Об утверждении профессиональных стандартов в сфере горно-металлургической промышленности

Приказ Министра промышленности и строительства Республики Казахстан от 26 августа 2025 года № 316.

      В соответствии с пунктом 5 статьи 5 Закона Республики Казахстан "О профессиональных квалификациях", ПРИКАЗЫВАЮ:

      1. Утвердить:

      1) профессиональный стандарт "Digital-технолог в горно-металлургических предприятиях" согласно приложению 1 к настоящему приказу;

      2) профессиональный стандарт "Менеджер по синхронизации производственных процессов/планировщик/корректировщик в горно-металлургических предприятиях" согласно приложению 2 к настоящему приказу;

      3) профессиональный стандарт "Разработчик решений по безопасности для горно-металлургического комплекса" согласно приложению 3 к настоящему приказу;

      4) профессиональный стандарт "Литье по выплавляемым моделям" согласно приложению 4 к настоящему приказу;

      5) профессиональный стандарт "Литье под давлением" согласно приложению 5 к настоящему приказу;

      6) профессиональный стандарт "Производство чугуна" согласно приложению 6 к настоящему приказу;

      7) профессиональный стандарт "Сталеплавильное производство" согласно приложению 7 к настоящему приказу.

      Сноска. Пункт 1 с изменениями, внесенными приказом Министра промышленности и строительства РК от 04.03.2026 № 83 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

      2. Комитету промышленности Министерства промышленности и строительства Республики Казахстан в установленном законодательством Республики Казахстан порядке обеспечить:

      1) в течение пяти календарных дней после подписания настоящего приказа направление его на казахском и русском языках в Республиканское государственное предприятие на праве хозяйственного ведения "Институт законодательства и правовой информации Республики Казахстан" Министерства юстиции Республики Казахстан для официального опубликования и включения в Эталонный контрольный банк нормативных правовых актов Республики Казахстан;

      2) размещение настоящего приказа на интернет-ресурсе Министерства промышленности и строительства Республики Казахстан.

      3. Контроль за исполнением настоящего приказа возложить на курирующего вице-министра промышленности и строительства Республики Казахстан.

      4. Настоящий приказ вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования.

      Министр Е. Нагаспаев

      СОГЛАСОВАН
Министерство труда и
социальной защиты населения
Республики Казахстан
_________________
"___" ___________ 2025 года

  Приложение 1
к приказу Министра
промышленности и
строительства
Республики Казахстан
от 26 августа 2025 года № 316

ПРОФЕССИОНАЛЬНЫЙ СТАНДАРТ
"Digital-технолог в горно-металлургических предприятиях"

Глава 1. Общие положения

      1. Область применения профессионального стандарта: Профессиональный стандарт "Digital-технолог в горно-металлургических предприятиях" разработан в соответствии со статьей 5 Закона Республики Казахстан "О профессиональных квалификациях" и может применяться при формировании требований к соискателю для приема на работу, формировании образовательных программ, в том числе обучения персонала на предприятиях, признания профессиональной квалификации работников и выпускников организаций образования, а также для решения широкого круга задач в области управления персоналом в организациях и на предприятиях.

      2. В настоящем профессиональном стандарте применяются следующие термины и определения:

      1) Modbus – открытый коммуникационный протокол, основанный на архитектуре ведущий. Широко применяется в промышленности для организации связи между электронными устройствами;

      2) Open Platform Communications Unified Architecture – промышленный стандарт коммуникационного протокола для обмена данными между различными устройствами в автоматизированных системах, таких как производственные линии, системы управления зданиями и другие промышленные процессы;

      3) Profibus – стандарт промышленной сети для обеспечения связи между автоматизированным оборудованием и контроллерами, такими как программируемые логические контроллеры. Этот стандарт широко используется в автоматизации производства и процессов, а также в других промышленных приложениях;

      4) Python – высокоуровневый, интерпретируемый, интерактивный и объектно-ориентированный язык программирования;

      5) R – язык программирования для статистической обработки данных и работы с графикой, а также свободная программная среда вычислений с открытым исходным кодом;

      6) Return on Investment или возврат инвестиций – финансовый показатель, используемый для измерения эффективности инвестиций. Он показывает, насколько хорошо инвестиции приносят прибыль по сравнению с их стоимостью. ROI рассчитывается как отношение между чистой прибылью (или убытком) от инвестиций и их первоначальной стоимостью;

      7) Structured Query Language – декларативный язык программирования, применяемый для создания, модификации и управления данными в реляционной базе данных, управляемой соответствующей системой управления базами данных;

      8) Анализ данных – процесс систематического применения статистических и/или логических методов для описания и иллюстрации, сжатия, очистки и оценки данных;

      9) Большие данные (Big Data) – это структурированные или неструктурированные массивы данных большого объема. Их обрабатывают при помощи специальных автоматизированных инструментов, чтобы использовать для статистики, анализа, прогнозов и принятия решений;

      10) Интернет вещей (Internet of Things) – концепция сети передачи данных между физическими объектами ("вещами"), оснащҰнными встроенными средствами и технологиями для взаимодействия друг с другом или с внешней средой;

      11) Информационные технологии – это область, связанная с использованием компьютеров и программного обеспечения для обработки и хранения информации, а также с передачей данных и различными формами электронной коммуникации;

      12) Ключевые показатели эффективности – это числовые выраженные в абсолютных или относительных (процентных) значениях показатели для измерения результативности и эффективности предпринятых действий;

      13) Предиктивная аналитика – это область аналитики, которая использует статистические алгоритмы, машинное обучение и моделирование данных для предсказания будущих событий на основе исторических данных;

      14) Программирование, робототехника, искусственный интеллект – В эту сферу включены разнообразные навыки, связанные с разработкой и настройкой систем искусственного интеллекта, наладкой и настройкой роботов, разработкой программ для управления производственными процессами и отдельными машинами;

      15) Системное мышление – Умение специалиста объединять (обобщать) частные факты в общую картину, строить иерархические уровни для понимания различных ситуаций (экономических, политических, деловых) и приятия долгосрочных решений. Важным качеством является понимание того, как изменение одного элемента, в последствии, отразится на других элементах;

      16) Статистический анализ – это процесс сбора, обработки и интерпретации числовых данных с целью выявления закономерностей, тенденций и взаимосвязей;

      17) Управление проектами – планирование, организация и контроль ресурсов для достижения конкретных целей проекта в рамках заданных ограничений, таких как время, бюджет и качество;

      18) Цифровизация – это изменение бизнес-процессов, культуры и экосистемы организации для адаптации к возможностям, предоставляемым цифровыми технологиями.

      3. В настоящем профессиональном стандарте применяются следующие сокращения:

      1) OPC UA – Open Platform Communications Unified Architecture;

      2) ROI – Return on Investment;

      3) SQL – Structured Query Language;

      4) ИТ – Информационные технологии;

      5) KPI – Ключевые показатели эффективности;

      6) IoT – Internet of Things;

      7) AI – Искусственный интеллект.

Глава 2. Паспорт профессионального стандарта

      4. Название профессионального стандарта: Digital-технолог в горно-металлургических предприятиях.

      5. Код профессионального стандарта: B07291039.

      6. Указание секции, раздела, группы, класса и подкласса согласно ОКЭД:

      B Горнодобывающая промышленность и разработка карьеров

      07 Добыча металлических руд

      07.2 Добыча руд, кроме железных

      07.29 Добыча прочих металлических руд

      07.29.1 Добыча и обогащение алюминийсодержащего сырья;

      B Горнодобывающая промышленность и разработка карьеров

      07 Добыча металлических руд

      07.2 Добыча руд, кроме железных

      07.29 Добыча прочих металлических руд

      07.29.2 Добыча и обогащение медной руды;

      B Горнодобывающая промышленность и разработка карьеров

      07 Добыча металлических руд

      07.2 Добыча руд, кроме железных

      07.29 Добыча прочих металлических руд

      07.29.3 Добыча и обогащение свинцово-цинковой руды;

      B Горнодобывающая промышленность и разработка карьеров

      07 Добыча металлических руд

      07.2 Добыча руд, кроме железных

      07.29 Добыча прочих металлических руд

      07.29.4 Добыча и обогащение никель-кобальтовых руд;

      B Горнодобывающая промышленность и разработка карьеров

      07 Добыча металлических руд

      07.2 Добыча руд, кроме железных

      07.29 Добыча прочих металлических руд

      07.29.5 Добыча и обогащение титаномагниевого сырья (руды);

      B Горнодобывающая промышленность и разработка карьеров

      07 Добыча металлических руд

      07.2 Добыча руд, кроме железных

      07.29 Добыча прочих металлических руд

      07.29.6 Добыча и обогащение оловянной руды;

      B Горнодобывающая промышленность и разработка карьеров

      07 Добыча металлических руд

      07.2 Добыча руд, кроме железных

      07.29 Добыча прочих металлических руд

      07.29.7 Добыча и обогащение сурьмяно-ртутных руд;

      B Горнодобывающая промышленность и разработка карьеров

      07 Добыча металлических руд

      07.2 Добыча руд, кроме железных

      07.29 Добыча прочих металлических руд

      07.29.8 Добыча драгоценных металлов и руд редких металлов;

      B Горнодобывающая промышленность и разработка карьеров

      07 Добыча металлических руд

      07.2 Добыча руд, кроме железных

      07.29 Добыча прочих металлических руд

      07.29.9 Добыча и обогащение прочих металлических руд, не включенных в другие группировки.

      7. Краткое описание профессионального стандарта: Digital-технолог в горно-металлургическом комплексе представляет собой специализацию, фокусирующуюся на внедрении и использовании цифровых технологий для улучшения и оптимизации производственных и управленческих процессов в отрасли.

      8. Перечень карточек профессий:

      1) Digital-технолог в горно-металлургических предприятиях - 6 уровень ОРК.

      2) Digital-технолог в горно-металлургических предприятиях - 4 уровень ОРК.

      3) Digital-технолог в горно-металлургических предприятиях - 5 уровень ОРК.

      4) Digital-технолог в горно-металлургических предприятиях - 7 уровень ОРК.

Глава 3. Карточки профессий

      9. Карточка профессии "Digital-технолог в горно-металлургических предприятиях":

Код группы:

2149-9

Код наименования занятия:

-

Наименование профессии:

Digital-технолог в горно-металлургических предприятиях

Уровень квалификации по ОРК:

6

подуровень квалификации по ОРК:

-

Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:

Квалификационный справочник должностей руководителей, специалистов и иных служащих приказ Министра труда и социальной защиты населения Республики Казахстан от 30 декабря 2020 года № 553 "Об утверждении Квалификационного справочника должностей руководителей, специалистов и других служащих". Зарегистрирован в Министерстве юстиции Республики Казахстан 31 декабря 2020 года № 22003.

Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
высшее образование (бакалавриат, специалитет, ординатура)

Специальность:
Автоматизация и управление технологическими процессами (по профилю)

Квалификация:
-

Уровень образования:
высшее образование (бакалавриат, специалитет, ординатура)

Специальность:
Подземная разработка месторождений полезных ископаемых

Квалификация:
-

Уровень образования:
высшее образование (бакалавриат, специалитет, ординатура)

Специальность:
Металлургия цветных металлов

Квалификация:
-

Уровень образования:
высшее образование (бакалавриат, специалитет, ординатура)

Специальность:
Металлургия черных металлов

Квалификация:
-


Уровень образования:
высшее образование (бакалавриат, специалитет, ординатура)

Специальность:
Открытая разработка месторождений полезных ископаемых

Квалификация:
-

Уровень образования:
высшее образование (бакалавриат, специалитет, ординатура)

Специальность:
Обогащение полезных ископаемых

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

Не менее 3-5 лет опыта работы на горно-металлургических предприятиях с участием в проектах цифровизации.

Связь с неформальным и информальным образованием:

Дополнительные профессиональные программы повышения квалификации в сфере ИТ: сертификации (BI- аналитика, Big Data, IoT, автоматизация); управление проектами, машинное обучение.

Другие возможные наименования профессии:

-

Основная цель деятельности:

Специалист, который отвечает за разработку, внедрение и поддержку цифровых технологий, направленных на оптимизацию производственных процессов, повышение эффективности и безопасности работы горно-металлургических предприятий.

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Сопровождение программного обеспечения и оборудования
2. Анализ требований к цифровизации производственных процессов
3. Внедрение технических решений для автоматизации и цифровизации

Дополнительные трудовые функции:

-

Трудовая функция 1:
Сопровождение программного обеспечения и оборудования

Навык 1:
Сопровождение программного обеспечения и оборудования

Умения:
1. Настраивать и программировать промышленные контроллеры и другое оборудование, используемое в горно-металлургической отрасли, для автоматизации добычи, переработки руды и металлургических процессов.
2. Проводить мониторинг и диагностику систем автоматизации и управления производственными процессами в горно-металлургической отрасли для предотвращения и оперативного устранения сбоев в работе.
3. Разрабатывать и внедрять процедуры регулярного технического обслуживания и обновления программного обеспечения для обеспечения надежной и бесперебойной работы систем автоматизации в горно-металлургических предприятиях.
4. Взаимодействовать с поставщиками оборудования и программного обеспечения, используемого в горно-металлургической отрасли, для решения технических вопросов и обеспечения необходимой поддержки.
5. Анализировать производственные данные, собранные с систем автоматизации и управления, для выявления возможностей улучшения работы систем и повышения эффективности производственных процессов в горно-металлургической отрасли.
6. Обучать персонал горно-металлургических предприятий использованию нового оборудования и программного обеспечения, обеспечивая их компетентность и уверенность в работе с новыми технологиями.
7. Разрабатывать техническую документацию, включая руководства пользователя, инструкции по эксплуатации и отчеты о техническом обслуживании, для обеспечения правильного использования и обслуживания оборудования и программного обеспечения в горно-металлургической отрасли.


Знания:
1. Основы работы и принципы функционирования промышленного оборудования и систем автоматизации, используемых в горно-металлургической отрасли.
2. Технические аспекты и возможности программного обеспечения для управления производственными процессами.
3. Технические характеристики и возможности промышленного оборудования и датчиков.
4. Требования к информационной безопасности и защите данных в промышленных системах.
5. Стандарты и протоколы промышленной связи (например, OPC UA, Modbus, Profibus).
6. Методы и процедуры тестирования программного обеспечения и оборудования.
7. Технические стандарты, нормативы и требования к оборудованию и программному обеспечению в горно-металлургической отрасли.
8. Процедуры и инструкции по техническому обслуживанию и ремонту оборудования.

Возможность признания навыка:

-

Трудовая функция 2:
Анализ требований к цифровизации производственных процессов

Навык 1:
Мониторинг и анализ данных для оптимизации процессов

Умения:
1. Осуществлять сбор данных с различных источников, таких как сенсоры, системы управления добычей и переработкой руды, а также операционные журналы, для последующего анализа и оптимизации производственных процессов.
2. Использовать статистические методы и аналитические инструменты для обработки и анализа данных, собранных с производственных процессов в горно-металлургической отрасли, с целью выявления закономерностей и аномалий.
3. Интерпретировать данные для выявления закономерностей, проблем и возможностей улучшения производственных процессов в горно-металлургической отрасли, предлагая решения для повышения эффективности и производительности.
4. Разрабатывать и внедрять показатели эффективности (KPIs) для мониторинга и оценки производственных операций в горно-металлургической отрасли, обеспечивая прозрачность и контроль за ключевыми аспектами производительности.
5. Создавать отчеты и представлять результаты анализа данных для поддержки принятия решений на уровне управления горно-металлургических предприятий, обеспечивая информированность руководства о текущем состоянии и возможностях улучшения производственных процессов.


Знания:
1. Детальное понимание производственных процессов в горно-металлургической отрасли и потенциальных областей для их оптимизации.
2. Знание принципов и практик мониторинга производственных данных и KPI.
3. Владение современными аналитическими программами и инструментами для визуализации данных (системы BI аналитики, системы дэшбордирования) и специализированными программными решениями для горно-металлургической отрасли.
4. Знание основ программирования для автоматизации сбора и анализа данных, в том числе с использованием языков программирования, таких как Python, R или SQL.
5. Понимание методов машинного обучения и искусственного интеллекта для прогнозирования и оптимизации процессов.
6. Осведомленность о стандартах безопасности и экологических нормах, применимых в горно-металлургической отрасли.

Возможность признания навыка:

-

Навык 2:
Проведение исследования потребностей в цифровом преобразовании производственных операций

Умения:
1. Проводить анализ производственных процессов в горно-металлургической отрасли, включая добычу, переработку руды и металлургические процессы, для выявления возможностей внедрения цифровых технологий.
2. Определять потребности горно-металлургических предприятий и формировать технические требования для внедрения цифровых решений, учитывая специфику отрасли и производственных процессов.
3. Разрабатывать и обосновывать предложения по оптимизации производственных процессов в горно-металлургической отрасли с использованием современных цифровых технологий, таких как IoT, Big Data, AI и машинное обучение.
4. Проводить оценку рисков и выгод от внедрения цифровых технологий в горно-металлургических предприятиях, учитывая специфические риски и потенциальные выгоды для отрасли.
5. Взаимодействовать с различными заинтересованными сторонами, включая производственные подразделения, ИТ-отделы и руководство горно-металлургических предприятий, для сбора информации и формирования требований к цифровым решениям.
6. Использовать методы проектного управления для планирования и реализации инициатив по цифровизации в горно-металлургической отрасли, обеспечивая эффективное управление проектами и достижение поставленных целей.
7. Проводить анализ доступных на рынке цифровых технологий и решений, применимых для горно-металлургической отрасли, и выбирать наиболее подходящие для конкретных производственных задач.

Знания:
1. Основы горно-металлургического производства, включая технологические процессы, оборудование и материалы.
2. Принципы и методы системного анализа и моделирования производственных процессов.
3. Современные тенденции и технологии в области цифровизации (например, IoT, Big Data, AI, машинное обучение).
4. Стандарты и нормативы для горно-металлургических предприятий и цифровой трансформации и автоматизации.
5. Методы сбора и анализа данных, включая статистический анализ и предиктивную аналитику.
6. Требования к информационной безопасности и защите данных в промышленных системах горно-металлургических предприятий.
7. Основы управления проектами и бизнес-анализа.

Возможность признания навыка:

-

Трудовая функция 3:
Внедрение технических решений для автоматизации и цифровизации

Навык 1:
Внедрение технических решений для автоматизации и цифровизации

Умения:
1. Анализировать новые технологические разработки и инновации в области автоматизации и цифровизации для горно-металлургической отрасли.
2. Разрабатывать технические задания и проектную документацию для внедрения систем автоматизации и цифровизации для горно-металлургических предприятий.
3. Оценивать экономическую эффективность предлагаемых решений и проводить анализ рентабельности инвестиций (ROI).


Знания:
1. Принципы и методы автоматизации промышленных процессов.
2. Технологии цифровой трансформации, включая IoT, искусственный интеллект (AI), машинное обучение, облачные вычисления и другие.
3. Основы программирования и разработки программного обеспечения, включая знание языков программирования, применимых в промышленной автоматизации.
4. Стандарты и протоколы промышленной связи (например, OPC UA, Modbus, Profibus).

Возможность признания навыка:

-

Требования к личностным компетенциям:

Системное мышление
аналитическое мышление
Математическое мышление
Внимательность
Организаторские способности
Лидерские и коммуникативные навыки
Управление изменениями
Кросс-функциональное взаимодействие
Дизайн-мышление
Управление знаниями

Список технических регламентов и национальных стандартов:

-

Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

7

Digital-технолог в горно-металлургических предприятиях

      10. Карточка профессии "Digital-технолог в горно-металлургических предприятиях":

Код группы:

2149-9

Код наименования занятия:

-

Наименование профессии:

Digital-технолог в горно-металлургических предприятиях

Уровень квалификации по ОРК:

4

подуровень квалификации по ОРК:

-

Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:

-

Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
ТиПО (специалист среднего звена)

Специальность:
Металлургия цветных металлов

Квалификация:
-

Уровень образования:
ТиПО (специалист среднего звена)

Специальность:
Металлургия черных металлов

Квалификация:
-

Уровень образования:
ТиПО (специалист среднего звена)

Специальность:
Литейное производство

Квалификация:
-

Уровень образования:
ТиПО (специалист среднего звена)

Специальность:
Подземная разработка месторождений полезных ископаемых

Квалификация:
-

Уровень образования:
ТиПО (специалист среднего звена)

Специальность:
Открытая разработка месторождений полезных ископаемых

Квалификация:
-


Уровень образования:
ТиПО (специалист среднего звена)

Специальность:
Обогащение полезных ископаемых

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

От 1 до 2 лет работы в горно-металлургической отрасли или смежных направлениях с участием в проектах цифровизации и автоматизации производственных процессов.

Связь с неформальным и информальным образованием:

Основы ИТ, вводная автоматизация, базовая аналитика данных.

Другие возможные наименования профессии:

-

Основная цель деятельности:

Участие в сопровождении цифровых технологий, направленных на оптимизацию производственных процессов горно-металлургических предприятий.

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Содействие в проведении анализа потребностей в цифровом преобразовании производственных операций
2. Сопровождение программного обеспечения и оборудования

Дополнительные трудовые функции:

-

Трудовая функция 1:
Содействие в проведении анализа потребностей в цифровом преобразовании производственных операций

Навык 1:
Сбор данных для анализа требований

Умения:
1. Осуществлять сбор данных для анализа возможностей цифровизации в горно-металлургической отрасли, включая мониторинг производственных процессов, оборудования и систем управления.
2. Поддерживать взаимодействия с командой для формирования технических требований под руководством старшего специалиста, с учетом специфики горно-металлургических предприятий и их производственных нужд.

к цифровизации производственных процессов

Знания:
1. Основы горно-металлургического производства и базовые технологические процессы.
2. Основы анализа данных и цифрового моделирования.

Возможность признания навыка:

-

Трудовая функция 2:
Сопровождение программного обеспечения и оборудования

Навык 1:
Работа с программным обеспечением и оборудованием

Умения:
1. Осуществлять базовую настройку и диагностику программного обеспечения и оборудования, используемого в горно-металлургической отрасли, включая системы автоматизации и контроля производственных процессов.
2. Собирать данные для мониторинга работы систем, таких как системы управления добычей и переработкой руды, и передавать их старшим специалистам для анализа и принятия решений.
3. Участвовать в тестировании программного обеспечения и оборудования, применяемого в горно-металлургических предприятиях, на предмет сбоев и неполадок, обеспечивая бесперебойную работу производственных процессов.
4. Производить мелкий ремонт и обслуживание используемого в работе оборудования.


Знания:
1. Основы работы промышленного оборудования и программного обеспечения.
2. Основы горно-металлургического производства и базовые технологические процессы.
3. Простейшие методы технического обслуживания и диагностика оборудования.
4. Базовые принципы информационной безопасности в промышленных системах.

Возможность признания навыка:

-

Требования к личностным компетенциям:

Внимательность
Аккуратность
Базовые навыки командной работы
Стрессоустойчивость
Базовые аналитические навыки
Дисциплина
Управление изменениями
Кросс-функциональное взаимодействие
Дизайн-мышление
Управление знаниями

Список технических регламентов и национальных стандартов:

-

Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

7

Digital-технолог в горно-металлургических предприятиях

6

Digital-технолог в горно-металлургических предприятиях

5

Digital-технолог в горно-металлургических предприятиях

      11. Карточка профессии "Digital-технолог в горно-металлургических предприятиях":

Код группы:

2149-9

Код наименования занятия:

-

Наименование профессии:

Digital-технолог в горно-металлургических предприятиях

Уровень квалификации по ОРК:

5

подуровень квалификации по ОРК:

-

Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:

-

Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
послесреднее образование (прикладной бакалавриат)

Специальность:
Подземная разработка месторождений полезных ископаемых

Квалификация:
-

Уровень образования:
послесреднее образование (прикладной бакалавриат)

Специальность:
Металлургия цветных металлов

Квалификация:
-

Уровень образования:
послесреднее образование (прикладной бакалавриат)

Специальность:
Металлургия черных металлов

Квалификация:
-

Уровень образования:
послесреднее образование (прикладной бакалавриат)

Специальность:
Автоматизация и управление технологическими процессами (по профилю)

Квалификация:
-

Уровень образования:
послесреднее образование (прикладной бакалавриат)

Специальность:
Открытая разработка месторождений полезных ископаемых

Квалификация:
-

Уровень образования:
послесреднее образование (прикладной бакалавриат)

Специальность:
Обогащение полезных ископаемых

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

От 2 до 3 лет работы в горно-металлургической отрасли или смежных направлениях с участием в проектах цифровизации и автоматизации производственных процессов.

Связь с неформальным и информальным образованием:

Курсы повышения квалификации в сфере ИТ: база данных (SQL), основы Python; промышленная автоматизация, участие в тренингах по цифровым технологиям.

Другие возможные наименования профессии:

-

Основная цель деятельности:

Выполнение задач по поддержке и внедрению цифровых технологий на горно-металлургических предприятиях с целью повышения эффективности простых производственных процессов.

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Содействие в проведении анализа потребностей в цифровом преобразовании производственных операций
2. Сопровождение программного обеспечения и оборудования
3. Участие во внедрении простых технических решений для автоматизации и цифровизации

Дополнительные трудовые функции:

-

Трудовая функция 1:
Содействие в проведении анализа потребностей в цифровом преобразовании производственных операций

Навык 1:
Сбор данных для анализа требований к цифровизации производственных процессов

Умения:
1. Осуществлять сбор данных для анализа возможностей цифровизации в горно-металлургической отрасли, включая сбор информации о текущих производственных процессах, оборудовании и системах управления, с целью выявления областей для внедрения цифровых технологий.
2. Поддерживать взаимодействия с командой для формирования технических требований под руководством старшего специалиста, учитывая специфические потребности и условия горно-металлургических предприятий, а также обеспечивая интеграцию цифровых решений в существующие производственные процессы.


Знания:
1. Основы горно-металлургического производства и базовые технологические процессы.
2. Основы анализа данных и цифрового моделирования.

Возможность признания навыка:

-

Трудовая функция 2:
Сопровождение программного обеспечения и оборудования

Навык 1:
Работа с программным обеспечением и оборудованием

Умения:
1. Осуществлять базовую настройку и диагностику программного обеспечения и оборудования, используемого в горно-металлургической отрасли, включая системы автоматизации добычи, переработки руды и металлургических процессов.
2. Собирать данные для мониторинга работы систем, таких как системы управления добычей, переработкой и металлургическими процессами, и передавать их старшим специалистам для анализа и оптимизации производственных процессов.
3. Участвовать в тестировании программного обеспечения и оборудования, применяемого в горно-металлургических предприятиях, на предмет сбоев и неполадок, обеспечивая надежность и эффективность производственных операций.
4. Производить мелкий ремонт и обслуживание используемого в работе оборудования.


Знания:
1. Основы работы промышленного оборудования и программного обеспечения.
2. Основы горно-металлургического производства и базовые технологические процессы.
3. Простейшие методы технического обслуживания и диагностика оборудования.
4. Базовые принципы информационной безопасности в промышленных системах.

Возможность признания навыка:

-

Трудовая функция 3:
Участие во внедрении простых технических решений для автоматизации и цифровизации

Навык 1:
Участие во внедрении простых технических решений для автоматизации и цифровизации

Умения:
1. Поддерживать разработку проектной документации и технических заданий для систем автоматизации, применяемых в горно-металлургической отрасли, включая автоматизацию добычи, переработки руды и металлургических процессов.
2. Участвовать в проектировании и настройке простых систем автоматизации для горно-металлургических предприятий, выбирая оборудование под руководством старших инженеров, с учетом специфики производственных процессов и условий эксплуатации
3. Внедрять программное обеспечение и обеспечивать его интеграцию с существующими производственными процессами в горно-металлургической отрасли, обеспечивая бесперебойную работу и повышение эффективности производственных операций.


Знания:
1. Принципы и методы автоматизации производственных процессов.
2. Основы программирования и применения программного обеспечения для автоматизации.
3. Промышленные протоколы связи (Modbus, OPC UA) на базовом уровне.
4. Знание стандартов и нормативных документов, применяемых в горно-металлургической отрасли.
5. Понимание производственных процессов в горно-металлургической отрасли.

Возможность признания навыка:

-

Требования к личностным компетенциям:

Стрессоустойчивость
Внимательность
Умение работать в команде
Инициативность
Базовые организационные навыки
Навыки решения проблем
Готовность к обучению
Профессиональный подход к работе
Аналитическое мышление
Управление изменениями
Кросс-функциональное взаимодействие
Дизайн-мышление
Управление знаниями

Список технических регламентов и национальных стандартов:

-

Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

7

Digital-технолог в горно-металлургических предприятиях

6

Digital-технолог в горно-металлургических предприятиях

      12. Карточка профессии "Digital-технолог в горно-металлургических предприятиях":

Код группы:

2149-9

Код наименования занятия:

-

Наименование профессии:

Digital-технолог в горно-металлургических предприятиях

Уровень квалификации по ОРК:

7

подуровень квалификации по ОРК:

-

Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:

Квалификационный справочник должностей руководителей, специалистов и иных служащих Приказ Министра труда и социальной защиты населения Республики Казахстан от 30 декабря 2020 года № 553 "Об утверждении Квалификационного справочника должностей руководителей, специалистов и других служащих". Зарегистрирован в Министерстве юстиции Республики Казахстан 31 декабря 2020 года № 22003.

Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
послевузовское образование (магистратура, резидентура)

Специальность:
Подземная разработка месторождений полезных ископаемых

Квалификация:
-

Уровень образования:
послевузовское образование (магистратура, резидентура)

Специальность:
Металлургия цветных металлов

Квалификация:
-

Уровень образования:
послевузовское образование (магистратура, резидентура)

Специальность:
Металлургия черных металлов

Квалификация:
-

Уровень образования:
послевузовское образование (магистратура, резидентура)

Специальность:
Автоматизация и управление технологическими процессами (по профилю)

Квалификация:
-

Уровень образования:
послевузовское образование (магистратура, резидентура)

Специальность:
Открытая разработка месторождений полезных ископаемых

Квалификация:
-

Уровень образования:
послевузовское образование (магистратура, резидентура)

Специальность:
Обогащение полезных ископаемых

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

Не менее 5 лет опыта работы на горно-металлургических предприятиях с опытом руководства проектами по внедрению и сопровождению цифровых технологий.

Связь с неформальным и информальным образованием:

Дополнительные профессиональные программы повышения квалификации в сфере ИТ и области управления проектами, курсы по разработке цифровых продуктов и инновациям в ИТ, включая AI, а также тренинги по управлению персоналом, управление изменениями, стратегия цифровизации ГМК.

Другие возможные наименования профессии:

-

Основная цель деятельности:

Специалист, который отвечает за разработку, внедрение и поддержку цифровых технологий, направленных на оптимизацию производственных процессов, повышение эффективности и безопасности работы горно-металлургических предприятий. Руководство командами по цифровизации и управление проектами в рамках корпоративной стратегии.

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Внедрение и сопровождения новых решений для автоматизации и цифровизации
2. Обучение персонала работе с новыми цифровыми инструментами
3. Контроль реализации проектов, управление рисками и ресурсами
4. Обеспечение взаимодействия между командами цифровизации и производственными подразделениями.
5. Анализ требований к цифровизации производственных процессов
6. Разработка новых технических решений для автоматизации и цифровизации

Дополнительные трудовые функции:

-

Трудовая функция 1:
Внедрение и сопровождения новых решений для автоматизации и цифровизации

Навык 1:
Сопровождение программного обеспечения и оборудования

Умения:
1. Настраивать и программировать промышленные контроллеры и другое оборудование, используемое в горно-металлургической отрасли, для автоматизации процессов добычи, переработки руды и металлургических операций.
2. Проводить мониторинг и диагностику систем автоматизации и управления производственными процессами в горно-металлургической отрасли для предотвращения и оперативного устранения сбоев в работе, обеспечивая бесперебойную работу оборудования.
3. Разрабатывать и внедрять процедуры регулярного технического обслуживания и обновления программного обеспечения для обеспечения надежной и бесперебойной работы систем автоматизации в горно-металлургических предприятиях.
4. Взаимодействовать с поставщиками оборудования и программного обеспечения, используемого в горно-металлургической отрасли, для решения технических вопросов, получения консультаций и обеспечения необходимой поддержки.
5. Анализировать производственные данные, собранные с систем автоматизации и управления, для выявления возможностей улучшения работы систем и повышения эффективности производственных процессов в горно-металлургической отрасли.
6. Производить мелкий ремонт и обслуживание используемого в работе оборудования.


Знания:
1. Основы работы и принципы функционирования промышленного оборудования и систем автоматизации, используемых в горно-металлургической отрасли.
2. Технические аспекты и возможности программного обеспечения для управления производственными процессами.
3. Технические характеристики и возможности промышленного оборудования и датчиков.
4. Требования к информационной безопасности и защите данных в промышленных системах.
5. Стандарты и протоколы промышленной связи (например, OPC UA, Modbus, Profibus).
6. Методы и процедуры тестирования программного обеспечения и оборудования.
7. Технические стандарты, нормативы и требования к оборудованию и программному обеспечению в горно-металлургической отрасли.
8. Процедуры и инструкции по техническому обслуживанию и ремонту оборудования.

Возможность признания навыка:

-

Трудовая функция 2:
Обучение персонала работе с новыми цифровыми инструментами

Навык 1:
Обучение персонала работе с новыми цифровыми инструментами

Умения:
1. Проведение тренингов и семинаров, направленных на повышение компетенций сотрудников в области новых технологий.
2. Поддержка и консультирование персонала в процессе освоения новых цифровых инструментов, включая решение возникающих вопросов и проблем.


Знания:
1. Функционал и применение новых цифровых инструментов, внедряемых в производственные процессы горно-металлургических предприятий.
2. Основные методики взрослого обучения и педагогики.
3. Принципы управления изменениями для адаптации персонала к новым рабочим процессам.

Возможность признания навыка:

-

Трудовая функция 3:
Контроль реализации проектов, управление рисками и ресурсами

Навык 1:
Контроль реализации проектов, управление рисками и ресурсами

Умения:
1. Разрабатывать и управлять планами реализации проектов по цифровизации, обеспечивая соблюдение сроков и бюджета
2. Оценивать и анализировать риски, связанные с реализацией проектов, а также разрабатывать меры по их снижению.
3. Контролировать использование ресурсов (время, финансы, человеческие ресурсы) для обеспечения эффективной работы проекта.
4. Вести переговоры и координировать работу с поставщиками и подрядчиками для минимизации рисков и оптимизации затрат.
5. Внедрять механизмы обратной связи для постоянного улучшения процессов управления проектами.


Знания:
1. Основы управления проектами и применяемые подходы.
2. Методы оценки и анализа рисков, применяемые в проектах цифровизации.
3. Принципы и методы управления ресурсами, в том числе финансовыми и человеческими, в проектах.
4. Техники бюджетирования и контроля затрат в проектах цифровой трансформации.
5. Современные инструменты управления проектами и программного обеспечения для отслеживания ресурсов и сроков.

Возможность признания навыка:

-

Трудовая функция 4:
Обеспечение взаимодействия между командами цифровизации и производственными подразделениями.

Навык 1:
Обеспечение взаимодействия между командами цифровизации и производственными подразделениями.

Умения:
1. Организовывать и поддерживать эффективное взаимодействие между командами для успешной интеграции новых цифровых решений.
2. Координировать работу межфункциональных команд, обеспечивая обмен знаниями и опытом между сотрудниками.
3. Использовать методы управления изменениями для успешной адаптации команд к новым процессам и технологиям.


Знания:
1. Принципы межфункционального взаимодействия и координации команд в рамках крупных проектов.
2. Основы производственных процессов и их интеграции с ИТ-системами в горно-металлургической отрасли.
3. Методы и подходы управления изменениями в организации для успешного внедрения цифровых технологий.
4. Принципы и методы коммуникации в условиях проектного и производственного менеджмента.

Возможность признания навыка:

-

Трудовая функция 5:
Анализ требований к цифровизации производственных процессов

Навык 1:
Проведение исследования потребностей в цифровом преобразовании производственных операций

Умения:
1. Проводить анализ текущих производственных процессов в горно-металлургической отрасли, включая добычу, переработку руды и металлургические процессы, для выявления возможностей внедрения цифровых технологий и повышения эффективности.
2. Определять потребности горно-металлургических предприятий и формировать технические требования для внедрения цифровых решений, учитывая специфику производственных процессов и бизнес-целей.
3. Разрабатывать и обосновывать предложения по оптимизации производственных процессов в горно-металлургической отрасли с использованием современных цифровых технологий, таких как IoT, Big Data, AI и машинное обучение.
4. Проводить оценку рисков и выгод от внедрения цифровых технологий в горно-металлургических предприятиях, учитывая специфические риски и потенциальные выгоды для отрасли.
5. Взаимодействовать с различными заинтересованными сторонами, включая производственные подразделения, ИТ-отделы и руководство горно-металлургических предприятий, для сбора информации и формирования требований к цифровым решениям.
6. Использовать методы проектного управления для планирования и реализации инициатив по цифровизации в горно-металлургической отрасли, обеспечивая эффективное управление проектами и достижение поставленных целей.
7. Проводить анализ доступных на рынке цифровых технологий и решений, применимых для горно-металлургической отрасли, и выбирать наиболее подходящие для конкретных производственных задач.


Знания:
1. Основы горно-металлургического производства, включая технологические процессы, оборудование и материалы.
2. Принципы и методы системного анализа и моделирования производственных процессов.
3. Современные тенденции и технологии в области цифровизации (например, IoT, Big Data, AI, машинное обучение).
4. Стандарты и нормативы для горно-металлургических предприятий и цифровой трансформации и автоматизации.
5. Методы сбора и анализа данных, включая статистический анализ и предиктивную аналитику.
6. Требования к информационной безопасности и защите данных в промышленных системах горно-металлургических предприятий.
7. Основы управления проектами и бизнес-анализа.

Возможность признания навыка:

-

Навык 2:
Мониторинг и анализ данных для оптимизации процессов

Умения:
1. Осуществлять сбор данных с различных источников, таких как сенсоры, системы управления добычей и переработкой руды, а также операционные журналы, для последующего анализа и оптимизации производственных процессов.
2. Использовать статистические методы и аналитические инструменты для обработки и анализа данных, собранных с производственных процессов в горно-металлургической отрасли, с целью выявления закономерностей и аномалий.
3. Интерпретировать данные для выявления закономерностей, проблем и возможностей улучшения производственных процессов в горно-металлургической отрасли, предлагая решения для повышения эффективности и производительности.
4. Разрабатывать и внедрять показатели эффективности (KPIs) для мониторинга и оценки производственных операций в горно-металлургической отрасли, обеспечивая прозрачность и контроль за ключевыми аспектами производительности.
5. Создавать отчеты и представлять результаты анализа данных для поддержки принятия решений на уровне управления горно-металлургических предприятий, обеспечивая информированность руководства о текущем состоянии и возможностях улучшения производственных процессов.

Знания:
1. Детальное понимание производственных процессов в горно-металлургической отрасли и потенциальных областей для их оптимизации.
2. Знание принципов и практик мониторинга производственных данных и KPI.
3. Владение современными аналитическими программами и инструментами для визуализации данных (системы BI аналитики, системы дэшбордирования) и специализированными программными решениями для горно-металлургической отрасли.
4. Знание основ программирования для автоматизации сбора и анализа данных, в том числе с использованием языков программирования, таких как Python, R или SQL.
5. Понимание методов машинного обучения и искусственного интеллекта для прогнозирования и оптимизации процессов.
6. Осведомленность о стандартах безопасности и экологических нормах, применимых в горно-металлургической отрасли.

Возможность признания навыка:

-

Трудовая функция 6:
Разработка новых технических решений для автоматизации и цифровизации

Навык 1:
Разработка новых технических решений для автоматизации и цифровизации

Умения:
1. Проводить анализ и оценку новых технологий, применимых в горно-металлургической отрасли, для выявления возможностей их внедрения и повышения эффективности производственных процессов.
2. Проектировать архитектуру систем автоматизации для горно-металлургических предприятий, включая выбор подходящего оборудования, датчиков и программного обеспечения, с учетом специфики производственных процессов.
3. Разрабатывать и интегрировать программное обеспечение для управления производственными процессами в горно-металлургической отрасли, обеспечивая автоматизацию и оптимизацию операций.
4. Настраивать и программировать промышленные контроллеры и другое оборудование, используемое в горно-металлургической отрасли, для автоматизации добычи, переработки руды и металлургических процессов.
5. Проводить тестирование и отладку систем автоматизации, применяемых в горно-металлургической отрасли, для обеспечения их надежной и безопасной работы, а также выявления и устранения возможных сбоев.
6. Взаимодействовать с инженерами и техническими специалистами горно-металлургических предприятий для сбора требований, координации работ и обеспечения успешной реализации проектов по автоматизации.
7. Оценивать экономическую эффективность предлагаемых решений по автоматизации и цифровизации, проводя анализ рентабельности инвестиций (ROI) для обоснования целесообразности внедрения новых технологий.


Знания:
1. Принципы и методы автоматизации промышленных процессов.
2. Технологии цифровой трансформации, включая IoT, искусственный интеллект (AI), машинное обучение, облачные вычисления и другие.
3. Основы программирования и разработки программного обеспечения, включая знание языков программирования, применимых в промышленной автоматизации.
4. Стандарты и протоколы промышленной связи (например, OPC UA, Modbus, Profibus).
5. Технические характеристики и возможности промышленного оборудования и датчиков.
6. Методы и инструменты проектирования систем автоматизации и цифровизации.
7. Требования к информационной безопасности и защите данных в промышленных системах.

Возможность признания навыка:

-

Требования к личностным компетенциям:

Лидерские навыки
Системное мышление
Аналитическое мышление
Математическое мышление
Внимательность
Профессиональный подход к решению проблем
Организаторские способности
Инициативность
Умение работать в команде
Умение работать самостоятельно
Стрессоустойчивость
Оперативность
Понимание значения новой информации для текущего и будущего решения проблем и принятия решений
Организованность
Дисциплина
Управление изменениями
Кросс-функциональное взаимодействие
Дизайн-мышление
Управление знаниями

Список технических регламентов и национальных стандартов:

Дополнительные сертификаты:
ISO/IEC 27001- информационная безопасность
IEC 62443- кибербезопасность промышленных систем
PMI/PRINCE2 – управление проектами
ESCO/ DigComp – цифровые компетенции ЕС

Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

6

Digital-технолог в горно-металлургических предприятиях

Глава 4. Технические данные профессионального стандарта

      13. Наименование государственного органа: Министерство промышленности и строительства Республики Казахстан.

      Исполнитель: М. Топанова, mo.topanova@mps.gov.kz.

      14. Организации (предприятия) участвующие в разработке: АО "ШалкияЦинк ЛТД"

      Исполнители: Бакитжан Айдаров, b.aidarov@zinc.kz.

      15. Отраслевой совет по профессиональным квалификациям: 25.12.2024 г.

      16. Национальный орган по профессиональным квалификациям: 30.12.2024 г.

      17. Национальная палата предпринимателей Республики Казахстан "Атамекен": -

      18. Номер версии и год выпуска: версия 1, 2024 г.

      19. Дата ориентировочного пересмотра: 31.12.2027 г.

  Приложение 2
к приказу Министра
промышленности и
строительства
Республики Казахстан
от 26 августа 2025 года № 316

ПРОФЕССИОНАЛЬНЫЙ СТАНДАРТ
"Менеджер по синхронизации производственных процессов/планировщик/корректировщик в горно-металлургических предприятиях"

Глава 1. Общие положения

      1. Область применения профессионального стандарта: Профессиональный стандарт "Менеджер по синхронизации производственных процессов/планировщик/корректировщик в горно-металлургических предприятиях" разработан в соответствии со статьей 5 Закона Республики Казахстан "О профессиональных квалификациях" и может применяться при формировании требований к соискателю для приема на работу, формировании образовательных программ, в том числе обучения персонала на предприятиях, признания профессиональной квалификации работников и выпускников организаций образования, а также для решения широкого круга задач в области управления персоналом в организациях и на предприятиях.

      2. В настоящем профессиональном стандарте применяются следующие термины и определения:

      1) Цифровые датчики – электронные устройства, которые измеряют различные физические величины, такие как температура, давление, влажность и другие, и передают полученные данные в цифровой форме для обработки компьютерными системами;

      2) Беспилотный летательный аппарат – беспилотные летательные аппараты, используемые для мониторинга и контроля производственных процессов на объектах, расположенных внутри и вне зоны прямой видимости. Они оснащены сенсорами и камерами, которые собирают информацию о состоянии оборудования и производственных процессах, обеспечивая оперативный анализ данных и принятие необходимых решений для оптимизации производства и обеспечения безопасности;

      3) Supervisory Control and Data Acquisition системы – программные комплексы, предназначенные для контроля, управления и сбора данных о производственных процессах. Они обеспечивают операторам и инженерам доступ к информации о работе оборудования и технологических параметрах через централизованный интерфейс, что позволяет эффективно управлять производством, обнаруживать и устранять неполадки, а также повышать производительность и безопасность работы предприятия;

      4) Методология Plan-Do-Check-Act – система управления качеством и непрерывного улучшения процессов, основанная на четырех основных этапах: планирование (Plan), выполнение (Do), проверка (Check) и действие (Act). Методология используется для управления и оптимизации производственных процессов, включая разработку новых технологий, повышение эффективности производства, снижение издержек и обеспечение качества продукции;

      5) SWOT-анализ – метод стратегического анализа, который используется для выявления сильных и слабых сторон предприятия, а также возможностей и угроз, с которыми оно сталкивается в своей деятельности. Акроним SWOT означает Strengths (сильные стороны), Weaknesses (слабые стороны), Opportunities (возможности) и Threats (угрозы);

      6) PESTLE-анализ – стратегический анализ, который используется для оценки внешних факторов, влияющих на деятельность предприятия в этой отрасли. Анализ включает в себя оценку политических, экономических, социальных, технологических, юридических и экологических факторов, которые могут оказать влияние на производственные операции, рыночное положение компании, законодательные требования, технологические инновации и другие аспекты бизнеса в горно-металлургической отрасли;

      7) Pareto-анализ – методология анализа, основанная на принципе Вильфредо Парето, согласно которому примерно 80% результатов достигаются за счет 20% причин. В контексте горно-металлургической отрасли, Pareto-анализ используется для идентификации наиболее существенных проблем или причин, которые приводят к нарушениям производственных процессов, потере эффективности или возникновению ошибок. Путем анализа данных и статистических показателей предприятие может выявить ключевые факторы, которые необходимо устранить или оптимизировать для улучшения производственной деятельности.

      3. В настоящем профессиональном стандарте применяются следующие сокращения:

      1) БПЛА – Беспилотный летательный аппарат;

      2) SCADA – Supervisory Control and Data Acquisition;

      3) PDCA – Plan-Do-Check-Act;

      4) SWOT – Strengths Weaknesses Opportunities Threats.

Глава 2. Паспорт профессионального стандарта

      4. Название профессионального стандарта: Менеджер по синхронизации производственных процессов/планировщик/корректировщик в горно-металлургических предприятиях.

      5. Код профессионального стандарта: B040.

      6. Указание секции, раздела, группы, класса и подкласса согласно ОКЭД:

      B Горнодобывающая промышленность и разработка карьеров

      07 Добыча металлических руд

      07.2 Добыча руд, кроме железных

      07.29 Добыча прочих металлических руд

      07.29.1 Добыча и обогащение алюминийсодержащего сырья;

      B Горнодобывающая промышленность и разработка карьеров

      07 Добыча металлических руд

      07.2 Добыча руд, кроме железных

      07.29 Добыча прочих металлических руд

      07.29.2 Добыча и обогащение медной руды;

      B Горнодобывающая промышленность и разработка карьеров

      07 Добыча металлических руд

      07.2 Добыча руд, кроме железных

      07.29 Добыча прочих металлических руд

      07.29.3 Добыча и обогащение свинцово-цинковой руды;

      B Горнодобывающая промышленность и разработка карьеров

      07 Добыча металлических руд

      07.2 Добыча руд, кроме железных

      07.29 Добыча прочих металлических руд

      07.29.4 Добыча и обогащение никель-кобальтовых руд;

      B Горнодобывающая промышленность и разработка карьеров

      07 Добыча металлических руд

      07.2 Добыча руд, кроме железных

      07.29 Добыча прочих металлических руд

      07.29.5 Добыча и обогащение титаномагниевого сырья (руды);

      B Горнодобывающая промышленность и разработка карьеров

      07 Добыча металлических руд

      07.2 Добыча руд, кроме железных

      07.29 Добыча прочих металлических руд

      07.29.6 Добыча и обогащение оловянной руды;

      B Горнодобывающая промышленность и разработка карьеров

      07 Добыча металлических руд

      07.2 Добыча руд, кроме железных

      07.29 Добыча прочих металлических руд

      07.29.7 Добыча и обогащение сурьмяно-ртутных руд;

      B Горнодобывающая промышленность и разработка карьеров

      07 Добыча металлических руд

      07.2 Добыча руд, кроме железных

      07.29 Добыча прочих металлических руд

      07.29.8 Добыча драгоценных металлов и руд редких металлов;

      B Горнодобывающая промышленность и разработка карьеров

      07 Добыча металлических руд

      07.2 Добыча руд, кроме железных

      07.29 Добыча прочих металлических руд

      07.29.9 Добыча и обогащение прочих металлических руд, не включенных в другие группировки.

      7. Краткое описание профессионального стандарта: Менеджер по синхронизации производственных процессов/планировщик/корректировщик в горно-металлургическом предприятиях осуществляет мониторинг выполнения производственных процессов на объектах, соединенных в единую производственную цепочку, но находящихся вне зоны прямой видимости друг друга. Для контроля за процессами используются данные цифровых датчиков, установленных на оборудовании, а также информация, получаемая от беспилотных летательных аппаратов (БПЛА). В случае выявления угрозы диссинхронизации производственных процессов менеджер немедленно принимает корректирующие меры. Это может включать в себя изменение порядка выполнения операций, регулировку параметров оборудования или перераспределение ресурсов для устранения возникших проблем и восстановления согласованности производственных операций в рамках цепочки производства.

      8. Перечень карточек профессий:

      1) Менеджер по синхронизации производственных процессов/планировщик/корректировщик в горно-металлургических предприятиях - 6 уровень ОРК.

Глава 3. Карточки профессий

      9. Карточка профессии "Менеджер по синхронизации производственных процессов/планировщик/корректировщик в горно-металлургических предприятиях":

Код группы:

2141-9

Код наименования занятия:

-

Наименование профессии:

Менеджер по синхронизации производственных процессов/планировщик/корректировщик в горно-металлургических предприятиях

Уровень квалификации по ОРК:

6

подуровень квалификации по ОРК:

-

Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:

-

Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
высшее образование (бакалавриат, специалитет, ординатура)

Специальность:
Геология

Квалификация:
-


Уровень образования:
высшее образование (бакалавриат, специалитет, ординатура)

Специальность:
Автоматизация и управление технологическими процессами (по профилю)

Квалификация:
-

Уровень образования:
высшее образование (бакалавриат, специалитет, ординатура)

Специальность:
Подземная разработка месторождений полезных ископаемых

Квалификация:
-

Уровень образования:
высшее образование (бакалавриат, специалитет, ординатура)

Специальность:
Металлургия цветных металлов

Квалификация:
-

Уровень образования:
высшее образование (бакалавриат, специалитет, ординатура)

Специальность:
Металлургия черных металлов

Квалификация:
-

Уровень образования:
высшее образование (бакалавриат, специалитет, ординатура)

Специальность:
Открытая разработка полезных ископаемых

Квалификация:
-

Уровень образования:
высшее образование (бакалавриат, специалитет, ординатура)

Специальность:
Обогащение полезных ископаемых

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

Наличие опыта работы на производстве в горно-металлургической отрасли не менее 3 лет

Связь с неформальным и информальным образованием:

-

Другие возможные наименования профессии:

-

Основная цель деятельности:

Обеспечение эффективного и бесперебойного функционирования производственных процессов на всех этапах производственной цепочки путем синхронизации и координации работы различных участков производства с использованием данных цифровых датчиков и БПЛА. Внесение своевременных корректировок для предотвращения рассинхронизации процессов, повышения производительности и качества продукции, а также минимизации простоев и издержек.

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Мониторинг производственных процессов
2. Оценка и предотвращение диссинхронизации
3. Планирование и корректировка производственных процессов
4. Постоянное улучшение процессов

Дополнительные трудовые функции:

-

Трудовая функция 1:
Мониторинг производственных процессов

Навык 1:
Анализ данных для определения текущего состояния производственных процессов и выявления потенциальных проблем

Умения:

1. Собирать и структурировать данные, полученные с датчиков и БПЛА.
2. Использовать аналитические инструменты и программное обеспечение для обработки данных.
3. Интерпретировать аналитические данные для выявления текущих и потенциальных проблем.
4. Составлять отчеты и представлять данные в удобной для принятия решений форме.
5. Прогнозировать и моделировать последствия выявленных проблем для производственного процесса.
6. Выдавать рекомендации по стабилизации производственных процессов.

Знания:
1. Методы и инструменты анализа данных (статистические методы, машинное обучение и т.д.).
2. Программное обеспечение для анализа данных (Excel, Power BI, специализированные системы).
3. Основы теории управления производственными процессами.
4. Принципы прогнозирования и моделирования.
5. Методы визуализации данных для представления результатов анализа.

Возможность признания навыка:

-

Навык 2:
Сбор данных с цифровых датчиков, установленных на производственном оборудовании

Умения:
1. Настраивать и калибровать цифровые датчики.
2. Собирать данные в режиме реального времени с производственного оборудования.
3. Интерпретировать показания датчиков и выявлять аномалии.
4. Поддерживать работоспособность систем сбора данных, проводить диагностику и устранять неисправности.
5. Использовать специализированное программное обеспечение для сбора и анализа данных.
6. Производить мелкий ремонт и обслуживание цифровых датчиков.

Знания:
1. Основы работы и принципы функционирования цифровых датчиков.
2. Типы датчиков и их применение в ГМК.
3. Программное обеспечение для сбора и обработки данных (SCADA-системы и аналогичные).
4. Основы электротехники и электроники для понимания работы оборудования.
5. Методы диагностики и устранения неисправностей в системах сбора данных.

Возможность признания навыка:

-

Навык 3:
Использование БПЛА для сбора визуальной и технической информации

Умения:
1. Управлять БПЛА для выполнения задач мониторинга.
2. Планировать полеты БПЛА, включая маршруты и задачи для сбора данных.
3. Собирать визуальные данные (фотографии, видео) и технические данные (тепловизионные съемки, измерения).
4. Анализировать данные, полученные с БПЛА, для выявления проблем и отклонений в производственном процессе.
5. Обслуживать и диагностировать БПЛА для обеспечения их бесперебойной работы.
6. Производить мелкий ремонт и обслуживание БПЛА.

Знания:
1. Принципы и правила управления БПЛА.
2. Законы и нормативные акты, регулирующие использование БПЛА.
3. Методы обработки и анализа визуальных и технических данных.
4. Программное обеспечение для планирования полетов и анализа данных БПЛА.
5. Основы аэродинамики и конструкции БПЛА.

Возможность признания навыка:

-

Трудовая функция 2:
Оценка и предотвращение диссинхронизации

Навык 1:
Сравнение фактических и плановых показателей, выявление отклонений

Умения:
1. Собирать фактические данные с производственных объектов и датчиков.
2. Организовывать и систематизировать плановые показатели для сравнения.
3. Поддерживать актуальность данных, регулярно обновлять информацию.
4. Использовать аналитические инструменты для сравнения фактических данных с плановыми значениями.
5. Идентифицировать и количественно оценивать отклонения от плановых показателей.
6. Выявлять тенденции и закономерности в отклонениях.
7. Проводить анализ для определения причин выявленных отклонений.
8. Документировать результаты анализа и выявленные причины.
9. Предлагать предварительные решения для устранения отклонений.

Знания:
1. Основы статистики и аналитики данных.
2. Принципы работы цифровых датчиков и систем сбора данных.
3. Программное обеспечение для анализа данных (например, Excel, Power BI, специализированные системы).
4. Основы управления производственными процессами.
5. Методы и инструменты для сравнительного анализа производственных показателей.
6. Технологические процессы и оборудование горно-металлургического комплекса.

Возможность признания навыка:

-

Навык 2:
Оперативное устранение проблем и восстановление согласованности операций

Умения:
1. Разрабатывать и оценивать различные сценарии решения выявленных проблем.
2. Определять необходимые корректирующие действия для устранения отклонений и восстановления синхронизации.
3. Оценивать ресурсы, необходимые для реализации корректирующих мер.
4.Организовывать и координировать внедрение корректирующих мер.
5. Контролировать выполнение корректирующих действий и оценивать их эффективность.
6. Вносить изменения в производственные планы и графики для реализации корректирующих мер.
7. Эффективно взаимодействовать с другими подразделениями и специалистами для координации действий.
8. Обеспечивать согласованность операций в рамках производственной цепочки.
9. Поддерживать коммуникацию и предоставлять обратную связь по выполнению корректирующих мер.

Знания:
1. Принципы и методы разработки корректирующих мер (например, методология PDCA).
2. Программное обеспечение для управления проектами и координации действий.
3. Методы и инструменты для контроля и оценки эффективности корректирующих мер.
4. Основы коммуникации и взаимодействия в производственной среде.
5. Принципы управления производственными процессами и методологии оптимизации.
6. Методы предиктивной аналитики и машинного обучения.
7. Основы теории управления производственными процессами и рисками.

Возможность признания навыка:

-

Трудовая функция 3:
Планирование и корректировка производственных процессов

Навык 1:
Разработка и реализация корректирующих мероприятий

Умения:
1. Анализировать данные производственных процессов для выявления узких мест и проблем.
2. Идентифицировать несоответствия между плановыми и фактическими показателями производства.
3. Формулировать конкретные действия для устранения выявленных проблем.
4. Разрабатывать планы корректировки, включая изменения в порядке выполнения операций и настройку параметров оборудования.
5. Внедрять разработанные планы корректировки, в рамках корректирующих мероприятий.
6. Координировать процесс внедрения изменений с ответственными подразделениями.
7. Мониторить выполнение корректирующих мероприятий и контролировать их эффективность.


Знания:
1. Основы теории управления производственными процессами.
2. Технологические процессы и оборудование горно-металлургического комплекса.
3. Принципы и методы разработки корректирующих мер (например, методология PDCA).
4. Программное обеспечение для управления проектами и внедрения изменений.
5. Методы и инструменты для контроля и оценки эффективности корректирующих мер.

Возможность признания навыка:

-

Навык 2:
Координация действий между различными подразделениями для обеспечения слаженности работы

Умения:
1. Эффективно общаться с представителями различных подразделений для обеспечения взаимопонимания и согласованности действий.
2. Работать в команде и решать конфликтные ситуации.
3. Организовывать совещания и согласовывать планы действий между подразделениями.
4. Решать возникающие в процессе выполнения задач проблемы и неурядицы.

Знания:
1. Основы организационного управления и коммуникации.
2. Структура и функционирование различных подразделений предприятия.
3. Принципы координации действий в рамках производственного процесса в горно-металлургическом комплексе.
4. Методы и средства коммуникации и взаимодействия в производственной среде.
5. Основы процессного подхода к управлению предприятием.
6. Навыки составления отчетов и документации.

Возможность признания навыка:

-

Трудовая функция 4:
Постоянное улучшение процессов

Навык 1:
Анализ и оптимизация производственных процессов

Умения:
1. Проводить глубокий анализ производственных данных и выявлять закономерности и тренды.
2. Использовать различные методы анализа, такие как SWOT-анализ, PESTLE-анализ, анализ Pareto и т.д., для выявления ключевых факторов эффективности процессов.
3. Формулировать конкретные и реалистичные рекомендации по оптимизации производственных процессов.
4. Предлагать инновационные и креативные подходы к улучшению производственных операций.
5. Способность к аналитическому мышлению для идентификации потенциальных проблем и возможностей для улучшения.


Знания:
1. Принципы и концепции управления производственными процессами в горно-металлургическом комплексе.
2. Основны методов и инструментов анализа производственных данных.
3. Производственных технологий и оборудования в горно-металлургическом комплексе.
4. Принципы работы систем автоматизации и управления производственными процессами.
5. Методы анализа данных и их применение в контексте производственного управления.
6. Программное обеспечение для анализа данных (например, Microsoft Excel, Python, Power BI).

Возможность признания навыка:

-

Навык 2:
Внедрение улучшений и контроль за их реализацией

Умения:
1. Разрабатывать и реализовывать планы действий по внедрению улучшений в рамках проектной методологии.
2. Создавать системы мониторинга и контроля за реализацией улучшений.
3. Своевременно выявлять проблемы и риски, а также разрабатывать и внедрять корректирующие меры.

Знания:
1. Методологии управления проектами.
2. Методы управления изменениями в организации.
3. Методы мониторинга и контроля выполнения проектных задач и достижения поставленных целей.
4. Инструменты и техники для анализа эффективности реализованных улучшений.

Возможность признания навыка:

-

Требования к личностным компетенциям:

Системное мышление
Стрессоустойчивость
Умение работать в команде
Целеустремленность
Дисциплинированность
Аналитическое мышление
Концентрация и управление вниманием
Лидерство

Список технических регламентов и национальных стандартов:

-

Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

6

Аналитик-технолог в горно-металлургическом комплексе

Глава 4. Технические данные профессионального стандарта

      10. Наименование государственного органа: Министерство промышленности и строительства Республики Казахстан.

      Исполнитель: М. Топанова, mo.topanova@mps.gov.kz.

      11. Организации (предприятия) участвующие в разработке: АО "ШалкияЦинк ЛТД".

      Исполнители: Касымхан Тилеубеков, k.tileubekov@zinc.kz.

      12. Отраслевой совет по профессиональным квалификациям: 25.12.2024 г.

      13. Национальный орган по профессиональным квалификациям: 08.05.2025 г.

      14. Национальная палата предпринимателей Республики Казахстан "Атамекен": -

      15. Номер версии и год выпуска: версия 1, 2025 г.

      16. Дата ориентировочного пересмотра: 31.12.2028 г.

  Приложение 3
к приказу Министра
промышленности и
строительства
Республики Казахстан
от 26 августа 2025 года № 316

ПРОФЕССИОНАЛЬНЫЙ СТАНДАРТ
"Разработчик решений по безопасности для горно-металлургического комплекса"

Глава 1. Общие положения

      1. Область применения профессионального стандарта: Профессиональный стандарт "Разработчик решений по безопасности для горно-металлургического комплекса" разработан в соответствии со статьей 5 Закона Республики Казахстан "О профессиональных квалификациях" Настоящий профессиональный стандарт применяется в качестве основы для оценки, аттестации и подтверждения квалификации, подготовки и переподготовки кадров в области промышленной безопасности, безопасности технологических процессов и производств и предназначен для использования широким кругом пользователей: 1) работниками – для понимания предъявляемых требований к профессиональной деятельности в области промышленной безопасности, безопасности технологических процессов и производств, планирования своего профессионального развития и повышения квалификации, а также прогнозирования карьерного продвижения по профильному направлению; 2) работодателями – для выработки единых требований к содержанию профессиональной деятельности в области промышленной безопасности и охраны труда, а также технологии производственных процессов и горно-металлургическом комплексе, для обновления требований к его квалификации, отвечающих современным потребностям рынка труда; формирования критериев при найме и аттестации персонала, а также составления программ повышения квалификации, развития, продвижения и ротации кадров; 3) образовательными и учебными заведениями – для определения целей и содержания образовательных программ подготовки специалистов по направлению техносферная безопасность, безопасность технологических процессов и производств в горно-металлургическом комплексе, переподготовки и повышения квалификации руководителей и специалистов профильных направлений; развития системы профессиональной переподготовки и повышения квалификации преподавателей и экспертов по направлению техносферная безопасность, безопасность технологических процессов и производств, горное дело, металлургическое производство и т.п.; 4) государственными органами – для использования профессионального стандарта в качестве критериев для мониторинга и прогнозирования рынка труда в горно-металлургическом комплексе.

      2. В настоящем профессиональном стандарте применяются следующие термины и определения:

      1) Аналитическое мышление – способность разбирать сложные проблемы на составные части для их более глубокого понимания и поиска решений. Это включает в себя критическую оценку информации, выявление связей между различными данными, формулирование гипотез и проверку их на основе логики и эмпирических данных;

      2) Индивидуальные средства защиты – специальные устройства и материалы, предназначенные для защиты работников от вредных и опасных производственных факторов;

      3) Эргономика – наука, изучающая взаимодействие человека с другими элементами системы, применяемая для оптимизации рабочих условий и обеспечения безопасности труда;

      4) Международная организация по стандартизации (International Organization for Standardization) – международная организация, разрабатывающая стандарты, которые помогают унифицировать требования к качеству и безопасности продукции, процессов и услуг;

      5) Интернет вещей (Internet of things) – концепция сети передачи данных между физическими объектами ("вещами"), оснащҰнными встроенными средствами и технологиями для взаимодействия друг с другом или с внешней средой.

      3. В настоящем профессиональном стандарте применяются следующие сокращения:

      1) ИСЗ – Индивидуальные средства защиты;

      2) ГОСТ – Государственный стандарт;

      3) ISO – International Organization for Standardization;

      4) IoT – Internet of things.

Глава 2. Паспорт профессионального стандарта

      4. Название профессионального стандарта: Разработчик решений по безопасности для горно-металлургического комплекса.

      5. Код профессионального стандарта: B041.

      6. Указание секции, раздела, группы, класса и подкласса согласно ОКЭД:

      B Горнодобывающая промышленность и разработка карьеров

      07 Добыча металлических руд

      07.2 Добыча руд, кроме железных

      07.29 Добыча прочих металлических руд

      07.29.1 Добыча и обогащение алюминийсодержащего сырья;

      B Горнодобывающая промышленность и разработка карьеров

      07 Добыча металлических руд

      07.2 Добыча руд, кроме железных

      07.29 Добыча прочих металлических руд

      07.29.2 Добыча и обогащение медной руды;

      B Горнодобывающая промышленность и разработка карьеров

      07 Добыча металлических руд

      07.2 Добыча руд, кроме железных

      07.29 Добыча прочих металлических руд

      07.29.3 Добыча и обогащение свинцово-цинковой руды;

      B Горнодобывающая промышленность и разработка карьеров

      07 Добыча металлических руд

      07.2 Добыча руд, кроме железных

      07.29 Добыча прочих металлических руд

      07.29.4 Добыча и обогащение никель-кобальтовых руд;

      B Горнодобывающая промышленность и разработка карьеров

      07 Добыча металлических руд

      07.2 Добыча руд, кроме железных

      07.29 Добыча прочих металлических руд

      07.29.5 Добыча и обогащение титаномагниевого сырья (руды);

      B Горнодобывающая промышленность и разработка карьеров

      07 Добыча металлических руд

      07.2 Добыча руд, кроме железных

      07.29 Добыча прочих металлических руд

      07.29.6 Добыча и обогащение оловянной руды;

      B Горнодобывающая промышленность и разработка карьеров

      07 Добыча металлических руд

      07.2 Добыча руд, кроме железных

      07.29 Добыча прочих металлических руд

      07.29.7 Добыча и обогащение сурьмяно-ртутных руд;

      B Горнодобывающая промышленность и разработка карьеров

      07 Добыча металлических руд

      07.2 Добыча руд, кроме железных

      07.29 Добыча прочих металлических руд

      07.29.8 Добыча драгоценных металлов и руд редких металлов;

      B Горнодобывающая промышленность и разработка карьеров

      07 Добыча металлических руд

      07.2 Добыча руд, кроме железных

      07.29 Добыча прочих металлических руд

      07.29.9 Добыча и обогащение прочих металлических руд, не включенных в другие группировки.

      7. Краткое описание профессионального стандарта: Профессиональный стандарт определяет квалификационные требования к специалисту, осуществляющему обеспечение рабочих процессов без аварий и происшествий на предприятиях горной и металлургической промышленности. Специалист осуществляет обеспечение безопасных условий трудовой деятельности работника, включая использование индивидуальных средств защиты, экологическую безопасность и эффективность производственных процессов.

      8. Перечень карточек профессий:

      1) Разработчик решений по безопасности для горно-металлургического комплекса - 6 уровень ОРК.

Глава 3. Карточки профессий

      9. Карточка профессии "Разработчик решений по безопасности для горно-металлургического комплекса":

Код группы:

2149-3

Код наименования занятия:

-

Наименование профессии:

Разработчик решений по безопасности для горно-металлургического комплекса

Уровень квалификации по ОРК:

6

подуровень квалификации по ОРК:

-

Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:

-

Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
высшее образование (бакалавриат, специалитет, ординатура)

Специальность:
Геология

Квалификация:
-

Уровень образования:
высшее образование (бакалавриат, специалитет, ординатура)

Специальность:
Физические и химические науки

Квалификация:
-

Уровень образования:
высшее образование (бакалавриат, специалитет, ординатура)

Специальность:
Автоматизация и управление технологическими процессами (по профилю)

Квалификация:
-

Уровень образования:
высшее образование (бакалавриат, специалитет, ординатура)

Специальность:
Подземная разработка месторождений полезных ископаемых

Квалификация:
-

Уровень образования:
высшее образование (бакалавриат, специалитет, ординатура)

Специальность:
Металлургия цветных металлов

Квалификация:
-

Уровень образования:
высшее образование (бакалавриат, специалитет, ординатура)

Специальность:
Металлургия черных металлов

Квалификация:
-

Уровень образования:
высшее образование (бакалавриат, специалитет, ординатура)

Специальность:
Открытая разработка полезных ископаемых

Квалификация:
-

Уровень образования:
высшее образование (бакалавриат, специалитет, ординатура)

Специальность:
Обогащение полезных ископаемых

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

Наличие опыта работы на производстве в горно-металлургическом комплексе не менее 3 лет.

Связь с неформальным и информальным образованием:

-

Другие возможные наименования профессии:

-

Основная цель деятельности:

Обеспечение безопасности труда, защиту технологического оборудования и механизмов с целью обеспечения безопасного производства и экологической безопасности, предотвращения производственных аварий и происшествий для предприятий в горно-металлургическом комплексе.

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Анализ производственных процессов и оценка рисков
2. Внедрение решений по безопасности

Дополнительные трудовые функции:

-

Трудовая функция 1:
Анализ производственных процессов и оценка рисков

Навык 1:
Исследование корневых причин происшествий

Умения:
1. Анализировать данные об авариях и происшествиях в результате промышленных процессов.
2. Оценивать влияния человеческого фактора, технических и организационных аспектов.
3. Выявлять прямые и косвенные факторы, способствующие возникновению происшествий (технические, организационные, человеческие).
4. Проводить системный анализ взаимодействия оборудования, технологических процессов и персонала.
5. Использовать методологии анализа корневых причин, такие как анализ событий и условий (Event Tree Analysis), методология RCA (Root Cause Analysis), диаграмма причинно-следственных связей (Fishbone Diagram) или метод "пяти почему".
6. Применять диаграммы причинно-следственных связей для структурирования данных о происшествиях.
7. Анализировать технические и проектные документы для поиска отклонений от норм, приведшие к происшествию.
8. Моделировать развитие инцидента на основе собранных данных для восстановления полной картины происшествия.
9. Оценивать последовательность действий сотрудников, работоспособность оборудования и воздействие внешних факторов.
10. Использовать статистические методы для оценки вероятности повторения инцидента.
11. Оценивать состояние оборудования, материалов и условий труда в момент происшествия.
12. Оценивать соответствие оборудования и условий труда требованиям законодательных и отраслевых нормативов.
13. Разрабатывать рекомендации по модернизации или замене оборудования для достижения нормативной безопасности.
14. Разрабатывать и предлагать меры по снижению, предотвращению и контролю рисков.
15. Формировать планы мероприятий по управлению рисками, включая корректирующие действия.


Знания:
1. Основные и вспомогательные процессы, используемые в горнометаллургическом комплексе.
2. Потенциальные производственные и профессиональные опасности и риски, связанные с каждым этапом производственного процесса, включая механические, химические, термические и другие виды опасностей.
3. Специфика оборудования и его эксплуатации, включая возможные риски и уязвимости.
4. Законодательные и нормативные требования к охране труда на горно-металлургических предприятиях.
5. Технические детали и потенциальные опасности, связанные с оборудованием и процессами в горно-металлургической отрасли.
6. Методологии и процедуры расследования аварий и происшествий.
7. Методы и инструменты анализа данных об авариях и происшествиях.
8. Основы эргономики и психологии труда.
9. Методы системного анализа рисков и опасностей.
10. Принципы системного анализа и моделирования технологических процессов в горно-металлургическом комплексе.
11. Принципы построения и использования диаграмм причинно-следственных связей в горно-металлургическом комплексе.
12. Методы анализа технической документации и проектных документов в горно-металлургическом комплексе.
13. Методы моделирования и реконструкции инцидентов в горно-металлургическом комплексе.
14. Принципы оценки человеческого фактора и технического состояния оборудования.
15. Статистические методы анализа данных и их применение.
16. Принципы разработки планов управления рисками и корректирующих действий.

Возможность признания навыка:

-

Навык 2:
Оценка воздействия промышленных процессов на окружающую среду

Умения:
1. Анализировать отчет о воздействии промышленных процессов предприятия на состояние окружающей среды.
2. Владеть программными инструментами для моделирования и прогнозирования воздействия промышленных процессов на окружающую среду.
3. Оценивать возможности применения инновационных решений для повышения безопасности оборудования.
4. Участвовать в разработке и тестировании интеллектуальных систем мониторинга и диагностики воздействия на окружающую среду
5. Разрабатывать меры по минимизации экологических последствий.

Знания:
1. Принципы устойчивого развития и их применение в горно-металлургической деятельности.
2. Методы экологического мониторинга и оценки воздействия промышленных процессов на окружающую среду в горно-металлургическом комплексе.
3. Программные инструменты для экологического моделирования и прогнозирования (например, программное обеспечение для моделирования выбросов и распространения загрязняющих веществ).
4. Современные инновационные технологии и решения для повышения безопасности оборудования в горно-металлургическом комплексе.
5. Принципы разработки и тестирования интеллектуальных систем мониторинга и диагностики экологического воздействия (например, системы IoT для мониторинга окружающей среды).
6. Методы разработки и внедрения мер по минимизации экологических последствий промышленных процессов в горно-металлургическом комплексе.

Возможность признания навыка:

-

Навык 3:
Оценка производственных и профессиональных рисков

Умения:
1. Проводить систематическую оценку рисков на предприятии, включая идентификацию уязвимости в рабочих процессах и условиях труда.
2. Оценивать риски на каждом этапе производственного цикла, включая проектирование, эксплуатацию, обслуживание и вывод оборудования из эксплуатации.
3. Использовать стандартные методы оценки рисков.
4. Оценивать вероятность и тяжесть последствий реализации рисков.
5. Разрабатывать и реализовывать планы по управлению рисками, включая предотвращение, снижение и контроль рисков.
6. Использовать инструменты и оборудование для измерения и мониторинга опасных факторов в производственных процессах.
7. Использовать системы искусственного интеллекта и анализа больших данных для прогнозирования и оценки рисков.
8. Применять ИТ-инструменты для моделирования сценариев аварий и оценки последствий.
9. Уметь вести документацию, связанную с оценкой рисков, и подготавливать отчеты для руководства и регулирующих органов.
10. Использовать программные средства для моделирования и оценки рисков, включая специализированные системы мониторинга состояния оборудования.

Знания:
1. Методы и техники оценки рисков, включая качественные и количественные методы.
2. Специфические опасности и факторы риска, связанные с работой на горно-металлургических предприятиях.
3. Особенности производственных процессов и потенциальных опасностей, связанных с горной и металлургической деятельностью.
4. Принципы и практика внедрения и поддержания систем управления безопасностью на предприятиях.
5. Понимание человеческого фактора в безопасности и способы формирования риск-культуры среди работников.
6. Законодательство и регламенты в области охраны труда и экологической безопасности.
7. Стандарты ISO, ГОСТ и другие применимые документы, регулирующие производство и эксплуатацию средств защиты.
8. Специализированное ПО для анализа рисков.

Возможность признания навыка:

-

Навык 4: Анализ промышленного оборудования и условий труда

Умения:
1. Анализировать данные по регулярным инспекциям и диагностике оборудования для выявления факторов, которые могут привести к потенциальным авариям и происшествиям.
2. Анализировать условия труда с целью выявления факторов, способных привести к производственным происшествиям.
3. Оценка производственных условий и идентификация потенциальных опасностей для разработки эффективных средств защиты.
4. Проведение исследований существующих решений и технологий защиты для определения возможностей их адаптации или улучшения.
5. Использовать специализированные инструменты и методы диагностики для оценки технического состояния промышленного оборудования.
6. Выявлять дефекты, неисправности и потенциальные причины отказов оборудования.
7. Определять потенциальные опасности, связанные с эксплуатацией оборудования.
8. Проводить аудит соответствия оборудования требованиям безопасности и эксплуатационным стандартам.
9. Интерпретировать данные мониторинга для прогнозирования возможных аварийных ситуаций.
10. Разрабатывать рекомендации по устранению выявленных проблем.

Знания:
1. Основные и вспомогательные процессы, используемые в горнометаллургическом комплексе.
2. Потенциальные производственные и профессиональные опасности и риски, связанные с каждым этапом производственного процесса, включая механические, химические, термические и другие виды опасностей.
3. Специфика оборудования и его эксплуатации, включая возможные риски и уязвимости.
4. Законодательные и нормативные требования к охране труда на горно-металлургических предприятиях.
5. Конструкции, принципы работы и потенциальные риски, связанные с промышленным оборудованием, используемым в горно-металлургическом комплексе.
6. Методы и планы предупредительного обслуживания и ремонта оборудования для предотвращения его отказов.
7. Основы эргономического дизайна рабочих мест и процессов для снижения риска травматизма и улучшения производительности труда.

Возможность признания навыка:

-

Трудовая функция 2:
Внедрение решений по безопасности

Навык 1:
Разработка инновационных предложений по повышению безопасности производства и улучшению условий труда

Умения:
1. Анализировать производственные процессы и условия труда для выявления ключевых рисков и факторов, снижающих уровень безопасности.
2. Генерировать идеи по внедрению нестандартных подходов к улучшению условий труда, включая использование альтернативных материалов или технологий.
3. Разрабатывать новые предложения для предотвращения аварий и происшествий, включая внедрение новых технологий, методов обучения и контроля.
4. Оценивать потенциал новых технологий и инновационных решений для внедрения в производственные процессы для улучшения условий труда и повышения уровня безопасности
5. Проводить сравнительный анализ инновационных подходов по безопасности для оценки их пригодности к внедрению.
6. Составлять технические задания и спецификации для внесения изменений в производственные процессы.
7. Создавать прототипы новых средств защиты с учетом специфики горно-металлургического производства.
8. Внедрять технологий проектирования, включая 3D-моделирование и цифровое прототипирование.
9. Конструктивные особенности и эксплуатационные параметры оборудования горно-металлургического комплекса.
10. Создавать и внедрять системы постоянного мониторинга рисков (включая автоматизированные системы).
11. Подбирать современные и инновационные материалы необходимые для производства новых средств индивидуальной и коллективной защиты
12. Составлять технические задания, спецификации и проектные решения для внедрения инновационных технологий.
13. Проводить расчҰты затрат на внедрение инновационных решений и оценивать их экономическую эффективность.
14. Консультироваться с внешними экспертами, научными учреждениями и поставщиками технологий.
15. Консультировать предприятия по вопросам выбора и использования современных средств защиты.
16. Разрабатывать инструкции по применению новых средств защиты и улучшению условий труда.


Знания:
1. Методы анализа рисков и оценки условий труда в горно-металлургическом комплексе.
2. Современные альтернативные материалы и технологии, применяемые в горно-металлургическом комплексе.
3. Новые технологии и методы обучения и контроля безопасности в горно-металлургическом комплексе.
4. Методы сравнительного анализа инновационных подходов по безопасности.
5. Принципы составления технических заданий и спецификаций для производственных процессов в горно-металлургическом комплексе.
6. Принципы создания прототипов средств защиты для горно-металлургического производства.
7. Технологии 3D-моделирования и цифрового прототипирования.
8. Конструктивные особенности и эксплуатационные параметры оборудования в горно-металлургическом комплексе.
9. Системы постоянного мониторинга рисков и автоматизированные системы в горно-металлургическом комплексе.
10. Современные и инновационные материалы для средств индивидуальной и коллективной защиты в горно-металлургическом комплексе.
11. Принципы составления технических заданий, спецификаций и проектных решений для инновационных технологий в горно-металлургическом комплексе.
12. Методы расчета затрат и оценки экономической эффективности инновационных решений.
13. Принципы взаимодействия с внешними экспертами, научными учреждениями и поставщиками технологий.
14. Современные средства защиты и их применение в горно-металлургическом комплексе.
15. Принципы разработки инструкций по применению средств защиты и улучшению условий труда.

Возможность признания навыка:

-

Навык 2:
Контроль и оценка эффективности внедряемых предложений по безопасности

Умения:
1. Проводить оценку результатов внедрения новых предложений: технологий и решений, анализировать их влияние на эффективность работы производственных процессов.
2. Собирать и анализировать обратную связь от работников после внедрения новых технологий и решений для дальнейшего улучшения процессов.
3. Корректировать процессы на основе полученных данных, чтобы улучшить интеграцию решений в производственную среду.
4. Участвовать в разработке и реализации корректирующих мероприятий для повышения эффективности.
5. Разрабатывать планы по дальнейшему развитию системы безопасности на основании результатов контроля.
6. Вести документацию по проектам внедрения новых технологий и решений, включая отчеты о ходе реализации и анализе результатов.
7. Проведение тестирования новых средств защиты на соответствие стандартам безопасности и эффективности.
8. Мониторинг внедренных решений, сбор обратной связи и проведение корректировок.
9. Организовывать опросы, интервью и другие методы сбора информации от работников о практичности и удобстве внедренных решений.

Знания:
1. Методы оценки эффективности внедрения новых технологий и решений.
2. Методы сбора и анализа обратной связи от работников.
3. Принципы корректировки производственных процессов на основе анализа данных.
4. Методы разработки и реализации корректирующих мероприятий.
5. Принципы разработки планов развития системы безопасности в горно-металлургическом комплексе.
6. Принципы ведения документации и отчетности по проектам.
7. Методы тестирования средств защиты на соответствие стандартам безопасности и эффективности в горно-металлургическом комплексе.
8. Методы мониторинга внедренных решений и проведения корректировок.

Возможность признания навыка:

-

Требования к личностным компетенциям:

Самостоятельность и ответственность
Стрессоустойчивость
Умение работать в команде
Дисциплинированность
Аналитическое мышление
Концентрация и управление вниманием
Тайм-менеджмент
Лидерство

Список технических регламентов и национальных стандартов:

-

Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

7

Главный инженер

Глава 4. Технические данные профессионального стандарта

      10. Наименование государственного органа: Министерство промышленности и строительства Республики Казахстан.

      Исполнитель: М. Топанова, mo.topanova@mps.gov.kz.

      11. Организации (предприятия) участвующие в разработке: АО "ШалкияЦинк ЛТД".

      Исполнители: Сатпек Бакизов, s.bakizov@zinc.kz.

      12. Отраслевой совет по профессиональным квалификациям: 25.12.2024 г.

      13. Национальный орган по профессиональным квалификациям: 02.06.2025 г.

      14. Национальная палата предпринимателей Республики Казахстан "Атамекен": -

      15. Номер версии и год выпуска: версия 1, 2025 г.

      16. Дата ориентировочного пересмотра: 31.12.2028 г.

  Приложение 4
к приказу Министра
промышленности и
строительства
Республики Казахстан
от 26 августа 2025 года № 316

ПРОФЕССИОНАЛЬНЫЙ СТАНДАРТ
"Литье по выплавляемым моделям"

      Сноска. Приказ дополнен приложением 4 в соответствии с приказом Министра промышленности и строительства РК от 04.03.2026 № 83 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Глава 1. Общие положения

      1. Область применения профессионального стандарта: профессиональный стандарт "Литье по выплавляемым моделям" (далее – профессиональный стандарт) разработан в соответствии с пунктом 5 статьи 5 Закона Республики Казахстан "О профессиональных квалификациях" в целях обучения персонала на предприятиях, признания профессиональной квалификации работников и выпускников организаций образования и решений широкого круга задач в области управления персоналом в организациях и на предприятиях и применяется в сфере литья металлов.

      2. В настоящем профессиональном стандарте применяются следующие термины и определения:

      1) литейная модель – модель для образования в литейной форме отпечатка, соответствующего конфигурации и размерам отливки;

      2) литье металлов под давлением – способ изготовления отливок путем быстрой запрессовки сплава под высоким давлением (от 7 до 700 МПа) в пресс-форму;

      3) выплавляемая модель – разовая литейная модель, служащая для образования керамической литейной формы. Удаляется из литейной формы в расплавленном состоянии, поэтому изготовляется из легкоплавкого материала (парафина, стеарина и др. веществ), который плавится при 50-60°С;

      4) литье по выплавляемым моделям – литье металла, осуществляемое заливкой литейной формы, изготовленной по выплавляемой модели;

      5) формовка по выплавляемой модели – формовка по модели, при которой образование литейной формы осуществляется погружением выплавляемой литейной модели в жидкую связующую смесь с обсыпкой огнеупорным материалом и отверждением;

      6) брак – продукция, полуфабрикаты, детали, узлы и работы, которые не соответствуют чертежу, стандартам, техническим условиям, инженерным нормам (правилам) и не могут быть использованы по своему прямому назначению без дополнительных затрат на их исправление;

      7) машиностроительное черчение – это часть технического черчения, в котором изучаются приемы и условности вычерчивания машин, их узлов, деталей, приспособлений, металлических конструкций и т. п.;

      8) охрана труда – система обеспечения безопасности жизни и здоровья работников в процессе трудовой деятельности, включающая в себя правовые, социально-экономические, организационно-технические, санитарно-гигиенические, лечебно-профилактические, реабилитационные и иные мероприятия и средства, в том числе соблюдение техники безопасности на рабочем месте.

      3. В настоящем профессиональном стандарте применяются следующие сокращения:

      1) ОРК – отраслевая рамка квалификаций;

      2) ЕТКС – единый тарифно-квалификационный справочник работ и профессий рабочих.

Глава 2. Паспорт профессионального стандарта

      4. Название профессионального стандарта: Литье по выплавляемым моделям.

      5. Код профессионального стандарта: C24530019.

      6. Указание секции, раздела, группы, класса и подкласса согласно ОКЭД:

      C Обрабатывающая промышленность

      24 Металлургическое производство;

      24.5 Литье металлов;

      24.53 Литье легких металлов;

      24.53.0 Литье легких металлов.

      7. Краткое описание профессионального стандарта: Литье металла, осуществляемое заливкой литейной формы, изготовленной по выплавляемой модели.

      8. Перечень карточек профессий:

      1) Формовщик по выплавляемым моделям - 3 уровень ОРК.

Глава 3. Карточки профессий

      9. Карточка профессии "Формовщик по выплавляемым моделям":

Код группы:

7211-1

Код наименования занятия:

7211-1-009

Наименование профессии:

Формовщик по выплавляемым моделям

Уровень квалификации по ОРК:

3

подуровень квалификации по ОРК:

-

Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых
квалификационных характеристик:

Выпуск 2. Приказ Министра труда и социальной защиты населения Республики Казахстан от 12 февраля 2024 года № 30 "Об утверждении Единого тарифно-квалификационного справочника работ и профессий рабочих (выпуск 2)".
Формовщик по выплавляемым моделям

Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
ТиПО (рабочие профессии)

Специальность:
Литейное производство

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

для 1 разряда - не требуется, для 2 разряда - не менее 6 месяцев в литейном производстве, для 3 разряда
- не менее 12 месяцев в литейном производстве, для 4 разряда - не менее 18 месяцев в литейном производстве.

Связь с неформальным и информальным образованием:

Отсутствует

Другие возможные наименования профессии:

7211 - Формовщики и стерженщики

Основная цель деятельности:

Создание точных форм (или моделей), которые в последствии наполняются расплавленным металлом.

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Изготовление фоpм по выплавляемым моделям;
2. Фоpмовка блоков по выплавляемым моделям.

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1:
Изготовление фоpм по выплавляемым моделям

Навык 1:
Изготовление фоpм для пpостых отливок

Умения:

1 разряд
1. Изготавливать вpучную фоpмы по выплавляемым моделям для пpостых деталей;
2. Выполнять загpузку в сушильные печи фоpм и pазгpузку их после сушки;
3. Выполнять отдельные опеpации по пpиготовлению
фоpмовочных и огнеупоpных матеpиалов под pуководством фоpмовщика по выплавляемым моделям более высокой
квалификации.

Знания:

1 разряд
1. Пpоцесс изготовления пpостых фоpм по выплавляемым моделям;
2. Назначение и условия пpименения фоpмовочных и огнеупоpных матеpиалов;
3. Правила по технике безопасности.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Изготовление фоpм для отливок сpедней сложности

Умения:

2 разряд
1. Изготавливать фоpмы по выплавляемым моделям для отливок сpедней сложности с пpименением вибpационного стола и вpучную с пеpедачей изготовленных фоpм на pольганг или с установкой в отдельное место;
2. Выполнять пpиготовление составов и нанесение огнеупоpных слоев кpаски на выплавляемые модели под pуководством фоpмовщика по выплавляемым моделям более высокой квалификации;
3. Выполнять подготовку наполнительных смесей для изготовления фоpм;
4. Выполнять сушку, выплавление легкоплавкой массы и пpокаливание фоpм по установленному pежиму и подготовку их под заливку.

Знания:

2 разряд
1. Устpойство и пpинцип pаботы обслуживаемого вибpационного стола и установок для сушки, выплавления легкоплавкой массы и пpокаливания однотипных фоpм;
2. Состав фоpмовочных наполнителей и огнеупоpных кpасок для покpытия выплавляемых моделей;
3. Pежим сушки моделей, а также сушки и пpокаливания фоpм;
4. Правила по технике безопасности.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 3:
Изготовление фоpм для сложных и кpупных отливок

Умения:

3 разряд
1. Изготавливать фоpмы по сложным и кpупным выплавляемым моделям, собpанным в блоки, с пpименением вибpационного стола пневматического, механического или электpомагнитного действия;
2. Выполнять пpиготовление огнеупоpных составов в соответствии с заданной pецептуpой и pежимом пpокаливания фоpм, фоpмовку блоков по выплавляемым моделям сухим и сыpым способом для литья из углеpодистых сталей;
3. Hаносить огнеупоpные составы на сложные модельные блоки;
4. Регулиpовать темпеpатуpу пpи выполнении и пpокаливании фоpм для сложных отливок;
5. Выполнять подналадку вибpационного стола.

Знания:

3 разряд
1. Устpойство, пpинцип pаботы и способы подналадки pазличных вибpационных столов и установок для выплавления легкоплавкой массы и пpокаливания фоpм;
2. Pецептуpу и физические свойства pазличных огнеупоpных составов, наносимых на выплавляемые модели;
3. Способы уплотнения наполнительного фоpмовочного состава пpи изготовлении сложных и кpупных модельных блоков и комплектов;
4. Правила по технике безопасности.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 2:
Фоpмовка блоков по выплавляемым моделям

Навык 1:
Фоpмовка блоков для отливок из высокоуглеpодистых и жаpопpочных сталей

Умения:

4 разряд
1. Выполнять фоpмовку блоков по выплавляемым моделям сухими и сыpыми наполнителями для отливок из высокоуглеpодистых и жаpопpочных сталей;
2. Hаносить огнеупоpное покpытие на сложные единичные и кpупные модели;
3. Выплавлять и пpокаливать сложные кpупные фоpмы;
4. Выполнять контpоль pежимов выплавления и восстановления модельного состава;
5. Выполнять наладку pазличных вибpационных устpойств.

Знания:

4 разряд
1. Устpойство, кинематические схемы и пpавила наладки
обоpудования, пpименяемого для выплавления и восстановления легкоплавкой массы;
2. Механические и литейные свойства металлов заливаемых в фоpмы;
3. Способы закpепления огнеупоpного состава на моделях;
4. Составы огнеупоpных покpытий для всей номенклатуpы выплавляемых моделей;
5. Правила по технике безопасности.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:

Внимательность
Аккуратность
Ответственность
Пунктуальность
Стрессоустойчивость

Список технических регламентов и национальных стандартов:

ГОСТ 19999-74. Детали и приспособления пресс-форм для выплавляемых моделей. Технические условия.

Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

4

Техник-металлург

4

Техник литейщик

2

Сушильщик стержней, форм и формовочных материалов

2

Сборщик форм

Глава 4. Технические данные профессионального стандарта

      10. Наименование государственного органа: Министерство промышленности и строительства Республики Казахстан.

      Исполнитель: Абсаматов А.А., +7(717)2572258, a.absamatov@mps.gov.kz.

      11. Организации (предприятия) участвующие в разработке: АО "Казахстанский центр индустрии и экспорта" "Qazindustry".

      12. Отраслевой совет по профессиональным квалификациям: 06.10.2025 года.

      13. Национальный орган по профессиональным квалификациям: -

      14. Национальная палата предпринимателей Республики Казахстан "Атамекен": -

      15. Номер версии и год выпуска: версия 3, 2026 год.

      16. Дата ориентировочного пересмотра: 30.12.2029 года.

  Приложение 5
к приказу Министра
промышленности и
строительства
Республики Казахстан
от 26 августа 2025 года № 316

ПРОФЕССИОНАЛЬНЫЙ СТАНДАРТ
"Литье под давлением"

      Сноска. Приказ дополнен приложением 5 в соответствии с приказом Министра промышленности и строительства РК от 04.03.2026 № 83 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Глава 1. Общие положения

      1. Область применения профессионального стандарта: профессиональный стандарт "Литье под давлением" (далее – профессиональный стандарт) разработан в соответствии с пунктом 5 статьи 5 Закона Республики Казахстан "О профессиональных квалификациях" в целях обучения персонала на предприятиях, признания профессиональной квалификации работников и выпускников организаций образования и решений широкого круга задач в области управления персоналом в организациях и на предприятиях и применяется в сфере литья металлов.

      2. В настоящем профессиональном стандарте применяются следующие термины и определения:

      1) литье – заполнение чего-либо (формы, емкости, полости) материалом, находящимся в жидком агрегатном состоянии;

      2) литье металлов под давлением – способ изготовления отливок путем быстрой запрессовки сплава под высоким давлением (от 7 до 700 МПа) в пресс-форму;

      3) пресс-форма – металлическая литейная форма для производства отливок на машинах литья под давлением;

      4) сливная изложница – открытая литейная форма для слива остатков металла из ковшей после заливки литейных форм;

      5) заливочный ковш – литейный ковш для заливки литейных форм жидким металлом;

      6) материаловедение – наука, изучающая связи между составом, строением и свойствами материала;

      7) брак – продукция, полуфабрикаты, детали, узлы и работы, которые не соответствуют чертежу, стандартам, техническим условиям, инженерным нормам (правилам) и не могут быть использованы по своему прямому назначению без дополнительных затрат на их исправление;

      8) машиностроительное черчение – это часть технического черчения, в котором изучаются приемы и условности вычерчивания машин, их узлов, деталей, приспособлений, металлических конструкций и т. п.;

      9) охрана труда – система обеспечения безопасности жизни и здоровья работников в процессе трудовой деятельности, включающая в себя правовые, социально-экономические, организационно-технические, санитарно-гигиенические, лечебно- профилактические, реабилитационные и иные мероприятия и средства, в том числе соблюдение техники безопасности на рабочем месте.

      3. В настоящем профессиональном стандарте применяются следующие сокращения:

      1) ОРК – отраслевая рамка квалификаций;

      2) ЕТКС – единый тарифно-квалификационный справочник работ и профессий рабочих.

Глава 2. Паспорт профессионального стандарта

      4. Название профессионального стандарта: Литье под давлением.

      5. Код профессионального стандарта: C24530018.

      6. Указание секции, раздела, группы, класса и подкласса согласно ОКЭД:

      C Обрабатывающая промышленность

      24 Металлургическое производство;

      24.5 Литье металлов;

      24.53 Литье легких металлов;

      24.53.0 Литье легких металлов.

      7. Краткое описание профессионального стандарта: Получение изделий и полуфабрикатов заданной формы и свойств из цветных металлов и сплавов методами литья под давлением.

      8. Перечень карточек профессий:

      1) Литейщик на машинах для литья под давлением - 3 уровень ОРК.

Глава 3. Карточки профессий

      9. Карточка профессии "Литейщик на машинах для литья под давлением":

Код группы:

8121-4

Код наименования занятия:

8121-4-027

Наименование профессии:

Литейщик на машинах для литья под давлением

Уровень квалификации по ОРК:

3

подуровень квалификации по ОРК:

-

Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:

Выпуск 2. Приказ Министра труда и социальной защиты населения Республики Казахстан от 12 февраля 2024 года № 30 "Об утверждении Единого тарифно-квалификационного справочника работ и профессий рабочих (выпуск 2)".
Литейщик на машинах для литья под давлением

Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
ТиПО (рабочие профессии)

Специальность:
Металлургия цветных металлов

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

для 2 разряда - не требуется, для 3 разряда - не менее 6 месяцев на литейном производстве, для 4 разряда - не менее 12 месяцев на литейном производстве, для 5 разряда - не менее 18 месяцев на литейном производстве.

Связь с неформальным и информальным образованием:

Отсутствует

Другие возможные наименования профессии:

-

Основная цель деятельности:

Ведение процессов плавки и литья изделий из металлов и сплавов в вакууме и под давлением.

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Выполнение операций по литью под давлением согласно технологическому процессу

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1:
Выполнение операций по литью под давлением согласно технологическому процессу

Навык 1:
Литье под давлением пpостых и сpедней сложности деталей

Умения:

2 разряд
1. Выполнять литье мелких пpостых и сpедней сложности деталей из цветных металлов, сплавов и чугуна на поpшневых или компpессоpных машинах для литья под давлением;
2. Выполнять загpузку шихты в плавильные печи;
3. Вести плавку, подогpев металла в pаздаточной и подогpевательной печах;
4. Выполнять рафиниpование металла под pуководством литейщика на машинах для литья под давлением более высокой квалификации;
5. Выполнять извлечение отливок из пpесс-фоpмы;
6. Выполнять очистку, подогpев, смазку и смену pабочих частей фоpмы;
7. Принимать участие в установке и наладке пpесс-фоpм совместно с наладчиком.

Знания:

2 разряд
1. Пpинцип pаботы обслуживаемых однотипных машин для литья под давлением;
2. Назначение и пpавила пpименения пpесс-фоpм, обpащения с ними и их темпеpатуpу пеpед заливкой;
4. Назначение и условия пpименения контpольно-измеpительных пpибоpов;
5. Литейные свойства pазливаемых металлов и сплавов;
6. Виды пpисадочных матеpиалов и их назначение;
7. Виды смазок для пpесс-фоpм и способы их пpименения;
8. Тpебования, пpедъявляемые к отливке;
9. Состав шихтовых матеpиалов и поpядок загpузки шихты в плавильные печи;
10. Правила по технике безопасности.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Литье под давлением сложных деталей

Умения:

3 разряд
1. Выполнять литье кpупных и сложных деталей с кpиволинейными пеpесекающимися повеpхностями и отъемными частями из цветных металлов и их сплавов или из чугуна и стали на поpшневых и компpессоpных машинах для литья под давлением pазличной констpукции;
2. Выполнять плавку металлов;
3. Опpеделять темпеpатуpу металла и подогpев пpесс-фоpм с соблюдением установленного темпеpатуpного pежима;
4. Выполнять рафиниpование металла.
4 разряд
1. Выполнять литье pазличных тонкостенных и металлоемких деталей сложной конфигуpации, с внутpенними pебpистыми полостями и отъемными частями из чугуна, стали, цветных металлов и сплавов, имеющих высокую темпеpатуpу плавления, на машинах для литья под давлением pазличных констpукций;
2. Hаблюдать за темпеpатуpой металла;
3. Hаблюдать за пpесс-фоpмами и качеством отливок.
5 разряд
1. Выполнять литье деталей больших габаpитов сложной конфигуpации из цветных металлов и сплавов с полиpуемыми повеpхностями и деталей, идущих под декоpативное покpытие;
2. Выполнять литье деталей в пресс-фоpмах с гидpавлическими пpиводами пpи pучном упpавлении на машинах для литья под давлением pазличных констpукций.

Знания:

3 разряд
1. Устpойство обслуживаемых машин для литья под давлением;
2. Констpуктивные особенности пpесс-фоpм;
3. Устpойство контpольно-измеpительных пpибоpов;
4. Методы pегулиpования давления и скоpости пpессующего поpшня;
5. Темпеpатуpу металла и сплавов пpи заливке;
6. Правила по технике безопасности.
4 разряд
1. Устpойство машин pазличных типов для литья под давлением;
2. Устpойство и пpинцип pаботы плавильных печей;
3. Влияние состава шихты на свойства и качество металла;
4. Способы повышения пpоизводительности машин и улучшения качества отливок путем pегулиpования давления и изменения скоpости пpессующего поpшня;
5. Правила по технике безопасности.
5 разряд
1. Констpукцию pазличных типов машин для литья под давлением;
2. Способы улучшения отливок пpи pаботе на пpесс-фоpмах с гидpавлическими пpиводами;
3. Физико-химические свойства цветных металлов, их сплавов и чугуна в пpеделах выполняемых pабот;
4. Правила по технике безопасности.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:

Ответственность
Пунктуальность
Стрессоустойчивость
Аккуратность

Список технических регламентов и национальных стандартов:

ГОСТ 15595-84. Оборудование литейное. Машины для литья под давлением. Общие технические условия

Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

4

Техник-металлург

4

Техник литейщик

2

Завальщик шихты в вагранки и печи

2

Заварщик отливок

Глава 4. Технические данные профессионального стандарта

      10. Наименование государственного органа: Министерство промышленности и строительства Республики Казахстан.

      Исполнитель: Топанова М.М.,+7 (717) 257 22 51, m.topanova@mps.gov.kz.

      11. Организации (предприятия) участвующие в разработке: АО "Казахстанский центр индустрии и экспорта" "Qazindustry".

      12. Отраслевой совет по профессиональным квалификациям: 06.10.2025 года.

      13. Национальный орган по профессиональным квалификациям: -

      14. Национальная палата предпринимателей Республики Казахстан "Атамекен": -

      15. Номер версии и год выпуска: версия 3, 2026 год.

      16. Дата ориентировочного пересмотра: 30.12.2029 года.

  Приложение 6
к приказу Министра
промышленности и
строительства
Республики Казахстан
от 26 августа 2025 года № 316

ПРОФЕССИОНАЛЬНЫЙ СТАНДАРТ
"Производство чугуна"

      Сноска. Приказ дополнен приложением 6 в соответствии с приказом Министра промышленности и строительства РК от 04.03.2026 № 83 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Глава 1. Общие положения

      1. Область применения профессионального стандарта: профессиональный стандарт "Производство чугуна" (далее – профессиональный стандарт) разработан в соответствии с пунктом 5 статьи 5 Закона Республики Казахстан "О профессиональных квалификациях" в целях обучения персонала на предприятиях, признания профессиональной квалификации работников и выпускников организаций образования и решений широкого круга задач в области управления персоналом в организациях и на предприятиях и применяется в сфере производства чугуна.

      2. В настоящем профессиональном стандарте применяются следующие термины и определения:

      1) квалификация – признание ценности освоенных знаний, умений и компетенций для рынка труда, и дальнейшего образования, и обучения, дающее право на осуществление трудовой деятельности;

      2) квалификационный уровень – уровень квалификации – обобщенные требования к знаниям, умениям и широким компетенциям работников, дифференцируемые по параметрам сложности, нестандартности трудовых действий, ответственности и самостоятельности;

      3) национальная рамка квалификаций (НРК) – структурированное описание квалификационных уровней, признаваемых на рынке труда;

      4) национальная система квалификаций (НСК) – целостный комплекс правовых и институциональных регуляторов спроса и предложения квалификаций, обеспечивающих взаимосвязь отраслей экономики, рынка труда и системы профессионального образования и обучения;

      5) отраслевая рамка квалификаций (ОРК) – составная часть (подсистема) национальной системы квалификаций, представляющая собой рамочную структуру дифференцированных уровней квалификации, признаваемых в отрасли;

      6) профессиональный стандарт (ПС) – стандарт, определяющий в конкретной области профессиональной деятельности требования к уровню квалификации, компетенций, содержанию, качеству и условиям труда;

      7) профессия – социально признаваемая и/или юридически фиксированная область возможного выполнения соответствующих трудовых функций, требующая владение комплексом знаний и умений, приобретаемых в результате специальной подготовки, подтверждаемых соответствующими документами об образовании и/или опыта работы;

      8) трудовая функция – типичная работа (круг работ) в рамках этапа технологического процесса, состоящая из одной или нескольких профессиональных задач. При описании трудовых функций в карточках профессий профессиональных стандартов при необходимости могут быть указаны обязательные и дополнительные трудовые функции, исходя из понимания, что обязательные трудовые функции, в отличие от дополнительных, необходимо обязательно подтверждать при присвоении квалификации, а дополнительные трудовые функции могут быть описаны, как потенциальные трудовые функции, которые могут потребоваться для данной профессии в будущем;

      9) профессиональная задача (задача) – элемент трудовой функции, позволяющий декомпозировать функцию для выполнения единичных действий;

      10) знания – структурированные сведения предметной области, позволяющие человеку решать конкретные профессиональные задачи;

      11) умения – компоненты действия (действий) человека, основанные на знании и правильном его использовании для решения конкретных профессиональных задач;

      12) компетенция – способность человека, непосредственно проявляемая в профессиональной деятельности и позволяющая применять знания и умения для выполнения трудовых функций.

      3. В настоящем профессиональном стандарте применяются следующие сокращения:

      1) ЕТКС – Единый тарифно-квалификационный справочник работ и профессий рабочих.

Глава 2. Паспорт профессионального стандарта

      4. Название профессионального стандарта: Производство чугуна.

      5. Код профессионального стандарта: C24100011.

      6. Указание секции, раздела, группы, класса и подкласса согласно ОКЭД:

      C Обрабатывающая промышленность

      24 Металлургическое производство;

      24.1 Производство чугуна, стали и ферросплавов;

      24.10 Производство чугуна, стали и ферросплавов;

      24.10.0 Производство чугуна, стали и ферросплавов.

      7. Краткое описание профессионального стандарта: Организация работ и выполнения технологического процесса по получению чугуна в доменном производстве.

      8. Перечень карточек профессий:

      1) Грануляторщик доменного шлака - 2 уровень ОРК;

      2) Транспортировщик шихты - 2 уровень ОРК;

      3) Бункеровщик доменных печей - 2 уровень ОРК;

      4) Машинист вагон-весов - 2 уровень ОРК;

      5) Газовщик доменной печи - 2 уровень ОРК;

      6) Горновой доменной печи (третий) - 3 уровень ОРК;

      7) Верховой доменной печи - 3 уровень ОРК;

      8) Горновой доменной печи (первый) - 3 уровень ОРК;

      9) Газовщик доменной печи - 3 уровень ОРК;

      10) Горновой доменной печи (второй) - 3 уровень ОРК;

      11) Водопроводчик доменной печи - 3 уровень ОРК.

Глава 3. Карточки профессий

      9. Карточка профессии "Грануляторщик доменного шлака":

Код группы:

8121-9

Код наименования занятия:

8121-9-007

Наименование профессии:

Грануляторщик доменного шлака

Уровень квалификации по ОРК:

2

подуровень квалификации по ОРК:

-

Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:

Выпуск 7. Приказ Министра труда и социальной защиты населения Республики Казахстан от 10 декабря 2020 года № 494 "Об утверждении Единого тарифно-квалификационного справочника работ и профессий рабочих (выпуск 7)". Зарегистрирован в Министерстве юстиции Республики Казахстан 14 декабря 2020 года № 21775.
Грануляторщик доменного шлака (Параграф 4-5)

Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
основное среднее образование

Специальность:
-

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

для 2 разряда - не требуется, для 3 разряда - 6 месяцев в производстве чугуна, для 4 разряда - 12 месяцев в производстве чугуна, для 5 разряда - 18 месяцев в производстве чугуна.

Связь с неформальным и информальным образованием:

Отсутствует

Другие возможные наименования профессии:

8121-1-063 - Шлаковщик

Основная цель деятельности:

Гранулирование доменного шлака

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Грануляция огненно-жидкого шлака

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1:
Грануляция огненно-жидкого шлака

Навык 1:
Эксплуатация установок мокрой, полусухой и сухой грануляции

Умения:

2 разряд
1. Выполнять грануляцию огненно-жидкого шлака на установках мокрой, полусухой и сухой грануляции производительностью до 1 миллион тонн шлака в год;
2. Управлять механизмами установки, включать подачу воды в бассейн, грануляционный желоб, траншею и поддерживать необходимый уровень;
3. Выполнять регулирование соотношения шлака и воды при сливе на грануляционной установке;
4. Выполнять кантовку шлаковозных ковшей;
5. Проводить очистку шлаковых желобов, сточных канав и разбивка застывшего в ковшах шлака пневматическими отбойными молотками и другими инструментами;
6. Управлять скреперной лебедкой или другими механизмами при погрузке гранулированного шлака в железнодорожные вагоны;
7. Проводить уборку шлака на территории грануляционной установки и подъездных путях;
8. Принимать участие в ремонте обслуживаемого оборудования.
3 разряд
1. Выполнять грануляцию огненно-жидкого шлака на установках мокрой, полусухой и сухой грануляции производительностью
свыше 1 миллиона тонн шлака в год;
2. Выполнять обслуживание установки по производству шлаковой пемзы, термозита, литого щебня, шлаковаты и иные;
3. Выполнять подачу сжатого воздуха;
4. Управлять гидроэкранной установкой;
5. Выявлять и устранять неисправности в работе обслуживаемого оборудования.

Знания:

2 разряд
1. Принцип работы оборудования грануляционной установки, механизмов кантования ковшей, пневматических отбойных молотков и применяемых погрузочных механизмов;
2. Свойства жидкого и гранулированного шлака;
3. Слесарное дело;
4. Требования охраны труда, промышленной, экологической и пожарной безопасности на участке грануляции доменного шлака.
3 разряд
1. Устройство и правила технической эксплуатации обслуживаемых установок;
2. Химические свойства пемзы, термозита и других продуктов шлакопереработки;
3. Слесарное дело;
4. Требования охраны труда, промышленной, экологической и пожарной безопасности на участке грануляции доменного шлака.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Эксплуатация бесковшевой придоменной установке грануляции шлака

Умения:

4 разряд
1. Выполнять грануляцию огненно-жидкого шлака при обслуживании бесковшевой придоменной установки грануляции шлака производительностью до 1 миллиона тонн шлака в год;
2. Выполнять обслуживание установки по производству шлаковой пемзы, термозита, литого щебня, шлаковаты и иные;
3. Выполнять подачу сжатого воздуха;
4. Управлять гидроэкранной установкой;
5. Выявлять и устранять неисправности в работе обслуживаемого оборудования.
5 разряд
При обслуживании бесковшевой придоменной установки грануляции шлака производительностью свыше 1 миллиона тонн шлака в год.

Знания:

4, 5 разряд
1. Устройство и правила технической эксплуатации обслуживаемых установок;
2. Химические свойства пемзы, термозита и других продуктов шлакопереработки;
3. Слесарное дело;
4. Требования охраны труда, промышленной, экологической и пожарной безопасности на участке грануляции доменного шлака.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:

Самостоятельность и ответственность
Умение работать в команде
Внимательность
Наличие навыков общения
Решение типовых практических задач

Список технических регламентов и национальных стандартов:

ГОСТ 34518-2019. Печи промышленные и агрегаты тепловые. Правила организации и производства работ, контроль выполнения и требования к результатам работ.

Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

3

Водопроводчик доменной печи

3

Горновой доменной печи

      10. Карточка профессии "Транспортировщик шихты":

Код группы:

8121-1

Код наименования занятия:

8121-1-062

Наименование профессии:

Транспортировщик шихты

Уровень квалификации по ОРК:

2

подуровень квалификации по ОРК:

-

Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:

Выпуск 7. Приказ Министра труда и социальной защиты населения Республики Казахстан от 10 декабря 2020 года № 494 "Об утверждении Единого тарифно-квалификационного справочника работ и профессий рабочих (выпуск 7)". Зарегистрирован в Министерстве юстиции Республики Казахстан 14 декабря 2020 года № 21775.
Транспортировщик шихты (Параграф 26).

Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
основное среднее образование

Специальность:
-

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

Не требуется

Связь с неформальным и информальным образованием:

Отсутствует

Другие возможные наименования профессии:

8121-1-020 - Загрузчик шихты
8121-1-031 - Машинист шихтоподачи

Основная цель деятельности:

Транспортировка шихтовых материалов

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Ведение работ по погрузке шихтовых материалов в вагонетки

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1:
Ведение работ по погрузке шихтовых материалов в вагонетки

Навык 1:
Организация работы

Умения:

3 разряд
1. Выполнять погрузку шихтовых материалов в вагонетки в соответствии с графиком загрузки печей, подкатку вагонеток к весам, взвешивание и доставку груженых вагонеток к неполностью механизированным доменным печам и порожних - к месту погрузки;
2. Выполнять постановку в клети вагонеток и бадей с шихтовыми материалами и выкатывание из клети порожних вагонеток;
3. Проверять качество подаваемой шихты; 4. Наблюдать за исправным состоянием клети, бимсовых путей и стрелок.

Знания:

3 разряд
1. Виды и физические свойства шихтовых материалов, загружаемых в доменную печь;
2. Последовательность загрузки и подачи шихтовых материалов в неполностью механизированные печи;
3. Правила по технике безопасности.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:

Самостоятельность и ответственность
Умение работать в команде
Внимательность
Навыки общения
Решение типовых практических задач

Список технических регламентов и национальных стандартов:

ГОСТ 34518-2019. Печи промышленные и агрегаты тепловые. Правила организации и производства работ, контроль выполнения и требования к результатам работ

Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

3

Верховой доменной печи

3

Водопроводчик доменной печи

3

Газовщик доменной печи

3

Горновой доменной печи

      11. Карточка профессии "Бункеровщик доменных печей":

Код группы:

8121-9

Код наименования занятия:

8121-9-001

Наименование профессии:

Бункеровщик доменных печей

Уровень квалификации по ОРК:

2

подуровень квалификации по ОРК:

-

Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:

Выпуск 7. Приказ Министра труда и социальной защиты населения Республики Казахстан от 10 декабря 2020 года № 494 "Об утверждении Единого тарифно-квалификационного справочника работ и профессий рабочих (выпуск 7)". Зарегистрирован в Министерстве юстиции Республики Казахстан 14 декабря 2020 года № 21775.
Бункеровщик доменных печей (Параграф 6).

Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
основное среднее образование

Специальность:
-

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

Не требуется

Связь с неформальным и информальным образованием:

Отсутствует

Другие возможные наименования профессии:

8181-5-006 - Загрузчик печей
8187-1-001 - Загрузчик-выгрузчик печей

Основная цель деятельности:

Обслуживание бункеров и подбункерного помещения доменных печей

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Выполнение работ по обслуживанию подбункерного помещения доменных печей

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1:
Выполнение работ по обслуживанию подбункерного помещения доменных печей

Навык 1:
Обслуживание бункеров и подбункерного помещения доменных печей

Умения:

2 разряд
1. Выполнять обслуживание бункеров и подбункерного помещения доменных печей объемом менее 930 кубических метров;
2. Выполнять разбивку крупных кусков руды и флюса на бункерных решетках и отсортировки негабаритного скрапа и путаной стружки;
3. Выполнять шуровку шихтовых материалов в бункерах;
4. Сбивать настыли руды со стенок бункеров и очищать последних от налипшей коксовой мелочи;
5. Выполнять уборку просыпавшихся материалов в подбункерном помещении, на путях вагон-весов и эстакадных бункеров;
6. Принимать участие в очистке скиповых и отгрузка коксовой мелочи из бункеров при помощи малого скипа;
7. Вести наблюдение за работой затворов бункеров, гризли и качеством отсева кокса;
8. Принимать участие в ремонте обслуживаемого оборудования.
3-разряд
При обслуживании бункеров и подбункерных помещений доменных печей объемом 930 кубических метров и более.

Знания:

2, 3 разряд
1. Устройство и принцип работы гризли, бункеров, затворов, питателей и транспортеров, механизмов саморазгружающихся вагонов, насосов для откачивания воды из скиповых ям;
2. Виды, свойства и назначение шихтовых материалов, применяемых для доменной плавки, их расположение в бункерах доменных печей;
3. Правила по технике безопасности.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:

Самостоятельность и ответственность
Умение работать в команде
Внимательность
Наличие навыков общения
Решение типовых практических задач

Список технических регламентов и национальных стандартов:

ГОСТ 34518-2019. Печи промышленные и агрегаты тепловые. Правила организации и производства работ, контроль выполнения и требования к результатам работ.

Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

3

Верховой доменной печи

3

Водопроводчик доменной печи

3

Газовщик доменной печи

3

Горновой доменной печи

      12. Карточка профессии "Машинист вагон-весов":

Код группы:

8121-1

Код наименования занятия:

8121-1-024

Наименование профессии:

Машинист вагон-весов

Уровень квалификации по ОРК:

2

подуровень квалификации по ОРК:

-

Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:

Выпуск 7. Приказ Министра труда и социальной защиты населения Республики Казахстан от 10 декабря 2020 года № 494 "Об утверждении Единого тарифно-квалификационного справочника работ и профессий рабочих (выпуск 7)". Зарегистрирован в Министерстве юстиции Республики Казахстан 14 декабря 2020 года № 21775.
Машинист вагон-весов (Параграф 2-3)

Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
основное среднее образование

Специальность:
-

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

для 2 разряда - не требуется, для 3 разряда - 6 месяцев в производстве чугуна, для 4 разряда - 12
месяцев в производстве чугуна, для 5 разряда - 18 месяцев в производстве чугуна, для 6 разряда - 24 месяца в производстве чугуна.

Связь с неформальным и информальным образованием:

Отсутствует

Другие возможные наименования профессии:

4321-0-001 - Весовщик
8186-0-005 - Весовщик-приемщик топлива

Основная цель деятельности:

Обеспечить точное взвешивание шихтовых материалов для доменной печи, их своевременную подачу и загрузку

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Обеспечение шихтовыми материалами доменной печи

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1:
Обеспечение шихтовыми материалами доменной печи

Навык 1:
Управление вагон-весами под руководством машиниста более высокой квалификации

Умения:

2-разряд
1. Выполнять подачу на вагон-весах и разгрузку в скип шихтовых материалов при обслуживании доменных печей объемом менее 930 кубических метров под руководством машиниста более высокой квалификации;
2. Выполнять чистку, обдувку и смазку всех механизмов вагон- весов и гризли;
3. Управлять механизмами по увлажнению материалов в скипе;
4. Наблюдать за работой скипов коксовой мелочи;
5. Проводить уборку вагон-весов и просыпавшихся материалов на путях вагон-весов;
6. Принимать участие в ремонтах вагон-весов и гризли.
3-разряд
При обслуживании доменных печей объемом 930 кубических метров и более под руководством машиниста более высокой квалификации.

Знания:

2, 3-разряд
1. Принцип работы оборудования вагон-весов и всех загрузочных механизмов;
2. Физические и химические свойства шихтовых материалов;
3. Требования, предъявляемые к качеству смазочных материалов;
4. Основы слесарного дела;
5. Правила по технике безопасности.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Управление вагон-весами самостоятельное

Умения:

4-разряд
1. Выполнять набор, взвешивание шихтовых материалов на вагон- весы при обслуживании доменных печей объемом менее 500 кубических метров;
2. Выполнять подачу и разгрузку в скип шихтовых материалов при обслуживании доменных печей объемом до 500 кубических метров;
3. Обеспечивать точность взвешивания материалов, полную выгрузку материалов из вагон-весов и полноту загрузки печей;
4. Наблюдать за качеством отсева кокса и работой подъемника и грохотов рассева коксовой мелочи;
5. Выявлять и устранять неисправности в работе обслуживаемого оборудования;
6. Выполнять профилактический осмотр и текущий ремонт вагон- весов и гризли.
5-разряд
При обслуживании доменных печей объемом от 500, но менее 930 кубических метров.
6-разряд
При обслуживании доменных печей объемом 930 кубических метров и более.

Знания:

4, 5, 6 разряд
1. Основы технологического процесса выплавки чугуна;
2. Устройство, принцип работы и правила технической эксплуатации обслуживаемого оборудования;
3. Состав и порядок подачи материалов в скип;
4. Схемы и принцип автоматизации и блокировки механизмов загрузки;
5. Слесарное дело;
6. Правила по технике безопасности.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:

Самостоятельность и ответственность
Умение работать в команде
Внимательность
Наличие навыков общения
Решение типовых практических задач

Список технических регламентов и национальных стандартов:

ГОСТ 34518-2019. Печи промышленные и агрегаты тепловые. Правила организации и производства работ, контроль выполнения и требования к результатам работ.

Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

3

Верховой доменной печи

3

Горновой доменной печи

      13. Карточка профессии "Газовщик доменной печи":

Код группы:

8121-1

Код наименования занятия:

8121-1-011

Наименование профессии:

Газовщик доменной печи

Уровень квалификации по ОРК:

2

подуровень квалификации по ОРК:

-

Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:

Выпуск 7. Приказ Министра труда и социальной защиты населения Республики Казахстан от 10 декабря 2020 года № 494 "Об утверждении Единого тарифно-квалификационного справочника работ и профессий рабочих (выпуск 7)". Зарегистрирован в Министерстве юстиции Республики Казахстан 14 декабря 2020 года № 21775.
Газовщик доменной печи (Параграф 7).

Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
основное среднее образование

Специальность:
-

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

для 3 разряда - не требуется, для 4 разряда - не менее 6 месяцев в производстве чугуна.

Связь с неформальным и информальным образованием:

Отсутствует

Другие возможные наименования профессии:

8121-1-012 - Газовщик шахтной печи
8121-9-006 - Газовщик коксовых печей
8121-9-005 - Газовщик

Основная цель деятельности:

Управление и контроль газовых процессов в доменной печи

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Эксплуатация газового хозяйства доменной печи;
2. Обслуживание газового хозяйства доменной печи.

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1:
Эксплуатация газового хозяйства доменной печи

Навык 1:
Управление газовой системой доменной печи

Умения:

3 разряд
1. Выполнение работ по переводу с воздуха на газ и с газа на воздух воздухонагревательных аппаратов доменных печей объемом менее 1700 кубических метров под руководством газовщика более высокой квалификации;
2. Открывание и закрывание атмосферных клапанов;
3. Подъем и опускание контрольного щупа.
4 разряд
При выполнении работ по переводу с воздуха на газ и с газа на воздух воздухонагревательных аппаратов доменных печей объемом от 1700, но менее 2000 кубических метров под руководством газовщика более высокой квалификации.

Знания:

3, 4 разряд
1. Основы технологического процесса выплавки чугуна;
2. Физические и химические свойства чугуна и шлака;
3. Знания по технике безопасности.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 2:
Обслуживание газового хозяйства доменной печи

Навык 1:
Обслуживание и подготовка к работе газовой системой доменной печи

Умения:

3, 4 разряд
1. Принимать участие в остановке и пуске доменной печи;
2. Выполнять смазку узлов трения оборудования;
3. Принимать участие в ремонте обслуживаемого оборудования.

Знания:

3, 4 разряд
1. Принцип работы доменной печи, воздухонагревателей и газового хозяйства цеха, установленной на печах контрольно- измерительной аппаратуры и автоматики;
2. Слесарное дело;
3. Знания по технике безопасности.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:

Самостоятельность и ответственность
Умение работать в команде
Внимательность
Наличие навыков общения
Решение типовых практических задач

Список технических регламентов и национальных стандартов:

ГОСТ 34518-2019. Печи промышленные и агрегаты тепловые. Правила организации и производства работ, контроль выполнения и требования к результатам работ.

Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

3

Верховой доменной печи

3

Водопроводчик доменной печи

3

Горновой доменной печи

3

Газовщик доменной печи

      14. Карточка профессии "Горновой доменной печи (третий)":

Код группы:

8121-1

Код наименования занятия:

8121-1-014

Наименование профессии:

Горновой доменной печи (третий)

Уровень квалификации по ОРК:

3

подуровень квалификации по ОРК:

-

Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:

Выпуск 7. Приказ Министра труда и социальной защиты населения Республики Казахстан от 10 декабря 2020 года № 494 "Об утверждении Единого тарифно-квалификационного справочника работ и профессий рабочих (выпуск 7)". Зарегистрирован в Министерстве юстиции Республики Казахстан 14 декабря 2020 года № 21775.
Горновой доменной печи (Параграф 9-11).

Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
ТиПО (рабочие профессии)

Специальность:
Техническое обслуживание и ремонт доменной печи

Квалификация:
-

Уровень образования:
основное среднее образование

Специальность:
-

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

для 4 разряда - не требуется, для 5 разряда - не менее 6 месяцев в производстве чугуна, для 6 разряда - не менее 12 месяцев в производстве чугуна.

Связь с неформальным и информальным образованием:

Отсутствует

Другие возможные наименования профессии:

8121-1-019 - Доменщик
8121-1-017 - Горновой шахтной печи
8121-1-013 - Горновой десульфурации чугуна

Основная цель деятельности:

Выпуск чугуна и шлака из доменной печи

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Обеспечение выпуска выплавленного жидкого чугуна и шлака из горна доменной печи

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1: Обеспечение выпуска
выплавленного жидкого чугуна и шлака из горна доменной печи

Навык 1:
Эксплуатация и обслуживание оборудования по выпуску чугуна из доменной печи

Умения:

4 разряд
1. Выполнять выпуска чугуна и шлака, ломки и сушки литейной канавы, заправки перевалов и пушки, смены фурм и охладительных приборов при обслуживании доменных печей объемом менее 930 кубических метров под руководством первого горнового доменной печи;
2. Проводить подготовку чугунных и шлаковых желобов, носков, сифонов и обводного желоба к выпуску чугуна и шлака, подготовку и установку отсечных лопат;
3. Проводить подготовку шлаковозных ковшей для приемки шлака, засыпку чугуновозных ковшей коксовой мелочью;
4. Наблюдать за потоком чугуна и шлака в желобах при их выпуске;
5. Регулировать наполнения ковшей;
6. Управлять отсечными лопатами, поворотными носками чугунного и шлакового желобов, краном литейного двора и другими подъемными механизмами при выполнении горновых работ и одноносковой разливки чугуна и шлака;
7. Принимать участие в ремонтах оборудования горна.
5 разряд
При выпуске чугуна и шлака, ломке и сушке литейной канавы, заправке перевалов и пушки, смене фурм и охладительных
приборов при обслуживании доменных печей объемом от 930, но менее 2000 кубических метров под руководством горнового доменной печи (первого).
6 разряд
При выпуске чугуна и шлака, ломке и сушке литейной канавы, заправке перевалов и пушки, смене фурм и охладительных приборов при обслуживании доменных печей объемом 2000 кубических метров и более под руководством горнового доменной печи (первого).

Знания:

4, 5, 6 разряд
1. Основы технологического процесса выплавки чугуна;
2. Устройство доменной печи и оборудования горна - пушки, бурмашины, шлакового стопора и литейного крана;
3. Химические и физические свойства чугуна и шлака;
4. Состав и свойства заправочных материалов, поступающих на заправку желобов и носков, огнеупорных материалов, применяемых при заправке и ремонте чугунной и шлаковой леток;
5. Основы ведения огнеупорных работ;
6. Правила по технике безопасности.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:

Самостоятельность и ответственность
Умение работать в команде
Внимательность
Навыки общения
Решение типовых практических задач

Список технических регламентов и национальных стандартов:

ГОСТ 34518-2019. Печи промышленные и агрегаты тепловые. Правила организации и производства работ, контроль выполнения и требования к результатам работ.

Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

4

Техник-металлург

4

Техник литейщик

2

Грануляторщик доменного шлака

2

Машинист вагон-весов

      15. Карточка профессии "Верховой доменной печи":

Код группы:

8121-1

Код наименования занятия:

8121-1-007

Наименование профессии:

Верховой доменной печи

Уровень квалификации по ОРК:

3

подуровень квалификации по ОРК:

-

Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:

Выпуск 7. Приказ Министра труда и социальной защиты населения Республики Казахстан от 10 декабря 2020 года № 494 "Об утверждении Единого тарифно-квалификационного справочника работ и профессий рабочих (выпуск 7)". Зарегистрирован в Министерстве юстиции Республики Казахстан 14 декабря 2020 года № 21775.
Верховой доменной печи (Параграф 13-15)

Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
ТиПО (рабочие профессии)

Специальность:
Техническое обслуживание и ремонт доменной печи

Квалификация:
-

Уровень образования:
основное среднее образование

Специальность:
-

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

для 3 разряда - не требуется, для 4 разряда - не менее 6 месяцев в производстве чугуна, для 5 разряда - не менее 12 месяцев в производстве чугуна.

Связь с неформальным и информальным образованием:

Отсутствует

Другие возможные наименования профессии:

8121-1-019 - Доменщик
8121-1-020 - Загрузчик шихты

Основная цель деятельности:

Загрузка шихтовых материалов для обеспечения технологического процесса

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Выполнение вспомогательных работ по загрузке шихты на колошнике доменных печей;
2. Загрузка шихты на колошнике доменных печей;
3. Загрузка агломерата и окатышей на колошнике доменных печей.

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1:
Выполнение вспомогательных работ по загрузке шихты на колошнике доменных печей

Навык 1:
Выполнение вспомогательных работ при загрузке

Умения:

3 разряд.
1. Выполнять загрузку шихты на колошнике немеханизированных или частично механизированных доменных печей под
руководством верхового более высокой квалификации;
2. Выполнять установку бадей и вагонеток на колошнике и выгрузку из них шихтовых материалов в печь;
3. Выполнять откатку порожних бадей и вагонеток;
4. Проводить уборку колошниковой площадки;
5. Участвовать в ремонте обслуживаемых механизмов.

Знания:

3 разряд.
1. Принцип работы механизмов загрузки печи;
2. Физические свойства шихтовых материалов, загружаемых в доменную печь;
3. Слесарное дело;
4. Правила техники безопасности.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 2:
Загрузка шихты на колошнике доменных печей

Навык 1: Загрузка шихты

Умения:

Разряд 4.
1. Выполнять загрузку шихты на колошнике немеханизированных или частично механизированных доменных печей;
2. Выполнять загрузку в доменную печь агломерата и окатышей под руководством верхового более высокой квалификации;
3. Обеспечивать правильность и последовательность загрузки шихты в печь;
4. Наблюдать за полнотой загрузки печи и работой засыпного аппарата печи.

Знания:

Разряд 4.
1. Основы технологического процесса выплавки чугуна в доменных печах;
2. Устройство механизмов загрузки печи;
3. Порядок загрузки материалов в печь;
4. Правила техники безопасности.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 3:
Загрузка агломерата и окатышей на колошнике доменных печей

Навык 1:
Загрузка агломерата и окатышей

Умения:

5 разряд.
1. Выполнять загрузку агломерата и окатышей на колошнике
немеханизированных или частично механизированных доменных печей;
2. Обеспечивать правильность и последовательность загрузки агломерата и окатышей в доменную печь.

Знания:

5 разряд.
1. Технологический процесс выплавки чугуна в доменных печах;
2. Устройство доменной печи;
3. Физические свойства и химический состав агломерата и окатышей, загружаемых в печь;
4. Правила техники безопасности.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:

Самостоятельность и ответственность
Умение работать в команде
Внимательность
Наличие навыков общения
Решение типовых практических задач

Список технических регламентов и национальных стандартов:

ГОСТ 34518-2019. Печи промышленные и агрегаты тепловые. Правила организации и производства работ, контроль выполнения и требования к результатам работ.

Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

4

Техник-металлург

4

Техник литейщик

2

Бункеровщик доменных печей

2

Машинист вагон-весов

2

Транспортировщик шихты

      16. Карточка профессии "Горновой доменной печи (первый)":

Код группы:

8121-1

Код наименования занятия:

8121-1-014

Наименование профессии:

Горновой доменной печи (первый)

Уровень квалификации по ОРК:

3

подуровень квалификации по ОРК:

-

Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:

Выпуск 7. Приказ Министра труда и социальной защиты населения Республики Казахстан от 10 декабря 2020 года № 494 "Об утверждении Единого тарифно-квалификационного справочника работ и профессий рабочих (выпуск 7)". Зарегистрирован в Министерстве юстиции Республики Казахстан 14 декабря 2020 года № 21775.
Горновой доменной печи (Параграф 9-11).

Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
ТиПО (рабочие профессии)

Специальность:
Техническое обслуживание и ремонт доменной печи

Квалификация:
-

Уровень образования:
основное среднее образование

Специальность:
-

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

для 6 разряда - не менее 12 месяцев в производстве чугуна, для 7 разряда - не менее 18 месяцев в производстве чугуна, для 8 разряда - не менее 24 месяца в производстве чугуна.

Связь с неформальным и информальным образованием:

Отсутствует

Другие возможные наименования профессии:

-

Основная цель деятельности:

Выпуск чугуна и шлака из доменной печи

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Обеспечение выпуска выплавленного жидкого чугуна и шлака из горна доменной печи

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1:
Обеспечение выпуска выплавленного жидкого чугуна и шлака из горна доменной печи

Навык 1:
Эксплуатация и обслуживание оборудования по выпуску чугуна из доменной печи

Умения:

6 разряд
1. Проводить работы по обслуживанию горна доменных печей объемом менее 930 кубических метров в соответствии с графиком выпуска чугуна и шлака;
2. Выполнять разборку и набивку футляра чугунной летки и подготовка главного желоба для выпуска чугуна;
3. Выполнять выпуск чугуна и шлака;
4. Выполнять зарядку пушки запорной массой, смена охладительных устройств, фурм и амбразур;
5. Управлять бурмашиной и пушкой при открывании и закрывании чугунной летки;
6. Наблюдать по показаниям контрольно-измерительных приборов и другим данным за составом шлака, нагревом поверхности горна, циркуляцией воды, работой фурм и охладительных устройств;
7. Выполнять ремонт обслуживаемого оборудования;
8. Руководить бригадой горновых.
7 разряд
При обслуживании горна доменных печей объемом от 930, но менее 2000 кубических метров.
8 разряд
При обслуживании горна доменных печей объемом 2000 кубических метров и более.

Знания:

6, 7, 8 разряд
1. Теоретические основы доменного процесса;
2. Признаки расстройства работы доменной печи;
3. Конструктивные особенности доменных печей различных типов;
4. Правила по технике безопасности.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:

Самостоятельность и ответственность
Умение работать в команде
Внимательность
Навыки общения
Решение типовых практических задач

Список технических регламентов и национальных стандартов:

ГОСТ 34518-2019. Печи промышленные и агрегаты тепловые. Правила организации и производства работ, контроль выполнения и требования к результатам работ.

Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

4

Техник-металлург

4

Техник литейщик

2

Грануляторщик доменного шлака

2

Машинист вагон-весов

      17. Карточка профессии "Газовщик доменной печи":

Код группы:

8121-1

Код наименования занятия:

8121-1-011

Наименование профессии:

Газовщик доменной печи

Уровень квалификации по ОРК:

3

подуровень квалификации по ОРК:

-

Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:

Выпуск 7. Приказ Министра труда и социальной защиты населения Республики Казахстан от 10 декабря 2020 года № 494 "Об утверждении Единого тарифно-квалификационного справочника работ и профессий рабочих (выпуск 7)". Зарегистрирован в Министерстве юстиции Республики Казахстан 14 декабря 2020 года № 21775.
Газовщик доменной печи (Параграф 7-8).

Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
ТиПО (рабочие профессии)

Специальность:
Техническое обслуживание и ремонт доменной печи

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

для 5 разряда - не менее 12 месяцев в производстве чугуна, для 6 разряда - не менее 18 месяцев в
производстве чугуна, для 7 разряда - не менее 24 месяцев в производстве чугуна, для 8 разряда - не менее 30 месяцев в производстве чугуна.

Связь с неформальным и информальным образованием:

Отсутствует

Другие возможные наименования профессии:

8121-1-012 - Газовщик шахтной печи
8121-9-005 - Газовщик

Основная цель деятельности:

Управление и контроль газовых процессов в доменной печи

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1.Эксплуатация газового хозяйства доменной печи;
2.Обслуживание газового хозяйства доменной печи.

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1: Эксплуатация газового хозяйства доменной печи

Навык 1:
Управление газовой системой доменной печи

Умения:

5 разряд
1. Выполнять работы по переводу с воздуха на газ и с газа на воздух воздухонагревательных аппаратов доменных печей объемом 2000 кубических метров и более под руководством газовщика более высокой квалификации;
2. Вести процесс нагрева воздухонагревательных аппаратов доменных печей объемом менее 300 кубических метров;
3. Управлять лебедками газового дросселя и выпускными атмосферными клапанами;
4. Вести наблюдение и контроль за расходом, давлением и температурой дутья, подачей топливных добавок, расходом пара при работе на увлажненном дутье, давлением и температурой колошникового газа, полнотой загрузки печи и скоростью опускания шихты, расходом газа, выносом пыли из печи, содержанием углекислого газа по показаниям контрольно- измерительных приборов;
5. Вести наблюдение за состоянием газовоздушных трактов, за выпуском пыли из пылеуловителей;
6. Вести контроль режима работы воздуходувок, качества очистки газа, работы аварийных блокировок, централизации и связи;
7. Вести учет показаний приборов и установленной документации работы печи;
8. Руководить газовщиками более низкой квалификации.
6 разряд
1. Вести процесс нагрева воздухонагревательных аппаратов доменных печей объемом от 300, но менее 930 кубических метров;
2. Выполнять работы по переводу с воздуха на газ и с газа на воздух воздухонагревательных аппаратов доменных печей любого объема;
3. Управлять лебедками газового дросселя и выпускными атмосферными клапанами;
4. Вести наблюдение и контроль за расходом, давлением и
температурой дутья, подачей топливных добавок, расходом пара при работе на увлажненном дутье, давлением и температурой колошникового газа, полнотой загрузки печи и скоростью опускания шихты, расходом газа, выносом пыли из печи, содержанием углекислого газа по показаниям контрольно- измерительных приборов;
5. Вести наблюдение за состоянием газовоздушных трактов, за выпуском пыли из пылеуловителей;
6. Вести контроль режима работы воздуходувок, качества очистки газа, работы аварийных блокировок, централизации и связи;
7. Вести учет показаний приборов и установленной документации работы печи;
8. Руководить газовщиками более низкой квалификации.
7 разряд
При ведении процесса нагрева воздухонагревательных аппаратов доменных печей объемом от 930, но менее 2000 кубических метров.
8 разряд
При ведении процесса нагрева воздухонагревательных аппаратов доменных печей объемом от 2000 кубических метров и более.

Знания:

5, 6, 7, 8 разряд.
1. Теплотехнические основы доменного процесса;
2. Физические и химические свойства сырых материалов и топлива, поступающих в доменную плавку;
3. Влияние химического состава и механических свойств топлива на ход доменной печи;
4. Режимы работы скрубберов, передвижных дросселей;
5. Методы и приемы задувок и выдувок печи;
6. Правила по технике безопасности.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 2:
Обслуживание газового хозяйства доменной печи

Навык 1:
Обслуживание и подготовка к работе газовой системой доменной печи

Умения:

5, 6, 7, 8 разряд
1. Выполнять смазку узлов трения оборудования;
2. Принимать участие в ремонте обслуживаемого оборудования;
3. Выполнять остановку и пуск доменной печи, включение и отключение газа от газовой сети при ремонтах и остановках печи;
4. Выявлять и устранять неисправности в работе обслуживаемого оборудования;
5. Выполнять ремонт обслуживаемого оборудования.

Знания:

5, 6, 7, 8 разряд
1. Принцип работы доменной печи, воздухонагревателей и газового хозяйства цеха, установленной на печах контрольно- измерительной аппаратуры и автоматики;
2. Слесарное дело;
3. Устройство и правила технической эксплуатации обслуживаемого оборудования;
4. Расчеты рудной нагрузки, выхода чугуна из подачи, расхода кокса на тонну чугуна, основности шлака, количества воздуха, вдуваемого в доменную печь;
5. Причины расстройства хода печи и способы его предупреждения и устранения;
6. Системы газопроводов и паропроводов;
7. Правила по технике безопасности.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:

Самостоятельность и ответственность
Умение работать в команде
Внимательность
Наличие навыков общения
Решение типовых практических задач

Список технических регламентов и национальных стандартов:

ГОСТ 34518-2019. Печи промышленные и агрегаты тепловые. Правила организации и производства работ, контроль выполнения и требования к результатам работ.

Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

4

Техник-металлург

4

Техник литейщик

2

Бункеровщик доменных печей

2

Машинист вагон-весов

2

Транспортировщик шихты

2

Газовщик доменной печи

      18. Карточка профессии "Горновой доменной печи (второй)":

Код группы:

8121-1

Код наименования занятия:

8121-1-014

Наименование профессии:

Горновой доменной печи (второй)

Уровень квалификации по ОРК:

3

подуровень квалификации по ОРК:

-

Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:

Выпуск 7. Приказ Министра труда и социальной защиты населения Республики Казахстан от 10 декабря 2020 года № 494 "Об утверждении Единого тарифно-квалификационного справочника работ и профессий рабочих (выпуск 7)". Зарегистрирован в Министерстве юстиции Республики Казахстан 14 декабря 2020 года № 21775.
Горновой доменной печи (Параграф 9-11).

Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
ТиПО (рабочие профессии)

Специальность:
Техническое обслуживание и ремонт доменной печи

Квалификация:
-

Уровень образования:
основное среднее образование

Специальность:
-

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

для 5 разряда - не менее 6 месяцев в производстве чугуна, для 6 разряда - не менее 12 месяцев в производстве чугуна, для 7 разряда - не менее 18 месяцев в производстве чугуна.

Связь с неформальным и информальным образованием:

Отсутствует

Другие возможные наименования профессии:

-

Основная цель деятельности:

Выпуск чугуна и шлака из доменной печи

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Обеспечение выпуска выплавленного жидкого чугуна и шлака из горна доменной печи

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1:
Обеспечение выпуска выплавленного жидкого чугуна и шлака из горна доменной печи

Навык 1:
Эксплуатация и обслуживание оборудования по выпуску чугуна из доменной печи

Умения:

5 разряд
1. Выполнять подготовку и смену шлаковых приборов, разделка чугунной летки, выпуск чугуна, подготовка и заправка главного желоба для чугуна, фурм и амбразур при обслуживании доменных печей объемом менее 930 кубических метров под руководством горнового доменной печи (первого);
2. Выполнять разборку и наборку футляра шлаковой летки, набивку канавы и заправка шлаковых желобов;
3. Управлять шлаковыми стопорами при выпуске шлака;
4. Выполнять отбор проб шлака;
5. Определять степени нагрева и состава выпускаемого шлака;
6. Наблюдать за состоянием шлаковой фурмы и наполнением шлаковозных ковшей.
6 разряд
При подготовке и смене шлаковых приборов, разделке чугунной летки, выпуске чугуна, подготовке и заправке главного желоба для чугуна, фурм и амбразур при обслуживании доменных печей объемом от 930, но менее 2000 кубических метров под руководством горнового доменной печи (первого).
7 разряд
При подготовке и смене шлаковых приборов, разделке чугунной летки, выпуске чугуна, подготовке и заправке главного желоба для чугуна, фурм и амбразур при обслуживании доменных печей объемом 2000 кубических метров и более под руководством
горнового доменной печи (первого).

Знания:

5, 6, 7 разряд
1. Технологический процесс выплавки чугуна в доменной печи;
2. Устройство обслуживаемого оборудования;
3. Химические и физические свойства сырья и топлива, поступающих в доменную плавку;
5. Слесарное дело;
6. Правила по технике безопасности.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:

Самостоятельность и ответственность
Умение работать в команде
Внимательность
Навыки общения
Решение типовых практических задач

Список технических регламентов и национальных стандартов:

ГОСТ 34518-2019. Печи промышленные и агрегаты тепловые. Правила организации и производства работ, контроль выполнения и требования к результатам работ.

Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

4

Техник-металлург

4

Техник литейщик

2

Грануляторщик доменного шлака

2

Машинист вагон-весов

      19. Карточка профессии "Водопроводчик доменной печи":

Код группы:

8121-1

Код наименования занятия:

8121-1-008

Наименование профессии:

Водопроводчик доменной печи

Уровень квалификации по ОРК:

3

подуровень квалификации по ОРК:

-

Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:

Выпуск 7. Приказ Министра труда и социальной защиты населения Республики Казахстан от 10 декабря 2020 года № 494 "Об утверждении Единого тарифно-квалификационного справочника работ и профессий рабочих (выпуск 7)". Зарегистрирован в Министерстве юстиции Республики Казахстан 14 декабря 2020 года № 21775.
Водопроводчик доменной печи (Параграф 12).

Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
ТиПО (рабочие профессии)

Специальность:
Техническое обслуживание и ремонт доменной печи

Квалификация:
-

Уровень образования:
основное среднее образование

Специальность:
-

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

для 3 разряда - не требуется, для 4 разряда - не менее 6 месяцев в производстве чугуна, для 5 разряда - не менее 12 месяцев в производстве чугуна, для 6 разряда - не менее 24 месяцев в производстве чугуна.

Связь с неформальным и информальным образованием:

Отсутствует

Другие возможные наименования профессии:

8121-1-009 - Водопроводчик шахтной печи
7126-9-001 - Водопроводчик

Основная цель деятельности:

Сохранение огнеупорной кладки, брони и оборудования доменной печи от воздействия высоких температур

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Обеспечение исправного состояния охладительных устройств и водопроводной магистрали, приборов горячего и холодного дутья доменных печей объемом менее 300 кубических метров;
2. Обеспечение исправного состояния охладительных устройств и водопроводной магистрали, приборов горячего и холодного дутья доменных печей объемом от 300, но менее 930 кубических метров;
3. Обеспечение исправного состояния охладительных устройств и водопроводной магистрали, приборов горячего и холодного дутья доменных печей объемом от 930, но менее 2000 кубических метров;
4. Обеспечение исправного состояния охладительных устройств и водопроводной магистрали, приборов горячего и холодного дутья доменных печей объемом от 2000 кубических метров и более.

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1:
Обеспечение исправного состояния охладительных устройств и водопроводной магистрали, приборов горячего и холодного дутья доменных печей объемом менее 300 кубических метров

Навык 1:
Эксплуатация и регулирование работы приборов и устройств

Умения:

3 разряд
1. Выполнять отключение и подключение трубопроводов природного газа;
2. Выполнять регулирование работы форсунок и горелок, температуры свечей, подачи воды в свечи и скип при выплавке специальных марок чугуна;
3. Наблюдать за температурой и циркуляцией воды во всех охладительных устройствах, фурмах и приборах шлаковых леток, нагревом кожуха доменной печи, целостностью его швов, состоянием дутьевой аппаратуры печи, приборами парового и водяного отопления на доменных печах и в подбункерном помещении, состоянием и работой устройств для поливки шихты и работой насосов скиповой ямы;
4. Выполнять замер температуры поступающей и отходящей воды.

Знания:

3 разряд
1. Устройство и принцип работы доменной печи, ее охладительной системы, фурм и амбразур, контрольно- измерительных приборов водопроводного хозяйства;
2. Схему водо-, паро-, воздухо- и газопроводов доменной печи объемом менее 300 кубических метров;
3. Правила по технике безопасности.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Ремонт и замена приборов и устройств

Умения:

3 разряд
1. Выполнять чистку холодильников, фильтров водопроводной магистрали, дроссельной группы, гляделок фурм, задвижек на крышках фурменных колен, форсунок и горелок для подачи мазута и природного газа в доменную печь объемом менее 300 кубических метров;
2. Выполнять промывку холодильников и фильтров водопроводной магистрали;
3. Выявлять сгоревшие охладительные устройства, выполнять подготовку новых для замены;
4. Выполнять смену гляделок фурм, форсунок, горелок, сальниковых набивок насосов высокого давления и их уплотнение;
5. Принимать участие в смене фурм, амбразур и охладительных устройств;
6. Проводить текущий ремонт водопроводной, паровой и воздушной (сжатого воздуха) магистралей и охладительных устройств.

Знания:

3 разряд
1. Причины выхода из строя охладительных устройств;
2. Слесарное дело;
3. Правила по технике безопасности.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 2:
Обеспечение исправного состояния охладительных устройств и водопроводной магистрали, приборов горячего и холодного дутья доменных печей объемом от 300, но менее 930 кубических метров

Навык 1:
Эксплуатация и регулирование работы приборов и устройств

Умения:

4 разряд
1. Выполнять отключение и подключение трубопроводов природного газа;
2. Выполнять регулирование работы форсунок и горелок,
температуры свечей, подачи воды в свечи и скип при выплавке специальных марок чугуна;
3. Наблюдать за температурой и циркуляцией воды во всех охладительных устройствах, фурмах и приборах шлаковых леток, нагревом кожуха доменной печи, целостностью его швов, состоянием дутьевой аппаратуры печи, приборами парового и водяного отопления на доменных печах и в подбункерном помещении, состоянием и работой устройств для поливки шихты и работой насосов скиповой ямы;
4. Выполнять замер температуры поступающей и отходящей воды.

Знания:

4 разряд
1. Устройство и принцип работы доменной печи, ее охладительной системы, фурм и амбразур, контрольно- измерительных приборов водопроводного хозяйства;
2. Схему водо-, паро-, воздухо- и газопроводов доменной печи объемом от 300, но менее 930 кубических метров;
3. Правила по технике безопасности.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Ремонт и замена приборов и устройств

Умения:

4 разряд
1. Выполнять чистку холодильников, фильтров водопроводной магистрали, дроссельной группы, гляделок фурм, задвижек на крышках фурменных колен, форсунок и горелок для подачи мазута и природного газа в доменную печь объемом от 300, но менее 930 кубических метров;
2. Выполнять промывку холодильников и фильтров водопроводной магистрали;
3. Выявлять сгоревшие охладительные устройства, выполнять подготовку новых для замены;
4. Выполнять смену гляделок фурм, форсунок, горелок, сальниковых набивок насосов высокого давления и их уплотнение;
5. Принимать участие в смене фурм, амбразур и охладительных устройств;
6. Проводить текущий ремонт водопроводной, паровой и воздушной (сжатого воздуха) магистралей и охладительных устройств.

Знания:

4 разряд
1. Причины выхода из строя охладительных устройств;
2. Слесарное дело;
3. Правила по технике безопасности.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 3:
Обеспечение исправного состояния охладительных устройств и водопроводной магистрали, приборов горячего и холодного дутья доменных печей объемом от 930, но менее 2000 кубических метров

Навык 1:
Ремонт и замена приборов и устройств

Умения:

5 разряд
1. Выполнять чистку холодильников, фильтров водопроводной магистрали, дроссельной группы, гляделок фурм, задвижек на крышках фурменных колен, форсунок и горелок для подачи мазута и природного газа в доменную печь объемом от 930, но менее 2000 кубических метров;
2. Выполнять промывку холодильников и фильтров водопроводной магистрали; 3. Выявлять сгоревшие охладительные устройства, выполнять подготовку новых для замены;
4. Выполнять смену гляделок фурм, форсунок, горелок, сальниковых набивок насосов высокого давления и их уплотнение;
5. Принимать участие в смене фурм, амбразур и охладительных устройств;
6. Проводить текущий ремонт водопроводной, паровой и воздушной (сжатого воздуха) магистралей и охладительных устройств.

Знания:

5 разряд
1. Причины выхода из строя охладительных устройств;
2. Слесарное дело;
3. Правила по технике безопасности.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Эксплуатация и регулирование работы приборов и устройств

Умения:

5 разряд
1. Выполнять отключение и подключение трубопроводов природного газа;
2. Выполнять регулирование работы форсунок и горелок, температуры свечей, подачи воды в свечи и скип при выплавке специальных марок чугуна;
3. Наблюдать за температурой и циркуляцией воды во всех охладительных устройствах, фурмах и приборах шлаковых леток, нагревом кожуха доменной печи, целостностью его швов, состоянием дутьевой аппаратуры печи, приборами парового и водяного отопления на доменных печах и в подбункерном помещении, состоянием и работой устройств для поливки шихты и работой насосов скиповой ямы;
4. Выполнять замер температуры поступающей и отходящей воды.

Знания:

5 разряд
1. Устройство и принцип работы доменной печи, ее охладительной системы, фурм и амбразур, контрольно- измерительных приборов водопроводного хозяйства;
2. Схему водо-, паро-, воздухо- и газопроводов доменной печи объемом от 930, но менее 2000 кубических метров;
3. Правила по технике безопасности.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 4:
Обеспечение исправного состояния охладительных устройств и водопроводной магистрали, приборов горячего и холодного дутья доменных печей объемом от 2000 кубических метров и более

Навык 1:
Эксплуатация и регулирование работы приборов и устройств

Умения:

5 разряд
1. Выполнять отключение и подключение трубопроводов природного газа;
2. Выполнять регулирование работы форсунок и горелок,
температуры свечей, подачи воды в свечи и скип при выплавке специальных марок чугуна;
3. Наблюдать за температурой и циркуляцией воды во всех охладительных устройствах, фурмах и приборах шлаковых леток, нагревом кожуха доменной печи, целостностью его швов, состоянием дутьевой аппаратуры печи, приборами парового и водяного отопления на доменных печах и в подбункерном помещении, состоянием и работой устройств для поливки шихты и работой насосов скиповой ямы;
4. Выполнять замер температуры поступающей и отходящей воды.

Знания:

6 разряд
1. Устройство и принцип работы доменной печи, ее охладительной системы, фурм и амбразур, контрольно- измерительных приборов водопроводного хозяйства;
2. Схему водо-, паро-, воздухо- и газопроводов доменной печи объемом от 2000 кубических метров и более;
3. Правила по технике безопасности.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Ремонт и замена приборов и устройств

Умения:

6 разряд
1. Выполнять чистку холодильников, фильтров водопроводной магистрали, дроссельной группы, гляделок фурм, задвижек на крышках фурменных колен, форсунок и горелок для подачи мазута и природного газа в доменную печь объемом от 2000 кубических метров и более;
2. Выполнять промывку холодильников и фильтров водопроводной магистрали;
3. Выявлять сгоревшие охладительные устройства, выполнять подготовку новых для замены;
4. Выполнять смену гляделок фурм, форсунок, горелок, сальниковых набивок насосов высокого давления и их уплотнение;
5. Принимать участие в смене фурм, амбразур и охладительных устройств;
6. Проводить текущий ремонт водопроводной, паровой и воздушной (сжатого воздуха) магистралей и охладительных устройств.

Знания:

6 разряд
1. Причины выхода из строя охладительных устройств;
2. Слесарное дело;
3. Правила по технике безопасности.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:

Самостоятельность и ответственность
Умение работать в команде
Внимательность
Наличие навыков общения
Решение типовых практических задач

Список технических регламентов и национальных стандартов:

ГОСТ 34518-2019. Печи промышленные и агрегаты тепловые. Правила организации и производства работ, контроль выполнения и требования к результатам работ.

Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

4

Техник-металлург

4

Техник литейщик

2

Бункеровщик доменных печей

2

Грануляторщик доменного шлака

Глава 4. Технические данные профессионального стандарта

      20. Наименование государственного органа: Министерство промышленности и строительства Республики Казахстан.

      Исполнитель: Абсаматов А.А.,+7 (717) 257 22 58, a.absamatov@mps.gov.kz.

      21. Организации (предприятия) участвующие в разработке: Объединения юридических лиц "Республиканская ассоциация горнодобывающих и горно-металлургических предприятий".

      Руководитель проекта: Радостовец Н.В., номер телефона: +7 (717) 259 15 44.

      22. Отраслевой совет по профессиональным квалификациям: 05.11.2025 года.

      23. Национальный орган по профессиональным квалификациям: -

      24. Национальная палата предпринимателей Республики Казахстан "Атамекен": -

      25. Номер версии и год выпуска: версия 3, 2026 год.

      26. Дата ориентировочного пересмотра: 30.12.2029 года.

  Приложение 7
к приказу Министра
промышленности и
строительства
Республики Казахстан
от 26 августа 2025 года № 316

ПРОФЕССИОНАЛЬНЫЙ СТАНДАРТ
"Сталеплавильное производство"

      Сноска. Приказ дополнен приложением 7 в соответствии с приказом Министра промышленности и строительства РК от 04.03.2026 № 83 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

Глава 1. Общие положения

      1. Область применения профессионального стандарта: профессиональный стандарт "Сталеплавильное производство" (далее – профессиональный стандарт) разработан в соответствии с пунктом 5 статьи 5 Закона Республики Казахстан "О профессиональных квалификациях" в целях обучения персонала на предприятиях, признания профессиональной квалификации работников и выпускников организаций образования и решений широкого круга задач в области управления персоналом в организациях и на предприятиях и применяется в сфере производства стали.

      2. В настоящем профессиональном стандарте применяются следующие термины и определения:

      1) квалификация – признание ценности освоенных знаний, умений и компетенций для рынка труда и дальнейшего образования и обучения, дающее право на осуществление трудовой деятельности;

      2) квалификационный уровень/уровень квалификации – обобщенные требования к знаниям, умениям и широким компетенциям работников, дифференцируемые по параметрам сложности, нестандартности трудовых действий, ответственности и самостоятельности;

      3) национальная рамка квалификаций (НРК) – структурированное описание квалификационных уровней, признаваемых на рынке труда;

      4) национальная система квалификаций (НСК) – целостный комплекс правовых и институциональных регуляторов спроса и предложения квалификаций, обеспечивающих взаимосвязь отраслей экономики, рынка труда и системы профессионального образования и обучения;

      5) отраслевая рамка квалификаций (ОРК) – составная часть (подсистема) национальной системы квалификаций, представляющая собой рамочную структуру дифференцированных уровней квалификации, признаваемых в отрасли;

      6) профессиональный стандарт (ПС) – стандарт, определяющий в конкретной области профессиональной деятельности требования к уровню квалификации, компетенций, содержанию, качеству и условиям труда;

      7) профессия – социально признаваемая и/или юридически фиксированная область возможного выполнения соответствующих трудовых функций, требующая владение комплексом знаний и умений, приобретаемых в результате специальной подготовки, подтверждаемых соответствующими документами об образовании и/или опыта работы;

      8) трудовая функция – типичная работа (круг работ) в рамках этапа технологического процесса, состоящая из одной или нескольких профессиональных задач. При описании трудовых функций в карточках профессий профессиональных стандартов при необходимости могут быть указаны обязательные и дополнительные трудовые функции, исходя из понимания, что обязательные трудовые функции, в отличие от дополнительных, необходимо обязательно подтверждать при присвоении квалификации, а дополнительные трудовые функции могут быть описаны, как потенциальные трудовые функции, которые могут потребоваться для данной профессии в будущем;

      9) профессиональная задача (задача) – элемент трудовой функции, позволяющий декомпозировать функцию для выполнения единичных действий;

      10) знания – структурированные сведения предметной области, позволяющие человеку решать конкретные профессиональные задачи;

      11) умения – компоненты действия (действий) человека, основанные на знании и правильном его использовании для решения конкретных профессиональных задач;

      12) компетенция – способность человека, непосредственно проявляемая в профессиональной деятельности и позволяющая применять знания и умения для выполнения трудовых функций.

      3. В настоящем профессиональном стандарте применяются следующие сокращения:

      1) ЕТКС – Единый тарифно-квалификационный справочник работ и профессий рабочих.

Глава 2. Паспорт профессионального стандарта

      4. Название профессионального стандарта: Сталеплавильное производство.

      5. Код профессионального стандарта: C24520012.

      6. Указание секции, раздела, группы, класса и подкласса согласно ОКЭД:

      C Обрабатывающая промышленность

      24 Металлургическое производство;

      24.5 Литье металлов;

      24.52 Литье стали;

      24.52.0 Литье стали.

      7. Краткое описание профессионального стандарта: Организация работ и выполнения технологического процесса по получению стали в сталеплавильном производстве.

      8. Перечень карточек профессий:

      1) Оператор загрузки конвертера - 2 уровень ОРК;

      2) Подручный сталевара конвертера (второй) - 3 уровень ОРК;

      3) Подручный сталевара электропечи (первый) - 3 уровень ОРК;

      4) Подручный сталевара электропечи (второй) - 3 уровень ОРК;

      5) Подручный сталевара электропечи (третий) - 3 уровень ОРК;

      6) Подручный сталевара конвертера (первый) - 3 уровень ОРК;

      7) Сталевар конвертера - 4 уровень ОРК;

      8) Сталевар электропечи - 4 уровень ОРК;

      9) Сталевар конвертера - 5 уровень ОРК;

      10) Сталевар электропечи - 5 уровень ОРК.

Глава 3. Карточки профессий

      9. Карточка профессии "Оператор загрузки конвертера":

Код группы:

8121-1

Код наименования занятия:

8121-1-035

Наименование профессии:

Оператор загрузки конвертера

Уровень квалификации по ОРК:

2

подуровень квалификации по ОРК:

-

Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:

Выпуск 7. Приказ Министра труда и социальной защиты населения Республики Казахстан от 10 декабря 2020 года № 494 "Об утверждении Единого тарифно-квалификационного справочника работ и профессий рабочих (выпуск 7)". Зарегистрирован в Министерстве юстиции Республики Казахстан 14 декабря 2020 года № 21775.
Оператор загрузки конвертера

Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
основное среднее образование

Специальность:
-

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

для 3 разряда - не требуется, для 4 разряда - не менее 6 месяцев в сталеплавильном производстве.

Связь с неформальным и информальным образованием:

Отсутствует

Другие возможные наименования профессии:

8121-1-025 - Машинист дистрибутора

Основная цель деятельности:

Обеспечение полной загрузки бункеров и конвертеров всеми видами шихтовых материалов

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Подача сыпучих материалов и загрузка ими бункеров и конвертеров

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1:
Подача сыпучих материалов и загрузка ими бункеров и конвертеров

Навык 1:
Подача шихтовых материалов к конвертерам емкостью до 100 тонн

Умения:

3 разряд
1. Управлять с пульта трактом подачи сыпучих материалов к конвертерам емкостью менее 100 тонн;
2. Выполнять взвешивание и загрузку шихтовых материалов в бункера;
3. Наблюдать за правильностью выполнения системы заданий и обеспечивать полную загрузку всеми видами шихтовых
материалов конвертеров емкостью менее 100 тонн и бункеров;
4. Выполнять ввод и вывод из работы отдельных бункеров или группы бункеров;
5. Выявлять и устранять неисправности в работе механизмов и аппаратуры автоматического управления;
6. Вести учет наличия шихтовых материалов в приемных и расходных бункерах.

Знания:

3 разряд
1. Основы технологического процесса выплавки стали в конвертерах;
2. Устройство и принцип работы механизмов и аппаратуры системы шихтоподачи;
3. Физические и химические свойства шихтовых материалов для выплавки стали;
4. Электрослесарное дело;
5. Правила по технике безопасности.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Подача шихтовых материалов к конвертерам емкостью 100 тонн и более

Умения:

4 разряд
1. Управлять с пульта трактом подачи сыпучих материалов к конвертерам емкостью 100 тонн и более;
2. Выполнять взвешивание и загрузку шихтовых материалов в бункера;
3. Наблюдать за правильностью выполнения системы заданий и обеспечивать полную загрузку всеми видами шихтовых материалов конвертеров емкостью 100 тонн и более и бункеров;
4. Выполнять ввод и вывод из работы отдельных бункеров или группы бункеров;
5. Выявлять и устранять неисправности в работе механизмов и аппаратуры автоматического управления;
6. Вести учет наличия шихтовых материалов в приемных и расходных бункерах.

Знания:

4 разряд
1. Основы технологического процесса выплавки стали в конвертерах;
2. Устройство и принцип работы механизмов и аппаратуры системы шихтоподачи;
3. Физические и химические свойства шихтовых материалов для выплавки стали;
4. Электрослесарное дело;
5. Правила по технике безопасности.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:

Самостоятельность и ответственность
Умение работать в команде
Внимательность
Навыки общения
Решение типовых практических задач

Список технических регламентов и национальных стандартов:

ГОСТ 20067-74. Конвертеры для стали. Ряд емкостей

Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

3

Подручный сталевара конвертера

3

Сталевар конвертера

      10. Карточка профессии "Подручный сталевара конвертера (второй)":

Код группы:

8121-1

Код наименования занятия:

8121-1-045

Наименование профессии:

Подручный сталевара конвертера (второй)

Уровень квалификации по ОРК:

3

подуровень квалификации по ОРК:

-

Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:

Выпуск 7. Приказ Министра труда и социальной защиты населения Республики Казахстан от 10 декабря 2020 года № 494 "Об утверждении Единого тарифно-квалификационного справочника работ и профессий рабочих (выпуск 7)". Зарегистрирован в Министерстве юстиции Республики Казахстан 14 декабря 2020 года № 21775.
Подручный сталевара конвертера

Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
ТиПО (рабочие профессии)

Специальность:
Металлургия черных металлов

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

для 2 разряда - не требуется, для 3 разряда - не менее 6 месяцев с сталеплавильном производстве, для 4 разряда - не менее 12 месяцев с сталеплавильном производстве, для 5 разряда - не менее 18 месяцев с сталеплавильном производстве, для 6 разряда - не менее 24 месяцев с сталеплавильном производстве.

Связь с неформальным и информальным образованием:

Отсутствует

Другие возможные наименования профессии:

8121-1-044 - Подручный сталевара вакуумной печи 8121-1-046 - Подручный сталевара мартеновской печи 8121-1-050 - Подручный сталевара электропечи

Основная цель деятельности:

Помощь сталевару в процессе получения жидкой стали требуемого состава и заданной температуры кислородно-конвертерным способом

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1.Ведение технологического процесса выплавки стали в конвертере;
2.Подготовка конвертера к работе и содержание его в исправном состоянии.

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1:
Ведение технологического процесса выплавки стали в конвертере

Навык 1:
Выплавка стали в конвертере

Умения:

2 разряд
1. Выполнять заливку чугуна, добавление присадок и раскислителей, слив стали, полупродукта, ванадиевого шлака под руководством сталевара конвертера, выбивку и заделку фурм и замену их днищ под руководством подручного сталевара
конвертера (первого) при обслуживании конвертеров емкостью менее 5 тонн;
2. Выполнять отбор проб и замер температуры металла.
3 разряд
При обслуживании конвертеров емкостью от 5, но менее 10 тонн.
4 разряд
При обслуживании конвертеров емкостью от 10, но менее 100 тонн.
5 Разряд
При обслуживании конвертеров емкостью от 100, но менее 250 тонн или конвертеров емкостью 20 тонн и более при выплавке стали легированных марок.
6 разряд
При обслуживании конвертеров емкостью 250 тонн и более.

Знания:

2, 3, 4, 5 ,6 разряд
1. Основы технологического процесса выплавки стали в конвертерах;
2. Свойства и назначение материалов, применяемых при плавке стали в конвертерах;
3. Правила по технике безопасности.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 2:
Подготовка конвертера к работе и содержание его в исправном
состоянии

Навык 1:
Подготовка и обслуживание конвертера

Умения:

2, 3, 4, 5 ,6 разряд
1. Выполнять сбивание шлака с зонтов конвертеров;
2. Принимать участие в ремонтах оборудования конвертера;
3. Выполнять подготовку смесителя, торкрет-машины к работе, управление дозировкой компонентов торкрет-массы;
4. Выполнять перекачку торкрет-массы в камерный питатель;
5. Обеспечивать в период торкретирования футеровки конвертера бесперебойную подачу торкрет-массы из камерного питателя и наблюдать за давлением в питателе;
6. Выявлять и устранять неисправности в работе обслуживаемого оборудования;
7. Выполнять уборку рабочей площадки от скрапа, выбросов металла и шлака.

Знания:

2, 3, 4, 5 ,6 разряд
1. Устройство, принцип работы и правила технической эксплуатации торкрет-машины;
2. Свойства и назначение материалов, применяемых при ремонте конвертеров и днищ;
3. Состав и свойства торкрет-массы;
4. Слесарное дело;
5. Правила по технике безопасности.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:

Самостоятельность и ответственность
Умение работать в команде
Внимательность
Навыки общения
Решение типовых практических задач

Список технических регламентов и национальных стандартов:

ГОСТ 20067-74. Конвертеры для стали. Ряд емкостей.

Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

4

Техник-металлург

4

Техник литейщик

2

Оператор загрузки конвертера

      11. Карточка профессии "Подручный сталевара электропечи (первый)":

Код группы:

8121-1

Код наименования занятия:

8121-1-050

Наименование профессии:

Подручный сталевара электропечи (первый)

Уровень квалификации по ОРК:

3

подуровень квалификации по ОРК:

-

Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:

Выпуск 7. Приказ Министра труда и социальной защиты населения Республики Казахстан от 10 декабря 2020 года № 494 "Об утверждении Единого тарифно-квалификационного справочника работ и профессий рабочих (выпуск 7)". Зарегистрирован в Министерстве юстиции Республики Казахстан 14 декабря 2020 года № 21775.
Подручный сталевара электропечи

Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
ТиПО (рабочие профессии)

Специальность:
Металлургия черных металлов

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

для 4 разряда - не менее 12 месяцев в сталеплавильном производстве, для 5 разряда - не менее 18 месяцев в сталеплавильном производстве, для 6 разряда - не менее 24 месяцев в сталеплавильном производстве.

Связь с неформальным и информальным образованием:

Отсутствует

Другие возможные наименования профессии:

8121-1-044 - Подручный сталевара вакуумной печи 8121-1-045 - Подручный сталевара конвертера
8121-1-046 - Подручный сталевара мартеновской печи

Основная цель деятельности:

Помощь сталевару в процессе получения жидкой стали требуемого состава и заданной температуры электропечным способом

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Ведение технологического процесса выплавки стали в электропечи;
2. Подготовка электропечи к работе и содержание ее в исправном состоянии.

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1:
Ведение технологического процесса выплавки стали в электропечи

Навык 1:
Выплавка стали в электропечи

Умения:

4 разряд
1. Вести технологический процесс выплавки стали и сплавов, выпуск плавки на электропечах под руководством сталевара электропечи, скачивание шлака, перемешивание металла и наблюдение за состоянием электродов;
2. Выполнять отбор проб металла и шлака на химический анализ;
3. Вести наблюдение за состоянием и подготовкой главного желоба воронок для заливки металла в печь;
4. Проводить замер температуры жидкой стали;
5. Управлять сталевозной тележкой при передаче жидкого металла от печей к машине.
5 разряд
При ведении процесса выплавки стали и сплавов в электропечах емкостью от 3, но менее 25 тонн под руководством сталевара электропечи.
6 разряд
При ведении процесса выплавки стали и сплавов в электропечах емкостью 25 тонн и более под руководством сталевара электропечи.

Знания:

4, 5, 6 разряд
1. Технологический процесс выплавки различных марок стали и сплавов в электропечах;
2. Устройство и принцип работы электропечей;
3. Правила по технике безопасности.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 2:
Подготовка электропечи к работе и содержание ее в исправном состоянии

Навык 1:
Подготовка и обслуживание электропечи

Умения:

4, 5, 6 разряд
1. Выполнять наращивание и установку электродов в электропечах под руководством сталевара электропечи;
2. выполнять очистку подины от остатков шлака и металла после выпуска плавки;
3. Выполнять заправку печи и наварку подины, завалку шихты, разравнивание ее после завалки, подачу флюсов в электропечь;
4. Выполнять разделку и заделку выпускного отверстия, и обеспечение исправного его состояния.

Знания:

4, 5, 6 разряд
1. Устройство обслуживаемой электропечи;
2. Основы электротехники;
3. Слесарное дело;
4. Правила по технике безопасности.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:

Самостоятельность и ответственность
Умение работать в команде
Внимательность
Навыки общения
Решение типовых практических задач

Список технических регламентов и национальных стандартов:

ГОСТ IEC 60519-4-2015. Безопасность электротермического оборудования. Часть 4. Дополнительные требования к оборудованию дуговых электропечей.

Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

4

Техник-металлург

4

Техник литейщик

      12. Карточка профессии "Подручный сталевара электропечи (второй)":

Код группы:

8121-1

Код наименования занятия:

8121-1-050

Наименование профессии:

Подручный сталевара электропечи (второй)

Уровень квалификации по ОРК:

3

подуровень квалификации по ОРК:

-

Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:

Выпуск 7. Приказ Министра труда и социальной защиты населения Республики Казахстан от 10 декабря 2020 года № 494 "Об утверждении Единого тарифно-квалификационного справочника работ и профессий рабочих (выпуск 7)". Зарегистрирован в Министерстве юстиции Республики Казахстан 14 декабря 2020 года № 21775.
Подручный сталевара электропечи

Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
ТиПО (рабочие профессии)

Специальность:
Металлургия черных металлов

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

для 3 разряда - не менее 6 месяцев в сталеплавильном производстве, для 4 разряда - не менее 12 месяцев в сталеплавильном производстве, для 5 разряда - не менее 18 месяцев в сталеплавильном производстве.

Связь с неформальным и информальным образованием:

Отсутствует

Другие возможные наименования профессии:

8121-1-044 - Подручный сталевара вакуумной печи 8121-1-045 - Подручный сталевара конвертера
8121-1-046 - Подручный сталевара мартеновской печи

Основная цель деятельности:

Помощь сталевару в процессе получения жидкой стали требуемого состава и заданной температуры электропечным способом

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Ведение технологического процесса выплавки стали в электропечи;
2. Подготовка электропечи к работе и содержание ее в исправном состоянии.

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1:
Ведение технологического процесса выплавки стали в электропечи

Навык 1:
Выплавка стали в электропечи

Умения:

3 разряд
1. Выполнять завалку металлической шихты, ферросплавов и флюсов в электропечи под руководством первого подручного сталевара электропечи при обслуживании электропечей емкостью менее 3 тонн;
2. Выполнять ломку сливного желоба и воронки для заливки металла в печь при работе дуплекс-процессом.
4 разряд
При обслуживании электропечей емкостью от 3, но менее 25 тонн.
5 разряд
При обслуживании электропечей емкостью 25 тонн и более.

Знания:

3, 4, 5 разряд
1. Основы процесса выплавки стали и сплавов в электропечах;
2. Требования, предъявляемые к качеству шихтовых и заправочных материалов и раскислителей;
3. Физико-химические свойства шихтовых и заправочных материалов, раскислителей и легирующих добавок;
4. Правила по технике безопасности.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 2:
Подготовка электропечи к работе и содержание ее в исправном состоянии

Навык 1:
Подготовка и обслуживание электропечи

Умения:

3, 4, 5 разряд
1. Принимать участие в наращивании и установке электродов и выпуске плавки на электропечах разных типов;
2. Выявлять и устранять неисправности в работе обслуживаемого оборудования.

Знания:

3, 4, 5 разряд
1. Способы кладки футеровки электропечи;
2. Основы электротехники;
3. Слесарное дело;
4. Правила по технике безопасности.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:

Самостоятельность и ответственность
Умение работать в команде
Внимательность
Навыки общения
Решение типовых практических задач

Список технических регламентов и национальных стандартов:

ГОСТ IEC 60519-4-2015. Безопасность электротермического оборудования. Часть 4. Дополнительные требования к оборудованию дуговых электропечей.

Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

4

Техник-металлург

4

Техник литейщик

      13. Карточка профессии "Подручный сталевара электропечи (третий)":

Код группы:

8121-1

Код наименования занятия:

8121-1-050

Наименование профессии:

Подручный сталевара электропечи (третий)

Уровень квалификации по ОРК:

3

подуровень квалификации по ОРК:

-

Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:

Выпуск 7. Приказ Министра труда и социальной защиты населения Республики Казахстан от 10 декабря 2020 года № 494 "Об утверждении Единого тарифно-квалификационного справочника работ и профессий рабочих (выпуск 7)". Зарегистрирован в Министерстве юстиции Республики Казахстан 14 декабря 2020 года № 21775.
Подручный сталевара электропечи

Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
ТиПО (рабочие профессии)

Специальность:
Металлургия черных металлов

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

для 2 разряда - не требуется, для 3 разряда - не менее 6 месяцев в сталеплавильном производстве, для 4 разряда - не менее 12 месяцев в сталеплавильном производстве.

Связь с неформальным и информальным образованием:

Отсутствует

Другие возможные наименования профессии:

8121-1-044 - Подручный сталевара вакуумной печи 8121-1-045 - Подручный сталевара конвертера
8121-1-046 - Подручный сталевара мартеновской печи

Основная цель деятельности:

Помощь сталевару в процессе получения жидкой стали требуемого состава и заданной температуры электропечным способом

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1.Ведение технологического процесса выплавки стали в электропечи;
2.Подготовка электропечи к работе и содержание ее в исправном состоянии.

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1:
Ведение технологического процесса выплавки стали в электропечи

Навык 1:
Выплавка стали в электропечи

Умения:

2 разряд
1. Принимать участие в разделке и заделке сталевыпускного отверстия, заправке печей и завалке шихты, скачивании шлака и перемешивании металла в ванне электропечей при обслуживании электропечей емкостью менее 3 тонн;
2. Выполнять ломку желоба и воронки для заливки металла при работе дуплекс-процессом под руководством подручного сталевара электропечи более высокой квалификации;
3. Выполнять подготовку инструмента к плавке;
4. Выполнять дробление и взвешивание ферросплавов и флюсов и их подачу к электропечи при обслуживании электропечей емкостью менее 3 тонн.
3 разряд
При обслуживании электропечей емкостью от 3 тонн, но менее 25 тонн.
4 разряд
При обслуживании электропечей емкостью 25 тонн и более.

Знания:

2, 3, 4 разряд
1. Состав и свойства шихтовых, заправочных, добавочных и огнеупорных материалов;
2. Правила по технике безопасности.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 2:
Подготовка электропечи к работе и содержание ее в исправном состоянии

Навык 1:
Подготовка и обслуживание электропечи

Умения:

2, 3, 4 разряд
1. Принимать участие в очистке подины от остатков шлака и металла электропечей;
2. Выполнять подготовку заправочных материалов;
3. Выполнять уборку мусора на рабочей площадке и под печью;
4. Принимать участие в смене электродов и в ремонте футеровки печи.

Знания:

2, 3, 4 разряд
1. Устройство обслуживаемой электропечи;
2. Основы электротехники;
3. Слесарное дело;
4. Правила по технике безопасности.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:

Самостоятельность и ответственность
Умение работать в команде
Внимательность
Навыки общения
Решение типовых практических задач

Список технических регламентов и национальных стандартов:

ГОСТ IEC 60519-4-2015. Безопасность электротермического оборудования. Часть 4. Дополнительные требования к оборудованию дуговых электропечей.

Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

4

Техник-металлург

4

Техник литейщик

      14. Карточка профессии "Подручный сталевара конвертера (первый)":

Код группы:

8121-1

Код наименования занятия:

8121-1-045

Наименование профессии:

Подручный сталевара конвертера (первый)

Уровень квалификации по ОРК:

3

подуровень квалификации по ОРК:

-

Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:

Выпуск 7. Приказ Министра труда и социальной защиты населения Республики Казахстан от 10 декабря 2020 года № 494 "Об утверждении Единого тарифно-квалификационного справочника работ и профессий рабочих (выпуск 7)". Зарегистрирован в Министерстве юстиции Республики Казахстан 14 декабря 2020 года № 21775.
Подручный сталевара конвертера

Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
ТиПО (рабочие профессии)

Специальность:
Металлургия черных металлов

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

для 3 разряда - не менее 6 месяцев с сталеплавильном производстве, для 4 разряда - не менее 12 месяцев с сталеплавильном производстве, для 5 разряда - не менее 18 месяцев с сталеплавильном
производстве, для 6 разряда - не менее 24 месяцев с сталеплавильном производстве, для 7 разряда - не менее 30 месяцев с сталеплавильном производстве.

Связь с неформальным и информальным образованием:

Отсутствует

Другие возможные наименования профессии:

8121-1-044 - Подручный сталевара вакуумной печи 8121-1-046 - Подручный сталевара мартеновской печи 8121-1-050 - Подручный сталевара электропечи

Основная цель деятельности:

Помощь сталевару в процессе получения жидкой стали требуемого состава и заданной температуры кислородно-конвертерным способом

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Ведение технологического процесса выплавки стали в конвертере;
2. Подготовка конвертера к работе и содержание его в исправном состоянии.

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1:
Ведение технологического процесса выплавки стали в конвертере

Навык 1:
Выплавка стали в конвертере

Умения:

3 разряд
1. Вести процесс выплавки стали, полупродукта, ванадиевого

Знания:

3, 4, 5, 6, 7 разряд
1. Технологический процесс выплавки стали в конвертерах;
2. Химический состав и физические свойства чугуна, заправочных и добавочных материалов и раскислителей;
3. Характеристику применяемого кислорода;
4. Правила по технике безопасности.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 2:
Подготовка конвертера к работе и содержание его в исправном состоянии

Навык 1:
Подготовка и обслуживание конвертера

Умения:

3, 4, 5, 6, 7 разряд
1. Выполнять выбивку и заделку фурм, замену их днищ;
2. Выполнять очистку горловины конвертера от скрапа и "козлов", подмазку горловины огнеупорным материалом;
3. Выполнять операции по уходу за фурмой, подающей кислород в конвертер;
4. Выполнять подготовку огнеупоров для подварки огнеупорной кладки конвертера;
5. Управлять манипулятором торкрет-фурмы, определять угол наклона сопла торкрет и выставлять его;
6. Наблюдать за положением сопла торкрет-фурмы в период торкретирования;
7. Регулировать подачу торкрет-массы из смесителя в камерный питатель.

Знания:

3, 4, 5, 6, 7 разряд
1. Устройство и принцип работы обслуживаемых конвертеров;
2. Правила технической эксплуатации спектроскопа;
3. Слесарное дело;
4. Правила по технике безопасности.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:

Самостоятельность и ответственность
Умение работать в команде
Внимательность
Навыки общения
Решение типовых практических задач

Список технических регламентов и национальных стандартов:

ГОСТ 20067-74. Конвертеры для стали. Ряд емкостей.

Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

4

Техник-металлург

4

Техник литейщик

2

Оператор загрузки конвертера

      15. Карточка профессии "Сталевар конвертера":

Код группы:

8121-1

Код наименования занятия:

8121-1-057

Наименование профессии:

Сталевар конвертера

Уровень квалификации по ОРК:

4

подуровень квалификации по ОРК:

-

Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:

Выпуск 7. Приказ Министра труда и социальной защиты населения Республики Казахстан от 10 декабря 2020 года № 494 "Об утверждении Единого тарифно-квалификационного справочника работ и профессий рабочих (выпуск 7)". Зарегистрирован в Министерстве юстиции Республики Казахстан 14 декабря 2020 года № 21775.
Сталевар конвертера (параграф 30)

Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
ТиПО (специалист среднего звена)

Специальность:
Металлургия черных металлов

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

для 4 разряда - не менее 12 месяцев в сталеплавильном производстве, включая не менее 12 месяцев подручным сталевара конвертера; для 5 разряда - не менее 18 месяцев в сталеплавильном производстве, включая не менее 12 месяцев подручным сталевара конвертера; для 6 разряда - не менее 24 месяца в сталеплавильном производстве, включая не менее 12 месяцев подручным сталевара конвертера.

Связь с неформальным и информальным образованием:

Отсутствует

Другие возможные наименования профессии:

8121-1-058 - Сталевар мартеновской печи

Основная цель деятельности:

Обеспечение получения жидкой стали требуемого состава и заданной температуры кислородно- конвертерным способом

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Ведение технологического процесса выплавки стали в конвертере;
2. Подготовка конвертера к работе и содержание его в исправном состоянии.

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1:
Ведение технологического процесса выплавки стали в конвертере

Навык 1:
Выплавка стали в конвертере емкостью менее 5 тонн

Умения:

4 разряд
1. Выполнять разогрев конвертера емкостью менее 5 тонн;
2. Выполнять заливку чугуна, добавление, присадок и раскислителей в конвертеры емкостью менее 5 тонн;
3. Выполнять слив стали, полупродукта и шлака из конвертера емкостью менее 5 тонн;
4. Выполнять заделку и разделку летки;
5. Регулировать подачу воздуха, кислорода и пара в процессе продувки;
6. Определять готовность плавки металла в конвертере емкостью менее 5 тонн;
7. Проверять наличие исправных инструментов, руды, добавочных и заправочных материалов установленного качества;
8. Наблюдать за показаниями контрольно-измерительных приборов и регулировать расход кислорода;
9. Руководить бригадой подручных сталевара конвертера и контролировать качество их работы в строгом соответствии с инструкциями по охране труда;
10. Анализировать данные химического состава стали в процессе плавки и оперативно рассчитывать необходимые корректирующие добавки;
11. Оптимизировать режимы работы печи для снижения расхода энергоресурсов;
12. Принимать оперативные решения при возникновении угрозы безопасности персонала или предаварийного режима работы печи; 13. По внешним признакам диагностировать отклонения в процессе плавки и принимать необходимые меры до включения аварийных систем автоматики.

Знания:

4 разряд
1. Технологический процесс выплавки стали в конвертерах емкостью менее 5 тонн;
2. Химический состав и физические свойства чугуна, заправочных и добавочных материалов и раскислителей;
3. Способы применения кислорода для продувки плавки и влияние его на процесс ускорения плавки;
4. Теория образования и удаления шлака, влияние шлакового режима на качество металла и футеровку;
5. Влияние легирующих элементов на свойства стали и их угар в процессе плавки;
6. Основы расчетов шихты с учетом угара и теплового баланса;
7. Методы и средства измерения температуры, способы отбора проб металла и шлака;
8. Интерпретация данных экспресс-анализа для определения момента выпуска стали;
9. Признаки и причины нештатных ситуаций на конвертере и алгоритмы ликвидации аварий;
10. Правила по технике безопасности.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Выплавка стали в конвертере емкостью от 5, но менее 10 тонн

Умения:

5 разряд
1. Выполнять разогрев конвертера емкостью от 5, но менее 10 тонн;
2. Выполнять заливку чугуна, добавление, присадок и раскислителей в конвертеры;
3. Выполнять слив стали, полупродукта и шлака из конвертера емкостью от 5, но менее 10 тонн;
4. Выполнять заделку и разделку летки;
5. Регулировать подачу воздуха, кислорода и пара в процессе продувки;
6. Определять готовность плавки металла в конвертере емкостью от 5, но менее 10 тонн;
7. Проверять наличие исправных инструментов, руды,
добавочных и заправочных материалов установленного качества;
8. Наблюдать за показаниями контрольно-измерительных приборов и регулировать расход кислорода;
9. Руководить бригадой подручных сталевара конвертера емкостью от 5, но менее 10 тонн;
10. Анализировать данные химического состава стали в процессе плавки и оперативно рассчитывать необходимые корректирующие добавки;
11. Оптимизировать режимы работы печи для снижения расхода энергоресурсов;
12. Принимать оперативные решения при возникновении угрозы безопасности персонала или предаварийного режима работы печи;
13. По внешним признакам диагностировать отклонения в процессе плавки и принимать необходимые меры до включения аварийных систем автоматики.

Знания:

5 разряд
1. Технологический процесс выплавки стали в конвертерах емкостью от 5, но менее 10 тонн;
2. Химический состав и физические свойства чугуна, заправочных и добавочных материалов и раскислителей;
3. Способы применения кислорода для продувки плавки и влияние его на процесс ускорения плавки;
4. Теория образования и удаления шлака, влияние шлакового режима на качество металла и футеровку;
5. Влияние легирующих элементов на свойства стали и их угар в процессе плавки;
6. Основы расчетов шихты с учетом угара и теплового баланса;
7. Методы и средства измерения температуры, способы отбора проб металла и шлака;
8. Интерпретация данных экспресс-анализа для определения момента выпуска стали;
9. Признаки и причины нештатных ситуаций на конвертере и алгоритмы ликвидации аварий;
10. Правила по технике безопасности.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 3:
Выплавка стали в конвертере емкостью от 10, но менее 100 тонн

Умения:

6 разряд
1. Выполнять разогрев конвертера емкостью от 10, но менее 100 тонн;
2. Выполнять заливку чугуна, добавление, присадок и раскислителей в конвертеры емкостью от 10, но менее 100 тонн;
3. Выполнять слив стали, полупродукта и шлака из конвертера емкостью от 10, но менее 100 тонн;
4. Выполнять заделку и разделку летки;
5. Регулировать подачу воздуха, кислорода и пара в процессе продувки;
6. Определять готовность плавки металла в конвертере емкостью от 10, но менее 100 тонн;
7. Проверять наличие исправных инструментов, руды,
добавочных и заправочных материалов установленного качества;
8. Наблюдать за показаниями контрольно-измерительных приборов и регулировать расход кислорода;
9. Руководить бригадой подручных сталевара конвертера емкостью от 10, но менее 100 тонн;
10. Анализировать данные химического состава стали в процессе плавки и оперативно рассчитывать необходимые корректирующие добавки;
11. Оптимизировать режимы работы печи для снижения расхода энергоресурсов;
12. Принимать оперативные решения при возникновении угрозы безопасности персонала или предаварийного режима работы печи;
13. По внешним признакам диагностировать отклонения в
процессе плавки и принимать необходимые меры до включения аварийных систем автоматики.

Знания:

6 разряд
1. Технологический процесс выплавки стали в конвертерах емкостью от 10, но менее 100 тонн;
2. Химический состав и физические свойства чугуна, заправочных и добавочных материалов и раскислителей;
3. Способы применения кислорода для продувки плавки и влияние его на процесс ускорения плавки;
4. Теория образования и удаления шлака, влияние шлакового режима на качество металла и футеровку;
5. Влияние легирующих элементов на свойства стали и их угар в процессе плавки;
6. Основы расчетов шихты с учетом угара и теплового баланса;
7. Методы и средства измерения температуры, способы отбора проб металла и шлака;
8. Интерпретация данных экспресс-анализа для определения момента выпуска стали;
9. Признаки и причины нештатных ситуаций на конвертере и алгоритмы ликвидации аварий;
10. Правила по технике безопасности.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 2:
Подготовка конвертера к работе и содержание его в исправном состоянии

Навык 1:
Подготовка и обслуживание конвертера емкостью от 5, но менее 10 тонн

Умения:

5 разряд
1. Обеспечивать качественное состояние горловины, днищ, чугунных желобов, автоматики и другого оборудования конвертера емкостью от 5, но менее 10 тонн;
2. Участвовать в приемке оборудования конвертера после ремонта;
3. Организовывать и руководить работой по торкретированию футеровки конвертера емкостью от 5, но менее 10 тонн при горячих ремонтах;
4. Регулировать расход торкрет-массы;
5. Выполнять ремонт обслуживаемого оборудования;
6. Обучать младший персонал безопасным методам работы и основам металлургического процесса;
7. Распределять обязанности между подручными сталевара конвертера;
8. Контролировать состояние основных узлов конвертера и оформлять заявки на ремонт с точным указанием дефектов;
9. Определять причины разрушения футеровки.

Знания:

5 разряд
1. Устройство и правила технической эксплуатации оборудования конвертера емкостью от 5, но менее 10 тонн;
2. Конструктивные особенности конвертера емкостью от 5, но менее 10 тонн;
3. Устройство систем газоотвода, механизмов наклона, гидравлических и электрических схем;
4. Выбор и применение огнеупорных материалов;
5. Регламент проведения подварок футеровки печи и горячего ремонта печи;
6. Основы слесарного дела;
7. Правила по технике безопасности.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Подготовка и обслуживание конвертера емкостью от 10, но менее 100 тонн

Умения:

6 разряд
1. Обеспечивать качественное состояние горловины, днищ, чугунных желобов, автоматики и другого оборудования конвертера емкостью от 10, но менее 100 тонн;
2. Участвовать в приемке оборудования конвертера емкостью от 10, но менее 100 тонн;
3. Организовывать и руководить работой по торкретированию футеровки конвертера емкостью от 10, но менее 100 тонн при горячих ремонтах;
4. Регулировать расход торкрет-массы;
5. Выполнять ремонт обслуживаемого оборудования;
6. Обучать младший персонал безопасным методам работы и основам металлургического процесса;
7. Распределять обязанности между подручными сталевара конвертера;
8. Контролировать состояние основных узлов конвертера и оформлять заявки на ремонт с точным указанием дефектов;
9. Определять причины разрушения футеровки.

Знания:

6 разряд
1. Устройство и правила технической эксплуатации оборудования конвертера емкостью от 10, но менее 100 тонн;
2. Конструктивные особенности конвертера емкостью от 10, но менее 100 тонн;
3. Устройство систем газоотвода, механизмов наклона, гидравлических и электрических схем;
4. Выбор и применение огнеупорных материалов;
5. Регламент проведения подварок футеровки печи и горячего ремонта печи;
6. Основы слесарного дела;
7. Правила по технике безопасности.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 3:
Подготовка и обслуживание конвертера емкостью менее 5 тонн

Умения:

4 разряд
1. Обеспечивать качественное состояние горловины, днищ, чугунных желобов, автоматики и другого оборудования конвертера емкостью менее 5 тонн;
2. Участвовать в приемке оборудования конвертера после ремонта;
3. Организовывать и руководить работой по торкретированию футеровки конвертера емкостью менее 5 тонн при горячих ремонтах;
4. Регулировать расход торкрет-массы;
5. Выполнять ремонт обслуживаемого оборудования;
6. Обучать младший персонал безопасным методам работы и основам металлургического процесса;
7. Распределять обязанности между подручными сталевара конвертера;
8. Контролировать состояние основных узлов конвертера и оформлять заявки на ремонт с точным указанием дефектов;
9. Определять причины разрушения футеровки.

Знания:

4 разряд
1. Устройство и правила технической эксплуатации оборудования конвертера емкостью менее 5 тонн;
2. Конструктивные особенности конвертера емкостью менее 5 тонн;
3. Устройство систем газоотвода, механизмов наклона, гидравлических и электрических схем;
4. Выбор и применение огнеупорных материалов;
5. Регламент проведения подварок футеровки печи и горячего ремонта печи;
6. Основы слесарного дела;
7. Правила по технике безопасности.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:

Самостоятельность и ответственность
Умение работать в команде
Внимательность
Навыки общения
Решение типовых практических задач

Список технических регламентов и национальных стандартов:

ГОСТ 20067-74. Конвертеры для стали. Ряд емкостей

Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

5

Мастер смены

3

Подручный сталевара конвертера

      16. Карточка профессии "Сталевар электропечи":

Код группы:

8121-1

Код наименования занятия:

8121-1-061

Наименование профессии:

Сталевар электропечи

Уровень квалификации по ОРК:

4

подуровень квалификации по ОРК:

-

Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:

Выпуск 7. Приказ Министра труда и социальной защиты населения Республики Казахстан от 10 декабря 2020 года № 494 "Об утверждении Единого тарифно-квалификационного справочника работ и профессий рабочих (выпуск 7)". Зарегистрирован в Министерстве юстиции Республики Казахстан 14 декабря 2020 года № 21775.
Сталевар электропечи (параграф 59)

Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
ТиПО (специалист среднего звена)

Специальность:
Металлургия черных металлов

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

для 5 разряда - не менее 12 месяцев в сталеплавильном производстве, включая не менее 12 месяцев подручным сталевара электропечи.

Связь с неформальным и информальным образованием:

Отсутствует

Другие возможные наименования профессии:

8121-1-056 - Сталевар вакуумной печи

Основная цель деятельности:

Обеспечение получения жидкой стали требуемого состава и заданной температуры электропечным способом

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Ведение технологического процесса выплавки стали в электропечах;
2. Подготовка электропечи к работе и содержание ее в исправном состоянии.

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1:
Ведение технологического процесса выплавки стали в электропечах

Навык 1:
Выплавка стали в электропечах разных типов емкостью менее 3 тонн

Умения:

5 разряд
1. Выполнять контроль и регулирование электрического и теплового режимов работы электропечи емкостью менее 3 тонн;
2. Выполнять выпуск плавки;
3. Наблюдать за экономным расходом энергоресурсов, состоянием электропечи емкостью менее 3 тонн и ее оборудования, за охлаждением ее арматуры и состоянием контрольно- измерительных приборов;
4. Руководить бригадой подручных сталевара электропечи;
5. Анализировать данные химического состава стали в процессе плавки и оперативно рассчитывать необходимые корректирующие добавки;
6. Оптимизировать режимы работы печи для снижения расхода энергоресурсов;
7. Принимать оперативные решения при возникновении угрозы безопасности персонала или предаварийного режима работы печи;
8. По внешним признакам диагностировать отклонения в процессе плавки и принимать необходимые меры до включения аварийных систем автоматики.

Знания:

5 разряд
1. Технологический процесс выплавки различных марок стали и сплавов в электропечах емкостью менее 3 тонн;
2. Устройство и правила технической эксплуатации оборудования электропечи емкостью менее 3 тонн;
3. Физико-химические свойства и состав шихтовых и заправочных материалов, раскислителей и легирующих добавок;
4. Номинальные мощности трансформаторов и допустимые нагрузки на электропечах емкостью менее 3 тонн;
5. Методы интенсификации плавки;
6. Теория образования и удаления шлака, влияние шлакового режима на качество металла и футеровку;
7. Влияние легирующих элементов на свойства стали и их угар в процессе плавки;
8. Основы расчетов шихты с учетом угара и теплового баланса;
9. Методы и средства измерения температуры, способы отбора проб металла и шлака;
10. Интерпретация данных экспресс-анализа для определения момента выпуска стали;
11. Признаки и причины нештатных ситуаций на печи и алгоритмы ликвидации аварий;
12. Правила по технике безопасности.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 2:
Подготовка электропечи к работе и содержание ее в исправном состоянии

Навык 1:
Подготовка и обслуживание электропечи емкостью менее 3 тонн

Умения:

5 разряд
1. Выполнять наращивание и установку электродов электропечи емкостью менее 3 тонн;
2. Участвовать в приемке электропечи емкостью менее 3 тонн после ремонтов;
3. Выполнять ремонт обслуживаемого оборудования;
4. Обучать младший персонал безопасным методам работы и основам металлургического процесса;
5. Распределять обязанности между подручными сталевара электропечи;
6. Контролировать состояние основных узлов электропечи и оформлять заявки на ремонт с точным указанием дефектов;
7. Определять причины разрушения футеровки.

Знания:

5 разряд
1. Типы электродержателей и механизмов передвижения электродов и требования, предъявляемые к ним;
2. Основы электротехники;
3. Основы слесарного дела;
4. Устройство систем газоотвода, механизмов наклона, гидравлических и электрических схем;
5. Выбор и применение огнеупорных материалов;
6. Регламент проведения подварок футеровки печи и горячего ремонта печи;
7. Правила по технике безопасности.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:

Самостоятельность и ответственность
Умение работать в команде
Внимательность
Навыки общения
Решение типовых практических задач

Список технических регламентов и национальных стандартов:

ГОСТ IEC 60519-4-2015. Безопасность электротермического оборудования. Часть 4. Дополнительные требования к оборудованию дуговых электропечей.

Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

5

Мастер смены

3

Подручный сталевара электропечи

      17. Карточка профессии "Сталевар конвертера":

Код группы:

8121-1

Код наименования занятия:

8121-1-057

Наименование профессии:

Сталевар конвертера

Уровень квалификации по ОРК:

5

подуровень квалификации по ОРК:

-

Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:

Выпуск 7. Приказ Министра труда и социальной защиты населения Республики Казахстан от 10 декабря 2020 года № 494 "Об утверждении Единого тарифно-квалификационного справочника работ и профессий рабочих (выпуск 7)". Зарегистрирован в Министерстве юстиции Республики Казахстан 14 декабря 2020 года № 21775.
Сталевар конвертера (параграф 30)

Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
-

Специальность:
-

Квалификация:
-

Уровень образования:
ТиПО (специалист среднего звена)

Специальность:
Металлургия черных металлов

Квалификация:
-

Уровень образования:
ТиПО (рабочие профессии)

Специальность:
Металлургия черных металлов

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

для 7 разряда - не менее 30 месяцев в сталеплавильном производстве, включая не менее 12 месяцев подручным сталевара конвертера. для 8 разряда - не менее 36 месяцев в сталеплавильном производстве, включая не менее 12 месяцев подручным сталевара конвертера.

Связь с неформальным и информальным образованием:

Отсутствует

Другие возможные наименования профессии:

8121-1-058 - Сталевар мартеновской печи

Основная цель деятельности:

Обеспечение получения жидкой стали требуемого состава и заданной температуры кислородно- конвертерным способом

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Ведение технологического процесса выплавки стали в конвертере;
2. Подготовка конвертера к работе и содержание его в исправном состоянии.

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1:
Ведение технологического процесса выплавки стали в конвертере

Навык 1:
Выплавка стали в конвертерах емкостью от 100, но менее 250 тонн или легированных марок стали в конвертерах емкостью 20 тонн и более

Умения:

7 разряд
1. Выполнять разогрев конвертера емкостью от 100, но менее 250 тонн, а также конвертеров емкостью 20 тонн и более при выплавке легированных марок стали;
2. Выполнять заливку чугуна, добавление, присадок и раскислителей в конвертеры емкостью от 100, но менее 250 тонн, а также в конвертеры емкостью 20 тонн и более при выплавке легированных марок стали;
3. Выполнять слив стали, полупродукта и шлака из конвертера емкостью от 100, но менее 250 тонн, а также из конвертера емкостью 20 тонн и более при выплавке легированных марок стали;
4. Выполнять заделку и разделку летки;
5. Регулировать подачу воздуха, кислорода и пара в процессе продувки;
6. Определять готовность плавки металла в конвертере емкостью от 100, но менее 250 тонн, а также в конвертере емкостью 20 тонн и более при выплавке легированных марок стали;
7. Проверять наличие исправных инструментов, руды,
добавочных и заправочных материалов установленного качества;
8. Наблюдать за показаниями контрольно-измерительных приборов и регулировать расход кислорода;
9. Руководить бригадой подручных сталевара конвертера емкостью от 100, но менее 250 тонн, а также конвертера емкостью 20 тонн и более при выплавке легированных марок стали;
10. Анализировать данные химического состава стали в процессе плавки и оперативно рассчитывать необходимые корректирующие добавки;
11. Оптимизировать режимы работы печи для снижения расхода энергоресурсов;
12. Принимать оперативные решения при возникновении угрозы безопасности персонала или предаварийного режима работы печи;
13. По внешним признакам диагностировать отклонения в
процессе плавки и принимать необходимые меры до включения аварийных систем автоматики.

Знания:

7 разряд
1. Технологический процесс выплавки стали в конвертерах емкостью от 100, но менее 250 тонн, а также в конвертерах емкостью 20 тонн и более при выплавке легированных марок стали;
2. Химический состав и физические свойства чугуна, заправочных и добавочных материалов и раскислителей;
3. Способы применения кислорода для продувки плавки и влияние его на процесс ускорения плавки;
4. Теория образования и удаления шлака, влияние шлакового режима на качество металла и футеровку;
5. Влияние легирующих элементов на свойства стали и их угар в процессе плавки;
6. Основы расчетов шихты с учетом угара и теплового баланса;
7. Методы и средства измерения температуры, способы отбора проб металла и шлака;
8. Интерпретация данных экспресс-анализа для определения момента выпуска стали;
9. Признаки и причины нештатных ситуаций на конвертере и алгоритмы ликвидации аварий;
10. Правила по технике безопасности.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Выплавка стали в конвертерах емкостью 250 тонн и более

Умения:

8 разряд
1. Выполнять разогрев конвертера емкостью 250 тонн и более;
2. Выполнять заливку чугуна, добавление, присадок и раскислителей в конвертеры емкостью 250 тонн и более;
3. Выполнять слив стали, полупродукта и шлака из конвертера емкостью 250 тонн и более;
4. Выполнять заделку и разделку летки;
5. Регулировать подачу воздуха, кислорода и пара в процессе продувки;
6. Определять готовность плавки металла в конвертере емкостью 250 тонн и более;
7. Проверять наличие исправных инструментов, руды, добавочных и заправочных материалов установленного качества;
8. Наблюдать за показаниями контрольно-измерительных приборов и регулировать расход кислорода;
9. Руководить бригадой подручных сталевара конвертера емкостью 250 тонн и более;
10. Анализировать данные химического состава стали в процессе плавки и оперативно рассчитывать необходимые корректирующие добавки;
11. Оптимизировать режимы работы печи для снижения расхода энергоресурсов;
12. Принимать оперативные решения при возникновении угрозы безопасности персонала или предаварийного режима работы печи;
13. По внешним признакам диагностировать отклонения в процессе плавки и принимать необходимые меры до включения аварийных систем автоматики.

Знания:

8 разряд
1. Технологический процесс выплавки стали в конвертерах емкостью 250 тонн и более;
2. Химический состав и физические свойства чугуна, заправочных и добавочных материалов и раскислителей;
3. Способы применения кислорода для продувки плавки и влияние его на процесс ускорения плавки;
4. Теория образования и удаления шлака, влияние шлакового режима на качество металла и футеровку;
5. Влияние легирующих элементов на свойства стали и их угар в процессе плавки;
6. Основы расчетов шихты с учетом угара и теплового баланса;
7. Методы и средства измерения температуры, способы отбора проб металла и шлака;
8. Интерпретация данных экспресс-анализа для определения момента выпуска стали;
9. Признаки и причины нештатных ситуаций на конвертере и алгоритмы ликвидации аварий;
10. Правила по технике безопасности.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 2:
Подготовка конвертера к работе и содержание его в исправном состоянии

Навык 1:
Подготовка и обслуживание конвертера емкостью от 100, но менее 250 тонн или конвертера емкостью 20 тонн и более при выплавке легированных сталей

Умения:

7 разряд
1. Обеспечивать качественное состояние горловины, днищ, чугунных желобов, автоматики и другого оборудования конвертера емкостью от 100, но менее 250 тонн, а также конвертера емкостью 20 тонн и более при выплавке легированных сталей;
2. Участвовать в приемке оборудования конвертера емкостью от 100, но менее 250 тонн, а также конвертера емкостью 20 тонн и более при выплавке легированных сталей;
3. Организовывать и руководить работой по торкретированию футеровки конвертера емкостью от 100, но менее 250 тонн при горячих ремонтах, а также конвертера емкостью 20 тонн и более при выплавке легированных сталей;
4. Регулировать расход торкрет-массы;
5. Выполнять ремонт обслуживаемого оборудования;
6. Обучать младший персонал безопасным методам работы и основам металлургического процесса;
7. Распределять обязанности между подручными сталевара конвертера;
8. Контролировать состояние основных узлов конвертера и оформлять заявки на ремонт с точным указанием дефектов;
9. Определять причины разрушения футеровки.

Знания:

7 разряд
1. Устройство и правила технической эксплуатации оборудования конвертера емкостью от 100, но менее 250 тонн, а также конвертера емкостью 20 тонн и более при выплавке легированных сталей;
2. Конструктивные особенности конвертера емкостью от 100, но менее 250 тонн, а также конвертера емкостью 20 тонн и более для выплавки легированных сталей;
3. Устройство систем газоотвода, механизмов наклона, гидравлических и электрических схем;
4. Выбор и применение огнеупорных материалов;
5. Регламент проведения подварок футеровки печи и горячего ремонта печи;
6. Основы слесарного дела;
7. Правила по технике безопасности.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Подготовка и обслуживание
конвертера емкостью 250 тонн и более

Умения:

8 разряд
1. Обеспечивать качественное состояние горловины, днищ, чугунных желобов, автоматики и другого оборудования
конвертера емкостью 250 тонн и более;
2. Участвовать в приемке оборудования конвертера емкостью 250 тонн и более;
3. Организовывать и руководить работой по торкретированию футеровки конвертера емкостью 250 тонн и более при горячих ремонтах;
4. Регулировать расход торкрет-массы;
5. Выполнять ремонт обслуживаемого оборудования;
6. Обучать младший персонал безопасным методам работы и основам металлургического процесса;
7. Распределять обязанности между подручными сталевара конвертера;
8. Контролировать состояние основных узлов конвертера и оформлять заявки на ремонт с точным указанием дефектов;
9. Определять причины разрушения футеровки.

Знания:

8 разряд
1. Устройство и правила технической эксплуатации оборудования конвертера емкостью 250 тонн и более;
2. Конструктивные особенности конвертера емкостью 250 тонн и более;
3. Устройство систем газоотвода, механизмов наклона, гидравлических и электрических схем;
4. Выбор и применение огнеупорных материалов;
5. Регламент проведения подварок футеровки печи и горячего ремонта печи;
6. Основы слесарного дела;
7. Правила по технике безопасности.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:

Самостоятельность и ответственность
Умение работать в команде
Внимательность
Навыки общения
Решение типовых практических задач

Список технических регламентов и национальных стандартов:

ГОСТ 20067-74. Конвертеры для стали. Ряд емкостей

Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

6

Начальник смены

4

Техник-металлург

      18. Карточка профессии "Сталевар электропечи":

Код группы:

8121-1

Код наименования занятия:

8121-1-061

Наименование профессии:

Сталевар электропечи

Уровень квалификации по ОРК:

5

подуровень квалификации по ОРК:

-

Уровень квалификации по ЕТКС, КС и др типовых квалификационных характеристик:

Выпуск 7. Приказ Министра труда и социальной защиты населения Республики Казахстан от 10 декабря 2020 года № 494 "Об утверждении Единого тарифно-квалификационного справочника работ и профессий рабочих (выпуск 7)". Зарегистрирован в Министерстве юстиции Республики Казахстан 14 декабря 2020 года № 21775.
Сталевар электропечи (параграф 59)

Уровень профессионального образования:

Уровень образования:
-

Специальность:
-

Квалификация:
-

Уровень образования:
ТиПО (специалист среднего звена)

Специальность:
Металлургия черных металлов

Квалификация:
-

Уровень образования:
ТиПО (рабочие профессии)

Специальность:
Металлургия черных металлов

Квалификация:
-

Требования к опыту работы:

для 6 разряда - не менее 18 месяцев в сталеплавильном производстве, включая не менее 12 месяцев подручным сталевара электропечи; для 7 разряда - не менее 24 месяца в сталеплавильном производстве, включая не менее 12 месяцев подручным сталевара электропечи.

Связь с неформальным и информальным образованием:

Отсутствует

Другие возможные наименования профессии:

8121-1-056 - Сталевар вакуумной печи

Основная цель деятельности:

Обеспечение получения жидкой стали требуемого состава и заданной температуры электропечным способом

Описание трудовых функций

Перечень трудовых функций:

Обязательные трудовые функции:

1. Ведение технологического процесса выплавки стали в электропечах;
2. Подготовка электропечи к работе и содержание ее в исправном состоянии.

Дополнительные трудовые функции:


Трудовая функция 1:
Ведение технологического процесса выплавки стали в электропечах

Навык 1:
Выплавка стали в электропечах разных типов емкостью от 3, но менее 25 тонн

Умения:

6 разряд
1. Выполнять контроль и регулирование электрического и теплового режимов работы электропечи емкостью от 3, но менее 25 тонн;
2. Выполнять выпуск плавки;
3. Наблюдать за экономным расходом энергоресурсов, за состоянием электропечи и ее оборудования, за охлаждением ее арматуры и состоянием контрольно-измерительных приборов;
4. Руководить бригадой подручных сталевара электропечи;
5. Анализировать данные химического состава стали в процессе плавки и оперативно рассчитывать необходимые корректирующие добавки;
6. Оптимизировать режимы работы печи для снижения расхода энергоресурсов;
7. Принимать оперативные решения при возникновении угрозы безопасности персонала или предаварийного режима работы печи;
8. По внешним признакам диагностировать отклонения в процессе плавки и принимать необходимые меры до включения аварийных систем автоматики.

Знания:

6 разряд
1. Технологический процесс выплавки различных марок стали и сплавов в электропечах емкостью от 3, но менее 25 тонн;
2. Устройство и правила технической эксплуатации оборудования электропечи емкостью от 3, но менее 25 тонн;
3. Физико-химические свойства и состав шихтовых и заправочных материалов, раскислителей и легирующих добавок;
4. Номинальные мощности трансформаторов и допустимые нагрузки на электропечах емкостью от 3, но менее 25 тонн;
5. Методы интенсификации плавки;
6. Теория образования и удаления шлака, влияние шлакового режима на качество металла и футеровку;
7. Влияние легирующих элементов на свойства стали и их угар в процессе плавки;
8. Основы расчетов шихты с учетом угара и теплового баланса;
9. Методы и средства измерения температуры, способы отбора проб металла и шлака;
10. Интерпретация данных экспресс-анализа для определения момента выпуска стали;
11. Признаки и причины нештатных ситуаций на печи и алгоритмы ликвидации аварий;
12. Правила по технике безопасности.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Выплавка стали в электропечах разных типов емкостью 25 тонн и более

Умения:

7 разряд
1. Выполнять контроль и регулирование электрического и теплового режимов работы электропечи емкостью 25 тонн и более;
2. Выполнять выпуск плавки;
3. Наблюдать за экономным расходом энергоресурсов, состоянием электропечи емкостью 25 тонн и более и ее оборудования, за охлаждением ее арматуры и состоянием контрольно- измерительных приборов;
4. Руководить бригадой подручных сталевара электропечи;
5. Анализировать данные химического состава стали в процессе плавки и оперативно рассчитывать необходимые корректирующие добавки;
6. Оптимизировать режимы работы печи для снижения расхода энергоресурсов;
7. Принимать оперативные решения при возникновении угрозы безопасности персонала или предаварийного режима работы печи;
8. По внешним признакам диагностировать отклонения в процессе плавки и принимать необходимые меры до включения аварийных систем автоматики.

Знания:

7 разряд
1. Технологический процесс выплавки различных марок стали и сплавов в электропечах емкостью 25 тонн и более;
2. Устройство и правила технической эксплуатации оборудования электропечи емкостью 25 тонн и более;
3. Физико-химические свойства и состав шихтовых и заправочных материалов, раскислителей и легирующих добавок;
4. Номинальные мощности трансформаторов и допустимые нагрузки на электропечах емкостью 25 тонн и более;
5. Методы интенсификации плавки;
6. Теория образования и удаления шлака, влияние шлакового режима на качество металла и футеровку;
7. Влияние легирующих элементов на свойства стали и их угар в процессе плавки;
8. Основы расчетов шихты с учетом угара и теплового баланса;
9. Методы и средства измерения температуры, способы отбора проб металла и шлака;
10. Интерпретация данных экспресс-анализа для определения момента выпуска стали;
11. Признаки и причины нештатных ситуаций на печи и алгоритмы ликвидации аварий;
12. Правила по технике безопасности.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Трудовая функция 2:
Подготовка электропечи к работе и содержание ее в исправном состоянии

Навык 1:
Подготовка и обслуживание электропечи емкостью от 3, но менее 25 тонн

Умения:

6 разряд
1. Выполнять наращивание и установку электродов электропечи емкостью от 3, но менее 25 тонн;
2. Участвовать в приемке электропечи емкостью от 3, но менее 25 тонн после ремонтов;
3. Выполнять ремонт обслуживаемого оборудования;
4. Обучать младший персонал безопасным методам работы и основам металлургического процесса;
5. Распределять обязанности между подручными сталевара электропечи;
6. Контролировать состояние основных узлов электропечи и оформлять заявки на ремонт с точным указанием дефектов;
7. Определять причины разрушения футеровки.

Знания:

6 разряд
1. Типы электродержателей и механизмов передвижения электродов и требования, предъявляемые к ним;
2. Основы электротехники;
3. Основы слесарного дела;
4. Устройство систем газоотвода, механизмов наклона, гидравлических и электрических схем;
5. Выбор и применение огнеупорных материалов;
6. Регламент проведения подварок футеровки печи и горячего ремонта печи;
7. Основы слесарного дела;
8. Правила по технике безопасности.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Навык 2:
Подготовка и обслуживание электропечи емкостью 25 тонн и более

Умения:

7 разряд
1. Выполнять наращивание и установку электродов электропечи емкостью 25 тонн и более;
2. Участвовать в приемке электропечи емкостью 25 тонн и более после ремонтов;
3. Выполнять ремонт обслуживаемого оборудования;
4. Обучать младший персонал безопасным методам работы и основам металлургического процесса;
5. Распределять обязанности между подручными сталевара электропечи;
6. Контролировать состояние основных узлов электропечи и оформлять заявки на ремонт с точным указанием дефектов;
7. Определять причины разрушения футеровки.

Знания:

7 разряд
1. Типы электродержателей и механизмов передвижения электродов и требования, предъявляемые к ним;
2. Основы электротехники;
3. Основы слесарного дела;
4. Устройство систем газоотвода, механизмов наклона, гидравлических и электрических схем;
5. Выбор и применение огнеупорных материалов;
6. Регламент проведения подварок футеровки печи и горячего ремонта печи;
7. Основы слесарного дела;
8. Правила по технике безопасности.

Возможность признания навыка:

Не рекомендуется

Требования к личностным компетенциям:

Самостоятельность и ответственность
Умение работать в команде
Внимательность
Навыки общения
Решение типовых практических задач

Список технических регламентов и национальных стандартов:

ГОСТ IEC 60519-4-2015. Безопасность электротермического оборудования. Часть 4. Дополнительные требования к оборудованию дуговых электропечей.

Связь с другими профессиями в рамках ОРК:

Уровень ОРК:

Наименование профессии:

6

Начальник смены

4

Техник-металлург

Глава 4. Технические данные профессионального стандарта

      19. Наименование государственного органа: Министерство промышленности и строительства Республики Казахстан.

      Исполнитель: Абсаматов А.А.,+7 (717) 257 22 58, a.absamatov@mps.gov.kz.

      20. Организации (предприятия) участвующие в разработке: Объединения юридических лиц "Республиканская ассоциация горнодобывающих и горно-металлургических предприятий".

      Руководитель проекта: Радостовец Н.В., номер телефона: +7 (717) 268 96 01.

      21. Отраслевой совет по профессиональным квалификациям: 05.11.2025 года.

      22. Национальный орган по профессиональным квалификациям: -

      23. Национальная палата предпринимателей Республики Казахстан "Атамекен": -

      24. Номер версии и год выпуска: версия 3, 2026 год.

      25. Дата ориентировочного пересмотра: 30.12.2029 года.


Тау-кен металлургия өнеркәсібі саласындағы кәсіптік стандарттарды бекіту туралы

Қазақстан Республикасы Өнеркәсіп және құрылыс министрінің 2025 жылғы 25 тамыздағы № 316 бұйрығы.

      "Кәсіптік біліктілік туралы" Қазақстан Республикасының Заңы 5-бабының 5-тармағына сәйкес, БҰЙЫРАМЫН:

      1. Мыналар:

      1) осы бұйрыққа 1-қосымшаға сәйкес "Тау-кен металлургиялық кәсіпорындардағы Digital-технолог" кәсіптік стандарты;

      2) осы бұйрыққа 2-қосымшаға сәйкес "Тау-кен металлургиялық кәсіпорындардағы өндірістік процестерді синхрондау менеджері/жоспарлаушы/түзетуші" кәсіптік стандарты;

      3) осы бұйрыққа 3-қосымшаға сәйкес "Тау-кен металлургиялық кешен үшін қауіпсіздік шешімдерін әзірлеуші" кәсіптік стандарты бекітілсін;

      4) осы бұйрыққа 4-қосымшаға сәйкес "Балқытылатын үлгілер бойынша құю" кәсіптік стандарты;

      5) осы бұйрыққа 5-қосымшаға сәйкес "Қысыммен құю" кәсіптік стандарты;

      6) осы бұйрыққа 6-қосымшаға сәйкес "Шойын өндіру" кәсіптік стандарты бекітілсін;

      7) осы бұйрыққа 7-қосымшаға сәйкес "Болат балқыту өндірісі" кәсіптік стандарты бекітілсін.

      Ескерту. 1-тармаққа өзгеріс енгізілді – ҚР Өнеркәсіп және құрылыс министрінің 04.03.2026 № 83 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.

      2. Қазақстан Республикасы Өнеркәсіп және құрылыс министрлігінің Өнеркәсіп комитеті Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен:

      1) осы бұйрыққа қол қойылған күннен бастап күнтізбелік бес күн ішінде оны қазақ және орыс тілдерінде ресми жариялау және Қазақстан Республикасы нормативтік құқықтық актілерінің эталондық бақылау банкіне енгізу үшін Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінің "Қазақстан Республикасының Заңнама және құқықтық ақпарат институты" шаруашылық жүргізу құқығындағы республикалық мемлекеттік кәсіпорнына жіберуді;

      2) осы бұйрықты Қазақстан Республикасы Өнеркәсіп және құрылыс министрлігінің ресми интернет-ресурсында орналастыруды қамтамасыз етсін.

      3. Осы бұйрықтың орындалуын бақылау жетекшілік ететін Қазақстан Республикасының Өнеркәсіп және құрылыс вице-министріне жүктелсін.

      4. Осы бұйрық алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі.

      Министр Е. Нағаспаев

      КЕЛІСІЛДІ

      Қазақстан Республикасы

      Еңбек және халықты әлеуметтік

      қорғау министрлігі

      _______ "___" _____ 2025 жыл

  Қазақстан Республикасы
Өнеркәсіп және құрылыс
министрлігі
2025 жылғы 25 тамыздағы
№ 316 бұйрығына
1-қосымша

КӘСІПТІК СТАНДАРТ "Тау-кен металлургиялық кәсіпорындардағы Digital-технолог"

1-тарау. Жалпы ережелер

      1. Кәсіптік стандарттың қолдану аясы: "Тау-кен металлургиялық кәсіпорындардағы Digital-технолог" кәсіптік стандарты Қазақстан Республикасының "Кәсіптік біліктіліктер туралы" Заңының 5-бабына сәйкес әзірленген және жұмысқа қабылдау талаптарын қалыптастыру, білім беру бағдарламаларын, оның ішінде кәсіпорындарда персоналды оқыту, қызметкерлер мен білім беру ұйымдарының түлектерінің кәсіби біліктілігін тану, сондай-ақ ұйымдар мен кәсіпорындарда кадрларды басқару саласындағы кең ауқымды міндеттерді шешу кезінде қолданылуы мүмкін.

      2. Осы кәсіптік стандартта мынадай терминдер, анықтамалар мен қысқартулар қолданылады:

      1) Modbus – жетекші архитектураға негізделген ашық коммуникациялық протокол. Электрондық құрылғылар арасындағы байланысты ұйымдастыру үшін өнеркәсіпте кеңінен қолданылады;

      2) Open Platform Communications Unified Architecture – автоматтандырылған жүйелердегі, мысалы, өндірістік желілер, ғимараттарды басқару жүйелері және басқа да өнеркәсіптік процестердегі әртүрлі құрылғылар арасында деректер алмасу үшін коммуникациялық протоколдың өнеркәсіптік стандарты;

      3) Profibus – автоматтандырылған жабдықтар мен контроллерлер, мысалы, бағдарламаланатын логикалық контроллерлер арасындағы байланысты қамтамасыз ету үшін өнеркәсіптік желінің стандарты. Бұл стандарт өндірісті және процестерді автоматтандыруда, сондай-ақ басқа да өнеркәсіптік қосымшаларда кеңінен қолданылады;

      4) Python – жоғары деңгейлі, интерпретацияланатын, интерактивті және объектіге бағытталған бағдарламалау тілі;

      5) R – деректерді статистикалық өңдеуге және графикамен жұмыс істеуге арналған бағдарламалау тілі, сондай-ақ ашық бастапқы кодты есептеулерге арналған тегін бағдарламалық орта;

      6) Return on Investment немесе инвестициялардың қайтарымы – инвестициялардың тиімділігін өлшеу үшін қолданылатын қаржылық көрсеткіш. Ол инвестициялардың құнына қатысты қаншалықты жақсы пайда әкелетінін көрсетеді. ROI инвестициялардан алынған таза пайданы (немесе шығынды) олардың бастапқы құнына қатынасы ретінде есептеледі;

      7) Structured Query Language – реляциялық дерекқорды басқару жүйесімен басқарылатын дерекқордағы деректерді жасау, өзгерту және басқару үшін қолданылатын декларативті бағдарламалау тілі;

      8) Деректерді талдау – деректерді сипаттау және көрсету, қысу, тазалау және бағалау үшін статистикалық және/немесе логикалық әдістерді жүйелі түрде қолдану процесі;

      9) Үлкен деректер (Big Data) – үлкен көлемдегі құрылымдалған немесе құрылымдалмаған деректер массивтері. Олар статистика, талдау, болжау және шешім қабылдау үшін пайдалану үшін арнайы автоматтандырылған құралдардың көмегімен өңделеді;

      10) Заттар интернеті (Internet of Things) – физикалық объектілер ("заттар") арасындағы деректерді беру желісі тұжырымдамасы, олар бір-бірімен немесе сыртқы ортамен өзара әрекеттесу үшін кіріктірілген құралдар мен технологиялармен жабдықталған;

      11) Ақпараттық технологиялар – ақпаратты өңдеу және сақтау үшін компьютерлер мен бағдарламалық қамтамасыз етуді, сондай-ақ деректерді беру және әртүрлі электрондық коммуникация түрлерін пайдаланумен байланысты сала;

      12) Негізгі тиімділік көрсеткіштері – қабылданған іс-әрекеттердің нәтижелілігі мен тиімділігін өлшеу үшін абсолютті немесе салыстырмалы (пайыздық) мәндерде көрсетілген сандық көрсеткіштер;

      13) Предиктивті аналитика – тарихи деректер негізінде болашақ оқиғаларды болжау үшін статистикалық алгоритмдерді, машиналық оқытуды және деректерді модельдеуді пайдаланатын аналитика саласы;

      14) Бағдарламалау, робототехника, жасанды интеллект – жасанды интеллект жүйелерін әзірлеу және баптау, роботтарды орнату және баптау, өндірістік процестер мен жеке машиналарды басқару үшін бағдарламаларды әзірлеуге байланысты әртүрлі дағдыларды қамтиды;

      15) Жүйелік ойлау – маманның белгілі бір фактілерді жалпы суретке біріктіру (қорытындылау), әртүрлі жағдайларды (экономикалық, саяси, іскерлік) түсіну және ұзақ мерзімді шешімдер қабылдау үшін иерархиялық деңгейлерді құру қабілеті. Маңызды сапа - бір элементтегі өзгеріс кейіннен басқа элементтерге қалай әсер ететінін түсіну;

      16) Статистикалық талдау – заңдылықтарды, үрдістерді және өзара байланыстарды анықтау мақсатында сандық деректерді жинау, өңдеу және түсіндіру процесі;

      17) Жобаларды басқару – уақыт, бюджет және сапа сияқты белгіленген шектеулер шеңберінде жобаның нақты мақсаттарына қол жеткізу үшін ресурстарды жоспарлау, ұйымдастыру және бақылау;

      18) Цифрландыру – цифрлық технологиялар ұсынатын мүмкіндіктерге бейімделу үшін бизнес-процестерді, мәдениетті және ұйымның экожүйесін өзгерту.

      3. Осы кәсіптік стандартта мынадай қысқартулар қолданылады:

      1) OPC UA – Open Platform Communications Unified Architecture;

      2) ROI – Return on Investment;

      3) SQL – Structured Query Language;

      4) ИТ – Ақпараттық технология;

      5) KPI – Негізгі өнімділік көрсеткіштері;

      6) IoT – Internet of Things;

      7) AI – Жасанды интеллект.

2-тарау. Кәсіптік стандарттың паспорты

      4. Кәсіптік стандарттың атауы: Тау-кен металлургиялық кәсіпорындардағы Digital-технолог.

      5. Кәсіптік стандарттың коды: B07291039.

      6. ЭҚЖЖ секциясын, бөлімін, тобын, сыныбын және кіші сыныбын көрсету:

      B Кен өндіру өнеркәсібі және карьерлерді қазу

      07 Металл кендерін өндіру

      07.2 Темірден қоспағанда, кендерді өндіру

      07.29 Өзге де металл кендерін өндіру

      07.29.1 Құрамында шикізат бар алюминийді өндіру және байыту;

      B Кен өндіру өнеркәсібі және карьерлерді қазу

      07 Металл кендерін өндіру

      07.2 Темірден қоспағанда, кендерді өндіру

      07.29 Өзге де металл кендерін өндіру

      07.29.2 Мыс кенін өндіру және байыту;

      B Кен өндіру өнеркәсібі және карьерлерді қазу

      07 Металл кендерін өндіру

      07.2 Темірден қоспағанда, кендерді өндіру

      07.29 Өзге де металл кендерін өндіру

      07.29.3 Қорғасын-мырыш кенін өндіру және байыту;

      B Кен өндіру өнеркәсібі және карьерлерді қазу

      07 Металл кендерін өндіру

      07.2 Темірден қоспағанда, кендерді өндіру

      07.29 Өзге де металл кендерін өндіру

      07.29.4 Никель-кобальт кенін өндіру және байыту;

      B Кен өндіру өнеркәсібі және карьерлерді қазу

      07 Металл кендерін өндіру

      07.2 Темірден қоспағанда, кендерді өндіру

      07.29 Өзге де металл кендерін өндіру

      07.29.5 Титан-магний шикізатын (кенін) өндіру және байыту;

      B Кен өндіру өнеркәсібі және карьерлерді қазу

      07 Металл кендерін өндіру

      07.2 Темірден қоспағанда, кендерді өндіру

      07.29 Өзге де металл кендерін өндіру

      07.29.6 Қалайы кенін өндіру және байыту;

      B Кен өндіру өнеркәсібі және карьерлерді қазу

      07 Металл кендерін өндіру

      07.2 Темірден қоспағанда, кендерді өндіру

      07.29 Өзге де металл кендерін өндіру

      07.29.7 Сүрме-сынап кенін өндіру және байыту;

      B Кен өндіру өнеркәсібі және карьерлерді қазу

      07 Металл кендерін өндіру

      07.2 Темірден қоспағанда, кендерді өндіру

      07.29 Өзге де металл кендерін өндіру

      07.29.8 Бағалы металдар мен сирек кездесетін металл кендерін өндіру;

      B Кен өндіру өнеркәсібі және карьерлерді қазу

      07 Металл кендерін өндіру

      07.2 Темірден қоспағанда, кендерді өндіру

      07.29 Өзге де металл кендерін өндіру

      07.29.9 Басқа топтамаларға енгізілмеген өзге де металл кендерін өндіру және байыту.

      7. Кәсіптік стандарттың қысқаша сипаттамасы: Тау-кен металлургиялық кешендегі Digital-технолог стандарты саланың өндірістік және басқарушылық процестерін жақсарту және оңтайландыру үшін цифрлық технологияларды енгізу және пайдалану бойынша мамандандыруды білдіреді.

      8. Кәсіптер карточкаларының тізімі:

      1) Тау-кен металлургиялық кәсіпорындардағы Digital-технолог - 6 СБШ-нің деңгейі.

      2) Тау-кен металлургиялық кәсіпорындардағы Digital-технолог - 4 СБШ-нің деңгейі.

      3) Тау-кен металлургиялық кәсіпорындардағы Digital-технолог - 5 СБШ-нің деңгейі.

      4) Тау-кен металлургиялық кәсіпорындардағы Digital-технолог - 7 СБШ-нің деңгейі.

3-тарау. Кәсіптер карточкалары

      9. Кәсіптің карточкасы "Тау-кен металлургиялық кәсіпорындардағы Digital-технолог":

Топтың коды:

2149-9

Қызмет атауының коды:

-

Кәсіптің атауы:

Тау-кен металлургиялық кәсіпорындардағы Digital-технолог

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

6

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:

-

БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

Басшылар, мамандар және басқа да қызметшілер лауазымдарының біліктілік анықтамалығы "Басшылар, мамандар және басқа да қызметшілер лауазымдарының біліктілік анықтамалығын бекіту туралы" 2020 жылғы 30 желтоқсандағы № 553 Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің бұйрығы. Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2020 жылғы 31 желтоқсанда № 22003 болып тіркелді.
Инженер-технолог.

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Технологиялық процесстерді автоматтандыру және басқару (бейін бойынша)

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Пайдалы қазбалардың кен орындарын жер астында өңдеу

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Түсті металдар металлургиясы

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Қара металдар металлургиясы

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Пайдалы қазбалар кен орындарын ашық әдіспен өндіру

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Пайдалы қазбаларды өңдеу

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Тау-кен металлургия кәсіпорындарында цифрландыру жобаларына қатысу арқылы кемінде 3-5 жыл жұмыс тәжірибесі.

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

ИТ саласындағы біліктілікті арттыруға арналған қосымша кәсіби бағдарламалар: сертификаттар (BI analytics, Big Data, IoT, автоматтандыру); жобаларды басқару, машиналық оқыту.

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:

-

Қызметтің негізгі мақсаты:

Тау-кен металлургия кәсіпорындарының өндірістік процестерін оңтайландыру, тиімділігін және қауіпсіздігін арттыруға бағытталған цифрлық технологияларды әзірлеу, енгізу және қолдау үшін жауапты маман.

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Бағдарламалық қамтамасыз ету және жабдықтарды сүйемелдеу
2. Өндірістік процестерді цифрландыру талаптарын талдау
3. Автоматтандыру және цифрландыру бойынша техникалық шешімдерді енгізу

Қосымша еңбек функциялары:

-

Еңбек функциясы 1:
Бағдарламалық қамтамасыз ету және жабдықтарды сүйемелдеу

Дағды 1:
Бағдарламалық қамтамасыз ету және жабдықтарды сүйемелдеу

Машықтар:
1. Тау-кен металлургия саласында руданы өндіру, өңдеу және металлургиялық процестерді автоматтандыру үшін қолданылатын өнеркәсіптік контроллерлер мен басқа жабдықтарды баптау және бағдарламалау.
2. Тау-кен металлургия саласындағы өндірістік процестерді автоматтандыру және басқару жүйелерін мониторингтеу және диагностика жүргізу, жұмысындағы ақаулардың алдын алу және жедел жою.
3. Тау-кен металлургия кәсіпорындарында автоматтандыру жүйелерінің сенімді және үздіксіз жұмысын қамтамасыз ету үшін бағдарламалық қамтамасыз етуді тұрақты техникалық қызмет көрсету және жаңарту рәсімдерін әзірлеу және енгізу.
4. Техникалық мәселелерді шешу және қажетті қолдауды қамтамасыз ету үшін тау-кен металлургия саласында қолданылатын жабдықтар мен бағдарламалық қамтамасыз етуді жеткізушілермен өзара әрекеттесу.
5. Өндірістік процестердің тиімділігін арттыру және жүйелердің жұмысын жақсарту мүмкіндіктерін анықтау үшін автоматтандыру және басқару жүйелерінен жиналған өндірістік деректерді талдау.
6. Тау-кен металлургия кәсіпорындарының персоналын жаңа жабдықтар мен бағдарламалық қамтамасыз етуді пайдалануға үйрету, олардың жаңа технологиялармен жұмыс істеу құзыреттілігі мен сенімділігін қамтамасыз ету.
7. Жабдықтар мен бағдарламалық қамтамасыз етуді дұрыс пайдалану және қызмет көрсету үшін пайдаланушы нұсқаулықтарын, пайдалану жөніндегі нұсқаулықтарды және техникалық қызмет көрсету туралы есептерді қоса алғанда, техникалық құжаттаманы әзірлеу.


Білімдер:
1. Тау-кен металлургия саласында қолданылатын өнеркәсіптік жабдықтар мен автоматтандыру жүйелерінің жұмыс негіздері және жұмыс істеу принциптері.
2. Өндірістік процестерді басқаруға арналған бағдарламалық қамтамасыз етудің техникалық аспектілері мен мүмкіндіктері.
3. Өнеркәсіптік жабдықтар мен датчиктердің техникалық сипаттамалары мен мүмкіндіктері.
4. Тау-кен металлургия кәсіпорындарының өнеркәсіптік жүйелеріндегі ақпараттық қауіпсіздік және деректерді қорғау талаптары.
5. Өнеркәсіптік байланыс стандарттары мен протоколдары (мысалы, OPC UA, Modbus, Profibus).
6. Бағдарламалық қамтамасыз ету және жабдықтарды тестілеу әдістері мен рәсімдері.
7. Тау-кен металлургия саласындағы жабдықтар мен бағдарламалық қамтамасыз етуге қойылатын техникалық стандарттар, нормативтер және талаптар.
8. Жабдықтарға техникалық қызмет көрсету және жөндеу рәсімдері мен нұсқаулықтары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

-

Еңбек функциясы 2:
Өндірістік процестерді цифрландыру талаптарын талдау

Дағды 1:
Процестерді оңтайландыру үшін деректерді мониторингтеу және талдау

Машықтар:
1. Сенсорлар, руданы өндіру және өңдеу жүйелері, сондай-ақ операциялық журналдар сияқты әртүрлі көздерден деректер жинау, кейіннен талдау және өндірістік процестерді оңтайландыру үшін.
2. Тау-кен металлургия саласындағы өндірістік процестерден жиналған деректерді өңдеу және талдау үшін статистикалық әдістер мен аналитикалық құралдарды пайдалану, заңдылықтар мен ауытқуларды анықтау мақсатында.
3. Өндірістік процестердегі заңдылықтарды, проблемаларды және жақсарту мүмкіндіктерін анықтау үшін деректерді интерпретациялау, тиімділік пен өнімділікті арттыру үшін шешімдер ұсыну.
4. Өндірістік операцияларды мониторингтеу және бағалау үшін тиімділік көрсеткіштерін (KPI) әзірлеу және енгізу, өнімділіктің негізгі аспектілерін бақылау мен бақылауды қамтамасыз ету.
5. Тау-кен металлургия кәсіпорындарын басқару деңгейінде шешім қабылдауды қолдау үшін деректерді талдау нәтижелері туралы есептер құрастыру және ұсыну, өндірістік процестердің ағымдағы жай-күйі мен жақсарту мүмкіндіктері туралы басшылықты хабардар ету.


Білімдер:
1. Тау-кен металлургия саласындағы өндірістік процестерді және оларды оңтайландырудың әлеуетті салаларын егжей-тегжейлі түсіну.
2. Өндірістік деректерді және KPI мониторингтеу принциптері мен практикасы туралы білім.
3. Қазіргі заманғы аналитикалық бағдарламалар мен деректерді визуализациялау құралдарын (BI аналитикалық жүйелері, бақылау тақтасы жүйелері) және тау-кен металлургия өнеркәсібіне арналған мамандандырылған бағдарламалық шешімдерді меңгеру.
4. Деректерді жинау және талдау үшін бағдарламалаудың негізгі принциптері, оның ішінде Python, R немесе SQL сияқты бағдарламалау тілдерін пайдалану.
5. Процестерді болжау және оңтайландыру үшін машиналық оқыту және жасанды интеллект әдістерін түсіну.
6. Тау-кен металлургия саласында қолданылатын қауіпсіздік стандарттары мен экологиялық нормалар туралы хабардар болу.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

-

Дағды 2:
Өндірістік операцияларды цифрлық түрлендіру қажеттіліктерін зерттеу

Машықтар:
1. Тау-кен металлургия саласындағы өндірістік процестерді, оның ішінде руданы өндіру, өңдеу және металлургиялық процестерді талдау, цифрлық технологияларды енгізу мүмкіндіктерін анықтау.
2. Тау-кен металлургия кәсіпорындарының қажеттіліктерін анықтау және цифрлық шешімдерді енгізу үшін техникалық талаптарды қалыптастыру, саланың және өндірістік процестердің ерекшеліктерін ескере отырып.
3. IoT, Big Data, AI және машиналық оқыту сияқты заманауи цифрлық технологияларды пайдалана отырып, тау-кен металлургия саласындағы өндірістік процестерді оңтайландыру бойынша ұсыныстар әзірлеу және негіздеу.
4. Тау-кен металлургия кәсіпорындарында цифрлық технологияларды енгізудің тәуекелдері мен артықшылықтарын бағалау, саланың нақты тәуекелдері мен әлеуетті артықшылықтарын ескере отырып.
5. Цифрлық шешімдерге қойылатын талаптарды қалыптастыру үшін өндірістік бөлімшелер, ИТ-бөлімдер және тау-кен металлургия кәсіпорындарының басшылығымен өзара әрекеттесу.
6. Жобаларды басқару әдістерін пайдалана отырып, тау-кен металлургия саласындағы цифрландыру бастамаларын жоспарлау және іске асыру, жобаларды тиімді басқаруды және қойылған мақсаттарға қол жеткізуді қамтамасыз ету.
7. Тау-кен металлургия саласына қолданылатын нарықтағы цифрлық технологиялар мен шешімдерді талдау және нақты өндірістік міндеттер үшін ең қолайлысын таңдау.

Білімдер:
1. Тау-кен металлургиялық өндірістің негіздері, оның ішінде технологиялық процестер, жабдықтар және материалдар.
2. Өндірістік процестерді жүйелі талдау және модельдеу принциптері мен әдістері.
3. Цифрландыру саласындағы заманауи үрдістер мен технологиялар (мысалы, IoT, Big Data, AI, машиналық оқыту).
4. Тау-кен металлургия кәсіпорындары үшін цифрлық трансформация және автоматтандыру стандарттары мен нормативтері.
5. Деректерді жинау және талдау әдістері, оның ішінде статистикалық талдау және предиктивті аналитика.
6. Тау-кен металлургия кәсіпорындарының өнеркәсіптік жүйелеріндегі ақпараттық қауіпсіздік және деректерді қорғау талаптары.
7. Жобаларды басқару және бизнес-талдау негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

-

Еңбек функциясы 3:
Автоматтандыру және цифрландыру бойынша техникалық шешімдерді енгізу

Дағды 1:
Автоматтандыру және цифрландыру бойынша техникалық шешімдерді енгізу

Машықтар:
1. Тау-кен металлургия саласындағы автоматтандыру және цифрландыру саласындағы жаңа технологиялық әзірлемелер мен инновацияларды талдау.
2. Тау-кен металлургия кәсіпорындары үшін автоматтандыру және цифрландыру жүйелерін енгізу үшін техникалық тапсырмалар мен жобалық құжаттаманы әзірлеу.
3. Ұсынылған шешімдердің экономикалық тиімділігін бағалау және инвестициялардың қайтарымдылығын (ROI) талдау жүргізу.

Білімдер:
1. Өндірістік процестерді автоматтандыру принциптері мен әдістері.
2. IoT, жасанды интеллект (AI), машиналық оқыту, бұлтты есептеулер және басқа да цифрлық трансформация технологиялары.
3. Өнеркәсіптік автоматтандыруда қолданылатын бағдарламалау және бағдарламалық қамтамасыз етуді әзірлеу негіздері.
4. Өнеркәсіптік байланыс стандарттары мен протоколдары (мысалы, OPC UA, Modbus, Profibus).

Дағдыны тану мүмкіндігі:

-

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жүйелік ойлау
Аналитикалық ойлау
Математикалық ойлау
Зейінділік
ұйымдастырушылық қабілеттер
Көшбасшылық және коммуникативтік дағдылар
Басқаруды өзгерту
Функционалды өзара әрекеттесу
Дизайндық ойлау
Білімді басқару

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

-

СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

7

Тау-кен металлургиялық кәсіпорындардағы Digital-технолог

      10. Кәсіптің карточкасы "Тау-кен металлургиялық кәсіпорындардағы Digital-технолог":

Топтың коды:

2149-9

Қызмет атауының коды:

-

Кәсіптің атауы:

Тау-кен металлургиялық кәсіпорындардағы Digital-технолог

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

4

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:

-

БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

-

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
ТжКБ (орта деңгейдегі маман)

Мамандық:
Түсті металдар металлургиясы

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
ТжКБ (орта деңгейдегі маман)

Мамандық:
Қара металдар металлургиясы

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
ТжКБ (орта деңгейдегі маман)

Мамандық:
Құю өндірісі

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
ТжКБ (орта деңгейдегі маман)

Мамандық:
Пайдалы қазбалардың кен орындарын жер астында өңдеу

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
ТжКБ (орта деңгейдегі маман)

Мамандық:
Пайдалы қазбалар кен орындарын ашық қазу

Біліктілік:
-


Білім деңгейі:
ТжКБ (орта деңгейдегі маман)

Мамандық:
Минералды байыту

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Цифрландыру және өндірістік процестерді автоматтандыру жобаларына қатыса отырып, тау-кен металлургия өнеркәсібінде немесе ілеспе салаларда 1 жылдан 2 жылға дейін жұмыс.

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

ИТ негіздері, кіріспе автоматтандыру, негізгі деректерді талдау.

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:

-

Қызметтің негізгі мақсаты:

Тау-кен металлургиялық кәсіпорындардың өндірістік процестерін оңтайландыруға бағытталған цифрлық технологияларды сүйемелдеуге қатысу.

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Өндірістік операцияларды цифрлық түрлендіру қажеттіліктерін талдауға жәрдемдесу
2. Бағдарламалық қамтамасыз ету және жабдықтарды сүйемелдеу

Қосымша еңбек функциялары:

-

Еңбек функциясы 1:
Өндірістік операцияларды цифрлық түрлендіру қажеттіліктерін талдауға жәрдемдесу

Дағды 1:
Өндірістік процестерді цифрландыру талаптарын талдау үшін деректер жинау

Машықтар:
1. Тау-кен металлургия саласында цифрландыру мүмкіндіктерін талдау үшін деректер жинау, оның ішінде өндірістік процестерді, жабдықтарды және басқару жүйелерін мониторингтеу.
2. Тау-кен металлургиялық кәсіпорындардың ерекшеліктері мен өндірістік қажеттіліктерін ескере отырып, аға маманның басшылығымен техникалық талаптарды қалыптастыру үшін командамен өзара әрекеттесу.

Білімдер:
1. Тау-кен металлургиялық өндірістің негіздері және негізгі технологиялық процестер.
2. Деректерді талдау және цифрлық модельдеу негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

-

Еңбек функциясы 2:
Бағдарламалық қамтамасыз ету және жабдықтарды сүйемелдеу

Дағды 1:
Бағдарламалық қамтамасыз ету және жабдықтармен жұмыс

Машықтар:
1. Тау-кен металлургия саласында қолданылатын бағдарламалық қамтамасыз ету және жабдықтарды, оның ішінде өндірістік процестерді автоматтандыру және бақылау жүйелерін бастапқы баптау және диагностика жүргізу.
2. Руданы өндіру және өңдеу басқару жүйелері сияқты жүйелердің жұмысын мониторингтеу үшін деректер жинау және оларды талдау және шешім қабылдау үшін аға мамандарға беру.
3. Өндірістік процестердің үздіксіз жұмысын қамтамасыз ете отырып, тау-кен металлургиялық кәсіпорындарда қолданылатын бағдарламалық қамтамасыз ету және жабдықтарды тестілеуге қатысу.
4. Жұмыста қолданылатын жабдыққа кішігірім жөндеу және техникалық қызмет көрсету.


Білімдер:
1. Өнеркәсіптік жабдықтар мен бағдарламалық қамтамасыз етудің жұмыс негіздері.
2. Тау-кен металлургиялық өндірістің негіздері және негізгі технологиялық процестер.
3. Жабдықтарды техникалық қызмет көрсету және диагностикасының қарапайым әдістері.
4. Өнеркәсіптік жүйелердегі ақпараттық қауіпсіздіктің негізгі принциптері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

-

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Зейінділік
Ұқыптылық
Командада жұмыс істеудің негізгі дағдылары
Күйзеліске төзімділік
Негізгі аналитикалық дағдылар
Тәртіптілік
Басқаруды өзгерту
Функционалды өзара әрекеттесу
Дизайндық ойлау
Білімді басқару

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

-

СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

7

Тау-кен металлургиялық кәсіпорындардағы Digital-технолог

6

Тау-кен металлургиялық кәсіпорындардағы Digital-технолог

5

Тау-кен металлургиялық кәсіпорындардағы Digital-технолог

      11. Кәсіптің карточкасы "Тау-кен металлургиялық кәсіпорындардағы Digital-технолог":

Топтың коды:

2149-9

Қызмет атауының коды:

-

Кәсіптің атауы:

Тау-кен металлургиялық кәсіпорындардағы Digital-технолог

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

5

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:

-

БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

-

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
орта білімнен кейінгі (қолданбалы бакалавриат)

Мамандық:
Пайдалы қазбалардың кен орындарын жер астында өңдеу

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
орта білімнен кейінгі (қолданбалы бакалавриат)

Мамандық:
Түсті металдар металлургиясы

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
орта білімнен кейінгі (қолданбалы бакалавриат)

Мамандық:
Қара металдар металлургиясы

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
орта білімнен кейінгі (қолданбалы бакалавриат)

Мамандық:
Технологиялық процесстерді автоматтандыру және басқару (бейін бойынша)

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
орта білімнен кейінгі (қолданбалы бакалавриат)

Мамандық:
Пайдалы қазбалар кен орындарын ашық әдіспен өндіру

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
орта білімнен кейінгі (қолданбалы бакалавриат)

Мамандық:
Пайдалы қазбаларды өңдеу

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Тау-кен металлургия саласында немесе өндірістік процестерді цифрландыру және автоматтандыру жобаларына қатысу арқылы 2 жылдан 3 жылға дейін жұмыс тәжірибесі.

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

ИТ саласындағы біліктілікті арттыру курстары: мәліметтер қоры (SQL), Python негіздері; өнеркәсіптік автоматтандыру, цифрлық технологиялар бойынша тренингтерге қатысу.

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:

-

Қызметтің негізгі мақсаты:

Тау-кен металлургиялық кәсіпорындарда өндірістік процестердің тиімділігін арттыру мақсатында цифрлық технологияларды қолдау және енгізу бойынша міндеттерді орындау.

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Өндірістік операцияларды цифрлық түрлендіру қажеттіліктерін талдауға жәрдемдесу
2. Бағдарламалық қамтамасыз ету және жабдықтарды сүйемелдеу
3. Автоматтандыру және цифрландыру бойынша қарапайым техникалық шешімдерді енгізуге қатысу

Қосымша еңбек функциялары:

-

Еңбек функциясы 1:
Өндірістік операцияларды цифрлық түрлендіру қажеттіліктерін талдауға жәрдемдесу

Дағды 1:
Өндірістік процестерді цифрландыру талаптарын талдау үшін деректер жинау

Машықтар:
1. Тау-кен металлургия саласында цифрландыру мүмкіндіктерін талдау үшін деректер жинау, оның ішінде ағымдағы өндірістік процестер, жабдықтар және басқару жүйелері туралы ақпарат жинау, цифрлық технологияларды енгізу салаларын анықтау мақсатында.
2. Тау-кен металлургиялық кәсіпорындардың ерекшеліктері мен өндірістік қажеттіліктерін ескере отырып, аға маманның басшылығымен техникалық талаптарды қалыптастыру үшін командамен өзара әрекеттесу, сондай-ақ цифрлық шешімдерді қолданыстағы өндірістік процестерге интеграциялауды қамтамасыз ету.


Білімдер:
1. Тау-кен металлургиялық өндірістің негіздері және негізгі технологиялық процестер.
2. Деректерді талдау және цифрлық модельдеу негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

-

Еңбек функциясы 2:
Бағдарламалық қамтамасыз ету және жабдықтарды сүйемелдеу

Дағды 1:
Бағдарламалық қамтамасыз ету және жабдықтармен жұмыс

Машықтар:
1. Тау-кен металлургия саласында қолданылатын бағдарламалық қамтамасыз ету және жабдықтарды, оның ішінде руданы өндіру, өңдеу және металлургиялық процестерді автоматтандыру жүйелерін бастапқы баптау және диагностика жүргізу.
2. Өндіру, өңдеу және металлургиялық процестерді басқару жүйелері сияқты жүйелердің жұмысын мониторингтеу үшін деректер жинау және оларды талдау және өндірістік процестерді оңтайландыру үшін аға мамандарға беру.
3. Өндірістік операциялардың сенімділігі мен тиімділігін қамтамасыз ете отырып, тау-кен металлургиялық кәсіпорындарда қолданылатын бағдарламалық қамтамасыз ету және жабдықтарды тестілеуге қатысу.
4. Жұмыста қолданылатын жабдыққа кішігірім жөндеу және техникалық қызмет көрсету.


Білімдер:
1. Өнеркәсіптік жабдықтар мен бағдарламалық қамтамасыз етудің жұмыс негіздері.
2. Тау-кен металлургиялық өндірістің негіздері және негізгі технологиялық процестер.
3. Жабдықтарды техникалық қызмет көрсету және диагностикасының қарапайым әдістері.
4. Өнеркәсіптік жүйелердегі ақпараттық қауіпсіздіктің негізгі принциптері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

-

Еңбек функциясы 3:
Автоматтандыру және цифрландыру бойынша қарапайым техникалық шешімдерді енгізуге қатысу

Дағды 1:
Автоматтандыру және цифрландыру бойынша қарапайым техникалық шешімдерді енгізуге қатысу

Машықтар:
1. Тау-кен металлургия саласында қолданылатын автоматтандыру жүйелері, оның ішінде руданы өндіру, өңдеу және металлургиялық процестерді автоматтандыру үшін жобалық құжаттаманы және техникалық тапсырмаларды әзірлеуді қолдау.
2. Өндірістік процестер мен пайдалану шарттарының ерекшеліктерін ескере отырып, аға инженерлердің басшылығымен жабдықтарды таңдай отырып, тау-кен металлургиялық кәсіпорындар үшін қарапайым автоматтандыру жүйелерін жобалау және баптауға қатысу.
3. Бағдарламалық қамтамасыз етуді енгізу және оның тау-кен металлургия саласындағы қолданыстағы өндірістік процестермен интеграциялануын қамтамасыз ету, өндірістік операциялардың үздіксіз жұмыс істеуі мен тиімділігін арттыру.


Білімдер:
1. Өндірістік процестерді автоматтандыру принциптері мен әдістері.
2. Автоматтандыру үшін бағдарламалық қамтамасыз етуді бағдарламалау және қолдану негіздері.
3. Өнеркәсіптік байланыс протоколдары (Modbus, OPC UA) базалық деңгейде.
4. Тау-кен металлургия саласында қолданылатын стандарттар мен нормативтік құжаттар.
5. Тау-кен металлургия саласындағы өндірістік процестерді түсіну.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

-

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Күйзеліске төзімділік
Зейінділік
Командада жұмыс істей білу
Бастамашылдық
Негізгі ұйымдастырушылық дағдылар
Проблемаларды шешу дағдылары
Оқуға дайындық
Жұмысқа кәсіби көзқарас
Аналитикалық ойлау
Басқаруды өзгерту
Функционалды өзара әрекеттесу
Дизайндық ойлау
Білімді басқару

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

-

СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

7

Тау-кен металлургиялық кәсіпорындардағы Digital-технолог

6

Тау-кен металлургиялық кәсіпорындардағы Digital-технолог

      12. Кәсіптің карточкасы "Тау-кен металлургиялық кәсіпорындардағы Digital-технолог":

Топтың коды:

2149-9

Қызмет атауының коды:

-

Кәсіптің атауы:

Тау-кен металлургиялық кәсіпорындардағы Digital-технолог

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

7

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:

-

БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

Басшылар, мамандар және басқа да қызметшілер лауазымдарының біліктілік анықтамалығы "Басшылар, мамандар және басқа да қызметшілер лауазымдарының біліктілік анықтамалығын бекіту туралы" 2020 жылғы 30 желтоқсандағы № 553 Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің бұйрығы. Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2020 жылғы 31 желтоқсанда № 22003 болып тіркелді.
Инженер-технолог

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
жоғары оқу орнынан кейінгі білім (магистратура, резидентура)

Мамандық:
Пайдалы қазбалардың кен орындарын жер астында өңдеу

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
жоғары оқу орнынан кейінгі білім (магистратура, резидентура)

Мамандық:
Түсті металдар металлургиясы

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
жоғары оқу орнынан кейінгі білім (магистратура, резидентура)

Мамандық:
Қара металдар металлургиясы

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
жоғары оқу орнынан кейінгі білім (магистратура, резидентура)

Мамандық:
Технологиялық процесстерді автоматтандыру және басқару (бейін бойынша)

Біліктілік:
-


Білім деңгейі:
жоғары оқу орнынан кейінгі білім (магистратура, резидентура)

Мамандық:
Пайдалы қазбалар кен орындарын ашық әдіспен өндіру

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
жоғары оқу орнынан кейінгі білім (магистратура, резидентура)

Мамандық:
Пайдалы қазбаларды өңдеу

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Тау-кен металлургия кәсіпорындарында цифрлық технологияларды енгізу және қолдау жобаларын басқару тәжірибесімен кемінде 5 жыл жұмыс тәжірибесі.

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

ИТ және жобаларды басқару бойынша біліктілікті арттыруға арналған қосымша кәсіби бағдарламалар, цифрлық өнімді әзірлеу және ИТ инновациялары бойынша курстар, соның ішінде AI, сондай-ақ персоналды басқару, өзгерістерді басқару және тау-кен металлургия кешенін цифрландыру стратегиясы бойынша тренингтер.

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:

-

Қызметтің негізгі мақсаты:

Тау-кен металлургия кәсіпорындарының өндірістік процестерін оңтайландыру, тиімділігін және қауіпсіздігін арттыруға бағытталған цифрлық технологияларды әзірлеу, енгізу және қолдау үшін жауапты маман. Цифрландыру командаларын басқару және корпоративтік стратегия шеңберінде жобаларды басқару.

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Жобаларды іске асыруды бақылау, тәуекелдер мен ресурстарды басқару
2. Цифрландыру командалары мен өндірістік бөлімшелер арасындағы өзара әрекеттесуді қамтамасыз ету
3. Өндірістік процестерді цифрландыру талаптарын талдау
4. Автоматтандыру және цифрландыру бойынша жаңа техникалық шешімдерді әзірлеу
5. Автоматтандыру және цифрландыру бойынша жаңа шешімдерді енгізу және сүйемелдеу
6. Персоналды жаңа цифрлық құралдармен жұмыс істеуге оқыту

Қосымша еңбек функциялары:

-

Еңбек функциясы 1:
Жобаларды іске асыруды бақылау, тәуекелдер мен ресурстарды басқару

Дағды 1:
Жобаларды іске асыруды бақылау, тәуекелдер мен ресурстарды басқару

Машықтар:
1. Жобаларды іске асыру жоспарларын әзірлеу және басқару, мерзімдер мен бюджетті сақтау.
2. Жобаларды іске асыруға байланысты тәуекелдерді бағалау және талдау, сондай-ақ оларды азайту шараларын әзірлеу.
3. Жобаның тиімді жұмысын қамтамасыз ету үшін ресурстарды (уақыт, қаржы, адами ресурстар) пайдалануын бақылау.
4. Тәуекелдерді азайту және шығындарды оңтайландыру үшін жеткізушілер мен мердігерлермен келіссөздер жүргізу және жұмысын үйлестіру.
5. Жобаларды басқару процестерін үздіксіз жетілдіру үшін кері байланыс механизмдерін енгізу.
6. Жұмыста қолданылатын жабдыққа кішігірім жөндеу және техникалық қызмет көрсету.


Білімдер:
1. Жобаларды басқару негіздері және қолданылатын тәсілдер.
2. Цифрландыру жобаларында қолданылатын тәуекелдерді бағалау және талдау әдістері.
3. Жобалардағы ресурстарды, оның ішінде қаржылық және адами ресурстарды басқару принциптері мен әдістері.
4. Цифрлық трансформация жобаларында бюджетті жоспарлау және шығындарды бақылау әдістері.
5. Ресурстар мен мерзімдерді бақылау үшін жобаларды басқарудың заманауи құралдары мен бағдарламалық қамтамасыз ету.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

-

Еңбек функциясы 2:
Цифрландыру командалары мен өндірістік бөлімшелер арасындағы өзара әрекеттесуді қамтамасыз ету

Дағды 1:
Цифрландыру командалары мен өндірістік бөлімшелер арасындағы өзара әрекеттесуді қамтамасыз ету

Машықтар:
1. Жаңа цифрлық шешімдерді сәтті интеграциялау үшін командалар арасындағы тиімді өзара әрекеттесуді ұйымдастыру және қолдау.
2. Қызметкерлер арасында білім мен тәжірибе алмасуды қамтамасыз ете отырып, функцияаралық командалардың жұмысын үйлестіру.
3. Командаларды жаңа процестер мен технологияларға сәтті бейімдеу үшін өзгерістерді басқару әдістерін пайдалану.


Білімдер:
1. Ірі жобалар шеңберінде функцияаралық өзара әрекеттесу және командаларды үйлестіру принциптері.
2. Тау-кен металлургия саласындағы өндірістік процестердің негіздері және олардың ИТ жүйелерімен интеграциясы.
3. Ұйымда цифрлық технологияларды сәтті енгізу үшін өзгерістерді басқару әдістері мен тәсілдері.
4. Жобалық және өндірістік менеджмент жағдайында коммуникация принциптері мен әдістері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

-

Еңбек функциясы 3:
Өндірістік процестерді цифрландыру талаптарын талдау

Дағды 1:
Өндірістік операцияларды цифрлық түрлендіру қажеттіліктерін зерттеу

Машықтар:
1. Тау-кен металлургия саласындағы ағымдағы өндірістік процестерді, оның ішінде руданы өндіру, өңдеу және металлургиялық процестерді талдау, цифрлық технологияларды енгізу және тиімділікті арттыру мүмкіндіктерін анықтау.
2. Тау-кен металлургия кәсіпорындарының қажеттіліктерін анықтау және цифрлық шешімдерді енгізу үшін техникалық талаптарды қалыптастыру, өндірістік процестер мен бизнес мақсаттарының ерекшеліктерін ескере отырып.
3. IoT, Big Data, AI және машиналық оқыту сияқты заманауи цифрлық технологияларды пайдалана отырып, тау-кен металлургия саласындағы өндірістік процестерді оңтайландыру бойынша ұсыныстар әзірлеу және негіздеу.
4. Тау-кен металлургия кәсіпорындарында цифрлық технологияларды енгізудің тәуекелдері мен артықшылықтарын бағалау, саланың нақты тәуекелдері мен әлеуетті артықшылықтарын ескере отырып.
5. Цифрлық шешімдерге қойылатын талаптарды қалыптастыру үшін өндірістік бөлімшелер, ИТ-бөлімдер және тау-кен металлургия кәсіпорындарының басшылығымен өзара әрекеттесу.
6. Жобаларды басқару әдістерін пайдалана отырып, тау-кен металлургия саласындағы цифрландыру бастамаларын жоспарлау және іске асыру, жобаларды тиімді басқаруды және қойылған мақсаттарға қол жеткізуді қамтамасыз ету.
7. Тау-кен металлургия саласына қолданылатын нарықтағы цифрлық технологиялар мен шешімдерді талдау және нақты өндірістік міндеттер үшін ең қолайлысын таңдау.


Білімдер:
1. Тау-кен металлургиялық өндірістің негіздері, оның ішінде технологиялық процестер, жабдықтар және материалдар.
2. Өндірістік процестерді жүйелі талдау және модельдеу принциптері мен әдістері.
3. Цифрландыру саласындағы заманауи үрдістер мен технологиялар (мысалы, IoT, Big Data, AI, машиналық оқыту).
4. Тау-кен металлургия кәсіпорындары үшін цифрлық трансформация және автоматтандыру стандарттары мен нормативтері.
5. Деректерді жинау және талдау әдістері, оның ішінде статистикалық талдау және предиктивті аналитика.
6. Тау-кен металлургия кәсіпорындарының өнеркәсіптік жүйелеріндегі ақпараттық қауіпсіздік және деректерді қорғау талаптары.
7. Жобаларды басқару және бизнес-талдау негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

-

Дағды 2:
Процестерді оңтайландыру үшін деректерді бақылау және талдау

Машықтар:
1. Өндіріс процестерін кейінгі талдау және оңтайландыру үшін сенсорлар, өндіру және өңдеуді басқару жүйелері және операциялық журналдар сияқты әртүрлі көздерден деректерді жинау.
2. Үлгілер мен ауытқуларды анықтау мақсатында тау-кен металлургия өнеркәсібіндегі өндірістік процестерден жиналған деректерді өңдеу және талдау үшін статистикалық әдістер мен аналитикалық құралдарды пайдалану.
3. Тау-кен металлургия өнеркәсібіндегі өндірістік процестерді жетілдіру заңдылықтарын, проблемаларын және мүмкіндіктерін анықтау, тиімділік пен өнімділікті арттыру шешімдерін ұсыну үшін деректерді түсіндіру.
4. Тау-кен металлургия өнеркәсібіндегі өндірістік операцияларды мониторингілеу және бағалау үшін тиімділік көрсеткіштерін (KPI) әзірлеу және енгізу, ашықтық пен қызметтің негізгі аспектілеріне бақылауды қамтамасыз ету.
5. Тау-кен металлургия кәсіпорындарының басқару деңгейінде шешім қабылдауды қолдау үшін есептерді құру және деректерді талдау нәтижелерін ұсыну, басшылықтың өндірістік процестерді жетілдірудің ағымдағы жағдайы мен мүмкіндіктері туралы хабардар болуын қамтамасыз ету.

Білімдер:
1. Тау-кен металлургия өнеркәсібіндегі өндірістік процестерді және оларды оңтайландырудың әлеуетті бағыттарын егжей-тегжейлі түсіну.
2. Өндірістік деректер мен KPI мониторингінің принциптері мен тәжірибесін білу.
3. Қазіргі заманғы аналитикалық бағдарламалар мен деректерді визуализациялау құралдарын (BI аналитикалық жүйелері, бақылау тақтасы жүйелері) және тау-кен металлургия өнеркәсібіне арналған арнайы бағдарламалық шешімдерді меңгеру.
4. Деректерді жинауды және талдауды автоматтандыруға арналған бағдарламалау негіздерін білу, соның ішінде Python, R немесе SQL сияқты бағдарламалау тілдерін пайдалану.
5. Процестерді болжау және оңтайландыру үшін машиналық оқыту және жасанды интеллект әдістері туралы түсінік.
6. Тау-кен металлургия өнеркәсібінде қолданылатын қауіпсіздік стандарттары мен қоршаған ортаны қорғау ережелерін білу.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

-

Еңбек функциясы 4:
Автоматтандыру және цифрландыру бойынша жаңа техникалық шешімдерді әзірлеу

Дағды 1:
Автоматтандыру және цифрландыру бойынша жаңа техникалық шешімдерді әзірлеу

Машықтар:
1. Тау-кен металлургия саласында қолданылатын жаңа технологияларды талдау және бағалау, олардың өндірістік процестердің тиімділігін арттыру және енгізу мүмкіндіктерін анықтау.
2. Тау-кен металлургия кәсіпорындары үшін автоматтандыру жүйелерінің архитектурасын жобалау, өндірістік процестердің ерекшеліктерін ескере отырып, тиісті жабдықтарды, датчиктерді және бағдарламалық қамтамасыз етуді таңдау.
3. Өндірістік процестерді басқару үшін бағдарламалық қамтамасыз етуді әзірлеу және интеграциялау, автоматтандыру және операцияларды оңтайландыруды қамтамасыз ету.
4. Тау-кен металлургия саласында руданы өндіру, өңдеу және металлургиялық процестерді автоматтандыру үшін қолданылатын өнеркәсіптік контроллерлер мен басқа жабдықтарды баптау және бағдарламалау.
5. Тау-кен металлургия саласында қолданылатын автоматтандыру жүйелерін тестілеу және түзету, олардың сенімді және қауіпсіз жұмысын қамтамасыз ету, сондай-ақ ықтимал ақауларды анықтау және жою.
6. Автоматтандыру жобаларын сәтті іске асыруды қамтамасыз ету үшін тау-кен металлургия кәсіпорындарының инженерлері мен техникалық мамандарымен өзара әрекеттесу.
7. Автоматтандыру және цифрландыру бойынша ұсынылған шешімдердің экономикалық тиімділігін бағалау, жаңа технологияларды енгізудің орындылығын негіздеу үшін инвестициялардың қайтарымдылығын (ROI) талдау жүргізу.


Білімдер:
1. Өндірістік процестерді автоматтандыру принциптері мен әдістері.
2. IoT, жасанды интеллект (AI), машиналық оқыту, бұлтты есептеулер және басқа да цифрлық трансформация технологиялары.
3. Өнеркәсіптік автоматтандыруда қолданылатын бағдарламалау және бағдарламалық қамтамасыз етуді әзірлеу негіздері.
4. Өнеркәсіптік байланыс стандарттары мен протоколдары (мысалы, OPC UA, Modbus, Profibus).
5. Өнеркәсіптік жабдықтар мен датчиктердің техникалық сипаттамалары мен мүмкіндіктері.
6. Автоматтандыру және цифрландыру жүйелерін жобалау әдістері мен құралдары.
7. Өнеркәсіптік жүйелердегі ақпараттық қауіпсіздік және деректерді қорғау талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

-

Еңбек функциясы 5:
Автоматтандыру және цифрландыру бойынша жаңа шешімдерді енгізу және сүйемелдеу

Дағды 1:
Бағдарламалық қамтамасыз ету және жабдықтарды енгізу

Машықтар:
1. Тау-кен металлургия саласында қолданылатын бағдарламалық қамтамасыз ету және жабдықтарды орнату және баптау, оларды өндірістік процестерге дұрыс интеграциялауды қамтамасыз ету үшін техникалық талаптар мен стандарттарға сәйкес.
2. Тау-кен металлургия саласында қолданылатын автоматтандыру және басқару жүйелерін тестілеу және түзету, олардың тұрақты және тиімді жұмысын қамтамасыз ету, сондай-ақ ықтимал ақаулар мен ақауларды анықтау және жою.
3. Тау-кен металлургия саласында қолданылатын жабдықтар мен бағдарламалық қамтамасыз ету үшін техникалық құжаттаманы әзірлеу, оның ішінде пайдаланушы нұсқаулықтары, пайдалану жөніндегі нұсқаулықтар және техникалық қызмет көрсету туралы есептер, жүйелерді дұрыс пайдалану және қызмет көрсету үшін.


Білімдер:
1. Тау-кен металлургия саласында қолданылатын өнеркәсіптік жабдықтар мен автоматтандыру жүйелерінің жұмыс негіздері және жұмыс істеу принциптері.
2. Өндірістік процестерді басқаруға арналған бағдарламалық қамтамасыз етудің техникалық аспектілері мен мүмкіндіктері.
3. Бағдарламалық қамтамасыз ету және жабдықтарды тестілеу әдістері мен рәсімдері.
4. Өнеркәсіптік жүйелердегі ақпараттық қауіпсіздік және деректерді қорғау принциптері.
5. Тау-кен металлургия саласындағы жабдықтар мен бағдарламалық қамтамасыз етуге қойылатын техникалық стандарттар, нормативтер және талаптар.
6. Жабдықтарға техникалық қызмет көрсету және жөндеу рәсімдері мен нұсқаулықтары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

-

Дағды 2:
Бағдарламалық қамтамасыз ету және жабдықтарды сүйемелдеу

Машықтар:
1. Тау-кен металлургия саласында руданы өндіру, өңдеу және металлургиялық процестерді автоматтандыру үшін қолданылатын өнеркәсіптік контроллерлер мен басқа жабдықтарды баптау және бағдарламалау.
2. Тау-кен металлургия саласындағы өндірістік процестерді автоматтандыру және басқару жүйелерін мониторингтеу және диагностика жүргізу, жұмысындағы ақаулардың алдын алу және жедел жою.
3. Тау-кен металлургия кәсіпорындарында автоматтандыру жүйелерінің сенімді және үздіксіз жұмысын қамтамасыз ету үшін бағдарламалық қамтамасыз етуді тұрақты техникалық қызмет көрсету және жаңарту рәсімдерін әзірлеу және енгізу.
4. Техникалық мәселелерді шешу, кеңес алу және қажетті қолдауды қамтамасыз ету үшін тау-кен металлургия саласында қолданылатын жабдықтар мен бағдарламалық қамтамасыз етуді жеткізушілермен өзара әрекеттесу.
5. Өндірістік процестердің тиімділігін арттыру және жүйелердің жұмысын жақсарту мүмкіндіктерін анықтау үшін автоматтандыру және басқару жүйелерінен жиналған өндірістік деректерді талдау.

Білімдер:
1. Тау-кен металлургия саласында қолданылатын өнеркәсіптік жабдықтар мен автоматтандыру жүйелерінің жұмыс негіздері және жұмыс істеу принциптері.
2. Өндірістік процестерді басқаруға арналған бағдарламалық қамтамасыз етудің техникалық аспектілері мен мүмкіндіктері.
3. Өнеркәсіптік жабдықтар мен датчиктердің техникалық сипаттамалары мен мүмкіндіктері.
4. Тау-кен металлургия кәсіпорындарының өнеркәсіптік жүйелеріндегі ақпараттық қауіпсіздік және деректерді қорғау талаптары.
5. Өнеркәсіптік байланыс стандарттары мен протоколдары (мысалы, OPC UA, Modbus, Profibus).
6. Бағдарламалық қамтамасыз ету және жабдықтарды тестілеу әдістері мен рәсімдері.
7. Тау-кен металлургия саласындағы жабдықтар мен бағдарламалық қамтамасыз етуге қойылатын техникалық стандарттар, нормативтер және талаптар.
8. Жабдықтарға техникалық қызмет көрсету және жөндеу рәсімдері мен нұсқаулықтары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

-

Еңбек функциясы 6:
Персоналды жаңа цифрлық құралдармен жұмыс істеуге оқыту

Дағды 1:
Персоналды жаңа цифрлық құралдармен жұмыс істеуге оқыту

Машықтар:
1. Қызметкерлердің жаңа технологиялар саласындағы құзыреттерін арттыруға бағытталған тренингтер мен семинарлар өткізу.
2. Жаңа цифрлық құралдарды меңгеру процесінде персоналды қолдау және кеңес беру, туындаған сұрақтар мен мәселелерді шешу.


Білімдер:
1. Тау-кен металлургия кәсіпорындарының өндірістік процестеріне енгізілетін жаңа цифрлық құралдардың функционалдығы және қолданылуы.
2. Ересектерді оқыту және педагогика әдістемелерінің негіздері.
3. Персоналды жаңа жұмыс процестеріне бейімдеу үшін өзгерістерді басқару принциптері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

-

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Көшбасшылық дағдылары
Жүйелік ойлау
Аналитикалық ойлау
Математикалық ойлау
Зейінділік
Мәселені шешуге кәсіби көзқарас
Ұйымдастырушылық қабілет
Бастама
Топта жұмыс істей білу
Өз бетінше жұмыс істей білу
Стресске төзімділік
Тиімділік
Ағымдағы және болашақтағы мәселелерді шешу және шешім қабылдау үшін жаңа ақпараттың салдарын түсіну
Ұйымдастыру
Тәртіп
Басқаруды өзгерту
Функционалды өзара әрекеттесу
Дизайндық ойлау
Білімді басқару

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

Қосымша сертификаттар:
ISO/IEC 27001- ақпараттық қауіпсіздік
IEC 62443 - өнеркәсіптік жүйелердің киберқауіпсіздігі
PMI/PRINCE2 – жобаны басқару
ESCO/ DigComp – ЕО цифрлық құзыреттері

СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

6

Тау-кен металлургиялық кәсіпорындардағы Digital-технолог

4-тарау. Кәсіптік стандарттың техникалық деректері

      13. Мемлекеттік органның атауы: Қазакстан Республикасының Өнеркәсіп және құрылыс министрлігі.

      Орындаушы: Топанова Молдир, mo.topanova@mps.gov.kz.

      14. Әзірлеуге қатысатын ұйымдар (кәсіпорындар): "ШалкияЦинк ЛТД" АҚ

      Орындаушылар: Бакитжан Айдаров, b.aidarov@zinc.kz.

      15. Кәсіптік біліктілік жөніндегі салалық кеңес: 25.12.2024 г.

      16. Кәсіптік біліктілік жөніндегі ұлттық орган: 30.12.2024 г.

      17. "Атамекен" Қазақстан Республикасының Ұлттық кәсіпкерлер палатасы: -

      18. Нұсқа нөмірі және шығарылған жылы: Нұсқа 1, 2024 г.

      19. Болжамды қайта қарау күні: 31.12.2027 г.

  Қазақстан Республикасы
Өнеркәсіп және құрылыс
министрлігі
2025 жылғы 25 тамыздағы
№ 316 бұйрығына
2-қосымша

КӘСІПТІК СТАНДАРТ "Тау-кен металлургиялық кәсіпорындардағы өндірістік процестерді синхрондау менеджері/жоспарлаушы/түзетуші"

1-тарау. Жалпы ережелер

      1. Кәсіптік стандарттың қолдану аясы: "Тау-кен металлургиялық кәсіпорындардағы өндірістік процестерді синхрондау менеджері/жоспарлаушы/түзетуші" кәсіптік стандарты Қазақстан Республикасының "Кәсіптік біліктіліктер туралы" Заңының 5-бабына сәйкес әзірленген және жұмысқа қабылдау талаптарын қалыптастыру, білім беру бағдарламаларын, оның ішінде кәсіпорындарда персоналды оқыту, қызметкерлер мен білім беру ұйымдарының түлектерінің кәсіби біліктілігін тану, сондай-ақ ұйымдар мен кәсіпорындарда кадрларды басқару саласындағы кең ауқымды міндеттерді шешу кезінде қолданылуы мүмкін.

      2. Осы кәсіптік стандартта мынадай терминдер, анықтамалар мен қысқартулар қолданылады:

      1) Цифрлық датчиктер – температура, қысым, ылғалдылық және басқа да физикалық шамаларды өлшейтін және алынған деректерді компьютерлік жүйелермен өңдеу үшін цифрлық түрде беретін электрондық құрылғылар;

      2) Ұшқышсыз ұшатын аппарат – өндірістік процестерді мониторингтеу және бақылау үшін қолданылатын, тікелей көріну аймағынан тыс орналасқан объектілерде сенсорлар мен камералармен жабдықталған ұшқышсыз ұшу аппараттары. Олар жабдықтардың және өндірістік процестердің жай-күйі туралы ақпарат жинап, өндірісті оңтайландыру және қауіпсіздікті қамтамасыз ету үшін қажетті шешімдерді қабылдау үшін деректерді жедел талдауды қамтамасыз етеді;

      3) Supervisory Control and Data Acquisition системы – өндірістік процестерді бақылау, басқару және деректерді жинауға арналған бағдарламалық кешендер. Олар операторлар мен инженерлерге жабдықтардың жұмысы және технологиялық параметрлер туралы ақпаратқа орталықтандырылған интерфейс арқылы қол жеткізуге мүмкіндік береді, бұл өндірісті тиімді басқаруға, ақауларды анықтауға және жоюға, сондай-ақ кәсіпорынның өнімділігі мен қауіпсіздігін арттыруға мүмкіндік береді;

      4) Методология Plan-Do-Check-Act – төрт негізгі кезеңге негізделген сапаны басқару және процестерді үздіксіз жетілдіру жүйесі: жоспарлау (Plan), орындау (Do), тексеру (Check) және әрекет (Act). Әдістеме өндірістік процестерді басқару және оңтайландыру үшін, оның ішінде жаңа технологияларды әзірлеу, өндіріс тиімділігін арттыру, шығындарды азайту және өнім сапасын қамтамасыз ету үшін қолданылады;

      5) SWOT-талдау – кәсіпорынның күшті және әлсіз жақтарын, сондай-ақ оның қызметінде кездесетін мүмкіндіктер мен қауіптерді анықтау үшін қолданылатын стратегиялық талдау әдісі;

      6) PESTLE-талдау – кәсіпорынның осы саладағы қызметіне әсер ететін сыртқы факторларды бағалау үшін қолданылатын стратегиялық талдау. Талдау саяси, экономикалық, әлеуметтік, технологиялық, заңдық және экологиялық факторларды бағалауды қамтиды, олар өндірістік операцияларға, компанияның нарықтық жағдайына, заңнамалық талаптарға, технологиялық инновацияларға және тау-кен металлургиялық саладағы бизнестің басқа аспектілеріне әсер етуі мүмкін;

      7) Pareto-талдау – Вильфредо Парето принципіне негізделген талдау әдістемесі, оған сәйкес нәтижелердің шамамен 80% себептердің 20% есебінен қол жеткізіледі. Тау-кен металлургиялық салада Pareto-талдау өндірістік процестердің бұзылуына, тиімділіктің жоғалуына немесе қателіктердің пайда болуына әкелетін ең маңызды проблемалар немесе себептерді анықтау үшін қолданылады. Деректер мен статистикалық көрсеткіштерді талдау арқылы кәсіпорын өндірістік қызметті жақсарту үшін жою немесе оңтайландыру қажет негізгі факторларды анықтай алады.

      3. Осы кәсіптік стандартта мынадай қысқартулар қолданылады:

      1) ҰҰА – Ұшқышсыз ұшатын аппарат;

      2) SCADA – Supervisory Control and Data Acquisition;

      3) PDCA – Plan-Do-Check-Act;

      4) SWOT – Strengths Weaknesses Opportunities Threats.

2-тарау. Кәсіптік стандарттың паспорты

      4. Кәсіптік стандарттың атауы: Тау-кен металлургиялық кәсіпорындардағы өндірістік процестерді синхрондау менеджері/жоспарлаушы/түзетуші.

      5. Кәсіптік стандарттың коды: B040.

      6. ЭҚЖЖ секциясын, бөлімін, тобын, сыныбын және кіші сыныбын көрсету:

      B Кен өндіру өнеркәсібі және карьерлерді қазу

      07 Металл кендерін өндіру

      07.2 Темірден қоспағанда, кендерді өндіру

      07.29 Өзге де металл кендерін өндіру

      07.29.1 Құрамында шикізат бар алюминийді өндіру және байыту;

      B Кен өндіру өнеркәсібі және карьерлерді қазу

      07 Металл кендерін өндіру

      07.2 Темірден қоспағанда, кендерді өндіру

      07.29 Өзге де металл кендерін өндіру

      07.29.2 Мыс кенін өндіру және байыту;

      B Кен өндіру өнеркәсібі және карьерлерді қазу

      07 Металл кендерін өндіру

      07.2 Темірден қоспағанда, кендерді өндіру

      07.29 Өзге де металл кендерін өндіру

      07.29.3 Қорғасын-мырыш кенін өндіру және байыту;

      B Кен өндіру өнеркәсібі және карьерлерді қазу

      07 Металл кендерін өндіру

      07.2 Темірден қоспағанда, кендерді өндіру

      07.29 Өзге де металл кендерін өндіру

      07.29.4 Никель-кобальт кенін өндіру және байыту;

      B Кен өндіру өнеркәсібі және карьерлерді қазу

      07 Металл кендерін өндіру

      07.2 Темірден қоспағанда, кендерді өндіру

      07.29 Өзге де металл кендерін өндіру

      07.29.5 Титан-магний шикізатын (кенін) өндіру және байыту;

      B Кен өндіру өнеркәсібі және карьерлерді қазу

      07 Металл кендерін өндіру

      07.2 Темірден қоспағанда, кендерді өндіру

      07.29 Өзге де металл кендерін өндіру

      07.29.6 Қалайы кенін өндіру және байыту;

      B Кен өндіру өнеркәсібі және карьерлерді қазу

      07 Металл кендерін өндіру

      07.2 Темірден қоспағанда, кендерді өндіру

      07.29 Өзге де металл кендерін өндіру

      07.29.7 Сүрме-сынап кенін өндіру және байыту;

      B Кен өндіру өнеркәсібі және карьерлерді қазу

      07 Металл кендерін өндіру

      07.2 Темірден қоспағанда, кендерді өндіру

      07.29 Өзге де металл кендерін өндіру

      07.29.8 Бағалы металдар мен сирек кездесетін металл кендерін өндіру;

      B Кен өндіру өнеркәсібі және карьерлерді қазу

      07 Металл кендерін өндіру

      07.2 Темірден қоспағанда, кендерді өндіру

      07.29 Өзге де металл кендерін өндіру

      07.29.9 Басқа топтамаларға енгізілмеген өзге де металл кендерін өндіру және байыту.

      7. Кәсіптік стандарттың қысқаша сипаттамасы: Тау-кен металлургиялық кәсіпорындардағы өндірістік процестерді синхрондау менеджері/жоспарлаушы/түзетуші біртұтас өндірістік тізбекке біріктірілген, бірақ бір-бірінің тікелей көріну аймағынан тыс орналасқан объектілердегі өндірістік процестердің орындалуын мониторингтейді. Процестерді бақылау үшін жабдықтарға орнатылған цифрлық датчиктердің деректері, сондай-ақ ұшқышсыз ұшу аппараттарынан (БПЛА) алынған ақпарат қолданылады. Өндірістік процестердің диссинхронизация қаупі анықталған жағдайда менеджер дереу түзету шараларын қабылдайды. Бұл операцияларды орындау тәртібін өзгерту, жабдық параметрлерін реттеу немесе туындаған проблемаларды жою және өндірістік операциялардың үйлесімділігін қалпына келтіру үшін ресурстарды қайта бөлу болуы мүмкін.

      8. Кәсіптер карточкаларының тізімі:

      1) Тау-кен металлургиялық кәсіпорындардағы өндірістік процестерді синхрондау менеджері/жоспарлаушы/түзетуші - 6 СБШ-нің деңгейі.

3-тарау. Кәсіптер карточкалары

      9. Кәсіптің карточкасы "Тау-кен металлургиялық кәсіпорындардағы өндірістік процестерді синхрондау менеджері/жоспарлаушы/түзетуші":

Топтың коды:

2141-9

Қызмет атауының коды:

-

Кәсіптің атауы:

Тау-кен металлургиялық кәсіпорындардағы өндірістік процестерді синхрондау менеджері/жоспарлаушы/түзетуші

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

6

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:

-

БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

-

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Геология

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандығы:
Технологиялық процестерді автоматтандыру және басқару (бейіні бойынша)

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Пайдалы қазбалар кен орындарын жерасты өндіру

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Түсті металлургия

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Қара металлургия

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Ашық әдіспен өндіру

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Минералды байыту

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Тау-кен металлургия саласында өндірісте кемінде 3 жыл жұмыс тәжірибесінің болуы.

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

-

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:

-

Қызметтің негізгі мақсаты:

Өндірістік процестердің барлық кезеңдерінде тиімді және үздіксіз жұмыс істеуін қамтамасыз ету, әртүрлі өндірістік учаскелердің жұмысын цифрлық датчиктер мен ҰҰА деректерін пайдалана отырып синхрондау және үйлестіру. Процестердің диссинхронизациясын болдырмау, өнімділікті және өнім сапасын арттыру, сондай-ақ тоқтап қалулар мен шығындарды азайту үшін уақтылы түзетулер енгізу.

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Өндірістік процестерді мониторингтеу
2. Диссинхронизацияны бағалау және алдын алу
3. Өндірістік процестерді жоспарлау және түзету
4. Процестерді үздіксіз жетілдіру

Қосымша еңбек функциялары:

-

Еңбек функциясы 1:
Өндірістік процестерді мониторингтеу

Дағды 1:
Өндірістік процестердің ағымдағы жай-күйін анықтау және ықтимал проблемаларды анықтау үшін деректерді талдау

Машықтар:
1. Датчиктер мен ҰҰА-дан алынған деректерді жүйелі түрде жинау және құрылымдау.
2. Деректерді өңдеу үшін аналитикалық құралдар мен бағдарламалық қамтамасыз етуді пайдалану.
3. Ағымдағы және ықтимал проблемаларды анықтау үшін аналитикалық деректерді интерпретациялау.
4. Есептер құрастыру және деректерді шешім қабылдау үшін ыңғайлы түрде ұсыну.
5. Өндірістік процесс үшін анықталған проблемалардың салдарын болжау және модельдеу.
6. Өндірістік процестерді тұрақтандыру бойынша ұсыныстар беру.


Білімдер:
1. Деректерді талдау әдістері мен құралдары (статистикалық әдістер, машиналық оқыту және т.б.).
2. Деректерді талдау үшін бағдарламалық қамтамасыз ету (Excel, Power BI, мамандандырылған жүйелер).
3. Өндірістік процестерді басқару теориясының негіздері.
4. Болжау және модельдеу принциптері.
5. Талдау нәтижелерін ұсыну үшін деректерді визуализациялау әдістері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

-

Дағды 2:
Өндірістік жабдықтарға орнатылған цифрлық датчиктерден деректер жинау

Машықтар:
1. Цифрлық датчиктерді орнату және калибрлеу.
2. Өндірістік жабдықтардан нақты уақыт режимінде деректер жинау.
3. Датчиктердің көрсеткіштерін интерпретациялау және аномалияларды анықтау.
4. Деректер жинау жүйелерінің жұмыс қабілеттілігін қолдау, диагностика жүргізу және ақауларды жою.
5. Деректерді жинау және талдау үшін мамандандырылған бағдарламалық қамтамасыз етуді пайдалану.
6. Сандық датчиктерге шағын жөндеу және техникалық қызмет көрсету.

Білімдер:
1. Цифрлық датчиктерді орнату және калибрлеу.
2. Өндірістік жабдықтардан нақты уақыт режимінде деректер жинау.
3. Датчиктердің көрсеткіштерін интерпретациялау және аномалияларды анықтау.
4. Деректер жинау жүйелерінің жұмыс қабілеттілігін қолдау, диагностика жүргізу және ақауларды жою.
5. Деректерді жинау және талдау үшін мамандандырылған бағдарламалық қамтамасыз етуді пайдалану.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

-

Дағды 3:
ҰҰА пайдалану арқылы визуалды және техникалық ақпарат жинау

Машықтар:
1. Мониторинг тапсырмаларын орындау үшін ҰҰА басқару.
2. Деректерді жинау үшін ҰҰА ұшуын жоспарлау, оның ішінде маршруттар мен тапсырмалар.
3. Визуалды деректерді (фотосуреттер, бейнежазбалар) және техникалық деректерді (термографиялық түсірілімдер, өлшеулер) жинау.
4. Өндірістік процестегі проблемалар мен ауытқуларды анықтау үшін ҰҰА-дан алынған деректерді талдау.
5. ҰҰА-ның үздіксіз жұмысын қамтамасыз ету үшін қызмет көрсету және диагностика.
6. ҰҰА -ға шағын жөндеу және техникалық қызмет көрсету жұмыстарын орындау.

Білімдер:
1. ҰҰА басқару принциптері мен ережелері.
2. ҰҰА пайдалануын реттейтін заңдар мен нормативтік актілер.
3. Визуалды және техникалық деректерді өңдеу және талдау әдістері.
4. ҰҰА ұшуын жоспарлау және деректерді талдау үшін бағдарламалық қамтамасыз ету.
5. ҰҰА аэродинамикасы және құрылысының негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

-

Еңбек функциясы 2:
Диссинхронизацияны бағалау және алдын алу

Дағды 1:
Нақты және жоспарлы көрсеткіштерді салыстыру, ауытқуларды анықтау

Машықтар:
1. Өндірістік объектілер мен датчиктерден нақты деректерді жинау.
2. Жоспарлы көрсеткіштерді салыстыру үшін ұйымдастыру және жүйелеу.
3. Деректердің өзектілігін қолдау, ақпаратты тұрақты жаңарту.
4. Нақты деректерді жоспарлы мәндермен салыстыру үшін аналитикалық құралдарды пайдалану.
5. Жоспарлы көрсеткіштерден ауытқуларды анықтау және сандық бағалау.
6. Ауытқулардағы үрдістер мен заңдылықтарды анықтау.
7. Анықталған ауытқулардың себептерін анықтау үшін талдау жүргізу.
8. Талдау нәтижелері мен анықталған себептерді құжаттау.
9. Ауытқуларды жою үшін алдын ала шешімдер ұсыну.


Білімдер:
1. Статистика және деректер аналитикасының негіздері.
2. Цифрлық датчиктер мен деректерді жинау жүйелерінің жұмыс принциптері.
3. Деректерді талдау үшін бағдарламалық қамтамасыз ету (мысалы, Excel, Power BI, мамандандырылған жүйелер).
4. Өндірістік процестерді басқару негіздері.
5. Өндірістік көрсеткіштерді салыстырмалы талдау әдістері мен құралдары.
6. Тау-кен металлургиялық кешеннің технологиялық процестері мен жабдықтары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

-

Дағды 2:
Проблемаларды жедел жою және операциялардың үйлесімділігін қалпына келтіру

Машықтар:
1. Анықталған проблемаларды шешудің әртүрлі сценарийлерін жылдам әзірлеу және бағалау.
2. Ауытқуларды жою және синхрондауды қалпына келтіру үшін қажетті түзету әрекеттерін анықтау.
3. Түзету шараларын іске асыру үшін қажетті ресурстарды бағалау.
4. Түзету шараларын енгізуді ұйымдастыру және үйлестіру.
5. Түзету әрекеттерінің орындалуын бақылау және олардың тиімділігін бағалау.
6. Түзету шараларын іске асыру үшін өндірістік жоспарлар мен кестелерге өзгерістер енгізу.
7. Әрекеттерді үйлестіру үшін басқа бөлімшелер мен мамандармен тиімді өзара әрекеттесу.
8. Өндірістік тізбек шеңберінде операциялардың үйлесімділігін қамтамасыз ету.
9. Түзету шараларының орындалуы туралы коммуникацияны қолдау және кері байланыс беру.

Білімдер:
1. Түзету шараларын әзірлеу принциптері мен әдістері (мысалы, PDCA әдістемесі).
2. Жобаларды басқару және әрекеттерді үйлестіру үшін бағдарламалық қамтамасыз ету.
3. Түзету шараларын бақылау және тиімділігін бағалау әдістері мен құралдары.
4. Өндірістік ортада коммуникация және өзара әрекеттесу негіздері.
5. Өндірістік процестерді басқару принциптері және оңтайландыру әдістемелері.
6. Предиктивті аналитика және машиналық оқыту әдістері.
7. Өндірістік процестер мен тәуекелдерді басқару теориясының негіздері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

-

Еңбек функциясы 3:
Өндірістік процестерді жоспарлау және түзету

Дағды 1:
Түзету шараларын әзірлеу және іске асыру

Машықтар:
1. Өндірістік процестердің деректерін талдау, тар жерлер мен проблемаларды анықтау.
2. Өндірістің жоспарлы және нақты көрсеткіштері арасындағы сәйкессіздіктерді анықтау.
3. Анықталған проблемаларды жою үшін нақты әрекеттерді тұжырымдау.
4. Операцияларды орындау тәртібін өзгерту және жабдық параметрлерін реттеуді қоса алғанда, түзету жоспарларын әзірлеу.
5. Түзету шараларының бөлігі ретінде әзірленген түзету жоспарларын іске асыру.
6. Өзгерістерді енгізу процесін жауапты бөлімшелермен үйлестіру.
7. Түзету шараларының орындалуын мониторингтеу және олардың тиімділігін бақылау.


Білімдер:
1. Өндірістік процестерді басқару теориясының негіздері.
2. Тау-кен металлургиялық кешеннің технологиялық процестері мен жабдықтары.
3. Түзету шараларын әзірлеу принциптері мен әдістері (мысалы, PDCA әдістемесі).
4. Жобаларды басқару және өзгерістерді енгізу үшін бағдарламалық қамтамасыз ету.
5. Түзету шараларын бақылау және тиімділігін бағалау әдістері мен құралдары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

-

Дағды 2:
Әр түрлі бөлімшелер арасындағы әрекеттерді үйлестіру арқылы жұмыстың үйлесімділігін қамтамасыз ету

Машықтар:
1. Әр түрлі бөлімшелердің өкілдерімен өзара түсіністік пен үйлесімділікті қамтамасыз ету үшін тиімді қарым-қатынас.
2. Командада жұмыс істеу және қақтығыстарды шешу қабілеті.
3. Бөлімшелер арасындағы іс-қимыл жоспарларын келісу және жиналыстар ұйымдастыру.
4. Міндеттерді орындау барысында туындайтын проблемаларды шешу.

Білімдер:
1. Ұйымдық басқару және коммуникация негіздері.
2. Кәсіпорынның әртүрлі бөлімшелерінің құрылымы мен жұмыс істеуі.
3. Өндірістік процесс шеңберінде іс-қимылдарды үйлестіру принциптері.
4. Өндірістік ортада коммуникация және өзара әрекеттесу әдістері мен құралдары.
5. Кәсіпорынды басқарудың процесс тәсілінің негіздері.
6. Есептер мен құжаттаманы құрастыру дағдылары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

-

Еңбек функциясы 4:
Процестерді үздіксіз жетілдіру

Дағды 1:
Өндірістік процестерді талдау және оңтайландыру

Машықтар:
1. Өндірістік деректерді терең талдау және заңдылықтар мен трендтерді анықтау.
2. SWOT-талдау, PESTLE-талдау, Pareto-талдау және т.б. сияқты әртүрлі талдау әдістерін пайдалану арқылы процестердің тиімділігінің негізгі факторларын анықтау.
3. Өндірістік процестерді оңтайландыру бойынша нақты және шынайы ұсыныстарды тұжырымдау.
4. Өндірістік операцияларды жақсарту үшін инновациялық және креативті тәсілдерді ұсыну.
5. Потенциалды проблемалар мен жақсарту мүмкіндіктерін анықтау үшін аналитикалық ойлау қабілеті.


Білімдер:
1. Өндірістік процестерді басқару принциптері мен тұжырымдамаларын түсіну.
2. Өндірістік деректерді талдау әдістері мен құралдарын білу.
3. Өндірістік технологиялар мен жабдықтар туралы білім.
4. Өндірістік процестерді автоматтандыру және басқару жүйелерінің жұмыс принциптерін түсіну.
5. Деректерді талдау әдістері және оларды өндірістік басқару контекстінде қолдану.
6. Деректерді талдау үшін бағдарламалық қамтамасыз етуді пайдалану дағдылары (мысалы, Microsoft Excel, Python, Power BI).

Дағдыны тану мүмкіндігі:

-

Дағды 2:
Жақсартуларды енгізу және олардың орындалуын бақылау

Машықтар:
1. Жобаның әдістемесі шеңберінде жақсартуларды енгізу бойынша іс-шаралар жоспарын әзірлеу және іске асыру.
2. Жақсартуларды енгізуді бақылау және бақылау жүйелерін құру.
3. Проблемалар мен тәуекелдерді уақтылы анықтау, түзету шараларын әзірлеу және енгізу.

Білімдер:
1. Жобаны басқару әдістемелері.
2. Ұйымдағы өзгерістерді басқару әдістері.
3. Жобалық тапсырмалардың орындалуын және қойылған мақсаттарға қол жеткізуді бақылау және бақылау әдістері.
4. Енгізілген жақсартулардың тиімділігін талдау құралдары мен әдістері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

-

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жүйелі ойлау
Күйзеліске тұрақтылық
Командада жұмыс істей білу
Мақсаткерлік
Тәртіптілік
Аналитикалық ойлау
Зейінді шоғырландыру және бақылау
Көшбасшылық

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

-

СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

6

Тау-кен металлургия кешеніндегі аналитик-технолог

4-тарау. Кәсіптік стандарттың техникалық деректері

      10. Мемлекеттік органның атауы: Қазакстан Республикасының Өнеркәсіп және құрылыс министрлігі.

      Орындаушы: М. Топанова, mo.topanova@mps.gov.kz.

      11. Әзірлеуге қатысатын ұйымдар (кәсіпорындар): "ШалкияЦинк ЛТД" АҚ.

      Орындаушылар: Касымхан Тилеубеков, , k.tileubekov@zinc.kz.

      12. Кәсіптік біліктілік жөніндегі салалық кеңес: 25.12.2024 г.

      13. Кәсіптік біліктілік жөніндегі ұлттық орган: 08.05.2025 г.

      14. "Атамекен" Қазақстан Республикасының Ұлттық кәсіпкерлер палатасы: -

      15. Нұсқа нөмірі және шығарылған жылы: Нұсқа 1, 2025 г.

      16. Болжамды қайта қарау күні: 31.12.2028 г.

  Қазақстан Республикасы
Өнеркәсіп және құрылыс
министрлігі
2025 жылғы 25 тамыздағы
№ 316 бұйрығына
3-қосымша

КӘСІПТІК СТАНДАРТ "Тау-кен металлургиялық кешен үшін қауіпсіздік шешімдерін әзірлеуші"

1-тарау. Жалпы ережелер

      1. Кәсіптік стандарттың қолдану аясы: "Тау-кен металлургиялық кешен үшін қауіпсіздік шешімдерін әзірлеуші" кәсіптік стандарты Қазақстан Республикасының "Кәсіптік біліктіліктер туралы" Заңының 5-бабына сәйкес әзірленген. Аталған кәсіптік стандарт өнеркәсіптік қауіпсіздік, технологиялық процестер мен өндірістердің қауіпсіздігі саласында кадрларды бағалау, аттестаттау және біліктілігін растау, даярлау және қайта даярлау үшін негіз ретінде қолданылады және кең ауқымды пайдаланушыларға арналған:

      1) қызметкерлерге – өнеркәсіптік қауіпсіздік, технологиялық процестер мен өндірістердің қауіпсіздігі саласындағы кәсіби қызметке қойылатын талаптарды түсіну, кәсіби дамуын жоспарлау және біліктілігін арттыру, сондай-ақ профильдік бағыт бойынша мансаптық өсуін болжау үшін;

      2) жұмыс берушілерге – өнеркәсіптік қауіпсіздік және еңбекті қорғау саласындағы кәсіби қызметтің мазмұнына бірыңғай талаптарды әзірлеу, сондай-ақ өндірістік процестердің технологиясы мен тау-кен металлургиялық кешенде оның біліктілігіне қойылатын талаптарды жаңарту, еңбек нарығының қазіргі заманғы қажеттіліктеріне жауап беру үшін; персоналды жалдау және аттестаттау кезінде критерийлерді қалыптастыру, сондай-ақ біліктілікті арттыру, дамыту, жылжыту және кадрларды ротациялау бағдарламаларын құрастыру үшін;

      3) білім беру және оқу орындарына – техносфералық қауіпсіздік, технологиялық процестер мен өндірістердің қауіпсіздігі, тау-кен металлургиялық кешендегі мамандарды даярлау, қайта даярлау және біліктілігін арттыру бойынша білім беру бағдарламаларының мақсаттары мен мазмұнын анықтау үшін; техносфералық қауіпсіздік, технологиялық процестер мен өндірістердің қауіпсіздігі, тау-кен ісі, металлургиялық өндіріс және т.б. бағыттар бойынша оқытушылар мен сарапшылардың кәсіби қайта даярлау және біліктілігін арттыру жүйесін дамыту үшін;

      4) мемлекеттік органдарға – тау-кен металлургиялық кешендегі еңбек нарығын мониторингтеу және болжау критерийлері ретінде кәсіптік стандартты пайдалану үшін.

      2. Осы кәсіптік стандартта мынадай терминдер, анықтамалар мен қысқартулар қолданылады:

      1) Аналитикалық ойлау – күрделі мәселелерді олардың құрамдас бөліктеріне бөліп, тереңірек түсіну және шешімдер табу қабілеті. Бұл ақпаратты сыни бағалауды, әртүрлі деректер арасындағы байланыстарды анықтауды, гипотезаларды қалыптастыруды және оларды логика мен эмпирикалық деректер негізінде тексеруді қамтиды;

      2) Жеке қорғаныс құралдары – қызметкерлерді зиянды және қауіпті өндірістік факторлардан қорғауға арналған арнайы құрылғылар мен материалдар;

      3) Эргономика – адамның жүйенің басқа элементтерімен өзара әрекеттесуін зерттейтін ғылым, жұмыс жағдайларын оңтайландыру және еңбек қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін қолданылады;

      4) Стандарттау өңіріндегі халықаралық үйым (International Organization for Standardization) – өнімдердің, процестердің және қызметтердің сапасы мен қауіпсіздігіне қойылатын талаптарды біріздендіруге көмектесетін стандарттарды әзірлейтін халықаралық ұйым;

      5) Интернет заттары (Internet of things) – бір-бірімен немесе сыртқы ортамен өзара әрекеттесу үшін кіріктірілген құралдармен және технологиялармен жабдықталған физикалық объектілер ("заттар") арасындағы деректерді беру желісінің түсінігі.

      3. Осы кәсіптік стандартта мынадай қысқартулар қолданылады:

      1) ЖҚҚ – Жеке қорғаныс құралдары;

      2) ГОСТ – Мемлекеттік стандарт;

      3) ISO – International Organization for Standardization;

      4) IoT – Internet of things.

2-тарау. Кәсіптік стандарттың паспорты

      4. Кәсіптік стандарттың атауы: Тау-кен металлургиялық кешен үшін қауіпсіздік шешімдерін әзірлеуші.

      5. Кәсіптік стандарттың коды: B041.

      6. ЭҚЖЖ секциясын, бөлімін, тобын, сыныбын және кіші сыныбын көрсету:

      B Кен өндіру өнеркәсібі және карьерлерді қазу

      07 Металл кендерін өндіру

      07.2 Темірден қоспағанда, кендерді өндіру

      07.29 Өзге де металл кендерін өндіру

      07.29.1 Құрамында шикізат бар алюминийді өндіру және байыту;

      B Кен өндіру өнеркәсібі және карьерлерді қазу

      07 Металл кендерін өндіру

      07.2 Темірден қоспағанда, кендерді өндіру

      07.29 Өзге де металл кендерін өндіру

      07.29.2 Мыс кенін өндіру және байыту;

      B Кен өндіру өнеркәсібі және карьерлерді қазу

      07 Металл кендерін өндіру

      07.2 Темірден қоспағанда, кендерді өндіру

      07.29 Өзге де металл кендерін өндіру

      07.29.3 Қорғасын-мырыш кенін өндіру және байыту;

      B Кен өндіру өнеркәсібі және карьерлерді қазу

      07 Металл кендерін өндіру

      07.2 Темірден қоспағанда, кендерді өндіру

      07.29 Өзге де металл кендерін өндіру

      07.29.4 Никель-кобальт кенін өндіру және байыту;

      B Кен өндіру өнеркәсібі және карьерлерді қазу

      07 Металл кендерін өндіру

      07.2 Темірден қоспағанда, кендерді өндіру

      07.29 Өзге де металл кендерін өндіру

      07.29.5 Титан-магний шикізатын (кенін) өндіру және байыту;

      B Кен өндіру өнеркәсібі және карьерлерді қазу

      07 Металл кендерін өндіру

      07.2 Темірден қоспағанда, кендерді өндіру

      07.29 Өзге де металл кендерін өндіру

      07.29.6 Қалайы кенін өндіру және байыту;

      B Кен өндіру өнеркәсібі және карьерлерді қазу

      07 Металл кендерін өндіру

      07.2 Темірден қоспағанда, кендерді өндіру

      07.29 Өзге де металл кендерін өндіру

      07.29.7 Сүрме-сынап кенін өндіру және байыту;

      B Кен өндіру өнеркәсібі және карьерлерді қазу

      07 Металл кендерін өндіру

      07.2 Темірден қоспағанда, кендерді өндіру

      07.29 Өзге де металл кендерін өндіру

      07.29.8 Бағалы металдар мен сирек кездесетін металл кендерін өндіру;

      B Кен өндіру өнеркәсібі және карьерлерді қазу

      07 Металл кендерін өндіру

      07.2 Темірден қоспағанда, кендерді өндіру

      07.29 Өзге де металл кендерін өндіру

      07.29.9 Басқа топтамаларға енгізілмеген өзге де металл кендерін өндіру және байыту.

      7. Кәсіптік стандарттың қысқаша сипаттамасы: Кәсіптік стандарт тау-кен және металлургиялық өнеркәсіп кәсіпорындарында апаттар мен оқиғаларсыз жұмыс процестерін қамтамасыз ететін маманға қойылатын біліктілік талаптарын анықтайды. Маман жұмысшылардың еңбек қызметінің қауіпсіз жағдайларын қамтамасыз етеді, оның ішінде жеке қорғаныс құралдарын пайдалану, экологиялық қауіпсіздік және өндірістік процестердің тиімділігі.

      8. Кәсіптер карточкаларының тізімі:

      1) Тау-кен металлургиялық кешен үшін қауіпсіздік шешімдерін әзірлеуші - 6 СБШ-нің деңгейі.

3-тарау. Кәсіптер карточкалары

      9. Кәсіптің карточкасы "Тау-кен металлургиялық кешен үшін қауіпсіздік шешімдерін әзірлеуші":

Топтың коды:

2149-3

Қызмет атауының коды:

-

Кәсіптің атауы:

Тау-кен металлургиялық кешен үшін қауіпсіздік шешімдерін әзірлеуші

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

6

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:

-

БТБА, БА, үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

-

Кәсіптік білім деңгейі:

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Геология

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Физикалық және химиялық ғылымдар

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандығы:
Технологиялық процестерді автоматтандыру және басқару (бейіні бойынша)

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Пайдалы қазбалар кен орындарын жерасты өндіру

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Түсті металлургия

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Қара металлургия

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Ашық әдіспен өндіру

Біліктілік:
-

Білім деңгейі:
жоғары білім (бакалавриат, маман дәрежесі, ординатура)

Мамандық:
Минералды байыту

Біліктілік:
-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Тау-кен металлургиялық кешенде өндірісте кемінде 3 жыл жұмыс тәжірибесінің болуы.

Формалды емес және информалы біліммен байланыс:

-

Кәсіптің басқа ықтимал атаулары:

-

Қызметтің негізгі мақсаты:

Еңбек қауіпсіздігін қамтамасыз ету, технологиялық жабдықтар мен механизмдерді қорғау, қауіпсіз өндіріс пен экологиялық қауіпсіздікті қамтамасыз ету, тау-кен металлургиялық кешен кәсіпорындарында өндірістік апаттар мен оқиғалардың алдын алу.

Еңбек функциялардың сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Өндірістік процестерді талдау және тәуекелдерді бағалау
2. Қауіпсіздік шешімдерін енгізу

Қосымша еңбек функциялары:

-

Еңбек функциясы 1:
Өндірістік процестерді талдау және тәуекелдерді бағалау

Дағды 1:
Оқиғалардың түпкі себептерін зерттеу

Машықтар:
1. Өнеркәсіптік процестер нәтижесінде болған апаттар мен оқиғалар туралы деректерді талдау.
2. Адам факторының, техникалық және ұйымдастырушылық аспектілердің әсерін бағалау.
3. Оқиғалардың туындауына ықпал ететін тікелей және жанама факторларды анықтау (техникалық, ұйымдастырушылық, адамдық).
4. Жабдықтардың, технологиялық процестердің және персоналдың өзара әрекеттесуін жүйелі талдау.
5. Түпкі себептерді талдау әдістемелерін пайдалану, мысалы, оқиғалар мен жағдайларды талдау (Event Tree Analysis), RCA (Root Cause Analysis) әдістемесі, себеп-салдарлық байланыстар диаграммасы (Fishbone Diagram) немесе "бес неге" әдісі.
6. Оқиғалар туралы деректерді құрылымдау үшін себеп-салдарлық байланыстар диаграммаларын қолдану.
7. Оқиғаға әкелген нормалардан ауытқуларды іздеу үшін техникалық және жобалық құжаттарды талдау.
8. Оқиғаның толық көрінісін қалпына келтіру үшін жиналған деректер негізінде инциденттің дамуын модельдеу.
9. Қызметкерлердің әрекеттерінің реттілігін, жабдықтардың жұмыс қабілеттілігін және сыртқы факторлардың әсерін бағалау.
10. Оқиғаның қайталану ықтималдығын бағалау үшін статистикалық әдістерді қолдану.
11. Оқиға болған кездегі жабдықтардың, материалдардың және еңбек жағдайларының жай-күйін бағалау.
12. Жабдықтардың және еңбек жағдайларының заңнамалық және салалық нормативтерге сәйкестігін бағалау.
13. Нормативтік қауіпсіздікке қол жеткізу үшін жабдықтарды жаңарту немесе ауыстыру бойынша ұсыныстар әзірлеу.
14. Тәуекелдерді азайту, алдын алу және бақылау шараларын әзірлеу және ұсыну.
15. Түзету әрекеттерін қоса алғанда, тәуекелдерді басқару бойынша іс-шаралар жоспарларын құру.


Білімдер:
1. Тау-кен металлургия кешенінде қолданылатын негізгі және қосалқы процестер.
2. Механикалық, химиялық, термиялық және басқа қауіп түрлерін қоса алғанда, өндірістік процестің әрбір кезеңіне байланысты ықтимал өндірістік және кәсіптік қауіптер мен тәуекелдер.
3. Мүмкін қауіптер мен осалдықтарды қоса алғанда, жабдықтың және оның жұмысының ерекшеліктері.
4. Тау-кен металлургия кәсіпорындарында еңбекті қорғауға қойылатын заңнамалық және нормативтік талаптар.
5. Тау-кен металлургия өнеркәсібіндегі жабдықтар мен процестерге байланысты техникалық мәліметтер және ықтимал қауіптер.
6. Жазатайым оқиғалар мен инциденттерді тергеудің әдістемесі мен тәртібі.
7. Жазатайым оқиғалар мен инциденттер туралы мәліметтерді талдау әдістері мен құралдары.
8. Эргономика және еңбек психологиясының негіздері.
9. Тәуекелдер мен қауіптерді жүйелік талдау әдістері.
10. Тау-кен металлургия кешеніндегі технологиялық процестерді жүйелік талдау және модельдеу принциптері.
11. Тау-кен металлургия кешенінде себеп-салдарлық диаграммаларды құру және қолдану принциптері.
12. Тау-кен металлургия кешеніндегі техникалық құжаттама мен жобалық құжаттарды талдау әдістері.
13. Тау-кен металлургия кешеніндегі оқиғаларды модельдеу және қайта құру әдістері.
14. Адам факторын және жабдықтың техникалық жағдайын бағалау принциптері.
15. Мәліметтерді талдаудың статистикалық әдістері және оларды қолдану.
16. Тәуекелдерді басқару жоспарларын және түзету әрекеттерін әзірлеу принциптері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

-

Дағды 2:
Өндірістік процестердің қоршаған ортаға әсерін бағалау

Машықтар:
1. Кәсіпорынның өндірістік процестерінің қоршаған ортаға әсері туралы есепті талдау.
2. Өндірістік процестердің қоршаған ортаға әсерін модельдеу және болжау үшін бағдарламалық құралдарды меңгеру.
3. Жабдықтардың қауіпсіздігін арттыру үшін инновациялық шешімдерді қолдану мүмкіндіктерін бағалау.
4. Қоршаған ортаға әсерді мониторингтеу және диагностикалау бойынша интеллектуалды жүйелерді әзірлеу және тестілеуге қатысу.
5. Экологиялық салдарларды азайту шараларын әзірлеу.

Білімдер:
1. Тұрақты даму принциптері және оларды тау-кен металлургиялық қызметте қолдану.
2. Тау-кен металлургия кешеніндегі өндірістік процестердің қоршаған ортаға әсерін экологиялық мониторинг және бағалау әдістері.
3. Қоршаған ортаны модельдеуге және болжауға арналған бағдарламалық құралдар (мысалы, ластаушы заттардың шығарындылары мен таралуын модельдеуге арналған бағдарламалық қамтамасыз ету).
4. Тау-кен металлургия кешеніндегі жабдықтардың қауіпсіздігін арттырудың заманауи инновациялық технологиялары мен шешімдері.
5. Қоршаған ортаға әсерді бақылау мен диагностикалаудың интеллектуалды жүйелерін әзірлеу және тестілеу принциптері (мысалы, қоршаған ортаны бақылаудың IoT жүйелері).
6. Тау-кен металлургиялық кешендегі өндірістік процестердің экологиялық зардаптарын барынша азайту бойынша шараларды әзірлеу және жүзеге асыру әдістері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

-

Дағды 3:
Өндірістік және кәсіби тәуекелдерді бағалау

Машықтар:
1. Кәсіпорында тәуекелдерді жүйелі бағалау, оның ішінде жұмыс процестеріндегі және еңбек жағдайларындағы осалдықтарды анықтау.
2. Өндірістік циклдің әр кезеңінде, оның ішінде жобалау, пайдалану, қызмет көрсету және жабдықтарды пайдаланудан шығару кезінде тәуекелдерді бағалау.
3. Cтандартты тәуекелдерді бағалау әдістерін қолдану.
4. Тәуекелдерді іске асыру ықтималдығы мен салдарының ауырлығын бағалау.
5. Тәуекелдерді басқару жоспарларын әзірлеу және іске асыру, оның ішінде тәуекелдердің алдын алу, азайту және бақылау.
6. Өндірістік процестердегі қауіпті факторларды өлшеу және мониторингтеу үшін құралдар мен жабдықтарды пайдалану.
7. Тәуекелдерді болжау және бағалау үшін жасанды интеллект және үлкен деректерді талдау жүйелерін пайдалану.
8. Апат сценарийлерін модельдеу және салдарын бағалау үшін IT құралдарын қолдану.
9. Тәуекелдерді бағалауға байланысты құжаттаманы жүргізу және басшылық пен реттеуші органдарға есептер дайындау.
10. Жабдықтардың жай-күйін мониторингтеу бойынша мамандандырылған жүйелерді қоса алғанда, тәуекелдерді модельдеу және бағалау үшін бағдарламалық құралдарды пайдалану.

Білімдер:
1. Тәуекелді бағалау әдістері мен әдістері, оның ішінде сапалық және сандық әдістер.
2. Тау-кен металлургия кәсіпорындарындағы жұмыстарға байланысты ерекше қауіптер мен қауіп факторлары.
3. Өндірістік процестердің ерекшеліктері және тау-кен металлургиялық қызметке байланысты ықтимал қауіптер.
4. Кәсіпорындарда қауіпсіздікті басқару жүйелерін енгізу және қолдаудың принциптері мен тәжірибесі.
5. Қауіпсіздіктегі адам факторын түсіну және жұмысшылар арасында тәуекел мәдениетін қалыптастыру жолдары.
6. Еңбекті қорғау және экологиялық қауіпсіздік саласындағы заңнамалық және нормативтік құқықтық актілер.
7. ISO стандарттары, ГОСТ және қорғаныс құралдарын өндіру мен пайдалануды реттейтін басқа да қолданылатын құжаттар.
8. Тәуекелді талдауға арналған арнайы бағдарламалық қамтамасыз ету.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

-

Дағды 4:
Өнеркәсіптік жабдықтар мен еңбек жағдайларын талдау

Машықтар:
1. Жабдықтарды тұрақты тексеру және диагностика деректерін талдау арқылы ықтимал апаттар мен оқиғаларға әкелетін факторларды анықтау.
2. Өндірістік оқиғаларға әкелетін факторларды анықтау мақсатында еңбек жағдайларын талдау.
3. Өндірістік жағдайларды бағалау және тиімді қорғаныс құралдарын әзірлеу үшін ықтимал қауіптерді анықтау.
4. Қолданыстағы шешімдер мен қорғаныс технологияларын зерттеу және оларды бейімдеу немесе жақсарту мүмкіндіктерін анықтау.
5. Өнеркәсіптік жабдықтардың техникалық жағдайын бағалау үшін арнайы құралдар мен диагностика әдістерін пайдалану.
6. Жабдықтардың ақауларын, ақаулықтарын және ықтимал істен шығу себептерін анықтау.
7. Жабдықтарды пайдалану кезінде туындайтын ықтимал қауіптерді анықтау.
8. Жабдықтардың қауіпсіздік талаптары мен пайдалану стандарттарына сәйкестігін аудиттеу.
9. Мүмкін апаттық жағдайларды болжау үшін мониторинг деректерін интерпретациялау.
10. Анықталған мәселелерді жою бойынша ұсыныстар әзірлеу.

Білімдер:
1. Тау-кен металлургиялық кешенде қолданылатын негізгі және қосалқы процестер.
2. Өндірістік процестің әр кезеңімен байланысты ықтимал өндірістік және кәсіби қауіптер мен тәуекелдер, оның ішінде механикалық, химиялық, термиялық және басқа да қауіптер.
3. Жабдықтардың ерекшеліктері және оларды пайдалану, оның ішінде ықтимал тәуекелдер мен осалдықтар.
4. Тау-кен металлургиялық кәсіпорындарда еңбекті қорғау бойынша заңнамалық және нормативтік талаптар.
5. Тау-кен металлургиялық кешенде қолданылатын өнеркәсіптік жабдықтардың құрылысы, жұмыс принциптері және ықтимал тәуекелдер.
6. Жабдықтардың істен шығуын болдырмау үшін алдын алу қызметі мен жөндеу әдістері мен жоспарлары.
7. Жұмыс орындары мен процестердің эргономикалық дизайнының маңыздылығы, жарақат алу қаупін азайту және еңбек өнімділігін арттыру.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

-

Еңбек функциясы 2:
Қауіпсіздік шешімдерін енгізу

Дағды 1:
Өндірістің қауіпсіздігін арттыру және еңбек жағдайларын жақсарту бойынша инновациялық ұсыныстарды әзірлеу

Машықтар:
1. Өндірістік процестер мен еңбек жағдайларын талдау, негізгі тәуекелдер мен қауіпсіздік деңгейін төмендететін факторларды анықтау.
2. Еңбек жағдайларын жақсарту үшін балама материалдар немесе технологияларды қолдануды қоса алғанда, стандартты емес тәсілдерді енгізу бойынша идеялар ұсыну.
3. Апаттар мен оқиғалардың алдын алу үшін жаңа ұсыныстар әзірлеу, оның ішінде жаңа технологияларды, оқыту және бақылау әдістерін енгізу.
4. Еңбек жағдайларын жақсарту және қауіпсіздік деңгейін арттыру үшін өндірістік процестерге жаңа технологиялар мен инновациялық шешімдерді енгізу мүмкіндігін бағалау.
5. Қауіпсіздік бойынша инновациялық тәсілдерді салыстырмалы талдау жүргізу және олардың енгізуге жарамдылығын бағалау.
6. Өндірістік процестерге өзгерістер енгізу үшін техникалық тапсырмалар мен спецификацияларды құрастыру.
7. Тау-кен металлургиялық өндірістің ерекшеліктерін ескере отырып, жаңа қорғаныс құралдарының прототиптерін жасау.
8. Жобалау технологияларын, оның ішінде 3D-модельдеу және цифрлық прототиптеу технологияларын енгізу.
9. Тау-кен металлургиялық кешен жабдықтарының конструктивтік ерекшеліктері мен пайдалану параметрлері.
10. Тәуекелдерді тұрақты мониторингтеу жүйелерін (автоматтандырылған жүйелерді қоса алғанда) құру және енгізу.
11. Жеке және ұжымдық қорғаныс құралдарын өндіруге қажетті заманауи және инновациялық материалдарды таңдау.
12. Инновациялық технологияларды енгізу үшін техникалық тапсырмалар, спецификациялар және жобалық шешімдер құрастыру.
13. Инновациялық шешімдерді енгізу шығындарын есептеу және олардың экономикалық тиімділігін бағалау.
14. Сыртқы сарапшылармен, ғылыми мекемелермен және технология жеткізушілерімен кеңесу.
15. Кәсіпорындарға заманауи қорғаныс құралдарын таңдау және пайдалану мәселелері бойынша кеңес беру.
16. Жаңа қорғаныс құралдарын қолдану және еңбек жағдайларын жақсарту бойынша нұсқаулықтар әзірлеу.


Білімдер:
1. Тау-кен металлургиялық кешендегі тәуекелдерді талдау және еңбек жағдайларын бағалау әдістері.
2. Тау-кен металлургиялық кешенде қолданылатын заманауи балама материалдар мен технологиялар.
3. Тау-кен металлургиялық кешендегі қауіпсіздік бойынша жаңа технологиялар мен оқыту және бақылау әдістері.
4. Қауіпсіздік бойынша инновациялық тәсілдерді салыстырмалы талдау әдістері.
5. Тау-кен металлургиялық кешендегі өндірістік процестерге арналған техникалық тапсырмалар мен спецификацияларды құрастыру принциптері. 6. Тау-кен металлургиялық өндіріс үшін қорғаныс құралдарының прототиптерін жасау принциптері.
7. 3D-модельдеу және цифрлық прототиптеу технологиялары.
8. Тау-кен металлургиялық кешен жабдықтарының конструктивтік ерекшеліктері мен пайдалану параметрлері.
9. Тау-кен металлургиялық кешендегі тәуекелдерді тұрақты мониторингтеу жүйелері және автоматтандырылған жүйелер.
10. Тау-кен металлургиялық кешендегі жеке және ұжымдық қорғаныс құралдарына арналған заманауи және инновациялық материалдар.
11. Тау-кен металлургиялық кешендегі инновациялық технологиялар үшін техникалық тапсырмалар, спецификациялар және жобалық шешімдер құрастыру принциптері.
12. Инновациялық шешімдердің шығындарын есептеу және экономикалық тиімділігін бағалау әдістері.
13. Сыртқы сарапшылармен, ғылыми мекемелермен және технология жеткізушілерімен өзара әрекеттесу принциптері.
14. Тау-кен металлургиялық кешендегі заманауи қорғаныс құралдары және олардың қолданылуы.
15. Қорғаныс құралдарын қолдану және еңбек жағдайларын жақсарту бойынша нұсқаулықтарды әзірлеу принциптері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

-

Дағды 2:
Қауіпсіздік бойынша енгізілген ұсыныстардың тиімділігін бақылау және бағалау

Машықтар:
1. Жаңа ұсыныстарды енгізу нәтижелерін бағалау: технологиялар мен шешімдер, олардың өндірістік процестердің тиімділігіне әсерін талдау.
2. Жаңа технологиялар мен шешімдерді енгізгеннен кейін қызметкерлерден кері байланыс жинау және талдау, процестерді одан әрі жақсарту үшін.
3. Шешімдерді өндірістік ортаға интеграциялауды жақсарту үшін алынған деректер негізінде процестерді түзету.
4. Тиімділікті арттыру үшін түзету шараларын әзірлеу және іске асыруға қатысу.
5. Бақылау нәтижелері негізінде қауіпсіздік жүйесін одан әрі дамыту жоспарларын әзірлеу.
6. Жаңа технологиялар мен шешімдерді енгізу жобалары бойынша құжаттаманы жүргізу, оның ішінде іске асыру барысы мен нәтижелерін талдау туралы есептер.
7. Қорғаныс құралдарының қауіпсіздік және тиімділік стандарттарына сәйкестігін тексеру.
8. Енгізілген шешімдерді мониторингтеу, кері байланыс жинау және түзетулер енгізу.
9. Қызметкерлерден енгізілген шешімдердің практикалық және ыңғайлылығы туралы ақпарат жинау үшін сауалнамалар, сұхбаттар және басқа әдістерді ұйымдастыру.

Білімдер:
1. Жаңа технологиялар мен шешімдерді енгізудің тиімділігін бағалау әдістері.
2. Қызметкерлерден кері байланыс жинау және талдау әдістері.
3. Деректерді талдау негізінде өндірістік процестерді түзету принциптері.
4. Түзету шараларын әзірлеу және іске асыру әдістері.
5. Тау-кен металлургиялық кешендегі қауіпсіздік жүйесін дамыту жоспарларын әзірлеу принциптері.
6. Жобалар бойынша құжаттама және есеп беру принциптері.
7. Тау-кен металлургиялық кешендегі қорғаныс құралдарының қауіпсіздік және тиімділік стандарттарына сәйкестігін тексеру әдістері.
8. Енгізілген шешімдерді мониторингтеу және түзетулер енгізу әдістері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

-

Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар:

Дербестік және жауапкершілік
Күйзеліске тұрақтылық
Командада жұмыс істей білу
Тәртіптілік
Аналитикалық ойлау
Зейінді шоғырландыру және бақылау
Уақытты басқару
Көшбасшылық

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізімі:

-

СБШ -нің ішіндегі басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ-нің деңгейі:

Кәсіптің атауы:

7

Бас инженер

4-тарау. Кәсіптік стандарттың техникалық деректері

      10. Мемлекеттік органның атауы: Қазакстан Республикасының Өнеркәсіп және құрылыс министрлігі.

      Орындаушы: М. Топанова, mo.topanova@mps.gov.kz.

      11. Әзірлеуге қатысатын ұйымдар (кәсіпорындар): "ШалкияЦинк ЛТД" АҚ.

      Орындаушылар: Сатпек Бакизов, s.bakizov@zinc.kz.

      12. Кәсіптік біліктілік жөніндегі салалық кеңес: 25.12.2024 г.

      13. Кәсіптік біліктілік жөніндегі ұлттық орган: 02.06.2025 г.

      14. "Атамекен" Қазақстан Республикасының Ұлттық кәсіпкерлер палатасы: -

      15. Нұсқа нөмірі және шығарылған жылы: Нұсқа 1, 2025 г.

      16. Болжамды қайта қарау күні: 31.12.2028 г.

  Қазақстан Республикасы
Өнеркәсіп және құрылыс
министрінің
2025 жылғы 26 тамыздағы
№ 316 бұйрығына 4-қосымша

КӘСІПТІК СТАНДАРТ "Балқытылатын үлгілер бойынша құю"

      Ескерту. Бұйрық кәсіпкерлік стандартпен толықтырылды – ҚР Өнеркәсіп және құрылыс министрінің 04.03.2026 № 83 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.

1-тарау. Жалпы ережелер

      1. Кәсіби стандарттың қолданылу саласы: "Балқытылатын үлгілер бойынша құю" кәсіби стандарты (бұдан әрі – кәсіби стандарт) Қазақстан Республикасының "Кәсіби біліктіліктер туралы" Заңының 5-бабының 5-тармағына сәйкес кәсіпорындарда персоналды оқыту, қызметкерлер мен білім беру ұйымдары түлектерінің кәсіби біліктілігін тану, сондай-ақ ұйымдар мен кәсіпорындарда персоналды басқару саласындағы кең ауқымды міндеттерді шешу мақсатында әзірленген және металдарды құю саласында қолданылады.

      2. Осы кәсіби стандартта мынадай терминдер мен анықтамалар қолданылады:

      1) құю үлгісі – құю қалыпта құйманың конфигурациясына сәйкес келетін таңбаны (бедерді) қалыптастыруға арналған үлгі;

      2) металдарды қысыммен құю – балқыманы жоғары қысыммен (7-ден 700 МПа-ға дейін) пресс-қалыпқа жылдам айдау арқылы құйма дайындау тәсілі;

      3) балқытылатын үлгі – керамикалық құю қалыптарын қалыптастыруға арналған бір реттік құю үлгісі. Құю қалыптан балқытылған күйінде алынып тасталады, сондықтан 50–60 °C температурада балқитын жеңіл балқитын материалдардан (парафин, стеарин және басқа да заттар) дайындалады;

      4) балқытылатын үлгілер бойынша құю – балқытылатын үлгі бойынша дайындалған құю қалыптарына металл құю арқылы жүзеге асырылатын құю әдісі;

      5) балқытылатын үлгі бойынша қалыптау – құю қалыптары балқытылатын құю үлгісін сұйық байланыстырушы қоспаға батыру, отқа төзімді материалмен себу және қатаю (беріктену) арқылы қалыптастырылатын үлгі бойынша қалыптау түрі;

      6) ақау – сызбаларға, стандарттарға, техникалық шарттарға, инженерлік нормаларға (ережелерге) сәйкес келмейтін және оларды түзетуге қосымша шығындарсыз өз тікелей мақсаты бойынша пайдалануға болмайтын өнімдер, жартылай фабрикаттар, бөлшектер, тораптар мен жұмыстар;

      7) машина жасау сызбасы – машиналарды, олардың тораптары мен бөлшектерін, құрылғыларын, металл конструкцияларын және т.б. сызу тәсілдері мен шарттылықтары зерттелетін техникалық сызбаның бір бөлігі;

      8) еңбекті қорғау – еңбек қызметі процесінде жұмыскерлердің өмірі мен денсаулығының қауіпсіздігін қамтамасыз ету жүйесі; ол құқықтық, әлеуметтік-экономикалық, ұйымдастырушылық-техникалық, санитариялық-гигиеналық, емдеу-алдын алу, оңалту және өзге де іс-шаралар мен құралдарды, соның ішінде жұмыс орнында қауіпсіздік техникасын сақтау талаптарын қамтиды.

      3. Осы кәсіби стандартта мынадай қысқартулар қолданылады:

      1) СБШ – салалық біліктілік шеңбері;

      2) ЖЖКБТА – жұмысшылардың жұмыстар мен кәсіптері бойынша бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығы.

2-тарау. Кәсіби стандарттың паспорты

      4. Кәсіби стандарттың атауы: Балқытылатын үлгілер бойынша құю.

      5. Кәсіби стандарттың коды: C24530019.

      6. ОКЭД-ке сәйкес секция, бөлім, топ, сынып және қосалқы сыныпты көрсету:

      C – Өңдеу өнеркәсібі

      24 – Металлургиялық өндіріс;

      24.5 – Металдарды құю;

      24.53 – Жеңіл металдарды құю;

      24.53.0 – Жеңіл металдарды құю.

      7. Кәсіби стандарттың қысқаша сипаттамасы: Балқытылатын үлгі бойынша дайындалған құю қалыптарына металл құю арқылы жүзеге асырылатын металды құю процесі.

      8. Кәсіптер карточкаларының тізбесі:

      1) Балқытылатын үлгілер бойынша қалыптаушы – 1)СБШ -дің 3-деңгейі.

3-тарау. Кәсіптер карточкалары

      9. "Балқытылатын үлгілер бойынша қалыптаушы" кәсібінің карточкасы:

Топ коды:

7211-1

Мамандық атауы коды:

7211-1-009

Кәсіптің атауы:

Балқытылатын үлгілер бойынша қалыптаушы

CБШ бойынша біліктілік деңгейі:

3

СБШ бойынша біліктілік қосалқы деңгейі:

-

ЖЖКБТА, БС және өзге де үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

2-басылым. Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің 2024 жылғы 12 ақпандағы № 30 бұйрығымен бекітілген "Жұмыстар мен жұмысшы кәсіптерінің бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығын (2-шығарылым)"
Балқытылатын үлгілер бойынша қалыптаушы.

Кәсіби білім беру деңгейі:

Білім беру деңгейі:
ТиПО (жұмысшы кәсіптері)

Мамандығы:
Құю өндірісі

Біліктілігі:
-

Жұмыс өтіліне қойылатын талаптар:

1-разряд үшін – талап етілмейді; 2-разряд үшін – құю өндірісінде кемінде 6 ай;3-разряд үшін – құю өндірісінде кемінде 12 ай; 4-разряд үшін – құю өндірісінде кемінде 18 ай.

Бейресми және информалды біліммен байланысы:

Жоқ

Кәсіптің басқа да мүмкін атаулары:

7211 – Қалыптаушылар мен өзекшілер

Қызметтің негізгі мақсаты:

Кейіннен балқытылған металмен толтырылатын дәл құю қалыптарын (немесе үлгілерін) дайындау.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары::

1. Балқытылатын үлгілер бойынша қалыптарды дайындау.
2. Балқытылатын үлгілер бойынша блоктарды қалыптау.

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1: Балқытылатын үлгілер бойынша қалыптарды дайындау

Дағды 1:
Қарапайым құймаларға арналған қалыптарды дайындау

Қабілеттері:

1-разряд
1. Қарапайым бөлшектерге арналған балқытылатын үлгілер бойынша қалыптарды қолмен дайындау;
2. Қалыптарды кептіру пештеріне тиеу және кептіруден кейін оларды түсіру;
3. Балқытылатын үлгілер бойынша қалыптаушының жоғары біліктілікті маманының басшылығымен қалыптау және отқа төзімді материалдарды дайындау бойынша жекелеген операцияларды орындау.

Білімдері:

1 разряд
1. Балқытылатын үлгілер бойынша қарапайым қалыптарды дайындау процесі;
2. Қалыптау және отқа төзімді материалдардың мақсаты мен қолдану шарттары;
3. Қауіпсіздік техникасы ережелері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Орташа күрделіліктегі құймаларға арналған қалыптарды дайындау

Қабілеттері:

2 разряд
1. Діріл үстелін қолдана отырып және қолмен дайындалған қалыптарды рольгангқа бере отырып немесе оларды жеке орынға орната отырып, орташа күрделіліктегі құймаларға арналған балқытылатын үлгілер бойынша қалыптарды дайындау;
2. Жоғары біліктілігі бар балқытылатын үлгілер бойынша қалыптаушының басшылығымен балқытылатын үлгілерге отқа төзімді бояудың қабаттарын жағу үшін құрамдарды дайындау
және жағу;
3. Қалыптарды дайындауға арналған толтырғыш қоспаларды дайындау;
4. Белгіленген режимге сәйкес қалыптарды кептіру, жеңіл балқитын массаны балқытып шығару, қалыптарды күйдіру және оларды құюға дайындау.

Білімдері:

2-разряд
1. Қызмет көрсетілетін діріл үстелінің және біртектес қалыптарды кептіруге, жеңіл балқитын массаны балқытып шығаруға және қалыптарды күйдіруге арналған қондырғылардың құрылғысы мен жұмыс істеу қағидаты;
2. Балқытылатын үлгілерді жабуға арналған қалыптау толтырғыштарының және отқа төзімді бояулардың құрамы;
3. Үлгілерді кептіру режимдері, сондай-ақ қалыптарды кептіру және күйдіру режимдері;
4. Қауіпсіздік техникасы ережелері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 3:
Күрделі және ірі құймаларға арналған қалыптарды дайындау

Қабілеттері:

3- разряд
1. Пневматикалық, механикалық немесе электромагниттік әсер ететін діріл үстелін қолдана отырып, блоктарға жиналған күрделі және ірі балқытылатын үлгілер бойынша қалыптарды дайындау;
2. Белгіленген рецептура мен қалыптарды күйдіру режиміне сәйкес отқа төзімді құрамдарды дайындау, көміртекті болаттарды құюға арналған балқытылатын үлгілер бойынша блоктарды құрғақ және дымқыл әдіспен қалыптау;
3. Күрделі үлгілік блоктарға отқа төзімді құрамдарды жағу;
4. Күрделі құймаларға арналған қалыптарды дайындау және күйдіру кезінде температураны реттеу;
5. Діріл үстелін баптау (реттеу) жұмыстарын орындау.

Білімдері:

3 -разряд
1. Әртүрлі діріл үстелдерінің, жеңіл балқитын массаны балқытып шығаруға және қалыптарды күйдіруге арналған қондырғылардың құрылғысы, жұмыс істеу қағидаты және оларды баптау тәсілдері;
2. Балқытылатын үлгілерге жағылатын әртүрлі отқа төзімді құрамдардың рецептурасы мен физикалық қасиеттері;
3. Күрделі және ірі үлгілік блоктар мен жинақтарды дайындау кезінде толтырғыш қалыптау құрамын тығыздау тәсілдері;
4. Қауіпсіздік техникасы ережелері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Балқытылатын үлгілер бойынша блоктарды қалыптау

Дағды 1:
Жоғары көміртекті және ыстыққа төзімді болаттардан құймаларға арналған блоктарды қалыптау

Қабілеттері:

4 -разряд
1. Жоғары көміртекті және ыстыққа төзімді болаттардан құймаларға арналған балқытылатын үлгілер бойынша блоктарды құрғақ және дымқыл толтырғыштармен қалыптау;
2. Күрделі дара және ірі үлгілерге отқа төзімді жабын жағу;
3. Күрделі ірі қалыптарды балқытып шығару және күйдіру;
4. Балқыту режимдерін және үлгілік құрамды қалпына келтіру процестерін бақылау;
5. Әртүрлі дірілдеткіш құрылғыларды баптау жұмыстарын орындау.

Білімдері:

4 - разряд
1. Жеңіл балқитын массаны балқытып шығару және қалпына келтіру үшін қолданылатын жабдықтың құрылғысы, кинематикалық сұлбалары және оны баптау ережелері;
2. Қалыптарға құйылатын металдардың механикалық және құю қасиеттері;
3. Үлгілерге отқа төзімді құрамды бекіту тәсілдері;
4. Балқытылатын үлгілердің барлық номенклатурасы үшін отқа төзімді жабындардың құрамдары;
5. Қауіпсіздік техникасы ережелері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке тұлғалық құзыреттерге қойылатын талаптар:

Ұқыптылық
Мұқияттылық
Жауапкершілік
Нақтылық
Сабырлылық

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізбесі:

ГОСТ 19999-74. Балқытылатын үлгілерге арналған пресс-қалыптардың бөлшектері мен құралдары. Техникалық шарттар.

СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланысы:

СБШ деңгейі:

Кәсіптің атауы

4

Техник-металлург

4

Құю ісі бойынша техник

2

Өзектерді, қалыптарды және қалыптау материалдарын кептіруші

2

Қалыптарды жинақтаушы

4-тарау. Кәсіби стандарттың техникалық деректері

      10. Мемлекеттік органның атауы: Қазақстан Республикасының Өнеркәсіп және құрылыс министрлігі.

      Орындаушы: Абсаматов А.А., +7 (717) 257 22 58, a.absamatov@mps.gov.kz.

      11. Әзірлеуге қатысқан ұйымдар (кәсіпорындар): "Qazindustry" "Қазақстандық индустрия және экспорт орталығы" АҚ.

      12. Кәсіби біліктіліктер жөніндегі салалық кеңес: 06.10.2025 жыл.

      13. Кәсіби біліктіліктер жөніндегі ұлттық орган: -

      14. Қазақстан Республикасының Ұлттық кәсіпкерлер палатасы "Атамекен": -

      15. Нұсқаның нөмірі және шығарылған жылы: 3-нұсқа, 2026 жыл.

      16. Шамамен қайта қарау күні: 30.12.2029 жыл.

  Қазақстан Республикасы
Өнеркәсіп және құрылыс
министрінің
2025 жылғы 26 тамыздағы
№ 316 бұйрығына 5-қосымша

КӘСІПТІК СТАНДАРТ "Қысыммен құю"

      Ескерту. Бұйрық кәсіпкерлік стандартпен толықтырылды – ҚР Өнеркәсіп және құрылыс министрінің 04.03.2026 № 83 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.

1-тарау. Жалпы ережелер

      1. Кәсіби стандарттың қолданылу саласы: "Қысыммен құю" кәсіби стандарты (бұдан әрі – кәсіби стандарт) Қазақстан Республикасының "Кәсіби біліктіліктер туралы" Заңының 5-бабының 5-тармағына сәйкес кәсіпорындарда персоналды оқыту, қызметкерлер мен білім беру ұйымдары түлектерінің кәсіби біліктілігін тану, сондай-ақ ұйымдар мен кәсіпорындарда персоналды басқару саласындағы кең ауқымды міндеттерді шешу мақсатында әзірленген және металдарды құю саласында қолданылады.

      2. Осы кәсіби стандартта мынадай терминдер мен анықтамалар қолданылады:

      1) құю – сұйық агрегаттық күйдегі материалмен қандай да бір нысанды (қалыпты, ыдысты, қуысты) толтыру процесі;

      2) металдарды қысыммен құю – қорытпаны жоғары қысыммен (7-ден 700 мпа-ға дейін) пресс-қалыпқа жылдам айдау арқылы құймалар дайындау тәсілі;

      3) пресс-қалып – қысыммен құю машиналарында құймалар өндіруге арналған металл құю қалыптары;

      4) құюға арналған төгуші қалып – құю қалыптарына металл құйғаннан кейін ковштарда қалған металл қалдықтарын төгуге арналған ашық құю қалыптары;

      5) құю шөміші – сұйық металды құю қалыптарына құюға арналған құю шөміші;

      6) материалтану – материалдың құрамы, құрылымы мен қасиеттері арасындағы байланыстарды зерттейтін ғылым;

      7) ақау – сызбаларға, стандарттарға, техникалық шарттарға, инженерлік нормаларға (ережелерге) сәйкес келмейтін және оларды түзетуге қосымша шығындарсыз өз тікелей мақсаты бойынша пайдалануға болмайтын өнімдер, жартылай фабрикаттар, бөлшектер, тораптар мен жұмыстар;

      8) машина жасау сызбасы – машиналарды, олардың тораптары мен бөлшектерін, айлабұйымдарын, металл конструкцияларын және т.б. сызу тәсілдері мен шарттылықтары зерттелетін техникалық сызбаның бір бөлімі;

      9) еңбекті қорғау – еңбек қызметі процесінде жұмыскерлердің өмірі мен денсаулығының қауіпсіздігін қамтамасыз ету жүйесі; ол құқықтық, әлеуметтік-экономикалық, ұйымдастырушылық-техникалық, санитариялық-гигиеналық, емдеу-алдын алу, оңалту және өзге де іс-шаралар мен құралдарды, соның ішінде жұмыс орнында қауіпсіздік техникасын сақтау талаптарын қамтиды.

      3. Осы кәсіби стандартта мынадай қысқартулар қолданылады:

      1) СБШ – салалық біліктілік шеңбері;

      2) ЖЖКБTА – жұмысшылардың жұмыстар мен кәсіптері бойынша бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығы.

2-тарау. Кәсіби стандарттың паспорты

      4. Кәсіби стандарттың атауы: Қысыммен құю.

      5. Кәсіби стандарттың коды: C24530018.

      6. ОКЭД-ке сәйкес секция, бөлім, топ, сынып және қосалқы сыныпты көрсету:

      C – Өңдеу өнеркәсібі

      24 Металлургиялық өндіріс;

      24.5 Металдарды құю;

      24.53 Жеңіл металдарды құю;

      24.53.0 Жеңіл металдарды құю.

      7. Кәсіби стандарттың қысқаша сипаттамасы: Қысыммен құю әдістері арқылы түсті металдар мен қорытпалардан берілген пішін мен қасиеттерге ие бұйымдар мен жартылай фабрикаттарды алу.

      8. Кәсіптер карточкаларының тізбесі:

      1) Қысыммен құю машиналарындағы құюшы – СБШ-нің 3-деңгейі.

3-тарау. Кәсіптер карточкалары

      9. "Қысыммен құю машиналарындағы құюшы" кәсібінің карточкасы:

Топ коды:

8121-4

Кәсіп атауының коды:

8121-4-027

Кәсіптің атауы:

Қысыммен құю машиналарындағы құюшы

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

3

СБШ бойынша біліктілік қосалқы деңгейі

-

ЖЖКБТА, БС және өзге де үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

2-басылым. Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің 2024 жылғы 12 ақпандағы № 30 бұйрығымен бекітілген "Жұмыстар мен жұмысшы кәсіптерінің бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығын (2-шығарылым)".
Қысыммен құю машиналарындағы құюшы.

Кәсіби білім беру деңгейі:

Білім беру деңгейі:
ТиПО (жұмысшы кәсіптері)

Мамандығы:
Түсті металдар металлургиясы

Біліктілігі:
-

Жұмыс өтіліне қойылатын талаптар:

2-разряд үшін – талап етілмейді; 3-разряд үшін – құю өндірісінде кемінде 6 ай; 4-разряд үшін – құю өндірісінде кемінде 12 ай; 5-разряд үшін – құю өндірісінде кемінде 18 ай.

Бейресми және информалды біліммен байланысы:

Жоқ

Кәсіптің басқа да мүмкін атаулары:

-

Қызметтің негізгі мақсаты:

Вакуум жағдайында және қысыммен металдар мен қорытпалардан бұйымдарды балқыту және құю процестерін жүргізу.

Қызметтің негізгі мақсаты:

Еңбек функцияларының тізбесі::

Міндетті еңбек функциялары:

1. Технологиялық процесс талаптарына сәйкес қысыммен құю бойынша операцияларды орындау.

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Технологиялық процесс талаптарына сәйкес қысыммен құю операцияларын орындау

Дағды 1:
Қарапайым және орташа күрделіліктегі бөлшектерді қысыммен құю

Қабілеттері:

2-разряд
1. Піспекті немесе компрессорлы қысыммен құю машиналарында түсті металдардан, қорытпалардан және шойыннан ұсақ, қарапайым және орташа күрделіліктегі бөлшектерді қысыммен құюды орындау;
2. Балқыту пештеріне шикіқұрамды салу;
3. Тарату және қыздыру пештерінде металды балқыту және қыздыру процестерін жүргізу;
4. Жоғары біліктілікті қысыммен құю машиналарындағы құюшының басшылығымен металды рафинирлеу жұмыстарын орындау;
5. Пресс-қалыптан құймаларды шығару;
6. Қалыптың жұмыс бөліктерін тазалау, қыздыру, майлау және ауыстыру;
7. Баптаушымен бірлесіп пресс-қалыптарды орнату және баптау жұмыстарына қатысу.

Білімдері:

2-разряд
1. Қызмет көрсетілетін біртектес қысыммен құю машиналарының жұмыс істеу қағидаты;
2. Пресс-қалыптардың мақсаты, оларды қолдану ережелері, пайдалану тәртібі және олардың құю алдындағы температуралық режимі;
3. Бақылау-өлшеу аспаптарының мақсаты және оларды қолдану шарттары;
4. Құйылатын металдар мен қорытпалардың құю қасиеттері;
5. Құйылатын материалдардың түрлері және олардың тағайындалуы;
6. Пресс-қалыптарға арналған майлау материалдарының түрлері және оларды қолдану тәсілдері;
7. Құймаларға қойылатын талаптар;
8. Шикіқұрам материалдарының құрамы және шикіқұрамды балқыту пештеріне салу тәртібі;
9. Қауіпсіздік техникасы ережелері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Күрделі бөлшектерді қысыммен құю

Қабілеттері:

3-разряд
1. Әртүрлі конструкциядағы піспекті және компрессорлы қысыммен құю машиналарында түсті металдардан және олардың қорытпаларынан немесе шойын мен болаттан иілген, қиылысатын беттері және ажыратпалы бөліктері бар ірі әрі күрделі бөлшектерді қысыммен құюды орындау;
2. Металдарды балқыту жұмыстарын жүргізу;
3. Белгіленген температуралық режимді сақтай отырып, металдың температурасын және пресс-қалыптарды қыздыруды анықтау;
4. Металды шақпақтау жұмыстарын орындау.
4-разряд
1. Әртүрлі конструкциядағы қысыммен құю машиналарында балқу температурасы жоғары шойыннан, болаттан, түсті металдардан және қорытпалардан жасалатын, ішкі қырлы қуыстары мен ажыратпалы бөліктері бар, күрделі конфигурациялы әртүрлі жұқа қабырғалы және металлсыйымдылығы жоғары бөлшектерді қысыммен құюды орындау;
2. Металдың температурасын бақылау;
3. Пресс-қалыптардың жай-күйін және құймалардың сапасын бақылау.
5-разряд
1. Күрделі конфигурациялы, беті жылтыратуға арналған және сәндік жабынмен қапталатын, түсті металдар мен қорытпалардан жасалатын ірі габаритті бөлшектерді қысыммен құюды орындау;
2. Әртүрлі конструкциядағы қысыммен құю машиналарында қолмен басқару режимінде гидравликалық жетектері бар пресс-қалыптарда бөлшектерді қысыммен құюды орындау.

Білімдері:

3-разряд
1. Қызмет көрсетілетін қысыммен құю машиналарының құрылысы;
2. Пресс-қалыптардың конструкциялық ерекшеліктері;
3. Бақылау-өлшеу аспаптарының құрылысы;
4. Қысымдаушы піспегінің қысымы мен жылдамдығын реттеу әдістері;
5. Құю кезінде металдар мен қорытпалардың температуралық режимдері;
6. Қауіпсіздік техникасы ережелері.
4-разряд
1. Қысыммен құюға арналған әртүрлі типтегі машиналардың құрылысы;
2. Балқыту пештерінің құрылысы мен жұмыс істеу қағидаты;
3. Шикіқұрам құрамының металдың қасиеттері мен сапасына әсері;
4. Қысымдаушы піспегінің қысымын реттеу және оның жылдамдығын өзгерту арқылы машиналардың өнімділігін арттыру және құймалардың сапасын жақсарту тәсілдері;
5.Қауіпсіздік техникасы ережелері.
5-разряд
1. Қысыммен құюға арналған әртүрлі типтегі машиналардың конструкциясы;
2. Гидравликалық жетектері бар пресс-қалыптарда жұмыс істеу кезінде құймалардың сапасын жақсарту тәсілдері;
3. Орындалатын жұмыстар шеңберінде түсті металдардың, олардың қорытпаларының және шойынның физика-химиялық қасиеттері;
4. Қауіпсіздік техникасы ережелері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке тұлғалық құзыреттерге қойылатын талаптар:

Жауапкершілік
Ұқыптылық
Сабырлылық
Мұқияттылық

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізбесі:

ГОСТ 15595-84. Құю жабдығы. Қысыммен құю машиналары. Жалпы техникалық шарттар.

СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланысы:

СБШ деңгейі:

Кәсіптің атауы

4

Техник-металлург

4

Құю ісі бойынша техник

2

Шойын балқытқыш пен пештерге шикіқұрам салушы

2

Құймаларды дәнекерлеуші

4-тарау. Кәсіби стандарттың техникалық деректері

      10. Мемлекеттік органның атауы: Қазақстан Республикасының Өнеркәсіп және құрылыс министрлігі.

      Орындаушы: Топанова М.М., +7 (717) 257 22 51, m.topanova@mps.gov.kz.

      11. Әзірлеуге қатысқан ұйымдар (кәсіпорындар): "Qazindustry" "Қазақстандық индустрия және экспорт орталығы" АҚ.

      12. Кәсіби біліктіліктер жөніндегі салалық кеңес: 06.10.2025 жыл.

      13. Кәсіби біліктіліктер жөніндегі ұлттық орган: -

      14. Қазақстан Республикасының Ұлттық кәсіпкерлер палатасы "Атамекен": -

      15. Нұсқаның нөмірі және шығарылған жылы: 3-нұсқа, 2026 жыл.

      16. Шамамен қайта қарау күні: 30.12.2029 жыл.

  Қазақстан Республикасы
Өнеркәсіп және құрылыс
министрінің
2025 жылғы 26 тамыздағы
№ 316 бұйрығына 6-қосымша

КӘСІПТІК СТАНДАРТ "Шойын өндіру"

      Ескерту. Бұйрық кәсіпкерлік стандартпен толықтырылды – ҚР Өнеркәсіп және құрылыс министрінің 04.03.2026 № 83 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.

1-тарау. Жалпы ережелер

      1. Кәсіби стандарттың қолданылу саласы: "Шойын өндіру" кәсіби стандарты (бұдан әрі – кәсіби стандарт) Қазақстан Республикасының "Кәсіби біліктіліктер туралы" Заңының 5-бабының 5-тармағына сәйкес кәсіпорындарда персоналды оқыту, қызметкерлер мен білім беру ұйымдары түлектерінің кәсіби біліктілігін тану, сондай-ақ ұйымдар мен кәсіпорындарда персоналды басқару саласындағы кең ауқымды міндеттерді шешу мақсатында әзірленген және шойын өндіру саласында қолданылады.

      2. Осы кәсіби стандартта мынадай терминдер мен анықтамалар қолданылады:

      1) біліктілік – еңбек нарығы, әрі қарай білім алу және оқыту үшін меңгерілген білімнің, дағдылар мен құзыреттердің құндылығын тану, сондай-ақ еңбек қызметін жүзеге асыруға құқық беру;

      2) біліктілік деңгейі /біліктілік деңгейшесі – қызметкерлердің білімдеріне, дағдыларына және кең ауқымды құзыреттеріне қойылатын, еңбек әрекеттерінің күрделілігі, стандарттан тыс болуы, жауапкершілік пен дербестік параметрлері бойынша сараланатын жинақталған талаптар;

      3) ұлттық біліктілік шеңбері (ҰБШ) – еңбек нарығында танылатын біліктілік деңгейлерінің құрылымдалған сипаттамасы;

      4) ұлттық біліктілік жүйесі (ҰБЖ) – экономиканың салалары, еңбек нарығы және кәсіптік білім беру мен оқыту жүйесінің өзара байланысын қамтамасыз ететін, біліктіліктерге сұраныс пен ұсынысты реттейтін құқықтық және институционалдық реттеушілердің тұтас кешені;

      5) салалық біліктілік шеңбері (СБШ) – ұлттық біліктілік жүйесінің құрамдас бөлігі болып табылатын, салада танылатын біліктілік деңгейлерінің сараланған рамалық құрылымы;

      6) кәсіби стандарт (КС) – кәсіби қызметтің нақты бір саласында біліктілік деңгейіне, құзыреттерге, еңбектің мазмұнына, сапасына және жағдайларына қойылатын талаптарды айқындайтын стандарт;

      7) кәсіп – тиісті еңбек функцияларын орындауға мүмкіндік беретін, арнайы даярлық нәтижесінде алынатын және білім туралы құжаттармен және/немесе еңбек өтілімен расталатын білімдер мен дағдылар кешенін меңгеруді талап ететін, әлеуметтік тұрғыдан танылған және/немесе заңды түрде бекітілген қызмет саласы;

      8) еңбек функциясы – технологиялық процестің белгілі бір кезеңі шеңберіндегі бір немесе бірнеше кәсіби міндеттерден тұратын типтік жұмыс (жұмыстар кешені). кәсіби стандарттардағы кәсіп карточкаларында еңбек функцияларын сипаттау кезінде, қажеттілігіне қарай, міндетті және қосымша еңбек функциялары көрсетілуі мүмкін. бұл ретте міндетті еңбек функциялары біліктілікті беру кезінде міндетті түрде расталуы тиіс, ал қосымша еңбек функциялары болашақта осы кәсіп үшін қажет болуы мүмкін әлеуетті еңбек функциялары ретінде сипатталады;

      9) кәсіби міндет (тапсырма) – еңбек функциясының элементі, функцияны жекелеген әрекеттерді орындау үшін бөлшектеуге мүмкіндік береді;

      10) білімдер – адамға нақты кәсіби міндеттерді шешуге мүмкіндік беретін пәндік саладағы құрылымдалған мәліметтер;

      11) іскерліктер (дағдылар) – нақты кәсіби міндеттерді шешу үшін білімге және оны дұрыс қолдануға негізделген адамның әрекетінің (әрекеттерінің) құрамдас бөліктері;

      12) құзырет – адамның кәсіби қызметінде тікелей көрінетін және еңбек функцияларын орындау үшін білімдер мен іскерліктерді қолдануға мүмкіндік беретін қабілеті.

      3. Осы кәсіби стандартта мынадай қысқартулар қолданылады:

      1) ЖЖБТБА – жұмыстар мен жұмысшы кәсіптерінің бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығы.

2-тарау. Кәсіби стандарттың паспорты

      4. Кәсіби стандарттың атауы: Шойын өндіру.

      5. Кәсіби стандарттың коды: C24100011.

      6. ОКЭД-ке сәйкес секция, бөлім, топ, сынып және қосалқы сыныпты көрсету:

      C – Өңдеу өнеркәсібі

      24 – Металлургиялық өндіріс;

      24.1 – Шойын, болат және ферроқорытпалар өндіру;

      24.10 – Шойын, болат және ферроқорытпалар өндіру;

      24.10.0 – Шойын, болат және ферроқорытпалар өндіру.

      7. Кәсіби стандарттың қысқаша сипаттамасы: Домна өндірісінде шойын алу бойынша технологиялық процесті ұйымдастыру және орындау.

      8. Кәсіптер карточкаларының тізбесі:

      1) Домна пешінің қожын түйіршіктеуші – СБШ-нің 2-деңгейі;

      2) Шикіқұрам тасымалдаушы – СБШ -нің 2-деңгейі;

      3) Домна пештерінің бункершісі – СБШ -нің 2-деңгейі;

      4) Вагон-таразы машинисі – СБШ -нің 2-деңгейі;

      5) Домна пешінің газшысы – СБШ -нің 2-деңгейі;

      6) Домна пешінің көрікшісі (үшінші) – СБШ -нің 3-деңгейі;

      7) Домна пешінің кеншісі – СБШ -нің 3-деңгейі;

      8) Домна пешінің көрікшісі (бірінші) – СБШ -нің 3-деңгейі;

      9) Домна пешінің газшысы – СБШ -нің 3-деңгейі;

      10) Домна пешінің көрікшісі (екінші) – СБШ -нің 3-деңгейі;

      11) Домна пешінің су құбыршысы – СБШ -нің 3-деңгейі.

3-тарау. Кәсіптер карточкалары

      9. "Домна пешінің қожын түйіршіктеуші" кәсібінің карточкасы:

Топ коды:

8121-9

Кәсіп атауының коды:

8121-9-007

Кәсіптің атауы:

Домна пешінің қожын түйіршіктеуші

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

2

СБШ бойынша біліктілік қосалқы деңгейі:

-

ЖЖБТБА/БА және өзге де үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

7-басылым. Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің 2020 жылғы 10 желтоқсандағы № 494 бұйрығымен бекітілген "Жұмыстар мен жұмысшы кәсіптерінің бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығы (7-басылым)", Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2020 жылғы 14 желтоқсанда № 21775 болып тіркелген.
Домна пешінің қожын түйіршіктеуші (4–5-параграфтар).

Кәсіби білім беру деңгейі:

Білім беру деңгейі:
негізгі орта білім

Мамандығы:
-

Біліктілігі:
-

Жұмыс өтіліне қойылатын талаптар:

2-разряд үшін – талап етілмейді; 3-разряд үшін – шойын өндіруде 6 ай; 4-разряд үшін – шойын өндіруде 12 ай; 5-разряд үшін – шойын өндіруде 18 ай.

Бейресми және информалды біліммен байланысы:

Жоқ

Кәсіптің басқа да мүмкін атаулары:

8121-1-063 – Қожшы

Қызметтің негізгі мақсаты:

Домна қожын түйіршіктеу.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Отты-сұйық металлургиялық қождарды түйіршіктеу.

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Отты-сұйық қожды түйіршіктеу

Дағды 1:
Ылғалды, жартылай құрғақ және құрғақ түйіршіктеуқондырғыларын пайдалану

Қабілеттері:

2-разряд
1.Жылына 1 миллион тоннаға дейінгі өнімділігі бар ылғалды, жартылай құрғақ және құрғақ түйіршіктеуқондырғыларында Отты-сұйық қожды түйіршіктеуді орындау;
2. Қондырғы механизмдерін басқару, бассейнге, түйіршіктеу науасына және орына суды беруді қосу және қажетті деңгейді ұстап тұру;
3. Түйіршіктеу қондырғысына төгу кезінде қож мен су арақатынасын реттеу;
4. Қож тасымалдаушы шөміштерді көмкеру жұмыстарын орындау;
5. Қож науаларын, ағын су арналары мен арықтарды тазалау, сондай-ақ шөміштерде қатқан қожды пневматикалық соққылы балғалармен және басқа да құралдармен бұзу;
6. Түйіршіктелген қожды теміржол вагондарына салу кезінде скреперлі шығырды немесе өзге де механизмдерді басқару;
7. Түйіршіктеу қондырғысының аумағында және кірме жолдарда қожды тазалау жұмыстарын жүргізу;
8. Қызмет көрсетілетін жабдықты жөндеу жұмыстарына қатысу.
3- разряд
1. Жылына 1 миллион тоннадан астам өнімділігі бар ылғалды, жартылай құрғақ және құрғақ түйіршіктеу қондырғыларында Отты-сұйық қожды түйіршіктеуді орындау;
2. Қож кеуектасын, термозитті, құйма қиыршық тасты, қож кесектерін және өзге де қож өнімдерін өндіруге арналған қондырғыларға қызмет көрсету;
3. Сығылған ауаны беруді жүзеге асыру;
4. Гидроэкрандық қондырғыны басқару;
5. Қызмет көрсетілетін жабдықтың жұмысындағы ақауларды анықтау және оларды жою.

Білімдері:

2- разряд
1. Қожды түйіршіктеу қондырғысы жабдығының, ковштарды аудару механизмдерінің, пневматикалық соққылы балғалардың және қолданылатын салу механизмдерінің жұмыс істеу қағидаты;
2. Сұйық және түйіршіктелген қождың қасиеттері;
3. Слесарлық іс;
4. Домна қожын түйіршіктеу учаскесіндегі еңбекті қорғау, өнеркәсіптік, экологиялық және өрт қауіпсіздігі талаптары.
3- разряд
1. Қызмет көрсетілетін қондырғылардың құрылысы және оларды техникалық пайдалану ережелері;
2. Кеуектас, термозит және қожды қайта өңдеудің басқа да өнімдерінің химиялық қасиеттері;
3. Слесарлық іс;
4. Домна қожын түйіршіктеу учаскесіндегі еңбекті қорғау, өнеркәсіптік, экологиялық және өрт қауіпсіздігі талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Шөмішсіз домна маңындағы қожды түйіршіктеу қондырғысын пайдалану

Қабілеттер:

4-разряд
1. Жылына 1 миллион тоннаға дейін өнімділігі бар шөмішсіз домна маңындағы қожды түйіршіктеу қондырғысына қызмет көрсету кезінде Отты-сұйық қожды түйіршіктеуді орындау;
2. Қождан кеуектас, термозит, құйма қиыршық тас, шлак жүн және өзге де өнімдер өндіруге арналған қондырғыларға қызмет көрсету;
3. Сығылған ауаны беруді жүзеге асыру;
4. Гидроэкрандық қондырғыны басқару;
5. Қызмет көрсетілетін жабдықтың жұмысындағы ақауларды анықтау және оларды жою.
5-разряд
Жылына 1 миллион тоннадан астам өнімділігі бар шөмішсіз домна маңындағы қожды түйіршіктеу қондырғысына қызмет көрсету кезінде.

Білімдері:

4, 5 - разряд
1. Қызмет көрсетілетін қондырғылардың құрылысы және оларды техникалық пайдалану ережелері;
2. Кеуектас, термозит және қожды қайта өңдеудің басқа да өнімдерінің химиялық қасиеттері;
3. Слесарлық іс;
4. Домна қожын түйіршіктеу учаскесіндегі еңбекті қорғау, өнеркәсіптік, экологиялық және өрт қауіпсіздігі талаптары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

ұсынылмайды

Жеке тұлғалық құзыреттерге қойылатын талаптар:

Дербестік және жауапкершілік
Командада жұмыс істей білу
Ұқыптылық
Қарым-қатынас жасау дағдыларының болуы
Типтік практикалық міндеттерді шешу қабілеті

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізбесі:

ГОСТ 34518-2019. Өнеркәсіптік пештер мен жылу агрегаттары. Жұмыстарды ұйымдастыру және орындау қағидалары, олардың орындалуын бақылау және жұмыс нәтижелеріне қойылатын талаптар.

СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланысы:

СБШ деңгейі

Кәсіптің атауы

3

Домна пешінің су құбыршысы

3

Домна пешінің көрікшісі

      10. "Шикіқұрам тасымалдаушы" кәсібінің карточкасы:

Топ коды:

8121-1

Кәсіп атауының коды:

8121-1-062

Кәсіптің атауы:

Шикіқұрам тасымалдаушы

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

2

СБШ бойынша біліктілік қосалқы деңгейі:

-

ЖЖБТБА/БА және өзге де үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

7-басылым. Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің 2020 жылғы 10 желтоқсандағы № 494 бұйрығымен бекітілген "Жұмыстар мен жұмысшы кәсіптерінің бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығы (7-басылым)", Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2020 жылғы 14 желтоқсанда № 21775 болып тіркелген.
Шикіқұрам тасымалдаушы (26-параграф).

Кәсіби білім беру деңгейі:

Білім беру деңгейі: негізгі орта білім

Мамандығы:
-

Біліктілігі:
-

Жұмыс өтіліне қойылатын талаптар:

талап етілмейді

Бейресми және информалды біліммен байланысы:

Жоқ

Кәсіптің басқа да мүмкін атаулары:

8121-1-020 – Шикіқұрам жүктеуші
8121-1-031 – Шикіқұрам беру машинисі

Қызметтің негізгі мақсаты:

Шикіқұрам материалдарын тасымалдау.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Шикіқұрам материалдарын вагоншаларға салу жұмыстарын жүргізу

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Шикіқұрам материалдарын вагоншасына салу жұмыстарын жүргізу

Дағды 1:
Жұмысты ұйымдастыру

Қабілеттері:

3-разряд
1. Пештерді салу кестесіне сәйкес шикіқұрам материалдарын вагоншаларға тиеуді, вагоншаларды таразыларға жеткізуді, оларды өлшеуді және тиелген вагоншаларды жартылай механикаландырылған домна пештеріне, ал бос вагоншаларды салу орнына жеткізуді орындау;
2. Шикіқұрам материалдары бар вагоншалар мен қауға шелектерге торға орналастыруды және бос вагоншаларды тордан шығарып әкетуді орындау;
3. Берілетін шикіқұрамның сапасын тексеру;
4. Тордың, бимсті жолдардың және бағыттағыш тілмелердің жарамды күйін бақылау.

Білімі:

3-разряд
1. Домна пешіне тиелетін шикіқұрам материалдарының түрлері мен физикалық қасиеттері;
2. Жартылай механикаландырылған пештерге шикіқұрам материалдарын салу және беру реттілігі;
3. Қауіпсіздік техникасы ережелері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

талап етілмейді

Жеке тұлғалық құзыреттерге қойылатын талаптар:

Дербестік және жауапкершілік
Командада жұмыс істей білу
Ұқыптылық
Қарым-қатынас жасау дағдылары
Типтік практикалық міндеттерді шешу қабілеті

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізбесі:

ГОСТ 34518-2019. Өнеркәсіптік пештер мен жылу агрегаттары. Жұмыстарды ұйымдастыру және орындау қағидалары, олардың орындалуын бақылау және жұмыс нәтижелеріне қойылатын талаптар.

СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланысы:

СБШ деңгейі:

Кәсіптердің атаулары:

3

Домна пешінің кеншісі

3

Домна пешінің су құбыршысы

3

Домна пешінің газшысы

3

Домна пешінің көрікшісі

      11. "Домна пештерінің бункершісі" кәсібінің карточкасы:

Топ коды:

8121-9

Кәсіп атауының коды:

8121-9-001

Кәсіптердің атаулары:

Домна пештерінің бункершісі

СБШ бойынша біліктілік деңгейі

2

СБШ бойынша біліктілік қосалқы деңгейі:

-

ЖЖКБТА, БС және өзге де үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

7-басылым. Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің 2020 жылғы 10 желтоқсандағы № 494 бұйрығымен бекітілген "Жұмыстар мен жұмысшы кәсіптерінің бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығы (7-басылым)", Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2020 жылғы 14 желтоқсанда № 21775 болып тіркелген.
Домна пештерінің бункершісі (6-параграф).

Кәсіби білім беру деңгейі:

Білім беру деңгейі:
негізгі орта білім

Мамандығы:
-

Біліктілігі:
-

Жұмыс өтіліне қойылатын талаптар:

талап етілмейді

Бейресми және информалды біліммен байланысы:

Жоқ

Кәсіптің басқа да мүмкін атаулары:

8181-5-006 - Пештерді тиеуші
8187-1-001 - Пештерді тиеу-түсіруші

Қызметтің негізгі мақсаты:

Домна пештерінің бункерлері мен бункер асты аймақтарына қызмет көрсету

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Домна пештерінің бункер асты үй-жайларын (аймақтарын) қызмет көрсету бойынша жұмыстарды орындау

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Домна пештерінің бункер асты үй-жайларын (аймақтарын) қызмет көрсету бойынша жұмыстарды орындау

Дағды 1:
Домна пештерінің бункерлері мен бункер асты үй-жайларын (аймақтарын) қызмет көрсету.

Қабілеттері:

2-разряд
1. Көлемі 930 текше метрден аз домна пештерінің бункерлері мен бункер асты үй-жайларын қызмет көрсету;
2. Бункер торларында кен мен флюстің ірі кесектерін ұсату, сондай-ақ өлшемі сәйкес келмейтін скрапты және шатасқан жоңқаны сұрыптау;
3. Бункерлердегі шикіқұрам материалдарын көсеу жұмыстарын орындау;
4. Бункер қабырғаларынан кеннің жабысып қалған қатпаларын қағып түсіру және оларды жабысқан кокс ұнтағынан тазалау;
5. Бункер асты үй-жайларында, вагон-таразы жолдарында және эстакадалық бункерлерде төгілген материалдарды жинау жұмыстарын орындау;
6. Кіші скиптің көмегімен скиптік қондырғыларды тазалау және бункерлерден кокс ұнтағын тиеп шығару жұмыстарына қатысу;
7. Бункер қақпақтарының, гризли торларының жұмысын және кокс іріктеу сапасын бақылау;
8. Қызмет көрсетілетін жабдықты жөндеу жұмыстарына қатысу.
3 - разряд
Көлемі 930 текше метр және одан жоғары домна пештерінің бункерлері мен бункер асты үй-жайларын қызмет көрсету кезінде.

Білімі:

2, 3 - разряд.
1. Гризли торларының, бункерлердің, қақпақтардың, қоректендіргіштердің және тасымалдауыштардың, өздігінен түсірілетін вагондардың механизмдерінің, сондай-ақ скип шұңқырларынан суды сорып шығаруға арналған сорғылардың құрылысы мен жұмыс істеу қағидаты;
2. Домна балқытуда қолданылатын шикіқұрам материалдарының түрлері, қасиеттері мен тағайындалуы, сондай-ақ олардың домна пештерінің бункерлерінде орналасуы;
3. Қауіпсіздік техникасы ережелері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

талап етілмейді

Жеке тұлғалық құзыреттерге қойылатын талаптар:

Дербестік және жауапкершілік
Командада жұмыс істей білу
Ұқыптылық
Қарым-қатынас жасау дағдыларының болуы
Типтік практикалық міндеттерді шешу қабілеті

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізбесі:

ГОСТ 34518-2019. Өнеркәсіптік пештер мен жылу агрегаттары. Жұмыстарды ұйымдастыру және орындау қағидалары, олардың орындалуын бақылау және жұмыс нәтижелеріне қойылатын талаптар.

СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланысы:

СБШ деңгейі:

Кәсіптердің атаулары:

3

Домна пешінің кеншісі

3

Домна пешінің су құбыршысы

3

Домна пешінің газшысы

3

Домна пешінің көрікшісі

      12. "Вагон-таразы машинисі" кәсібінің карточкасы:

Топ коды:

8121-1

Кәсіп атауының коды:

8121-1-024

Кәсіптердің атаулары:

Вагон-таразы машинисі

СБШ бойынша біліктілік деңгей

2

СБШ бойынша біліктілік қосалқы деңгейі:

-

ЖЖКБТА, БС және өзге де үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

7-басылым. Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің 2020 жылғы 10 желтоқсандағы № 494 бұйрығымен бекітілген "Жұмыстар мен жұмысшы кәсіптерінің бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығы (7-басылым)", Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2020 жылғы 14 желтоқсанда № 21775 болып тіркелген.
Вагон-таразы машинисі (Параграф 2-3)

Кәсіби білім беру деңгейі:

Білім беру деңгейі:
негізгі орта білім

Мамандығы:
-

Біліктілігі:
-

Жұмыс өтіліне қойылатын талаптар:

2-разряд үшін – талап етілмейді; 3-разряд үшін – шойын өндіруде кемінде 6 ай;4-разряд үшін – шойын өндіруде кемінде 12 ай; 5-разряд үшін – шойын өндіруде кемінде 18 ай; 6-разряд үшін – шойын өндіруде кемінде 24 ай.

Бейресми және информалды біліммен байланысы:

Жоқ

Кәсіптің басқа да мүмкін атаулары:

4321-0-001 - Таразышы
8186-0-005 - Отын қабылдаушы-таразышы

Қызметтің негізгі мақсаты:

Домна пешіне арналған шикіқұрам материалдарын дәл өлшеп-таразылауын, оларды уақтылы беруді және тиеуді қамтамасыз ету.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Домна пешін шикіқұрам материалдарымен қамтамасыз ету

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Домна пешін шикіқұрам материалдарымен қамтамасыз ету.

Дағды 1:
Жоғары біліктілігі бар машинистің басшылығымен вагон-таразыларды басқару.

Қабілеттері:

2- разряд
1. Домна пештерін (көлемі 930 текше метрден кем) қызмет көрсету кезінде жоғары білікті машинистің басшылығымен вагон-таразыларда шихта материалдарын беру және оларды скипке түсіру жұмыстарын орындау;
2. Вагон-таразылар мен гризлидің барлық механизмдерін тазалау, үрлеу және майлау жұмыстарын орындау;
3. Скиптегі материалдарды ылғалдандыру механизмдерін басқару;
4. Кокс ұнтағы скиптерінің жұмысын бақылау;
5. Вагон-таразыларды және вагон-таразылар жолдарында төгілген материалдарды жинау жұмыстарын жүргізу;
6. Вагон-таразылар мен гризлиді жөндеу жұмыстарына қатысу.
3- разряд
Көлемі 930 текше метр және одан жоғары домна пештерін қызмет көрсету кезінде жоғары білікті машинистің басшылығымен.

Білімі:

2, 3- разряд
1. Вагон-таразылар жабдығының және барлық салу механизмдерінің жұмыс істеу принципі;
2. Шикуқұрам материалдарының физикалық және химиялық қасиеттері;
3. Майлау материалдарының сапасына қойылатын талаптар;
4. Слесарлық істің негіздері;
5. Техника қауіпсіздігі ережелері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

талап етілмейді

2-дағды:
Вагон-таразыларды дербес басқару.

Қабілеттері:

4-разряд
1. Көлемі 500 текше метрден кем домна пештерін қызмет көрсету кезінде вагон-таразыларда шихта материалдарын жинақтау және өлшеу жұмыстарын орындау;
2. Көлемі 500 текше метрге дейінгі домна пештерін қызмет көрсету кезінде шихта материалдарын скипке беру және түсіру жұмыстарын орындау;
3. Материалдарды өлшеудің дәлдігін, вагон-таразылардан материалдардың толық түсірілуін және пештердің толық жүктелуін қамтамасыз ету;
4. Коксты іріктеу сапасын, сондай-ақ кокс ұнтағын елеуге арналған көтергіш пен грохоттардың жұмысын бақылау;
5. Қызмет көрсетілетін жабдықтың жұмысындағы ақауларды анықтау және жою;
6. Вагон-таразылар мен гризли торларын профилактикалық тексеруді және ағымдағы жөндеуді орындау.
5-разряд
Көлемі 500 текше метрден бастап, 930 текше метрге дейінгі домна пештеріне қызмет көрсету кезінде.
6-разряд
Көлемі 930 текше метр және одан жоғары домна пештеріне қызмет көрсету кезінде.

Білімі:

4, 5, 6 -разряд
1. Шойын балқыту технологиялық процесінің негіздері;
2. Қызмет көрсетілетін жабдықтың құрылысы, жұмыс істеу қағидаты және оны техникалық пайдалану ережелері;
3. Материалдардың құрамы және оларды скипке беру тәртібі;
4. Салу механизмдерін автоматтандыру және бұғаттау (блокировка) сұлбалары мен қағидаттары;
5. Слесарлық іс;
6. Қауіпсіздік техникасы ережелері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

талап етілмейді

Жеке тұлғалық құзыреттерге қойылатын талаптар:

Дербестік және жауапкершілік
Командада жұмыс істей білу
Ұқыптылық
Қарым-қатынас жасау дағдыларының болуы
Типтік практикалық міндеттерді шешу қабілеті

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізбесі:

ГОСТ 34518-2019. Өнеркәсіптік пештер мен жылу агрегаттары. Жұмыстарды ұйымдастыру және орындау қағидалары, олардың орындалуын бақылау және жұмыс нәтижелеріне қойылатын талаптар.

СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланысы:

СБШ деңгейі:

Кәсіптердің атаулары:

3

Домна пешінің кеншісі

3

Домна пешінің көрікшісі

      13. "Домна пешінің газшысы" кәсібінің карточкасы:

Топ коды:

8121-1

Кәсіп атауының коды:

8121-1-011

Кәсіптердің атаулары:

Домна пешінің газшысы

СБШ бойынша біліктілік деңгей

2

СБШ бойынша біліктілік қосалқы деңгейі:

-

ЖЖКБТА, БС және өзге де үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

7-басылым. Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің 2020 жылғы 10 желтоқсандағы № 494 бұйрығымен бекітілген "Жұмыстар мен жұмысшы кәсіптерінің бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығы (7-басылым)", Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2020 жылғы 14 желтоқсанда № 21775 болып тіркелген.
Домна пешінің газшысы (Параграф 7)

Кәсіби білім беру деңгейі:

Білім беру деңгейі:
негізгі орта білім

Мамандығы:
-

Біліктілігі:
-

Жұмыс өтіліне қойылатын талаптар:

3-разряд үшін – талап етілмейді; 4-разряд үшін – шойын өндіруде кемінде 6 ай.

Бейресми және информалды біліммен байланысы:

Жоқ

Кәсіптің басқа да мүмкін атаулары:

8121-1-012 - Шахталық пештің газшысы
8121-9-006 - Кокс пештерінің газшысы 8121-9-005 - Газшы

Қызметтің негізгі мақсаты:

Домна пешіндегі газ процестерін басқару және бақылау.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Домна пешінің газ шаруашылығын пайдалану;
2. Домна пешінің газ шаруашылығына қызмет көрсету.

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Домна пешінің газ шаруашылығын пайдалану.

Дағды 1:
Домна пешінің газ жүйесін басқару.

Қабілеттері:

3-разряд
1. Жоғары біліктілігі бар газшының басшылығымен көлемі 1700 текше метрден аз домна пештерінің ауа қыздырғыш аппараттарын ауа режимінен газға және газ режимінен ауаға ауыстыру бойынша жұмыстарды орындау;
2. Атмосфералық клапандарды ашу және жабу;
3. Бақылау сүңгісін көтеру және түсіру.
4 -разряд
Көлемі 1700 текше метрден бастап, 2000 текше метрден аз домна пештерінің ауа қыздырғыш аппараттарын ауа режимінен газға және газ режимінен ауаға ауыстыру бойынша жұмыстарды жоғары біліктілігі бар газшының басшылығымен орындау кезінде.

Білімі:

3, 4- разряд
1. Шойын балқыту технологиялық процесінің негіздері;
2. Шойын мен қождың физикалық және химиялық қасиеттері;
3. Қауіпсіздік техникасы бойынша білімдер.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

талап етілмейді

Еңбек функциясы2:
Домна пешінің газ шаруашылығына қызмет көрсету

Дағды 1:
Домна пешінің газ жүйесін қызмет көрсету және жұмысқа дайындау

Қабілеттері:

3, 4 -разряд
1. Домна пешін тоқтатуға және іске қосуға қатысу;
2. Жабдықтың үйкеліс тораптарын майлау жұмыстарын орындау;
3. Қызмет көрсетілетін жабдықты жөндеу жұмыстарына қатысу.

Білімі:

3, 4- разряд
1. Домна пешінің, ауа қыздырғыштардың және цехтың газ шаруашылығының жұмыс істеу қағидаты, сондай-ақ пештерде орнатылған бақылау-өлшеу аспаптары мен автоматика жүйелері;
2. Слесарлық іс;
3. Қауіпсіздік техникасы бойынша білімдер.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

талап етілмейді

Жеке тұлғалық құзыреттерге қойылатын талаптар:

Дербестік және жауапкершілік
Командада жұмыс істей білу
Ұқыптылық
Қарым-қатынас жасау дағдыларының болуы
Типтік практикалық міндеттерді шешу қабілеті

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізбесі:

ГОСТ 34518-2019. Өнеркәсіптік пештер мен жылу агрегаттары. Жұмыстарды ұйымдастыру және орындау қағидалары, олардың орындалуын бақылау және жұмыс нәтижелеріне қойылатын талаптар.

СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланысы:

СБШ деңгейі:

Кәсіптердің атаулары:

3

Домна пешінің кеншісі

3

Домна пешінің су құбыршысы

3

Домна пешінің көрікшісі

3

Домна пешінің газшысы

      14. "Домна пешінің көрікшісі (үшінші)" кәсібінің карточкасы:

Топ коды:

8121-1

Кәсіп атауының коды:

8121-1-014

Кәсіптердің атаулары:

Домна пешінің көрікшісі (үшінші)

СБШ бойынша біліктілік деңгей

3

СБШ бойынша біліктілік қосалқы деңгейі:

-

ЖЖКБТА, БС және өзге де үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

7-басылым. Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің 2020 жылғы 10 желтоқсандағы № 494 бұйрығымен бекітілген "Жұмыстар мен жұмысшы кәсіптерінің бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығы (7-басылым)", Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2020 жылғы 14 желтоқсанда № 21775 болып тіркелген.
Домна пешінің көрікшісі (Параграф 9-11)

Кәсіби білім беру деңгейі:

Білім беру деңгейі:
ТжКБ (жұмысшы кәсіптері)

Мамандығы:
Домна пешіне техникалық қызмет көрсету және жөндеу

Біліктілігі:
-

Білім беру деңгейі:
негізгі орта білім

Мамандығы:
-

Біліктілігі:
-

Жұмыс өтіліне қойылатын талаптар:

4-разряд үшін – талап етілмейді; 5-разряд үшін – шойын өндіруде кемінде 6 ай;6-разряд үшін – шойын өндіруде кемінде 12 ай.

Бейресми және информалды біліммен байланысы:

Жоқ

Кәсіптің басқа да мүмкін атаулары:

8121-1-019 - Домнашы
8121-1-017 - Шахталық пештің көрікшісі
8121-1-013 - Шойынды күкіртсіздендіру көрікшісі

Қызметтің негізгі мақсаты:

Домна пешінен шойын мен қожды шығару

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Домна пешінің көрігінен балқытылған сұйық шойын мен қождың шығарылуын қамтамасыз ету

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Домна пешінің көрігінен балқытылған сұйық шойын мен қождың шығарылуын қамтамасыз ету.

Дағды 1:
Домна пешінен шойын шығару жабдығын пайдалану және оған қызмет көрсету.

Қабілеттері:

4 -разряд
1. Домна пешінің бірінші көрікшісінің басшылығымен көлемі 930 текше метрден аз домна пештеріне қызмет көрсету кезінде шойын мен қожды шығару, құю науасын бұзу және кептіру, ауыспалы бөліктерді және пушканы толтыру, мойнақтарды және салқындатқыш құрылғыларды ауыстыру жұмыстарын орындау;
2. Шойын мен қожды шығаруға арналған шойын және қож науаларын, құю ұштарын, имекқұбырларды және айналма науаны дайындау, кесу қалақтарын дайындау және орнату;
3. Қож қабылдауға арналған шөміштерді дайындау, шойын тасымалдайтын шөміштерге кокс ұнтағын салу;
4. Шығару кезінде науалардағы шойын мен қож ағынын бақылау;
5. Шөміштердің толуын реттеу;
6. Кесу қалақтарын, шойын және қож науаларының айналмалы құю ұштарын, құю алаңының крандарын және басқа да көтеру механизмдерін көрік жұмыстары мен құю кезінде басқару;
7. Көрік жабдығын жөндеу жұмыстарына қатысу.
5- разряд
Домна пешінің көрікшісі (бірінші) басшылығымен көлемі 930 текше метрден бастап, 2000 текше метрден аз домна пештеріне қызмет көрсету кезінде шойын мен қожды шығару, құю науасын бұзу және кептіру, ауыспалы бөліктерді және пушканы толтыру, мойнақтарды және салқындатқыш аспаптарды ауыстыру жұмыстарын орындау.
6-разряд
Домна пешінің көрікшісі (бірінші) басшылығымен көлемі 2000 текше метр және одан жоғары домна пештеріне қызмет көрсету кезінде шойын мен қожды шығару, құю науасын бұзу және кептіру, ауыспалы бөліктерді және пушканы толтыру, мойнақтарды және салқындатқыш аспаптарды ауыстыру жұмыстарын орындау.

Білімі:

4, 5, 6- разряд
1. Шойын балқыту технологиялық процесінің негіздері;
2. Домна пешінің және көрік жабдығының құрылысы – зеңбірек, бұрғылау машинасы, қож тежеуіші және құю краны;
3. Шойын мен қождың химиялық және физикалық қасиеттері;
4. Науалар мен құю ұштарын толтыруға келіп түсетін толтырма материалдардың құрамы мен қасиеттері, сондай-ақ шойын және қож тесіктерін толтыру мен жөндеу кезінде қолданылатын отқа төзімді материалдар;
5. Отқа төзімді жұмыстарды жүргізу негіздері;
6. Қауіпсіздік техникасы ережелері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

талап етілмейді

Жеке тұлғалық құзыреттерге қойылатын талаптар:

Дербестік және жауапкершілік
Командада жұмыс істей білу
Ұқыптылық
Қарым-қатынас жасау дағдылары
Типтік практикалық міндеттерді шешу қабілеті

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізбесі:

ГОСТ 34518-2019. Өнеркәсіптік пештер мен жылу агрегаттары. Жұмыстарды ұйымдастыру және орындау қағидалары, олардың орындалуын бақылау және жұмыс нәтижелеріне қойылатын талаптар.

СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланысы:

СБШ деңгейі:

Кәсіптердің атаулары:

4

Техник-металлург

4

Құю ісі бойынша техник

2

Домна пешінің қожын түйіршіктеуші

2

Вагон-таразы машинисі

      15. "Домна пешінің кеншісі" кәсібінің карточкасы:

Топ коды:

8121-1

Кәсіп атауының коды:

8121-1-007

Кәсіптердің атаулары:

Домна пешінің кеншісі

СБШ бойынша біліктілік деңгей

3

СБШ бойынша біліктілік қосалқы деңгейі:

-

ЖЖКБТА, БС және өзге де үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

7-басылым. Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің 2020 жылғы 10 желтоқсандағы № 494 бұйрығымен бекітілген "Жұмыстар мен жұмысшы кәсіптерінің бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығы (7-басылым)", Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2020 жылғы 14 желтоқсанда № 21775 болып тіркелген.
Домна пешінің кеншісі (Параграф 13-15)

Кәсіби білім беру деңгейі:

Білім беру деңгейі:
ТжКБ (жұмысшы кәсіптері)

Мамандығы:
Домна пешіне техникалық қызмет көрсету және жөндеу

Біліктілігі:
-

Білім беру деңгейі:
негізгі орта білім

Мамандығы:
-

Біліктілігі:
-

Жұмыс өтіліне қойылатын талаптар:

3-разряд үшін – талап етілмейді; 4-разряд үшін – шойын өндіруде кемінде 6 ай; 5-разряд үшін – шойын өндіруде кемінде 12 ай.

Бейресми және информалды біліммен байланысы:

Жоқ

Кәсіптің басқа да мүмкін атаулары:

8121-1-019 - Домнашы
8121-1-020 - Шикікұрамды салушы

Қызметтің негізгі мақсаты:

Технологиялық процесті қамтамасыз ету үшін шикіқұрам материалдарын тиеу.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Домна пештерінің салғышында шикіқұрамды салу бойынша қосалқы жұмыстарды орындау;
2. Домна пештерінің салғышында шикіқұрамды тиеу;
3. Домна пештерінің салғышында агломерат пен окатыштарды тиеу.

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Домна пештерінің салғышында шикіқұрамды тиеу бойынша қосалқы жұмыстарды орындау

Дағды 1:
Салу кезінде қосалқы жұмыстарды орындау

Қабілеттері:

3 -разряд
1. Жоғары біліктілігі бар верховойдың басшылығымен механикаландырылмаған немесе жартылай механикаландырылған домна пештерінің салғышында шикіқұрамды тиеуді орындау;
2. Салғышта қауға шелектер мен вагоншаларды орнатуды және олардан шикіқұрам материалдарын пешке түсіруді орындау;
3. Бос қауға шелектер мен вагоншаларды кері шығару жұмыстарын орындау;
4. Салғыш алаңын тазалау жұмыстарын жүргізу; 5. Қызмет көрсетілетін механизмдерді жөндеу жұмыстарына қатысу.

Білімі:

3- разряд
1. Пешті тиеу механизмдерінің жұмыс істеу қағидаты;
2. Домна пешіне тиелетін шикіқұрам материалдарының физикалық қасиеттері;
3. Слесарлық іс;
4. Қауіпсіздік техникасы ережелері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

талап етілмейді

Еңбек функциясы 2:
Домна пештерінің салғышында шикіқұрамды тиеу

Дағды 1: Шикіқұрамды салу

Қабілеттері:

4-разряд
1. Механикаландырылмаған немесе жартылай механикаландырылған домна пештерінің салғышында шикіқұрамды тиеуді орындау;
2. Жоғары біліктілігі бар кеншінің басшылығымен домна пешіне агломерат пен окатыштарды тиеуді орындау;
3. Шикіқұрамды пешке тиеудің дұрыстығы мен реттілігін қамтамасыз ету;
4. Пештің толық тиелуін және пештің себу аппаратының жұмысын бақылау.

Білімі:

4-разряд
1. Домна пештерінде шойын балқыту технологиялық процесінің негіздері;
2. Пешті тиеу механизмдерінің құрылысы;
3. Материалдарды пешке тиеу тәртібі;
4. Қауіпсіздік техникасы ережелері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

талап етілмейді

Еңбек функциясы 3:
Домна пештерінің салғышында агломерат пен шекемтасты тиеу

Дағды 1:
Агломерат пен шекемтасты тиеу

Қабілеттері:

5 - разряд
1. Механикаландырылмаған немесе жартылай механикаландырылған домна пештерінің салғышында агломерат пен шекемтасты тиеуді орындау;
2. Агломерат пен шекемтасты домна пешіне тиеудің дұрыстығы мен реттілігін қамтамасыз ету.

Білімі:

5 - разряд
1. Домна пештерінде шойын балқыту технологиялық процесі;
2. Домна пешінің құрылысы;
3. Пешке тиелетін агломерат пен шекемтастың физикалық қасиеттері және химиялық құрамы;
4. Қауіпсіздік техникасы ережелері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

талап етілмейді

Жеке тұлғалық құзыреттерге қойылатын талаптар:

Дербестік және жауапкершілік
Командада жұмыс істей білу
Ұқыптылық
Қарым-қатынас жасау дағдыларының болуы
Типтік практикалық міндеттерді шешу қабілеті

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізбесі:

ГОСТ 34518-2019. Өнеркәсіптік пештер мен жылу агрегаттары. Жұмыстарды ұйымдастыру және орындау қағидалары, олардың орындалуын бақылау және жұмыс нәтижелеріне қойылатын талаптар.

СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланысы:

СБШ деңгейі:

Кәсіптердің атаулары:

4

Техник-металлург

4

Құю ісі бойынша техник

2

Домна пештерінің бункершісі

2

Вагон-таразы машинисі

2

Шикіқұрамды тасымалдаушы

      16. "Домна пешінің көрікшісі (бірінші)" кәсібінің карточкасы:

Топ коды:

8121-1

Кәсіп атауының коды:

8121-1-014

Кәсіптердің атаулары:

Домна пешінің көрікшісі (бірінші)

СБШ бойынша біліктілік деңгей

3

СБШ бойынша біліктілік қосалқы деңгейі:

-

ЖЖКБТА, БС және өзге де үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

7-басылым. Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің 2020 жылғы 10 желтоқсандағы № 494 бұйрығымен бекітілген "Жұмыстар мен жұмысшы кәсіптерінің бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығы (7-басылым)", Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2020 жылғы 14 желтоқсанда № 21775 болып тіркелген.
Домна пешінің көрікшісі (Параграф 9-11)

Кәсіби білім беру деңгейі:

Білім беру деңгейі:
ТжКБ (жұмысшы кәсіптері)

Мамандығы:
Домна пешіне техникалық қызмет көрсету және жөндеу

Біліктілігі:
-

Білім беру деңгейі:
негізгі орта білім

Мамандығы:
-

Біліктілігі:
-

Жұмыс өтіліне қойылатын талаптар:

6-разряд үшін – шойын өндіруде кемінде 12 ай; 7-разряд үшін – шойын өндіруде кемінде 18 ай; 8-разряд үшін – шойын өндіруде кемінде 24 ай.

Бейресми және информалды біліммен байланысы:

Жоқ

Кәсіптің басқа да мүмкін атаулары:

-

Қызметтің негізгі мақсаты:

Домна пешінен шойын мен қожды шығару

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Домна пешінің көрігінен балқытылған сұйық шойын мен қождың шығарылуын қамтамасыз ету

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Домна пешінің көрігінен балқытылған сұйық шойын мен қождың шығарылуын қамтамасыз ету

Дағды 1:
Домна пешінен шойын шығару жабдығын пайдалану және оған қызмет көрсету

Қабілеттері:

6-разряд
1. Шойын мен қожды шығару кестесіне сәйкес көлемі 930 текше метрден аз домна пештерінің көрігін қызмет көрсету жұмыстарын жүргізу;
2. Шойын тесігінің қаптамасын бөлшектеу және қайта тығындау, сондай-ақ шойын шығару үшін негізгі науаны дайындау;
3. Шойын мен қожды шығаруды орындау;
4. Зеңбірек ны тығындау массасымен зарядтау, салқындатқыш құрылғыларды, мойнақтарды және амбразураларды ауыстыру;
5. Шойын тесігін ашу және жабу кезінде бұрғылау машинасын және зеңбірек ны басқару;
6. Бақылау-өлшеу аспаптарының көрсеткіштері және өзге де деректер бойынша қождың құрамын, көрік бетінің қызуын, судың айналымын, мойнақтар мен салқындатқыш құрылғылардың жұмысын бақылау;
7. Қызмет көрсетілетін жабдықты жөндеу жұмыстарын орындау;
8. Көрікшілер бригадасына басшылық ету.
7-разряд
Көлемі 930 текше метрден бастап, 2000 текше метрден аз домна пештерінің көрігін қызмет көрсету кезінде.
8-Разряд
Көлемі 2000 текше метр және одан жоғары домна пештерінің көрігін қызмет көрсету кезінде.

Білімі:

6, 7, 8 - разряд
1. Домна процесінің теориялық негіздері;
2. Домна пеші жұмысының бұзылу белгілері;
3. Әртүрлі типтегі домна пештерінің конструкциялық ерекшеліктері;
4. Қауіпсіздік техникасы ережелері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

талап етілмейді

Жеке тұлғалық құзыреттерге қойылатын талаптар:

Дербестік және жауапкершілік
Командада жұмыс істей білу
Ұқыптылық
Қарым-қатынас жасау дағдылары
Типтік практикалық міндеттерді шешу қабілеті

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізбесі:

ГОСТ 34518-2019. Өнеркәсіптік пештер мен жылу агрегаттары. Жұмыстарды ұйымдастыру және орындау қағидалары, олардың орындалуын бақылау және жұмыс нәтижелеріне қойылатын талаптар.

СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланысы:

СБШ деңгейі:

Кәсіптердің атаулары:

4

Техник-металлург

4

Құю ісі бойынша техник

2

Домна пешінің қожын түйіршіктеуші

2

Вагон-таразы машинисі

      17. "Домна пешінің газшысы" кәсібінің карточкасы:

Топ коды:

8121-1

Кәсіп атауының коды:

8121-1-011

Кәсіптердің атаулары:

Домна пешінің газшысы

СБШ бойынша біліктілік деңгей

3

СБШ бойынша біліктілік қосалқы деңгейі:

-

ЖЖКБТА, БС және өзге де үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

7-басылым. Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің 2020 жылғы 10 желтоқсандағы № 494 бұйрығымен бекітілген "Жұмыстар мен жұмысшы кәсіптерінің бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығы (7-басылым)", Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2020 жылғы 14 желтоқсанда № 21775 болып тіркелген.
Домна пешінің газшысы (Параграф 7-8)

Кәсіби білім беру деңгейі:

Білім беру деңгейі:
ТжКБ (жұмысшы кәсіптері)

Мамандығы:
Домна пешіне техникалық қызмет көрсету және жөндеу

Біліктілігі:
-

Жұмыс өтіліне қойылатын талаптар:

5-разряд үшін – шойын өндіруде кемінде 12 ай; 6-разряд үшін – шойын өндіруде кемінде 18 ай; 7-разряд үшін – шойын өндіруде кемінде 24 ай; 8-разряд үшін – шойын өндіруде кемінде 30 ай.

Бейресми және информалды біліммен байланысы:

Жоқ

Кәсіптің басқа да мүмкін атаулары:

8121-1-012 - Шахталық пештің газшысы
8121-9-005 - Газшы

Қызметтің негізгі мақсаты:

Домна пешіндегі газ процестерін басқару және бақылау.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1.Домна пешінің газ шаруашылығын пайдалану;
2.Домна пешінің газ шаруашылығына қызмет көрсету.

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Домна пешінің газ шаруашылығын пайдалану

Дағды 1:
Домна пешінің газ жүйесін басқару

Қабілеттері:

5-разряд
1. Жоғары біліктілігі бар газшының басшылығымен көлемі 2000 текше метр және одан жоғары домна пештерінің ауа қыздырғыш аппараттарын ауа режимінен газға және газ режимінен ауаға ауыстыру жұмыстарын орындау;
2. Көлемі 300 текше метрден аз домна пештерінің ауа қыздырғыш аппараттарын қыздыру процесін жүргізу;
3. Газ дросселінің шығырын және атмосфералық шығару клапандарын басқару;
4. Бақылау-өлшеу аспаптарының көрсеткіштері бойынша дутьенің шығынын, қысымын және температурасын, отын қоспаларының берілуін, ылғалдандырылған дутье кезінде будың шығынын, салғыш газдың қысымы мен температурасын, пештің толық тиелуін және шикіқұрамның төмен түсу жылдамдығын, газ шығынын, пештен шаңның шығарылуын, көмірқышқыл газының мөлшерін бақылау және қадағалау;
5. Газ-ауа трактілерінің күйін, шаңұстағыштардан шаңның шығарылуын бақылау;
6. Ауа үрлегіштердің жұмыс режимін, газды тазалау сапасын, апаттық бұғаттаулардың, орталықтандыру және байланыс жүйелерінің жұмысын бақылау;
7. Аспаптардың көрсеткіштерін есепке алу және пеш жұмысына қатысты белгіленген құжаттаманы жүргізу;
8. Төмен біліктіліктегі газшыларға басшылық ету.
6 -разряд
1. Көлемі 300 текше метрден бастап, 930 текше метрден аз домна пештерінің ауа қыздырғыш аппараттарын қыздыру процесін жүргізу;
2. Кез келген көлемдегі домна пештерінің ауа қыздырғыш аппараттарын ауа режимінен газға және газ режимінен ауаға ауыстыру жұмыстарын орындау;
3. Газ дросселінің шығырын және атмосфералық шығару клапандарын басқару;
4. Бақылау-өлшеу аспаптарының көрсеткіштері бойынша дутьенің шығынын, қысымын және температурасын, отын қоспаларының берілуін, ылғалдандырылған дутье кезінде будың шығынын, салғыш газының қысымы мен температурасын, пештің толық тиелуін және шикіқұрамның төмен түсу жылдамдығын, газ шығынын, пештен шаңның шығарылуын, көмірқышқыл газының мөлшерін бақылау және қадағалау;
5. Газ-ауа трактілерінің жай-күйін, шаңұстағыштардан шаңның шығарылуын бақылау;
6. Ауа үрлегіштердің жұмыс режимін, газды тазалау сапасын, апаттық бұғаттаулардың, орталықтандыру және байланыс жүйелерінің жұмысын бақылау;
7. Аспаптардың көрсеткіштерін есепке алу және пеш жұмысына қатысты белгіленген құжаттаманы жүргізу;
8. Төмен біліктіліктегі газшыларға басшылық ету.
7-разряд
Көлемі 930 текше метрден бастап, 2000 текше метрден аз домна пештерінің ауа қыздырғыш аппараттарын қыздыру процесін жүргізу кезінде.
8-разряд
Көлемі 2000 текше метр және одан жоғары домна пештерінің ауа қыздырғыш аппараттарын қыздыру процесін жүргізу кезінде.

Білімі:

5, 6, 7, 8 - разряд
1. Домна процесінің жылутехникалық негіздері;
2. Домна балқытуға келіп түсетін шикі материалдар мен отынның физикалық және химиялық қасиеттері;
3. Отынның химиялық құрамы мен механикалық қасиеттерінің домна пешінің жұмыс барысына әсері;
4. Скрубберлердің және жылжымалы дроссельдердің жұмыс режимдері;
5. Пешті үрлеу және тоқтату әдістері мен тәсілдері;
6. Қауіпсіздік техникасы ережелері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

талап етілмейді

Еңбек функциясы2:
Домна пешінің газ шаруашылығына қызмет көрсету

Дағды 1:
Домна пешінің газ жүйесіне қызмет көрсету және оны жұмысқа дайындау

Қабілеттері:

5, 6, 7, 8 - разряд
1. Жабдықтың үйкеліс тораптарын майлау жұмыстарын орындау;
2. Қызмет көрсетілетін жабдықты жөндеу жұмыстарына қатысу;
3. Домна пешін тоқтату және іске қосу, жөндеу және тоқтату кезінде газ желісінен газды қосу және ажырату жұмыстарын орындау;
4. Қызмет көрсетілетін жабдықтың жұмысындағы ақауларды анықтау және жою;
5. Қызмет көрсетілетін жабдықты жөндеу жұмыстарын орындау.

Білімі:

5, 6, 7, 8- разряд
1. Домна пешінің, ауа қыздырғыштардың және цехтың газ шаруашылығының жұмыс істеу қағидаты, сондай-ақ пештерде орнатылған бақылау-өлшеу аспаптары мен автоматика жүйелері;
2. Слесарлық іс;
3. Қызмет көрсетілетін жабдықтың құрылысы және оны техникалық пайдалану ережелері;
4. Кен жүктемесін, берілімнен алынатын шойын шығымын, бір тонна шойынға жұмсалатын кокс шығынын, қождың негізділігін, домна пешіне үрленетін ауаның мөлшерін есептеу;
5. Пеш жұмысының бұзылу себептері және оларды болдырмау мен жою тәсілдері;
6. Газ құбырлары мен бу құбырларының жүйелері;
7. Қауіпсіздік техникасы ережелері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

талап етілмейді

Жеке тұлғалық құзыреттерге қойылатын талаптар:

Дербестік және жауапкершілік
Командада жұмыс істей білу
Ұқыптылық
Қарым-қатынас жасау дағдыларының болуы
Типтік практикалық міндеттерді шешу қабілеті

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізбесі:

ГОСТ 34518-2019. Өнеркәсіптік пештер мен жылу агрегаттары. Жұмыстарды ұйымдастыру және орындау қағидалары, олардың орындалуын бақылау және жұмыс нәтижелеріне қойылатын талаптар.

СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланысы:

СБШ деңгейі:

Кәсіптердің атаулары:

4

Техник-металлург

4

Құю ісі бойынша техник

2

Домна пештерінің бункершісі

2

Вагон-таразы машинисі

2

Шикіқұрамды тасымалдаушы

2

Домна пешінің газшысы

      18. "Домна пешінің көрікшісі (екінші)" кәсібінің карточкасы:

Топ коды:

8121-1

Кәсіп атауының коды:

8121-1-014

Кәсіптердің атаулары:

Домна пешінің көрікшісі (екінші)

СБШ бойынша біліктілік деңгей

3

СБШ бойынша біліктілік қосалқы деңгейі:

-

ЖЖКБТА, БС және өзге де үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

7-басылым. Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің 2020 жылғы 10 желтоқсандағы № 494 бұйрығымен бекітілген "Жұмыстар мен жұмысшы кәсіптерінің бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығы (7-басылым)", Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2020 жылғы 14 желтоқсанда № 21775 болып тіркелген.
Домна пешінің көрікшісі (Параграф 9-11)

Кәсіби білім беру деңгейі:

Білім беру деңгейі:
ТжКБ (жұмысшы кәсіптері)

Мамандығы:
Домна пешіне техникалық қызмет көрсету және жөндеу

Біліктілігі:
-

Білім беру деңгейі:
негізгі орта білім

Мамандығы:
-

Біліктілігі:
-

Жұмыс өтіліне қойылатын талаптар:

5-разряд үшін – шойын өндіруде кемінде 6 ай; 6-разряд үшін – шойын өндіруде кемінде 12 ай; 7-разряд үшін – шойын өндіруде кемінде 18 ай.

Бейресми және информалды біліммен байланысы:

Жоқ

Кәсіптің басқа да мүмкін атаулары:

-

Қызметтің негізгі мақсаты:

Домна пешінен шойын мен қожды шығару

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Домна пешінің көрігінен балқытылған сұйық шойын мен қождың шығарылуын қамтамасыз ету

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Домна пешінің көрігінен балқытылған сұйық шойын мен қожды шығарылуын қамтамасыз ету

Дағды 1:
Домна пешінен шойын шығару жабдығын пайдалану және оған қызмет көрсету

Қабілеттері:

5 - разряд
1. Домна пешінің бірінші көрікшісінің басшылығымен көлемі 930 текше метрден аз домна пештеріне қызмет көрсету кезінде қож аспаптарын дайындау және ауыстыруды, шойын шығырын ашуды, шойынды шығаруды, шойынға арналған негізгі науаны дайындау және толтыруды, сондай-ақ мойнақтар мен амбразураларды дайындау жұмыстарын орындау;
2. Қож шығырының қаптамасын бөлшектеу және қайта жинау, науаны тығындау және қож науаларын толтыру жұмыстарын орындау;
3. Қожды шығару кезінде қож тежеуіштерін басқару;
4. Қождан сынама алу;
5. Шығарылатын қождың қызу дәрежесін және құрамын анықтау;
6. Қож мойнағының жай-күйін және қож тасымалдайтын шөміштердің толуын бақылау.
6-разряд
Көлемі 930 текше метрден бастап, 2000 текше метрден аз домна пештеріне қызмет көрсету кезінде домна пешінің бірінші көрікшісінің басшылығымен қож аспаптарын дайындау және ауыстыру, шойын шығырын ашу, шойынды шығару, шойынға арналған негізгі науаны дайындау және толтыру, сондай-ақ мойнақтар мен амбразураларды дайындау және ауыстыру жұмыстарын орындау.
7-разряд
Көлемі 2000 текше метр және одан жоғары домна пештеріне қызмет көрсету кезінде домна пешінің бірінші көрікшісінің басшылығымен қож аспаптарын дайындау және ауыстыру, шойын шығырын ашу, шойынды шығару, шойынға арналған негізгі науаны дайындау және толтыру, сондай-ақ мойнақтар мен амбразураларды дайындау және ауыстыру жұмыстарын орындау.

Білімі:

5, 6, 7- разряд
1. Домна пешінде шойын балқыту технологиялық процесі;
2. Қызмет көрсетілетін жабдықтың құрылысы;
3. Домна балқытуға келіп түсетін шикізат пен отынның химиялық және физикалық қасиеттері;
4. Слесарлық іс;
5. Қауіпсіздік техникасы ережелері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

талап етілмейді

Жеке тұлғалық құзыреттерге қойылатын талаптар:

Дербестік және жауапкершілік
Командада жұмыс істей білу
Ұқыптылық
Қарым-қатынас жасау дағдылары
Типтік практикалық міндеттерді шешу қабілеті

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізбесі:

ГОСТ 34518-2019. Өнеркәсіптік пештер мен жылу агрегаттары. Жұмыстарды ұйымдастыру және орындау қағидалары, олардың орындалуын бақылау және жұмыс нәтижелеріне қойылатын талаптар.

СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланысы:

СБШ деңгейі:

Кәсіптердің атаулары:

4

Техник-металлург

4

Құю ісі бойынша техник

2

Домна пешінің қожын түйіршіктеуші

2

Вагон-таразы машинисі

      19. "Домна пешінің су құбыршысы" кәсібінің карточкасы:

Топ коды:

8121-1

Кәсіп атауының коды:

8121-1-008

Кәсіптердің атаулары:

Домна пешінің су құбыршысы

СБШ бойынша біліктілік деңгей

3

СБШ бойынша біліктілік қосалқы деңгейі:

-

ЖЖКБТА, БС және өзге де үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

7-басылым. Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің 2020 жылғы 10 желтоқсандағы № 494 бұйрығымен бекітілген "Жұмыстар мен жұмысшы кәсіптерінің бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығы (7-басылым)", Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2020 жылғы 14 желтоқсанда № 21775 болып тіркелген.
Домна пешінің су құбыршысы (Параграф 12)

Кәсіби білім беру деңгейі:

Білім беру деңгейі:
ТжКБ (жұмысшы кәсіптері)

Мамандығы:
Домна пешіне техникалық қызмет көрсету және жөндеу

Біліктілігі:
-

Білім беру деңгейі:
негізгі орта білім

Мамандығы:
-

Біліктілігі:
-

Жұмыс өтіліне қойылатын талаптар:

3-разряд үшін – талап етілмейді; 4-разряд үшін – шойын өндіруде кемінде 6 ай; 5-разряд үшін – шойын өндіруде кемінде 12 ай; 6-разряд үшін – шойын өндіруде кемінде 24 ай.

Бейресми және информалды біліммен байланысы:

Жоқ

Кәсіптің басқа да мүмкін атаулары:

8121-1-009 - Шахталық пештің су құбыршысыпечи
7126-9-001 – Су құбыршысы

Қызметтің негізгі мақсаты:

Домна пешінің отқа төзімді қаптамасын, қорғаныш бронясын және жабдығын жоғары температураның әсерінен сақтау.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Көлемі 300 текше метрден кем домна пештерінің салқындату құрылғыларының, су құбыры магистральдарының, сондай-ақ ыстық және суық үрлеу аспаптарының жарамды күйін қамтамасыз ету;
2. Көлемі 300 текше метрден бастап, бірақ 930 текше метрден кем домна пештерінің салқындату құрылғыларының, су құбыры магистральдарының, сондай-ақ ыстық және суық үрлеу аспаптарының жарамды күйін қамтамасыз ету;
3. Көлемі 930 текше метрден бастап, бірақ 2000 текше метрден кем домна пештерінің салқындату құрылғыларының, су құбыры магистральдарының, сондай-ақ ыстық және суық үрлеу аспаптарының жарамды күйін қамтамасыз ету;
4. Көлемі 2000 текше метр және одан жоғары домна пештерінің салқындату құрылғыларының, су құбыры магистральдарының, сондай-ақ ыстық және суық үрлеу аспаптарының жарамды күйін қамтамасыз ету.

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Көлемі 300 текше метрден кем домна пештерінің салқындату құрылғыларының, су құбыры магистральдарының, сондай-ақ ыстық және суық үрлеу аспаптарының жарамды күйін қамтамасыз ету

Дағды 1:
Аспаптар мен құрылғылардың жұмысын пайдалану және реттеу

Қабілеттері:

3 - разряд
1. Табиғи газ құбыржолдарын ажырату және қосу жұмыстарын орындау;
2. Арнайы маркалы шойынды балқыту кезінде бүріккіштер мен жанарғылардың жұмысын, шамдардың температурасын, шамдарға және скипке берілетін судың мөлшерін реттеу жұмыстарын орындау;
3. Барлық салқындату құрылғыларындағы, мойнақтардағыжәне қож ағызу шығырының аспаптарындағы судың температурасын және айналымын, домна пеші қаптамасының қызуын, оның жіктерінің тұтастығын, пештің үрлеу аппаратурасының жай-күйін, домна пештеріндегі және бункер асты үй-жайларындағы бу және су жылыту аспаптарын, шикіқұрамды суару құрылғыларының жай-күйі мен жұмысын, сондай-ақ скип шұңқырындағы сорғылардың жұмысын бақылау;
4. Кіретін және шығатын судың температурасын өлшеу.

Білімі:

3 - разряд
1. Домна пешінің құрылысы мен жұмыс істеу принципін, оның салқындату жүйесін, мойнақтарын және амбразураларын, су құбыры шаруашылығына арналған бақылау-өлшеу аспаптарын білу;
2. Көлемі 300 текше метрден кем домна пешінің су, бу, ауа және газ құбыржолдарының сызбасын білу;
3. Қауіпсіздік техникасы жөніндегі ережелерді білу.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

талап етілмейді

Дағды 2:
Аспаптар мен құрылғыларды жөндеу және ауыстыру

Қабілеттері:

3 - разряд
1. Көлемі 300 текше метрден кем домна пешінде қолданылатын тоңазытқыштарды, су құбыры магистральдерінің сүзгілерін, дроссельдік топты, мойнақтарды ң бақылау терезелерін, мойнақ иіндердің қақпақтарындағы ысырмаларды, сондай-ақ мазут пен табиғи газды домна пешіне беру үшін арналған бүріккіштермен жанарғыларды тазалау жұмыстарын орындау;
2. Су құбыры магистральдерінің тоңазытқыштары мен сүзгілерін шаю жұмыстарын орындау;
3. Жанған (істен шыққан) салқындату құрылғыларын анықтау және оларды ауыстыруға арналған жаңаларын дайындау;
4. Мойнақтардың бақылау терезелерін, бүріккіштерді, жанарғыларды, жоғары қысымды сорғылардың сальниктік тығыздағыштарын ауыстыру және оларды нығыздау жұмыстарын орындау;
5. Мойнақтарды, амбразураларды және салқындату құрылғыларын ауыстыру жұмыстарына қатысу;
6. Су құбыры, бу және ауа магистральдеріне, сондай-ақ салқындату құрылғыларына ағымдағы жөндеу жұмыстарын жүргізу.

Білімі:

3- разряд
1. Салқындату құрылғыларының істен шығу себептері;
2. Слесарлық іс;
3. Қауіпсіздік техникасы жөніндегі ережелер.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

талап етілмейді

Еңбек функциясы 2:
Көлемі 300 текше метрден бастап, бірақ 930 текше метрден кем домна пештерінің салқындату құрылғыларының, су құбыры магистральдарының, сондай-ақ ыстық және суық үрлеу аспаптарының жарамды күйін қамтамасыз ету

Дағды 1:
Аспаптар мен құрылғыларды пайдалану және олардың жұмысын реттеу

Қабілеттері:

4- разряд
1. Табиғи газ құбыржолдарын ажырату және қосу жұмыстарын орындау;
2. Арнайы маркалы шойынды балқыту кезінде бүріккіштермен жанарғылардың жұмысын, шамдардың температурасын, шамдарға және скипке берілетін судың мөлшерін реттеу жұмыстарын орындау;
3. Барлық салқындату құрылғыларындағы, мойнақтардағы және қож ағызу шығырының аспаптарындағы судың температурасын және айналымын, домна пеші қаптамасының қызуын, оның жіктерінің тұтастығын, пештің үрлеу аппаратурасының жай-күйін, домна пештеріндегі және бункер асты үй-жайларындағы бу және су жылыту аспаптарының жай-күйін, шткіқұрамды суару құрылғыларының жағдайы мен жұмысын, сондай-ақ скип шұңқырындағы сорғылардың жұмысын бақылау;
4. Кіретін және шығатын судың температурасын өлшеу.

Білімі:

4 - разряд
1. Домна пешінің құрылғысын және жұмыс істеу принципін, оның салқындату жүйесін, мойнақтары мен амбразураларын, су құбыры шаруашылығына арналған бақылау-өлшеу аспаптарын білу;
2. Көлемі 300 текше метрден бастап, бірақ 930 текше метрден кем домна пешінің су, бу, ауа және газ құбыржолдарының сызбасын білу;
3. Қауіпсіздік техникасы жөніндегі ережелерді білу.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

талап етілмейді

Дағды 2:
Аспаптар мен құрылғыларды жөндеу және ауыстыру

Қабілеттері:

4- разряд
1. Көлемі 300 текше метрден бастап, бірақ 930 текше метрден кем домна пешінде мазут пен табиғи газды беру үшін арналған тоңазытқыштарды, су құбыры магистральдерінің сүзгілерін, дроссельдік топты, мойнақтарды ң бақылау терезелерін, мойнақ иіндердің қақпақтарындағы ысырмаларды, сондай-ақ бүріккіштермен жанарғыларды тазалау жұмыстарын орындау;
2. Су құбыры магистральдерінің тоңазытқыштары мен сүзгілерін шаю жұмыстарын орындау;
3. Жанған салқындату құрылғыларын анықтау және оларды ауыстыру үшін жаңаларын дайындау;
4. Мойнақтардың бақылау терезелерін, бүріккіштерді, жанарғыларды, жоғары қысымды сорғылардың сальниктік тығыздағыштарын ауыстыру және оларды нығыздау жұмыстарын орындау;
5. Мойнақтарды, амбразураларды және салқындату құрылғыларын ауыстыру жұмыстарына қатысу;
6. Су құбыры, бу және ауа магистральдеріне, сондай-ақ салқындату құрылғыларына ағымдағы жөндеу жұмыстарын жүргізу.

Білімі:

4 - разряд
1. Салқындату құрылғыларының істен шығу себептері;
2. Слесарлық іс;
3. Қауіпсіздік техникасы жөніндегі ережелер.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

талап етілмейді

Еңбек функциясы 3:
Көлемі 930 текше метрден бастап, бірақ 2000 текше метрден кем домна пештерінің салқындату құрылғыларының, су құбыры магистральдарының, сондай-ақ ыстық және суық үрлеу аспаптарының жарамды күйін қамтамасыз ету

Дағды 1:
Аспаптар мен құрылғыларды жөндеу және ауыстыру

Қабілеттері:

5 - разряд
1. Көлемі 930 текше метрден бастап, бірақ 2000 текше метрден кем домна пешінде мазут пен табиғи газды беру үшін арналған тоңазытқыштарды, су құбыры магистральдерінің сүзгілерін, дроссельдік топты, мойнақтардың бақылау терезелерін, мойнақ иіндердің қақпақтарындағы ысырмаларды, сондай-ақ бүріккіштермен жанарғыларды тазалау жұмыстарын орындау;
2. Су құбыры магистральдерінің тоңазытқыштары мен сүзгілерін шаю жұмыстарын орындау;
3. Жанған салқындату құрылғыларын анықтау және оларды ауыстыру үшін жаңаларын дайындау;
4. Мойнақтардың бақылау терезелерін, бүріккіштерді, жанарғыларды, жоғары қысымды сорғылардың сальниктік тығыздағыштарын ауыстыру және оларды нығыздау жұмыстарын орындау;
5. Мойнақтарды, амбразураларды және салқындату құрылғыларын ауыстыру жұмыстарына қатысу;
6. С у құбыры, бу және ауа магистральдеріне, сондай-ақ салқындату құрылғыларына ағымдағы жөндеу жұмыстарын жүргізу.

Білімі:

5- разряд
1. Салқындату құрылғыларының істен шығу себептері;
2. Слесарлық іс;
3. Қауіпсіздік техникасы жөніндегі ережелер.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

талап етілмейді

Дағды 2:
Аспаптар мен құрылғыларды пайдалану және олардың жұмысын реттеу

Қабілеттері:

5- разряд
1. Табиғи газ құбыржолдарын ажырату және қосу жұмыстарын орындау;
2. Арнайы маркалы шойынды балқыту кезінде бүріккіштермен жанарғылардың жұмысын, шамдардың температурасын, шамдарға және скипке берілетін судың мөлшерін реттеу жұмыстарын орындау;
3. Барлық салқындату құрылғыларындағы, мойнақтардағыжәне қож ағызу тесіктерін ың аспаптарындағы судың температурасын және айналымын, домна пеші қаптамасының қызуын, оның жіктерінің тұтастығын, пештің үрлеу аппаратурасының жай-күйін, домна пештеріндегі және бункер асты үй-жайларындағы бу және су жылыту аспаптарының жай-күйін, шикіқұрамды суару құрылғыларының жағдайы мен жұмысын, сондай-ақ скип шұңқырындағы сорғылардың жұмысын бақылау;
4. Кіретін және шығатын судың температурасын өлшеу.

Білімі:

5- разряд
1. Домна пешінің құрылғысын және жұмыс істеу принципін, оның салқындату жүйесін, мойнақтарын және амбразураларын, су құбыры шаруашылығының бақылау-өлшеу аспаптарын білу;
2. Көлемі 930 текше метрден бастап, бірақ 2000 текше метрден кем домна пешінің су, бу, ауа және газ құбыржолдарының сызбасын білу;
3. Қауіпсіздік техникасы жөніндегі ережелерді білу.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

талап етілмейді

Еңбек функциясы 4:
Көлемі 2000 текше метр және одан жоғары домна пештерінің салқындату құрылғыларының, су құбыры магистральдарының, сондай-ақ ыстық және суық үрлеу аспаптарының жарамды күйін қамтамасыз ету

Дағды 1:
Аспаптар мен құрылғыларды пайдалану және олардың жұмысын реттеу

Қабілеттері:

5-разряд
1. Табиғи газ құбыржолдарын ажырату және қосу жұмыстарын орындау;
2. Арнайы маркалы шойынды балқыту кезінде бүріккіштер мен жанарғылардың жұмысын, шамдардың температурасын, шамдарға және скипке берілетін судың мөлшерін реттеу жұмыстарын орындау;
3. Барлық салқындату құрылғыларындағы, мойнақтағы және шлак ағызу тесіктерін ың аспаптарындағы судың температурасын және айналымын, домна пеші қаптамасының қызуын, оның жіктерінің тұтастығын, пештің үрлеу аппаратурасының жай-күйін, домна пештеріндегі және бункер асты үй-жайларындағы бу және су жылыту аспаптарының жай-күйін, шикіқұрамды суару құрылғыларының жағдайы мен жұмысын, сондай-ақ скип шұңқырындағы сорғылардың жұмысын бақылау;
4. Кіретін және шығатын судың температурасын өлшеу.

Білімі:

6- разряд
1. Домна пешінің құрылысы мен жұмыс істеу принципін, оның салқындату жүйесін, мойнақтарын және амбразураларын, су құбыры шаруашылығына арналған бақылау-өлшеу аспаптарын білу;
2. Көлемі 2000 текше метр және одан жоғары домна пешінің су, бу, ауа және газ құбыржолдарының сызбасын білу;
3. Қауіпсіздік техникасы жөніндегі ережелерді білу.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

талап етілмейді

Дағды 2:
Жабдықтар мен құрылғыларды жөндеу және ауыстыру

Қабілеттері:

6- разряд
1. Көлемі 2000 текше метр және одан жоғары домна пешінде мазут пен табиғи газды беру үшін арналған тоңазытқыштарды, су құбыры магистральдерінің сүзгілерін, дроссельдік топты, ойнақтардың бақылау терезелерін, мойнақ иіндердің қақпақтарындағы ысырмаларды, сондай-ақ форсункалар мен жанарғыларды тазалау жұмыстарын орындау;
2. Су құбыры магистральдерінің тоңазытқыштары мен сүзгілерін шаю жұмыстарын орындау;
3. Жанған салқындату құрылғыларын анықтау және оларды ауыстыру үшін жаңаларын дайындау;
4. Мойнақтардың бақылау терезелерін, форсункаларды, жанарғыларды, жоғары қысымды сорғылардың сальниктік тығыздағыштарын ауыстыру және оларды нығыздау жұмыстарын орындау;
5. Мойнақтарды, амбразураларды және салқындату құрылғыларын ауыстыру жұмыстарына қатысу;
6. Су құбыры, бу және ауа магистральдеріне, сондай-ақ салқындату құрылғыларына ағымдағы жөндеу жұмыстарын жүргізу.

Білімі:

6- разряд
1. Салқындату құрылғыларының істен шығу себептері;
2. Слесарлық іс;
3. Қауіпсіздік техникасы жөніндегі ережелер.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

талап етілмейді

Жеке тұлғалық құзыреттерге қойылатын талаптар:

Дербестік және жауапкершілік
Командада жұмыс істей білу
Ұқыптылық
Қарым-қатынас жасау дағдыларының болуы
Типтік практикалық міндеттерді шешу қабілеті

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізбесі:

ГОСТ 34518-2019. Өнеркәсіптік пештер мен жылу агрегаттары. Жұмыстарды ұйымдастыру және орындау қағидалары, олардың орындалуын бақылау және жұмыс нәтижелеріне қойылатын талаптар.

СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланысы:

СБШ деңгейі:

Кәсіптердің атаулары:

4

Техник-металлург

4

Құю ісі бойынша техник

2

Домна пештерінің бункершісі

2

Домна пешінің қожын түйіршіктеуші

4-бөлім. Кәсіби стандарттың техникалық деректері

      20. Мемлекеттік органның атауы: Қазақстан Республикасының Өнеркәсіп және құрылыс министрлігі.

      Орындаушы: Абсаматов А.А, +7 (717) 257 22 58, a.absamatov@mps.gov.kz.

      21. Әзірлеуге қатысқан ұйымдар (кәсіпорындар): "Тау-кен өндіру және тау-кен металлургия кәсіпорындарының республикалық қауымдастығы" заңды тұлғалар бірлестігі.

      Жоба жетекшісі: Радостовец Н.В., телефон нөмірі: +7 (717) 259 15 44.

      22. Кәсіби біліктіліктер жөніндегі салалық кеңес: 05.11.2025 жыл.

      23. Кәсіби біліктіліктер жөніндегі ұлттық орган: –

      24. Қазақстан Республикасының Ұлттық кәсіпкерлер палатасы "Атамекен": –

      25. Нұсқа нөмірі және шығарылған жылы: 3-нұсқа, 2026 жыл.

      26. Болжамды қайта қарау күні: 30.12.2029 жыл.

  Қазақстан Республикасы
Өнеркәсіп және құрылыс
министрінің
2025 жылғы 26 тамыздағы
№ 316 бұйрығына 7-қосымша

КӘСІПТІК СТАНДАРТ "Болат балқыту өндірісі"

      Ескерту. Бұйрық кәсіпкерлік стандартпен толықтырылды – ҚР Өнеркәсіп және құрылыс министрінің 04.03.2026 № 83 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.

1-бөлім. Жалпы ережелер

      1. Кәсіби стандарттың қолданылу саласы: "Болат балқыту өндірісі" кәсіби стандарты (бұдан әрі – кәсіби стандарт) Қазақстан Республикасының "Кәсіби біліктіліктер туралы" Заңының 5-бабының 5-тармағына сәйкес кәсіби орындарда персоналды оқыту, қызметкерлер мен білім беру ұйымдары түлектерінің кәсіби біліктілігін тану, сондай-ақ ұйымдар мен кәсіби орындарда персоналды басқару саласындағы кең ауқымды міндеттерді шешу мақсатында әзірленген және болат өндіру саласында қолданылады.

      2. Осы кәсіби стандартта төмендегідей терминдер мен анықтамалар қолданылады:

      1) біліктілік – еңбек нарығы, әрі қарай білім алу және оқыту үшін меңгерілген білімнің, дағдылар мен құзыреттердің құндылығын тану, сондай-ақ еңбек қызметін жүзеге асыруға құқық беру;

      2) біліктілік деңгейі / біліктілік деңгейшесі – қызметкерлердің білімдеріне, дағдыларына және кең ауқымды құзыреттеріне қойылатын, еңбек әрекеттерінің күрделілігі, стандарттан тыс болуы, жауапкершілік пен дербестік параметрлері бойынша сараланатын жинақталған талаптар;

      3) ұлттық біліктілік шеңбері (ҰБШ) – еңбек нарығында танылатын біліктілік деңгейлерінің құрылымдалған сипаттамасы;

      4) ұлттық біліктілік жүйесі (ҰБЖ) – экономиканың салалары, еңбек нарығы және кәсіби білім беру мен оқыту жүйесінің өзара байланысын қамтамасыз ететін, біліктіліктерге сұраныс пен ұсынысты реттейтін құқықтық және институционалдық реттеушілердің тұтас кешені;

      5) салалық біліктілік шеңбері (СБШ) – ұлттық біліктілік жүйесінің құрамдас бөлігі болып табылатын, салада танылатын біліктілік деңгейлерінің сараланған рамалық құрылымы;

      6) кәсіби стандарт (КС) – кәсіби қызметтің нақты бір саласында біліктілік деңгейіне, құзыреттерге, еңбектің мазмұнына, сапасына және жағдайларына қойылатын талаптарды айқындайтын стандарт;

      7) кәсіп – тиісті еңбек функцияларын орындауға мүмкіндік беретін, арнайы даярлық нәтижесінде алынатын және білім туралы құжаттармен және/немесе еңбек өтілімен расталатын білімдер мен дағдылар кешенін меңгеруді талап ететін, әлеуметтік тұрғыдан танылған және/немесе заңды түрде бекітілген қызмет саласы;

      8) еңбек функциясы – технологиялық процестің белгілі бір кезеңі шеңберіндегі бір немесе бірнеше кәсіби міндеттерден тұратын типтік жұмыс (жұмыстар кешені). кәсіби стандарттардағы кәсіп карточкаларында еңбек функцияларын сипаттау кезінде, қажеттілігіне қарай, міндетті және қосымша еңбек функциялары көрсетілуі мүмкін. бұл ретте міндетті еңбек функциялары біліктілікті беру кезінде міндетті түрде расталуы тиіс, ал қосымша еңбек функциялары болашақта осы кәсіп үшін қажет болуы мүмкін әлеуетті еңбек функциялары ретінде сипатталады;

      9) кәсіби міндет (тапсырма) – еңбек функциясының элементі, функцияны жекелеген әрекеттерді орындау үшін бөлшектеуге мүмкіндік береді;

      10) білімдер – адамға нақты кәсіби міндеттерді шешуге мүмкіндік беретін пәндік саладағы құрылымдалған мәліметтер;

      11) іскерліктер (дағдылар) – нақты кәсіби міндеттерді шешу үшін білімге және оны дұрыс қолдануға негізделген адамның әрекетінің (әрекеттерінің) құрамдас бөліктері;

      12) құзырет – адамның кәсіби қызметінде тікелей көрінетін және еңбек функцияларын орындау үшін білімдер мен іскерліктерді қолдануға мүмкіндік беретін қабілеті.

      3. Осы кәсіби стандартта мынадай қысқартулар қолданылады:

      1) БТБА – Жұмыстар мен жұмысшы кәсіптерінің бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығы.

2-тарау. Кәсіби стандарттың паспорты

      4.Кәсіби стандарттың атауы: Болат балқыту өндірісі.

      5.Кәсіби стандарттың коды: C24520012.

      6. ОКЭД-ке сәйкес секция, бөлім, топ, клас және қосалқы класты көрсету:

      C Өңдеу өнеркәсібі

      24 Металлургиялық өндіріс;

      24.5 Металдарды құю;

      24.52 Болатты құю;

      24.52.0 Болатты құю.

      7. Кәсіби стандарттың қысқаша сипаттамасы: Болат балқыту өндірісінде болатты алу бойынша технологиялық процесті ұйымдастыру және орындау.

      8. Кәсіптер карточкаларының тізбесі:

      1) Конвертерді тиеу операторы – СБШ-нің 2-деңгейі;

      2) Конвертер құрыш қорытушысының көмекшісі (екінші) – СБШ-нің 3-деңгейі;

      3) Электр пеші құрыш қорытушысының көмекшісі (бірінші) – СБШ-нің 3-деңгейі;

      4) Электр пеші құрыш қорытушысының көмекшісі (екінші) – СБШ-нің 3-деңгейі;

      5) Электр пеші құрыш қорытушысының көмекшісі (үшінші) – СБШ-нің 3-деңгейі;

      6) Конвертер құрыш қорытушысының көмекшісі (бірінші) – СБШ-нің 3-деңгейі;

      7) Конвертер құрыш қорытушысы – СБШ-нің 4-деңгейі;

      8) Электр пеші құрыш қорытушысы – СБШ-нің 4-деңгейі;

      9) Конвертер құрыш қорытушысы – СБШ-нің 5-деңгейі;

      10) Электр пеші құрыш қорытушысы – СБШ-нің 5-деңгейі.

3-тарау. Кәсіптер карточкалары

      9. "Конвертерді салу операторы" кәсіп карточкасы:

Топ коды:

8121-1

Кәсіп атауының коды:

8121-1-035

Кәсіп атауы

Конвертерді тиеу операторы

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

2

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:

-

ЖЖКБТБА/БА және өзге де үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

7-шығарылым. "Жұмыстар мен жұмысшы кәсіптерінің бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығын (7 -шығарылым) бекіту туралы" 2020 жылғы 10 желтоқсандағы № 494 Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің бұйрығы.
Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2020 жылғы 14 желтоқсанда № 21775 болып тіркелді.
Конвертерді тиеу операторы

Кәсіптік білім беру деңгейі:

Білім деңгейі:
негізгі орта білім

Мамандығы:
-

Біліктілігі:
-

Жұмыс өтіліне қойылатын талаптар:

3-разряд үшін – талап етілмейді, 4-разряд үшін – болат балқыту өндірісінде кемінде 6 ай жұмыс өтілі болуы қажет.

Формалды емес және бейресми біліммен байланысы:

Жоқ

Кәсіптің басқа да мүмкін атаулары:

8121-1-025 - Дистрибьютор машинисі

Қызметтің негізгі мақсаты:

Шикіқұрам материалдардың барлық түрлері бойынша бункерлер мен конвертерлердің толық тиелуін қамтамасыз ету.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Үгітілген материалдарды беру және олармен бункерлер мен конвертерлерді тиеу

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Сусымалы материалдарды беру және олармен бункерлер мен конвертерлерді тиеу

Дағды 1:
Сыйымдылығы 100 тоннаға дейінгі конвертерлерге шихталық материалдарды беру

Қабілеттер:

3- разряд
1. Сыйымдылығы 100 тоннадан кем конвертерлерге сусымалы материалдарды беру трактісін пульт арқылы басқару;
2. Шихталық материалдарды өлшеу және оларды бункерлерге тиеу жұмыстарын орындау;
3. Сыйымдылығы 100 тоннадан кем конвертерлер мен бункерлердің барлық түрдегі шикіқұрамдық материалдармен толық тиелуін қамтамасыз ете отырып, тапсырмалар жүйесінің дұрыс орындалуын бақылау;
4. Жекелеген бункерлерді немесе бункерлер тобын жұмысқа қосу және жұмыстан шығару;
5. Автоматты басқару механизмдері мен аппаратурасының жұмысындағы ақауларды анықтау және жою;
6. Қабылдау және шығын бункерлеріндегі шихталық материалдардың бар-жоғын есепке алу.

Білімі:

3 - разряд
1. Конвертерлерде болат балқыту технологиялық процесінің негіздері;
2. Шикіқұрам беру жүйесінің механизмдері мен аппаратурасының құрылысы және жұмыс істеу принципі;
3. Болат балқытуға арналған шикіқұрамдық материалдардың физикалық және химиялық қасиеттері;
4. Электрослесарлық іс;
5. Қауіпсіздік техникасы жөніндегі ережелер.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Сыйымдылығы 100 тонна және одан жоғары конвертерлерге шихталық материалдарды беру

Қабілеттер:

4- разряд
1. Сыйымдылығы 100 тонна және одан жоғары конвертерлерге сусымалы материалдарды беру трактісін пульт арқылы басқару;
2. Шихталық материалдарды өлшеу және оларды бункерлерге тиеу жұмыстарын орындау;
3. Сыйымдылығы 100 тонна және одан жоғары конвертерлер мен бункерлердің барлық түрдегі шихталық материалдармен толық салуын қамтамасыз ете отырып, тапсырмалар жүйесінің дұрыс орындалуын бақылау;
4. Жекелеген бункерлерді немесе бункерлер тобын жұмысқа қосу және жұмыстан шығару;
5. Автоматты басқару механизмдері мен аппаратурасының жұмысындағы ақауларды анықтау және жою;
6. Қабылдау және шығын бункерлеріндегі шихталық материалдардың бар-жоғын есепке алу.

Білімі:

4 - разряд
1. Конвертерлерде болат балқыту технологиялық процесінің негіздері;
2. Шикіқұрам салу жүйесінің механизмдері мен аппаратурасының құрылысы және жұмыс істеу принципі;
3. Болат балқытуға арналған шихталық материалдардың физикалық және химиялық қасиеттері;
4. Электрослесарлық іс;
5. Қауіпсіздік техникасы жөніндегі ережелер.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке тұлғалық құзыреттерге қойылатын талаптар:

Дербестік пен жауапкершілік
Топта жұмыс істей білу
Зейінділік
Қарым-қатынас дағдылары
Типтік практикалық міндеттерді шешу дағдылары

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізбесі:

ГОСТ 20067–74. Болатқа арналған конвертерлер. Сыйымдылықтар қатары.

СБШ шеңберіндегі басқа кәсіптермен байланысы:

СБШ деңгейі

Кәсіп атауы

3

Конвертер болат қорытушысының көмекшісі

3

Конвертер болат қорытушысы

      10. "Конвертер болат қорытушысының көмекшісі (екінші)" кәсіп карточкасы:

Топ коды:

8121-1

Кәсіп атауының коды:

8121-1-045

Кәсіп атауы

Конвертер қорытушысының көмекшісі (екінші)

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

3

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:

-

ЖЖКБТБА/БА және өзге де үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

7-шығарылым. "Жұмыстар мен жұмысшы кәсіптерінің бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығын (7 -шығарылым) бекіту туралы" 2020 жылғы 10 желтоқсандағы № 494 Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің бұйрығы.
Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2020 жылғы 14 желтоқсанда № 21775 болып тіркелді.
Конвертер қорытушысының көмекшісі

Кәсіптік білім беру деңгейі:

Білім беру деңгейі:
ТжКБ (жұмысшы кәсіптері)

Мамандығы:
Қара металлургия

Біліктілігі:
-

Жұмыс өтіліне қойылатын талаптар:

2-разряд үшін – талап етілмейді; 3-разряд үшін – болат балқыту өндірісінде кемінде 6 ай; 4-разряд үшін – болат балқыту өндірісінде кемінде 12 ай; 5-разряд үшін – болат балқыту өндірісінде кемінде 18 ай; 6-разряд үшін – болат балқыту өндірісінде кемінде 24 ай.

Формалды емес және бейресми біліммен байланысы:

Жоқ

Кәсіптің басқа да мүмкін атаулары:

8121-1-044 – Вакуумдық пеш болат қорытушысының көмекшісі
8121-1-046 – Мартен пеші болат қорытушысының көмекшісі
8121-1-050 – Электр пеші болат қорытушысының көмекшісі

Қызметтің негізгі мақсаты:

Оттекті-конвертерлік тәсілмен талап етілетін құрамдағы және берілген температурадағы сұйық болатты алу процесінде болат қорытушыларға көмек көрсету.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Конвертерде болат балқыту технологиялық процесін жүргізу;
2. Конвертерді жұмысқа дайындау және оны жарамды күйде ұстау.

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Конвертерде болат балқыту технологиялық процесін жүргізу

Дағды 1:
Конвертерде болат балқыту

Қабілеттер:

2- разряд
1. Сыйымдылығы 5 тоннадан кем конвертерлерге қызмет көрсету кезінде конвертер сталеваарының басшылығымен шойынды құюды, қоспалар мен тотықсыздандырғыштарды қосуды, болатты, жартылай өнімді және ванадий қожын ағызуды, сондай-ақ конвертер сталеваарының көмекшісінің (бірінші) басшылығымен мойнақтарды қағып шығаруды және бітеп жабуды, олардың түптерін ауыстыруды орындау;
2. Металл сынамаларын алуды және металдың температурасын өлшеуді орындау.
3-разряд
Сыйымдылығы 5 тоннадан бастап, бірақ 10 тоннадан кем конвертерлерге қызмет көрсету кезінде.
4-разряд
Сыйымдылығы 10 тоннадан бастап, бірақ 100 тоннадан кем конвертерлерге қызмет көрсету кезінде.
5-разряд
Сыйымдылығы 100 тоннадан бастап, бірақ 250 тоннадан кем конвертерлерге қызмет көрсету кезінде немесе қоспаланған маркалы болатты балқыту кезінде сыйымдылығы 20 тонна және одан жоғары конвертерлерге қызмет көрсету барысында.
6 разряд
Сыйымдылығы 250 тонна және одан жоғары конвертерлерге қызмет көрсету кезінде.

Білімі:

2, 3, 4, 5 ,6 - разряд
1. Конвертерлерде болат балқыту технологиялық процесінің негіздері;
2. Конвертерлерде болат балқыту кезінде қолданылатын материалдардың қасиеттері мен тағайындалуы;
3. Қауіпсіздік техникасы жөніндегі ережелер.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Конвертерді жұмысқа дайындау және оны жарамды күйде ұстау

Дағды 1:
Конвертерді дайындау және оған қызмет көрсету

Қабілеттер:

2, 3, 4, 5 ,6 -разряд
1. Конвертер қалқандарының бетіндегі шлакты қағып түсіру;
2. Конвертер жабдықтарын жөндеу жұмыстарына қатысу;
3. Араластыру қондырғысын және торкрет-машинаны жұмысқа дайындау, торкрет-массаның құрамдас бөліктерінің мөлшерленуін басқару;
4. Торкрет-массаны камералық қоректендіргішке айдау;
5. Конвертер қаптамасын торкреттеу кезеңінде камералық қоректендіргіштен торкрет-массаның үздіксіз берілуін қамтамасыз ету және қоректендіргіштегі қысымды бақылау;
6. Қызмет көрсетілетін жабдықтың жұмысындағы ақауларды анықтау және жою;
7. Жұмыс алаңын сынық металдан, металл шашырандыларынан және шлактан тазалау.

Білімі:

2, 3, 4, 5 ,6 - разряд
1. Торкрет-машинаның құрылысы, жұмыс істеу принципі және техникалық пайдалану ережелері;
2. Конвертерлер мен олардың түптерін жөндеу кезінде қолданылатын материалдардың қасиеттері мен тағайындалуы;
3. Торкрет-массаның құрамы мен қасиеттері;
4. Слесарлық іс;
5. Қауіпсіздік техникасы жөніндегі ережелер.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке тұлғалық құзыреттерге қойылатын талаптар:

Дербестік пен жауапкершілік
Топта жұмыс істей білу
Зейінділік
Қарым-қатынас дағдылары
Типтік практикалық міндеттерді шешу дағдылары

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізбесі:

ГОСТ 20067–74. Болатқа арналған конвертерлер. Сыйымдылықтар қатары.

СБШ шеңберіндегі басқа Кәсіптермен байланысы:

СБШ деңгейі:

Кәсіп атауы

4

Техник-металлург

4

Құю ісінің технигі

2

Конвертерді тиеу операторы

      11. "Электр пеші болат қорытушысының көмекшісі (бірінші)" кәсіп карточкасы:

Топ коды:

8121-1

Кәсіп атауының коды:

8121-1-050

Кәсіп атауы

Электр пеші болат қорытушысының көмекшісі (бірінші)

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

3

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:

-

ЖЖКБТБА/БА және өзге де үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

7-шығарылым. "Жұмыстар мен жұмысшы кәсіптерінің бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығын (7 -шығарылым) бекіту туралы" 2020 жылғы 10 желтоқсандағы № 494 Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің бұйрығы.
Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2020 жылғы 14 желтоқсанда № 21775 болып тіркелді.
Электр пеші болат қорытушысының көмекшісі

Кәсіптік білім беру деңгейі:

Білім беру деңгейі:
ТжКБ (жұмысшы кәсіптері)

Мамандығы:
Қара металлургия

Біліктілігі:
-

Жұмыс өтіліне қойылатын талаптар:

4-разряд үшін – болат балқыту өндірісінде кемінде 12 ай; 5-разряд үшін – болат балқыту өндірісінде кемінде 18 ай; 6-разряд үшін – болат балқыту өндірісінде кемінде 24 ай.

Формалды емес және бейресми біліммен байланысы:

Жоқ

Кәсіптің басқа да мүмкін атаулары:

8121-1-044 – Вакуумдық пеш болат қорытушысының көмекшісі
8121-1-045 – Конвертер болат қорытушысының көмекшісі
8121-1-046 – Мартен пеші болат қорытушысының көмекшісі

Қызметтің негізгі мақсаты:

Электр пеші әдісімен талап етілетін құрамдағы және берілген температурадағы сұйық болатты алу процесінде сталеваарға көмек көрсету.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Электр пешінде болат балқыту технологиялық процесін жүргізу;
2. Электр пешін жұмысқа дайындау және оны жарамды күйде ұстау.

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Электр пешінде болат балқыту технологиялық процесін жүргізу

Дағды 1:
Электр пешінде болат балқыту

Қабілеттер:

4 -разряд
1. Электрпеш болатшысы жетекшілігімен электрпештерде болат пен қорытпаларды балқыту технологиялық процесін жүргізу, қожды төгу, металды араластыру және электродтардың жай-күйін бақылау;
2. Химиялық талдау жүргізу үшін металл мен қождан сынама алу;
3. Металды пешке құюға арналған воронкалардың негізгі науасының жай-күйін бақылау және оны дайындау;
4. Сұйық болаттың температурасын өлшеу;
5. Сұйық металды пештен машинаға жеткізу кезінде болат тасымалдайтын арбаны басқару.
5-разряд
Электрпеш болатшысы жетекшілігімен сыйымдылығы 3 тоннадан бастап, 25 тоннаға дейінгі электрпештерде болат пен қорытпаларды балқыту процесін жүргізу кезінде.
6-разряд
Электрпеш болатшысы жетекшілігімен сыйымдылығы 25 тонна және одан жоғары электрпештерде болат пен қорытпаларды балқыту процесін жүргізу кезінде.

Білімі:

4, 5, 6- разряд
1. Электрпештерде болат пен қорытпалардың әртүрлі маркаларын балқыту технологиялық процесі;
2. Электрпештердің құрылымы және жұмыс істеу принципі;
3. Қауіпсіздік техникасы бойынша ережелер.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Электрпешті жұмысқа дайындау және оны жарамды (жұмысқа қабілетті) күйде ұстау

Дағды 1:
Электрпешті дайындау және оған қызмет көрсету

Қабілеттер:

4, 5, 6 -разряд
1. Электрпеш болатшысы жетекшілігімен электрпештерде электродтарды ұлғайту және орнату жұмыстарын орындау;
2. Балқыманы шығарғаннан кейін қож бен металл қалдықтарынан пеш түбін тазалау;
3. Пешті толтыру және подинаны наваркалау, шикіқұрамды салу, салғаннан кейін оны тегістеу, электрпешке қосындыны беру жұмыстарын орындау;
4. Шығару тесігін ашу және жабу (бөлшектеу және қалпына келтіру) жұмыстарын орындау әрі оның жарамды күйін қамтамасыз ету.

Білімі:

4, 5, 6 -разряд
1. Қызмет көрсетілетін электрпештің құрылысы;
2. Электротехниканың негіздері;
3. Слесарлық іс;
4. Қауіпсіздік техникасы бойынша ережелер.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке тұлғалық құзыреттерге қойылатын талаптар:

Дербестік пен жауапкершілік
Топта жұмыс істей білу
Зейінділік
Қарым-қатынас дағдылары
Типтік практикалық міндеттерді шешу дағдылары

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізбесі:

ГОСТ IEC 60519-4-2015. Электротермиялық жабдықтың қауіпсіздігі. 4-бөлім. Доғаны электрпештері жабдықтарына қойылатын қосымша талаптар.

СБШ шеңберіндегі басқа Кәсіптермен байланысы:

СБШ деңгейі:

Кәсіп атауы

4

Техник-металлург

4

Құю ісінің технигі

      12. "Электрпеш болатшысының көмекшісі (екінші)" мамандығының карточкасы:

Топ коды:

8121-1

Кәсіп атауының коды:

8121-1-050

Кәсіп атауы

Электрпеш болатшысының көмекшісі (екінші)

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

3

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:

-

ЖЖКБТБА/БА және өзге де үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

7-шығарылым. "Жұмыстар мен жұмысшы кәсіптерінің бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығын (7 -шығарылым) бекіту туралы" 2020 жылғы 10 желтоқсандағы № 494 Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің бұйрығы.
Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2020 жылғы 14 желтоқсанда № 21775 болып тіркелді.
Электрпеш болатшысының көмекшісі

Кәсіптік білім беру деңгейі:

Білім беру деңгейі:
ТжКБ (жұмысшы кәсіптері)

Мамандығы:
Қара металлургия

Біліктілігі:
-

Жұмыс өтіліне қойылатын талаптар:

3-разряд үшін – болат балқыту өндірісінде кемінде 6 ай жұмыс өтілі; 4-разряд үшін – болат балқыту өндірісінде кемінде 12 ай жұмыс өтілі; 5-разряд үшін – болат балқыту өндірісінде кемінде 18 ай жұмыс өтілі.

Формалды емес және бейресми біліммен байланысы:

Жоқ

Кәсіптің басқа да мүмкін атаулары:

8121-1-044 – Вакуумдық пеш болатшысы көмекшісі
8121-1-045 – Конвертер болатшысы көмекшісі
8121-1-046 – Мартен пеші болатшысы көмекшісі

Қызметтің негізгі мақсаты:

Электрпештік әдіспен қажетті құрамдағы және берілген температурадағы сұйық болатты алу процесінде болатшыға көмек көрсету.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1.Электрпеште болат балқыту технологиялық процесін жүргізу;
2.Электрпешті жұмысқа дайындау және оны жарамды күйде ұстау.

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Электрпеште болат балқыту технологиялық процесін жүргізу

Дағды 1:
Электрпеште болат балқыту

Қабілеттер:

3- разряд
1. Сыйымдылығы 3 тоннадан төмен электрпештерге қызмет көрсету кезінде электрпеш болатшысының бірінші көмекшісінің жетекшілігімен металл шихтасын, ферроқорытпаларды және қосындыларды электрпешке салу жұмыстарын орындау;
2. Дуплекс-процеспен жұмыс істеу кезінде металды пешке құюға арналған ағызу науасын және воронканы тазалау жұмыстарын орындау.
4-разряд
Сыйымдылығы 3 тоннадан бастап, 25 тоннадан төмен электрпештерге қызмет көрсету кезінде.
5- разряд
Сыйымдылығы 25 тонна және одан жоғары электрпештерге қызмет көрсету кезінде.

Білімі:

3, 4, 5- разряд
1. Электрпештерде болат пен қорытпаларды балқыту процесінің негіздері;
2. Шикіқұрам және пешті қаптау материалдарының, сондай-ақ ашытқыштардың сапасына қойылатын талаптар;
3. Шикіқұрам және қаптау материалдарының, ашытқыштардың және қоспалауыш қосымшалардың физика-химиялық қасиеттері;
4. Қауіпсіздік техникасы бойынша ережелер.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Электрпешті жұмысқа дайындау және оны жарамды күйде ұстау

Дағды 1:
Электрпешті дайындау және оған қызмет көрсету

Қабілеттер:

3, 4, 5 -разряд
1. Әртүрлі типтегі электрпештерде электродтарды қосуға және орнатуға, сондай-ақ балқыманы шығаруға қатысу;
2. Қызмет көрсетілетін жабдықтың жұмысындағы ақауларды анықтау және оларды жою.

Білімі:

3, 4, 5 - разряд
1. Электрпеш қаптамасын қалау тәсілдері;
2. Электротехниканың негіздері;
3. Слесарлық іс;
4. Қауіпсіздік техникасы бойынша ережелер.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке тұлғалық құзыреттерге қойылатын талаптар:

Дербестік пен жауапкершілік
Топта жұмыс істей білу
Зейінділік
Қарым-қатынас дағдылары
Типтік практикалық міндеттерді шешу дағдылары

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізбесі:

ГОСТ IEC 60519-4-2015. Электротермиялық жабдықтың қауіпсіздігі. 4-бөлім. Доғалы электрпештер жабдықтарына қойылатын қосымша талаптар.

СБШ шеңберіндегі басқа кәсіптермен байланысы:

СБШ деңгейі:

Кәсіп атауы

4

Техник-металлург

4

Құю ісінің технигі

      13. "Электрпеш болатшысының көмекшісі (үшінші)" мамандығының карточкасы:

Топ коды:

8121-1

Кәсіп атауының коды:

8121-1-050

Кәсіп атауы

Электрпеш болатшысының көмекшісі (үшінші)

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

3

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:

-

ЖЖКБТБА/БА және өзге де үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

7-шығарылым. "Жұмыстар мен жұмысшы кәсіптерінің бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығын (7 -шығарылым) бекіту туралы" 2020 жылғы 10 желтоқсандағы № 494 Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің бұйрығы.
Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2020 жылғы 14 желтоқсанда №21775 болып тіркелді.
Электрпеш болатшысының көмекшісі

Кәсіптік білім беру деңгейі:

Білім беру деңгейі:
ТжКБ (жұмысшы кәсіптері)

Мамандығы:
Қара металлургия

Біліктілігі:
-

Жұмыс өтіліне қойылатын талаптар:

2-разряд үшін – талап етілмейді; 3-разряд үшін – болат балқыту өндірісінде кемінде 6 ай жұмыс өтілі; 4-разряд үшін – болат балқыту өндірісінде кемінде 12 ай жұмыс өтілі.

Формалды емес және бейресми біліммен байланысы:

Жоқ

Кәсіптің басқа да мүмкін атаулары:

8121-1-044 – Вакуумдық пеш болатшысы көмекшісі
8121-1-045 – Конвертер болатшысы көмекшісі
8121-1-046 – Мартен пеші болатшысы көмекшісі

Қызметтің негізгі мақсаты:

Электрпештік әдіспен қажетті құрамдағы және белгіленген температурадағы сұйық болатты алу процесінде болатшыға көмек көрсету.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Электрпеште болат балқыту технологиялық процесін жүргізу;
2. Электрпешті жұмысқа дайындау және оны жарамды күйде ұстау.

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Электрпеште болат балқыту технологиялық процесін жүргізу

Дағды 1:
Электрпеште болат балқыту

Қабілеттер:

2- разряд
1. Сыйымдылығы 3 тоннадан төмен электрпештерге қызмет көрсету кезінде болат құю тесігін ашу және жабу, пешті қаптау, шикіқұрамды тиеу, қожды ағызу және электрпеш ваннасындағы металды араластыру жұмыстарын орындауға қатысу;
2. Дуплекс-процеспен жұмыс істеу кезінде электрпеш болатшысының жоғары білікті көмекшісінің жетекшілігімен металды құюға арналған науа мен воронканы тазалау жұмыстарын орындау;
3. Балқытуға арналған құрал-саймандарды дайындау;
4. Сыйымдылығы 3 тоннадан төмен электрпештерге қызмет көрсету кезінде ферроқорытпалар мен қосындыларды ұсақтау, өлшеу және оларды электрпешке беру жұмыстарын орындау.
3- разряд
Сыйымдылығы 3 тоннадан бастап, 25 тоннадан төмен электрпештерге қызмет көрсету кезінде.
4-разряд
Сыйымдылығы 25 тонна және одан жоғары электрпештерге қызмет көрсету кезінде.

Білімі:

2, 3, 4- разряд
1. Шикіқұрам, қаптау, қоспа және отқа төзімді материалдардың құрамы мен қасиеттері;
2. Қауіпсіздік техникасы бойынша ережелер.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Электрпешті жұмысқа дайындау және оны жарамды күйде ұстау

Дағды 1:
Электрпешті дайындау және оған қызмет көрсету

Қабілеттер:

2, 3, 4 -разряд
1. Электрпештердің подинасын қож бен металл қалдықтарынан тазалау жұмыстарына қатысу;
2. Қаптау материалдарын дайындау жұмыстарын орындау;
3. Жұмыс алаңында және пештің астында қоқысты жинау жұмыстарын орындау;
4. Электродтарды ауыстыруға және пеш футеровкасын жөндеуге қатысу.

Білімі:

2, 3, 4 -разряд
1. Қызмет көрсетілетін электрпештің құрылысы;
2. Электротехниканың негіздері;
3. Слесарлық іс;
4. Қауіпсіздік техникасы бойынша ережелер.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке тұлғалық құзыреттерге қойылатын талаптар:

Дербестік пен жауапкершілік
Топта жұмыс істей білу
Зейінділік
Қарым-қатынас дағдылары
Типтік практикалық міндеттерді шешу дағдылары

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізбесі:

ГОСТ IEC 60519-4-2015. Электротермиялық жабдықтың қауіпсіздігі. 4-бөлім. Доғалы электрпештер жабдықтарына қойылатын қосымша талаптар.

СБШ шеңберіндегі басқа кәсіптермен байланысы:

СБШ деңгейі:

Кәсіп атауы

4

Техник-металлург

4

Құю ісінің технигі

      14. "Конвертер болатшысының көмекшісі (бірінші)" мамандығының карточкасы:

Топ коды:

8121-1

Кәсіп атауының коды:

8121-1-045

Кәсіп атауы

Конвертер болатшысының көмекшісі (бірінші)

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

3

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:

-

ЖЖКБТБА/БА және өзге де үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

7-шығарылым. "Жұмыстар мен жұмысшы кәсіптерінің бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығын (7 -шығарылым) бекіту туралы" 2020 жылғы 10 желтоқсандағы № 494 Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің бұйрығы.
Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2020 жылғы 14 желтоқсанда №21775 болып тіркелді.
Конвертер болатшысының көмекшісі

Кәсіптік білім беру деңгейі:

Білім беру деңгейі:
ТжКБ (жұмысшы кәсіптері)

Мамандығы:
Қара металлургия

Біліктілігі:
-

Жұмыс өтіліне қойылатын талаптар:

3-разряд үшін – болат балқыту өндірісінде кемінде 6 ай; 4-разряд үшін – болат балқыту өндірісінде кемінде 12 ай; 5-разряд үшін – болат балқыту өндірісінде кемінде 18 ай; 6-разряд үшін – болат балқыту өндірісінде кемінде 24 ай; 7-разряд үшін – болат балқыту өндірісінде кемінде 30 ай.

Формалды емес және бейресми біліммен байланысы:

Жоқ

Кәсіптің басқа да мүмкін атаулары:

8121-1-044 - Вакуумдық пеш болатшысы көмекшісі
8121-1-046 - Мартен пеші болатшысы көмекшісі
8121-1-050 - Электрпеш болатшысы көмекшісі

Қызметтің негізгі мақсаты:

Оттекті-конвертерлік тәсілмен талап етілетін құрамдағы және берілген температурадағы сұйық болатты алу процесінде болат қорытушыларға көмек көрсету.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Конвертерде болат балқыту технологиялық процесін жүргізу;
2. Конвертерді жұмысқа дайындау және оны жарамды күйде ұстау.

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Конвертерде болат балқыту технологиялық процесін жүргізу

Дағды 1:
Конвертерде болат балқыту

Қабілеттер:

3- разряд
1. Конвертерде болат балқыту технологиялық процесін жүргізу

Білімі:

3, 4, 5, 6, 7- разряд
1. Конвертерлерде болат балқыту технологиялық процесі;
2. Шойынның, қаптау және қоспа материалдарының, сондай-ақ ашытқыштардың химиялық құрамы мен физикалық қасиеттері;
3. Қолданылатын оттегінің сипаттамасы;
4. Қауіпсіздік техникасы бойынша ережелер.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Конвертерді жұмысқа дайындау және оны жарамды күйде ұстау

Дағды 1:
Конвертерді дайындау және оған қызмет көрсету

Қабілеттер:

3, 4, 5, 6, 7 - разряд
1. Мойнақтарды шығару және орнына орнату, олардың түптерін ауыстыру жұмыстарын орындау;
2. Конвертердің мойнын скраптан және "сандалдардан" тазалау, мойнын отқа төзімді материалмен сылау жұмыстарын орындау;
3. Конвертерге оттегін беретін мойнаққа қызмет көрсету операцияларын орындау;
4. Конвертердің отқа төзімді қаптамасына жөндеу жүргізу үшін отқа төзімді материалдарды дайындау;
5. Торкрет-мойнақ манипуляторын басқару, торкрет саптамасының еңкею бұрышын анықтау және оны орнату;
6. Торкреттеу кезеңінде торкрет-мойнақ саптамасының орналасуын бақылау;
7. Араластырғыштан камералық қоректендіргішке торкрет-массаның берілуін реттеу.

Білімі:

3, 4, 5, 6, 7- разряд
1. Қызмет көрсетілетін конвертерлердің құрылысы және жұмыс істеу принципі;
2. Спектроскопты техникалық пайдалану ережелері;
3. Слесарлық іс;
4. Қауіпсіздік техникасы бойынша ережелер.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке тұлғалық құзыреттерге қойылатын талаптар:

Дербестік пен жауапкершілік
Топта жұмыс істей білуЗейінділік
Қарым-қатынас дағдылары
Типтік практикалық міндеттерді шешу дағдылары

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізбесі:

ГОСТ 20067–74. Болатқа арналған конвертерлер. Сыйымдылықтар қатары.

СБШ шеңберіндегі басқа кәсіптермен байланысы:

СБШ деңгейі:

Кәсіп атауы

4

Техник-металлург

4

Техник литейщик

2

Конвертерді тиеу операторы

      15. "Конвертер болатшысы" мамандығының карточкасы:

Топ коды:

8121-1

Кәсіп атауының коды:

8121-1-057

Кәсіп атауы

Конвертер болатшысы

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

4

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:

-

ЖЖКБТБА/БА және өзге де үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

7-шығарылым. "Жұмыстар мен жұмысшы кәсіптерінің бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығын (7 -шығарылым) бекіту туралы" 2020 жылғы 10 желтоқсандағы № 494 Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің бұйрығы.
Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2020 жылғы 14 желтоқсанда №21775 болып тіркелді.
Конвертер болатшысы (30-параграф)

Кәсіптік білім беру деңгейі:

Білім беру деңгейі:
ТиПО (орта буын маманы)

Мамандығы:
Қара металлургия

Біліктілігі:
-

Жұмыс өтіліне қойылатын талаптар:

4-разряд үшін – болат балқыту өндірісінде кемінде 12 ай, оның ішінде конвертер болатшысының көмекшісі болып кемінде 12 ай; 5-разряд үшін – болат балқыту өндірісінде кемінде 18 ай, оның ішінде конвертер болатшысының көмекшісі болып кемінде 12 ай; 6-разряд үшін – болат балқыту өндірісінде кемінде 24 ай, оның ішінде конвертер болатшысының көмекшісі болып кемінде 12 ай.

Формалды емес және бейресми біліммен байланысы:

Жоқ

Кәсіптің басқа да мүмкін атаулары:

8121-1-058 - Мартен пешінің болатшысы

Қызметтің негізгі мақсаты:

Оттекті-конвертерлік әдіспен қажетті құрамдағы және белгіленген температурадағы сұйық болатты алуды қамтамасыз ету.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Конвертерде болат балқыту технологиялық процесін жүргізу;
2. Конвертерді жұмысқа дайындау және оны жарамды күйде ұстау.

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Конвертерде болат балқыту технологиялық процесін жүргізу

Дағды 1:
Сыйымдылығы 5 тоннадан төмен конвертерде болат балқыту

Қабілеттер:

4 -разряд
1. Сыйымдылығы 5 тоннадан төмен конвертерді қыздыру жұмыстарын орындау;
2. Сыйымдылығы 5 тоннадан төмен конвертерлерге шойынды құю, қоспалар мен раскислительлерді қосу;
3. Сыйымдылығы 5 тоннадан төмен конвертерден болатты, жартылай өнімді және қожды төгу жұмыстарын орындау;
4. Тесікті ашу және жабу жұмыстарын орындау;
5. Үрлеу процесі кезінде ауа, оттегі және будың берілуін реттеу;
6. Сыйымдылығы 5 тоннадан төмен конвертерде метал балқымасының дайындық деңгейін анықтау;
7. Белгіленген сападағы жарамды құрал-саймандардың, кеннің, қоспа және қаптау материалдарының бар-жоғын тексеру;
8. Бақылау-өлшеу аспаптарының көрсеткіштерін бақылау және оттегінің шығынын реттеу;
9. Конвертер болатшысының көмекшілер бригадасына басшылық ету және еңбекті қорғау жөніндегі нұсқаулықтарға қатаң сәйкестікте олардың жұмысының сапасын бақылау;
10. Балқыту процесі кезінде болаттың химиялық құрамының деректерін талдау және қажетті түзетуші қоспаларды жедел есептеу;
11. Энергия ресурстарының шығынын азайту үшін пештің жұмыс режимдерін оңтайландыру;
12. Қызметкерлердің қауіпсіздігіне қатер төнген немесе пештің авария алдындағы жұмыс режимі туындаған жағдайда жедел шешімдер қабылдау;
13. Сыртқы белгілер бойынша балқыту процесіндегі ауытқуларды диагностикалау және автоматиканың авариялық жүйелері іске қосылғанға дейін қажетті шараларды қабылдау.

Білімі:

4 -разряд
1. Сыйымдылығы 5 тоннадан төмен конвертерлерде болат балқыту технологиялық процесі;
2. Шойынның, қаптау және қоспа материалдарының, сондай-ақ ашытқыштардың химиялық құрамы мен физикалық қасиеттері;
3. Балқыманы үрлеу үшін оттегіні қолдану тәсілдері және оның балқыту процесін жеделдетуге әсері;
4. Қождың түзілуі мен жойылу теориясы, қож режимінің металл сапасына және пеш футеровкасына әсері;
5. Қоспалауыш элементтердің болат қасиеттеріне әсері және балқыту процесіндегі олардың жану деңгейі;
6. Жану шығындарын және жылу балансын ескере отырып шикіқұрамды есептеу негіздері;
7. Температураны өлшеу әдістері мен құралдары, металл мен қождан сынама алу тәсілдері;
8. Болатты шығару сәтін анықтау үшін экспресс-талдау деректерін интерпретациялау;
9. Конвертердегі штаттан тыс жағдайлардың белгілері мен себептері және аварияларды жою алгоритмдері;
10. Қауіпсіздік техникасы бойынша ережелер.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Сыйымдылығы 5 тоннадан бастап, 10 тоннадан төмен конвертерде болат балқыту

Қабілеттер:

5 - разряд
1. Сыйымдылығы 5 тоннадан бастап, 10 тоннадан төмен конвертерді қыздыру жұмыстарын орындау;
2. Конвертерлерге шойынды құю, қоспаларды және ашытқыштарды қосу жұмыстарын орындау;
3. Сыйымдылығы 5 тоннадан бастап, 10 тоннадан төмен конвертерден болатты, жартылай өнімді және қожды төгу жұмыстарын орындау;
4. Тесікті ашу және жабу жұмыстарын орындау;
5. Үрлеу процесі кезінде ауа, оттегі және будың берілуін реттеу;
6. Сыйымдылығы 5 тоннадан бастап, 10 тоннадан төмен конвертерде металл балқымасының дайындық деңгейін анықтау;
7. Белгіленген сападағы жарамды құрал-саймандардың, кеннің, қоспа және қаптау материалдарының бар-жоғын тексеру;
8. Бақылау-өлшеу аспаптарының көрсеткіштерін бақылау және оттегінің шығынын реттеу;
9. Сыйымдылығы 5 тоннадан бастап, 10 тоннадан төмен конвертер болатшысының көмекшілер бригадасына басшылық ету;
10. Балқыту процесі кезінде болаттың химиялық құрамының деректерін талдау және қажетті түзетуші қоспаларды жедел есептеу;
11. Энергия ресурстарының шығынын азайту үшін пештің жұмыс режимдерін оңтайландыру;
12. Қызметкерлердің қауіпсіздігіне қатер төнген немесе пештің авария алдындағы жұмыс режимі туындаған жағдайда жедел шешімдер қабылдау;
13. Сыртқы белгілер бойынша балқыту процесіндегі ауытқуларды диагностикалау және автоматиканың авариялық жүйелері іске қосылғанға дейін қажетті шараларды қабылдау.

Білімі:

5- разряд
1. Сыйымдылығы 5 тоннадан бастап, 10 тоннадан төмен конвертерлерде болат балқыту технологиялық процесі;
2. Шойынның, қаптау және қоспа материалдарының, сондай-ақ ашытқыштардың химиялық құрамы мен физикалық қасиеттері;
3. Балқыманы үрлеу үшін оттегіні қолдану тәсілдері және оның балқыту процесін жеделдетуге әсері;
4. Қождың түзілуі мен жойылу теориясы, қож режимінің металл сапасына және пеш қаптамасына әсері;
5. Қоспалауыш элементтердің болат қасиеттеріне әсері және балқыту процесіндегі олардың Қалдық шығындары;
6. Қалдық шығындарын және жылу балансын ескере отырып шикіқұрамды есептеу негіздері;
7. Температураны өлшеу әдістері мен құралдары, металл мен қождан сынама алу тәсілдері;
8. Болатты шығару сәтін анықтау үшін экспресс-талдау деректерін интерпретациялау;
9. Конвертердегі штаттан тыс жағдайлардың белгілері мен себептері және аварияларды жою алгоритмдері;
10. Қауіпсіздік техникасы бойынша ережелер.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 3:
Сыйымдылығы 10 тоннадан бастап, 100 тоннадан төмен конвертерде болат балқыту

Қабілеттері:

6 - разряд
1. Сыйымдылығы 10 тоннадан бастап, 100 тоннадан төмен конвертерді қыздыру жұмыстарын орындау;
2. Сыйымдылығы 10–100 тоннадан төмен конвертерлерге шойынды құю, қоспалар мен қоспаларды, сондай-ақ ашытқыштарды қосу;
3. Сыйымдылығы 10–100 тоннадан төмен конвертерден болатты, жартылай өнімді және қожды төгу жұмыстарын орындау;
4. Тесікті ашу және жабу жұмыстарын орындау;
5. Үрлеу процесі кезінде ауа, оттегі және будың берілуін реттеу;
6. Сыйымдылығы 10–100 тоннадан төмен конвертерде металл балқымасының дайындық деңгейін анықтау;
7. Белгіленген сападағы жарамды құрал-саймандардың, кеннің, қоспа және қаптау материалдарының бар-жоғын тексеру;
8. Бақылау-өлшеу аспаптарының көрсеткіштерін бақылау және оттегінің шығынын реттеу;
9. Сыйымдылығы 10–100 тоннадан төмен конвертер болатшысының көмекшілер бригадасына басшылық ету;
10. Балқыту процесі кезінде болаттың химиялық құрамы бойынша деректерді талдау және қажетті түзетуші қоспаларды жедел есептеу;
11. Энергия ресурстарының шығынын азайту мақсатында пештің жұмыс режимдерін оңтайландыру;
12. Қызметкерлердің қауіпсіздігіне қатер төнген немесе пештің авария алдындағы жұмыс режимі туындаған жағдайда жедел шешімдер қабылдау;
13. Сыртқы белгілер бойынша балқыту процесіндегі ауытқуларды диагностикалау және автоматиканың авариялық жүйелері іске қосылғанға дейін қажетті шараларды қабылдау.

Білімі:

6 разряд
1. Сыйымдылығы 10 тоннадан бастап, 100 тоннадан төмен конвертерлерде болат балқыту технологиялық процесі;
2. Шойынның, қаптау және қоспа материалдарының, сондай-ақ ашытқыштардың химиялық құрамы мен физикалық қасиеттері;
3. Балқыманы үрлеу үшін оттегіні қолдану тәсілдері және оның балқыту процесін жеделдетуге әсері;
4. Қождың түзілуі мен жойылу теориясы, қож режимінің металл сапасына және пеш футеровкасына әсері;
5. Қоспалауыш элементтердің болат қасиеттеріне әсері және балқыту процесіндегі олардың Қалдық шығындары;
6. Қалдық шығындарын және жылу балансын ескере отырып шикіқұрамды есептеу негіздері;
7. Температураны өлшеу әдістері мен құралдары, металл мен қождан сынама алу тәсілдері;
8. Болатты шығару сәтін анықтау үшін экспресс-талдау деректерін интерпретациялау;
9. Конвертердегі штаттан тыс жағдайлардың белгілері мен себептері және аварияларды жою алгоритмдері;
10. Қауіпсіздік техникасы бойынша ережелер.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Конвертерді жұмысқа дайындау және оны жарамды күйде ұстау

Дағды 1:
Сыйымдылығы 5 тоннадан бастап, 10 тоннадан төмен конвертерді дайындау және оған қызмет көрсету

Қабілеттер:

5 - разряд
1. Сыйымдылығы 5 тоннадан бастап, 10 тоннадан төмен конвертердің мойнының, түптерінің, шойын науаларының, автоматикасының және басқа да жабдықтарының сапалы күйін қамтамасыз ету;
2. Жөндеуден кейін конвертер жабдығын қабылдауға қатысу;
3. Ыстық жөндеу кезінде сыйымдылығы 5 тоннадан бастап, 10 тоннадан төмен конвертердің футеровкасын торкреттеу жұмыстарын ұйымдастыру және оған басшылық ету;
4. Торкрет-массаның шығынын реттеу;
5. Қызмет көрсетілетін жабдықты жөндеу жұмыстарын орындау;
6. Кіші персоналды қауіпсіз жұмыс әдістеріне және металлургиялық процестің негіздеріне үйрету;
7. Конвертер болатшысының көмекшілері арасында міндеттерді бөлу;
8. Конвертердің негізгі тораптарының жай-күйін бақылау және ақауларды нақты көрсете отырып, жөндеуге өтінімдер рәсімдеу;
9. Қаптаманың бұзылу себептерін анықтау.

Білімі:

5- разряд
1. Сыйымдылығы 5 тоннадан бастап, 10 тоннадан төмен конвертер жабдығының құрылысы және оны техникалық пайдалану ережелері;
2. Сыйымдылығы 5 тоннадан бастап, 10 тоннадан төмен конвертердің конструкциялық ерекшеліктері;
3. Газды әкету жүйелерінің, еңкейту механизмдерінің, гидравликалық және электрлік схемалардың құрылысы;
4. Отқа төзімді материалдарды таңдау және қолдану;
5. Пеш қаптамасын қосымша жөндеу және пешті ыстық жөндеу жұмыстарын жүргізу тәртібі;
6. Слесарлық істің негіздері;
7. Қауіпсіздік техникасы бойынша ережелер.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Сыйымдылығы 10 тоннадан бастап, 100 тоннадан төмен конвертерді дайындау және оған қызмет көрсету

Қабілеттер:

6 -разряд
1. Сыйымдылығы 10 тоннадан бастап, 100 тоннадан төмен конвертердің мойнының, түптерінің, шойын науаларының, автоматикасының және басқа да жабдықтарының сапалы күйін қамтамасыз ету;
2. Сыйымдылығы 10 тоннадан бастап, 100 тоннадан төмен конвертер жабдығын қабылдауға қатысу;
3. Ыстық жөндеу кезінде сыйымдылығы 10 тоннадан бастап, 100 тоннадан төмен конвертердің қаптамасын торкреттеу жұмыстарын ұйымдастыру және оған басшылық ету;
4. Торкрет-массаның шығынын реттеу;
5. Қызмет көрсетілетін жабдықты жөндеу жұмыстарын орындау;
6. Кіші персоналды қауіпсіз жұмыс әдістеріне және металлургиялық процестің негіздеріне үйрету;
7. Конвертер болатшысының көмекшілері арасында міндеттерді бөлу;
8. Конвертердің негізгі тораптарының жай-күйін бақылау және ақауларды нақты көрсете отырып, жөндеуге өтінімдер рәсімдеу;
9. Қапатманың бұзылу себептерін анықтау.

Білімі:

6 -разряд
1. Сыйымдылығы 10 тоннадан бастап, 100 тоннадан төмен конвертер жабдығының құрылысы және оны техникалық пайдалану ережелері;
2. Сыйымдылығы 10 тоннадан бастап, 100 тоннадан төмен конвертердің конструкциялық ерекшеліктері;
3. Газды әкету жүйелерінің, еңкейту механизмдерінің, гидравликалық және электрлік схемалардың құрылысы;
4. Отқа төзімді материалдарды таңдау және қолдану;
5. Пеш қаптамасын қосымша дәнекерлеу (подварка) және пешті ыстық жөндеу жұмыстарын жүргізу регламенті;
6. Слесарлық істің негіздері;
7. Қауіпсіздік техникасы бойынша ережелер

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 3:
Сыйымдылығы 5 тоннадан төмен конвертерді дайындау және оған қызмет көрсету

Қабілеттер:

4 -разряд
1. Сыйымдылығы 5 тоннадан төмен конвертердің мойнының, түптерінің, шойын науаларының, автоматикасының және басқа да жабдықтарының сапалы күйін қамтамасыз ету;
2. Жөндеуден кейін конвертер жабдығын қабылдауға қатысу;
3. Ыстық жөндеу кезінде сыйымдылығы 5 тоннадан төмен конвертердің қаптамасын торкреттеу жұмыстарын ұйымдастыру және оған басшылық ету;
4. Торкрет-массаның шығынын реттеу;
5. Қызмет көрсетілетін жабдықты жөндеу жұмыстарын орындау;
6. Кіші персоналды қауіпсіз жұмыс әдістеріне және металлургиялық процестің негіздеріне үйрету;
7. Конвертер болатшысының көмекшілері арасында міндеттерді бөлу;
8. Конвертердің негізгі тораптарының жай-күйін бақылау және ақауларды нақты көрсете отырып, жөндеуге өтінімдер рәсімдеу;
9. Қаптаманың бұзылу себептерін анықтау.

Білімі:

4- разряд
1. Сыйымдылығы 5 тоннадан төмен конвертер жабдығының құрылысы және оны техникалық пайдалану ережелері;
2. Сыйымдылығы 5 тоннадан төмен конвертердің конструкциялық ерекшеліктері;
3. Газды әкету жүйелерінің, еңкейту механизмдерінің, гидравликалық және электрлік схемалардың құрылысы;
4. Отқа төзімді материалдарды таңдау және қолдану;
5. Пеш қаптамасын қосымша жөндеу және пешті ыстық жөндеу жұмыстарын жүргізу регламенті;
6. Слесарлық істің негіздері;
7. Қауіпсіздік техникасы бойынша ережелер.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке тұлғалық құзыреттерге қойылатын талаптар:

Дербестік пен жауапкершілік
Топта жұмыс істей білу
Зейінділік
Қарым-қатынас дағдылары
Типтік практикалық міндеттерді шешу дағдылары

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізбесі:

ГОСТ 20067–74. Болатқа арналған конвертерлер. Сыйымдылықтар қатары.

СБШ шеңберіндегі басқа Кәсіптермен байланысы:

СБШ деңгейі:

Кәсіп атауы

5

Ауысым шебері

3

Конвертер болатшысының көмекшісі

      16. "Электрпеш болатшысы" мамандығының карточкасы:

Топ коды:

8121-1

Кәсіп атауының коды:

8121-1-061

Кәсіп атауы

Электрпеш болатшысы

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

4

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:

-

ЖЖКБТБА/БА және өзге де үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

7-шығарылым. "Жұмыстар мен жұмысшы кәсіптерінің бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығы (7 -шығарылым) бекіту туралы" 2020 жылғы 10 желтоқсандағы № 494 Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің бұйрығы.
Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2020 жылғы 14 желтоқсанда № 21775 болып тіркелді.
Электрпеш болатшысы (59-параграф)

Кәсіптік білім беру деңгейі:

Білім беру деңгейі:
ТиПО (орта буын маманы)

Мамандығы:
Қара металлургия

Біліктілігі:
-

Жұмыс өтіліне қойылатын талаптар:

5-разряд үшін – болат балқыту өндірісінде кемінде 12 ай, оның ішінде электрпеш болатшысының көмекшісі болып кемінде 12 ай.

Формалды емес және бейресми біліммен байланысы:

Жоқ

Кәсіптің басқа да мүмкін атаулары:

8121-1-056 – Вакуумдық пеш болатшысы

Қызметтің негізгі мақсаты:

Электрпештік әдіспен қажетті құрамдағы және белгіленген температурадағы сұйық болатты алуды қамтамасыз ету.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Электрпештерде болат балқыту технологиялық процесін жүргізу;
2. Электрпешті жұмысқа дайындау және оны жарамды күйде ұстау.

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Электрпештерде болат балқыту технологиялық процесін жүргізу

Дағды 1:
Сыйымдылығы 3 тоннадан төмен әртүрлі типтегі электрпештерде болат балқыту

Қабілеттер:

5- разряд
1. Сыйымдылығы 3 тоннадан төмен электрпештің электрлік және жылулық жұмыс режимдерін бақылау және реттеу;
2. Балқыманы шығару жұмыстарын орындау;
3. Энергия ресурстарын үнемді пайдалануды, сыйымдылығы 3 тоннадан төмен электрпештің және оның жабдықтарының жай-күйін, арматурасының салқындатылуын және бақылау-өлшеу аспаптарының күйін бақылау;
4. Электрпеш болатшысының көмекшілер бригадасына басшылық ету;
5. Балқыту процесі кезінде болаттың химиялық құрамы бойынша деректерді талдау және қажетті түзетуші қоспаларды жедел есептеу;
6. Энергия ресурстарының шығынын азайту үшін пештің жұмыс режимдерін оңтайландыру;
7. Қызметкерлердің қауіпсіздігіне қатер төнген немесе пештің авария алдындағы жұмыс режимі туындаған жағдайда жедел шешімдер қабылдау;
8. Сыртқы белгілер бойынша балқыту процесіндегі ауытқуларды анықтау және автоматиканың авариялық жүйелері іске қосылғанға дейін қажетті шараларды қабылдау.

Білімі:

5- разряд
1. Сыйымдылығы 3 тоннадан төмен электрпештерде болат пен қорытпалардың әртүрлі маркаларын балқыту технологиялық процесі;
2. Сыйымдылығы 3 тоннадан төмен электрпеш жабдығының құрылысы және оны техникалық пайдалану ережелері;
3. Шикіқұрам және қаптау материалдарының, сондай-ақ ашытқыштар мен қоспалауыш қоспалардың физика-химиялық қасиеттері мен құрамы;
4. Сыйымдылығы 3 тоннадан төмен электрпештердегі трансформаторлардың номиналдық қуаттары және рұқсат етілетін жүктемелер;
5. Балқыту процесін қарқындату әдістері;
6. Қождың түзілуі мен жойылу теориясы, қож режимінің металл сапасына және пеш қаптамасына әсері;
7. Қоспалауыш элементтердің болат қасиеттеріне әсері және балқыту процесіндегі олардың қалдық шығындары;
8. Қалдық шығындарын және жылу балансын ескере отырып шикіқұрамды есептеу негіздері;
9. Температураны өлшеу әдістері мен құралдары, металл мен қождан сынама алу тәсілдері;
10. Болатты шығару сәтін анықтау үшін экспресс-талдау деректерін интерпретациялау;
11. Пештегі штаттан тыс жағдайлардың белгілері мен себептері және аварияларды жою алгоритмдері;
12. Қауіпсіздік техникасы бойынша ережелер.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Электрпешті жұмысқа дайындау және оны жарамды күйде ұстау

Дағды 1:
Сыйымдылығы 3 тоннадан төмен электрпешті дайындау және оған қызмет көрсету

Қабілеттер:

5- разряд
1. Сыйымдылығы 3 тоннадан төмен электрпештің электродтарын қосу және орнату жұмыстарын орындау;
2. Жөндеуден кейін сыйымдылығы 3 тоннадан төмен электрпешті қабылдауға қатысу;
3. Қызмет көрсетілетін жабдықты жөндеу жұмыстарын орындау;
4. Кіші персоналды қауіпсіз жұмыс әдістеріне және металлургиялық процестің негіздеріне үйрету;
5. Электрпеш болатшысының көмекшілері арасында міндеттерді бөлу;
6. Электрпештің негізгі тораптарының жай-күйін бақылау және ақауларды нақты көрсете отырып, жөндеуге өтінімдер рәсімдеу;
7. Пеш қаптамасының бұзылу себептерін анықтау.

Білімі:

5 -разряд
1. Электрод ұстағыштардың түрлері, электродтарды жылжыту механизмдері және оларға қойылатын талаптар;
2. Электротехниканың негіздері;
3. Слесарлық істің негіздері;
4. Газды әкету жүйелерінің, еңкейту механизмдерінің, гидравликалық және электрлік схемалардың құрылысы;
5. Отқа төзімді материалдарды таңдау және қолдану;
6. Пеш қаптамасын қосымша жөндеу және пешті ыстық жөндеу жұмыстарын жүргізу регламенті;
7. Қауіпсіздік техникасы бойынша ережелер.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке тұлғалық құзыреттерге қойылатын талаптар:

Дербестік пен жауапкершілік
Топта жұмыс істей білу
Зейінділік
Қарым-қатынас дағдылары
Типтік практикалық міндеттерді шешу дағдылары

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізбесі:

ГОСТ IEC 60519-4-2015. Электротермиялық жабдықтың қауіпсіздігі. 4-бөлім. Доғалы электрпештер жабдықтарына қойылатын қосымша талаптар.

СБШ шеңберіндегі басқа кәсіптермен байланысы:

СБШ деңгейі:

Кәсіп атауы

5

Ауысым шебері

3

Электрпеш болатшысы көмекшісі

      17. "Конвертер болатшысы" мамандығының карточкасы:

Топ коды:

8121-1

Кәсіп атауының коды:

8121-1-057

Кәсіп атауы

Конвертер болатшысы

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

5

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:

-

ЖЖКБТБА/БА және өзге де үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

7-шығарылым. "Жұмыстар мен жұмысшы кәсіптерінің бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығын (7 -шығарылым) бекіту туралы" 2020 жылғы 10 желтоқсандағы № 494 Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің бұйрығы.
Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2020 жылғы 14 желтоқсанда № 21775 болып тіркелді.
Конвертер болатшысы (30-параграф)

Кәсіптік білім беру деңгейі:

Білім беру деңгейі:
-

Мамандығы:
-

Біліктілігі:
-

Білім беру деңгейі:
ТжКБ (орта буын маманы)

Мамандығы:
Қара металлургия

Біліктілігі:
-

Білім беру деңгейі:
ТжКБ (жұмысшы кәсіптері)

Мамандығы:
Қара металлургия

Біліктілігі:
-

Жұмыс өтіліне қойылатын талаптар:

7-разряд үшін – болат балқыту өндірісінде кемінде 30 ай, оның ішінде конвертер болатшысының көмекшісі болып кемінде 12 ай; 8-разряд үшін – болат балқыту өндірісінде кемінде 36 ай, оның ішінде конвертер болатшысының көмекшісі болып кемінде 12 ай.

Формалды емес және бейресми біліммен байланысы:

Жоқ

Кәсіптің басқа да мүмкін атаулары:

8121-1-058 – Мартен пешінің болатшысы

Қызметтің негізгі мақсаты:

Оттекті-конвертерлік әдіспен қажетті құрамдағы және белгіленген температурадағы сұйық болатты алуды қамтамасыз ету.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1.Конвертерде болат балқыту технологиялық процесін жүргізу;
2.Конвертерді жұмысқа дайындау және оны жарамды күйде ұстау.

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Конвертерде болат балқыту технологиялық процесін жүргізу

Дағды 1:
Сыйымдылығы 100 тоннадан бастап, 250 тоннадан төмен конвертерлерде немесе сыйымдылығы 20 тонна және одан жоғары конвертерлерде қоспалауыш маркалы болатты балқыту

Қабілеттер:

7- разряд
1. Сыйымдылығы 100 тоннадан бастап, 250 тоннадан төмен конвертерлерді, сондай-ақ 20 тонна және одан жоғары сыйымдылықтағы конвертерлерде қоспалауыш болат маркаларын балқытқанда конвертерді қыздыру жұмыстарын орындау;
2. Сыйымдылығы 100–250 тоннадан төмен конвертерлерге, сондай-ақ 20 тонна және одан жоғары конвертерлерге (қоспалауыш болат маркаларын балқыту кезінде) шойынды құю, қоспаларды, сондай-ақ раскислительлерді қосу;
3. Сыйымдылығы 100–250 тоннадан төмен конвертерлерден, сондай-ақ 20 тонна және одан жоғары конвертерлерден (қоспалауыш болат маркаларын балқыту кезінде) болатты, жартылай өнімді және қожды төгу;
4. Тесікті ашу және жабу жұмыстарын орындау;
5. Үрлеу процесі кезінде ауа, оттегі және будың берілуін реттеу;
6. Сыйымдылығы 100–250 тоннадан төмен конвертерлерде, сондай-ақ 20 тонна және одан жоғары конвертерлерде (қоспалауыш болат маркаларын балқыту кезінде) металл балқымасының дайындық деңгейін анықтау;
7. Белгіленген сападағы жарамды құрал-саймандардың, кеннің, қоспа және қаптау материалдарының бар-жоғын тексеру;
8. Бақылау-өлшеу аспаптарының көрсеткіштерін бақылау және оттегінің шығынын реттеу;
9. Сыйымдылығы 100–250 тоннадан төмен конвертерлерде, сондай-ақ 20 тонна және одан жоғары конвертерлерде (қоспалауыш болат маркаларын балқыту кезінде) конвертер болатшысының көмекшілер бригадасына басшылық ету;
10. Балқыту процесі кезінде болаттың химиялық құрамы деректерін талдау және қажетті түзетуші қоспаларды жедел есептеу;
11. Энергия ресурстарының шығынын азайту үшін пештің жұмыс режимдерін оңтайландыру;
12. Қызметкерлердің қауіпсіздігіне қатер төнген немесе пештің авария алдындағы жұмыс режимі туындаған жағдайда жедел шешімдер қабылдау;
13. Сыртқы белгілер бойынша балқыту процесіндегі ауытқуларды анықтау және автоматиканың авариялық жүйелері іске қосылғанға дейін қажетті шараларды қабылдау.

Білімі:

7- разряд
1. Сыйымдылығы 100 тоннадан бастап, 250 тоннадан төмен конвертерлерде, сондай-ақ 20 тонна және одан жоғары конвертерлерде қоспалауыш болат маркаларын балқыту кезіндегі болат балқыту технологиялық процесі;
2. Шойынның, қаптау және қоспа материалдарының, сондай-ақ ашытқыштардың химиялық құрамы мен физикалық қасиеттері;
3. Балқыманы үрлеу үшін оттегіні қолдану тәсілдері және оның балқыту процесін жеделдетуге әсері;
4. Қождың түзілуі мен жойылу теориясы, қож режимінің металл сапасына және пеш қаптамасына әсері;
5. Қоспалауыш элементтердің болат қасиеттеріне әсері және балқыту процесіндегі олардың қалдық шығындары;
6. Ұшып-жану шығындарын және жылу балансын ескере отырып шикіқұрамды есептеу негіздері;
7. Температураны өлшеу әдістері мен құралдары, металл мен қождан сынама алу тәсілдері;
8. Болатты шығару сәтін анықтау үшін экспресс-талдау деректерін интерпретациялау;
9. Конвертердегі штаттан тыс жағдайлардың белгілері мен себептері және аварияларды жою алгоритмдері;
10. Қауіпсіздік техникасы бойынша ережелер.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Сыйымдылығы 250 тонна және одан жоғары конвертерлерде болат балқыту

Қабілеттер:

8- разряд
1. Сыйымдылығы 250 тонна және одан жоғары конвертерді қыздыру жұмыстарын орындау;
2. Сыйымдылығы 250 тонна және одан жоғары конвертерлерге шойынды құю, қоспалар мен присадкаларды, сондай-ақ раскислительлерді қосу;
3. Сыйымдылығы 250 тонна және одан жоғары конвертерден болатты, жартылай өнімді және қожды төгу жұмыстарын орындау;
4. Тесікті ашу және жабу жұмыстарын орындау;
5. Үрлеу процесі кезінде ауа, оттегі және будың берілуін реттеу;
6. Сыйымдылығы 250 тонна және одан жоғары конвертерде металл балқымасының дайындық деңгейін анықтау;
7. Белгіленген сападағы жарамды құрал-саймандардың, кеннің, қоспа және қаптау материалдарының бар-жоғын тексеру;
8. Бақылау-өлшеу аспаптарының көрсеткіштерін бақылау және оттегінің шығынын реттеу;
9. Сыйымдылығы 250 тонна және одан жоғары конвертер болатшысының көмекшілер бригадасына басшылық ету;
10. Балқыту процесі кезінде болаттың химиялық құрамы деректерін талдау және қажетті түзетуші қоспаларды жедел есептеу;
11. Энергия ресурстарының шығынын азайту үшін пештің жұмыс режимдерін оңтайландыру;
12. Қызметкерлердің қауіпсіздігіне қатер төнген немесе пештің авария алдындағы жұмыс режимі туындаған жағдайда жедел шешімдер қабылдау;
13. Сыртқы белгілер бойынша балқыту процесіндегі ауытқуларды анықтау және автоматиканың авариялық жүйелері іске қосылғанға дейін қажетті шараларды қабылдау.

Білімі:

8 -разряд
1. Сыйымдылығы 250 тонна және одан жоғары конвертерлерде болат балқыту технологиялық процесі;
2. Шойынның, қаптау және қоспа материалдарының, сондай-ақ раскислительлердің химиялық құрамы мен физикалық қасиеттері;
3. Балқыманы үрлеу үшін оттегіні қолдану тәсілдері және оның балқыту процесін жеделдетуге әсері;
4. Қождың түзілуі мен жойылу теориясы, қож режимінің металл сапасына және пеш қаптамасына әсері;
5. Қоспалауыш элементтердің болат қасиеттеріне әсері және балқыту процесіндегі олардың қалдық шығындары;
6. Ұшып-жану шығындарын және жылу балансын ескере отырып шикіқұрамды есептеу негіздері;
7. Температураны өлшеу әдістері мен құралдары, металл мен қождан сынама алу тәсілдері;
8. Болатты шығару сәтін анықтау үшін экспресс-талдау деректерін интерпретациялау;
9. Конвертердегі штаттан тыс жағдайлардың белгілері мен себептері және аварияларды жою алгоритмдері;
10. Қауіпсіздік техникасы бойынша ережелер.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Конвертерді жұмысқа дайындау және оны жарамды күйде ұстау

Дағды 1:
Сыйымдылығы 100 тоннадан бастап, 250 тоннадан төмен конвертерді немесе қоспаланған болаттарды балқыту кезінде сыйымдылығы 20 тонна және одан жоғары конвертерді дайындау және оған қызмет көрсету

Қабілеттер:

7- разряд
1. Сыйымдылығы 100 тоннадан бастап, 250 тоннадан төмен конвертердің, сондай-ақ қоспаланған болаттарды балқыту кезінде сыйымдылығы 20 тонна және одан жоғары конвертердің мойнының, түптерінің, шойын науаларының, автоматикасының және басқа да жабдықтарының сапалы күйін қамтамасыз ету;
2. Сыйымдылығы 100 тоннадан бастап, 250 тоннадан төмен конвертер жабдығын, сондай-ақ қоспаланған болаттарды балқыту кезінде сыйымдылығы 20 тонна және одан жоғары конвертер жабдығын қабылдауға қатысу;
3. Ыстық жөндеу кезінде сыйымдылығы 100 тоннадан бастап, 250 тоннадан төмен конвертердің, сондай-ақ қоспаланған болаттарды балқыту кезінде сыйымдылығы 20 тонна және одан жоғары конвертердің қаптамасын торкреттеу жұмыстарын ұйымдастыру және оған басшылық ету;
4. Торкрет-массаның шығынын реттеу;
5. Қызмет көрсетілетін жабдықты жөндеу жұмыстарын орындау;
6. Кіші персоналды қауіпсіз жұмыс әдістеріне және металлургиялық процестің негіздеріне үйрету;
7. Конвертер болатшысының көмекшілері арасында міндеттерді бөлу;
8. Конвертердің негізгі тораптарының жай-күйін бақылау және ақауларды нақты көрсете отырып, жөндеуге өтінімдер рәсімдеу;
9. Қаптаманың бұзылу себептерін анықтау.

Білімі:

7 -разряд
1. Сыйымдылығы 100 тоннадан бастап, 250 тоннадан төмен конвертер жабдығының, сондай-ақ қоспаланған болаттарды балқыту кезінде сыйымдылығы 20 тонна және одан жоғары конвертер жабдығының құрылысы және оны техникалық пайдалану ережелері;
2. Сыйымдылығы 100 тоннадан бастап, 250 тоннадан төмен конвертердің, сондай-ақ қоспаланған болаттарды балқытуға арналған сыйымдылығы 20 тонна және одан жоғары конвертердің конструкциялық ерекшеліктері;
3. Газды әкету жүйелерінің, еңкейту механизмдерінің, гидравликалық және электрлік схемалардың құрылысы;
4. Отқа төзімді материалдарды таңдау және қолдану;
5. Пеш қаптамасын қосымша жөндеу (подварка) және пешті ыстық жөндеу жұмыстарын жүргізу регламенті;
6. Слесарлық істің негіздері;
7. Қауіпсіздік техникасы бойынша ережелер.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Сыйымдылығы 250 тонна және одан жоғары конвертерді дайындау және оған қызмет көрсету

Қабілеттер:

8- разряд
1. Сыйымдылығы 250 тонна және одан жоғары конвертердің мойнының, түптерінің, шойын науаларының, автоматикасының және басқа да жабдықтарының сапалы күйін қамтамасыз ету;
2. Сыйымдылығы 250 тонна және одан жоғары конвертер жабдығын қабылдауға қатысу;
3. Ыстық жөндеу кезінде сыйымдылығы 250 тонна және одан жоғары конвертердің қаптамасын торкреттеу жұмыстарын ұйымдастыру және оған басшылық ету;
4. Торкрет-массаның шығынын реттеу;
5. Қызмет көрсетілетін жабдықты жөндеу жұмыстарын орындау;
6. Кіші персоналды қауіпсіз жұмыс әдістеріне және металлургиялық процестің негіздеріне үйрету;
7. Конвертер болатшысының көмекшілері арасында міндеттерді бөлу;
8. Конвертердің негізгі тораптарының жай-күйін бақылау және ақауларды нақты көрсете отырып, жөндеуге өтінімдер рәсімдеу;
9. Қаптаманың бұзылу себептерін анықтау.

Білімі:

8- разряд
1. Сыйымдылығы 250 тонна және одан жоғары конвертер жабдығының құрылысы және оны техникалық пайдалану ережелері;
2. Сыйымдылығы 250 тонна және одан жоғары конвертердің конструкциялық ерекшеліктері;
3. Газды әкету жүйелерінің, еңкейту механизмдерінің, гидравликалық және электрлік схемалардың құрылысы;
4. Отқа төзімді материалдарды таңдау және қолдану;
5. Пеш қаптамасын қосымша жөндеу және пешті ыстық жөндеу жұмыстарын жүргізу регламенті;
6. Слесарлық істің негіздері;
7. Қауіпсіздік техникасы бойынша ережелер.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке тұлғалық құзыреттерге қойылатын талаптар:

Дербестік пен жауапкершілік
Топта жұмыс істей білу
Зейінділік
Қарым-қатынас дағдылары
Типтік практикалық міндеттерді шешу дағдылары

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізбесі:

ГОСТ 20067–74. Болатқа арналған конвертерлер. Сыйымдылықтар қатары.

СБШ шеңберіндегі басқа кәсіптермен байланысы:

СБШ деңгейі:

Кәсіп атауы

6

Ауысым бастығы

4

Техник-металлург

      18. "Электрпеш болатшысы" мамандығының карточкасы:

Топ коды:

8121-1

Кәсіп атауының коды:

8121-1-061

Кәсіп атауы

Электрпеш болатшысы

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

5

СБШ бойынша біліктілік ішкі деңгейі:

-

ЖЖКБТБА/БА және өзге де үлгілік біліктілік сипаттамалары бойынша біліктілік деңгейі:

7-шығарылым. "Жұмыстар мен жұмысшы кәсіптерінің бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығы" (7 -шығарылым) бекіту туралы" 2020 жылғы 10 желтоқсандағы № 494 Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің бұйрығы.
Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2020 жылғы 14 желтоқсанда №21775 болып тіркелді.
Электрпеш болатшысы (59-параграф)

Кәсіптік білім беру деңгейі:

Білім беру деңгейі:
-

Мамандығы:
-

Біліктілігі:
-

Білім беру деңгейі:
ТиПО (специалист среднего звена)

Мамандығы:
Қара металлургия

Біліктілігі:
-

Білім беру деңгейі:
ТжКБ (жұмысшы кәсіптері)

Мамандығы:
Қара металлургия

Біліктілігі:
-

Жұмыс өтіліне қойылатын талаптар:

6-разряд үшін – болат балқыту өндірісінде кемінде 18 ай, оның ішінде электрпеш болатшысының көмекшісі болып кемінде 12 ай; 7-разряд үшін – болат балқыту өндірісінде кемінде 24 ай, оның ішінде электрпеш болатшысының көмекшісі болып кемінде 12 ай.

Формалды емес және бейресми біліммен байланысы:

Жоқ

Кәсіптің басқа да мүмкін атаулары:

8121-1-056 - Вакуумдық пеш болатшысы

Қызметтің негізгі мақсаты:

Электрпештік әдіспен қажетті құрамдағы және белгіленген температурадағы сұйық болатты алуды қамтамасыз ету.

Еңбек функцияларының сипаттамасы

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1.Электрпештерде болат балқыту технологиялық процесін жүргізу;
2.Электрпешті жұмысқа дайындау және оны жарамды күйде ұстау.

Қосымша еңбек функциялары:


Еңбек функциясы 1:
Электрпештерде болат балқыту технологиялық процесін жүргізу

Дағды 1:
Сыйымдылығы 3 тоннадан бастап, 25 тоннадан төмен әртүрлі типтегі электрпештерде болат балқыту

Қабілеттер:

6 -разряд
1. Сыйымдылығы 3 тоннадан бастап, 25 тоннадан төмен электрпештің электрлік және жылулық жұмыс режимдерін бақылау және реттеу;
2. Балқыманы шығару жұмыстарын орындау;
3. Энергия ресурстарын үнемді пайдалануды, электрпеш пен оның жабдықтарының жай-күйін, арматурасының салқындатылуын және бақылау-өлшеу аспаптарының күйін бақылау;
4. Электрпеш болатшысының көмекшілер бригадасына басшылық ету;
5. Балқыту процесі кезінде болаттың химиялық құрамы деректерін талдау және қажетті түзетуші қоспаларды жедел есептеу;
6. Энергия ресурстарының шығынын азайту үшін пештің жұмыс режимдерін оңтайландыру;
7. Қызметкерлердің қауіпсіздігіне қатер төнген немесе пештің авария алдындағы жұмыс режимі пайда болған жағдайда жедел шешімдер қабылдау;
8. Сыртқы белгілер бойынша балқыту процесіндегі ауытқуларды анықтау және автоматиканың авариялық жүйелері іске қосылғанға дейін қажетті шараларды қабылдау.

Білімі:

6- разряд
1. Сыйымдылығы 3 тоннадан бастап, 25 тоннадан төмен электрпештерде болат пен қорытпалардың әртүрлі маркаларын балқыту технологиялық процесі;
2. Сыйымдылығы 3 тоннадан бастап, 25 тоннадан төмен электрпеш жабдығының құрылысы және оны техникалық пайдалану ережелері;
3. Шикіқұрам, қаптау материалдарының, ашытқылар мен қоспалауыш қоспалардың физика-химиялық қасиеттері мен құрамы;
4. Сыйымдылығы 3 тоннадан бастап, 25 тоннадан төмен электрпештердегі трансформаторлардың номиналдық қуаттары және рұқсат етілетін жүктемелер;
5. Балқыту процесін қарқындату әдістері;
6. Қождың түзілуі мен жойылу теориясы, қож режимінің металл сапасына және пеш қаптамасына әсері;
7. Қоспалауыш элементтердің болат қасиеттеріне әсері және балқыту процесіндегі олардың қалдық шығындары;
8. Ұшып-жану шығындарын және жылу балансын ескере отырып шикіқұрамды есептеу негіздері;
9. Температураны өлшеу әдістері мен құралдары, металл мен қождан сынама алу тәсілдері;
10. Болатты шығару сәтін анықтау үшін экспресс-талдау деректерін интерпретациялау;
11. Пештегі штаттан тыс жағдайлардың белгілері мен себептері және аварияларды жою алгоритмдері;
12. Қауіпсіздік техникасы бойынша ережелер.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Сыйымдылығы 25 тонна және одан жоғары әртүрлі типтегі электрпештерде болат балқыту

Қабілеттер:

7 -разряд
1. Сыйымдылығы 25 тонна және одан жоғары электрпештің электрлік және жылулық жұмыс режимдерін бақылау және реттеу;
2. Балқыманы шығару жұмыстарын орындау;
3. Энергия ресурстарын үнемді пайдалануды, сыйымдылығы 25 тонна және одан жоғары электрпештің және оның жабдықтарының жай-күйін, арматурасының салқындатылуын және бақылау-өлшеу аспаптарының күйін бақылау;
4. Электрпеш болатшысының көмекшілер бригадасына басшылық ету;
5. Балқыту процесі кезінде болаттың химиялық құрамы деректерін талдау және қажетті түзетуші қоспаларды жедел есептеу;
6. Энергия ресурстарының шығынын азайту үшін пештің жұмыс режимдерін оңтайландыру;
7. Қызметкерлердің қауіпсіздігіне қатер төнген немесе пештің авария алдындағы жұмыс режимі туындаған жағдайда жедел шешімдер қабылдау;
8. Сыртқы белгілер бойынша балқыту процесіндегі ауытқуларды анықтау және автоматиканың авариялық жүйелері іске қосылғанға дейін қажетті шараларды қабылдау.

Білімі:

7 -разряд
1. Сыйымдылығы 25 тонна және одан жоғары электрпештерде болат пен қорытпалардың әртүрлі маркаларын балқыту технологиялық процесі;
2. Сыйымдылығы 25 тонна және одан жоғары электрпеш жабдығының құрылысы және оны техникалық пайдалану ережелері;
3. Шикіқұрам және қаптау материалдарының, сондай-ақ ашытқыштар мен қоспалауыш қосымшалардың физика-химиялық қасиеттері мен құрамы;
4. Сыйымдылығы 25 тонна және одан жоғары электрпештердегі трансформаторлардың номиналдық қуаттары және рұқсат етілетін жүктемелер;
5. Балқыту процесін қарқындату әдістері;
6. Қождың түзілуі мен жойылу теориясы, қож режимінің металл сапасына және пеш қаптамасына әсері;
7. Қоспалауыш элементтердің болат қасиеттеріне әсері және балқыту процесіндегі олардың қалдық шығындары;
8. Ұшып-жану шығындарын және жылу балансын ескере отырып шикіқұрамды есептеу негіздері;
9. Температураны өлшеу әдістері мен құралдары, металл мен қождан сынама алу тәсілдері;
10. Болатты шығару сәтін анықтау үшін экспресс-талдау деректерін интерпретациялау;
11. Пештегі штаттан тыс жағдайлардың белгілері мен себептері және аварияларды жою алгоритмдері;
12. Қауіпсіздік техникасы бойынша ережелер.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Еңбек функциясы 2:
Электрпешті жұмысқа дайындау және оны жарамды күйде ұстау

Дағды 1:
Сыйымдылығы 3 тоннадан бастап, 25 тоннадан төмен электрпешті дайындау және оған қызмет көрсету

Қабілеттер:

6- разряд
1. Сыйымдылығы 3 тоннадан бастап, 25 тоннадан төмен электрпештің электродтарын қосу және орнату жұмыстарын орындау;
2. Жөндеуден кейін сыйымдылығы 3 тоннадан бастап, 25 тоннадан төмен электрпешті қабылдауға қатысу;
3. Қызмет көрсетілетін жабдықты жөндеу жұмыстарын орындау;
4. Кіші персоналды қауіпсіз жұмыс әдістеріне және металлургиялық процестің негіздеріне үйрету;
5. Электрпеш болатшысының көмекшілері арасында міндеттерді бөлу;
6. Электрпештің негізгі тораптарының жай-күйін бақылау және ақауларды нақты көрсете отырып, жөндеуге өтінімдер рәсімдеу;
7. Пеш қаптамасының бұзылу себептерін анықтау.

Білімі:

6 - разряд
1. Электрод ұстағыштардың түрлері, электродтарды жылжыту механизмдері және оларға қойылатын талаптар;
2. Электротехниканың негіздері;
3. Слесарлық істің негіздері;
4. Газды әкету жүйелерінің, еңкейту механизмдерінің, гидравликалық және электрлік схемалардың құрылысы;
5. Пеш қаптамасын қосымша жөндеу және пешті ыстық жөндеу жұмыстарын жүргізу регламенті;
6. Слесарлық істің негіздері;
7. Қауіпсіздік техникасы бойынша ережелер.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Дағды 2:
Сыйымдылығы 25 тонна және одан жоғары электрпешті дайындау және оған қызмет көрсету

Қабілеттер:

7- разряд
1. Сыйымдылығы 25 тонна және одан жоғары электрпештің электродтарын қосу және орнату жұмыстарын орындау;
2. Жөндеуден кейін сыйымдылығы 25 тонна және одан жоғары электрпешті қабылдауға қатысу;
3. Қызмет көрсетілетін жабдықты жөндеу жұмыстарын орындау;
4. Кіші персоналды қауіпсіз жұмыс әдістеріне және металлургиялық процестің негіздеріне үйрету;
5. Электрпеш болатшысының көмекшілері арасында міндеттерді бөлу;
6. Электрпештің негізгі тораптарының жай-күйін бақылау және ақауларды нақты көрсете отырып, жөндеуге өтінімдер рәсімдеу;
7. Пеш қаптамасының бұзылу себептерін анықтау.

Білімі:

7- разряд
1. Электрод ұстағыштардың түрлері, электродтарды жылжыту механизмдері және оларға қойылатын талаптар;
2. Электротехниканың негіздері;
3. Слесарлық істің негіздері;
4. Газды әкету жүйелерінің, еңкейту механизмдерінің, гидравликалық және электрлік схемалардың құрылысы;
5. Отқа төзімді материалдарды таңдау және қолдану;
6. Пеш қаптамасын қосымша жөндеу және пешті ыстық жөндеу жұмыстарын жүргізу регламенті;
7. Қауіпсіздік техникасы бойынша ережелер.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

Ұсынылмайды

Жеке тұлғалық құзыреттерге қойылатын талаптар:

Дербестік пен жауапкершілік
Топта жұмыс істей білу
Зейінділік
Қарым-қатынас дағдылары
Типтік практикалық міндеттерді шешу дағдылары

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттардың тізбесі:

ГОСТ IEC 60519-4-2015. Электротермиялық жабдықтың қауіпсіздігі. 4-бөлім. Доғалы электрпештер жабдықтарына қойылатын қосымша талаптар.

СБШ шеңберіндегі басқа кәсіптермен байланысы:

СБШ деңгейі:

Кәсіп атауы

6

Ауысым бастығы

4

Техник-металлург

4-тарау. Кәсіби стандарттың техникалық деректері

      19. Мемлекеттік органның атауы: Қазақстан Республикасының Өнеркәсіп және құрылыс министрлігі.

      Орындаушы: Абсаматов А.А., +7 (717) 257 22 58, a.absamatov@mps.gov.kz.

      20. Әзірлеуге қатысқан ұйымдар (Кәсіпорындар): "Тау-кен өндіруші және тау-кен-металлургия кәсіпорындарының республикалық қауымдастығы" заңды тұлғалар бірлестігі.

      Жоба жетекшісі: Радостовец Н.В., телефон нөмірі: +7 (717) 268 96 01.

      21. Кәсіби біліктілік жөніндегі салалық кеңес: 05.11.2025 жыл.

      22. Кәсіби біліктілік жөніндегі ұлттық орган: –

      23. Қазақстан Республикасының Ұлттық Кәсіпкерлер палатасы "Атамекен": –

      24. Нұсқа нөмірі және шығарылған жылы: 3-нұсқа, 2026 жыл.

      25. Қайта қараудың болжамды күні: 30.12.2029 жыл.