
2.Топырақтың құнарлылығы мен сапасын бағалау әдістері.
3.Көкөніс өнімін өндіру тиімділігін арттырудың заманауи технологиялары.
4.Көкөніс дақылдары мен картопты өсірудің инновациялық әдістері.
5.Көкөніс шаруашылығы саласындағы отандық және шетелдік озық тәжірибе.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Ұйымдастырушылық қабілеттер
Жетекшілік ету қабілеті
Талапшылдық
Командада жұмыс істей білу
Өз бетінше шешім қабылдай білу
Қарым-қатынас жасай білу

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1.КО ТР 021/2011 "Тамақ өнімдерінің қауіпсіздігі туралы".
2.КО ТР 022/2011 "Тамақ өнімдерін таңбалауға қатысты талаптар туралы".
3."Тұқым шаруашылығы туралы" Қазақстан Республикасының 2000 жылғы 27 қарашадағы № 107-II Заңы.
4."Өсімдіктерді қорғау туралы" Қазақстан Республикасының 2002 жылғы 3 шілдедегі № 331-II Заңы.
5."Өсімдіктер карантині туралы" Қазақстан Республикасының 1999 жылғы 11 ақпандағы № 344-I Заңы.
6."Тамақ өнімдерінің қауіпсіздігі туралы" Қазақстан Республикасының 2007 жылғы 21 шілдедегі № 301-III Заңы.
7.МЕМСТ 7176-2017 "Азық-түлікке арналған картоп. Техникалық шарттар".
8.МЕМСТ 1721-2015 "Жас балғын асханалық сәбіз. Техникалық шарттар".
9.МЕМСТ 1722-2015 "Жас балғын асханалық қызылша. Техникалық шарттар".
10.МЕМСТ 33996-2016 "Жас балғын көкөністер. Қабылдау қағидалары және сынамаларды іріктеу әдістері".

СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ деңгейі:

Кәсіп атауы:

8

Ұйымның (филиалдың) басшысы

4-тарау. Кәсіптік стандарттың техникалық деректері

      16. Мемлекеттік органның атауы: Қазакстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі.

      Жоба жетекшісі: Б.Қ. Насырханова. E-mail: b.nasyrhanova@nasec.kz, ұялы тел: +7 (771) 375 80 45.

      17. Әзірлеуге қатысқан ұйымдар (кәсіпорындар): Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігінің "Ұлттық аграрлық ғылыми-білім беру орталығы" коммерциялық емес акционерлік қоғамы.

      19. Авторы: С.Н. Олейченко – ауыл шаруашылығы ғылымдарының докторы, профессор, "Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университеті" КеАҚ-ның Жеміс-көкөніс шаруашылығы, өсімдіктерді қорғау және карантин кафедрасының профессоры. E-mail: oleichenko@mail.ru, ұялы тел: +7(701)6195205

      Техникалық көмек көрсетуші: М.Б. Кенжеғұлова, ұялы тел.: +7 (775) 603 30 97, E-mail: m.kenzhegulova@nasec.kz

      20. Кәсіптік біліктілік жөніндегі салалық кеңес: 2026 жылғы 5 мамырдағы № 176 бұйрық.

      21. Кәсіптік біліктілік жөніндегі ұлттық орган:

      22. Қазақстан Республикасының "Атамекен" ұлттық кәсіпкерлер палатасы: 2026 ж. 20.04.№582.

      23. Нұсқа нөмірі және шығарылған жылы: 2

      24. Болжамды қайта қарау күні: 2029 жылғы 26 қазан.

  2026 жылғы 8 қазандағы
№ 355 бұйрығына 7-қосымша

"Бау-бақша қызметі" кәсіптік стандарты

1-тарау. Жалпы ережелер

      1. Кәсіптік стандарттың қолдану аясы: "Бау-бақша қызметі" кәсіптік стандарты "Кәсіптік біліктілік туралы" Қазақстан Республикасының Заңының 5-бабына сәйкес әзірленген.

      Кәсіптік стандарт жұмыскерлердің кәсіптік қызметтің белгілі бір түрін жүзеге асыруы, оның ішінде белгілі бір еңбек функцияларын орындауы үшін қажетті біліктілік деңгейлерін айқындауға, сондай-ақ жоғары, жоғары оқу орнынан кейінгі, техникалық және кәсіптік білім беру ұйымдарының білім беру бағдарламаларын әзірлеуге арналған.

      2. Осы кәсіптік стандартта мынадай терминдер мен анықтамалар қолданылады:

      1) бау-бақша шаруашылығы– көпжылдық жеміс және жидек дақылдарын өсірумен айналысатын өсімдік шаруашылығының саласы;

      2) жеміс бағы – көпжылдық жеміс екпелері орналасқан жер учаскесі;

      3) жеміс питомнигі – жеміс және жидек дақылдарының отырғызу материалын өсіруге арналған жер учаскесі;

      4) көшет – тұқымнан, қалемшеден немесе басқа да көбейту тәсілдері арқылы өсірілген және тұрақты жерге отырғызуға арналған жас ағаш, бұта немесе лиана;

      5) бақ – жеміс, жидек және (немесе) басқа да көпжылдық мәдени өсімдіктер өсірілетін жер учаскесі;

      6) информалды білім беру – білім беру ұйымдарынан және білім беру қызметтерін ұсынатын ұйымдардан тыс күнделікті қызмет барысында алынатын және оқыту нәтижелерін растайтын құжатты беру сүйемелденбейтін білім беру түрі;

      7) формалды емес білім беру – оқыту орны, мерзімдері мен нысаны ескерілмей, білім беру қызметтерін ұсынатын ұйымдар жоспарланған, ұйымдастырған және жүзеге асыратын және оқыту нәтижелерін растаушы құжат беріле отырып жүргізілетін білім беру түрі;

      8) кәсіптік кіші топ – еңбек функцияларының тұтас жиынтығымен қалыптастырылған және олардың құзыреттерін орындау үшін қажетті саланың кәсіптік тобының бір бөлігі;

      9) кәсіптік топ – ортақ интеграциялық негізі бар және оларды орындау үшін еңбек функциялары мен құзыреттерінің ұқсас жиынтығын болжайтын саланың кәсіптік кіші топтарының жиынтығы;

      10) біліктілік – жұмыскердің нақты еңбек функцияларын сапалы орындауға дайындық дәрежесі;

      11) біліктілік деңгейі – күрделілік, еңбек әрекеттерінің стандарттылығы, жауапкершілік және дербестік параметрлері бойынша сараланатын жұмыскердің даярлық деңгейіне және құзыретіне қойылатын талаптардың жиынтығы;

      12) еңбек функциясы – еңбек процесінің бір немесе бірнеше міндеттерін шешуге бағытталған өзара байланысты әрекеттер жиынтығы;

      13) кәсiптiк стандарт – кәсіптік қызметтің нақты саласында біліктілік деңгейіне, құзыреттеріне, мазмұнына, сапасына және еңбек жағдайларына қойылатын талаптарды айқындайтын стандарт;

      14) кәсіп – арнайы даярлық нәтижесінде алынған және білім туралы тиісті құжаттармен расталатын белгілі бір білімді, іскерлікті және практикалық дағдыларды талап ететін адамның еңбек қызметінің негізгі түрі;

      15) салалық біліктілік шеңбері – салада танылатын біліктілік деңгейлерінің құрылымдық сипаттамасы;

      16) ұлттық біліктілік шеңбері – салалық біліктілік шеңберлерін, кәсіптік стандарттарды әзірлеу үшін деңгейлердің, біліктіліктердің, жалпы кәсіптік құзыреттердің бірыңғай шкаласын айқындайды;

      17) машықтар – қызметті жүзеге асыру және міндеттерді шешу мақсатында білімді пайдалану және құзыреттілік таныту қабілеті (логикалық, интуитивтік, шығармашылық және практикалық ойлауды пайдалану);

      18) білім – оқу және жеке тәжірибесі арқылы ақпаратты меңгеру нәтижесі, оқу немесе жұмыс саласына қатысты фактілер, қағидаттар, теория мен практика жиынтығы, біліктіліктің міндетті түрде бағалануға тиіс компоненті;

      19) құзыреттер – белгілі бір біліктілік деңгейіндегі кәсіптік қызметінде міндеттерді орындауды қамтамасыз ететін субъекті қызметінің сапасы;

      20) тәжірибе – саналы қызмет, белгілі бір уақыт аралығында меңгерілген және тиімді пайдаланыла алатын білім және дағды.

      3. Осы кәсіптік стандартта мынадай қысқартулар қолданылады:

      1) БА – Біліктілік анықтамалығы;

      2) ББХСС – Білім берудің халықаралық стандартты сыныптауышы;

      3) БТБА – Бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығы;

      4) КО – Кеден одағы;

      5) ТР –техникалық регламенті;

      6) ҚР – Қазақстан Республикасы;

      7) ҚР СТ – Қазақстан Республикасының стандарты;

      8) КС – Кәсіптік стандарт;

      9) СБШ – Салалық біліктілік шеңбері;

      10) ҰБШ – Ұлттық біліктілік шеңбері;

      11) ISO – Стандарттау жөніндегі халықаралық ұйым (International Organization for Standardization).

2-тарау. Кәсіптік стандарттың паспорты

      4. Кәсіптік стандарттың атауы: Бау-бақша қызметі

      5. Кәсіптік стандарттың коды: A01240068

      6. ЭҚЖЖ секциясын, бөлімін, тобын, сыныбын және кіші сыныбын көрсету: A Ауыл, орман және балық шаруашылығы

      01 Өсімдік және мал шаруашылығы, аңшылық және осы салаларда қызметтер ұсыну

      01.2 Көп жылдық дақылдарды өсіру

      01.24 Дәнді жемістерді және сүйекті жемістерді өсіру

      01.24.0 Дәнді жемістерді және сүйекті жемістерді өсіру A Ауыл, орман және балық шаруашылығы

      01 Өсімдік және мал шаруашылығы, аңшылық және осы салаларда қызметтер ұсыну

      01.2 Көп жылдық дақылдарды өсіру

      01.25 Басқа да жемістер, жидектер және жаңғақтарды өсіру

      01.25.0 Басқа да жемістер, жидектер және жаңғақтарды өсіру A Ауыл, орман және балық шаруашылығы

      01 Өсімдік және мал шаруашылығы, аңшылық және осы салаларда қызметтер ұсыну

      01.2 Көп жылдық дақылдарды өсіру

      01.29 Басқа да көпжылдық дақылдарды өсіру

      01.29.0 Басқа да көпжылдық дақылдарды өсіру

      7. Кәсіптік стандарттың қысқаша сипаттамасы: Көшеттерді өсіру, топырақты дайындау, жеміс-жидек дақылдарын отырғызу, күтіп-баптау және өнімін жинау; бақ екпелерін жоспарлау, ұйымдастыру және сақтау; бақ дақылдарын өсіру бойынша өндірістік-технологиялық жұмыстарды ұйымдастыру және орындау; озық агротехникалық іс-шараларды әзірлеу және енгізу саласына жататын кәсіптердің сипаттамасы келтірілген.

      8. Кәсіптер карточкаларының тізімі:

      1) Ауыл шаруашылығы өндірісінің тракторшы-машинисі - 3 СБШ- деңгейі

      2) Тамшылатып суару жүйелеріне қызмет көрсету және пайдалану жөніндегі оператор - 3 СБШ-деңгейі

      4) Бағбан - 4 СБШ-деңгейі

      5) Бау-бақша және питомник фермері – 4 СБШ-деңгейі

      6) Агроном - 6 СБШ- деңгейі

3-тарау. Кәсіптер карточкалары

9. "Ауыл шаруашылығы өндірісінің тракторшы-машинисі" кәсіп карточкасы:

Топ коды:

8341-1

Қызмет атауының коды:

8341-1-005

Кәсіп атауы:

Ауыл шаруашылығы өндірісінің тракторшы-машинисі

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

3

СБШ бойынша қосалқы біліктілік деңгейі:


БТБА, БА және басқа да үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

"Жұмыстар мен жұмысшы кәсіптерінің бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығын (64-шығарылым) бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің 2025 жылғы 17 қаңтардағы № 499 бұйрығы.
IV бөлім
19-бөлім. Өсімдік шаруашылығы, су және орман шаруашылығы салаларындағы жұмысшылар кәсіптері бойынша жұмыстардың сипаттамалары
69. Ауыл шаруашылығы өндірісінің тракторшы-машинисі.
1-параграф. Ауыл шаруашылығы өндірісінің тракторшы-машинисі.

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
ТжКБ (жұмысшы кәсіптер)

Мамандық:
Ауыл шаруашылығы техникасын пайдалану, техникалық қызмет көрсету және жөндеу

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Талап етілмейді

Формалды емес және информалды біліммен байланыс:


Кәсіптің басқа мүмкін атаулары:

8341-1-002 – Тракторшы

Қызметтің негізгі мақсаты:

Бау-бақша питомниктері мен шаруашылықтарында механикаландырылған жұмыстарды орындау

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1.Механикаландыру құралдарының техникалық жай-күйін қамтамасыз ете отырып, ауыл шаруашылығы өндірісінде механикаландырылған жұмыстарды орындау.
2.Қауіпсіздік талаптарын сақтай отырып, тракторларда тиеу-түсіру, тасымалдау және стационарлық жұмыстарды орындау.

Қосымша еңбек функциялары:


1-еңбек функциясы: Механикаландыру құралдарының техникалық жай-күйін қамтамасыз ете отырып, ауыл шаруашылығы өндірісінде механикаландырылған жұмыстарды орындау

1-дағды:
Топырақты дайындау, тыңайтқыш енгізу, бақ дақылдарын отырғызу және күтіп-баптау бойынша механикаландырылған жұмыстарды орындау

Машықтар:
1.Топырақты негізгі және егіс алдындағы өңдеуге арналған машина-трактор агрегаттарын жасақтау.
2.Жер жырту, дискілеу, аңызды сыдыра жырту, қопсыту, тырмалау, тегістеу және тығыздау жұмыстарын орындау.
3.Агротехникалық талаптарды сақтай отырып, минералдық және органикалық тыңайтқыштарды енгізу.
4.Бақ дақылдарын отырғызуға және күтіп-баптауға арналған агрегаттарды жасақтау.
5.Көшеттер мен отырғызу материалдарын отырғызу жұмыстарын орындау.
6.Қатараралық өңдеу, бүрку және бақ дақылдарын күтіп-баптау бойынша басқа да жұмыстарды орындау.
7.Орындалған механикаландырылған жұмыстардың сапасын бақылау.
8.Тракторлар мен ауыл шаруашылығы машиналарына күнделікті техникалық қызмет көрсету.
Білімдер:
1.Топырақты өңдеуге, тыңайтқыш енгізуге, бақ дақылдарын отырғызуға және күтіп-баптауға қойылатын агротехникалық талаптар.
2.Топырақты негізгі және егіс алдындағы өңдеу технологиялары.
3.Көпжылдық екпелерді отырғызу және күтіп-баптау технологиялары.
4.Тракторлар мен ауыл шаруашылығы машиналарының құрылысы, жұмыс істеу қағидаты және оларды реттеу.
5.Машина-трактор агрегаттарын жасақтау қағидалары.
6.Тыңайтқыштардың түрлері және оларды енгізу технологиялары.
7.Механикаландырылған жұмыстардың сапасын бақылау әдістері.
8.Тракторлар мен ауыл шаруашылығы машиналарына техникалық қызмет көрсету түрлері.
9.Еңбекті қорғау және қоршаған ортаны қорғау талаптары.

Дағдыны тану
мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Өнімді жинау бойынша механикаландырылған жұмыстарды орындау және ауыл шаруашылығы техникасының техникалық жай-күйін қамтамасыз ету

Машықтар:
1.Бақ дақылдарының өнімін жинауға арналған машина-трактор агрегаттарын жасақтау.
2.Өнімді механикаландырылған тәсілмен жинау жұмыстарын орындау.
3.Жинау техникасының жұмыс органдарын баптау және реттеу.
4.Машиналардың оңтайлы жұмыс режимдерін таңдау.
5.Жинау жұмыстарының сапасын бақылау.
6.Техникаға маусымдық және күнделікті техникалық қызмет көрсету.
7.Пайдалану барысында туындайтын ұсақ ақауларды жою.
Білімдер:
1.Бақ дақылдарының өнімін механикаландырылған тәсілмен жинау технологиялары.
2.Өнім жинауға қойылатын агротехникалық талаптар.
3.Жинау машиналарының құрылысы және оларды реттеу.
4.Тракторлар мен ауыл шаруашылығы машиналарының ақауларының пайда болу себептері.
5.Техникаға техникалық қызмет көрсету тәсілдері.
6.Жанар-жағармай материалдарына қойылатын талаптар.
7.Жинау жұмыстарын орындау кезіндегі еңбекті қорғау қағидалары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-еңбек функциясы: Қауіпсіздік талаптарын сақтай отырып, тракторларда тиеу-түсіру, тасымалдау және стационарлық жұмыстарды орындау

1-дағды:
Тиеу-түсіру жұмыстарын орындау

Машықтар:
1.Жүктерді трактор тіркемелеріне тиеу.
2.Тасымалданатын жүктерді трактор тіркемелеріне орналастыру және бекіту.
3.Жүктерді тиеу, бекіту және түсіру жұмыстарының дұрыстығын бақылау.
4.Тиеу-түсіру жұмыстарын орындау кезінде еңбекті қорғау және қауіпсіздік техникасы талаптарын сақтау.
Білімдер:
1.Ауыл шаруашылығы жүктерінің жіктелуі.
2.Жүктерді тиеу, орналастыру, жинақтау, строптау және түсіру қағидалары.
3.Тіркеу құрылғыларының түрлері, құрылысы және жұмыс істеу қағидаты.
4.Көліктік агрегаттарды пайдалану қағидалары.
5.Тиеу-түсіру жұмыстарын орындау және жүктерді тасымалдау кезіндегі еңбекті қорғау және қауіпсіздік техникасы талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Тасымалдау және стационарлық жұмыстарды орындау

Машықтар:
1.Жүктерді жол жүрісі қағидалары мен еңбекті қорғау талаптарын сақтай отырып тасымалдау.
2.Трактордың жұмыс және қосалқы жабдықтарын пайдалана отырып стационарлық жұмыстарды орындау.
3.Көліктік агрегаттарды жолға шығар алдында және пайдалану барысында бақылап қарап тексеру.
4.Көліктік агрегаттарды пайдалану кезінде туындайтын күрделі емес ақауларды жою.
5.Көліктік құжаттаманы рәсімдеу және тапсыру.
6.Стационарлық жабдықта технологиялық операцияларды орындау.
Білімдер:
1.Жол жүрісі қағидалары және жүктерді тасымалдау қағидалары.
2.Көліктік агрегаттарды пайдалану қағидалары.
3.Тракторлар мен ауыл шаруашылығы машиналарына техникалық қызмет көрсету түрлері және мерзімділігі.
4.Мерзімдік техникалық қызмет көрсету кезінде орындалатын операциялардың тізбесі.
5.Тракторлар мен ауыл шаруашылығы машиналарында туындайтын күрделі емес ақаулардың себептері және оларды жою тәсілдері.
6.Жанар-жағармай материалдары мен техникалық сұйықтықтардың қасиеттері, сақтау және пайдалану қағидалары.
7.Жанар-жағармай материалдарының шығынын азайту тәсілдері.
8.Көліктік агрегаттарды пайдалану, тасымалдау жұмыстарын жүргізу және стационарлық жұмыстарды орындау кезіндегі еңбекті қорғау және қауіпсіздік техникасы талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Бау-бақша дақылдарын өңдеу кезінде дербестік көрсете отырып, басшылық етудегі қызмет
Қатар аралықтарын өңдеу кезінде тапсырылған өндірістік міндеттерді орындау кезінде жауапкершіліктің көрінісі
Жұмыс жоспарын орындау үшін жеке жауапкершілік

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1."Машиналар мен жабдықтардың қауіпсіздігіне қойылатын талаптар" техникалық регламенті.
2."Жеке қорғаныш құралдарының қауіпсіздігіне қойылатын талаптар" техникалық регламенті.
3.ҚР СТ ISO 9001 "Сапа менеджменті жүйелері. Талаптар".
4.ҚР СТ ISO 14001 "Экологиялық менеджмент жүйелері. Қолдану жөніндегі талаптар мен нұсқаулық".
5.ҚР СТ ISO 45001 "Еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау менеджменті жүйелері. Қолдану жөніндегі талаптар мен нұсқаулық".
6.ҚР СТ ISO 12100 "Машиналардың қауіпсіздігі. Конструкциялаудың жалпы қағидаттары. Тәуекелді бағалау және тәуекелді төмендету".
7.ҚР СТ ISO 4254 (сериясы) "Ауыл шаруашылығы машиналары. Қауіпсіздік талаптары".
8.ҚР СТ ISO 9261 "Ауыл шаруашылығы дақылдарын суаруға арналған жабдық. Тамшылатып суару құбырлары мен эмиттерлер. Техникалық талаптар және сынау әдістері".

СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ деңгейі:

Кәсіп атауы:

4

Бағбаншы

5

Бау-бақша және питомник фермері

10. "Тамшылата суармалау жүйелеріне қызмет көрсету және оны пайдалану жөніндегі оператор" кәсіп карточкасы:

Топ коды:

8189-0

Қызмет атауының коды:

8189-0-037

Кәсіп атауы:

Тамшылата суармалау жүйелеріне қызмет көрсету және оны пайдалану жөніндегі оператор

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

3

СБШ бойынша қосалқы біліктілік деңгейі:


БТБА, БА және басқа да үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
ТжКБ (жұмысшы кәсіптер)

Мамандық:
Сумен жабдықтау және су бұру жүйелерінің тазарту құрылыстарын пайдалану

Біліктілік:

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:


Формалды емес және информалды біліммен байланыс:


Кәсіптің басқа мүмкін атаулары:

8189-0-036 - Жаңбырлатқыш техникаға қызмет көрсету және оны пайдалану жөніндегі оператор

Қызметтің негізгі мақсаты:

Бау-бақша шаруашылығында тамшылатып суару жүйелерін пайдалану, техникалық қызмет көрсету және олардың үздіксіз жұмысын қамтамасыз ету.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1.Бау-бақша шаруашылығында тамшылатып суару жүйелерін пайдалану.
2.Бау-бақша шаруашылығында тамшылатып суару жүйелеріне техникалық қызмет көрсету және оларды күтіп-баптау.


Қосымша еңбек функциялары:


1-еңбек функциясы: Бау-бақша шаруашылығында тамшылатып суару жүйелерін пайдалану

1-дағды:
Тамшылатып суару жүйесін сынақтан өткізу

Машықтар:
1.Тамшылатып суару жүйесін сынақтан өткізу.
2.Жүйенің және учаскенің негізгі параметрлерін өлшеу.
3.Нақты параметрлердің жобалық талаптар мен нормативтерге сәйкестігін тексеру.
4.Жүйені пайдалануға арналған жабдықты таңдау.
Білімдер:
1.Тамшылатып суару жүйелерін жобалау, монтаждау, баптау және пайдалану жөніндегі нормативтік-техникалық құжаттар.
2.Суару және құрғату жүйелерін техникалық пайдалану қағидалары.
3.Қоршаған ортаға теріс әсердің алдын алу жөніндегі экологиялық заңнама мен санитариялық нормалардың талаптары.
4.Еңбекті қорғау, өндірістік санитария және өрт қауіпсіздігі қағидалары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Дағды 2:
Тамшылатып суару жүйесін монтаждау жұмыстарын орындау

Машықтар:
1.Сорғы мен сорғы жабдықтарын орнату.
2.Магистральдық құбырлар мен жүйе тораптарын монтаждау.
3.Суару жүйесінің әрбір аймағына крандар мен электрмагниттік клапандарды орнату.
4.Тамшылату таспаларын тарату құбырларына қосу.
5.Жүйенің тораптарын, механизмдері мен жабдықтарын тексеру және қайта қарау.
Білімдер:
1.Тамшылатып суару жүйесінің орналасу жоспары және жер бедерінің ерекшеліктері.
2.Тамшылатып суару жүйесінің техникалық сипаттамалары.
3.Жабдықты монтаждау тәсілдері.
4.Жабдықты реттеу және баптау тәсілдері.
5.Тамшылату таспаларының түрлері және оларды қолдану ерекшеліктері.
6.Суару және құрғату жүйелерін техникалық пайдалану қағидалары.
7.Экологиялық заңнама мен санитариялық нормалардың талаптары.
8.Еңбекті қорғау, өндірістік санитария және өрт қауіпсіздігі қағидалары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-еңбек функциясы:
Бау-бақша шаруашылығында тамшылатып суару жүйелеріне техникалық қызмет көрсету және оларды күтіп-баптау

1-дағды:
Тамшылатып суару жүйелеріне техникалық қызмет көрсету

Машықтар:
1.Тамшылатып суару жүйесінің учаскелерін аралап тексеру.
2.Суарылатын учаскелер мен құрылыстардың жай-күйін бақылау.
3.Тамшылатып суару жүйесін жарамды жұмыс күйінде ұстау.
4.Суару кестесіне сәйкес белгіленген суару режимін қамтамасыз ету.
5.Суару кестесінің сақталуын бақылау.
6.Ақауларды уақытылы анықтау.
7.Анықталған ақауларды жою жөніндегі іс-шараларды орындау.
8.Жүйеге ағымдағы жөндеу жұмыстарын жүргізу.
Білімдер:
1.Суару және құрғату жүйелерін техникалық пайдалану қағидалары.
2.Экологиялық заңнама мен санитариялық нормалардың талаптары.
3.Еңбекті қорғау, өндірістік санитария және өрт қауіпсіздігі қағидалары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды: Тамшылатып суару жүйесін күтіп-баптау

Машықтар:
1.Сүзу жүйесінің жұмысын реттеу және сүзгілерді тазалау.
2.Су қысымын, жалпы су шығынын және суарудың біркелкілігін тексеру.
3.Сүзгілердің, сорғылардың және жүйенің басқа да құрамдас бөліктерінің техникалық жай-күйін тексеру.
4.Тамшылатып суару жүйесін шаю.
5.Сүзгілерді тазалау жұмыстарын орындау.
6.Жүйедегі ұсақ ақауларды жою.
Білімдер:
1.Суару және құрғату жүйелерін техникалық пайдалану қағидалары.
2.Тамшылатып суару жүйесінің техникалық сипаттамалары.
3.Экологиялық заңнама мен санитариялық нормалардың талаптары.
4.Еңбекті қорғау, өндірістік санитария және өрт қауіпсіздігі қағидалары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Командада жұмыс істей білу
Дала жұмыстарының кестесін орындау кезіндегі дәлдік
Бау-бақша ұжымындағы қарым-қатынас және психологиялық үйлесімділік

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1."Машиналар мен жабдықтардың қауіпсіздігіне қойылатын талаптар" техникалық регламенті.
2."Жеке қорғаныш құралдарының қауіпсіздігіне қойылатын талаптар" техникалық регламенті.
3.ҚР СТ ISO 9001 "Сапа менеджменті жүйелері. Талаптар".
4.ҚР СТ ISO 14001 "Экологиялық менеджмент жүйелері. Қолдану жөніндегі талаптар мен нұсқаулық".
5.ҚР СТ ISO 45001 "Еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау менеджменті жүйелері. Қолдану жөніндегі талаптар мен нұсқаулық".
6.ҚР СТ ISO 12100 "Машиналардың қауіпсіздігі. Конструкциялаудың жалпы қағидаттары. Тәуекелді бағалау және тәуекелді төмендету".
7.ҚР СТ ISO 4254 (сериясы) "Ауыл шаруашылығы машиналары. Қауіпсіздік талаптары".
8.ҚР СТ ISO 9261 "Ауыл шаруашылығы дақылдарын суаруға арналған жабдық. Тамшылатып суару құбырлары мен эмиттерлер. Техникалық талаптар және сынау әдістері".

СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ деңгейі:

Кәсіп атауы:

4

Бағбаншы

5

Бау-бақша және питомник фермері

12. "Бағбан" кәсіп карточкасы:

Топ коды:

6113-2

Қызмет атауының коды:

6113-2-003

Кәсіп атауы:

Бағбан

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

4

СБШ бойынша қосалқы біліктілік деңгейі:


БТБА, БА және басқа да үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

"Жұмысшылардың жұмыстары мен кәсіптерінің Бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығын (64-шығарылым) бекіту туралы"
Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің 2025 жылғы 17 қаңтардағы № 499 бұйрығы.
IV бөлім
19-бөлім. Өсімдік шаруашылығы, су және орман шаруашылығы салаларындағы жұмысшылар кәсіптері бойынша жұмыстардың сипаттамалары
65. Баушы.
Параграф 1. Баушы.

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
ТжКБ (орта деңгейдегі маман)
ТжКБ (жұмысшы кәсіп)

Мамандық:
Орман шаруашылығы

Біліктілік:

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:


Формалды емес және информалды біліммен байланыс:


Кәсіптің басқа мүмкін атаулары:

6113-2-002 - Бау-бақша өсіруші
9212-1-002 - Жеміс бағының жұмысшысы

Қызметтің негізгі мақсаты:

Жеміс-жидек екпелеріне арналған отырғызу материалын өсіру, бақ отырғызу, күтіп-баптау, сақтау, өнімді жинау және сақтау жұмыстарын орындау.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1.Отырғызу материалын өсіру, топырақты дайындау және жеміс-жидек екпелерін отырғызу жұмыстарын орындау.
2.Жеміс-жидек екпелерін күтіп-баптау, өнімді жинау және сақтау жұмыстарын орындау.

Қосымша еңбек функциялары:


1-еңбек функциясы:
Отырғызу материалын өсіру, топырақты дайындау және жеміс-жидек екпелерін отырғызу жұмыстарын орындау

1-дағды:
Жеміс-жидек дақылдарының отырғызу материалын өсіру

Машықтар:
1.Жеміс-жидек дақылдарын өсіруге арналған тұқымдар мен көшеттердің сорттарын, сондай-ақ тыңайтқыштардың түрлерін таңдау.
2.Тұқымдарды, өскіндерді, қалемшелерді және басқа отырғызу материалдарын жинау, тазалау және сұрыптау.
3.Тұқымдарды скарификациялау, стратификациялау және егіс алдындағы өңдеу жұмыстарын орындау.
4.Тұқымдарды дражелеу және оларды бактериялық тыңайтқыштармен және микроэлементтермен өңдеу.
5.Тұқымдарды арнайы ерітінділерде жібіту және шаю.
6.Көшеттер мен тамырсабақтарды отырғызғанға дейін уақытша көміп сақтау.
7.Жеміс дақылдарын телу, бүршіктеп телу және вегетативтік көбейту жұмыстарын орындау.
8.Отырғызу материалын отырғызуға дайындау.
9.Тұқымның өнгіштігін және отырғызу материалының сапасын анықтау.
10.Бүршіктеп телу және телу мерзімдерін жоспарлау.
11.Бақ құралдарын, жабдықтарын және шағын механикаландыру құралдарын пайдалану.
Білімдер:
1.Тұқымдарды стратификациялау мен скарификациялау әдістері және мерзімдері.
2.Жеміс-жидек дақылдары мен телітушілердің биологиялық ерекшеліктері.
3.Тұқымды егіске дайындау тәсілдері.
4.Жеміс дақылдарын вегетативтік көбейту әдістері.
5.Телітушілер мен телінген көшеттерді өсіру технологиялары.
6.Бүршіктеп телу және телу технологиялары.
7.Тыңайтқыш енгізу және өсімдіктерді қоректендіру технологиялары.
8.Отырғызу материалының сапасына қойылатын талаптар.
9.Бақ құралдары мен механикаландыру құралдарын пайдалану қағидалары.
10.Жұмыстарды орындау кезіндегі еңбекті қорғау талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Топырақты дайындау және жеміс-жидек екпелерін отырғызу

Машықтар
1.Бақ отырғызуға арналған жер бедерін және топырақтың жарамдылығын бағалау.
2.Жобалық құжаттама негізінде жеміс-жидек екпелерін орналастыру жоспарын әзірлеу.
3.Топырақ-климат жағдайларын ескере отырып, жеміс дақылдарын орналастыру сызбаларын таңдау.
4.Отырғызу орамдарын, жолдарды және қорғаныш екпелерін орналастыруды жоспарлау.
5.Топырақты отырғызуға дайындау.
6.Отырғызу орындарын және дренаж элементтерін дайындау.
7.Отырғызу материалын отырғызуға дайындау.
8.Органикалық және минералдық тыңайтқыштарды енгізу.
9.Жеміс-жидек дақылдарының көшеттерін агротехникалық талаптарға сәйкес отырғызу.
10.Отырғызудан кейін алғашқы суаруды жүргізу.
11.Бақ құралдарын, жабдықтарды және механикаландыру құралдарын пайдалану.
12.Бақ отырғызу кезінде суару және дренаж жүйелерін монтаждау және пайдалану.
Білімдер
1.Жеміс-жидек дақылдарының топырақ-климат жағдайларына қоятын талаптары.
2.Бақ отырғызу кезіндегі ұйымдастырушылық-технологиялық және экологиялық талаптар.
3.Бақ отырғызуға арналған жобалық-техникалық құжаттама.
4.Жеміс дақылдарын орналастыру сызбалары.
5.Орамдардың оңтайлы өлшемдері және жол желісін орналастыру.
6.Эрозияға қарсы іс-шаралар.
7.Бақ қорғаныш екпелерінің түрлері мен мақсаты.
8.Топырақты отырғызуға дайындау тәсілдері.
9.Жеміс-жидек дақылдарын отырғызу мерзімдері мен технологиялары.
10.Органикалық және минералдық тыңайтқыштарды енгізу қағидалары.
11.Суару және дренаж жүйелерін пайдалану қағидалары.
12.Бақ құралдары мен механикаландыру құралдарын пайдалану қағидалары.
13.Еңбекті қорғау, өндірістік санитария және өрт қауіпсіздігі қағидалары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-еңбек функциясы: Жеміс-жидек екпелерін күтіп-баптау, өнімді жинау және сақтау жұмыстарын орындау

1-дағды:
Жеміс-жидек екпелерін күтіп-баптау

Машықтар:
1.Жеміс және жидек екпелерін күтіп-баптау жұмыстарын орындау.
2.Белгіленген режимге сәйкес жеміс-жидек дақылдарын суаруды жүзеге асыру.
3.Органикалық және минералдық тыңайтқыштарды енгізу, өсімдіктерді үстеп қоректендіру жұмыстарын орындау.
4.Өсімдіктерді қорғау құралдарын пайдалана отырып, бүрку және тозаңдандыру жұмыстарын жүргізу.
5.Ағаш діңдерін әктеу және зақымданған жерлерін бақ замазкасымен өңдеу.
6.Жеміс-жидек дақылдарын зиянкестерден, аурулардан және арамшөптерден қорғау іс-шараларын орындау.
7.Жеміс ағаштары мен жидек бұталарының тәжін қалыптастыру және кесу жұмыстарын жүргізу.
8.Күтіп-баптау жұмыстары кезінде бақ құралдарын, жабдықтарды және механикаландыру құралдарын пайдалану.
9.Жұмыстарды орындау кезінде еңбекті қорғау және қауіпсіздік техникасы талаптарын сақтау.
Білімдер:
1.Агротехника және ботаника негіздері.
2.Жеміс-жидек дақылдарын күтіп-баптаудың агротехникалық талаптары.
3.Жеміс-жидек дақылдарының морфологиялық және биологиялық ерекшеліктері.
4.Бақта қолданылатын машиналар, жабдықтар және бақ құралдары.
5.Агротехникалық іс-шараларды жүргізу мерзімдері мен тәсілдері.
6.Тыңайтқыштарды енгізу нормалары, мерзімдері және тәсілдері.
7.Жеміс-жидек дақылдарын суару тәсілдері мен режимдері.
8.Қазақстан Республикасында қолдануға рұқсат етілген өсімдіктерді қорғау құралдарының ассортименті.
9.Жеміс-жидек дақылдарының аурулары мен зиянкестеріне қарсы күресу тәсілдері.
10.Жеміс ағаштары мен жидек бұталарын кесудің түрлері, тәсілдері және мерзімдері.
11.Жеміс-жидек екпелерін күтіп-баптаудың заманауи технологиялары.
12.Еңбекті қорғау, өндірістік санитария және өрт қауіпсіздігі қағидалары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Өнімді жинау, тауарлық өңдеу және сақтау жұмыстарын орындау

Машықтар:
1.Жемістердің жинау пісу кезеңін және өнімді жинаудың оңтайлы мерзімдерін анықтау.
2.Жеміс-жидек дақылдарының өнімін технологиялық талаптарға сәйкес жинау.
3.Жемістерді тауарлық сапасына қарай сұрыптау.
4.Өнімді жинауға, тасымалдауға және сақтауға арналған ыдыстарды дайындау.
5.Өнімді сақтау және өткізу үшін буып-түю.
6.Өнімді сақтау талаптарын сақтай отырып, жеміс қоймасына орналастыру.
7.Жеміс қоймасындағы температуралық режимді, ылғалдылықты және желдетуді бақылау.
8.Жеміс қоймасын санитариялық өңдеу және дезинфекциялау жұмыстарын жүргізу.
9.Өнімді жинау және сақтау кезінде бақ құралдарын, жабдықтарды және механикаландыру құралдарын пайдалану.
Білімдер:
1.Жеміс-жидек дақылдарының түрлері мен сорттары.
2.Жеміс-жидек өнімін жинау технологиялары.
3.Жемістердің жинау пісу кезеңін анықтау әдістері.
4.Өнімді жинау және тауарлық өңдеу тәсілдері.
5.Өнімді сұрыптау, буып-түю және тасымалдау технологиялары.
6.Жеміс-жидек өнімін сақтау режимдері мен шарттары.
7.Жеміс қоймаларының түрлері және оларды пайдалану талаптары.
8.Жеміс қоймаларын санитариялық өңдеу және дезинфекциялау тәсілдері.
9.Өнімді сақтау кезіндегі шығындар және олардың алдын алу тәсілдері.
10.Еңбекті қорғау, өндірістік санитария және өрт қауіпсіздігі қағидалары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жағдайды және оның өзгеруін талдауды талап ететін практикалық мәселелерді шешуде дербестік таныта отырып, басшылық етудегі қызмет
Қойылған міндеттерге сүйене отырып, өз қызметін және/немесе қызметкерлер тобының қызметін жоспарлау
Қойылған міндеттерді шешу немесе қызметкерлер тобы қызметінің нәтижесі үшін жауапкершілік

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1."Машиналар мен жабдықтардың қауіпсіздігіне қойылатын талаптар" техникалық регламенті.
2."Жеке қорғаныш құралдарының қауіпсіздігіне қойылатын талаптар" техникалық регламенті.
3.ҚР СТ ISO 9001 "Сапа менеджменті жүйелері. Талаптар".
4.ҚР СТ ISO 14001 "Экологиялық менеджмент жүйелері. Қолдану жөніндегі талаптар мен нұсқаулық".
5.ҚР СТ ISO 45001 "Еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау менеджменті жүйелері. Қолдану жөніндегі талаптар мен нұсқаулық".
6.ҚР СТ ISO 12100 "Машиналардың қауіпсіздігі. Конструкциялаудың жалпы қағидаттары. Тәуекелді бағалау және тәуекелді төмендету".
7.ҚР СТ ISO 4254 (сериясы) "Ауыл шаруашылығы машиналары. Қауіпсіздік талаптары".
8.ҚР СТ ISO 9261 "Ауыл шаруашылығы дақылдарын суаруға арналған жабдық. Тамшылатып суару құбырлары мен эмиттерлер. Техникалық талаптар және сынау әдістері".

СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ деңгейі:

Кәсіп атауы:

5

Бау-бақша және питомник фермері

13. Кәсіптің карточкасы "Бау-бақша өсіретін және питомник ұстайтын фермер":

Топ коды:

6113-1

Қызмет атауының коды:

6113-1-005

Кәсіп атауы:

Бау-бақша өсіретін және питомник ұстайтын фермер

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

4

СБШ бойынша қосалқы біліктілік деңгейі:


БТБА, БА және басқа да үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

"Жұмысшылардың жұмыстары мен кәсіптерінің Бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығын (64-шығарылым) бекіту туралы"
Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің 2025 жылғы 17 қаңтардағы № 499 бұйрығы.
IV бөлім
19-бөлім. Өсімдік шаруашылығы, су және орман шаруашылығы салаларындағы жұмысшылар кәсіптері бойынша жұмыстардың сипаттамалары
62. Көшетхананы баптаушы.
1-параграф. Көшетхананы баптаушы.

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
Білім деңгейі:
ТжКБ (орта деңгейдегі маман)
ТжКБ (жұмысшы кәсіп

Мамандық:
Өсімдік шаруашылығы өнімдерін өндіру және қайта өңдеу технологиясы

Біліктілік:

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:


Формалды емес және информалды біліммен байланыс:


Кәсіптің басқа мүмкін атаулары:

6113-2-003 - Бағбан
6113-2-002 – Бау-бақша өсіруші

Қызметтің негізгі мақсаты:

Отырғызу материалын өсіруді, жеміс-жидек дақылдарын өсіруді, екпелерді күтіп-баптауды, өнімді жинауды, сақтауды және өткізуді ұйымдастыру және орындау.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1.Бау-бақша және питомник шаруашылығындағы жұмыстарды ұйымдастыру және жоспарлау.
2.Бау-бақша өнімін өсіру, күтіп-баптау, жинау және сақтау бойынша технологиялық жұмыстарды ұйымдастыру және орындау.

Қосымша еңбек функциялары:


1-еңбек функциясы: Бау-бақша және питомник шаруашылығындағы жұмыстарды ұйымдастыру және жоспарлау

1-дағды:
Бау-бақша өнімінің нарығын талдау және өткізуді ұйымдастыру

Машықтар:
1.Жеміс-жидек өнімдерінің нарығын зерттеу.
2.Сұраныс пен ұсынысты талдау.
3.Өсірілетін дақылдардың түрлері мен көлемін айқындау.
4.Нарық конъюнктурасын ескере отырып өндірісті жоспарлау.
5.Өнімді өткізудің стратегиясын әзірлеу.
6.Сатып алушылармен және өнім берушілермен өзара іс-қимылды ұйымдастыру.
7.Өнімді өткізу бойынша шарттар жасасу.
8.Баға жағдайын талдау.
9.Өнімді ілгерілету жөніндегі іс-шараларды әзірлеу.
10.Заманауи технологиялар мен жеміс-жидек дақылдарының жаңа сорттарын енгізу.
Білімдер:
1.Бау-бақша және питомник шаруашылығы саласындағы нормативтік құжаттар.
2.Жеміс-жидек дақылдарын өсіру технологиялары.
3.Агротехника және фитопатология негіздері.
4.Өнімді сақтау және өткізу технологиялары.
5.Ауыл шаруашылығы өндірісінің экономикасы мен ұйымдастыру негіздері.
6.Маркетинг негіздері.
7.Нарықты болжау әдістері.
8.Жер және еңбек заңнамасының негіздері.
9.Экологиялық заңнама.
10.Еңбекті қорғау және өрт қауіпсіздігі қағидалары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Дағды 2:
Өндірістік процесті ұйымдастыру

Машықтар:
1.Өндірістік процестерді жоспарлау.
2.Қызметкерлер арасында міндеттерді бөлу.
3.Технологиялық операциялардың орындалуын бақылау.
4.Қызметкерлерді жабдықтармен, құрал-саймандармен және материалдармен қамтамасыз етуді ұйымдастыру.
5.Өсімдіктерді қорғау жөніндегі іс-шараларды ұйымдастыру.
6.Буып-түю материалдарымен қамтамасыз етуді ұйымдастыру.
7.Өндірістік құжаттаманы жүргізу.
8.Өндірістік қызмет нәтижелерін талдау.
9.Еңбекті қорғау және қоршаған ортаны қорғау талаптарының сақталуын бақылау.
10.Анықталған кемшіліктерді жою бойынша шаралар қабылдау.
Білімдер:
1.Жеміс-жидек дақылдарын өсіру технологиялары.
2.Бау-бақша шаруашылығындағы өндірісті ұйымдастыру.
3.Еңбекті ұйымдастыру негіздері.
4.Персоналды басқару негіздері.
5.Өндірістік құжаттаманы жүргізу тәртібі.
6.Кәсіпорын экономикасының негіздері.
7.Қоршаған ортаны қорғау саласындағы заңнама.
8.Еңбекті қорғау және өрт қауіпсіздігі қағидалары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-еңбек функциясы:
Бау-бақша өнімін өсіру, күтіп-баптау, жинау және сақтау бойынша технологиялық жұмыстарды ұйымдастыру және орындау

1-дағды:
Жеміс-жидек дақылдарын өсіру және күтіп-баптау жұмыстарын ұйымдастыру және орындау

Машықтар:
1.Топырақты отырғызуға дайындау.
2.Жеміс-жидек дақылдарын егу және отырғызу жұмыстарын орындау.
3.Жеміс дақылдарын орналастыру сызбаларын қолдану.
4.Екпелерді суаруды ұйымдастыру.
5.Органикалық және минералдық тыңайтқыштарды енгізу.
6.Топырақты өңдеу жұмыстарын орындау.
7.Өсімдіктерді қорғау құралдарын қолдану.
8.Жеміс ағаштарының тәжін қалыптастыру және кесу жұмыстарын орындау.
9.Бақ құралдары мен механикаландыру құралдарын пайдалану.
10.Орындалатын жұмыстардың сапасын бақылау.
Білімдер:
1.Агротехника негіздері.
2.Жеміс-жидек дақылдарын өсіру технологиялары.
3.Топырақты өңдеу тәсілдері.
4.Тыңайтқыштарды енгізу технологиялары.
5.Суару технологиялары.
6.Өсімдіктерді қорғау құралдары.
7.Ағаштарды кесудің түрлері мен тәсілдері.
8.Бау-бақша шаруашылығында қолданылатын машиналар мен жабдықтар.
9.Еңбекті қорғау қағидалары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Бау-бақша өнімін жинауды, сақтауды және өткізуді ұйымдастыру

Машықтар:
1.Өнімді жинау мерзімдерін анықтау.
2.Жеміс-жидек өнімін жинауды ұйымдастыру.
3.Өнімді тауарлық өңдеуді бақылау.
4.Өнімді сұрыптауды және буып-түюді ұйымдастыру.
5.Өнімді сақтаудың оңтайлы жағдайларын қамтамасыз ету.
6.Температуралық режим мен ылғалдылықты бақылау.
7.Жеміс қоймаларын санитариялық өңдеуді ұйымдастыру.
8.Өнімді өткізуді ұйымдастыру.
9.Бақ құралдары мен механикаландыру құралдарын пайдалану.
Білімдер:
1.Өнімді жинау технологиялары.
2.Жемістердің жинау пісу кезеңін анықтау әдістері.
3.Өнімді тауарлық өңдеу технологиялары.
4.Жеміс-жидек өнімін сақтау режимдері.
5.Жеміс қоймаларының түрлері.
6.Жеміс қоймаларын дезинфекциялау тәсілдері.
7.Өнім сапасына қойылатын талаптар.
8.Еңбекті қорғау қағидалары.
9.Логистика және өнімді өткізу негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Шаруашылық ұжымын өндірістік міндеттерді сапалы орындауға жұмылдыру мүмкіндігі Жағдайды және оның өзгеруін өз бетінше талдауды қажет ететін практикалық мәселелерді шешудегі өзіндік қызмет
Бақшаға күтім жасау туралы шешім қабылдау мүмкіндігі

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1."Машиналар мен жабдықтардың қауіпсіздігіне қойылатын талаптар" техникалық регламенті.
2."Жеке қорғаныш құралдарының қауіпсіздігіне қойылатын талаптар" техникалық регламенті.
3.ҚР СТ ISO 9001 "Сапа менеджменті жүйелері. Талаптар".
4.ҚР СТ ISO 14001 "Экологиялық менеджмент жүйелері. Қолдану жөніндегі талаптар мен нұсқаулық".
5.ҚР СТ ISO 45001 "Еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау менеджменті жүйелері. Қолдану жөніндегі талаптар мен нұсқаулық".
6.ҚР СТ ISO 12100 "Машиналардың қауіпсіздігі. Конструкциялаудың жалпы қағидаттары. Тәуекелді бағалау және тәуекелді төмендету".
7.ҚР СТ ISO 4254 (сериясы) "Ауыл шаруашылығы машиналары. Қауіпсіздік талаптары".
8.ҚР СТ ISO 9261 "Ауыл шаруашылығы дақылдарын суаруға арналған жабдық. Тамшылатып суару құбырлары мен эмиттерлер. Техникалық талаптар және сынау әдістері".

СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ деңгейі:

Кәсіп атауы:

6

Өсімдіктерді қорғау агрономы

6

Агроном-топырақтанушы

6

Бау-бақша инженері

14. Кәсіптің карточкасы "Агроном":

Топ коды:

2132-1

Қызмет атауының коды:

2132-1-001

Кәсіп атауы:

Агроном

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

6

СБШ бойынша қосалқы біліктілік деңгейі:


БТБА, БА және басқа да үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

"Ауыл шаруашылығы ұйымдарының басшылары мен мамандары лауазымдарының үлгілік біліктілік сипаттамаларын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2019 жылғы 21 тамыздағы № 307 бұйрығына өзгерістер енгізу туралы Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2025 жылғы 5 қыркүйектегі № 282 бұйрығы.
2-бөлім. Мамандар лауазымы
1-параграф. Агроном

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
Жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура),
Орта білімнен кейінгі (қолданбалы бакалавриат)

Мамандық: Агрономия

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

І санатты агроном: жоғары білім (және/немесе бакалавр, магистратура, философия докторы РhD, бейіні бойынша доктор) өсімдік шаруашылығы бағыттары бойынша және ІІ лауазымдағы агроном лауазымында жұмыс өтілі 3 жылдан кем емес;
ІІ санатты агроном: жоғары білім (және/немесе бакалавр, магистратура, философия докторы РhD, бейіні бойынша доктор) өсімдік шаруашылығы бағыттары бойынша және кәсіптік қызмет бағыты бойынша жұмыс өтілі 3 жылдан кем емес немесе техникалық және кәсіптік (арнаулы орта, орта кәсіптік) (агрономия) мамандығы бойынша білімі және агроном лауазымында жұмыс өтілі 5 жылдан кем емес;
Санаты жоқ агроном: жоғары білім (және/немесе бакалавр, магистратура, философия докторы РhD, бейіні бойынша доктор) өсімдік шаруашылығы бағыттары бойынша және кәсіптік қызмет бағыты бойынша жұмыс өтілі 3 жылдан кем емес немесе техникалық және кәсіптік (арнаулы орта, орта кәсіптік) агрономия мамандығы бойынша білімі жұмыс өтіліне талап қойылмайды.

Формалды емес және информалды біліммен байланыс:


Кәсіптің басқа мүмкін атаулары:

2132-2-001 - Өсімдіктерді қорғау агрономы 2132-3-001 -Агроном-топырақтанушы
2132-1-005- Бау-бақша инженер

Қызметтің негізгі мақсаты:

Бау-бақша өнімін өндіруді ұйымдастыру және басқару, өнімділікті арттыруға, топырақ құнарлылығын сақтауға және өнім сапасын қамтамасыз етуге бағытталған заманауи агротехнологияларды әзірлеу, енгізу және бақылау.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1.Бау-бақша өнімін өндіруді ұйымдастыру және технологиялық процестерді басқару.
2.Заманауи агротехникалық іс-шараларды әзірлеу, енгізу және бақылау.

Қосымша еңбек функциялары:


1-еңбек функциясы: Бау-бақша өнімін өндіруді ұйымдастыру және технологиялық процестерді басқару

1-дағды:
Бау-бақша өнімін өндіруді ұйымдастыру

Машықтар:
1.Топырақ-климат жағдайларын ескере отырып, жеміс-жидек дақылдарын орналастыруды ұйымдастыру.
2.Ауыспалы егіс жүйесін және жер ресурстарын ұтымды пайдалануды ұйымдастыру.
3.Ауыл шаруашылығы жұмыстарын орындаудың көлемін, кезектілігін, мерзімдерін және ұзақтығын айқындау.
4.Өндірістік жоспарлар мен технологиялық кестелерді әзірлеу.
5.Топырақты дайындау, отырғызу, күтіп-баптау және жеміс-жидек дақылдарын өсіру жұмыстарын ұйымдастыру.
6.Өсімдіктерді қорғау жүйесін ұйымдастыру.
7.Өсіру технологияларының сақталуын бақылау.
8.Өндірістік қызмет нәтижелерін талдау.
9.Өндірісті материалдық-техникалық ресурстармен қамтамасыз етуді ұйымдастыру.
10.Ауыл шаруашылығы жұмыстарының сапасын бақылау.
Білімдер:
1.Ауыл шаруашылығы саласындағы нормативтік құқықтық актілер.
2.Жеміс-жидек дақылдарын өсіру технологиялары.
3.Агрохимия, агрономия және топырақтану негіздері.
4.Топырақтың биологиялық және физикалық-химиялық қасиеттері.
5.Топырақ құнарлылығын арттыру әдістері.
6.Өсімдіктерді қорғау құралдары және өсу реттегіштері.
7.Тұқым шаруашылығы және питомник шаруашылығының негіздері.
8.Ауыл шаруашылығы өнімінің сапасына қойылатын талаптар.
9.Өндірісті материалдық-техникалық қамтамасыз ету негіздері.
10.Еңбекті қорғау және өрт қауіпсіздігі қағидалары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Өнімді сақтауды ұйымдастыру және өндірістік құжаттаманы жүргізу

Машықтар:
1.Өсімдік шаруашылығы өнімін сақтауды ұйымдастыру.
2.Сақтау кезеңінде өнімнің жай-күйін бақылау.
3.Өнімді бастапқы өңдеуді ұйымдастыру.
4.Отырғызу материалы мен дайын өнім партияларын қалыптастыру.
5.Өнімді сақтау режимдерін айқындау.
6.Технологиялық карталар мен жұмыс жоспарларын әзірлеу.
7.Агрономиялық құжаттаманы жүргізу.
8.Өндірістік есептілікті жасау.
9.Өндірістік көрсеткіштерді талдау.
10.Қызметкерлерге өндіріс технологиясы мәселелері бойынша кеңес беру.
Білімдер:
1.Өсімдік шаруашылығы өнімін сақтау технологиялары.
2.Өнімді бастапқы өңдеу негіздері.
3.Өнім сапасына қойылатын талаптар.
4.Өнімді сақтау әдістері.
5.Өнімнің табиғи кему нормалары.
6.Өндірістік құжаттаманы жүргізу тәртібі.
7.Өндірісті басқару және экономика негіздері.
8.Нәтижелерді статистикалық өңдеу әдістері.
9.Өсімдік шаруашылығы өнімдеріне қолданылатын стандарттар.
10.Еңбекті қорғау және өрт қауіпсіздігі қағидалары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-еңбек функциясы: Заманауи агротехникалық іс-шараларды әзірлеу, енгізу және бақылау

1-дағды:
Топырақ құнарлылығы мен өнімділікті арттыруға бағытталған агротехникалық іс-шараларды әзірлеу

Машықтар:
1.Топырақ құнарлылығын арттыру жөніндегі іс-шараларды әзірлеу.
2.Жерге орналастыру және мелиорация жобаларын әзірлеу.
3.Топырақты эрозиядан және дефляциядан қорғау іс-шараларын әзірлеу.
4.Зиянкестердің, аурулардың және арамшөптердің таралуын болжау.
5.Өсімдіктерді қорғау жүйесін әзірлеу.
6.Агротехникалық іс-шаралардың экономикалық тиімділігін есептеу.
7.Жеміс-жидек дақылдарының өнімділігін болжау.
8.Өнімділікті арттыру технологияларын әзірлеу.
9.Жаңа технологиялар мен сорттарды енгізу бойынша тәжірибелік жұмыстарды ұйымдастыру.
10.Ғылыми-өндірістік зерттеулер жүргізу.
Білімдер:
1.Қазақстан Республикасының ауыл шаруашылығы саласындағы заңнамасы.
2.Заманауи ауыл шаруашылығы технологиялары.
3.Аграрлық ғылымның жетістіктері.
4.Ғылыми зерттеулер жүргізу әдістері.
5.Топырақтану негіздері.
6.Топырақ құнарлылығын арттыру әдістері.
7.Егіншілік заңдылықтары.
8.Топырақты өңдеудің ғылыми негіздері.
9.Өсімдіктерді қорғау жүйелері.
10.Өсімдіктердің минералдық қоректену негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Заманауи агротехнологияларды енгізу және олардың тиімділігін бақылау

Машықтар:
1.Өндіріске заманауи агротехнологияларды енгізу.
2.Тұқымдық және отырғызу материалына қажеттілікті айқындау.
3.Тыңайтқыштар мен өсімдіктерді қорғау құралдарын қолдануды ұйымдастыру.
4.Агротехникалық іс-шаралардың орындалуын бақылау.
5.Ауыл шаруашылығы алқаптарына агрохимиялық зерттеу жұмыстарын ұйымдастыру.
6.Қолданылатын технологиялардың тиімділігін бағалау.
7.Жеміс-жидек дақылдарының жаңа сорттарын өндіріске енгізу.
8.Жаңа технологияларды өндірістік сынақтан өткізуді ұйымдастыру.
9.Технологиялық регламенттердің сақталуын бақылау.
10.Ғылыми зерттеулер нәтижелерін өндіріске енгізу.
Білімдер:
1.Жеміс-жидек дақылдарын өсірудің заманауи агротехнологиялары.
2.Топырақты агрохимиялық зерттеу әдістері.
3.Тыңайтқыштарды қолдану технологиялары.
4.Өсімдіктерді қорғау құралдарын қолдану технологиялары.
5.Ауыл шаруашылығы өндірісінің экологиялық қауіпсіздігі негіздері.
6.Агротехникалық іс-шаралардың тиімділігін бағалау әдістері.
7.Бау-бақша шаруашылығындағы инновациялық технологиялар.
8.Өндірістік сынақтарды жүргізу әдістері.
9.Агротехнологиялық процестерді ұйымдастыруға қойылатын нормативтік құжаттардың талаптары.
10.Еңбекті қорғау және өрт қауіпсіздігі қағидалары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап еітлмейді

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Бақшаны санитарлық өңдеуді жоспарлаудың өзіндік қызметі
Бау-бақша шаруашылығы шеңберінде қойылған міндеттерді шешуді басқаруға қатысу Бау-бақша дақылдарының жоғары өнімділігіне қол жеткізу үшін ұжымның жұмысын ұйымдастыра білу

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1."Машиналар мен жабдықтардың қауіпсіздігіне қойылатын талаптар" техникалық регламенті.
2."Жеке қорғаныш құралдарының қауіпсіздігіне қойылатын талаптар" техникалық регламенті.
3.ҚР СТ ISO 9001 "Сапа менеджменті жүйелері. Талаптар".
4.ҚР СТ ISO 14001 "Экологиялық менеджмент жүйелері. Қолдану жөніндегі талаптар мен нұсқаулық".
5.ҚР СТ ISO 45001 "Еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау менеджменті жүйелері. Қолдану жөніндегі талаптар мен нұсқаулық".
6.ҚР СТ ISO 12100 "Машиналардың қауіпсіздігі. Конструкциялаудың жалпы қағидаттары. Тәуекелді бағалау және тәуекелді төмендету".
7.ҚР СТ ISO 4254 (сериясы) "Ауыл шаруашылығы машиналары. Қауіпсіздік талаптары".
8.ҚР СТ ISO 9261 "Ауыл шаруашылығы дақылдарын суаруға арналған жабдық. Тамшылатып суару құбырлары мен эмиттерлер. Техникалық талаптар және сынау әдістері".

СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ деңгейі:

Кәсіп атауы:

7

Бас агроном

4-тарау. Кәсіптік стандарттың техникалық деректері

      15. Мемлекеттік органның атауы: Қазакстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі.

      Жоба жетекшісі: Б.Қ Насырханова. E-mail: b.nasyrhanova@nasec.kz, ұялы тел: +7 (771) 375 80 45.

      16. Әзірлеуге қатысқан ұйымдар (кәсіпорындар): Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігінің "Ұлттық аграрлық ғылыми-білім беру орталығы" коммерциялық емес акционерлік қоғамы.

      17. Авторы: С.Н. Олейченко – ауыл шаруашылығы ғылымдарының докторы, профессор, "Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университеті" КеАҚ-ның Жеміс-көкөніс шаруашылығы, өсімдіктерді қорғау және карантин кафедрасының профессоры. E-mail: oleichenko@mail.ru, ұялы тел: +7(701)6195205

      Техникалық көмек көрсетуші: М.Б. Кенжеғұлова, ұялы тел.: +7 (775) 603 30 97, E-mail: m.kenzhegulova@nasec.kz

      18. Кәсіптік біліктілік жөніндегі салалық кеңес: 2026 жылғы 5 мамырдағы № 176 бұйрық.

      19. Кәсіптік біліктілік жөніндегі ұлттық орган:

      20. Қазақстан Республикасының "Атамекен" ұлттық кәсіпкерлер палатасы: 2026 ж. 20.04.№582.

      21. Нұсқа нөмірі және шығарылған жылы: 2

      22. Болжамды қайта қарау күні: 2029 жылғы 26 қазан.

  2026 жылғы 8 қазандағы
№ 355 бұйрығына 8-қосымша

"Кадастр" кәсіптік стандарты

1-тарау. Жалпы ережелер

      1. Кәсіптік стандарттың қолданылу аясы: "Кадастр" кәсіптік стандарты "Кәсіптік біліктілік туралы" Қазақстан Республикасының Заңының 5-бабына сәйкес әзірленген.

      Кәсіптік стандарт белгілі бір кәсіптік қызмет түрін жүзеге асыру үшін қажетті жұмыскерлердің біліктілігіне қойылатын талаптарды, оның ішінде тиісті еңбек функцияларын орындау талаптарын айқындауға, сондай-ақ техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі, жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымдарының білім беру бағдарламаларын әзірлеу кезінде қолдануға арналған.

      2. Осы кәсіптік стандартта мынадай терминдер, анықтамалар мен қысқартулар қолданылады:

      1) мемлекеттік жер кадастры – жер учаскелерінің табиғи және шаруашылық жай-күйі, орналасқан жері, нысаналы мақсаты, мөлшері мен шекаралары, жердің сапалық сипаттамасы, жер пайдалануды есепке алу және жер учаскелерінің кадастрлық құны туралы мәліметтерді, сондай-ақ Қазақстан Республикасының заңнамасында көзделген өзге де мәліметтерді қамтитын жер туралы мәліметтер жүйесі;

      2) жер учаскесінің кадастрлық нөмірі – Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен берілетін жер учаскесінің жеке сәйкестендіру нөмірі;

      3) жерді рекультивациялау – бүлінген жерлерді қалпына келтіруге және олардың сапалық жай-күйін жақсартуға бағытталған ұйымдастырушылық, техникалық, инженерлік, агротехникалық және өзге де іс-шаралар кешені;

      4) біліктілік – жұмыскердің белгілі бір күрделілік деңгейіндегі еңбек функцияларын сапалы орындауға даярлық дәрежесі;

      5) біліктілік деңгейі – еңбек функцияларын орындау кезінде жұмыскердің біліміне, дағдыларына, машықтарына, дербестік деңгейі мен жауапкершілігіне қойылатын талаптардың жиынтығы;

      6) еңбек функциясы – белгілі бір жұмыс түрін орындауға және кәсіптік қызмет міндеттерін шешуге бағытталған өзара байланысты еңбек әрекеттерінің жиынтығы;

      7) кәсіптік топ – кәсіптік қызметтің, еңбек функцияларының және құзыреттердің ортақтығымен біріктірілген кәсіптік кіші топтардың жиынтығы;

      8) кәсіптік кіші топ – ұқсас еңбек функциялары мен қажетті құзыреттері бар кәсіптерді біріктіретін кәсіптік топтың бөлігі;

      9) кәсіптік стандарт – жұмыскерлердің біліктілік деңгейіне, құзыреттеріне, еңбек функцияларының мазмұнына, еңбек жағдайлары мен сапасына белгілі бір кәсіптік қызмет саласы бойынша қойылатын талаптарды белгілейтін құжат;

      10) кәсіп – белгілі бір білім, дағды, машық және кәсіптік даярлық деңгейін талап ететін адамның негізгі еңбек қызметі;

      11) салалық біліктілік шеңбері – экономиканың тиісті саласында танылатын біліктілік деңгейлерінің құрылымдалған сипаттамасы;

      12) ұлттық біліктілік шеңбері – біліктіліктердің салыстырмалылығын қамтамасыз ететін және салалық біліктілік шеңберлері мен кәсіптік стандарттарды әзірлеуге негіз болатын біліктілік деңгейлерінің бірыңғай жүйесі;

      13) информалды білім беру – білім беру ұйымдарынан тыс күнделікті қызмет, өздігінен білім алу және өмірлік тәжірибе барысында алынатын әрі білім туралы құжат берумен сүйемелденбейтін білім беру;

      14) бейресми білім беру – формальды білім беру жүйесінен тыс білім беру қызметтерін көрсететін ұйымдар жүзеге асыратын және оқу нәтижелерін растайтын құжат берумен сүйемелденетін білім беру;

      15) құзырет – еңбек функцияларын тиімді орындау үшін білімді, дағдыларды, машықтарды, тәжірибені және жеке қасиеттерді қолдану қабілеті;

      16) жұмыс тәжірибесі – жұмыскердің кәсіптік қызметі барысында меңгерген және еңбек функцияларын орындау кезінде қолданылатын білімдерінің, дағдылары мен практикалық машықтарының жиынтығы.

      3. Осы кәсіптік стандартта мынадай қысқартулар қолданылады:

      1. БА – Біліктілік анықтамалығы;

      2. БТБА – Бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығы;

      3. БСХЖ – Білім берудің халықаралық стандартты жіктемесі;

      4. ЖҚЗ – Жерді қашықтықтан зондтау;

      5. КС – Кәсіптік стандарт;

      6. МЖК – Мемлекеттік жер кадастры;

      7. ҚР – Қазақстан Республикасы;

      8. СБШ – Салалық біліктілік шеңбері;

      9. ҰБШ – Ұлттық біліктілік шеңбері;

      10. ЭҚЖЖ – Экономикалық қызмет түрлерінің жалпы жіктеуіші.

2-тарау. Кәсіптік стандарттың паспорты

      4. Кәсіптік стандарттың атауы: Кадастр

      5. Кәсіптік стандарттың коды: M71124117

      6. ЭҚЖЖ секциясын, бөлімін, тобын, сыныбын және кіші сыныбын көрсету: M Кәсіптік, ғылыми және техникалық қызмет

      71 Сәулет, инженерлік ізденістер, техникалық сынақтар мен талдау саласындағы қызмет

      71.2 Техникалық сынақтар мен талдаулар

      71.20 Техникалық сынақтар мен талдаулар

      71.20.9 Техникалық сынаулар мен талдауды жүзеге асыратын басқа да мекемелер қызметі

      M Кәсіптік, ғылыми және техникалық қызмет

      71 Сәулет, инженерлік ізденістер, техникалық сынақтар мен талдау саласындағы қызмет

      71.1 Сәулет, инженерлік ізденістер саласындағы қызмет және осы салаларда техникалық консультация беру

      71.12 Инженерлік ізденістер саласындағы қызмет және осы салада техникалық консультация беру

      71.12.7 Инженерлік-техникалық консультацияларды ұсыну бойынша қызмет

      M Кәсіптік, ғылыми және техникалық қызмет

      71 Сәулет, инженерлік ізденістер, техникалық сынақтар мен талдау саласындағы қызмет

      71.1 Сәулет, инженерлік ізденістер саласындағы қызмет және осы салаларда техникалық консультация беру

      71.12 Инженерлік ізденістер саласындағы қызмет және осы салада техникалық консультация беру

      71.12.3 Геодезия, картография және кадастр саласындағы қызмет

      71.12.3-01 Кадастр саласындағы қызмет

      7. Кәсіптік стандарттың қысқаша сипаттамасы: Осы кәсіптік стандартта мемлекеттік жер кадастры саласына жататын негізгі кәсіптердің сипаттамасы, мемлекеттік жер кадастрын жүргізуді, жердің мемлекеттік есебін жүргізуді, жер учаскелеріне кадастрлық бағалау жүргізуді, жер-кадастрлық құжаттаманы дайындау мен жүргізуді, жер-кадастрлық карталарды жасауды және өзектендіруді, жер мониторингін, топырақты бонитеттеуді, сондай-ақ жер-кадастрлық жұмыстарды орындау кезінде геодезиялық, картографиялық, геоақпараттық және цифрлық технологияларды қолдануды жүзеге асыратын жұмыскерлердің орындалатын жұмыстары мен еңбек функцияларының сипаттамалары ұсынылған.

      8. Кәсіптер карточкаларының тізбесі:

      1) Кадастрды бағалау технигі – СБШ 4 деңгейі;

      2) Жер кадастры жөніндегі техник – СБШ 4 деңгейі;

      3) Кадастр жөніндегі техник – СБШ 4 деңгейі;

      4) Жер кадастры жөніндегі инженерлер – СБШ 6 деңгейі;

      5) Кадастр жөніндегі инженерлер – СБШ 6 деңгейі;

      6) Тіркеуші (кадастр жүйесінде) - СБШ-5 деңгейі;

      7) Жерді қолдану есебі және мониторингі жөніндегі инженерлер – СБШ 7 деңгейі;

3-тарау. Кәсіптер карточкалары

9. "Кадастрды бағалау технигі" кәсіп карточкасы:

Топ коды:

3111-4

Қызмет атауының коды:

3111-4-001

Кәсіп атауы:

Кадастрды бағалау технигі

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

4

СБШ бойынша қосалқы біліктілік деңгейі:


БТБА, БА және басқа да үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

"Басшылар, мамандар және басқа да қызметшілер лауазымдарының біліктілік анықтамалығын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің 2020 жылғы 30 желтоқсандағы № 553 бұйрығымен бекітілген Басшылар, мамандар және басқа да қызметшілер лауазымдарының біліктілік анықтамалығы, 22-параграф "Техник".

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
ТжКБ (орта буын маманы)

Мамандық:
07310300
Жерге орналастыру

Біліктілік:
4S07310302 Техник- жерге орналастырушы

Білім деңгейі:
ТжКБ (жұмысшы кәсіп)

Мамандық:
07310300
Жерге орналастыру

Біліктілік:
4S07310302 Техник- жерге орналастырушы

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Кадастр және жерге орналастыру даярлау бағыттары бойынша техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім, жұмыс өтіліне талап қойылмайды.

Формалды емес және информалды біліммен байланыс:


Кәсіптің басқа мүмкін атаулары:

3111-4-002 - Жер кадастры жөніндегі техник
3111-4-005 - Кадастр жөніндегі техник
3111-4-006 - Жерді пайдалану мониторингі және есебі жөніндегі техник

Қызметтің негізгі мақсаты:

Жерді мемлекеттік кадастрлық бағалауды жүргізуге қажетті бастапқы деректерді жинау және өңдеу, бағалау нәтижелерін ресімдеу және мемлекеттік жер кадастрының мемлекеттік ақпараттық жүйесіне мәліметтерді енгізу жұмыстарын орындау.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1.Жер учаскелері туралы кеңістіктік, сандық және құқықтық деректерді жинау және өңдеу.
2.Жерді мемлекеттік кадастрлық бағалау жұмыстарын орындау, бағалау нәтижелерін ресімдеу және мемлекеттік жер кадастрының мемлекеттік ақпараттық жүйесіне мәліметтерді енгізу.

Қосымша еңбек функциялары:

Талап етілмейді

1-еңбек функциясы:
Жер учаскелері туралы кеңістіктік, сандық және құқықтық деректерді жинау және өңдеу

1-дағды:
Жер учаскелері туралы мәліметтерді жинау және талдау

Машықтар:
1.Ресми ақпарат көздерінен, мемлекеттік жер кадастры материалдарынан және мемлекеттік ақпараттық жүйелерден жер учаскелері туралы кеңістіктік, сандық және құқықтық мәліметтерді жинау, өңдеу және жүйелеу.
2.Жеткіліксіз мәліметтерді алу үшін мемлекеттік органдар мен ұйымдарға сұрау салулар дайындау.
3.Алынған ақпаратқа бастапқы талдау жүргізу.
Білімдер:
1.Қазақстан Республикасының жер қатынастары, мемлекеттік жер кадастры және бағалау қызметі саласындағы заңнамасы.
2.Мемлекеттік жер кадастры мәліметтерінің көздері және оларды алу тәртібі.
3.Мемлекеттік жер кадастрын жүргізу негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Жерді мемлекеттік кадастрлық бағалау үшін бастапқы деректерді дайындау

Машықтар:
1.Құқық белгілейтін құжаттарды талдау және жер учаскелеріне қатысты шектеулерді (ауыртпалықтарды) анықтау.
2.Бастапқы деректердің толықтығы мен дұрыстығын тексеру.
3.Жерді мемлекеттік кадастрлық бағалау материалдарын дайындау кезінде мамандандырылған бағдарламалық қамтамасыз етуді және мемлекеттік ақпараттық жүйелерді пайдалану.
Білімдер:
1.Жерді мемлекеттік кадастрлық бағалау үшін бастапқы деректерді дайындау әдістемесі.
2.Мемлекеттік жер кадастрымен, цифрлық кадастрлық карталармен және мемлекеттік ақпараттық жүйелермен жұмыс істеу негіздері.
3.Жер-кадастрлық жұмыстарды орындау кезіндегі еңбекті қорғау талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-еңбек функциясы:
Жерді мемлекеттік кадастрлық бағалау жұмыстарын орындау, бағалау нәтижелерін ресімдеу және мемлекеттік жер кадастрының мемлекеттік ақпараттық жүйесіне мәліметтерді енгізу

1-дағды:
Жерді мемлекеттік кадастрлық бағалауды жүргізу

Машықтар:
1.Жерді мемлекеттік кадастрлық бағалаудың бекітілген әдістемелерін қолдану.
2.Бекітілген әдістемеге сәйкес бағалау көрсеткіштерін айқындау.
3.Жер учаскелерінің аудандарын есептеу.
4.Жерді мемлекеттік кадастрлық бағалауды жүргізуге қажетті материалдар мен құжаттарды дайындау.
Білімдер:
1.Қазақстан Республикасының жер қатынастары және бағалау қызметі саласындағы заңнамасы.
2.Жерді мемлекеттік кадастрлық бағалауды жүргізу әдістемесі.
3.Жерді мемлекеттік кадастрлық бағалауды жүргізу кезінде нормативтік көрсеткіштерді қолдану тәртібі.


Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Жерді мемлекеттік кадастрлық бағалау нәтижелерін ресімдеу және мемлекеттік жер кадастрының мемлекеттік ақпараттық жүйесіне мәліметтерді енгізу

Машықтар:
1.Жерді мемлекеттік кадастрлық бағалау нәтижелері бойынша материалдарды ресімдеу.
2.Мемлекеттік жер кадастрының мемлекеттік ақпараттық жүйесіне енгізер алдында мәліметтердің толықтығы мен дұрыстығын тексеру.
3.Мемлекеттік жер кадастрының мемлекеттік ақпараттық жүйесіне мәліметтерді енгізу.
4.Жер учаскелерінің орналасқан жерін тексеру кезінде цифрлық карталарды, кеңістіктік деректерді және мемлекеттік ақпараттық жүйелерді пайдалану.
Білімдер:
1.Жерді мемлекеттік кадастрлық бағалау нәтижелерін ресімдеуге қойылатын талаптар.
2.Мемлекеттік жер кадастрын жүргізу тәртібі.
3.Мемлекеттік жер кадастрының цифрлық деректерін жүргізу және мемлекеттік ақпараттық жүйелерді пайдалану тәртібі.
4.Мемлекеттік ақпараттық жүйелермен жұмыс істеу кезіндегі ақпараттық қауіпсіздік және еңбекті қорғау талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жауапкершілік
Ұқыптылық
Шыдамдылық
Командада жұмыс істей білу
Мақсаткерлік
Сыпайылық
Мейірімділік
Парасаттылық
Сыни ойлау

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1.Қазақстан Республикасының Жер кодексі.
2."Жылжымайтын мүлікке құқықтарды мемлекеттік тіркеу туралы" Қазақстан Республикасының Заңы.
3."Геодезия, картография және кеңістіктік деректер туралы" Қазақстан Республикасының Заңы.
4."Қазақстан Республикасындағы бағалау қызметі туралы" Қазақстан Республикасының Заңы.
5.ҚР СТ ISO 19152-2015 "Географиялық ақпарат. Жерді әкімшілендірудің домендік моделі (LADM)".
6.ҚР СТ ISO 19115 "Географиялық ақпарат. Метадеректер".
7.ҚР СТ ISO 19131 "Географиялық ақпарат. Деректер өнімінің спецификациясы".
8.ҚР СТ ISO 19157 "Географиялық ақпарат. Деректер сапасы".
9.Геодезиялық, картографиялық және кадастрлық жұмыстарды орындауға қойылатын талаптарды белгілейтін қолданыстағы нормативтік-техникалық құжаттар.

СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ деңгейі:

Кәсіп атауы:

5

Жер кадастры жөніндегі техник
Кадастр жөніндегі техник
Жерді пайдалануды есепке алу және мониторинг жүргізу жөніндегі техник

10. "Жер кадастры жөніндегі техник" кәсіп карточкасы:

Топ коды:

3111-4

Қызмет атауының коды:

3111-4-002

Кәсіп атауы:

Жер кадастры жөніндегі техник

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

4

СБШ бойынша қосалқы біліктілік деңгейі:


БТБА, БА және басқа да үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

"Басшылар, мамандар және басқа да қызметшілер лауазымдарының біліктілік анықтамалығын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің 2020 жылғы 30 желтоқсандағы № 553 бұйрығымен бекітілген Басшылар, мамандар және басқа да қызметшілер лауазымдарының біліктілік анықтамалығы.
22-параграф "Техник".

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
ТжКБ (жұмысшы мамандықтары)

Мамандық:
07310300 Жерге орналастыру

Біліктілік:
4S07310102 Техник-жерге орналастырушы

Білім деңгейі:
ТжКБ (орта буын маманы)

Мамандық:
07310300 Жерге орналастыру

Біліктілік:
4S07310102 Техник-жерге орналастырушы

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Кадастр және жерге орналастыру даярлау бағыты бойынша техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім.

Формалды емес және информалды біліммен байланыс:


Кәсіптің басқа мүмкін атаулары:

3111-4-001 - Кадастрды бағалау технигі
3111-4-005 - Кадастр жөніндегі техник
3111-4-006 - Жерді пайдалану мониторингі және есебі жөніндегі техник

Қызметтің негізгі мақсаты:

Мемлекеттік жер кадастрын жүргізу, жер учаскелері туралы мәліметтерді жинау, өңдеу және өзектендіру, жер-кадастрлық құжаттаманы дайындау және мемлекеттік жер кадастрының цифрлық жүйесіне мәліметтерді енгізу жұмыстарын орындау.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1.Жер учаскелері туралы кадастрлық деректерді жинау, өңдеу және өзектендіру.
2.Жер-кадастрлық құжаттаманы дайындау және мемлекеттік жер кадастрының цифрлық жүйесіне мәліметтерді енгізу.

Қосымша еңбек функциялары:

Талап етілмейді

1-еңбек функциясы:
Жер учаскелері туралы кадастрлық деректерді жинау, өңдеу және өзектендіру.

1-дағды:
Кадастрлық деректерді жинау және өңдеу

Машықтар:
1.Жер учаскелері туралы кеңістіктік, сандық және құқықтық мәліметтерді жинау және жүйелеу.
2.Жерге орналастыру істерінің материалдарын, цифрлық кадастрлық карталарды және мемлекеттік ақпараттық жүйелерді пайдалану.
3.Жеткіліксіз мәліметтерді алу үшін мемлекеттік органдарға сұрау салулар дайындау.
Білімдер:
1.Қазақстан Республикасының жер заңнамасы.
2.Мемлекеттік жер кадастрын жүргізу тәртібі.
3.Кадастрлық ақпаратты алу көздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Кадастрлық мәліметтерді тексеру және өзектендіру

Машықтар:
1.Кадастрлық деректердің толықтығы мен дұрыстығын тексеру.
2.Жер учаскелеріне құқық белгілейтін құжаттарды талдау.
3.Кадастрлық мәліметтердегі сәйкессіздіктерді анықтау және оларды өзектендіруге арналған материалдарды дайындау.
Білімдер:
1.Мемлекеттік жер кадастры мәліметтерін өзектендіру тәртібі.
2.Кадастрлық құжаттарды ресімдеу қағидалары.
3.Мемлекеттік жер кадастрының цифрлық жүйесімен, цифрлық кадастрлық карталармен және мемлекеттік ақпараттық жүйелермен жұмыс істеу негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-еңбек функциясы:
Жер-кадастрлық құжаттаманы дайындау және мемлекеттік жер кадастрының цифрлық жүйесіне мәліметтерді енгізу

1- дағды:
Кадастрлық құжаттаманы дайындау

Машықтар:
1.Кадастрлық жоспарларды, схемаларды және өзге де кадастрлық құжаттарды дайындау.
2.Кадастрлық материалдардың ресімделу дұрыстығын тексеру.
3.Кадастрлық құжаттаманы дайындау кезінде мамандандырылған бағдарламалық қамтамасыз етуді пайдалану.
Білімдер:
1.Кадастрлық құжаттаманы ресімдеуге қойылатын талаптар.
2.Мемлекеттік жер кадастры үшін материалдарды дайындау тәртібі.
3.Кадастрлық жұмыстарды орындау кезіндегі еңбекті қорғау талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2- дағды:
Мемлекеттік жер кадастрының цифрлық жүйесіне мәліметтерді енгізу

Машықтар:
1.Мемлекеттік жер кадастрының цифрлық жүйесіне енгізу алдында мәліметтердің толықтығын, дұрыстығын және сәйкестігін тексеру.
2.Жер учаскелері туралы мәліметтерді мемлекеттік жер кадастрының цифрлық жүйесіне енгізу.
3.Кадастрды жүргізу кезінде цифрлық кадастрлық карталар мен геоақпараттық жүйелерді пайдалану.
Білімдер:
1.Мемлекеттік жер кадастрының цифрлық жүйесін жүргізу тәртібі.
2.Кадастрлық мәліметтерге өзгерістер енгізу тәртібі.
3.Мемлекеттік ақпараттық жүйелермен жұмыс істеу кезіндегі ақпараттық қауіпсіздік талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жауапкершілік
Ұқыптылық
Шыдамдылық
Командада жұмыс істей білу
Мақсаткерлік
Сыпайылық
Мейірімділік
Парасаттылық
Сыни ойлау

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1.Қазақстан Республикасының Жер кодексі.
2."Жылжымайтын мүлікке құқықтарды мемлекеттік тіркеу туралы" Қазақстан Республикасының Заңы.
3."Геодезия, картография және кеңістіктік деректер туралы" Қазақстан Республикасының Заңы.
4."Қазақстан Республикасындағы бағалау қызметі туралы" Қазақстан Республикасының Заңы.
5.ҚР СТ ISO 19152-2015 "Географиялық ақпарат. Жерді әкімшілендірудің домендік моделі (LADM)".
6.ҚР СТ ISO 19115 "Географиялық ақпарат. Метадеректер".
7.ҚР СТ ISO 19131 "Географиялық ақпарат. Деректер өнімінің спецификациясы".
8.ҚР СТ ISO 19157 "Географиялық ақпарат. Деректер сапасы".
9.Геодезиялық, картографиялық және кадастрлық жұмыстарды орындауға қойылатын талаптарды белгілейтін қолданыстағы нормативтік-техникалық құжаттар.

СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ деңгейі:

Кәсіп атауы:

5

Кадастр жөніндегі техник
Жерді есепке алу және пайдаланылуын мониторингілеу жөніндегі техник

11. "Кадастр жөніндегі техник" кәсіп карточкасы:

Топ коды:

3111-4

Қызмет атауының коды:

3111-4-005

Кәсіп атауы:

Кадастр жөніндегі техник

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

4

СБШ бойынша қосалқы біліктілік деңгейі:


БТБА, БА және басқа да үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

"Басшылар, мамандар және басқа да қызметшілер лауазымдарының біліктілік анықтамалығын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің 2020 жылғы 30 желтоқсандағы № 553 бұйрығымен бекітілген Басшылар, мамандар және басқа да қызметшілер лауазымдарының біліктілік анықтамалығы.
22-параграфы "Техник".

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
ТжКБ (жұмысшы мамандықтары)

Білім деңгейі:
ТжКБ (жұмысшы мамандықтары)

Білім деңгейі:
ТжКБ (жұмысшы мамандықтары)

Білім деңгейі:
ТжКБ (орта буын маманы)

Мамандық:
07310300 Жерге орналастыру

Біліктілік:
4S07310102 Техник-жерге орналастырушы

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Кадастр және жерге орналастыру саласындағы техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі (арнаулы орта, кәсіптік орта) білім беру

Формалды емес және информалды біліммен байланыс:


Кәсіптің басқа мүмкін атаулары:

3112-1-002 - Техник (жалпы бейін)

Қызметтің негізгі мақсаты:

Жер учаскелерінің орналасқан жерін, шекараларын және сипаттамаларын айқындау бойынша далалық және камералдық жер-кадастрлық жұмыстарды орындау, геодезиялық жабдықты, мамандандырылған бағдарламалық қамтамасыз етуді және цифрлық технологияларды пайдалана отырып жер-кадастрлық құжаттаманы дайындау.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1.Далалық жер-кадастрлық жұмыстарды орындау және жер учаскелері туралы кеңістіктік деректерді алу.
2.Өлшеу нәтижелерін камералдық өңдеу, жер-кадастрлық құжаттаманы және мемлекеттік жер кадастрының цифрлық жүйесіне мәліметтер енгізуге арналған материалдарды дайындау.

Қосымша еңбек функциялары:

Талап етілмейді

1-еңбек функциясы:
Далалық жер-кадастрлық жұмыстарды орындау және жер учаскелері туралы кеңістіктік деректерді алу

1-дағды:
Геодезиялық өлшеулерді орындау

Машықтар:
1.Геодезиялық аспаптар мен GNSS жабдығын пайдалана отырып жер учаскелеріне өлшеу жұмыстарын жүргізу.
2.Жер учаскелері шекараларының бұрылыс нүктелерінің координаттарын айқындау.
3.Өлшеулердің дәлдігін бақылауды жүзеге асыру.
Білімдер:
1.Геодезия және жерге орналастыру негіздері.
2.Далалық жер-кадастрлық жұмыстарды орындау әдістемесі.
3.Геодезиялық жабдықты пайдалану қағидалары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Далалық деректерді жинау

Машықтар:
1.Жер учаскелеріне зерттеу жүргізу.
2.Абристерді, схемаларды және далалық журналдарды жасау.
3.Мемлекеттік жер кадастрын жүргізуге қажетті жер учаскелерінің сипаттамаларын тіркеу.
Білімдер:
1.Далалық жер-кадастрлық жұмыстарды жүргізуге қойылатын талаптар.
2.Далалық құжаттаманы ресімдеу қағидалары.
3.Далалық жұмыстарды орындау кезіндегі еңбекті қорғау талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-еңбек функциясы:
Өлшеу нәтижелерін камералдық өңдеу, жер-кадастрлық құжаттаманы және мемлекеттік жер кадастрының цифрлық жүйесіне мәліметтер енгізуге арналған материалдарды дайындау

1-дағды:
Геодезиялық деректерді өңдеу

Машықтар:
1.Мамандандырылған бағдарламалық қамтамасыз етуді пайдалана отырып өлшеу нәтижелерін өңдеу.
2.Жер-кадастрлық құжаттаманы дайындау кезінде автоматтандырылған жобалау жүйесін (АЖЖ), геоақпараттық жүйелерді (ГАЖ) және өзге де цифрлық технологияларды пайдалану.
3.Өңделген кеңістіктік деректердің дәлдігін тексеру.
Білімдер:
1.Автоматтандырылған жобалау жүйесінің (АЖЖ) және геоақпараттық жүйелердің (ГАЖ) жұмыс істеу қағидаттары.
2.Кеңістіктік деректерді цифрлық өңдеу негіздері.
3.Геодезиялық өлшеулердің дәлдігіне қойылатын талаптар.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Жер-кадастрлық құжаттаманы дайындау

Машықтар:
1.Жер учаскелерінің орналасу схемаларын, координаттар кестелерін және графикалық материалдарды дайындау.
2.Жер-кадастрлық жұмыстардың нәтижелері бойынша жер-кадастрлық құжаттаманы ресімдеу.
3.Мемлекеттік жер кадастрының цифрлық жүйесіне мәліметтер енгізуге арналған материалдар топтамасын қалыптастыру.
Білімдер:
1.Жер-кадастрлық құжаттаманы ресімдеуге қойылатын талаптар.
2.Қазақстан Республикасының мемлекеттік жер кадастры, жерге орналастыру және жер-кадастрлық жұмыстар саласындағы нормативтік құқықтық актілері.
3.Цифрлық деректермен жұмыс істеу кезіндегі еңбекті қорғау және ақпараттық қауіпсіздік талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жауапкершілік
Ұқыптылық
Шыдамдылық
Командада жұмыс істей білу
Мақсаткерлік
Сыпайылық
Мейірімділік
Парасаттылық
Сыни ойлау

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1.Қазақстан Республикасының Жер кодексі.
2."Жылжымайтын мүлікке құқықтарды мемлекеттік тіркеу туралы" Қазақстан Республикасының Заңы.
3."Геодезия, картография және кеңістіктік деректер туралы" Қазақстан Республикасының Заңы.
4."Қазақстан Республикасындағы бағалау қызметі туралы" Қазақстан Республикасының Заңы.
5.ҚР СТ ISO 19152-2015 "Географиялық ақпарат. Жерді әкімшілендірудің домендік моделі (LADM)".
6.ҚР СТ ISO 19115 "Географиялық ақпарат. Метадеректер".
7.ҚР СТ ISO 19131 "Географиялық ақпарат. Деректер өнімінің спецификациясы".
8.ҚР СТ ISO 19157 "Географиялық ақпарат. Деректер сапасы".
9.Геодезиялық, картографиялық және кадастрлық жұмыстарды орындауға қойылатын талаптарды белгілейтін қолданыстағы нормативтік-техникалық құжаттар.

СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ деңгейі:

Кәсіп атауы:

5

Геодезияшы, Жерге орналастырушы

12. "Жер кадастры жөніндегі инженерлер" кәсіп карточкасы:

Топ коды:

2165-3

Қызмет атауының коды:

2165-3-001

Кәсіп атауы:

Жер кадастры жөніндегі инженерлер

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

6

СБШ бойынша қосалқы біліктілік деңгейі:


БТБА, БА және басқа да үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

"Басшылар, мамандар және басқа да қызметшілер лауазымдарының біліктілік анықтамалығын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің 2020 жылғы 30 желтоқсандағы № 553 бұйрығымен бекітілген Басшылар, мамандар және басқа да қызметшілер лауазымдарының біліктілік анықтамалығы.
45-параграфы "Инженер".

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
Жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура),
Негізгі орта білім

Мамандық:
Кадастр
Жерге орналастыру

Біліктілік:
4S07310102

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Жұмыс өтіліне талаптар қойылмайды.

Формалды емес және информалды біліммен байланыс:


Кәсіптің басқа мүмкін атаулары:

2165-3-002 - Кадастр жөніндегі инженерлер
2165-4-003 - Жерді қолдану есебі және мониторингі жөніндегі инженерлер

Қызметтің негізгі мақсаты:

Жер-кадастрлық жұмыстардың орындалуын ұйымдастыру, үйлестіру және бақылау, мемлекеттік жер кадастрын жүргізуді қамтамасыз ету, мемлекеттік жер кадастрының мәліметтерін талдау және жүйелеу, жер-кадастрлық құжаттаманы дайындау, сондай-ақ жерді пайдалану және қорғау саласында инженерлік шешімдер қабылдау.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1.Жер-кадастрлық жұмыстардың орындалуын ұйымдастыру және бақылау.
2.Мемлекеттік жер кадастрын жүргізуді ұйымдастыру, мемлекеттік жер кадастры мәліметтерін талдау және мемлекеттік жер кадастрының цифрлық жүйесіне мәліметтер енгізуге арналған материалдарды дайындау.

Қосымша еңбек функциялары:

Талап етілмейді

1-еңбек функциясы:
Жер-кадастрлық жұмыстардың орындалуын ұйымдастыру және бақылау.

1-дағды:
Жер-кадастрлық жұмыстардың орындалуын ұйымдастыру

Машықтар:
1.Далалық және камералдық жер-кадастрлық жұмыстардың орындалуын ұйымдастыру.
2.Жер-кадастрлық жұмыстарды жүргізу кезінде орындаушылардың қызметін үйлестіру.
3.Жер-кадастрлық жұмыстарды орындауды жоспарлау және мерзімдерінің сақталуын бақылау.
4.Жер заңнамасы мен нормативтік құқықтық актілер талаптарының сақталуын қамтамасыз ету.
Білімдер:
1.Қазақстан Республикасының жер заңнамасы.
2.Қазақстан Республикасының мемлекеттік жер кадастры саласындағы заңнамасы.
3.Жер-кадастрлық жұмыстарды орындау әдістемелері.
4.Мемлекеттік жер кадастрын жүргізу кезінде қолданылатын заманауи цифрлық технологиялар.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Жер-кадастрлық жұмыстар нәтижелерінің сапасын бақылау

Машықтар:
1.Жер-кадастрлық құжаттаманың дұрыс дайындалуын тексеру.
2.Жер-кадастрлық жұмыстардың нәтижелерін талдау.
3.Нормативтік құқықтық актілер талаптарының сақталуын бақылау.
4.Жер-кадастрлық жұмыстардың нәтижелері бойынша қорытындылар дайындау.
Білімдер:
1.Жер-кадастрлық құжаттаманы ресімдеуге қойылатын талаптар.
2.Мемлекеттік жер кадастры саласындағы мемлекеттік стандарттар.
3.Мемлекеттік жер кадастры мәліметтерінің сапасын бақылау әдістері.
4.Еңбекті қорғау және ақпараттық қауіпсіздік талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-еңбек функциясы:
Мемлекеттік жер кадастрын жүргізуді ұйымдастыру, мемлекеттік жер кадастры мәліметтерін талдау және мемлекеттік жер кадастрының цифрлық жүйесіне мәліметтер енгізуге арналған материалдарды дайындау

1-дағды:
Жер-кадастрлық құжаттаманы жүргізуді ұйымдастыру

Машықтар:
1.Жер-кадастрлық құжаттаманы дайындауды және тексеруді ұйымдастыру.
2.Мемлекеттік жер кадастры мәліметтерінің өзектілігін бақылау.
3.Мемлекеттік жер кадастрының цифрлық жүйесіне мәліметтер енгізуге арналған материалдарды дайындауды үйлестіру.
4.Жер-кадастрлық құжаттаманы сақтауды және пайдалануды ұйымдастыру.
Білімдер:
1.Мемлекеттік жер кадастрын жүргізу қағидалары.
2.Мемлекеттік жер кадастрының цифрлық жүйесін жүргізу тәртібі.
3.Жер-кадастрлық құжаттаманы ресімдеуге қойылатын талаптар.
4.Мемлекеттік жер кадастрын жүргізу кезінде қолданылатын геоақпараттық жүйелердің (ГАЖ) және цифрлық технологиялардың негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Жерді пайдалану жөніндегі талдау жүргізу және инженерлік шешімдерді дайындау

Машықтар:
1.Мемлекеттік жер кадастры мәліметтері мен жер мониторингі нәтижелерін талдау.
2.Жерді пайдалануды талдау кезінде Жерді қашықтықтан зондтау (ЖҚЗ), геоақпараттық жүйелер (ГАЖ) және цифрлық карталар деректерін пайдалану.
3.Жерді ұтымды пайдалану және қорғау жөнінде ұсыныстар дайындау.
4.Мемлекеттік жер кадастрын жүргізуді жетілдіру жөнінде ұсынымдар әзірлеу.
Білімдер:
1.Жер мониторингін жүргізу әдістемелері.
2.Топырақтану және жерге орналастыру негіздері.
3.Геоақпараттық технологиялар және Жерді қашықтықтан зондтау.
4.Қазақстан Республикасының жерді пайдалану және қорғау саласындағы нормативтік құқықтық актілері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

3-дағды: Кадастрлық деректерді өңдеу кезінде жасанды интеллект технологияларын қолдану

Машықтар:
1.Кадастрлық және геокеңістіктік деректерді өңдеу және жүйелеу үшін жасанды интеллект құралдарын қолдану.
2.Кадастрлық деректердегі қателерді, сәйкессіздіктерді және өзгерістерді анықтау үшін жасанды интеллектті пайдалану.
3.Жерді қашықтан зондтау (ЖҚЗ) деректерін, геоақпараттық жүйелерді (ГАЖ) және цифрлық карталарды өңдеу кезінде жасанды интеллектті қолдану.
4.Жасанды интеллектті пайдалана отырып алынған нәтижелердің бастапқы деректерге және белгіленген талаптарға сәйкестігін тексеру.
Білімі:
1.Жасанды интеллект және машиналық оқыту технологияларының негіздері.
2.Кадастрлық және геокеңістіктік деректерді өңдеу мен талдауда жасанды интеллектті қолдану негіздері.
3.Жерді қашықтан зондтау (ЖҚЗ) деректерін және геоақпараттық деректерді өңдеу кезінде жасанды интеллектті қолдану қағидаттары.
4.Жасанды интеллект технологияларын қолдану кезіндегі ақпараттық қауіпсіздік, деректерді қорғау және құпиялылық талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жауапкершілік
Ұқыптылық
Шыдамдылық
Командада жұмыс істей білу
Мақсаткерлік
Дәлдік
Аналитикалық ойлау
Сыпайылық
Мейірімділік
Парасаттылық

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1.Қазақстан Республикасының Жер кодексі.
2."Жылжымайтын мүлікке құқықтарды мемлекеттік тіркеу туралы" Қазақстан Республикасының Заңы.
3."Геодезия, картография және кеңістіктік деректер туралы" Қазақстан Республикасының Заңы.
4."Қазақстан Республикасындағы бағалау қызметі туралы" Қазақстан Республикасының Заңы.
5.ҚР СТ ISO 19152-2015 "Географиялық ақпарат. Жерді әкімшілендірудің домендік моделі (LADM)".
6.ҚР СТ ISO 19115 "Географиялық ақпарат. Метадеректер".
7.ҚР СТ ISO 19131 "Географиялық ақпарат. Деректер өнімінің спецификациясы".
8.ҚР СТ ISO 19157 "Географиялық ақпарат. Деректер сапасы".
9.Геодезиялық, картографиялық және кадастрлық жұмыстарды орындауға қойылатын талаптарды белгілейтін қолданыстағы нормативтік-техникалық құжаттар.

СБШ -ның басқа кәсіптермен байланысы:

СБШ деңгейі:

Кәсіп атауы:

4

Техник-геодезияшы

13. "Кадастр жөніндегі инженерлер" кәсіп карточкасы:

Топ коды:

2165-3

Қызмет атауының коды:

2165-3-002

Кәсіп атауы:

Кадастр жөніндегі инженерлер

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

6

СБШ бойынша қосалқы біліктілік деңгейі:


БТБА, БА және басқа да үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

"Басшылар, мамандар және басқа да қызметшілер лауазымдарының біліктілік анықтамалығын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің 2020 жылғы 30 желтоқсандағы № 553 бұйрығымен бекітілген Басшылар, мамандар және басқа да қызметшілер лауазымдарының біліктілік анықтамалығы.
45-параграф "Инженер".

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
Жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура),
Орта білімнен кейінгі (қолданбалы бакалавриат)

Мамандық:
Жерге орналастыру Кадастр

Біліктілік:

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Кадастр қызметі саласындағы жұмыс өтілі – кемінде 2 жыл.

Формалды емес және информалды біліммен байланыс:


Кәсіптің басқа мүмкін атаулары:

3111-4-005 - Кадастр жөніндегі техник
3111-4-001 - Кадастрды бағалау технигі

Қызметтің негізгі мақсаты:

Жер-кадастрлық жұмыстарды ұйымдастыру, үйлестіру және инженерлік сүйемелдеу, кеңістіктік деректердің сапасын қамтамасыз ету, геодезиялық, геоақпараттық және цифрлық технологияларды пайдалана отырып жер-кадастрлық құжаттаманы дайындау.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1.Жер-кадастрлық жұмыстарды ұйымдастыру және инженерлік сүйемелдеу.
2.Кеңістіктік деректерді талдау және жер-кадастрлық құжаттаманың сапасын бақылау.

Қосымша еңбек функциялары:

Талап етілмейді

1-еңбек функциясы:
Жер-кадастрлық жұмыстарды ұйымдастыру және инженерлік сүйемелдеу

1-дағды:
Жер-кадастрлық жұмыстарды орындауды ұйымдастыру

Машықтар:
1.Далалық және камералдық жер-кадастрлық жұмыстардың орындалуын ұйымдастыру.
2.Геодезиялық, картографиялық және жерге орналастыру жұмыстарын орындауды үйлестіру.
3.Геодезиялық жабдықты және мамандандырылған бағдарламалық қамтамасыз етуді пайдалануды жоспарлау.
4.Жер-кадастрлық жұмыстарды орындау кезінде нормативтік құқықтық актілер талаптарының сақталуын қамтамасыз ету.
Білімдер:
1.Қазақстан Республикасының жер заңнамасы.
2.Қазақстан Республикасының мемлекеттік жер кадастры, жерге орналастыру және геодезия саласындағы нормативтік құқықтық актілері.
3.Жер-кадастрлық жұмыстарды орындаудың заманауи технологиялары.
Геодезия, картография, жерге орналастыру және геоинформатика негіздері.


Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Геодезиялық және жер-кадастрлық жұмыстарды инженерлік сүйемелдеу

Машықтар:
1.Геодезиялық өлшеулердің орындалуын ұйымдастыру.
2.Координаталарды айқындаудың және кеңістіктік деректердің дәлдігін бақылау.
3.Жер-кадастрлық жұмыстарды орындау кезінде геоақпараттық жүйелерді (ГАЖ), автоматтандырылған жобалау жүйесін (АЖЖ) және мамандандырылған бағдарламалық қамтамасыз етуді пайдалану.
4.Инженерлік-геодезиялық өлшеулердің нәтижелерін талдау.
Білімдер:
1.Геодезиялық өлшеу әдістері.
2.Координаттар жүйелері мен картографиялық проекциялар.
3.Геоақпараттық жүйелердің (ГАЖ) және автоматтандырылған жобалау жүйесінің (АЖЖ) жұмыс істеу қағидаттары.
4.Геодезиялық және жер-кадастрлық жұмыстардың дәлдігіне қойылатын талаптар.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-еңбек функциясы:
Кеңістіктік деректерді талдау және жер-кадастрлық құжаттаманың сапасын бақылау

1-дағды:
Кеңістіктік деректерді талдау және өңдеу

Машықтар:
1.Кеңістіктік деректерді және жер-кадастрлық жұмыстардың нәтижелерін талдау.
2.Цифрлық карталар мен геодезиялық материалдарды өңдеу.
3.Жерді қашықтықтан зондтау (ЖҚЗ) және геоақпараттық жүйелер (ГАЖ) деректерін пайдалану.
4.Жер-кадастрлық жұмыстардың нәтижелері бойынша талдамалық материалдарды дайындау.
Білімдер:
1.Геоақпараттық технологиялар.
2.Кеңістіктік деректерді өңдеу әдістері.
3.Жерді қашықтықтан зондтау негіздері.
4.Мемлекеттік жер кадастрының цифрлық жүйесімен жұмыс істеу негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Жер-кадастрлық құжаттаманың сапасын бақылау

Машықтар:
1.Жер-кадастрлық құжаттаманың Қазақстан Республикасы заңнамасының талаптарына сәйкестігін тексеру.
2.Графикалық және мәтіндік материалдардың сапасын бақылау.
3.Тексеру нәтижелері бойынша техникалық қорытындылар дайындау.
4.Мемлекеттік жер кадастрын жүргізу процестерін жетілдіру жөнінде ұсыныстар әзірлеу.
Білімдер:
1.Жер-кадастрлық құжаттаманы ресімдеуге қойылатын талаптар.
2.Қазақстан Республикасының мемлекеттік жер кадастры саласындағы мемлекеттік стандарттары мен нормативтік құқықтық актілері.
3.Мемлекеттік жер кадастры мәліметтерінің сапасын бақылау әдістері.
4.Жер-кадастрлық жұмыстар сапасын басқару негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

3-дағды: Кадастр процестеріне жасанды интеллект технологияларын интеграциялау

Машықтар:
1.Кадастр процестерін жетілдіру үшін жасанды интеллект технологияларын қолдану мүмкіндіктерін бағалау.
2.Кадастрлық ақпаратты өңдеу және талдауды автоматтандыру үшін жасанды интеллектті қолдану бағыттарын айқындау.
3.Кадастр саласындағы жасанды интеллект технологияларын пайдалана отырып цифрлық шешімдерге қойылатын талаптарды қалыптастыру.
4.Кадастрлық шешімдер қабылдау үшін жасанды интеллектті қолдану арқылы алынған нәтижелердің сапасын, дұрыстығын және қолданылу мүмкіндігін бағалау.
5.Жасанды интеллект технологияларының мүмкіндіктерін ескере отырып, мемлекеттік кадастрдың ақпараттық жүйелері мен процестерін жетілдіру жөнінде ұсыныстар әзірлеу.
Білімдер:
1.Жасанды интеллекттің заманауи технологиялары және оларды кадастр саласында қолдану бағыттары.
2.Кадастрлық деректерді автоматтандырылған өңдеу және интеллектуалды талдау әдістері.
3.Жасанды интеллект технологияларын геоақпараттық және кадастрлық ақпараттық жүйелерге интеграциялау қағидаттары.
4.Жасанды интеллектті қолдану арқылы алынған нәтижелердің сапасы мен дұрыстығын бағалау әдістері.
5.Ақпараттық қауіпсіздік, деректерді қорғау және жасанды интеллект технологияларын жауапты қолдану талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Бейімділік
Жауапкершілік
Ұқыптылық
Жүйелі ойлау
Ынтымақтастық және өзара іс-қимыл
Стратегиялық ойлау
Күйзеліске тұрақтылық
Командада жұмыс істей білу
Мақсаткерлік
Сыпайылық

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1.Қазақстан Республикасының Жер кодексі.
2."Жылжымайтын мүлікке құқықтарды мемлекеттік тіркеу туралы" Қазақстан Республикасының Заңы.
3."Геодезия, картография және кеңістіктік деректер туралы" Қазақстан Республикасының Заңы.
4."Қазақстан Республикасындағы бағалау қызметі туралы" Қазақстан Республикасының Заңы.
5.ҚР СТ ISO 19152-2015 "Географиялық ақпарат. Жерді әкімшілендірудің домендік моделі (LADM)".
6.ҚР СТ ISO 19115 "Географиялық ақпарат. Метадеректер".
7.ҚР СТ ISO 19131 "Географиялық ақпарат. Деректер өнімінің спецификациясы".
8.ҚР СТ ISO 19157 "Географиялық ақпарат. Деректер сапасы".
9.Геодезиялық, картографиялық және кадастрлық жұмыстарды орындауға қойылатын талаптарды белгілейтін қолданыстағы нормативтік-техникалық құжаттар.

СБШ шеңберіндеі басқа кәсіптермен байланысы:

СБШ деңгейі:

Кәсіп атауы:

5

Сызбашы

14. "Тіркеуші (кадастр жүйесінде)" кәсіп карточкасы:

Топ коды:

2165

Қызмет атауының коды:

2165-3-003

Кәсіп атауы:

Тіркеуші (кадастр жүйесінде)

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

5

СБШ бойынша қосалқы біліктілік деңгейі:


БТБА, БА және басқа да үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
орта білімнен кейінгі (қолданбалы бакалавриат),
ТжКБ (орта деңгейдегі маман)

Мамандық:
Жерге орналастыру Кадастр

Біліктілік:

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Кадастрлық қызмет саласында кемінде 3-5 жыл жұмыс өтілі

Формалды емес және информалды біліммен байланыс:


Кәсіптің басқа мүмкін атаулары:

2165-3-001 – Жер кадастры жөніндегі инженер

Қызметтің негізгі мақсаты:

Мемлекеттік жер кадастрын жүргізуге байланысты құжаттарды қабылдау, тіркеу, тексеру және есепке алу, мемлекеттік жер кадастрының цифрлық жүйесіне мәліметтерді енгізу және жер-кадастрлық құжаттаманың сақталуын қамтамасыз ету.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1.Мемлекеттік жер кадастрын жүргізу үшін құжаттарды қабылдау және тіркеу.
2.Тіркеу жазбаларын, жер-кадастрлық құжаттаманы жүргізу және мемлекеттік жер кадастрының цифрлық жүйесіне мәліметтерді енгізу.

Қосымша еңбек функциялары:

Талап етілмейді

1-еңбек функциясы:
Мемлекеттік жер кадастрын жүргізу үшін құжаттарды қабылдау және тіркеу

1-дағды:
Құжаттарды қабылдау және тексеру

Машықтар:
1.Мемлекеттік жер кадастрына мәліметтер енгізу үшін құжаттарды қабылдау.
2.Ұсынылған құжаттардың толықтығын тексеру.
3.Құжаттардың белгіленген талаптарға сәйкестігін тексеру.
4.Мемлекеттік жер кадастрының цифрлық жүйесінде өтініштерді тіркеу.
Білімдер:
1.Қазақстан Республикасының жер заңнамасы.
2.Мемлекеттік жер кадастрын жүргізу қағидалары.
3.Құжаттарды қабылдау және тіркеу қағидалары.
4.Құжаттарды ресімдеуге қойылатын талаптар.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Мемлекеттік жер кадастрының цифрлық жүйесінде мәліметтерді тіркеу

Машықтар:
1.Мемлекеттік жер кадастрының цифрлық жүйесіне мәліметтер енгізу.
2.Енгізілген мәліметтердің дұрыстығын тексеру.
3.Сұрау салулар бойынша мәліметтерді іздеуді жүзеге асыру.
4.Ақпараттың құпиялылығын қамтамасыз ету.
Білімдер:
1.Мемлекеттік жер кадастрының цифрлық жүйесін жүргізу тәртібі.
2.Мемлекеттік жер кадастрының цифрлық жүйесімен жұмыс істеу тәртібі.
3.Электрондық құжат айналымының негіздері.
4.Ақпараттық қауіпсіздік талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-еңбек функциясы:
Тіркеу жазбаларын және жер-кадастрлық құжаттаманы жүргізу

1-дағды:
Тіркеу істерін жүргізу

Машықтар:
1.Тіркеу істерін қалыптастыру.
2.Жер-кадастрлық құжаттаманы мұрағаттау.
3.Құжаттаманың сақталуын қамтамасыз ету.
4.Беруге арналған материалдарды дайындау.
Білімдер:
1.Құжаттарды мұрағаттық сақтаудың қағидалары.
2.Тіркеу істерін жүргізуге қойылатын талаптар.
3.Құжаттамалық қамтамасыз ету және іс жүргізу саласындағы нормативтік құқықтық актілер.
4.Дербес деректерді қорғау қағидалары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Мемлекеттік жер кадастрының мәліметтерін ұсыну

Машықтар:
1.Мемлекеттік жер кадастрынан үзінді көшірмелер мен анықтамаларды дайындау.
2.Ұсынылатын мәліметтердің дұрыстығын тексеру.
3.Жеке және заңды тұлғалардың сұрау салуларымен жұмыс істеу.
4.Ұсынылған мәліметтердің есебін жүргізу.
Білімдер:
1.Мемлекеттік жер кадастрының мәліметтерін ұсыну тәртібі.
2.Үзінді көшірмелер мен анықтамаларды ресімдеу қағидалары.
3.Қазақстан Республикасының мемлекеттік көрсетілетін қызметтер туралы заңнамасы.
4.Іс жүргізу қағидалары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жауапкершілік
Ұқыптылық
Дербестік және жауапкершілік
Стратегиялық ойлау
Күйзеліске тұрақтылық
Тез шешім қабылдай білу
Мақсаткерлік
Тәртіптілік
Дәлдік
Мейірімділік

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1.Қазақстан Республикасының Жер кодексі.
2."Жылжымайтын мүлікке құқықтарды мемлекеттік тіркеу туралы" Қазақстан Республикасының Заңы.
3."Геодезия, картография және кеңістіктік деректер туралы" Қазақстан Республикасының Заңы.
4."Қазақстан Республикасындағы бағалау қызметі туралы" Қазақстан Республикасының Заңы.
5.ҚР СТ ISO 19152-2015 "Географиялық ақпарат. Жерді әкімшілендірудің домендік моделі (LADM)".
6.ҚР СТ ISO 19115 "Географиялық ақпарат. Метадеректер".
7.ҚР СТ ISO 19131 "Географиялық ақпарат. Деректер өнімінің спецификациясы".
8.ҚР СТ ISO 19157 "Географиялық ақпарат. Деректер сапасы".
9.Геодезиялық, картографиялық және кадастрлық жұмыстарды орындауға қойылатын талаптарды белгілейтін қолданыстағы нормативтік-техникалық құжаттар.

СБШ шеңберіндеі басқа кәсіптермен байланысы:

СБШ деңгейі:

Кәсіп атауы:

8

Жерге орналастырушы, геодезист

15. "Жерді қолдану есебі және мониторингі жөніндегі инженерлер" кәсіп карточкасы:

Топ коды:

2165

Қызмет атауының коды:

2165-4-003

Кәсіп атауы:

Жерді қолдану есебі және мониторингі жөніндегі инженерлер

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

7

СБШ бойынша қосалқы біліктілік деңгейі:


БТБА, БА және басқа да үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

"Басшылар, мамандар және басқа да қызметшілер лауазымдарының біліктілік анықтамалығын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің 2020 жылғы 30 желтоқсандағы № 553 бұйрығымен бекітілген Басшылар, мамандар және басқа да қызметшілер лауазымдарының біліктілік анықтамалығы.
45-параграф. Инженер.

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
Жоғары оқу орнынан кейінгі білім (магистратура, резидентура),
Жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Жерге орналастыру Кадастр

Біліктілік:

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Кадастр қызметі саласында кемінде 5 жыл жұмыс өтілі.

Формалды емес және информалды біліммен байланыс:


Кәсіптің басқа мүмкін атаулары:

2165-4-001 - Жерге орналастыру жөніндегі инженер

Қызметтің негізгі мақсаты:

Жерлерді мемлекеттік есепке алу, жерлердің пайдаланылуы мен жай-күйіне мониторинг жүргізу жұмыстарын ұйымдастыру және жүзеге асыру, жер ресурстарының өзгерістерін талдау және оларды ұтымды пайдалану мен қорғау жөнінде ұсыныстар әзірлеу.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1.Жерлерді мемлекеттік есепке алуды және олардың пайдаланылуына мониторинг жүргізуді ұйымдастыру.
2.Жер ресурстарының жай-күйін талдау және талдамалық материалдарды дайындау.

Қосымша еңбек функциялары:

Талап етілмейді

1-еңбек функциясы:
Жерлерді мемлекеттік есепке алуды және олардың пайдаланылуына мониторинг жүргізуді ұйымдастыру

1-дағды:
Жерлерді мемлекеттік есепке алуды ұйымдастыру

Машықтар:
1.Жер санаттары, алқап түрлері, меншік иелері және жер пайдаланушылар бойынша жерлерді мемлекеттік есепке алуды ұйымдастыру.
2.Мемлекеттік жер кадастрының мәліметтерін талдау.
3.Жерлерді мемлекеттік есепке алу мәліметтерінің өзектілігін бақылау.
4.Жерлерді мемлекеттік есепке алу материалдарын дайындауды үйлестіру.
Білімдер:
1.Қазақстан Республикасының жер заңнамасы.
2.Мемлекеттік жер кадастрын жүргізу қағидалары.
3.Жерлерді мемлекеттік есепке алу әдістемесі.
4.Жер теңгерімін қалыптастыру тәртібі.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Жерлердің пайдаланылуына мониторинг жүргізуді ұйымдастыру

Машықтар:
1.Жерлердің пайдаланылуы мен жай-күйіне мониторинг жүргізуді ұйымдастыру.
2.Жерді қашықтықтан зондтау (ЖҚЗ) материалдарын, геоақпараттық жүйелерді (ГАЖ) және цифрлық карталарды пайдалану.
3.Жерлерді пайдаланудағы өзгерістерді анықтау.
4.Жерлерді ұтымды пайдалану және қорғау жөнінде ұсыныстар дайындау.
Білімдер:
1.Жер мониторингін жүргізу қағидалары.
2.Жерді қашықтықтан зондтау әдістері.
3.Геоақпараттық технологиялар.
4.Жердің жай-күйін бағалау әдістемелері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-еңбек функциясы:
Жер ресурстарының жай-күйін талдау және талдамалық материалдарды дайындау

1-дағды:
Жер ресурстарының пайдаланылуын талдау

Машықтар:
1.Жер ресурстарының пайдаланылу тиімділігін талдау.
2.Жерлердің сандық және сапалық сипаттамаларындағы өзгерістерді бағалау.
3.Жер мониторингінің нәтижелері бойынша талдамалық материалдарды дайындау.
4.Жерлерді пайдалану мен қорғауды жетілдіру жөнінде ұсыныстар қалыптастыру.
Білімдер:
1.Жер ресурстарын талдау әдістемелері.
2.Топырақтану және жерге орналастыру негіздері.
3.Кеңістіктік талдау әдістері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Есептік және ақпараттық-талдамалық материалдарды дайындау

Машықтар:
1.Жерлердің жай-күйі мен пайдаланылуы туралы есептер дайындау.
2.Талдамалық анықтамалар мен ақпараттық материалдар қалыптастыру.
3.Мониторинг нәтижелерін мүдделі мемлекеттік органдарға ұсыну.
4.Жерлерді мемлекеттік есепке алу мен жерлердің пайдаланылуына мониторинг жүргізу жүйесін жетілдіру жөнінде ұсыныстар әзірлеу.
Білімдер:
1.Есептілікті дайындауға қойылатын талаптар.
2.Жердің жай-күйі туралы ақпаратты ұсыну тәртібі.
3.Қазақстан Республикасының жерлерді мемлекеттік есепке алу және жер мониторингі саласындағы нормативтік құқықтық актілері.
4.Кеңістіктік деректерді өңдеудің заманауи цифрлық технологиялары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Командада жұмыс істей білу
Мақсаткерлік
Тәртіптілік
Дәлдік
Аналитикалық ойлау
Сыпайылық
Парасаттылық
Бастамашылық

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1.Қазақстан Республикасының Жер кодексі.
2."Жылжымайтын мүлікке құқықтарды мемлекеттік тіркеу туралы" Қазақстан Республикасының Заңы.
3."Геодезия, картография және кеңістіктік деректер туралы" Қазақстан Республикасының Заңы.
4."Қазақстан Республикасындағы бағалау қызметі туралы" Қазақстан Республикасының Заңы.
5.ҚР СТ ISO 19152-2015 "Географиялық ақпарат. Жерді әкімшілендірудің домендік моделі (LADM)".
6.ҚР СТ ISO 19115 "Географиялық ақпарат. Метадеректер".
7.ҚР СТ ISO 19131 "Географиялық ақпарат. Деректер өнімінің спецификациясы".
8.ҚР СТ ISO 19157 "Географиялық ақпарат. Деректер сапасы".
9.Геодезиялық, картографиялық және кадастрлық жұмыстарды орындауға қойылатын талаптарды белгілейтін қолданыстағы нормативтік-техникалық құжаттар.

СБШ шеңберіндеі басқа кәсіптермен байланысы:

СБШ деңгейі:

Кәсіп атауы:

7

Жерге орналастырушы

4-тарау. Кәсіптік стандарттың техникалық деректері

      16. Мемлекеттік органның атауы: Қазакстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі.

      17. Жоба жетекшісі: Б.Қ. Насырханова. E-mail: b.nasyrhanova@nasec.kz, ұялы тел.: +7 (771) 375 80 45

      18. Әзірлеуге қатысқан ұйымдар (кәсіпорындар): Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігінің "Ұлттық аграрлық ғылыми-білім беру орталығы" коммерциялық емес акционерлік қоғамы.

      19. Авторлары: Т.Т. Жағыпарова, "С. Сейфуллин атындағы Қазақ агротехникалық зерттеу университеті" КЕАҚ аға оқытушысы, ұялы тел: +7 (701) 309 54 43;

      Т.Е. Қарбозов, "С. Сейфуллин атындағы Қазақ агротехникалық зерттеу университеті" КЕАҚ кафедрасының доценті, экономика ғылымдарының кандидаты, доцент, ұялы тел: +7 (701) 397 2034;

      Г.К. Құрманова, "С. Сейфуллин атындағы Қазақ агротехникалық зерттеу университеті" КЕАҚ, Кадастр кафедрасының профессоры, экономика ғылымдарының докторы, профессор, ұялы тел: +7(707) 774 25 24.

      Техникалық көмек көрсетуші: М.Б. Кенжеғұлова, ұялы тел.: +7 (775) 603 30 97, E-mail: m.kenzhegulova@nasec.kz

      20. Кәсіптік біліктілік жөніндегі салалық кеңес: 2026 жылғы 5 мамырдағы № 176 бұйрық.

      21. Кәсіптік біліктілік жөніндегі ұлттық орган:

      22. Қазақстан Республикасының "Атамекен" ұлттық кәсіпкерлер палатасы: 2026 жылғы 20 сәуірдегі №582 бұйрық.

      23. Нұсқа нөмірі және шығарылған жылы: 1

      24. Болжамды қайта қарау күні: 2029 жылғы 26 қазан.

  2026 жылғы 8 қазандағы
№ 355 бұйрығына 9-қосымша

"Шитті мақта өсіру" кәсіптік стандарты

1-тарау. Жалпы ережелер

      1. Кәсіптік стандарттың қолдану аясы: "Шитті мақта өсіру" кәсіптік стандарты "Кәсіптік біліктілік туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 5-бабына сәйкес әзірленген.

      Кәсіптік стандарт жұмыскерлердің кәсіптік қызметтің белгілі бір түрін жүзеге асыруы, оның ішінде белгілі бір еңбек функцияларын орындауы үшін қажетті, сондай-ақ жоғары, жоғары оқу орнынан кейінгі, техникалық және кәсіптік білім беру ұйымдарының білім беру бағдарламаларын әзірлеуде біліктілік деңгейлерін айқындауға арналған.

      2. Осы кәсіптік стандартта мынадай терминдер мен анықтамалар қолданылады:

      1) мақта өсімдігі – тоқыма өнімдерін өндіруге арналған шикізат болып табылатын мақта-шикізатын алу мақсатында өсірілетін ауыл шаруашылығының техникалық дақылы;

      2) шитті мақта – мақта талшығы мен ажыратылмаған тұқымдардан тұратын жиналған мақта өнімі;

      3) мақта талшығы – мақта-шикізатын бастапқы өңдеу кезінде талшықты тұқымнан ажырату арқылы алынатын өнім;

      4) вегетациялық кезең – мақтаның көктеп шығуынан бастап толық пісіп-жетілуіне дейінгі даму кезеңі;

      5) сүдігер жырту – мақта өсіруге қолайлы жағдай жасау мақсатында күзгі кезеңде жүргізілетін топырақты негізгі өңдеу тәсілі;

      6) ғұзапая – өнім жиналғаннан кейін танапта қалатын мақта сабағы;

      7) вилт – мақтаның солуына және өнімділігінің төмендеуіне әкелетін ауру;

      8) дефолиация – мақтаны механикаландырылған тәсілмен жинау алдында жапырақтарын жасанды түрде түсіру мақсатында дефолианттармен өңдеу агротехникалық тәсілі;

      9) шырпу – өсімдіктің өсуін реттеу және қауашақтардың пісуін жеделдету мақсатында негізгі сабақтың және өсу өркендерінің ұштарын алып тастау агротехникалық тәсілі;

      10) топырақты мульчалау – топырақтың ылғалын сақтау, арамшөптердің өсуін тежеу және өсімдіктің даму жағдайларын жақсарту мақсатында топырақ бетін мульчалаушы материалдармен жабу агротехникалық тәсілі;

      11) малалау – арнайы құралдарды пайдалану арқылы егістік алқабының бетін тегістеуге арналған егіс алдындағы агротехникалық тәсіл;

      12) мақта тұқымы – мақта-шикізатын бастапқы өңдеу кезінде алынатын және себуге немесе одан әрі өңдеуге арналған тұқым;

      13) қатараралық өңдеу – топырақты қопсытуға, арамшөптерді жоюға және ылғалды сақтауға бағытталған өсімдіктердің қатар аралығын өңдеу агротехникалық тәсілі;

      14) шаршы-ұялап себу – өсімдіктерді бірдей арақашықтықта шаршы сызбасы бойынша орналастыра отырып мақтаны себу тәсілі;

      15) мақта сапасы – мақтаның нормативтік құжаттардың талаптарына сәйкестігін сипаттайтын қасиеттерінің жиынтығы;

      16) пісу коэффициенті – белгіленген шкала бойынша анықталатын мақта талшығының пісу дәрежесінің көрсеткіші;

      17) тұқым дәрілегіштер – тұқымды ауру қоздырғыштары мен зиянкестерден залалсыздандыруға және қорғауға арналған препараттар;

      18) дәлме-дәл себу – әрбір себу орнына алдын ала белгіленген мөлшерде тұқым орналастыруды қамтамасыз ететін себу тәсілі;

      19) жиі ұялап себу тәсілі – кең қатар аралықтармен және ұялар арасындағы арақашықтығы қысқартылған мақта себу тәсілі;

      20) вегетациялық суару – мақтаның өсуі мен дамуының негізгі кезеңдерінде өсімдіктердің оңтайлы су режимін қамтамасыз ету мақсатында жүргізілетін суару;

      21) қолданбалы бағдарламалар пакеті – белгілі бір қызмет саласындағы мамандандырылған міндеттерді автоматтандыруға арналған өзара байланысқан бағдарламалар кешені.

      22) информалды білім беру – білім беру ұйымдарынан және білім беру қызметтерін ұсынатын ұйымдардан тыс күнделікті қызмет барысында алынатын және оқыту нәтижелерін растайтын құжатты беру сүйемелденбейтін білім беру түрі;

      23) формалды емес білім беру – оқыту орны, мерзімдері мен нысаны ескерілмей, білім беру қызметтерін ұсынатын ұйымдар жоспарланған, ұйымдастырған және жүзеге асыратын және оқыту нәтижелерін растаушы құжат беріле отырып жүргізілетін білім беру түрі;

      24) кәсіптік кіші топ – еңбек функцияларының тұтас жиынтығымен қалыптастырылған және олардың құзыреттерін орындау үшін қажетті саланың кәсіптік тобының бір бөлігі;

      25) кәсіптік топ – ортақ интеграциялық негізі бар және оларды орындау үшін еңбек функциялары мен құзыреттерінің ұқсас жиынтығын болжайтын саланың кәсіптік кіші топтарының жиынтығы;

      26) біліктілік – жұмыскердің нақты еңбек функцияларын сапалы орындауға дайындық дәрежесі;

      27) біліктілік деңгейі – күрделілік, еңбек әрекеттерінің стандарттылығы, жауапкершілік және дербестік параметрлері бойынша сараланатын жұмыскердің даярлық деңгейіне және құзыретіне қойылатын талаптардың жиынтығы;

      28) еңбек функциясы – еңбек процесінің бір немесе бірнеше міндеттерін шешуге бағытталған өзара байланысты әрекеттер жиынтығы;

      29) кәсiптiк стандарт – кәсіптік қызметтің нақты саласында біліктілік деңгейіне, құзыреттеріне, мазмұнына, сапасына және еңбек жағдайларына қойылатын талаптарды айқындайтын стандарт;

      30) кәсіп – арнайы даярлық нәтижесінде алынған және білім туралы тиісті құжаттармен расталатын белгілі бір білімді, іскерлікті және практикалық дағдыларды талап ететін адамның еңбек қызметінің негізгі түрі;

      31) салалық біліктілік шеңбері – салада танылатын біліктілік деңгейлерінің құрылымдық сипаттамасы;

      32) ұлттық біліктілік шеңбері – салалық біліктілік шеңберлерін, кәсіптік стандарттарды әзірлеу үшін деңгейлердің, біліктіліктердің, жалпы кәсіптік құзыреттердің бірыңғай шкаласын айқындайды;

      33) машықтар – қызметті жүзеге асыру және міндеттерді шешу мақсатында білімді пайдалану және құзыреттілік таныту қабілеті (логикалық, интуитивтік, шығармашылық және практикалық ойлауды пайдалану);

      34) білім – оқу және жеке тәжірибесі арқылы ақпаратты меңгеру нәтижесі, оқу немесе жұмыс саласына қатысты фактілер, қағидаттар, теория мен практика жиынтығы, біліктіліктің міндетті түрде бағалануға тиіс компоненті;

      35) құзыреттер – белгілі бір біліктілік деңгейіндегі кәсіптік қызметінде міндеттерді орындауды қамтамасыз ететін субъекті қызметінің сапасы;

      36) тәжірибе – саналы қызмет, белгілі бір уақыт аралығында меңгерілген және тиімді пайдаланыла алатын білім және дағды.

      3. Осы кәсіптік стандартта мынадай қысқартулар қолданылады

      1) БА – Біліктілік анықтамалығы;

      2) ББХСС – Білім берудің халықаралық стандартты сыныптауышы;

      3) БТБА – Бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығы;

      4) КО – Кеден одағы;

      5) ТР –техникалық регламенті;

      6) ҚР – Қазақстан Республикасы;

      7) ҚР СТ – Қазақстан Республикасының стандарты;

      8) КС – Кәсіптік стандарт;

      9) СБШ – Салалық біліктілік шеңбері;

      10) ҰБШ – Ұлттық біліктілік шеңбері;

      11) ISO – Стандарттау жөніндегі халықаралық ұйым (International Organization for Standardization).

2-тарау. Кәсіптік стандарттың паспорты

      4. Кәсіптік стандарттың атауы: Шитті мақта өсіру

      5. Кәсіптік стандарттың коды: A01161069

      6. ЭҚЖЖ секциясын, бөлімін, тобын, сыныбын және кіші сыныбын көрсету:

      A Ауыл, орман және балық шаруашылығы

      Өсімдік және мал шаруашылығы, аңшылық және осы салаларда қызметтер ұсыну

      Бір- немесе екіжылдық дақылдарды өсіру

      01.16 Тоқыма дақылдарды өсіру

      01.16.2 Тоқыма дақылдарды және олардың тұқымдарын өсіру

      7. Кәсіптік стандарттың қысқаша сипаттамасы: Шитті мақта өсіру жөніндегі егістіктерге өсімдіктің өсуі мен дамуының барлық кезеңдерінде ұтымды күтім жасауды, технологиялық талаптардың, қауіпсіздік талаптарының сақталуын және шитті мақта сапасын бақылауды қамтитын ұйымдастырушылық-техникалық іс-шаралар кешенін жүзеге асыру.

      8. Кәсіптер карточкаларының тізімі:

      1. Зиянкестермен күресуші жұмыскерлер - 3 СБШ-деңгейі

      2. Мақта тұқымдарын дәрілеуші - 4 СБШ-деңгейі

      3. Білікті ауыл шаруашылығы (егін дақылдары) жұмыскері - 4 СБШ-деңгейі

      4. Өсімдіктерді қорғау жөніндегі агроном - 6 СБШ-деңгейі

      5. Техник-мелиоратор - 5 СБШ-деңгейі

      6. Суармалы жер және су пайдалану жөніндегі агроном - 6 СБШ-деңгейі

3-тарау. Кәсіптер карточкалары

9. "Зиянкестермен күресуші жұмыскерлер" кәсіп карточкасы:

Топ коды:

7549-2

Қызмет атауының коды:

7549-2-001

Кәсіп атауы:

Зиянкестермен күресуші жұмыскерлер

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

3

СБШ бойынша қосалғы біліктілік деңгейі:


БТБА, БА және басқа да, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
ТжКБ (жұмысшы кәсіптер)

Мамандық: Агрономия

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Талап етілмейді

Формалды емес және информалды біліммен байланыс:


Кәсіптің басқа мүмкін атаулары:

6114-0-005 Өсімдіктерді қорғау жөніндегі жұмысшы

Қызметтің негізгі мақсаты:

Мақта егістіктерін зиянкестерден, аурулардан және арамшөптерден қорғау жұмыстарын өсіру технологиясының, еңбек қауіпсіздігі мен еңбекті қорғау және экологиялық қауіпсіздік талаптарын сақтай отырып орындау.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1.Мақтаны зиянкестерден, аурулардан және арамшөптерден қорғау жұмыстарын орындау.
2.Мақтаны зиянды организмдерден және қолайсыз табиғи-климаттық факторлардан қорғау жүйесін әзірлеу.

Қосымша еңбек функциялары:


1-еңбек функциясы: Мақтаны зиянкестерден, аурулардан және арамшөптерден қорғау жұмыстарын орындау

1-дағды:
Мақта егістіктерінде зиянкестердің, аурулардың және арамшөптердің таралуының алдын алу және төмендету жөніндегі іс-шараларды жүргізу

Машықтар:
1.Мақтаның вилтпен және басқа да аурулармен зақымдануын төмендетуге бағытталған агротехникалық тәсілдерді қолдану.
2.Мақта өсімдіктерінің физиологиялық жай-күйінің бұзылу белгілерін анықтау.
3.Мақтаны зиянкестер мен аурулардан қорғау бойынша химиялық, биологиялық және агротехникалық іс-шараларды орындау.
4.Мақта егістіктерінің фитосанитариялық жай-күйін бағалау.
Білімдер:
1.Мақтаның негізгі зиянкестері, аурулары және арамшөптері.
2.Мақта ауруларын диагностикалау әдістері.
3.Аурулардың белгілері, олардың қоздырғыштары, инфекция көздері мен таралу жолдары.
4.Өсімдіктерді зиянды организмдерден қорғаудың заманауи әдістері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді


2-дағды: Мақта өсіру кезінде өсімдіктерді қорғаудың химиялық құралдарын қолдану

Машықтар:
1.Пестицидтер мен жұмыс ерітінділерінің шығыс нормаларын есептеу.
2.Зертханалық зерттеулер мен далалық бақылаулар нәтижелерін өңдеу.
3.Өсімдіктерді қорғаудың химиялық құралдарын оларды қолдану регламенттеріне сәйкес пайдалану.
4.Тыңайтқыштар мен өсімдіктерді қорғау құралдарының тиімділігін бағалау бойынша тәжірибелік жұмыстар жүргізу.
Білімдер:
1.Өсімдік шаруашылығы өнімдеріндегі зиянды заттардың рұқсат етілетін қалдық мөлшерлеріне қойылатын талаптар.
2.Химиялық талдау жүргізу кезінде қолданылатын зертханалық жабдықтардың жұмыс істеу қағидаттары.
3.Пестицидтердің жіктелуі және оларды қолдану ерекшеліктері.
4.Өсімдіктерді қорғау құралдарын пайдалану кезіндегі экологиялық және химиялық қауіпсіздік талаптары.


Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-еңбек функциясы: Мақтаны зиянды организмдерден және қолайсыз табиғи-климаттық факторлардан қорғау жүйесін әзірлеу

1-дағды: Шаруашылықты өсімдіктерді қорғау құралдарымен қамтамасыз етуді ұйымдастыру және олардың қауіпсіз қолданылуын бақылау

Машықтар:
1.Пестицидтерді жеткізуді, сақтауды және есепке алуды ұйымдастыру.
2.Шаруашылықтың өсімдіктерді қорғау құралдарына, материалдық-техникалық ресурстарға және жеке қорғаныш құралдарына қажеттілігін анықтау.
3.Пестицидтермен жұмыс істеу кезінде санитариялық, экологиялық және өндірістік қауіпсіздік талаптары бойынша жұмыскерлерге нұсқама беруді және оқытуды ұйымдастыру.
4.Өсімдіктерді қорғау құралдарын қауіпсіз қолдану талаптарының сақталуын бақылау.
Білімдер:
1.Мақта егістіктерін өсімдіктерді қорғау құралдарымен өңдеу технологиясы.
2.Мақтаны зиянкестерден, аурулардан және арамшөптерден қорғау әдістері.
3.Пестицидтерді сақтау, тасымалдау және қолдану қағидалары.
4.Еңбекті қорғау, өрт және экологиялық қауіпсіздік талаптары.


Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды: Зиянкестердің, аурулардың және арамшөптердің таралуын болжау

Машықтар:
1.Мақта егістіктерінің фитосанитариялық жай-күйін бағалау.
2.Зиянкестердің, аурулардың және арамшөптердің таралуын болжау.
3.Фитосанитариялық жағдайға байланысты өсімдіктерді қорғау тәсілдерін, құралдарын және тетіктерін таңдау.
4.Мақтаның негізгі зиянкестері мен ауру қоздырғыштарының түрлерін анықтау.
5.Қолайсыз ауа райы жағдайларын ескере отырып, өсімдіктерді қорғау жөніндегі іс-шараларды әзірлеу.
Білімдер:
1.Ауыспалы егістің, топырақты өңдеудің және өсімдіктерді кешенді қорғаудың ғылыми негіздері.
2.Мақта зиянкестерінің, ауруларының және арамшөптерінің биологиялық ерекшеліктері.
3.Қолдануға рұқсат етілген пестицидтердің, агрохимикаттардың және өсімдіктердің өсуін реттегіштердің мемлекеттік тізілімі.
4.Агротехникалық және химиялық іс-шараларды жүргізу кезінде қолданылатын машиналар, механизмдер мен жабдықтар.
5.Өсімдіктерді қорғау құралдарымен жұмыс істеу кезіндегі қауіпсіздік техникасының талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмей

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Күйзеліске тұрақтылық
Шыдамдылық
Командада жұмыс істей білу
Дәлдік
Аналитикалық ойлау
Сыпайылық
Мейірімділік
Төзімділік пен еңбексүйгіштік

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1."Пестицидтердің (улы химикаттардың) қауіпсіздігіне қойылатын талаптар" техникалық регламенті – пестицидтерді өндіруге, сақтауға, тасымалдауға, өткізуге және қолдануға қойылатын міндетті талаптарды белгілейді.
2.ҚР СТ 1403-2005 "Мақта шикізаты. Техникалық шарттар" – мақта шикізатының сапасына қойылатын талаптарды, қабылдау қағидаларын, сынау әдістерін, тасымалдау және сақтау талаптарын белгілейді.
3.ҚР СТ 643-2006 "Мақта шикізаты. Сынамаларды іріктеу әдістері" – мақта шикізатының сапасын бақылау кезінде сынамаларды іріктеу тәртібін белгілейді.
4.ҚР СТ 1593-2006 "Мақта шикізаты. Ластануын анықтау әдістері" – мақта шикізатының ластануын анықтау әдістерін белгілейді.
5.ҚР СТ 644-2006 "Мақта шикізаты. Ылғалдылығын анықтау әдістері" – мақта шикізатының ылғалдылығын анықтау әдістерін белгілейді.
6.ҚР СТ 1594-2006 "Мақта шикізаты. Өнеркәсіптік сұрпын анықтау әдістері" – мақта шикізатының өнеркәсіптік сұрпын анықтау әдістерін белгілейді.

СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ деңгейі:

Кәсіп атауы:

4

Білікті ауыл шаруашылығы (егін дақылдары) жұмыскері

2

Суару, суару жөніндегі қызметкер

10. "Мақта тұқымдарын дәрілеуші" кәсіп карточкасы:

Топ коды:

6111-1

Қызмет атауының коды:

6111-1-005

Кәсіп атауы:

Мақта тұқымдарын дәрілеуші

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

4

СБШ бойынша қосалғы біліктілік деңгейі:


БТБА, БА және басқа да, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

"Жұмыстар мен жұмысшы кәсіптерінің бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығын (43-шығарылым) бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің 2020 жылғы 22 қаңтардағы № 19 бұйрығы (Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2020 жылғы 24 қаңтарда № 19923 болып тіркелген).
2-тарау. Мақтаны және талшықты дақылдарды бастапқы өңдеу жұмыстары бойынша жұмысшы кәсіптерінің разрядтар бойынша тарифтік-біліктілік сипаттамалары
17-параграф. Мақта тұқымын дәрілеуші, 2-разряд
18-параграф. Мақта тұқымын дәрілеуші, 3-разряд
19-параграф. Мақта тұқымын дәрілеуші, 4-разряд

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
ТжКБ (орта деңгейдегі маман)
ТжКБ (жұмысшы кәсіптер)

Мамандық: Агрономия

Біліктілік:

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Талап етілмейді

Формалды емес және информалды біліммен байланыс:


Кәсіптің басқа мүмкін атаулары:

8341-2-009 Тұқымдарды дәрілеу желісінің операторы

Қызметтің негізгі мақсаты:

Мақтаның егістік тұқымдарын аурулар мен зиянкестерден қорғау мақсатында технологиялық талаптарды, еңбекті қорғау және экологиялық қауіпсіздік талаптарын сақтай отырып, тұқымды дәрілеу жұмыстарын орындау.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1.Мақтаның егістік тұқымдарын дәрілеу жұмыстарын орындау.
2.Мақтаның егістік тұқымдарын дәрілеу жұмыстарын аяқтау.


Қосымша еңбек функциялары:


1-еңбек функциясы: Мақтаның егістік тұқымдарын дәрілеу жұмыстарын орындау

1-дағды:
Жабдықтарды, материалдарды және тұқымдарды дәрілеуге дайындау

2-разрядқа арналған машықтар:
1.Тұқымды дәрілеу жұмыстарын орындауға жұмыс орнын дайындау.
2.Белгіленген мөлшерде мақта тұқымдарын дәрілеу машинасының қоректендіргіш конвейеріне беру.
3.Дәріленген тұқымдарды қаптарға толтыру, оларды өлшеу, тігу және таңбалау.
4.Дәрілеу препараттарымен жұмыс істеу кезінде жеке қорғаныш құралдарын пайдалану.
5.Еңбекті қорғау, өндірістік санитария және өрт қауіпсіздігі талаптарын сақтау.
3-разрядқа арналған машықтар:
1.Дәрілеу препаратын дәрілеу машинасының қоректендіргіш бункеріне тиеу.
2.Жоғары білікті жұмыскердің басшылығымен мақта тұқымдарын дәрілеуді орындау.
3.Өңдеу барысында тұқым мен дәрілеу препаратының біркелкі берілуін реттеу.
4.Дәрілеу препаратының шығыс нормаларын және тұқымды өңдеудің технологиялық режимін сақтау.
5.Жұмыстарды орындау кезінде қауіпсіздік талаптарының сақталуын бақылау.
4-разрядқа арналған машықтар:
1.Технологиялық талаптарға сәйкес мақтаның егістік тұқымдарын өз бетінше дәрілеу.
2.Дәрілеу машинасын баптау және реттеу.
3.Тұқымды дәрілеу сапасын және технологиялық режимнің сақталуын бақылау.
4.Пайдалану барысында жабдықтың ұсақ ақауларын анықтау және жою.
5.Дәрілеу препаратының шығысын есепке алу және төменгі біліктіліктегі жұмыскерлердің еңбекті қорғау талаптарын сақтауын бақылау.
2-разрядқа арналған білімдер:
1.Дәрілеу машинасының мақсаты мен жұмыс істеу қағидаты.
2.Тұқымды дәрілеу машинасына беру қағидалары.
3.Жеке қорғаныш құралдары және оларды пайдалану тәртібі.
4.Еңбекті қорғау, өндірістік санитария және өрт қауіпсіздігі талаптары.
5.Ішкі еңбек тәртібі қағидалары.
3-разрядқа арналған білімдер:
1.Дәрілеу машинасының құрылысы және оған қызмет көрсету қағидалары.
2.Мақта тұқымдарын дәрілеудің технологиялық процесі.
3.Дәрілеу препаратының шығыс нормалары.
4.Дәрілеу препараттарының уыттылық дәрежесі және олармен қауіпсіз жұмыс істеу қағидалары.
5.Дәрілеу жұмыстарын жүргізуге қойылатын стандарттар мен техникалық шарттар.
6.Еңбекті қорғау, өндірістік санитария және өрт қауіпсіздігі талаптары.
4-разрядқа арналған білімдер:
1.Дәрілеу машинасын баптау және реттеу қағидалары.
2.Мақта тұқымдарын дәрілеудің технологиялық режимі.
3.Дәріленген тұқымдардың дайындалу сапасын бақылау тәртібі.
4.Дәрілеу препараттарының шығыс нормалары, олардың уыттылығы және қауіпсіз қолдану қағидалары.
5.Жабдықтың негізгі ақаулары және оларды жою тәсілдері.
6.Жеке қорғаныш құралдарын пайдалану қағидалары.
7.Еңбекті қорғау, өндірістік санитария және өрт қауіпсіздігі талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Мақтаның егістік тұқымдарын дәрілеудің технологиялық процесін орындау

2-разрядқа арналған машықтар:
1.Мақтаның егістік тұқымдарын дәрілеу кезінде қосалқы жұмыстарды орындау.
2.Дәрілеуден кейін шашылған тұқымдарды жинау.
3.Дәріленген тұқым салынған қаптарды тасымалдау және қоймаға орналастыру.
4.Дәріленген тұқымдармен жұмыс істеу кезінде қауіпсіздік талаптарын сақтау.
5.Еңбекті қорғау талаптарына сәйкес жұмыстарды орындау.
3-разрядқа арналған машықтар:
1.Жоғары білікті жұмыскердің басшылығымен мақтаның егістік тұқымдарын дәрілеу жұмыстарын орындау.
2.Тұқым мен дәрілеу препаратының біркелкі берілуін бақылау.
3.Тұқымды өңдеудің технологиялық режимін сақтау.
4.Дәрілеу препаратының шығыс нормаларының белгіленген талаптарға сәйкестігін бақылау.
5.Жабдықтың жұмысындағы ауытқуларды анықтап, олар туралы уақтылы хабарлау.
4-разрядқа арналған машықтар:
1.Мақтаның егістік тұқымдарын дәрілеудің технологиялық процесін өз бетінше орындау.
2.Белгіленген талаптарға сәйкес тұқымды өңдеу сапасын бақылау.
3.Пайдалану барысында дәрілеу машинасының жұмыс параметрлерін реттеу.
4.Дәрілеу препараты мен өңделген тұқымның шығысын есепке алу.
5.Төменгі біліктіліктегі жұмыскерлердің технологиялық тәртіпті және еңбекті қорғау талаптарын сақтауын бақылау.
2-разрядқа арналған білімдер:
1.Тұқымды дәрілеу кезінде орындалатын қосалқы операциялардың реттілігі.
2.Дәріленген тұқымдармен жұмыс істеу қағидалары.
3.Өңделген тұқымдарды қаптауға, таңбалауға және тасымалдауға қойылатын талаптар.
4.Еңбекті қорғау, өндірістік санитария және өрт қауіпсіздігі талаптары.
5.Ішкі еңбек тәртібі қағидалары.
3-разрядқа арналған білімдер:
1.Мақтаның егістік тұқымдарын дәрілеу технологиясы.
2.Тұқымды өңдеудің біркелкілігіне қойылатын талаптар.
3.Технологиялық режимнің бұзылу себептері және олардың алдын алу тәсілдері.
4.Дәрілеу процесіне қойылатын стандарттар мен техникалық шарттардың талаптары.
5.Еңбекті қорғау, өндірістік санитария және өрт қауіпсіздігі талаптары.
4-разрядқа арналған білімдер:
1.Дәріленген мақта тұқымдарының сапасына қойылатын талаптар.
2.Тұқымды дәрілеу сапасын бақылау әдістері.
3.Дәрілеу препараты шығынын есепке алу тәртібі.
4.Дәрілеу машинасының технологиялық жұмыс режимін реттеу қағидалары.
5.Жабдықтың негізгі ақаулары және оларды жою тәсілдері.
6.Дәріленген тұқымдардың сапасына қойылатын нормативтік-техникалық құжаттаманың талаптары.
7.Еңбекті қорғау, өндірістік санитария және өрт қауіпсіздігі талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-еңбек функциясы: Мақтаның егістік тұқымдарын дәрілеу жұмыстарын аяқтау

1-дағды:
Дәріленген тұқымдарды қаптау, таңбалау және орналастыру

2-разрядқа арналған машықтар:
1.Дәріленген тұқымдарды қаптарға толтыру.
2.Дәріленген тұқым салынған қаптарды өлшеу.
3.Қаптарды тігу және таңбалау.
4.Қаптарды белгіленген сақтау орнына тасымалдау.
5.Дәріленген тұқымдармен жұмыс істеу кезінде қауіпсіздік талаптарын сақтау.
3-разрядқа арналған машықтар:
1.Дәріленген тұқымдарды қаптау мен таңбалаудың дұрыстығын бақылау.
2.Қаптардың салмағының белгіленген талаптарға сәйкестігін тексеру.
3.Өңделген тұқымдарды сақтау орындарына орналастыруды ұйымдастыру.
4.Дәріленген тұқымдардың қойма ішінде тасымалдануы кезінде олардың сақталуын қамтамасыз ету.
5.Жұмыстарды орындау кезінде қауіпсіздік талаптарының сақталуын бақылау.
4-разрядқа арналған машықтар:
1.Дәріленген тұқымдарды қаптау және орналастыру жұмыстарын ұйымдастыру.
2.Өңделген тұқымдарды сақтау талаптарының сақталуын бақылау.
3.Тұқым партияларының таңбалануының дұрыстығын тексеру.
4.Жұмыстарды аяқтау кезінде технологиялық талаптардың сақталуын бақылау.
5.Төменгі біліктіліктегі тұқым дәрілеушілердің жұмысын үйлестіру.
2-разрядқа арналған білімдер:
1.Дәріленген тұқымдарды қаптау қағидалары.
2.Қаптарды таңбалауға қойылатын талаптар.
3.Өңделген тұқымдарды тасымалдау және сақтау қағидалары.
4.Еңбекті қорғау және өрт қауіпсіздігі талаптары.
5.Ішкі еңбек тәртібі қағидалары.
3-разрядқа арналған білімдер:
1.Дәріленген тұқымдарды қаптауға және сақтауға қойылатын талаптар.
2.Тұқым партияларын таңбалау қағидалары.
3.Тұқымдарды сақтауға орналастыру тәртібі.
4.Өңделген тұқымдарды тасымалдау кезіндегі қауіпсіздік талаптары.
5.Еңбекті қорғау талаптары.
4-разрядқа арналған білімдер:
1.Дәріленген тұқымдарды сақтауға қойылатын нормативтік құжаттардың талаптары.
2.Өңделген тұқымдарды қоймаға орналастыруды ұйымдастыру тәртібі.
3.Партияларды таңбалауды ресімдеуге қойылатын талаптар.
4.Сақтау талаптарының сақталуын бақылау қағидалары.
5.Еңбекті қорғау және өрт қауіпсіздігі талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Дәрілеу жұмыстары аяқталғаннан кейін жабдық пен жұмыс орнын дайындау

2-разрядқа арналған машықтар:
1.Жұмыс аяқталғаннан кейін жұмыс орнын тазалау.
2.Жабдықтан тұқым мен дәрілеу препаратының қалдықтарын тазалау.
3.Жабдықты жұмысты тоқтатуға дайындау.
4.Жабдықты тазалау кезінде қауіпсіздік талаптарын сақтау.
5.Жеке қорғаныш құралдарын пайдалану.
3-разрядқа арналған машықтар:
1.Дәрілеу машинасының негізгі тораптарын тазалау.
2.Ауысым аяқталғаннан кейін жабдықтың техникалық жай-күйін тексеру.
3.Жабдықты келесі пайдалануға дайындау.
4.Анықталған ақаулар туралы хабарлау.
5.Жабдықты қауіпсіз пайдалану талаптарын сақтау.
4-разрядқа арналған машықтар:
1.Жабдықты тазалау және дайындау жұмыстарының орындалуын бақылау.
2.Дәрілеу машинасын техникалық қызмет көрсетуге дайындауды ұйымдастыру.
3.Жұмыстар аяқталғаннан кейін жабдықтың техникалық жай-күйін бағалау.
4.Жабдықты жөндеу қажеттілігі туралы шешім қабылдау.
5.Жұмыстарды аяқтау кезінде еңбекті қорғау талаптарының сақталуын бақылау.
2-разрядқа арналған білімдер:
1.Жұмыс орны мен жабдықты тазалау қағидалары.
2.Дәрілеу препараты қалдықтарын қауіпсіз жою тәртібі.
3.Жеке қорғаныш құралдарын пайдалану қағидалары.
4.Еңбекті қорғау және өрт қауіпсіздігі талаптары.
5.Ішкі еңбек тәртібі қағидалары.
3-разрядқа арналған білімдер:
1.Дәрілеу машинасының негізгі тораптарын тазалау тәртібі.
2.Жабдықты келесі жұмыс цикліне дайындауға қойылатын талаптар.
3.Жабдық ақауларының белгілері.
4.Жабдықты қауіпсіз пайдалану талаптары.
5.Еңбекті қорғау талаптары.
4-разрядқа арналған білімдер:
1.Жабдықты техникалық қызмет көрсетуге дайындау тәртібі.
2.Дәрілеу машинасының техникалық жай-күйін бағалау әдістері.
3.Жабдық ақауларының негізгі белгілері.
4.Жұмыстарды қауіпсіз аяқтауды ұйымдастыру талаптары.
Еңбекті қорғау және өрт қауіпсіздігі талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Күйзеліске тұрақтылық
Мақсаткерлік
Дәлдік
Сыпайылық
Мейірімділік
Төзімділік пен еңбексүйгіштік
Парасаттылық

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1."Пестицидтердің (улы химикаттардың) қауіпсіздігіне қойылатын талаптар" техникалық регламенті – пестицидтерді өндіруге, сақтауға, тасымалдауға, өткізуге және қолдануға қойылатын міндетті талаптарды белгілейді.
2.ҚР СТ 1403-2005 "Мақта шикізаты. Техникалық шарттар" – мақта шикізатының сапасына қойылатын талаптарды, қабылдау қағидаларын, сынау әдістерін, тасымалдау және сақтау талаптарын белгілейді.
3.ҚР СТ 643-2006 "Мақта шикізаты. Сынамаларды іріктеу әдістері" – мақта шикізатының сапасын бақылау кезінде сынамаларды іріктеу тәртібін белгілейді.
4.ҚР СТ 1593-2006 "Мақта шикізаты. Ластануын анықтау әдістері" – мақта шикізатының ластануын анықтау әдістерін белгілейді.
5.ҚР СТ 644-2006 "Мақта шикізаты. Ылғалдылығын анықтау әдістері" – мақта шикізатының ылғалдылығын анықтау әдістерін белгілейді.
6.ҚР СТ 1594-2006 "Мақта шикізаты. Өнеркәсіптік сұрпын анықтау әдістері" – мақта шикізатының өнеркәсіптік сұрпын анықтау әдістерін белгілейді.

СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ деңгейі:

Кәсіп атауы:

5

Өсімдікті қорғау жөніндегі агроном (біліктілік денгейі орташа)

3

Зиянкестермен күресуші жұмыскерлер

11. "Білікті ауыл шаруашылығы (егін дақылдары) жұмыскері" кәсіп карточкасы:

Топ коды:

6111-1

Қызмет атауының коды:

6111-1-001

Кәсіп атауы:

Білікті ауыл шаруашылығы (егін дақылдары) жұмыскері

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

4

СБШ бойынша қосалғы біліктілік деңгейі:


БТБА, БА және басқа да, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
ТжКБ (орта деңгейдегі маман);
ТжКБ (жұмысшы кәсіптер)

Мамандық: Агрономия

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Талап етілмейді

Формалды емес және информалды біліммен байланыс:


Кәсіптің басқа мүмкін атаулары:

6111-1-005 Мақта тұқымдарын дәрілеуші

Қызметтің негізгі мақсаты:

Технологиялық талаптарға, еңбекті қорғау және экологиялық қауіпсіздік талаптарына сәйкес мақтаның егістік тұқымдарын дәрілеуге дайындау, оларды арнайы жабдықта дәрілеу жұмыстарын орындау және жабдықтың қауіпсіз пайдаланылуын қамтамасыз ету.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1.Мақтаның егістік тұқымдарын дәрілеуге дайындау.
2.Дәрілеу машинасында мақтаның егістік тұқымдарын дәрілеу жұмыстарын орындау.

Қосымша еңбек функциялары:


1-еңбек функциясы: Мақтаның егістік тұқымдарын дәрілеуге дайындау

1-дағды:
Егістік тұқымдарды дәрілеуге дайындау

Машықтар:
1.Мақтаның егістік тұқымдарын технологиялық талаптарға сәйкес дәрілеуге дайындау.
2.Өңдеу алдында тұқым сапасын бақылау.
3.Тұқымның жабдыққа біркелкі берілуін қамтамасыз ету.
Білімдер:
1.Дәрілеуге арналған мақтаның егістік тұқымдарының сапасына қойылатын талаптар.
2.Тұқымды өңдеуге дайындау тәсілдері.
3.Дәрілеу препараттарымен жұмыс істеу кезінде еңбекті қорғау талаптары және жеке қорғаныш құралдарын қолдану.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Егістік тұқымдарды сақтау жағдайларын қамтамасыз ету және оларды ұтымды пайдалану

Машықтар:
1.Тұқымдарды сақтау үшін белгіленген температуралық-ылғалдылық жағдайларды қамтамасыз ету.
2.Тұқым сақталатын үй-жайлардың санитариялық жағдайын бақылау.
3.Тұқымдардың зиянкестер мен кеміргіштерден бүлінуінің алдын алу.
Білімдер:
1.Мақтаның егістік тұқымдарын сақтау қағидалары.
2.Тұқым сақтауға арналған қойма үй-жайларына қойылатын талаптар.
3.Тұқымдық материалдың зиянкестерден бүлінуінің алдын алу шаралары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-еңбек функциясы:
Дәрілеу машинасында мақтаның егістік тұқымдарын дәрілеу жұмыстарын орындау

1-дағды:
Дәрілеу машинасын пайдалану және техникалық қызмет көрсету

Машықтар:
1.Жұмыс басталғанға дейін дәрілеу машинасының техникалық жай-күйін тексеру.
2.Жабдықты технологиялық режимге сәйкес баптау.
3.Жабдыққа күнделікті техникалық қызмет көрсету және ұсақ ақауларды жою.
Білімдер:
1.Дәрілеу машинасының құрылысы және жұмыс істеу қағидаты.
2.Жабдықты пайдалану және техникалық қызмет көрсету қағидалары.
Дәрілеу машинасын пайдалану кезінде еңбекті қорғау және қауіпсіздік техникасы талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Тұқымды дәрілеудің технологиялық процесін орындау

Машықтар:
1.Тұқым мен дәрілеу қоспасын жабдыққа тиеу.
2.Тұқым мен жұмыс ерітіндісінің біркелкі берілуін реттеу.
3.Белгіленген технологияға сәйкес тұқымды дәрілеу жұмыстарын орындау.
Білімдер:
1.Мақтаның егістік тұқымдарын дәрілеу технологиясы.
2.Дәрілеу препараттарының шығыс нормалары және оларды қолдану талаптары.
3.Дәріленген тұқымдардың сапасын бақылау тәртібі.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

3-дағды:
Дәрілеудің технологиялық процесін бақылау

Машықтар:
1.Дәрілеудің технологиялық параметрлерінің сақталуын бақылау.
2.Өз құзыреті шегінде жабдық жұмысының ауытқуларын анықтау және жою.
3.Өңделген тұқымдардың сапасын бақылау және белгіленген өндірістік құжаттаманы жүргізу.
Білімдер:
1.Тұқымды дәрілеу процесінің технологиялық параметрлері.
2.Дәрілеу машинасының, таразы жабдығының және қосалқы механизмдердің құрылысы.
3.Дәрілеу препараттарымен жұмыс істеу кезінде еңбекті қорғау, өрт және экологиялық қауіпсіздік талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Күйзеліске тұрақтылық
Шыдамдылық
Тез шешім қабылдай білу
Командада жұмыс істей білу
Мақсаткерлік
Дәлдік
Мейірімділік

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1."Пестицидтердің (улы химикаттардың) қауіпсіздігіне қойылатын талаптар" техникалық регламенті – пестицидтерді өндіруге, сақтауға, тасымалдауға, өткізуге және қолдануға қойылатын міндетті талаптарды белгілейді.
2.ҚР СТ 1403-2005 "Мақта шикізаты. Техникалық шарттар" – мақта шикізатының сапасына қойылатын талаптарды, қабылдау қағидаларын, сынау әдістерін, тасымалдау және сақтау талаптарын белгілейді.
3.ҚР СТ 643-2006 "Мақта шикізаты. Сынамаларды іріктеу әдістері" – мақта шикізатының сапасын бақылау кезінде сынамаларды іріктеу тәртібін белгілейді.
4.ҚР СТ 1593-2006 "Мақта шикізаты. Ластануын анықтау әдістері" – мақта шикізатының ластануын анықтау әдістерін белгілейді.
5.ҚР СТ 644-2006 "Мақта шикізаты. Ылғалдылығын анықтау әдістері" – мақта шикізатының ылғалдылығын анықтау әдістерін белгілейді.
6.ҚР СТ 1594-2006 "Мақта шикізаты. Өнеркәсіптік сұрпын анықтау әдістері" – мақта шикізатының өнеркәсіптік сұрпын анықтау әдістерін белгілейді.

СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ деңгейі:

Кәсіп атауы:

5

Өсімдікті қорғау жөніндегі агроном (біліктілік денгейі орташа)

3

Зиянкестермен күресуші жұмыскерлер

12. "Өсімдіктерді қорғау жөніндегі агроном" кәсіп карточкасы:

Топ коды:

2132-2

Қызмет атауының коды:

2132-2-001

Кәсіп атауы:

Өсімдіктерді қорғау жөніндегі агроном

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

6

СБШ бойынша қосалғы біліктілік деңгейі:


БТБА, БА және басқа да, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

"Ауыл шаруашылығы ұйымдарының басшылары мен мамандары лауазымдарының үлгілік біліктілік сипаттамаларын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2019 жылғы 21 тамыздағы № 307 бұйрығы (Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2019 жылғы 22 тамызда № 19280 болып тіркелген).
2-бөлім. Мамандар лауазымдары
17-параграф. Өсімдіктерді қорғау жөніндегі агроном

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
Жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура);
орта білімнен кейінгі (қолданбалы бакалавриат).

Мамандық: Агрономия

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

І санатты өсімдіктерді қорғау және карантин жөніндегі агроном:
Өсімдік шаруашылығы даярлау бағыттары бойынша жоғары білім (немесе бакалавриат, магистратура, философия докторы (PhD), бейіні бойынша доктор) және ІІ санатты өсімдіктерді қорғау және карантин жөніндегі агроном лауазымында кемінде 3 жыл жұмыс өтілі болуы тиіс.
ІІ санатты өсімдіктерді қорғау және карантин жөніндегі агроном:
Өсімдік шаруашылығы даярлау бағыттары бойынша жоғары білім (немесе бакалавриат, магистратура, философия докторы (PhD), бейіні бойынша доктор) және өсімдіктерді қорғау және карантин жөніндегі агроном лауазымында кемінде 3 жыл жұмыс өтілі болуы тиіс немесе "Агрономия" мамандығы бойынша техникалық және кәсіптік (орта арнаулы, орта кәсіптік) білім және санаты жоқ агроном лауазымында кемінде 5 жыл жұмыс өтілі болуы тиіс.
Өсімдіктерді қорғау және карантин жөніндегі агроном:
Өсімдік шаруашылығы даярлау бағыттары бойынша жоғары білім (немесе бакалавриат, магистратура, философия докторы (PhD), бейіні бойынша доктор) немесе "Агрономия" мамандығы бойынша техникалық және кәсіптік (орта арнаулы, орта кәсіптік) білім. Жұмыс өтіліне талап қойылмайды.

Формалды емес және информалды біліммен байланыс:


Кәсіптің басқа мүмкін атаулары:

2132-1-001 Агроном
1310-1-001 Бас агроном

Қызметтің негізгі мақсаты:

Мақта егістерін зиянкестерден, аурулардан, арамшөптерден және карантиндік объектілерден қорғау жөніндегі іс-шараларды ұйымдастыру және жүргізу, егістіктердің фитосанитариялық қолайлы жағдайын қамтамасыз ету, сондай-ақ өсімдіктерді қорғау құралдарын қауіпсіз қолдануды ұйымдастыру.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1.Мақта егістерінің фитосанитариялық мониторингін ұйымдастыру.
2.Мақтаны зиянкестерден, аурулардан және арамшөптерден қорғау жөніндегі іс-шараларды ұйымдастыру және бақылау.

Қосымша еңбек функциялары:


1-еңбек функциясы: Мақта егістерінің фитосанитариялық мониторингін ұйымдастыру

1-дағды:
Егістіктерге фитосанитариялық зерттеу жүргізу

Машықтар:
1.Мақта егістеріне фитосанитариялық зерттеу жүргізу.
2.Арамшөптердің таралу дәрежесін, зиянкестер мен аурулардың таралуын анықтау.
3.Егістіктің фитосанитариялық жағдайын бағалау және зиянды организмдердің таралуын болжау.
Білімдері:
1.Мақта зиянкестерінің, ауру қоздырғыштарының және арамшөптердің биологиялық ерекшеліктері.
2.Фитосанитариялық мониторинг жүргізу әдістері.
3.Зияндылықтың экономикалық шегі.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Мониторинг нәтижелерін талдау және өсімдіктерді қорғау іс-шараларын жоспарлау

Машықтар:
1.Фитосанитариялық зерттеу нәтижелерін талдау.
2.Қорғау іс-шараларын жүргізу қажеттілігін айқындау.
3.Өсімдіктерді қорғау жөніндегі іс-шаралар жоспарын әзірлеу.
Білімдері:
1.Фитосанитариялық жағдайды бағалау әдістемелері.
2.Құжаттама мен есептілікті жүргізу қағидалары.
3.Мониторинг нәтижелерін есепке алудың цифрлық технологиялары.


Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді


3-дағды:
Фитосанитариялық мониторинг кезінде жасанды интеллект технологияларын пайдалану

Машықтар:
1.Мақта егістіктерінің фитосанитариялық жай-күйін талдау үшін жасанды интеллект жүйелерін пайдалану.
2.Жасанды интеллектті қолдана отырып, зиянкестердің, аурулардың және арамшөптердің таралуын болжау нәтижелерін түсіндіру.
3.Өсімдіктерді қорғау жөніндегі іс-шараларды жоспарлау кезінде шешім қабылдауды қолдайтын цифрлық жүйелердің ұсынымдарын пайдалану.
Білімдер:
1.Өсімдіктерді қорғау саласында жасанды интеллект технологияларын қолдану негіздері.
2.Егістіктердің фитосанитариялық жай-күйін мониторингтеуге арналған цифрлық платформалар.
3.Агрономиялық шешімдер қабылдау кезінде жасанды интеллектті қолданудың ерекшеліктері мен шектеулері.


Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-еңбек функциясы: Мақтаны зиянкестерден, аурулардан және арамшөптерден қорғау жөніндегі іс-шараларды ұйымдастыру және бақылау

1-дағды:
Өсімдіктерді қорғау құралдарын қолдануды ұйымдастыру

Машықтар:
1.Пестицидтерге, биологиялық препараттарға және жеке қорғаныш құралдарына қажеттілікті айқындау.
2.Өсімдіктерді қорғау бойынша химиялық, биологиялық және агротехникалық іс-шараларды ұйымдастыру.
3.Өсімдіктерді қорғау құралдарын қолдану регламенттерінің сақталуын бақылау.
Білімдер:
1.Қазақстан Республикасының өсімдіктерді қорғау және өсімдіктер карантині саласындағы заңнамасы.
2.Пестицидтерді қолдану регламенттері.
3.Өсімдіктерді химиялық, биологиялық және интеграцияланған қорғау технологиялары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Өсімдіктерді қорғау іс-шараларының тиімділігін бақылау

Машықтар:
1.Жүргізілген қорғау іс-шараларының тиімділігін бағалау.
2.Пестицидтермен жұмыс істеу кезінде еңбек қауіпсіздігі, еңбекті қорғау, экологиялық және санитариялық талаптардың сақталуын бақылау.
3.Өсімдіктерді қорғау құралдарын қауіпсіз сақтауын, есепке алынуын және ұтымды пайдаланылуын ұйымдастыру.
Білімдер:
1.Қорғау іс-шараларының биологиялық және шаруашылық тиімділігін бағалау әдістері.
2.Пестицидтермен жұмыс істеу кезіндегі еңбек қауіпсіздігі, еңбекті қорғау, өрт және экологиялық қауіпсіздік талаптары.
3.Өсімдіктерді қорғау құралдарын сақтау, тасымалдау және есепке алу қағидалары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді


3-дағды:
Фитосанитариялық мониторингте цифрлық технологияларды пайдалану

Машықтар:
1.Егістіктердің фитосанитариялық жай-күйі бойынша электрондық деректер базасын жүргізу.
2.Зиянкестер мен аурулардың таралуын болжауға арналған цифрлық бағдарламаларды пайдалану.
3.Басқарушылық шешімдер қабылдау үшін мониторинг нәтижелерін талдау.
Білімдер:
1.Заманауи цифрлық мониторинг жүйелері.
2.Геоақпараттық жүйелермен және электрондық дерекқорлармен жұмыс істеу негіздері.
3.Зиянды организмдердің таралуын болжау әдістері.


Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Командада жұмыс істей білу
Мақсаткерлік
Тәртіптілік
Дәлдік
Аналитикалық ойлау
Сыпайылық
Мейірімділік
Төзімділік пен еңбексүйгіштік
Орындаушылық
Міндеттеме

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1."Пестицидтердің (улы химикаттардың) қауіпсіздігіне қойылатын талаптар" техникалық регламенті – пестицидтерді өндіруге, сақтауға, тасымалдауға, өткізуге және қолдануға қойылатын міндетті талаптарды белгілейді.
2.ҚР СТ 1403-2005 "Мақта шикізаты. Техникалық шарттар" – мақта шикізатының сапасына қойылатын талаптарды, қабылдау қағидаларын, сынау әдістерін, тасымалдау және сақтау талаптарын белгілейді.
3.ҚР СТ 643-2006 "Мақта шикізаты. Сынамаларды іріктеу әдістері" – мақта шикізатының сапасын бақылау кезінде сынамаларды іріктеу тәртібін белгілейді.
4.ҚР СТ 1593-2006 "Мақта шикізаты. Ластануын анықтау әдістері" – мақта шикізатының ластануын анықтау әдістерін белгілейді.
5.ҚР СТ 644-2006 "Мақта шикізаты. Ылғалдылығын анықтау әдістері" – мақта шикізатының ылғалдылығын анықтау әдістерін белгілейді.
6.ҚР СТ 1594-2006 "Мақта шикізаты. Өнеркәсіптік сұрпын анықтау әдістері" – мақта шикізатының өнеркәсіптік сұрпын анықтау әдістерін белгілейді.

СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ деңгейі:

Кәсіп атауы:

6

Суармалы жер және су пайдалану жөніндегі агроном

4

Білікті ауыл шаруашылығы (егін дақылдары) жұмыскері

13. "Техник-мелиоратор" кәсіп карточкасы:

Топ коды:

3142-0

Қызмет атауының коды:

3142-0-022

Кәсіп атауы:

Техник-мелиоратор

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

5

СБШ бойынша қосалғы біліктілік деңгейі:


БТБА, БА және басқа да, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:


Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
орта білімнен кейінгі (қолданбалы бакалавриат);
Негізгі орта білім.

Мамандық:
Экология және табиғатты қорғау қызметі (түрлері бойынша)

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:


Формалды емес және информалды біліммен байланыс:


Кәсіптің басқа мүмкін атаулары:

3142-0-018 Техник-гидромелиоратор
1310-1-014 Бас мелиоратор

Қызметтің негізгі мақсаты:

Мақта өсіру кезінде оңтайлы су режимін қалыптастыру мақсатында суару суын тиімді пайдалануды ұйымдастыруды қамтамасыз ету, мелиорациялық жүйелерді пайдалану және оларға техникалық қызмет көрсетуді ұйымдастыру.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1.Мақта өсіру кезінде су пайдалануды ұйымдастыру және суару режимін қамтамасыз ету.
2.Мелиорациялық жүйелерді пайдалану, техникалық қызмет көрсету және жөндеу.


Қосымша еңбек функциялары:


1-еңбек функциясы:
Мақта өсіру кезінде су пайдалануды ұйымдастыру және суару режимін қамтамасыз ету

1-дағды:
Суару режимін жоспарлау және ұйымдастыру

Машықтар:
1.Су пайдалану жоспарлары мен суару кестелерін әзірлеу.
2.Топырақ-климат жағдайларын ескере отырып, мақтаның суару суына қажеттілігін анықтау.
3.Белгіленген суару режимінің сақталуын бақылау.
Білімдер:
1.Мақтаны суару технологиясы.
2.Ауыл шаруашылығы дақылдарын суару нормалары мен режимдері.
3.Суару желілерін пайдалану ерекшеліктері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Суару суын пайдалану тиімділігін бақылау

Машықтар:
1.Суару жүйелерінің жұмыс тиімділігін бағалау.
2.Судың берілуін бақылау және су шығынын болдырмау.
3.Су пайдаланудың тиімділігін арттыру және жердің мелиорациялық жағдайын жақсарту бойынша ұсыныстар әзірлеу.
Білімдері:
1.Гидрометрия және су ресурстарын есепке алу негіздері.
2.Топырақтың тұздануы мен батпақтануының алдын алу әдістері.
3.Мелиорация және су пайдалану саласындағы нормативтік құжаттар.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-еңбек функциясы: Мелиорациялық жүйелерді пайдалану, техникалық қызмет көрсету және жөндеу

1-дағды:
Мелиорациялық объектілерді пайдалану мен техникалық қызмет көрсетуді ұйымдастыру

Машықтар:
1.Мелиорациялық желілер мен гидротехникалық құрылыстардың техникалық жай-күйін бақылау.
2.Суару жүйелеріне техникалық қызмет көрсетуді ұйымдастыру.
3.Жабдықтар мен құрылыстарды қауіпсіз пайдалануды қамтамасыз ету.
Білімдер:
1.Мелиорациялық жүйелердің құрылысы және жұмыс істеу қағидаттары.
2.Мелиорациялық объектілерді техникалық пайдалану қағидалары.
3.Еңбек қауіпсіздігі, еңбекті қорғау, өрт және экологиялық қауіпсіздік талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Мелиорациялық жүйелерді жөндеу және қалпына келтіру жұмыстарын ұйымдастыру

Машықтар:
1.Мелиорациялық объектілердің техникалық жай-күйін анықтау және ақауларын айқындау.
2.Жөндеу жұмыстарын жоспарлау және ұйымдастыру.
3.Мелиорациялық жүйелерді пайдалану және жөндеу бойынша техникалық және есептік құжаттаманы жүргізу.
Білімдер:
1.Мелиорациялық объектілердің техникалық жай-күйін диагностикалау әдістері.
2.Жөндеу жұмыстарын ұйымдастыру және техникалық құжаттаманы ресімдеу тәртібі.
3.Жөндеу жұмыстарын материалдық-техникалық қамтамасыз етуге қойылатын талаптар.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Күйзеліске тұрақтылық
Тез шешім қабылдай білу
Командада жұмыс істей білу
Күйзеліске тұрақтылық
Тез шешім қабылдай білу
Командада жұмыс істей білу

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1."Пестицидтердің (улы химикаттардың) қауіпсіздігіне қойылатын талаптар" техникалық регламенті – пестицидтерді өндіруге, сақтауға, тасымалдауға, өткізуге және қолдануға қойылатын міндетті талаптарды белгілейді.
2.ҚР СТ 1403-2005 "Мақта шикізаты. Техникалық шарттар" – мақта шикізатының сапасына қойылатын талаптарды, қабылдау қағидаларын, сынау әдістерін, тасымалдау және сақтау талаптарын белгілейді.
3.ҚР СТ 643-2006 "Мақта шикізаты. Сынамаларды іріктеу әдістері" – мақта шикізатының сапасын бақылау кезінде сынамаларды іріктеу тәртібін белгілейді.
4.ҚР СТ 1593-2006 "Мақта шикізаты. Ластануын анықтау әдістері" – мақта шикізатының ластануын анықтау әдістерін белгілейді.
5.ҚР СТ 644-2006 "Мақта шикізаты. Ылғалдылығын анықтау әдістері" – мақта шикізатының ылғалдылығын анықтау әдістерін белгілейді.
6.ҚР СТ 1594-2006 "Мақта шикізаты. Өнеркәсіптік сұрпын анықтау әдістері" – мақта шикізатының өнеркәсіптік сұрпын анықтау әдістерін белгілейді.

СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ деңгейі:

Кәсіп атауы:

6

Суармалы жер және су пайдалану жөніндегі агроном

4

Мақта тұқымдарын дәрілеуші

14. "Суармалы жер және су пайдалану жөніндегі агроном" кәсіп карточкасы:

Топ коды:

2132-1

Қызмет атауының коды:

2132-1-003

Кәсіп атауы:

Суармалы жер және су пайдалану жөніндегі агроном

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

6

СБШ бойынша қосалғы біліктілік деңгейі:


БТБА, БА және басқа да, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

"Ауыл шаруашылығы ұйымдарының басшылары мен мамандары лауазымдарының үлгілік біліктілік сипаттамаларын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2019 жылғы 21 тамыздағы № 307 бұйрығы (Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2019 жылғы 22 тамызда № 19280 болып тіркелген).
2-бөлім. Мамандар лауазымдары
1-параграф. Агроном

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура);
Орта білімнен кейінгі (қолданбалы бакалавриат).

Мамандық: Агрономия

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

І санатты: жоғары білім (және/немесе бакалавр, магистратура, философия докторы РhD, бейіні бойынша доктор) өсімдік шаруашылығы бағыттары бойынша және ІІ лауазымдағы агроном лауазымында жұмыс өтілі 3 жылдан кем емес;
ІІ санатты: жоғары білім (және/немесе бакалавр, магистратура, философия докторы РhD, бейіні бойынша доктор) өсімдік шаруашылығы бағыттары бойынша және кәсіптік қызмет бағыты бойынша жұмыс өтілі 3 жылдан кем емес немесе техникалық және кәсіптік (арнаулы орта, орта кәсіптік) (агрономия) мамандығы бойынша білімі және агроном лауазымында жұмыс өтілі 5 жылдан кем емес;
Санаты жоқ агроном: жоғары білім (және/немесе бакалавр, магистратура, философия докторы РhD, бейіні бойынша доктор) өсімдік шаруашылығы бағыттары бойынша және кәсіптік қызмет бағыты бойынша жұмыс өтілі 3 жылдан кем емес немесе техникалық және кәсіптік (арнаулы орта, орта кәсіптік) агрономия мамандығы бойынша білімі жұмыс өтіліне талап қойылмайды.

Формалды емес және информалды біліммен байланыс:


Кәсіптің басқа мүмкін атаулары:

2132-9-005 Су ресурстары және суды пайдалану жөніндегі маман

Қызметтің негізгі мақсаты:

Мақта өсіру кезінде суармалы жерлер мен су ресурстарын тиімді пайдалануды ұйымдастыру, оңтайлы су режимін қамтамасыз ету, топырақ құнарлылығын сақтау және дақылдың өнімділігін арттыру.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1.Суармалы жерлер мен су ресурстарын ұтымды пайдалануды ұйымдастыру.
2.Суармалы жерлерде мақта өсіру кезіндегі агротехникалық іс-шараларды ұйымдастыру.

Қосымша еңбек функциялары:


1-еңбек функциясы:
Суармалы жерлер мен су ресурстарын ұтымды пайдалануды ұйымдастыру

1-дағды:
Суармалы егіншілік жүйесін жоспарлау

Машықтар:
1.Топырақ-климаттық жағдайларды ескере отырып, суармалы жерлерді пайдалану жоспарларын әзірлеу.
2.Суармалы жерлерде ауыспалы егісті ұйымдастыру және мақта егістерін орналастыру.
3.Егістіктің суару суына қажеттілігін анықтап, суару кестелерін әзірлеу.
Білімдері:
1.Суармалы жерлерде мақта өсіру технологиясы.
2.Мелиорация, су пайдалану және ауыспалы егісті ұйымдастыру негіздері.
3.Ауыл шаруашылығы дақылдарын суару нормалары мен режимдері.


Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді


2-дағды:
Су режимі мен топырақтың жай-күйін бақылау

Машықтар:
1.Жердің су режимі мен мелиорациялық жай-күйін бағалау.
2.Топырақ және агрохимиялық зерттеулердің нәтижелерін талдау.
3.Топырақтың тұздануының, батпақтануының және деградациясының алдын алу жөніндегі іс-шараларды әзірлеу.
Білімдер:
1.Топырақтың мелиорациялық жай-күйін бағалау әдістері.
2.Топырақтану және агрохимия негіздері.
3.Суармалы жерлерде топырақ құнарлылығын арттыру әдістері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-еңбек функциясы: Суармалы жерлерде мақта өсіру кезіндегі агротехникалық іс-шараларды ұйымдастыру

1-дағды:
Мақта өсірудің технологиялық процестерін ұйымдастыру

Машықтар:
1.Мақтаның өсуі мен даму кезеңдері сәйкес агротехникалық іс-шараларды жоспарлау.
2.Топырақты өңдеу, себу, егісті күтіп-баптау және суару технологияларының сақталуын бақылау.
3.Материалдық, еңбек және су ресурстарын ұтымды пайдалануды қамтамасыз ету.
Білімдері:
1.Мақта өсіру технологиясы.
2.Мақтаны өсірудің заманауи агротехникалық тәсілдері.
3.Еңбекті қорғау, экологиялық қауіпсіздік және табиғи ресурстарды ұтымды пайдалану талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

2-дағды:
Жер және су ресурстарын пайдалану тиімділігін талдау

Машықтар:
1.Суармалы жерлер мен су ресурстарын пайдалану тиімділігін талдау.
2.Агрономиялық құжаттаманы және өндірістік есептілікті жүргізу.
3.Мақта-шикізаты өндірісінің өнімділігі мен тиімділігін арттыру бойынша ұсыныстар әзірлеу.
Білімдер:
1.Жер және су ресурстарын пайдалану тиімділігін талдау әдістері.
2.Өндірістік құжаттама мен есептілікті жүргізу тәртібі.
3.Ауыл шаруашылығы өндірісі экономикасының негіздері және өсімдік шаруашылығындағы цифрлық технологиялар негіздері.


Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді


3-дағды:
Суармалы жерлерді басқаруда жасанды интеллект технологияларын пайдалану

Машықтар:
1.Жер және су ресурстарын пайдалану тиімділігін талдау үшін жасанды интеллект технологияларын пайдалану.
2.Суару қажеттілігін болжаудың цифрлық модельдерін қолдану.
3.Суару режимін жоспарлау кезінде интеллектуалды жүйелердің ұсынымдарын пайдалану.
Білімдер:
1.Су ресурстарын басқаруда жасанды интеллект технологияларын қолдану негіздері.
2.Топырақтың жай-күйі мен су режимін мониторингтеудің цифрлық жүйелері.
3.Жерді қашықтан зондтау деректерін талдау әдістері.


Дағдыны тану мүмкіндігі:

Талап етілмейді

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Стратегиялық ойлау
Күйзеліске тұрақтылық
Тез шешім қабылдай білу
Көшбасшылық

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

1."Пестицидтердің (улы химикаттардың) қауіпсіздігіне қойылатын талаптар" техникалық регламенті – пестицидтерді өндіруге, сақтауға, тасымалдауға, өткізуге және қолдануға қойылатын міндетті талаптарды белгілейді.
2.ҚР СТ 1403-2005 "Мақта шикізаты. Техникалық шарттар" – мақта шикізатының сапасына қойылатын талаптарды, қабылдау қағидаларын, сынау әдістерін, тасымалдау және сақтау талаптарын белгілейді.
3.ҚР СТ 643-2006 "Мақта шикізаты. Сынамаларды іріктеу әдістері" – мақта шикізатының сапасын бақылау кезінде сынамаларды іріктеу тәртібін белгілейді.
4.ҚР СТ 1593-2006 "Мақта шикізаты. Ластануын анықтау әдістері" – мақта шикізатының ластануын анықтау әдістерін белгілейді.
5.ҚР СТ 644-2006 "Мақта шикізаты. Ылғалдылығын анықтау әдістері" – мақта шикізатының ылғалдылығын анықтау әдістерін белгілейді.
6.ҚР СТ 1594-2006 "Мақта шикізаты. Өнеркәсіптік сұрпын анықтау әдістері" – мақта шикізатының өнеркәсіптік сұрпын анықтау әдістерін белгілейді.

СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ деңгейі:

Кәсіп атауы:

7

Ауыл шаруашылығындағы басшы (басқарушы, меңгеруші)

5

Өсімдікті қорғау жөніндегі агроном (біліктілік денгейі орташа)

4-тарау. Кәсіптік стандарттың техникалық деректері

      15. Мемлекеттік органның атауы: Қазакстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі.

      16. Жоба жетекшісі: Б.Қ. Насырханова, E-mail: b.nasyrhanova@nasec.kz моб.тел.: +7 (771) 375 80 45.

      17. Әзірлеуге қатысқан ұйымдар (кәсіпорындар): Қазакстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігінің "Ұлттық аграрлық ғылыми-білім беру орталығы" коммерциялық емес акционерлік қоғамы.

      18. Авторы: С.П. Махмаджанов - "Мақта және бақша өсіру бойынша ауыл шаруашылығы тәжірибе станциясы" ЖШС-ның ауыл шаруашылығы дақылдарын селекциялау және тұқым шаруашылығы бөлімінің меңгерушісі.

      Техникалық көмек көрсетуші: М.Б. Кенжеғұлова, моб.тел.+77756033097, E-mail: m.kenzhegulova@nasec.kz.

      19. Кәсіптік біліктілік жөніндегі салалық кеңес: 2026 жылғы 5 мамырдағы № 176 бұйрық.

      20. Кәсіптік біліктілік жөніндегі ұлттық орган: 2026 жылғы 6 маусым.

      21. Қазақстан Республикасының "Атамекен" ұлттық кәсіпкерлер палатасы:

      22. Нұсқа нөмірі және шығарылған жылы: 2-нұсқа, 2026 жыл.

      23. Болжамды қайта қарау күні: 2029 жылдың тамызы.