Қазақстан Республикасының Президенті туралы

Қазақстан Республикасының Конституциялық заңы 2026 жылғы 5 маусымдағы № 296-VIII ҚРЗ

ЗҚАИ-ның ескертпесі!
Осы Конституциялық заң 01.07.2026 бастап қолданысқа енгізіледі.

Осы Конституциялық заң Қазақстан Республикасының Конституциясына сәйкес Қазақстан Республикасы Президентінің, сондай-ақ Қазақстан Республикасы Вице-Президентінің құқықтық жағдайын айқындайды.

1-тарау. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ПРЕЗИДЕНТІНІҢ МӘРТЕБЕСІ

1-бап. Қазақстан Республикасының Президенті

1. Қазақстан Республикасының Президенті – мемлекет басшысы, мемлекеттің ішкі және сыртқы саясатының негізгі бағыттарын айқындайтын, ел ішінде және халықаралық қатынастарда Қазақстанның атынан өкілдік ететін ең жоғары лауазымды тұлға.

2. Қазақстан Республикасының Президенті – халық пен мемлекеттік билік бірлігінің, Қазақстан Республикасы Конституциясының мызғымастығының, адамның және азаматтың құқықтары мен бостандықтарының нышаны әрі кепілі.

3. Қазақстан Республикасының Президенті мемлекеттік биліктің барлық тармағының үйлесімді әрі кедергісіз жұмыс істеуін, билік органдарының біртұтас Қазақстан халқының алдындағы жауапкершілігін қамтамасыз етеді.

4. Қазақстан Республикасының Президентіне Қазақстан халқы мен мемлекет атынан өкілдік ету құқығы тиесілі.

5. Қазақстан Республикасының Президентіне, оның ар-намысы мен қадір-қасиетіне қол сұғуға болмайды. Қазақстан Республикасы Президентінің ар-намысы мен қадір-қасиетіне қол сұғу заңмен қудаланады.

2-бап. Қазақстан Республикасының Президентін сайлау

Қазақстан Республикасының Президентін сайлау Қазақстан Республикасының Конституциясына және "Қазақстан Республикасындағы сайлау туралы" Қазақстан Республикасының Конституциялық заңына сәйкес өткізіледі.

3-бап. Қазақстан Республикасы Президентінің қызметіне кірісуі

1. Қазақстан Республикасының Президенті: "Қазақстан халқына адал қызмет етуге, Қазақстан Республикасының Конституциясы мен заңдарын қатаң сақтауға, Қазақстан Республикасы азаматтарының құқықтары мен бостандықтарына кепілдік беруге, өзіме жүктелген Қазақстан Республикасы Президентінің мәртебелі міндетін адал атқаруға салтанатты түрде ант етемін", – деп халыққа ант берген сәттен бастап қызметіне кіріседі. Қазақстан Республикасының Президенті антты мемлекеттік тілде береді.

2. Ант беру рәсімі сайлау қорытындысы жарияланған күннен бастап бір ай ішінде өткізіледі.

Қазақстан Республикасы Конституциясының 51-бабында көзделген жағдайда Қазақстан Республикасы Президентінің өкілеттігін қабылдаған тұлға Қазақстан Республикасының Президенті өз еркімен орнынан түсуіне, денсаулық жағдайына қарай өз міндеттерін атқаруға тұрақты қабілетінің болмауына немесе қызметінен кетірілуіне байланысты мерзімінен бұрын лауазымынан босатылған не қайтыс болған күннен бастап жеті күн ішінде ант береді.

3. Ант беру рәсімі Қазақстан Республикасы Құрылтайы депутаттарының, Конституциялық Соты судьяларының, Жоғарғы Соты судьяларының, экс-Президенттерінің, сондай-ақ қоғам өкілдері мен шақырылған шетел азаматтарының қатысуымен өткізіледі.

4. Қазақстан Республикасының Президенті Қазақстан Республикасының Конституциясына қолын қойып тұрып, ант береді. Ант берілгеннен кейін Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Әнұраны орындалады. Орталық сайлау комиссиясының Төрағасы Қазақстан Республикасының Президентіне Қазақстан Республикасы Президентінің куәлігін, төсбелгісін, байрағын және "Алтын Қыран" орденін тапсырады.

4-бап. Қазақстан Республикасы Президентінің өкілеттік мерзімі

1. Қазақстан Республикасының Президенті жеті жыл мерзімге сайланады.

2. Жаңадан сайланған Қазақстан Республикасының Президенті қызметіне кіріскен сәттен бастап, сондай-ақ Қазақстан Республикасының Президенті өз еркімен орнынан түсуіне, денсаулық жағдайына қарай өз міндеттерін атқаруға тұрақты қабілетінің болмауына немесе қызметінен кетірілуіне байланысты мерзімінен бұрын лауазымынан босатылған не қайтыс болған жағдайда Қазақстан Республикасы Президентінің өкілеттігі тоқтатылады.

5-бап. Қазақстан Республикасы Президентінің қызметін атқаруға байланысты шектеулер

1. Қазақстан Республикасы Президентінің өз өкілеттігі кезеңінде өкілді органның депутаты болып сайлануға, өзге де ақы төленетін лауазымды атқаруға, кәсіпкерлік қызметті жүзеге асыруға, сондай-ақ саяси партияда болуға құқығы жоқ.

Қазақстан Республикасының Президенті ант берген күннен бастап он күн ішінде саяси партиядан шығуға міндетті.

2. Қазақстан Республикасы Президентінің жақын туыстарының саяси мемлекеттік қызметші лауазымында, квазимемлекеттік сектор субъектілерінің басшысы лауазымында болуға құқығы жоқ.

Қазақстан Республикасы Президентінің саяси мемлекеттік қызметші лауазымындағы, квазимемлекеттік сектор субъектілерінің басшысы лауазымындағы жақын туыстары Қазақстан Республикасының Президенті ант берген күннен бастап бір ай ішінде өз орнынан түсуге не атқаратын лауазымын босатуға міндетті.

Осы тармақтағы мағынада Қазақстан Республикасы Президентінің жақын туыстары – оның ата-анасы, балалары, асырап алушылары, асырап алған балалары, ата-анасы бір және ата-анасы бөлек аға-інілері мен апа-сіңлілері (қарындастары), атасы, әжесі, немерелері, сондай-ақ жұбайы (зайыбы), жұбайының (зайыбының) жақын туыстары, балаларының жұбайы (зайыбы), ата-анасы бір және ата-анасы бөлек аға-інілерінің, апа-сіңлілерінің (қарындастарының) балалары.

6-бап. Қазақстан Республикасы Президентінің ерекшелік белгілері

1. Қазақстан Республикасы Президентінің ерекшелік белгілері – Қазақстан Республикасы Президентінің төсбелгісі мен байрағы.

2. Төсбелгінің сипаттамасын Қазақстан Республикасының Орталық сайлау комиссиясы айқындайды. Байрақтың сипаттамасын, төсбелгі мен байрақты ресми пайдалану тәртібін Қазақстан Республикасының Президенті айқындайды.

3. Қазақстан Республикасының Президенті лауазымына орай "Алтын Қыран" орденінің иегері болады.

4. "Алтын Қыран" орденінің сипаттамасы, оны беру негізі мен тәртібі Қазақстан Республикасының заңнамасында айқындалады.

2-тарау. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ПРЕЗИДЕНТІНІҢ ӨКІЛЕТТІГІ

7-бап. Қазақстан Республикасы Президентінің сыртқы саясаттағы өкілеттігі

Қазақстан Республикасының Президенті:

1) Қазақстан Республикасының дипломатиялық өкілдіктерінің басшыларын тағайындайды және кері шақырып алады;

2) Қазақстан Республикасының атынан келіссөздер жүргізеді және халықаралық шарттарға қол қояды;

3) Қазақстан Республикасының атынан келіссөздер жүргізуге және халықаралық шарттарға қол қоюға өкілеттіктер береді;

4) ратификациялық грамоталарға қол қояды;

5) шет мемлекеттердің Қазақстан Республикасында аккредиттелген дипломатиялық өкілдіктері басшыларының, сондай-ақ халықаралық ұйым басшыларының сенім және кері шақырып алу грамоталарын қабылдайды;

6) Қазақстан Республикасы жасасқан, ратификациялауға жатпайтын халықаралық шарттардың қолданылуын тоқтата тұру туралы шешім қабылдайды;

7) ратификацияланған халықаралық шарттардың күшін жоюды қоспағанда, Қазақстан Республикасы атынан жасалған халықаралық шарттардың күшін жою туралы шешім қабылдайды.

8-бап. Қазақстан Республикасы Президентінің мемлекеттің қорғаныс қабілетін және қауіпсіздігін қамтамасыз ету саласындағы өкілеттігі

Қазақстан Республикасының Президенті:

1) Қазақстан Республикасы Қарулы Күштерінің Жоғарғы Бас Қолбасшысы болып табылады, Қарулы Күштердің жоғары қолбасшылығын тағайындайды және лауазымынан босатады;

2) Қазақстан Республикасының Тәуелсіздігі мен аумағының тұтастығына, ішкі саяси тұрақтылығына, азаматтарының қауіпсіздігіне тікелей қатер төнсе және бұл мемлекеттік конституциялық органдардың жұмыс істеуін бұзуға алып келсе, Қазақстан Республикасының Премьер-Министрімен және Құрылтайының Төрағасымен ресми консультациядан кейін Қазақстан Республикасының бүкіл аумағында немесе жекелеген аймақтарында төтенше жағдай енгізуді, Қазақстан Республикасының Қарулы Күштерін қолдануды қоса алғанда, осы мән-жайлар талап ететін шараларды қабылдайды;

3) Қазақстан Республикасына қарсы агрессия жасалған не оның қауіпсіздігіне сырттан тікелей қатер төнген жағдайда Қазақстан Республикасының бүкіл аумағында немесе оның жекелеген аймақтарында соғыс жағдайын енгізеді, ішінара не жалпы жұмылдыру жариялайды, бұл жөнінде Қазақстан Республикасының Құрылтайына дереу хабарлайды;

4) бейбітшілік пен қауіпсіздікті сақтау жөніндегі халықаралық міндеттемелерді орындау үшін Қазақстан Республикасының Қарулы Күштерін қолдану туралы ұсынысты Құрылтайдың қарауына енгізеді;

5) Қазақстан Республикасының азаматтарын мерзімді әскери қызметке шақыру және мерзімді қызметтегі әскери қызметшілерді запасқа шығару туралы шешім қабылдайды;

6) Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитетінің Төрағасын тағайындайды; оны лауазымынан босатады;

7) өзіне бағынысты Мемлекеттік күзет қызметін құрады;

8) Мемлекеттік күзет қызметінің Бастығын тағайындайды; оны лауазымынан босатады;

9) Қазақстан Республикасының Әскери доктринасын бекітеді.

9-бап. Қазақстан Республикасы Президентінің Қазақстан Республикасының Құрылтайына қатысты өкілеттігі

Қазақстан Республикасының Президенті:

1) Құрылтайдың кезекті және кезектен тыс сайлауын тағайындайды;

2) Құрылтайдың бірінші сессиясын сайлау қорытындысы жарияланған күннен бастап отыз күннен кешіктірмей шақырады;

3) Құрылтай депутаттарының Қазақстан халқына беретін антын қабылдайды;

4) Құрылтай Төрағасы лауазымына кандидатура ұсынады;

5) әдетте, Құрылтай сессияларын ашады;

6) Құрылтай сессиялары аралығындағы кезеңде өз бастамасымен, Құрылтай Төрағасының немесе Құрылтай депутаттары жалпы санының кемінде үштен бірінің ұсынысымен Құрылтайдың кезектен тыс сессиясын шақыра алады, онда сессияны шақыруға негіз болған мәселелер ғана қаралуы мүмкін;

7) Құрылтай ұсынған заңға бір ай ішінде қол қояды, заңды халыққа жариялайды не заңды немесе оның жекелеген баптарын қайта талқылап, дауысқа салу үшін қайтарады; егер Құрылтай Қазақстан Республикасы Конституциясының 56-бабының 2) тармақшасында белгіленген талаптарды сақтай отырып, Қазақстан Республикасы Президентінің қарсылығын еңсерсе, бір ай ішінде заңға қол қояды;

8) заң шығару бастамасымен өзінің арнайы жолдауы арқылы Құрылтайдың қарауына заң жобаларын енгізеді;

9) заң жобаларын қараудың басымдығын айқындауға құқылы, бұл тиісті заң жобалары бірінші кезекте екі ай ішінде қабылдануға тиіс дегенді бiлдiредi;

10) Құрылтайдың кез келген отырыстарына қатысуға және сөз сөйлеуге құқылы;

11) Қазақстан Республикасы Конституциясының 56-бабының 17) тармақшасында көзделген жағдайда Үкімет мүшесін лауазымынан босатады;

12) Қазақстан Республикасының Конституциясында көзделген жағдайларда және тәртіппен Құрылтайды таратуға құқылы.

10-бап. Қазақстан Республикасы Президентінің Қазақстан Республикасының Үкіметіне қатысты өкілеттігі

Қазақстан Республикасының Президенті:

1) Құрылтайдың келісімімен Қазақстан Республикасының Премьер-Министрін тағайындайды; оны лауазымынан босатады;

2) Премьер-Министр тағайындалғаннан кейін оның он күн ішінде енгізілетін ұсынуы бойынша Үкімет құрылымын айқындайды; Премьер-Министр Құрылтаймен консультациядан кейін енгізетін ұсыну бойынша Үкімет мүшелерін тағайындайды; сыртқы істер, қорғаныс, ішкі істер министрлерін өзі дербес тағайындайды; Үкімет мүшелерін лауазымынан босатады;

3) Үкімет мүшелерінің антын қабылдайды;

4) Үкімет қызметінің негізгі бағыттары және оның барлық маңызды шешімдері туралы Премьер-Министрдің баяндамасын тұрақты түрде қарайды, баяндау кезінде Премьер-Министр Үкімет жұмысы туралы есеп береді;

5) Қазақстан Республикасының мемлекеттік бюджеті есебінен қамтылатын барлық орган үшін қаржыландырудың және қызметкерлерге еңбекақы төлеудің бірыңғай жүйесін келіседі;

6) Қазақстан Республикасының Мемлекеттік жоспарлау жүйесін келіседі;

7) қажет болған жағдайда аса маңызды мәселелер бойынша Үкіметтің отырыстарына төрағалық етеді;

8) Үкімет және оның кез келген мүшесі өздеріне жүктелген функцияларды одан әрі орындау мүмкін емес деп есептесе не Құрылтай Үкіметке сенімсіздік вотумын білдірсе, олардың орнынан түсу туралы мәлімдеуі бойынша, сондай-ақ Үкімет жүргізіп отырған саясатпен келіспейтін немесе оны жүзеге асырмайтын Үкімет мүшесінің орнынан түсу туралы мәлімдеуі бойынша шешім қабылдайды;

9) Үкіметтің немесе оның кез келген мүшесінің орнынан түсуі туралы мәлімдемесін он күн ішінде қабылдайды немесе қабылдамайды;

10) Үкіметтің немесе оның мүшесінің орнынан түсуі туралы шешім қабылданбаған кезде оған міндеттерді одан әрі атқаруды тапсырады;

11) өз бастамасымен Үкіметтің өкілеттігін тоқтату, Премьер-Министрді және Үкіметтің кез келген мүшесін лауазымынан босату туралы шешім қабылдауға құқылы;

12) Үкіметке Қазақстан Республикасының Конституциясында және заңдарында белгіленген функциялардан басқа, өз актілерімен атқарушылық функцияларды жүзеге асыруды жүктеуге құқылы;

13) Қазақстан Республикасының Үкіметіне тапсырма береді.

11-бап. Қазақстан Республикасы Президентінің Қазақстан Халық Кеңесіне қатысты өкілеттігі

Қазақстан Республикасының Президенті:

1) Қазақстан Халық Кеңесінің құрамын бекітеді;

2) Қазақстан Халық Кеңесінің Хатшылығын құрады және оның басшысын тағайындайды;

3) Қазақстан Республикасының Конституциясы мен заңдарына сәйкес басқа да өкілеттіктерді жүзеге асырады.

12-бап. Қазақстан Республикасы Президентінің Қазақстан Республикасының Конституциялық Сотына қатысты өкілеттігі

Қазақстан Республикасының Президенті:

1) Конституциялық Соттың Төрағасын сегіз жыл мерзімге тағайындайды; оны лауазымынан босатады;

2) Конституциялық Сот Төрағасының ұсынуы бойынша Конституциялық Сот судьяларының арасынан Конституциялық Сот Төрағасының орынбасарын тағайындайды;

3) Құрылтайдың келісімімен Конституциялық Соттың он судьясын сегіз жыл мерзімге тағайындайды; "Қазақстан Республикасының Конституциялық Соты туралы" Конституциялық заңға сәйкес оларды лауазымынан босатады;

4) Қазақстан Республикасы Конституциясының 46-бабының 11) тармақшасында және 73-бабында көзделген жағдайларда Конституциялық Сотқа жүгінеді.

13-бап. Қазақстан Республикасы Президентінің соттар мен судьяларға қатысты өкілеттігі

Қазақстан Республикасының Президенті:

1) Жоғары Сот Кеңесінің ұсынымы бойынша Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының Төрағасын алты жыл мерзімге тағайындайды; оны лауазымынан босатады;

2) Жоғары Сот Кеңесінің ұсынымы негізінде Құрылтайға Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының судьяларын сайлау және лауазымынан босату үшін ұсыну енгізеді;

3) Жоғары Сот Кеңесінің ұсынымы бойынша жергілікті және басқа да соттардың төрағалары мен судьяларын тағайындайды және лауазымынан босатады.

14-бап. Қазақстан Республикасы Президентінің прокуратура органдарына қатысты өкілеттігі

Қазақстан Республикасының Президенті:

1) Қазақстан Республикасының Бас Прокурорын алты жыл мерзімге тағайындайды; оны лауазымынан босатады;

2) Бас Прокурордың ұсынуы бойынша Қазақстан Республикасы Бас Прокурорының орынбасарларын тағайындайды және лауазымдарынан босатады;

3) тоқсанына кемінде бір рет Бас Прокурордың елдегі заңдылықтың жай-күйі туралы есебін қарайды.

15-бап. Қазақстан Республикасы Президентінің Қазақстан Республикасының Орталық сайлау комиссиясына қатысты өкілеттігі

Қазақстан Республикасының Президенті:

1) Қазақстан Республикасы Орталық сайлау комиссиясының Төрағасын тағайындайды; оны лауазымынан босатады;

2) Құрылтайдың келісімімен Қазақстан Республикасы Орталық сайлау комиссиясының алты мүшесін бес жыл мерзімге тағайындайды; оларды лауазымынан босатады;

3) Орталық сайлау комиссиясы туралы ережені бекітеді;

4) Орталық сайлау комиссиясы Төрағасының тағайындалған жалпыхалықтық референдумға, Құрылтай, мәслихат депутаттарын, өзге де жергілікті өзін-өзі басқару органдары мүшелерін сайлауға дайындық барысы және референдум мен сайлау қорытындылары туралы ақпаратын қарайды.

16-бап. Қазақстан Республикасы Президентінің Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіне қатысты өкілеттігі

Қазақстан Республикасының Президенті:

1) Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің Төрағасын тағайындайды; оны лауазымынан босатады;

2) Ұлттық Банк Төрағасының ұсынуы бойынша Ұлттық Банк Төрағасының орынбасарларын тағайындайды және оларды лауазымынан босатады;

3) тоқсанына кемінде бір рет Ұлттық Банк Төрағасының Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің жұмысы туралы есебін қарайды.

17-бап. Қазақстан Республикасы Президентінің Қазақстан Республикасының Жоғары аудиторлық палатасына қатысты өкілеттігі

Қазақстан Республикасының Президенті:

1) Жоғары аудиторлық палатаның Төрағасын тағайындайды; оны лауазымынан босатады;

2) Құрылтайдың келісімімен Жоғары аудиторлық палатаның сегіз мүшесін бес жыл мерзімге тағайындайды; оларды лауазымынан босатады;

3) Жоғары аудиторлық палата туралы ережені бекітеді;

4) тоқсанына кемінде бір рет Жоғары аудиторлық палата Төрағасының палатаның жұмысы туралы ақпаратын қарайды.

18-бап. Қазақстан Республикасы Президентінің Қазақстан Республикасындағы Адам құқықтары жөніндегі уәкілге қатысты өкілеттігі

Қазақстан Республикасының Президенті:

1) Қазақстан Республикасындағы Адам құқықтары жөніндегі уәкілді бес жыл мерзімге тағайындайды; оны лауазымынан босатады;

2) жылына кемінде бір рет Қазақстан Республикасындағы Адам құқықтары жөніндегі уәкілдің қызметі туралы баяндамасын қарайды.

19-бап. Қазақстан Республикасы Президентінің әкімдерге қатысты өкілеттігі

Қазақстан Республикасының Президенті:

1) астана, облыстар, республикалық маңызы бар қалалар әкімдерін тиісінше астана мәслихаты, облыс аумағында орналасқан мәслихаттар, республикалық маңызы бар қала мәслихаты депутаттарының келісімімен тағайындайды;

2) әкімдерге өз құзыретіндегі мәселелер бойынша тапсырма береді және олардың орындалуы туралы әкімдердің есептерін қарайды;

3) өз қалауы бойынша астана, облыстар, республикалық маңызы бар қалалар әкімдерін, сондай-ақ тиісті мәслихаттар депутаттарының жалпы санының көпшілік дауысымен сенімсіздік вотумы білдірілген жағдайда лауазымынан босатуға құқылы.

20-бап. Қазақстан Республикасы Президентінің өзіне тікелей бағынатын және есеп беретін мемлекеттік органдарға қатысты өкілеттігі

1. Қазақстан Республикасының Президентіне тікелей бағынатын және есеп беретін мемлекеттік органдар басшыларының өкілеттігі жаңадан сайланған Қазақстан Республикасының Президенті қызметіне кіріскен кезде тоқтатылады. Бұл ретте олар Мемлекет басшысы осы органдардың басшыларын тағайындағанға дейін өз міндеттерін атқарады.

2. Қазақстан Республикасының Президенті Қазақстан Республикасының Президентіне тікелей бағынатын және есеп беретін мемлекеттік органдар басшыларының ұсынуы бойынша:

1) осы мемлекеттік органдар туралы ережелерді, олардың құрылымын және жалпы штат санын бекітеді;

2) Қазақстан Республикасының Президенті өзгеше белгілемесе, Қазақстан Республикасының Президентіне тікелей бағынатын және есеп беретін мемлекеттік органдар басшыларының орынбасарларын, осы органдар ведомстволарының басшыларын тағайындайды және лауазымынан босатады;

3) аталған мемлекеттік органдардың ведомстволарын құрады, таратады және қайта ұйымдастырады. Қазақстан Республикасының Президенті өзгеше белгілемесе, бұл ведомстволар орталық атқарушы органдардың ведомстволары үшін көзделген мәртебеге ие болады.

3. Қазақстан Республикасының Президенті өзі айқындайтын мерзімде және тәртіппен Қазақстан Республикасының Президентіне тікелей бағынатын және есеп беретін мемлекеттік органдар басшыларының аталған органдардың жұмысы туралы есептерін қарайды.

21-бап. Қазақстан Республикасы Президентінің жалпыхалықтық референдумға қатысты өкілеттігі

1. Қазақстан Республикасының Президенті "Жалпыхалықтық референдум туралы" Қазақстан Республикасының Конституциялық заңына сәйкес жалпыхалықтық референдум өткізу туралы шешім қабылдайды. Бұл шешімді Президент өз бастамасы, Құрылтайдың бастамасы, Үкіметтің бастамасы, Қазақстан Халық Кеңесінің бастамасы бойынша немесе жалпыхалықтық референдумға қатысуға құқығы бар, Қазақстан Республикасы астанасының, барлық облыс пен республикалық маңызы бар қалалардың атынан саны жағынан тең мөлшерде өкілдік ететін Қазақстан Республикасының кемінде екі жүз мың азаматының бастамасы бойынша қабылдайды.

2. Қазақстан Республикасының Президенті:

1) референдум өткізу туралы;

2) референдум өткізбей, референдумға шығарылатын мәселе бойынша Қазақстан Республикасының конституциялық заңын, заңын немесе өзге де шешім қабылдау қажеттігі туралы;

3) референдум өткізу жөніндегі бастаманы қабылдамау туралы шешімдердің бірін қабылдайды.

3. Қазақстан Республикасының Президенті референдум өткізілгенге дейін референдум бастамашысының ерік-мүддесін неғұрлым дәл білдіру үшін оның келісімімен референдумға шығарылатын мәселенің (мәселелердің) сауалын нақтылауға құқылы.

22-бап. Қазақстан Республикасы Президентінің өзге де өкілеттігі

Қазақстан Республикасының Президенті:

1) Қазақстан халқына елдегі жағдай және Қазақстан Республикасының ішкі және сыртқы саясатының негізгі бағыттары туралы жолдау жасайды. Жолдау Құрылтай сессиясында жарияланса, онда ол талқыланбайды және ол бойынша сұрақтар қойылмайды;

2) мемлекеттік наградаларды, құрметті атақтарды тағайындайды; Қазақстан Республикасының мемлекеттік наградаларымен марапаттайды және құрметті атақтарды, жоғары әскери және өзге де атақтарды, жоғары сыныптық шендерді, жоғары дипломатиялық дәрежелерді, біліктілік сыныптарын береді; аталған наградалардан, атақтардан, шендерден, дәрежелер мен сыныптардан айырады;

3) Қазақстан Республикасының азаматтығына қабылдау, оны сақтау және тоқтату, Қазақстан Республикасының азаматтығын қалпына келтіру туралы шешім қабылдайды;

4) саяси баспана беру мәселелерін шешеді;

5) кешірім беруді жүзеге асырады;

6) ұлттық валютаның қолданылу тәртібін, мерзімі мен шарттарын айқындайды;

7) Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігін құрады; Қазақстан Республикасының Президентіне тікелей бағынатын және есеп беретін өзге де мемлекеттік органдарды құрады, таратады және қайта ұйымдастырады;

8) Қауіпсіздік Кеңесін, өзге де консультативтік-кеңесші органдарды, сондай-ақ Жоғары Сот Кеңесін құрады;

9) Жоғары Сот Кеңесінің Төрағасын тағайындайды; оны лауазымынан босатады;

10) Премьер-Министрмен және Құрылтай Төрағасымен консультациядан кейін мәслихаттың өкілеттігін мерзімінен бұрын тоқтатады;

11) Қазақстан Республикасының Конституциясына және заңдарына сәйкес басқа да өкілеттіктерді жүзеге асырады.

3-тарау. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ВИЦЕ-ПРЕЗИДЕНТІ

23-бап. Қазақстан Республикасының Вице-Президенті

1. Қазақстан Республикасының Вице-Президентін депутаттардың жалпы санының көпшілік дауысымен берілген Қазақстан Республикасы Құрылтайының келісімімен Қазақстан Республикасының Президенті тағайындайды.

Қазақстан Республикасының Вице-Президенті болып тумысынан Қазақстан Республикасының азаматы болып табылатын, қырық жасқа толған, мемлекеттік тілді жетік меңгерген, Қазақстанда соңғы он бес жыл бойы тұратын, жоғары білімі бар Қазақстан Республикасының азаматы тағайындала алады.

2. Қазақстан Республикасы Вице-Президентінің өкілеттігі:

1) өз қалауы бойынша өкілеттігін тоқтату туралы өтініш берген;

2) Қазақстан Республикасының Президенті оны атқаратын лауазымынан босату туралы шешім қабылдаған;

3) оның Қазақстан Республикасының азаматтығы тоқтатылған немесе ол шет мемлекеттің аумағында тұруға ықтиярхат не тұрақты тұру құқығын растайтын өзге де құжат алған;

4) оған қатысты соттың айыптау үкімі заңды күшіне енген;

5) заңды күшіне енген сот шешімімен оны әрекетке қабілетсіз деп таныған немесе оның әрекетке қабілеттілігі шектелген;

6) ол заңды күшіне енген сот шешімімен хабарсыз кеткен деп танылған;

7) ол қайтыс болған немесе заңды күшіне енген сот шешімімен қайтыс болған деп жарияланған;

8) Қазақстан Республикасының заңнамасында көзделген өзге де негіздер туындаған жағдайларда тоқтатылады.

Вице-Президенттің өкілеттігін осы тармақтың бірінші бөлігінде көзделген негіздер бойынша Қазақстан Республикасының Президенті тоқтатады.

3. Вице-Президенттің өкілеттігі тоқтатылған күннен бастап жиырма күн ішінде Қазақстан Республикасының Президенті Вице-Президентті тағайындауға Құрылтайдың келісімін алу үшін оның кандидатурасын Құрылтайға енгізеді.

Бұл мерзім Құрылтайдың өкілеттігі мерзімінен бұрын тоқтатылып, ол уақытша болмаған кезеңге не Құрылтай сессиялары аралығындағы кезеңге тұспа-тұс келсе, Қазақстан Республикасының Президенті тиісінше Құрылтай жұмысын бастаған немесе оның кезекті сессиясы басталған күннен бастап жиырма күн ішінде Вице-Президенттің кандидатурасын Құрылтайға енгізеді.

4. Қазақстан Республикасы Вице-Президентінің өз өкілеттігі кезеңінде өкілді органның депутаты болып сайлануға, өзге де ақы төленетін лауазымды атқаруға, кәсіпкерлік қызметті жүзеге асыруға, сондай-ақ саяси партияда болуға құқығы жоқ.

24-бап. Қазақстан Республикасы Вице-Президентінің өкілеттігі

Вице-Президент Қазақстан Республикасы Президентінің тапсырмасы бойынша Құрылтаймен, Үкіметпен және басқа да мемлекеттік органдармен өзара іс-қимыл жасау кезінде Президент атынан өкілдік етеді, сондай-ақ Қазақстан Республикасының Президенті айқындайтын өзге де өкілеттіктерді жүзеге асырады.

4-тарау. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ПРЕЗИДЕНТІНІҢ АКТІЛЕРІ

25-бап. Қазақстан Республикасы Президенті актілерінің нысандары

1. Қазақстан Республикасының Президенті Қазақстан Республикасының бүкіл аумағында міндетті күші бар жарлықтар мен өкімдер шығарады.

2. Қазақстан Республикасының Президенті Құрылтайдың өкілеттігі мерзімінен бұрын тоқтатылып, ол уақытша болмаған кезеңде Қазақстан Республикасының конституциялық заң күші немесе заң күші бар жарлықтар шығарады.

3. Қазақстан Республикасының Президенті қол қойғанға дейін заңдарды Құрылтай Төрағасы мен Премьер-Министр алдын ала қол қойып бекемдейді және оларға заңдардың Конституция мен заңдарға сәйкестігі үшін жауаптылық жүктеледі.

Үкімет бастамасымен шығарылатын Қазақстан Республикасы Президентінің актілерін Премьер-Министр алдын ала қол қойып бекемдейді және оған актілердің Конституция мен заңдарға сәйкестігі үшін жауаптылық жүктеледі.

4. Қазақстан Республикасының Президенті тиісінше жарлықтар мен өкімдер шығаратын мәселелердің тізбесі осы Конституциялық заңның 26 және 27-баптарында айқындалады. Қазақстан Республикасы Президенті өз өкілеттігін жүзеге асыру кезінде қажет болған жағдайда актілердің (жарлықтардың, өкімдердің) түрлерін дербес айқындауға құқылы.

26-бап. Қазақстан Республикасы Президентінің жарлықтары

1. Қазақстан Республикасы Президентінің жарлықтары Қазақстан Республикасының Конституциясы мен заңдарының негізінде және оларды орындау үшін шығарылады.

2. Қазақстан Республикасы Президентінің жарлықтарымен:

1) Қазақстан Республикасы Президентінің актісін шығаруды талап ететін Қазақстан Республикасы Президентінің конституциялық өкілеттіктері жүзеге асырылады;

2) мемлекеттік биліктің барлық тармағының үйлесімді жұмыс істеуін, сондай-ақ билік органдарының біртұтас Қазақстан халқының алдындағы Конституцияда және заңдарда белгіленген жауапкершілігін қамтамасыз ету мәселелері шешіледі;

3) Құрылтайдың заңнамалық құзыретіне кірмейтін, сондай-ақ Үкіметтің және басқа да мемлекеттік органдардың заңдарда белгіленген құзыретіне жатпайтын мәселелердің құқықтық жағынан реттелуі жүзеге асырылады;

4) Қазақстан Республикасының әлеуметтік-экономикалық, қоғамдық-саяси дамуының және оның сыртқы саясатының стратегиялық мәселелері бойынша шешім қабылданады.

3. Қазақстан Республикасының Президенті шығаратын жарлықтардың ғана нормативтік құқықтық акт ретінде күші болады.

27-бап. Қазақстан Республикасы Президентінің өкімдері

1. Қазақстан Республикасы Президентінің өкімдері Конституцияның, заңдардың және Қазақстан Республикасы Президенті жарлықтарының негізінде және оларды орындау үшін шығарылады.

2. Қазақстан Республикасы Президентінің өкімдерімен:

1) әкiмшiлiк-өкімдік, жедел және құқықтық сипаттағы мәселелер шешіледі;

2) конституциялық мәртебесi жоқ лауазымды адамдар лауазымға тағайындалады және одан босатылады.

28-бап. Қазақстан Республикасы Президентінің актілерін дайындау және оларды Қазақстан Республикасы Президентінің қарауына енгізу

1. Қазақстан Республикасы Президенті актілерінің жобаларын:

1) Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі және Қазақстан Республикасының Президентіне тікелей бағынатын және есеп беретін өзге де мемлекеттік органдар;

2) Қазақстан Республикасының Үкіметі;

3) Қазақстан Республикасының Жоғарғы Соты;

4) Қазақстан Республикасының Президенті айқындайтын өзге де мемлекеттік органдар мен лауазымды адамдар әзірлейді.

2. Қазақстан Республикасы Президентінің қарауына енгізілетін актілердің жобалары:

1) Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес әзірленеді және Қазақстан Республикасы Президентінің қарауына енгізіледі;

2) заң техникасы мен іс жүргізу талаптарына сай болуға тиіс.

3. Қазақстан Республикасының Президенті шығарған актілердің нөмірленуі Қазақстан Республикасы Президентінің өкілеттік мерзіміне жүргізіледі. Қазақстан Республикасы Президенті актілерінің түпнұсқалары және олардың материалдары Қазақстан Республикасы Президенті Әкімшілігінің тиісті құрылымдық бөлімшесінде сақталады және Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген мерзім өткеннен кейін Қазақстан Республикасы Президентінің Архивіне тапсырылады.

4. Қазақстан Республикасы Президенті актілерінің жобаларын әзірлеудің заңнамада белгіленген тәртібінің сақталуын бақылауды және оларды Мемлекет басшысының қарауына ұсынуды Қазақстан Республикасы Президенті Әкімшілігінің Басшысы жүзеге асырады.

29-бап. Қазақстан Республикасы Президентінің актілеріне өзгерістер мен толықтырулар енгізу, сондай-ақ олардың күшін жою тәртібі

1. Өзгерістер мен толықтырулар:

1) Қазақстан Республикасы Президентінің жарлықтарына Қазақстан Республикасы Президентінің жарлықтарымен;

2) Қазақстан Республикасы Президентінің өкімдеріне Қазақстан Республикасы Президентінің өкімдерімен енгізіледі.

2. Қазақстан Республикасы Президенті жарлықтарының күші Қазақстан Республикасы Президентінің жарлықтарымен, Қазақстан Республикасы Президенті өкімдерінің күші Қазақстан Республикасы Президентінің жарлықтарымен және өкімдерімен жойылады.

3. Қазақстан Республикасы Президентінің заңды күші бірдей актілері арасында қарама-қайшылық болған жағдайда, Қазақстан Республикасы Президентінің тиісті актісінде өзгеше белгіленбесе, қолданысқа кешірек енгізілген акт басшылыққа алынуға тиіс.

30-бап. Қазақстан Республикасы Президентінің актілерін қолданысқа енгізу және жариялау тәртібі

1. Егер Қазақстан Республикасының Президенті өзгеше белгілемесе, Қазақстан Республикасы Президентінің нормативтік сипаттағы актілері алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң Қазақстан Республикасының бүкіл аумағында бір мезгілде қолданысқа енгізіледі.

2. Егер Қазақстан Республикасының Президенті өзгеше белгілемесе, Қазақстан Республикасы Президентінің нормативтік сипаты жоқ актілері оларға қол қойылған кезден бастап күшіне енеді.

3. Қазақстан Республикасы Президентінің актілері "Құқықтық актілер туралы" Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес ресми жариялануға тиіс.

4. Қазақстан Республикасы Президентінің актілері өзге де баспа органдарында жариялануы, телевизия, радио арқылы халыққа жария етілуі, Интернетте орналастырылуы, тиісті мемлекеттік органдарға, сондай-ақ ұйымдар мен олардың лауазымды адамдарына жіберілуі мүмкін.

5. Қазақстан Республикасының мемлекеттік құпиялары немесе заңмен қорғалатын өзге де құпиясы бар Қазақстан Республикасы Президентінің актілері жарияланбауға тиіс. Мұндай актілердің түпнұсқасына құпиялық белгісі қойылады және олар қолданылатын органдардың, ұйымдардың, лауазымды адамдар мен азаматтардың назарына белгіленген тәртіппен жеткізіледі. Қазақстан Республикасы Президентінің аталған актілерінің мазмұны белгіленген тәртіппен бұқаралық ақпарат құралдарында баяндалуы мүмкін.

5-тарау. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ПРЕЗИДЕНТІН МЕРЗІМІНЕН БҰРЫН ЛАУАЗЫМЫНАН БОСАТУ, ҚЫЗМЕТІНЕН КЕТІРУ

31-бап. Қазақстан Республикасының Президентін мерзімінен бұрын лауазымынан босату, қызметінен кетіру

1. Қазақстан Республикасының Президенті Қазақстан Республикасы Конституциясының 50-бабының 1-тармағында белгіленген тәртіппен өз еркімен орнынан түсуге құқылы.

2. Қазақстан Республикасының Президенті Қазақстан Республикасы Конституциясының 50-бабының 2-тармағында белгіленген тәртіппен денсаулығына байланысты өз міндеттерін атқаруға тұрақты қабілеті болмаған жағдайда Құрылтайдың шешімімен мерзімінен бұрын лауазымынан босатылуы мүмкін.

3. Мемлекетке опасыздық жасауды, яғни Қазақстан Республикасының Тәуелсіздігіне, аумағының тұтастығына нұқсан келтіру мақсатында жасалған қасақана әрекетін, сондай-ақ соғыс немесе қарулы қақтығыс кезінде жау (қарсылас) жағына өтіп кеткен, шет мемлекеттің Қазақстан Республикасына қарсы дұшпандық әрекет жасауына көмек көрсеткен және бұл үшін Құрылтай Қазақстан Республикасының Президентін Қазақстан Республикасы Конституциясының 50-бабының 3-тармағында белгіленген тәртіппен қызметінен кетіруі мүмкін жағдайларды қоспағанда, Қазақстан Республикасының Президенті өкілеттігін атқару кезінде жасаған әрекеті үшін Қазақстан Республикасының Президенті қылмыстық және әкімшілік жауаптылыққа тартылмайды.

4. Қазақстан Республикасының Президентін қызметінен кетіру туралы мәселе Құрылтайдың өкілеттігін мерзімінен бұрын тоқтату мәселесін оның қарауы кезеңінде ұсынылмайды.

32-бап. Қазақстан Республикасы Президенті өкілеттіктерінің ауысуы

1. Қазақстан Республикасының Президенті өз еркімен орнынан түсуіне, денсаулық жағдайына қарай өз міндеттерін атқаруға тұрақты қабілетінің болмауына немесе Қазақстан Республикасының Президенті қызметінен кетірілуіне байланысты мерзімінен бұрын лауазымынан босатылған, сондай-ақ қайтыс болған жағдайда Қазақстан Республикасы Президентінің өкілеттігі Қазақстан Республикасының Вице-Президентіне өтеді; Қазақстан Республикасы Вице-Президентінің денсаулық жағдайына немесе жеке сипаттағы өзге де себептерге байланысты Қазақстан Республикасы Президентінің өкілеттігін қабылдауы мүмкін болмаған кезде Қазақстан Республикасы Президентінің өкілеттігі Қазақстан Республикасы Құрылтайының Төрағасына өтеді; Қазақстан Республикасы Президентінің өкілеттігін Қазақстан Республикасы Құрылтайы Төрағасының қабылдауы мүмкін болмаған кезде Қазақстан Республикасы Президентінің өкілеттігі Қазақстан Республикасының Премьер-Министріне өтеді.

Қазақстан Республикасы Президентінің өкілеттігін қабылдаудан бас тарту жөнінде шешім қабылдаған тұлға Қазақстан Республикасының Конституциялық Сотына Қазақстан Республикасы Президентінің өкілеттігін қабылдаудан бас тарту туралы мәлімдеме береді. Қазақстан Республикасының Конституциялық Соты Қазақстан Республикасы Президентінің өкілеттігін қабылдаудан бас тарту туралы мәлімдемені осы тұлғаның өзі және өз еркімен бергенін растайды және күнтізбелік үш күн ішінде қорытынды береді.

Қазақстан Республикасы Президентінің өкілеттігін қабылдаған тұлға тиісінше Вице-Президент, Құрылтай Төрағасы, Премьер-Министр өкілеттігін доғарады. Бұл жағдайда бос мемлекеттік лауазымдарға орналасу Қазақстан Республикасының Конституциясында көзделген тәртіппен жүзеге асырылады.

2. Осы баптың 1-тармағына сәйкес Қазақстан Республикасы Президентінің өкілеттігін қабылдаған тұлғаның Қазақстан Республикасының Конституциясына өзгерістер мен толықтырулар енгізуге бастама жасауға, сондай-ақ Құрылтайды таратуға құқығы жоқ.

6-тарау. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ПРЕЗИДЕНТІНІҢ ҚЫЗМЕТІН ҚАМТАМАСЫЗ ЕТУ

33-бап. Қазақстан Республикасы Президентінің қызметін мемлекет тарапынан қамтамасыз ету

Қазақстан Республикасының Президенті мен оның отбасын қамтамасыз ету, оларға қызмет көрсету және күзету республикалық бюджет есебінен жүзеге асырылады.

34-бап. Қазақстан Республикасы Президентінің жалақысы және демалысы

1. Қазақстан Республикасы Президентінің жалақысы Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен айқындалады.

2. Қазақстан Республикасының Президентіне күнтізбелік қырық бес күн мерзімге жыл сайынғы ақы төленетін демалыс беріледі.

35-бап. Қазақстан Республикасы Президентін қамтамасыз ету

1. Қазақстан Республикасының Президенті қызметте болған кезде Қазақстан Республикасының аумағындағы мемлекеттік резиденциялармен, Қазақстан Республикасының астанасындағы қызметтік пәтермен қамтамасыз етіледі.

2. Қазақстан Республикасының Президенті қызметтік автомобиль көлігімен, әуе көліктерімен, сондай-ақ арнаулы техникамен жабдықталған көлік құралдарының өзге де түрлерімен қамтамасыз етіледі.

3. Қазақстан Республикасының Президенті мен оның отбасы мүшелеріне тұрғын үй және көлік қызметін көрсетуді Қазақстан Республикасы Президентінің Іс басқармасы, сондай-ақ өздерінің құзыретіне сәйкес Мемлекеттік күзет қызметі және Ұлттық қауіпсіздік комитеті қамтамасыз етеді.

4. Қазақстан Республикасының Президенті мен оның отбасы мүшелеріне медициналық қызмет көрсетуді Қазақстан Республикасы Президентінің Іс басқармасы қамтамасыз етеді.

5. Мемлекеттік күзет қызметі арнаулы байланыс құралдарымен қамтамасыз етеді.

6. Қазақстан Республикасы Президентінің бүкіл қызмет кезеңінде Қазақстан Республикасы Президентінің жеке кітапханасы мен жеке архиві құрылады.

36-бап. Қазақстан Республикасының Президентін күзету

1. Қазақстан Республикасының Президентін күзету Мемлекеттік күзет қызметінің тиісті бөлімшесіне жүктеледі.

2. Қазақстан Республикасы Президентінің жұбайы (зайыбы) және Қазақстан Республикасының Президентімен бірге тұратын басқа да отбасы мүшелері күзетіледі.

37-бап. Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі

Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі мемлекеттік орган болып табылады, оған:

1) Қазақстан Республикасы Президентінің, сондай-ақ Қазақстан Республикасы Вице-Президентінің қызметін қамтамасыз ету;

2) Қазақстан Республикасының Президентін елдегі жағдай туралы уақтылы және толық хабардар ету;

3) Қазақстан Республикасы Президенті шешімдерінің толыққанды орындалуын қамтамасыз ету;

4) Мемлекет басшысы белгілейтін өзге де өкілеттіктерді жүзеге асыру жүктеледі.

38-бап. Қазақстан Республикасы Президентінің жанындағы консультативтік-кеңесші органдар, мекемелер мен ұйымдар

1. Қазақстан Республикасы Президентінің конституциялық өкілеттігін жүзеге асыру және оның қызметін қамтамасыз ету мақсатында Қазақстан Республикасы Президентінің жанынан консультативтік-кеңесші органдар, өзге де мекемелер мен ұйымдар құрылады.

2. Қазақстан Республикасының Президенті:

1) консультативтік-кеңесші органдардың құрамын айқындайды, Қазақстан Республикасы Президентінің жанынан өзге де мекемелер мен ұйымдарды құрады;

2) Қазақстан Республикасы Президентінің жанындағы консультативтік-кеңесші органдардың, өзге де мекемелер мен ұйымдардың басшыларын тағайындайды;

3) Қазақстан Республикасы Президентінің жанындағы консультативтік-кеңесші органдар, өзге де мекемелер мен ұйымдар туралы ережелерді бекітеді;

4) консультативтік-кеңесші органдар басшыларының осы органдардың жұмысы туралы есептерін қарайды.

3. Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген жағдайларды қоспағанда, Қазақстан Республикасы Президентінің жанындағы консультативтік-кеңесші органдар аппараттарының қызметкерлері Қазақстан Республикасы Президенті Әкімшілігінің қызметкерлері болып табылады.

4. Қазақстан Республикасы Қауіпсіздік Кеңесінің қызметін ұйымдастыру мен өкілеттігі заңда айқындалады.

7-тарау. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БҰРЫНҒЫ ПРЕЗИДЕНТТЕРІ

39-бап. Қазақстан Республикасы экс-Президенттерінің мәртебесі

1. Қызметінен кетірілгендерден басқа, Қазақстан Республикасының барлық бұрынғы Президенттерінің Қазақстан Республикасының экс-Президенті атағы болады.

2. Қазақстан Республикасы экс-Президентінің Қазақстан Республикасы Құрылтайының отырыстарына, Қазақстан Республикасы Президентінің қызметіне кірісуіне, Қазақстан Республикасының мемлекеттік мерекелеріне арналған салтанатты жиындарға және мемлекет өткізетін өзге де іс-шараларға қатысуға құқығы бар.

3. Қазақстан Республикасының экс-Президентіне, оның ар-намысы мен қадір-қасиетіне қол сұғуға болмайды. Қазақстан Республикасы экс-Президентінің ар-намысы мен қадір-қасиетіне қол сұғу заңмен қудаланады.

40-бап. Қазақстан Республикасының экс-Президенттерін қамтамасыз ету

1. Қазақстан Республикасының экс-Президентін қамтамасыз ету, оған қызмет көрсету және күзету республикалық бюджет есебінен жүзеге асырылады.

2. Қазақстан Республикасының экс-Президентіне:

1) Қазақстан Республикасы Президентінің шешімімен Қазақстан Республикасы Президентінің лауазымдық айлықақысының сексен пайызы мөлшерінде өмір бойына зейнетақы белгіленеді. Қазақстан Республикасы экс-Президентінің осы Конституциялық заңға сәйкес белгіленген зейнетақысы Қазақстан Республикасы Президентінің лауазымдық айлықақысының өсуіне қарай көтеріледі;

2) пәтер мен резиденция, күзет, жүргізушісі бар қызметтік көлік (жерүсті және әуе көлігі) беріледі, медициналық қызмет көрсетіледі, ел аумағында жүріп-тұруына жағдай жасалады.

3. Қазақстан Республикасы Президентінің жеке архиві мен жеке кітапханасының материалдары Қазақстан Республикасының Президенті ретіндегі қызметі аяқталғаннан кейін Қазақстан Республикасының экс-Президентінің меншігінде болады.

41-бап. Қазақстан Республикасының экс-Президенттері құқықтарының кепілдігі

Мемлекетке опасыздық жасау жағдайын қоспағанда, Қазақстан Республикасы Президентінің өкілеттігін атқару кезінде жасаған әрекеті үшін Қазақстан Республикасының экс-Президенті қылмыстық және әкімшілік жауаптылыққа тартылмайды.

8-тарау. ҚОРЫТЫНДЫ ЕРЕЖЕЛЕР

42-бап. Қазақстан Республикасы Президентінің қызметін қамтамасыз ететін өзге де заңнамалық актілердің қолданылуы

Қазақстан Республикасының мемлекеттік қызмет туралы заңнамасының, Қазақстан Республикасының еңбек заңнамасының және Қазақстан Республикасының зейнетақымен қамсыздандыру саласындағы заңнамасының нормалары Қазақстан Республикасының Президентіне қолданылмайды.

43-бап. Осы Конституциялық заңды қолданысқа енгізу тәртібі

1. Осы Конституциялық заң 2026 жылғы 1 шілдеден бастап қолданысқа енгізіледі.

2. Осы Конституциялық заң қолданысқа енгізілген күннен бастап "Қазақстан Республикасының Президенті туралы" 1995 жылғы 26 желтоқсандағы Қазақстан Республикасы Конституциялық заңының күші жойылды деп танылсын.

Қазақстан Республикасының Президенті

Қ. ТОҚАЕВ

On the President of the Republic of Kazakhstan

Constitutional Law of the Republic of Kazakhstan dated June 5, 2026 No. 296-VIII ZRK

Unofficial translation

This Constitutional Law in accordance with the Constitution of the Republic of Kazakhstan shall determine the legal status of the President of the Republic of Kazakhstan, and also of the Vice-President of the Republic of Kazakhstan.

Chapter 1. STATUS OF THE PRESIDENT OF THE REPUBLIC OF KAZAKHSTAN

Article 1. President of the Republic of Kazakhstan

1. The President of the Republic of Kazakhstan is the head of state, its highest official, determining the guidelines of the state's internal and foreign policy and representing Kazakhstan within the country and in international relations.

2. The President of the Republic of Kazakhstan is the symbol and guarantor of the unity of the people and state power, the inviolability of the Constitution of the Republic of Kazakhstan, the rights and freedoms of man and citizen.

3. The President of the Republic of Kazakhstan ensures the concerted and unimpeded functioning of all the state power branches and accountability of state bodies to the united people of Kazakhstan.

4. The President of the Republic of Kazakhstan has the right to act on behalf of the people of Kazakhstan and the state.

5. The President of the Republic of Kazakhstan, his honor and dignity are inviolable. Any attack on the honor and dignity of the President of the Republic of Kazakhstan shall be prosecuted by law.

Article 2. Election of the President of the Republic of Kazakhstan

Election of the President of the Republic of Kazakhstan shall be held in accordance with the Constitution of the Republic of Kazakhstan and the Constitutional Law of the Republic of Kazakhstan "On Elections in the Republic of Kazakhstan".

Article 3. Assumption of office as President of the Republic of Kazakhstan

1. The President of the Republic of Kazakhstan shall assume office upon taking the following oath to the people: “I solemnly swear to faithfully serve the people of Kazakhstan, strictly observe the Constitution and laws of the Republic of Kazakhstan, guarantee the rights and freedoms of citizens of the Republic of Kazakhstan, conscientiously perform the high duties of the President of the Republic of Kazakhstan entrusted to me”. The text of the oath shall be recited by the President of the Republic of Kazakhstan in the state language.

2. The oath shall be taken within one month from the date of publication of the election results.

In the case provided for in Article 51 of the Constitution of the Republic of Kazakhstan, the oath shall be taken by the person, who has assumed the powers of the President of the Republic of Kazakhstan within seven days from the date of early release from office of the President of the Republic of Kazakhstan in connection with voluntary resignation, persistent inability to perform his duties due to health reasons or removal of the President of the Republic of Kazakhstan from office or from the date of his death.

3. The oath shall be taken in a solemn ceremony in the presence of Kurultai deputies, judges of the Constitutional Court, judges of the Supreme Court, ex-Presidents of the Republic of Kazakhstan, as well as representatives of the public and invited foreign citizens.

4. The President of the Republic of Kazakhstan shall take the oath of office on the Constitution of the Republic of Kazakhstan. Following the oath, the National Anthem of the Republic of Kazakhstan is played. The Chairman of the Central Election Commission presents the President of the Republic of Kazakhstan with a certificate, a lapel badge, the standard of the President of the Republic of Kazakhstan and the “Altyn Qyran” (Golden Eagle) Order.

Article 4. The term of office of the President of the Republic of Kazakhstan

1. The President of the Republic of Kazakhstan shall be elected for a term of seven years.

2. The powers of the President of the Republic of Kazakhstan shall terminate from the moment the newly elected President of the Republic of Kazakhstan takes office, also in the event of early dismissal from office due to voluntary resignation, persistent inability to fulfill his duties for health reasons or removal of the President of the Republic of Kazakhstan from office or in the event of his death.

Article 5. Restrictions related to the term of office of the President of the Republic of Kazakhstan

1. During his term of office the President of the Republic of Kazakhstan may not be elected as a deputy to a representative body, hold any other paid positions, engage in business activities, and also be a member of a political party.

Within ten days of taking the oath of office the President of the Republic of Kazakhstan is required to withdraw from any political party.

2. Close relatives of the President of the Republic of Kazakhstan may not hold positions as political civil servants or as heads of entities in the quasi-public sector.

Close relatives of the President of the Republic of Kazakhstan, who hold positions as political civil servants or heads of quasi-public entities shall resign or vacate their positions within one month of the date, on which the President of the Republic of Kazakhstan takes the oath of office.

For the purposes of this paragraph, close relatives of the President of the Republic of Kazakhstan shall mean: parents (a parent), children, adoptive parents, adopted children, full and half siblings, grandfather, grandmother, grandchildren, as well as the spouse, close relatives of the spouse, spouse of children, children of full and half siblings.

Article 6. Insignia of the President of the Republic of Kazakhstan

1. The President of the Republic of Kazakhstan shall hold the following insignia: the presidential badge and the presidential standard.

2. The description of the presidential badge shall be determined by the Central Election Commission of the Republic of Kazakhstan. The description of the presidential standard, as well as the procedures for the official use of the presidential badge and the presidential standard shall be determined by the President of the Republic of Kazakhstan.

3. Ex officio the President of the Republic of Kazakhstan shall be awarded the “Altyn Qyran” (Golden Eagle) Order.

4. The description of the “Altyn Qyran” (Golden Eagle) Order, the grounds and procedure for awarding said order shall be determined by the legislation of the Republic of Kazakhstan.

Chapter 2. POWERS OF THE PRESIDENT OF THE REPUBLIC OF KAZAKHSTAN

Article 7. Foreign policy powers of the President of the Republic of Kazakhstan

The President of the Republic of Kazakhstan shall:

1) appoint and recall the heads of diplomatic missions of the Republic of Kazakhstan;

2) negotiate and sign international treaties on behalf of the Republic of Kazakhstan;

3) grant authority to negotiate and sign international treaties on behalf of the Republic of Kazakhstan;

4) sign instruments of ratification;

5) accept credentials and letters of recall from the heads of diplomatic missions of foreign states, accredited in the Republic of Kazakhstan, also from the heads of international organizations;

6) make decisions to suspend international treaties, concluded by the Republic of Kazakhstan that are not subject to ratification;

7) make decisions to denounce international treaties concluded on behalf of the Republic of Kazakhstan, with the exception of the denunciation of ratified international treaties.

Article 8. Powers of the President of the Republic of Kazakhstan in ensuring national defense capability and security

The President of the Republic of Kazakhstan shall:

1) hold the title of the Supreme Commander-in-Chief of the Armed Forces of the Republic of Kazakhstan, appoint and dismiss the high command of the Armed Forces;

2) if the independence and territorial integrity, internal political stability of the Republic of Kazakhstan, security of its citizens are under immediate threat, which has disrupted the functioning of state constitutional bodies, after official consultations with the Prime Minister and the Chairman of the Kurultai of the Republic of Kazakhstan, shall take measures dictated by the aforementioned circumstances, including the introduction of a state of emergency throughout the territory of the Republic of Kazakhstan or in certain localities thereof, the use of the Armed Forces of the Republic of Kazakhstan;

3) in the event of aggression against the Republic of Kazakhstan or an immediate external threat to its security, introduce martial law throughout the territory of the Republic of Kazakhstan or in certain localities thereof, declare partial or general mobilization, and immediately inform the Kurultai of the Republic of Kazakhstan thereof;

4) submit for consideration by the Kurultai a proposal on the use of the Armed Forces of the Republic of Kazakhstan to fulfill international obligations to maintain peace and security;

5) make decisions on the conscription of citizens of the Republic of Kazakhstan for compulsory military service and the discharge of conscripts into reserve;

6) appoint the Chairman of the National Security Committee of the Republic of Kazakhstan; dismiss him from office;

7) form the State Security Service subordinate to him;

8) appoint the Head of the State Security Service; dismiss him from office;

9) approve the Military Doctrine of the Republic of Kazakhstan.

Article 9. Powers of the President of the Republic of Kazakhstan in respect of the Kurultai of the Republic of Kazakhstan

President of the Republic of Kazakhstan shall:

1) call regular and extraordinary elections to the Kurultai;

2) convene the first session of the Kurultai no later than thirty days from the date of publication of the election results;

3) administer the oath of Kurultai deputies to the people of Kazakhstan;

4) nominate a candidate for the position of Kurultai Chairman;

5) open Kurultai sessions as a rule;

6) during the period between Kurultai sessions, on his own initiative, at the proposal of the Kurultai Chairman or at least one third of the total number of Kurultai deputies may convene an extraordinary session of the Kurultai, at which only the issues that served as the basis for its convening can be considered;

7) sign the law submitted by the Kurultai within one month, promulgate the law or return the law or individual articles thereof for re-discussion and voting; within one month sign the law if the Kurultai overcomes the objections of the President of the Republic of Kazakhstan in compliance with the requirements established by subparagraph 2) of Article 56 of the Constitution of the Republic of Kazakhstan;

8) submit draft laws to the Kurultai for consideration by way of a special message as a legislative initiative;

9) have the right to prioritize the consideration of draft laws, meaning that the relevant bills must be adopted as a matter of urgency within two months;

10) have the right to attend any meetings of the Kurultai and be heard.

11) dismiss a member of the Government from office in the case provided for in subparagraph 17) of Article 56 of the Constitution of the Republic of Kazakhstan;

12) have the right to dissolve the Kurultai in the cases and in the manner, stipulated by the Constitution of the Republic of Kazakhstan.

Article 10. Powers of the President of the Republic of Kazakhstan in respect of the Government of the Republic of Kazakhstan

The President of the Republic of Kazakhstan shall:

1) with the Kurultai consent appoint the Prime Minister of the Republic of Kazakhstan; dismiss him from office;

2) upon the Prime Minister's nomination, submitted within ten days of his appointment, determine the structure of the Government; upon the Prime Minister's nomination, submitted after consultation with the Kurultai, appoint members of the Government; independently appoint the Ministers of Foreign Affairs, Defense, and Internal Affairs; dismiss members of the Government;

3) administer the oath of office to members of the Government;

4) regularly hear the Prime Minister's report on the main areas of the Government's activities and all its most important decisions, during which the Prime Minister reports on the work of the Government;

5) coordinate the unified system of financing and remuneration of employees for all the bodies, funded by the state budget of the Republic of Kazakhstan;

6) approve the State planning system of the Republic of Kazakhstan;

7) when necessary, chair meetings of the Government on particularly important issues;

8) make decisions on the resignation of the Government and any of its members, if they consider it impossible to continue to perform the functions entrusted to them or if the Kurultai has expressed a vote of no confidence in the Government, also on the resignation of a Government member, who disagrees with the policy, pursued by the Government or who does not pursue it;

9) within ten days accept or reject the resignation of the Government or any of its members;

10) if the resignation of the Government or a member thereof is rejected, entrust them with the continued performance of their duties;

11) have the right to decide on its own initiative to terminate the powers of the Government and to dismiss the Prime Minister and any member of the Government;

12) by his acts can assign to the Government the performance of executive functions, except for those, established by the Constitution and laws of the Republic of Kazakhstan;

13) issue instructions to the Government of the Republic of Kazakhstan.

Article 11. Powers of the President of the Republic of Kazakhstan with respect to Kazakhstan Halyk Kenesi (Kazakhstan People’s Council)

The President of the Republic of Kazakhstan:

approves the composition of Kazakhstan People's Council;

2) forms the Secretariat of Kazakhstan Halyk Kenesi (Kazakhstan People’s Council) and appoints its chairman;

3) exercises other powers in accordance with the Constitution and laws of the Republic of Kazakhstan.

Article 12. Powers of the President of the Republic of Kazakhstan with respect to the Constitutional Court of the Republic of Kazakhstan

The President of the Republic of Kazakhstan shall:

1) appoint the Chairman of the Constitutional Court for a period of eight years; dismiss him from office;

2) appoint the Deputy Chairman of the Constitutional Court on the proposal of the Chairman of the Constitutional Court from among the judges of the Constitutional Court;

3) with the consent of the Kurultai appoint ten judges of the Constitutional Court for a period of eight years; in accordance with the Constitutional Law “On the Constitutional Court of the Republic of Kazakhstan” relieve them of their positions;

4) in cases, provided for in subparagraph 11) of Article 46 and Article 73 of the Constitution of the Republic of Kazakhstan, apply to the Constitutional Court.

Article 13. Powers of the President of the Republic of Kazakhstan in respect to courts and judges

The President of the Republic of Kazakhstan shall:

1) upon recommendation of the Supreme Judicial Council appoint the Chairman of the Supreme Court of the Republic of Kazakhstan for a term of six years; dismiss him from office;

2) on the recommendation of the Supreme Judicial Council nominate judges of the Supreme Court of the Republic of Kazakhstan for election to and dismissal from office to the Kurultai;

3) upon recommendation of the Supreme Judicial Council appoint and dismiss chairmen and judges of local and other courts.

Article 14. Powers of the President of the Republic of Kazakhstan in respect to the prosecutor's office

The President of the Republic of Kazakhstan shall:

1) appoint the Prosecutor General of the Republic of Kazakhstan for a term of six years; dismiss him from office;

2) upon the recommendation of the Prosecutor General appoint and dismiss deputy Prosecutors General of the Republic of Kazakhstan;

3) at least once per quarter hear a report from the Prosecutor General on the rule of law in the country.

Article 15. Powers of the President of the Republic of Kazakhstan in relation to the Central election commission of the Republic of Kazakhstan

The President of the Republic of Kazakhstan shall:

1) appoint the Chairman of the Central Election Commission of the Republic of Kazakhstan and dismiss him from office;

2) with the consent of the Kurultai appoint six members of the Central Election Commission of the Republic of Kazakhstan for a term of five years and dismiss them from office;

3) approve the regulations of the Central Election Commission;

4) hear information from the Chairman of the Central Election Commission on the progress of preparations for the scheduled national referendum, elections of deputies of the Kurultai, maslikhats, members of other local government bodies and on the results of the referendum and elections.

Article 16. Powers of the President of the Republic of Kazakhstan in respect to the National Bank of the Republic of Kazakhstan

The President of the Republic of Kazakhstan shall:

1) appoint and dismiss the Chairman of the National Bank of the Republic of Kazakhstan;

2) appoint and dismiss Deputy Chairmen of the National Bank upon the recommendation of the Chairman of the National Bank;

3) hear the report of the Chairman of the National Bank on the performance of the National Bank of the Republic of Kazakhstan at least once per quarter.

Article 17. Powers of the President of the Republic of Kazakhstan in relation to the Supreme Audit Chamber of the Republic of Kazakhstan

The President of the Republic of Kazakhstan shall:

1) appoint the Chairman of the Supreme Audit Chamber and dismiss him from office;

2) with the consent of the Kurultai appoint eight members of the Supreme Audit Chamber for a term of five years and dismiss them from office;

3) approve the regulations of the Supreme Audit Chamber;

4) hear reports from the Chairman of the Supreme Audit Chamber on its work at least once per quarter.

Article 18. Powers of the President of the Republic of Kazakhstan in relation to the Human Rights Commissioner of the Republic of Kazakhstan

The President of the Republic of Kazakhstan shall:

1) appoint the Human Rights Commissioner of the Republic of Kazakhstan to office for a term of five years; dismiss him from office;

2) at least once a year hear a report from the Commissioner for Human Rights in the Republic of Kazakhstan on its activities.

Article 19. Powers of the President of the Republic of Kazakhstan in relation to akims

The President of the Republic of Kazakhstan shall:

1) appoint the akims of the capital, oblasts and cities of national significance with the consent of the deputies of the maslikhat of the capital, maslikhats within the oblast, maslikhat of the city of national significance respectively;

2) issue instructions to the akims on matters within his competence and hear the akims’ progress reports on them;

3) have the right to dismiss the akims of the capital, oblasts, cities of national significance at his own discretion, also in the event that the relevant maslikhats pass a vote of no confidence in them by a majority of their total number of deputies.

Article 20. Powers of the President of the Republic of Kazakhstan in relation to state bodies directly subordinate and accountable to him

1. The powers of the heads of state bodies directly subordinate and accountable to the President of the Republic of Kazakhstan shall terminate upon the assumption of office of the newly elected President of the Republic of Kazakhstan. They shall continue to perform their duties until the Head of State appoints the heads of these bodies.

2. The President of the Republic of Kazakhstan upon the recommendations of the heads of state bodies directly subordinate and accountable to the President of the Republic of Kazakhstan shall:

1) approve the regulations on these state bodies, their structure and the total staffing level;

2) appoint and dismiss deputy heads of state bodies directly subordinate and accountable to the President of the Republic of Kazakhstan, as well as the heads of departments of these bodies, unless otherwise established by the President of the Republic of Kazakhstan;

3) establish, abolish, and reorganize departments of the aforementioned state bodies. These departments shall have the status, provided for departments of central executive bodies, unless otherwise established by the President of the Republic of Kazakhstan.

3. Within the timeframe and in the manner determined by him the President of the Republic of Kazakhstan shall hear reports from the heads of state bodies directly subordinate and accountable to the President of the Republic of Kazakhstan on the performance of the said bodies.

Article 21. Powers of the President of the Republic of Kazakhstan with respect to national referendum

1. In accordance with the Constitutional Law of the Republic of Kazakhstan "On National Referendum," the President of the Republic of Kazakhstan shall make a decision on holding a national referendum on his own initiative, on the initiative of the Kurultai, on the initiative

of the Government, on the initiative of the Kazakhstan Halyk Kenesi, or on the initiative of at least two hundred thousand citizens of the Republic of Kazakhstan, entitled to participate in the national referendum, equally representing the capital of the Republic of Kazakhstan, all the oblasts and cities of national significance.

2. The President of the Republic of Kazakhstan shall make one of the following decisions on:

1) holding a referendum;

2) the need to adopt a constitutional law, a law of the Republic of Kazakhstan, or another decision on the issue, proposed as the subject of a referendum without holding one;

3) rejecting the initiative to hold a referendum.

3. With the consent of the referendum initiator, before holding it, the President of the Republic of Kazakhstan shall have the right to refine the wording of the question (questions) submitted (put) to the referendum in order to more accurately reflect the will of its initiators.

Article 22. Other powers of the President of the Republic of Kazakhstan

The President of the Republic of Kazakhstan shall:

1) make state-of-the nation addresses on the situation in the country and the guidelines of the internal and foreign policy of the Republic of Kazakhstan. If the address is made at the Kurultai session, it is not discussed and no questions are asked on it;

2) establish state awards and honorary titles; confer state awards of the Republic of Kazakhstan and confer honorary titles, the highest military and other ranks, the highest class ranks, the highest diplomatic ranks, qualification classes; revoke the said awards, titles, grades, ranks and classes;

3) make decisions on the admission to, retention and termination of citizenship of the Republic of Kazakhstan, restoration of citizenship of the Republic of Kazakhstan;

4) resolve matters of granting political asylum;

5) grant pardons;

6) determine the procedure, terms and conditions for the national currency functioning;

7) form the Administration of the President of the Republic of Kazakhstan; form, abolish and reorganize other state bodies directly subordinate and accountable to the President of the Republic of Kazakhstan;

8) form the Security Council, other consultative and advisory bodies, and also the Supreme Judicial Council;

9) appoint and dismiss the Chairman of the Supreme Judicial Council;

10) after consultation with the Prime Minister and the Chairman of the Kurultai terminate the powers of the maslikhat early;

11) exercise other powers in accordance with the Constitution and laws of the Republic of Kazakhstan.

Chapter 3. VICE PRESIDENT OF THE REPUBLIC OF KAZAKHSTAN

Article 23. Vice President of the Republic of Kazakhstan

1. The Vice President of the Republic of Kazakhstan shall be appointed to office by the President of the Republic of Kazakhstan with the consent of the Kurultai of the Republic of Kazakhstan, expressed by a majority vote of the total number of its deputies.

A citizen of the Republic of Kazakhstan by birth, at least forty years of age, fluent in the state language, resident in Kazakhstan for the past fifteen years, with a higher education may be appointed Vice President of the Republic of Kazakhstan.

2. The powers of the Vice President of the Republic of Kazakhstan shall terminate in the following cases:

1) submission of a resignation letter;

2) decision of the President of the Republic of Kazakhstan on dismissal from office;

3) termination of citizenship of the Republic of Kazakhstan or receipt of a residence permit or other document, confirming the right to permanent residence in the territory of a foreign state;

4) entry into force of a guilty verdict of a court against him;

5) recognition of his legal incapacity or limitation of his legal capacity by a court decision that has taken effect;

6) recognition of him as missing by a court decision that has taken effect;

7) his death or declaration of death by a court decision that has taken effect;

8) occurrence of other grounds, stipulated by the legislation of the Republic of Kazakhstan.

The President of the Republic of Kazakhstan shall terminate the powers of the Vice President on the grounds, stipulated in part one of this paragraph.

3. Within twenty days from the date of termination of the powers of the Vice President, the President of the Republic of Kazakhstan shall propone a candidate for Vice President to the Kurultai for the consent of the Kurultai to his appointment.

If this period falls during the temporary absence of the Kurultai due to the early termination of its powers, or during the period between sessions of the Kurultai, the President of the Republic of Kazakhstan shall submit a candidate for Vice President to the Kurultai within twenty days from the date of the commencement of the Kurultai work or the start of the next session of the Kurultai respectively.

4. During the period of exercising his powers the Vice President of the Republic of Kazakhstan shall not have the right to be elected as a deputy of a representative body, to hold other paid positions, to engage in business activity, and also to be a member of a political party.

Article 24. Powers of the Vice President of the Republic of Kazakhstan

On behalf of the President of the Republic of Kazakhstan the Vice President shall represent him in interaction with the Kurultai, the Government and other state bodies, and also exercise other powers, determined by the President of the Republic of Kazakhstan.

Chapter 4. ACTS OF THE PRESIDENT OF THE REPUBLIC OF KAZAKHSTAN

Article 25. Forms of acts of the President of the Republic of Kazakhstan

1. The President of the Republic of Kazakhstan issues decrees and orders that shall be binding throughout the territory of the Republic of Kazakhstan.

2. During the temporary absence of the Kurultai due to the early termination of its powers, the President of the Republic of Kazakhstan shall issue decrees that have the force of constitutional laws or laws of the Republic of Kazakhstan.

3. Before being signed by the President of the Republic of Kazakhstan, the laws shall be first countersigned by the Kurultai Chairman and the Prime Minister, who shall be held responsible for their conformity with the Constitution and the laws.

Acts of the President of the Republic of Kazakhstan issued at the initiative of the Government shall be first signed by the Prime Minister, who shall be held responsible for their conformity with the Constitution and the laws.

4. The list of matters, on which the President of the Republic of Kazakhstan issues decrees and orders respectively shall be determined by Articles 26 and 27 of this Constitutional Law. Where necessary the President of the Republic of Kazakhstan shall have the right to independently determine the forms of acts (decrees, orders) for the purpose of exercising his powers.

Article 26. Decrees of the President of the Republic of Kazakhstan

1. Decrees of the President of the Republic of Kazakhstan shall be issued on the basis of and pursuant to the Constitution and laws of the Republic of Kazakhstan.

2. Through decrees of the President of the Republic of Kazakhstan:

1) constitutional powers of the President of the Republic of Kazakhstan are exercised that require the issuance of an act of the President of the Republic of Kazakhstan;

2) issues are resolved to ensure the coordinated functioning of all the state power branches, as well as accountability of state bodies to the united people of Kazakhstan, as established by the Constitution and laws;

3) legal regulation is exercised over matters that do not fall within the legislative jurisdiction of the Kurultai, nor within the statutory jurisdiction of the Government and other state bodies;

4) decisions are made on strategic issues, concerning the socioeconomic and sociopolitical development of the Republic of Kazakhstan and its foreign policy.

3. Only decrees issued by the President of the Republic of Kazakhstan may have the force of law.

Article 27. Orders of the President of the Republic of Kazakhstan

1. 1. Orders of the President of the Republic of Kazakhstan shall be issued on the basis of and in pursuance of the Constitution, laws and decrees of the President of the Republic of Kazakhstan.

2. Orders of the President of the Republic of Kazakhstan shall:

1) resolve administrative, operational and legal issues;

2) appoint and dismiss officials, who do not hold constitutional status.

Article 28. Drafting of acts of the President of the Republic of Kazakhstan and their submission to the President of the Republic of Kazakhstan for consideration

1. Acts of the President of the Republic of Kazakhstan shall be drafted by:

1) the Administration of the President of the Republic of Kazakhstan and other state bodies directly subordinate and accountable to the President of the Republic of Kazakhstan;

2) the Government of the Republic of Kazakhstan;

3) the Supreme Court of the Republic of Kazakhstan;

4) other state bodies and officials, determined by the President of the Republic of Kazakhstan.

2. Draft acts submitted to the President of the Republic of Kazakhstan for consideration:

1) shall be developed and submitted to the President of the Republic of Kazakhstan for consideration in accordance with the legislation of the Republic of Kazakhstan;

2) must meet the requirements of legal drafting and record-keeping.

3. Acts issued by the President of the Republic of Kazakhstan shall be numbered for the duration of the term of office of the President of the Republic of Kazakhstan. The original acts of the President of the Republic of Kazakhstan and the related materials shall be stored in the relevant structural unit of the Administration of the President of the Republic of Kazakhstan and upon expiration of the terms, established by the legislation of the Republic of Kazakhstan shall be transferred to the Archives of the President of the Republic of Kazakhstan.

4. The Head of the Administration of the President of the Republic of Kazakhstan shall oversee compliance with the established procedure for preparing draft acts of the President of the Republic of Kazakhstan and submitting them to the Head of State for consideration.

Article 29. Procedure for amending, supplementing and repealing the acts of the President of the Republic of Kazakhstan

1. Amendments and supplements:

1) to decrees of the President of the Republic of Kazakhstan shall be made by decrees of the President of the Republic of Kazakhstan;

2) to orders of the President of the Republic of Kazakhstan shall be made by orders of the President of the Republic of Kazakhstan.

2. Decrees of the President of the Republic of Kazakhstan shall be cancelled by decrees of the President of the Republic of Kazakhstan, orders of the President of the Republic of Kazakhstan shall be cancelled by decrees and orders of the President of the Republic of Kazakhstan.

3. In the event of a conflict between acts of the President of the Republic of Kazakhstan that have equal legal force, the act enacted later shall prevail, unless otherwise provided by the relevant act of the President of the Republic of Kazakhstan.

Article 30. Procedure for enactment and publication of the acts of the President of the Republic of Kazakhstan

1. Regulatory acts of the President of the Republic of Kazakhstan shall be enacted throughout the territory of the Republic of Kazakhstan simultaneously ten calendar days after the date of their first official publication, unless otherwise established by the President of the Republic of Kazakhstan.

2. Non-regulatory acts of the President of the Republic of Kazakhstan shall be enacted upon their signing, unless otherwise established by the President of the Republic of Kazakhstan.

3. Acts of the President of the Republic of Kazakhstan shall be officially published in accordance with the Law of the Republic of Kazakhstan "On Legal Acts."

4. Acts of the President of the Republic of Kazakhstan may also be published in other print media, broadcast on television and radio, posted on the Internet, sent to relevant state bodies, as well as to organizations and their officials.

5. Acts of the President of the Republic of Kazakhstan, containing state secrets of the Republic of Kazakhstan or other secrets protected by law shall not be published. The originals of such acts shall be classified and communicated in accordance with established procedures to the agencies, organizations, officials and citizens, to whom they apply. The contents of these acts of the President of the Republic of Kazakhstan may be reported in the media in accordance with established procedures.

Chapter 5. EARLY TERMINATION OF OFFICE, REMOVAL FROM OFFICE OF THE PRESIDENT OF THE REPUBLIC OF KAZAKHSTAN

Article 31. Early termination of office, removal from office of the President of the Republic of Kazakhstan

1. The President of the Republic of Kazakhstan shall have the right to voluntarily resign in accordance with the procedure, established by paragraph 1 of Article 50 of the Constitution of the Republic of Kazakhstan.

2. The President of the Republic of Kazakhstan may be relieved of office early by a decision of the Kurultai in the event of persistent inability to perform his duties for health reasons, in accordance with the procedure, established by paragraph 2 of Article 50 of the Constitution of the Republic of Kazakhstan.

3. The President of the Republic of Kazakhstan shall not bear criminal or administrative liability for actions, committed in the exercise of the powers of the President of the Republic of Kazakhstan, with the exception of high treason, i.e., a deliberate act committed with the intent to undermine the independence or territorial integrity of the Republic of Kazakhstan, as well as in cases of defection to the enemy (adversary) during a war or armed conflict, or assistance to a foreign state in carrying out hostile activities against the Republic of Kazakhstan. For this the President of the Republic of Kazakhstan may be removed from office by the Kurultai in accordance with the procedure, established by paragraph 3 of Article 50 of the Constitution of the Republic of Kazakhstan.

4. The issue of removing the President of the Republic of Kazakhstan from office may not be raised during the period of consideration by him of the issue of early termination of the Kurultai powers.

Article 32. Transition of powers of the President of the Republic of Kazakhstan

1. In the event of the early release from office of the President of the Republic of Kazakhstan due to voluntary resignation, persistent inability to fulfill his duties for health reasons, or removal of the President of the Republic of Kazakhstan from office, also in the event of his death, the powers of the President of the Republic of Kazakhstan shall pass to the Vice President of the Republic of Kazakhstan. If the Vice President of the Republic of Kazakhstan is unable to assume the powers of the President of the Republic of Kazakhstan for health reasons or other personal reasons, the powers of the President of the Republic of Kazakhstan shall be transferred to the Chairman of the Kurultai of the Republic of Kazakhstan. If the Chairman of the Kurultai of the Republic of Kazakhstan is unable to assume the powers of the President of the Republic of Kazakhstan, the powers of the President of the Republic of Kazakhstan shall pass to the Prime Minister of the Republic of Kazakhstan.

A person, who decides to refuse to assume the powers of the President of the Republic of Kazakhstan shall submit a statement of refusal to assume the powers of the President of the Republic of Kazakhstan to the Constitutional Court of the Republic of Kazakhstan. The Constitutional Court of the Republic of Kazakhstan shall certify that the person has personally and voluntarily submitted a statement refusing to assume the powers of the President of the Republic of Kazakhstan and shall issue their opinion within three calendar days.

The person, who assumes the powers of the President of the Republic of Kazakhstan shall resign from the positions of Vice President, Kurultai Chairman, the Prime Minister respectively. In this case, vacant government positions shall be filled in accordance with the procedure, established by the Constitution of the Republic of Kazakhstan.

2. The person, who assumes the powers of the President of the Republic of Kazakhstan in accordance with paragraph 1 of this article has no right to initiate amendments or additions to the Constitution of the Republic of Kazakhstan or to dissolve the Kurultai.

Chapter 6. SUPPORT FOR THE ACTIVITIES OF THE PRESIDENT OF THE REPUBLIC OF KAZAKHSTAN

Article 33. State Support for the activities of the President of the Republic of Kazakhstan

The support, services and security for the President of the Republic of Kazakhstan and his family shall be provided at the republican budget expense.

Article 34. Salary and vacation of the President of the Republic of Kazakhstan

1. The salary of the President of the Republic of Kazakhstan shall be established in accordance with the procedure, established by the legislation of the Republic of Kazakhstan.

2. The President of the Republic of Kazakhstan shall be granted an annual paid vacation of forty-five calendar days.

Article 35. Support for the President of the Republic of Kazakhstan

1. During his term in office the President of the Republic of Kazakhstan shall be provided with state residences in the Republic of Kazakhstan and an official apartment in the capital of the Republic of Kazakhstan.

2. The President of the Republic of Kazakhstan shall be provided with official motor vehicles, aircraft, and other types of specialized vehicles.

3. Housing and transportation services for the President of the Republic of Kazakhstan and members of his family shall be ensured by the Executive Office of the President of the Republic of Kazakhstan, and also the State Security Service and the National Security Committee in accordance with their respective jurisdictions.

4. Medical care for the President of the Republic of Kazakhstan and members of his family shall be ensured by the Executive Office of the President of the Republic of Kazakhstan.

5. Specialized communications equipment shall be provided by the State Security Service.

6. A personal library and personal archive of the President of the Republic of Kazakhstan shall be maintained throughout his term in office.

Article 36. Security of the President of the Republic of Kazakhstan

1. Security of the President of the Republic of Kazakhstan shall be assigned to the relevant unit of the State Security Service.

2. The spouse of the President of the Republic of Kazakhstan and other family members residing with the President of the Republic of Kazakhstan shall be provided with security.

Article 37. Administration of the President of the Republic of Kazakhstan

The Administration of the President of the Republic of Kazakhstan is a state body that shall be responsible for:

1) supporting the activities of the President of the Republic of Kazakhstan, as well as the Vice President of the Republic of Kazakhstan;

2) promptly and fully informing the President of the Republic of Kazakhstan about the state of affairs in the country;

3) ensuring the full implementation of decisions of the President of the Republic of Kazakhstan;

4) exercising other powers, established by the Head of State.

Article 38. Consultative and advisory bodies, institutions and organizations under the President of the Republic of Kazakhstan

1. In order to exercise the constitutional powers of the President of the Republic of Kazakhstan and ensure his activities consultative and advisory bodies, other institutions, and organizations under the President of the Republic of Kazakhstan shall be established.

2. The President of the Republic of Kazakhstan shall:

1) determine the composition of consultative and advisory bodies and establish other institutions and organizations under the President of the Republic of Kazakhstan;

2) appoint the heads of consultative and advisory bodies, other institutions and organizations under the President of the Republic of Kazakhstan;

3) approve regulations on consultative and advisory bodies, other institutions and organizations under the President of the Republic of Kazakhstan;

4) hear reports from the heads of consultative and advisory bodies on performance of these bodies.

3. Staff members of the consultative and advisory bodies under the President of the Republic of Kazakhstan shall be employees of the Administration of the President of the Republic of Kazakhstan, except in cases established by the legislation of the Republic of Kazakhstan.

4. The organization of the activities and powers of the Security Council of the Republic of Kazakhstan shall be determined by law.

Chapter 7. FORMER PRESIDENTS OF THE REPUBLIC OF KAZAKHSTAN

Article 39. Status of ex-Presidents of the Republic of Kazakhstan

1. All the former Presidents of the Republic of Kazakhstan, except those removed from office, shall hold the title of the former President of the Republic of Kazakhstan.

2. The former President of the Republic of Kazakhstan shall have the right to attend meetings of the Kurultai of the Republic of Kazakhstan, ceremonial meetings marking the inauguration of the President of the Republic of Kazakhstan, state holidays of the Republic of Kazakhstan and other events held by the state.

3. The honor and dignity of the former President of the Republic of Kazakhstan shall be inviolable. Any violation of the honor and dignity of the former President of the Republic of Kazakhstan shall be prosecuted by law.

Article 40. Provision for ex-Presidents of the Republic of Kazakhstan

1. The provision, services and security of an ex-President of the Republic of Kazakhstan shall be funded from the republican budget.

2. The ex-President of the Republic of Kazakhstan shall be:

1) granted by decision of the President of the Republic of Kazakhstan a lifetime pension equal to eighty percent of the official salary of the President of the Republic of Kazakhstan. The pension of the former President of the Republic of Kazakhstan, established in accordance with this Constitutional Law, shall increase in line with increases in the official salary of the President of the Republic of Kazakhstan;

2) provided with an apartment and residence, security, official transportation (land and air) with drivers, medical care and travel within the country.

3. Upon completion of his term of office as President of the Republic of Kazakhstan the materials in the President’s personal archive and personal library shall become the property of the former President of the Republic of Kazakhstan.

Article 41. Guarantees of the Rights of former Presidents of the Republic of Kazakhstan

A former President of the Republic of Kazakhstan shall not be held criminally or administratively liable for actions, committed while exercising the powers of the President of the Republic of Kazakhstan, except in cases of treason.

Chapter 8. FINAL PROVISIONS

Article 42. Application of other legislative acts regarding the activities of the President of the Republic of Kazakhstan

The provisions of the legislation of the Republic of Kazakhstan on civil service, the labor legislation of the Republic of Kazakhstan and the legislation of the Republic of Kazakhstan on pension provision shall not apply to the President of the Republic of Kazakhstan.

Article 43. Enactment procedure for this Constitutional Law

1. This Constitutional Law shall take effect on July 1, 2026.

2. The Constitutional Law of the Republic of Kazakhstan of December 26, 1995 "On the President of the Republic of Kazakhstan" shall be deemed invalid as of the date of enactment of this Constitutional Law.

President of the Republic of Kazakhstan

K.TOKAYEV