Қамтамасыз етілмеген цифрлық активтерді айырбастау операторына қадағалап ден қою шараларын қолдану қағидаларын бекіту туралы

Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Басқармасының 2026 жылғы 10 сәуірдегі № 35 қаулысы. Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2026 жылғы 13 сәуірде № 38409 тіркелді

ЗҚАИ-ның ескертпесі!
Осы қаулы 01.05.2026 ж. бастап қолданысқа енгізіледі.

"Қазақстан Республикасындағы цифрлық активтер туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 4-бабының 1-тармағы екінші бөлігінің 7) тармақшасына сәйкес Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің Басқармасы ҚАУЛЫ ЕТЕДІ:

1. Қоса беріліп отырған Қамтамасыз етілмеген цифрлық активтерді айырбастау операторына қадағалап ден қою шараларын қолдану қағидалары (бұдан әрі – Қағидалар) бекітілсін.

2. Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің Төлем жүйелері және цифрлық қаржы технологиялары департаменті Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен:

1) Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің Заң департаментімен бірлесіп осы қаулыны Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркеуді;

2) осы қаулыны ресми жарияланғаннан кейін Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің ресми интернет-ресурсына орналастыруды;

3) осы қаулы мемлекеттік тіркелгеннен кейін он жұмыс күні ішінде Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің Заң департаментіне осы тармақтың 2) тармақшасында көзделген іс-шараның орындалуы туралы мәліметтерді ұсынуды қамтамасыз етсін.

3. Осы қаулының орындалуын бақылау Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Төрағасының жетекшілік ететін орынбасарына жүктелсін.

4. Осы қаулы 2026 жылғы 1 мамырдан бастап қолданысқа енгізіледі және ресми жариялануға тиіс.

Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің Төрағасы

Т. Сулейменов

Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің Төрағасы 2026 жылғы 10 сәуірдегі № 35 қаулымен бекітілген

Қамтамасыз етілмеген цифрлық активтерді айырбастау операторына қадағалап ден қою шараларын қолдану қағидалары

1-тарау. Жалпы ережелер

1. Осы Қамтамасыз етілмеген цифрлық активтерді айырбастау операторына қадағалап ден қою шараларын қолдану қағидалары (бұдан әрі – Қағидалар) "Қазақстан Республикасындағы цифрлық активтер туралы" Қазақстан Республикасы Заңының (бұдан әрі – Цифрлық активтер туралы заң) 4-бабының 1-тармағы екінші бөлігінің 7) тармақшасына сәйкес әзірленді және онда Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің (бұдан әрі – Ұлттық Банк) қамтамасыз етілмеген цифрлық активтерді айырбастау операторына қадағалап ден қою шараларын (бұдан әрі – қадағалап ден қою шаралары) қолдану тәртібі айқындалады.

2. Қадағалап ден қою шаралары Ұлттық Банк Цифрлық активтер туралы заңның 12-5-бабына сәйкес қолданылады.

3. Ұлттық Банк қамтамасыз етілмеген цифрлық активтерді айырбастау операторына мынадай қадағалап ден қою шараларын:

1) қадағалап ден қоюдың ұсынымдық шараларын;

2) қаржылық жай-күйді жақсарту және (немесе) тәуекелдерді барынша азайту шараларын;

3) қадағалап ден қоюдың мәжбүрлеу шараларын қолданады.

4. Қадағалап ден қою шараларын қолданудың орындылығын айқындау және қадағалап ден қою шараларын таңдау кезінде:

1) тәуекел деңгейі, бұзушылықтардың және (немесе) кемшіліктердің, олардың салдарының сипаты;

2) жол берілген бұзушылықтардың және (немесе) кемшіліктердің салдары олардың салдарының ауқымы мен айтарлықтай болуы;

3) бұзушылықтардың және (немесе) кемшіліктердің жүйелілігі, ұзақтығы;

4) жол берілген бұзушылықтардың және (немесе) кемшіліктердің қаржылық жай-күйге әсері;

5) таңдалған қадағалап ден қою шарасын қолдану нәтижесінде жағдайды түзету қабілеті;

6) бұрын қолданылған қадағалап ден қою шараларының болуы және тиімділігі (нәтижелілігі);

7) қолданылатын қадағалап ден қою шарасының оны қолдану негіздеріне барабарлығы;

8) анықталған бұзушылықтардың және (немесе) кемшіліктердің және (немесе) тәуекелдердің туындауына негіз болған себептер ескеріледі.

5. Ұлттық Банк қадағалап ден қоюдың қолданылған шараларының есебін жүргізеді және өзінің ресми интернет-ресурсында қазақ және орыс тілдерінде қолданылған қадағалап ден қою шаралары (қадағалап ден қоюдың ұсынымдық шараларынан басқа) туралы ақпаратты орналастырады.

6. Ұлттық Банк Қазақстан Республикасы Әкімшілік рәсімдік-процестік кодексінің (бұдан әрі – ӘРПК) 66-бабына сәйкес қамтамасыз етілмеген цифрлық активтерді айырбастау операторына алдын-ала шешімге өз ұстанымын білдіруге мүмкіндік беру үшін тыңдауды өткізу орны мен уақыты туралы хабардар ете отырып, қадағалап ден қою шарасының жобасы түрінде ресімделген қадағалап ден қою шарасын (қадағалап ден қоюдың ұсынымдық шараларынан басқа) қолдану туралы алдын-ала шешімді жібереді.

Қадағалап ден қою шарасын қолдану туралы алдын-ала шешім (қадағалап ден қоюдың ұсынымдық шараларынан басқа) және тыңдауды өткізу орны мен уақыты туралы хабарлама қадағалап ден қою шарасын қолдану туралы шешім қабылданғанға дейін кемінде 3 (үш) жұмыс күні бұрын жіберіледі.

Қамтамасыз етілмеген цифрлық активтерді айырбастау операторы ӘРПК-нің 73-бабының 3-бөлігінде белгіленген мерзімде қадағалап ден қою шарасын (қадағалап ден қоюдың ұсынымдық шараларынан басқа) қолдану туралы алдын-ала шешімге қарсылық ұсынады немесе білдіреді.

7. ӘРПК-нің 96-бабына сәйкес шағым беру қолданылған қадағалап ден қою шараларының (қадағалап ден қоюдың ұсынымдық шараларынан басқа) орындалуын тоқтатпайды.

2-тарау. Қадағалап ден қоюдың ұсынымдық шаралары

8. Ұлттық Банк қамтамасыз етілмеген цифрлық активтерді айырбастау операторының қызметінде анықталған кемшіліктер, тәуекелдер немесе бұзушылықтар олардың қаржылық жай-күйіне және (немесе) клиенттердің мүдделеріне қатер төндірмейтін жағдайларда қамтамасыз етілмеген цифрлық активтерді айырбастау операторына қадағалап ден қоюдың ұсынымдық шараларын қолданады.

9. Қадағалап ден қоюдың ұсынымдық шарасы Ұлттық Банктің хатымен ресімделеді, Ұлттық Банк кемшіліктерді, тәуекелдерді немесе бұзушылықтарды қайта анықтаған, сондай-ақ қадағалап ден қоюдың ұсынымдық шаралары орындалмаған жағдайда осы шараны қолдану негіздерін және анықталған кемшіліктер, тәуекелдер немесе бұзушылықтар туралы хабарламаны және (немесе) анықталған кемшіліктерді, тәуекелдерді немесе бұзушылықтарды жою жөніндегі ұсынымдарды және (немесе) қадағалап ден қоюдың өзге де шараларын қолдану мүмкіндігі туралы ескертуді қамтиды.

10. Қадағалап ден қоюдың ұсынымдық шарасы ӘРПК-нің 13-тарауында белгіленген тәртіппен шағымдануға жатады.

3-тарау. Қаржылық жай-күйді жақсарту және (немесе) тәуекелдерді барынша азайту шаралары

11. Ұлттық Банк кемшіліктерді, тәуекелдерді немесе бұзушылықтарды жою мақсатында қамтамасыз етілмеген цифрлық активтерді айырбастау операторына қаржылық жай-күйді жақсарту және (немесе) тәуекелдерді барынша азайту шараларын қолданады.

12. Қаржылық жай-күйді жақсарту және (немесе) тәуекелдерді барынша азайту шаралары жазбаша нұсқама немесе жазбаша келісім нысанында қолданылады.

13. Ұлттық Банк орындауға міндетті шараларды қабылдауға арналған жазбаша нұсқамада және жазбаша нұсқамада белгіленген мерзімде оларды орындау жөніндегі іс-шаралар жоспарын (бұдан әрі – іс-шаралар жоспары) ұсыну қажеттігін көрсетеді.

14. Іс-шаралар жоспарында кемшіліктердің, тәуекелдердің немесе бұзушылықтардың, олардың туындауына әкеп соққан себептердің сипаттамасы, жоспарланған іс-шаралардың тізбесі, оларды жүзеге асыру мерзімдері, сондай-ақ іс-шаралар жоспарының әрбір тармағын орындауға жауапты басшы қызметкерлер қамтылады.

15. Ұлттық Банк қамтамасыз етілмеген цифрлық активтерді айырбастау операторы ұсынған, қаржылық жай-күйін жақсарту және (немесе) тәуекелдерді барынша азайту шаралары қолданылған іс-шаралар жоспарын Ұлттық Банкке келіп түскен күннен кейін 10 (он) жұмыс күнінен аспайтын мерзімде қарайды. Ұсынылған іс-шаралар жоспары бойынша Ұлттық Банктің ескертулері болған жағдайда және (немесе) егер жоспарланатын іс-шаралар көлемі 20 (жиырма) іс-шарадан асатын болса, іс-шаралар жоспарын қарау мерзімі тек бір рет 10 (он) жұмыс күнінен аспайтын мерзімге ұзартылады.

Қаржылық жай-күйді жақсарту және (немесе) тәуекелдерді барынша азайту шаралары қолданылған қамтамасыз етілмеген цифрлық активтерді айырбастау операторы ұсынған іс-шаралар жоспарына Ұлттық Банктің ескертулері болған жағдайда, Ұлттық Банк іс-шаралар жоспарын пысықтау мақсатында ол бойынша жазбаша ескертулер жібереді және (немесе) бірлескен талқылаулар жүргізеді. Бұл ретте қаржылық жай-күйді жақсарту және (немесе) тәуекелдерді барынша азайту шаралары қолданылған қамтамасыз етілмеген цифрлық активтерді айырбастау операторы Ұлттық Банктің хатында көрсетілген мерзімдерде Ұлттық Банктің ескертулері ескеріліп пысықталған іс-шаралар жоспарын ұсынады немесе мұндай ескертулермен келіспеген жағдайда өзінің негіздемелерін ұсынады.

Ұлттық Банк қаржылық жай-күйді жақсарту және (немесе) тәуекелдерді барынша азайту жөніндегі шаралар қолданылған тұлға ұсынған іс-шаралар жоспарын жазбаша нысанда мақұлдайды немесе мақұлдамайды.

Ұлттық Банк ұсынылған іс-шаралар жоспарын мақұлдаған жағдайда, қаржылық жай-күйді жақсарту және (немесе) тәуекелдерді барынша азайту жөніндегі шаралар қолданылған қамтамасыз етілмеген цифрлық активтерді айырбастау операторы оны іске асыруға кіріседі.

16. Ұлттық Банк қамтамасыз етілмеген цифрлық активтерді айырбастау операторымен қаржылық жай-күйді жақсарту және (немесе) тәуекелдерді барынша азайту жөніндегі шараларды орындау туралы жазбаша келісімді жасайды.

17. Жазбаша келісім қаржылық жай-күйді жақсарту және (немесе) тәуекелдерді барынша азайту жөніндегі шараларды орындау туралы келісімді, анықталған кемшіліктерді, тәуекелдерді немесе бұзушылықтарды жою мерзімдерін және (немесе) қаржылық жай-күйді жақсарту және (немесе) тәуекелдерді барынша азайту жөніндегі шаралар қолданылған тұлға өзіне қабылдайтын шектеулердің тізбесін көздейді.

Қаржылық жай-күйді жақсарту және (немесе) тәуекелдерді барынша азайту жөніндегі шаралар қолданылған қамтамасыз етілмеген цифрлық активтерді айырбастау операторы жазбаша келісімге міндетті түрде қол қоюы тиіс. Жазбаша келісімге қол қойылғаннан кейін қаржылық жай-күйді жақсарту және (немесе) тәуекелдерді барынша азайту жөніндегі шаралар қолданылған тұлға өзіне оның талаптарын толық көлемде және онда белгіленген мерзімде орындау жөнінде міндеттемелер қабылдайды.

18. Жазбаша келісім бірдей заңды күші бар 4 (төрт) данада (қазақ және орыс тілдерінде 2 (екі) данадан) жасалады және қаржылық жай-күйді жақсарту және (немесе) тәуекелдерді барынша азайту жөніндегі шаралар қолданылған қамтамасыз етілмеген цифрлық активтерді айырбастау операторының атына ілеспе хатпен жіберіледі.

Қаржылық жай-күйді жақсарту және (немесе) тәуекелдерді барынша азайту жөніндегі шаралар қолданылған қамтамасыз етілмеген цифрлық активтерді айырбастау операторы жазбаша келісімнің қол қойылған 2 (екі) данасын (қазақ және орыс тілдерінде 1 (бір) данадан) оны алған күннен кейін 5 (бес) жұмыс күні ішінде Ұлттық Банкке қайтарады.

19. Қаржылық жай-күйді жақсарту және (немесе) тәуекелдерді барынша азайту жөніндегі шаралар қолданылған қамтамасыз етілмеген цифрлық активтерді айырбастау операторы мыналар:

осы құжаттарда көзделген мерзімдерде жазбаша нұсқамада, жазбаша келісімде көрсетілген шаралардың орындалуы;

іс-шаралар жоспарында көзделген іс-шараларды жүзеге асырған күннен кейін 5 (бес) жұмыс күнінен кешіктірмей іс-шаралар жоспарында көзделген іс-шаралардың орындалуы туралы Ұлттық Банкке хабарлайды.

20. Қаржылық жай-күйді жақсарту және (немесе) тәуекелдерді барынша азайту жөніндегі шаралар қолданылған қамтамасыз етілмеген цифрлық активтерді айырбастау операторының жазбаша нұсқамада және (немесе) іс-шаралар жоспарында, жазбаша келісімде көзделген шаралар мен іс-шараларды орындауы мыналар:

1) қаржылық жай-күйді жақсарту және (немесе) тәуекелдерді барынша азайту жөніндегі шаралар қолданылған қамтамасыз етілмеген цифрлық активтерді айырбастау операторы жазбаша нұсқаманы алған күннен бастап жазбаша нұсқама;

2) Ұлттық Банк мақұлдаған қаржылық жай-күйді жақсарту және (немесе) тәуекелдерді барынша азайту жөніндегі шаралар қолданылған қамтамасыз етілмеген цифрлық активтерді айырбастау операторы іс-шаралар жоспарын алған күннен бастап іс-шаралар жоспары;

3) қаржылық жай-күйді жақсарту және (немесе) тәуекелдерді барынша азайту жөніндегі шаралар қолданылған қамтамасыз етілмеген цифрлық активтерді айырбастау операторы жазбаша келісімге қол қойған күннен бастап жазбаша келісім үшін басталады.

Егер жазбаша нұсқамада және (немесе) іс-шаралар жоспарында, жазбаша келісімде белгіленген шараларды және (немесе) жоспарланған іс-шараларды орындау мерзімдері 1 (бір) айдан асса, қаржылық жай-күйді жақсарту және (немесе) тәуекелдерді барынша азайту жөніндегі шаралар қолданылған қамтамасыз етілмеген цифрлық активтерді айырбастау операторы растайтын құжаттардың көшірмелерін қоса бере отырып, жазбаша нұсқамада және (немесе) іс-шаралар жоспарында, жазбаша келісімде көзделген шаралардың және (немесе) іс-шаралардың кезең-кезеңімен орындалуы туралы Ұлттық Банкке ай сайын жазбаша хабарлайды.

21. Қаржылық жай-күйді жақсарту және (немесе) тәуекелдерді барынша азайту жөніндегі шаралар қолданылған қамтамасыз етілмеген цифрлық активтерді айырбастау операторына байланысты емес себептер бойынша жазбаша нұсқамада және (немесе) іс-шаралар жоспарында, жазбаша келісімде көзделген шараларды және (немесе) іс-шараларды осы құжаттарда белгіленген мерзімдерде орындау мүмкін болмаған жағдайда, осы қамтамасыз етілмеген цифрлық активтерді айырбастау операторы осы құжаттарда белгіленген шараларды және (немесе) іс-шараларды орындау мерзімінен кешіктірмей Ұлттық Банкке жазбаша нұсқамада және (немесе) іс-шаралар жоспарында, жазбаша келісімде көзделген шараларды және (немесе) іс-шараларды орындау мерзімін ұзарту туралы өтінішхатты (бұдан әрі – өтінішхат) мерзімді ұзарту қажеттігінің негіздемесімен ұсынады.

Ұлттық Банк өтінішхатты қарау нәтижелерін қаржылық жай-күйді жақсарту және (немесе) тәуекелдерді барынша азайту жөніндегі шаралар қолданылған қамтамасыз етілмеген цифрлық активтерді айырбастау операторына ол Ұлттық Банкке келіп түскен күннен кейін 10 (он) жұмыс күнінен аспайтын мерзімде жібереді.

4-тарау. Қадағалап ден қоюдың мәжбүрлеу шаралары

22. Ұлттық Банк қамтамасыз етілмеген цифрлық активтерді айырбастау операторының қызметіндегі бұзушылықтарды жою мақсатында қадағалап ден қоюдың мәжбүрлеу шараларын қолданады.

23. Ұлттық Банк қамтамасыз етілмеген цифрлық активтерді айырбастау операторына қадағалап ден қоюдың мәжбүрлеу шараларын мынадай:

1) егер өзге де қадағалап ден қою шараларын қолдану клиенттердің (пайдаланушылардың) заңды мүдделерін қорғауды, қамтамасыз етілмеген цифрлық активтерді айырбастау операторының қаржылық тұрақтылығын, оның қызметіне байланысты тәуекелдерді барынша азайтуды қамтамасыз ете алмайтын;

2) егер қамтамасыз етілмеген цифрлық активтерді айырбастау операторының іс-әрекеті (әрекетсіздігі) қамтамасыз етілмеген цифрлық активтерді айырбастау операторының қаржылық жағдайының одан әрі нашарлауына әкеп соғуы мүмкін жағдайларда қолданады.

24. Қадағалап ден қоюдың мәжбүрлеу шарасы қолданылған қамтамасыз етілмеген цифрлық активтерді айырбастау операторы қадағалап ден қоюдың мәжбүрлеу шарасымен белгіленген мерзімде Ұлттық Банкке жоспарланған іс-шаралар тізбесін, оларды жүзеге асыру мерзімдерін, сондай-ақ Ұлттық Банктің талаптарын орындау жөніндегі іс-шаралар жоспарының әрбір тармағының орындалуына жауапты басшы қызметкерлерді көрсете отырып, Ұлттық Банктің талаптарын орындау жөніндегі іс-шаралар жоспарын ұсынады.

25. Ұлттық Банк Ұлттық Банктің талаптарын орындау жөніндегі іс-шаралар жоспарын ол Ұлттық Банкке келіп түскен күннен кейін 10 (он) жұмыс күнінен аспайтын мерзімде қарайды.

Ұлттық Банктің мәжбүрлеп қадағалап ден қою шарасы қолданылған қамтамасыз етілмеген цифрлық активтерді айырбастау операторы ұсынған Ұлттық Банктің талаптарын орындау жөніндегі іс-шаралар жоспарына ескертулері болған жағдайда, Ұлттық Банк ол бойынша жазбаша ескертулерді жібереді және (немесе) іс-шаралар жоспарын пысықтау мақсатында бірлескен талқылаулар өткізеді. Бұл ретте қадағалап ден қоюдың мәжбүрлеу шарасы қолданылған қамтамасыз етілмеген цифрлық активтерді айырбастау операторы Ұлттық Банктің ескертулерін ескере отырып пысықталған Ұлттық Банктің талаптарын орындау жөніндегі іс-шаралар жоспарын Ұлттық Банктің хатында көрсетілген мерзімде ұсынады немесе осындай ескертулермен келіспеген жағдайда өзінің негіздемелерін ұсынады.

Ұлттық Банк мәжбүрлеп қадағалап ден қою шарасы қолданылған қамтамасыз етілмеген цифрлық активтерді айырбастау операторы ұсынған Ұлттық Банктің талаптарын орындау жөніндегі іс-шаралар жоспарын жазбаша нысанда мақұлдайды немесе ол бойынша қадағалап ден қоюдың мәжбүрлеу шарасы қолданылған қамтамасыз етілмеген цифрлық активтерді айырбастау операторына жоспарланған іс-шараларды және (немесе) оларды орындау мерзімдерін түзету қажеттігі туралы нұсқауды қамтитын өз қорытындысын жібереді.

26. Қадағалап ден қоюдың мәжбүрлеу шарасы қолданылған қамтамасыз етілмеген цифрлық активтерді айырбастау операторының Ұлттық Банктің талаптарын орындау жөніндегі іс-шаралар жоспарында көзделген іс-шараларды орындауы Ұлттық Банктің талаптарын орындау жөніндегі мақұлданған іс-шаралар жоспарын немесе қадағалап ден қоюдың мәжбүрлеу шарасы қолданылған қамтамасыз етілмеген цифрлық активтерді айырбастау операторы жоспарланған іс-шараларды және (немесе) олардың орындалу мерзімдерін түзету қажеттігіне нұсқауды қамтитын Ұлттық Банктің қорытындысын алған күннен басталады.

27. Қадағалап ден қоюдың мәжбүрлеу шарасы қолданылған қамтамасыз етілмеген цифрлық активтерді айырбастау операторы Ұлттық Банктің талаптарын орындау жөніндегі іс-шаралар жоспарында көзделген іс-шаралардың орындалуы туралы, оның ішінде Ұлттық Банктің талаптарын орындау жөніндегі іс-шаралар жоспарында көзделген әрбір іс-шара бойынша Ұлттық Банктің талаптарын орындау жөніндегі іс-шаралар жоспарында көзделген оларды жүзеге асыру күнінен кейін 5 (бес) жұмыс күнінен кешіктірмей Ұлттық Банкке хабарлайды.

Егер Ұлттық Банктің талаптарын орындау жөніндегі іс-шаралар жоспарында белгіленген жоспарланған іс-шараларды жүзеге асыру мерзімдері 1 (бір) айдан асатын болса, қадағалап ден қою мәжбүрлеу шарасы қолданылған қамтамасыз етілмеген цифрлық активтерді айырбастау операторы растайтын құжаттардың көшірмелерін қоса бере отырып, Ұлттық Банктің талаптарын орындау жөніндегі іс-шаралар жоспарында көзделген іс-шаралардың кезең-кезеңімен жүзеге асырылуы туралы Ұлттық Банкке ай сайын жазбаша хабарлайды.

28. Ұлттық Банктің талаптарын орындау жөніндегі іс-шаралар жоспарында белгіленген іс-шараларды осы құжатта белгіленген мерзімдерде қадағалап ден қоюдың мәжбүрлеу шаралары қолданылған қамтамасыз етілмеген цифрлық активтерді айырбастау операторына байланысты емес себептер бойынша орындау мүмкін болмаған жағдайда, осы қамтамасыз етілмеген цифрлық активтерді айырбастау операторы Ұлттық Банктің талаптарын орындау жөніндегі іс-шаралар жоспарында белгіленген іс-шараларды орындау мерзімінен кешіктірмей Ұлттық Банкке Ұлттық Банктің талаптарын орындау жөніндегі іс-шаралар жоспарында белгіленген іс-шараларды орындау мерзімін ұзарту туралы өтінішхатты (бұдан әрі – өтінішхат) мерзімді ұзарту қажеттігінің негіздемесімен ұсынады.

Ұлттық Банк өтінішхатты қарау нәтижелерін қадағалап ден қоюдың мәжбүрлеу шаралары қолданылған қамтамасыз етілмеген цифрлық активтерді айырбастау операторына ол Ұлттық Банкке келіп түскен күннен кейін 10 (он) жұмыс күнінен аспайтын мерзімде жібереді.

Об утверждении Правил применения мер надзорного реагирования к оператору обмена необеспеченных цифровых активов

Постановление Правления Национального Банка Республики Казахстан от 10 апреля 2026 года № 35. Зарегистрировано в Министерстве юстиции Республики Казахстан 13 апреля 2026 года № 38409

Примечание ИЗПИ!
Вводится в действие с 01.05.2026

В соответствии с подпунктом 7) части второй пункта 1 статьи 4 Закона Республики Казахстан "О цифровых активах в Республике Казахстан" Правление Национального Банка Республики Казахстан ПОСТАНОВЛЯЕТ:

1. Утвердить прилагаемые Правила применения мер надзорного реагирования к оператору обмена необеспеченных цифровых активов (далее – Правила).

2. Департаменту платежных систем и цифровых финансовых технологий Национального Банка Республики Казахстан в установленном законодательством Республики Казахстан порядке обеспечить:

1) совместно с Юридическим департаментом Национального Банка Республики Казахстан государственную регистрацию настоящего постановления в Министерстве юстиции Республики Казахстан;

2) размещение настоящего постановления на официальном интернет-ресурсе Национального Банка Республики Казахстан после его официального опубликования;

3) в течение десяти рабочих дней после государственной регистрации настоящего постановления представление в Юридический департамент Национального Банка Республики Казахстан сведений об исполнении мероприятий, предусмотренных подпунктом 2) настоящего пункта.

3. Контроль за исполнением настоящего постановления возложить на курирующего заместителя Председателя Национального Банка Республики Казахстан.

4. Настоящее постановление вводится в действие с 1 мая 2026 года и подлежит официальному опубликованию.

Председатель Национального Банка Республики Казахстан

Т. Сулейменов

Утверждены постановлением Председатель Национального Банка Республики Казахстан от 10 апреля 2026 года № 35

Правила применения мер надзорного реагирования к оператору обмена необеспеченных цифровых активов

Глава 1. Общие положения

1. Настоящие Правила применения мер надзорного реагирования к оператору обмена необеспеченных цифровых активов (далее – Правила) разработаны в соответствии с подпунктом 7) части второй пункта 1 статьи 4 Закона Республики Казахстан "О цифровых активах в Республике Казахстан" (далее – Закон о цифровых активах) и определяют порядок применения Национальным Банком Республики Казахстан (далее – Национальный Банк) мер надзорного реагирования к оператору обмена необеспеченных цифровых активов (далее – меры надзорного реагирования).

2. Меры надзорного реагирования применяются Национальным Банком в соответствии со статьей 12-5 Закона о цифровых активах.

3. Национальный Банк применяет к оператору обмена необеспеченных цифровых активов следующие меры надзорного реагирования:

1) рекомендательные меры надзорного реагирования;

2) меры по улучшению финансового состояния и (или) минимизации рисков;

3) принудительные меры надзорного реагирования.

4. При определении целесообразности применения мер надзорного реагирования и выборе меры надзорного реагирования учитываются:

1) уровень риска, характер нарушений и (или) недостатков, их последствий;

2) масштаб и значительность допущенных нарушений и (или) недостатков и их последствий;

3) систематичность, продолжительность нарушений и (или) недостатков;

4) влияние допущенных нарушений и (или) недостатков на финансовое состояние;

5) способность скорректировать ситуацию в результате применения выбранной меры надзорного реагирования;

6) наличие и эффективность (результативность) ранее примененных мер надзорного реагирования;

7) адекватность применяемой меры надзорного реагирования основаниям ее применения;

8) причины, обусловившие возникновение выявленных нарушений и (или) недостатков и (или) рисков.

5. Национальный Банк ведет учет примененных мер надзорного реагирования и размещает информацию о примененных мерах надзорного реагирования (кроме рекомендательных мер надзорного реагирования) на своем официальном интернет-ресурсе на казахском и русском языках.

6. Национальный Банк в соответствии со статьей 66 Административного процедурно-процессуального кодекс Республики Казахстан (далее – АППК) направляет оператору обмена необеспеченных цифровых активов предварительное решение о применении меры надзорного реагирования (кроме рекомендательных мер надзорного реагирования), оформленное в виде проекта меры надзорного реагирования, с уведомлением о месте и времени проведения заслушивания для предоставления им возможности выразить свою позицию к предварительному решению.

Предварительное решение о применении меры надзорного реагирования (кроме рекомендательных мер надзорного реагирования) и уведомление о месте и времени проведения заслушивания направляются не менее чем за 3 (три) рабочих дня до принятия решения о применении меры надзорного реагирования.

Оператор обмена необеспеченных цифровых активов предоставляет или высказывает возражение к предварительному решению о применении меры надзорного реагирования (кроме рекомендательных мер надзорного реагирования) в срок, установленный частью 3 статьи 73 АППК.

7. В соответствии со статьей 96 АППК подача жалобы не приостанавливает исполнение примененных мер надзорного реагирования (кроме рекомендательных мер надзорного реагирования).

Глава 2. Рекомендательные меры надзорного реагирования

8. Национальный Банк применяет рекомендательные меры надзорного реагирования к оператору обмена необеспеченных цифровых активов в случаях, когда недостатки, риски или нарушения, выявленные в деятельности оператора обмена необеспеченных цифровых активов, не создают угрозу их финансовому положению и (или) интересам клиентов.

9. Рекомендательная мера надзорного реагирования оформляется письмом Национального Банка, содержит основания применения данной меры, уведомление о выявленных недостатках, рисках или нарушениях и (или) рекомендации по устранению выявленных недостатков, рисков или нарушений, и (или) предупреждение о возможности применения иных мер надзорного реагирования в случае повторного выявления Национальным Банком недостатков, рисков или нарушений, а также невыполнения рекомендательных мер надзорного реагирования.

10. Рекомендательная мера надзорного реагирования подлежит обжалованию в порядке, установленном главой 13 АППК.

Глава 3. Меры по улучшению финансового состояния и (или) минимизации рисков

11. Национальный Банк в целях устранения недостатков, рисков или нарушений применяет меры по улучшению финансового состояния и (или) минимизации рисков к оператору обмена необеспеченных цифровых активов.

12. Меры по улучшению финансового состояния и (или) минимизации рисков применяются в форме письменного предписания или письменного соглашения.

13. Национальный Банк указывает в письменном предписании на принятие обязательных к исполнению мер и на необходимость представления в срок, установленный в письменном предписании, плана мероприятий по их исполнению (далее – план мероприятий).

14. План мероприятий содержит описание недостатков, рисков или нарушений, причин, приведших к их возникновению, перечень запланированных мероприятий, сроки их осуществления, а также ответственных руководящих работников за исполнение каждого пункта плана мероприятий.

15. Национальный Банк рассматривает план мероприятий, представленный оператором обмена необеспеченных цифровых активов, к которому применены меры по улучшению финансового состояния и (или) минимизации рисков, в срок, не превышающий 10 (десяти) рабочих дней после даты его поступления в Национальный Банк. В случае наличия по представленному плану мероприятий замечаний Национального Банка и (или) если объем планируемых мероприятий превышает 20 (двадцать) мероприятий, срок рассмотрения плана мероприятий продлевается только один раз не более чем на 10 (десять) рабочих дней.

В случае наличия замечаний Национального Банка к плану мероприятий, представленному оператором обмена необеспеченных цифровых активов, к которому применены меры по улучшению финансового состояния и (или) минимизации рисков, Национальный Банк направляет по нему письменные замечания и (или) проводит совместные обсуждения с целью доработки плана мероприятий. При этом оператор обмена необеспеченных цифровых активов, к которому применены меры по улучшению финансового состояния и (или) минимизации рисков, представляет доработанный план мероприятий с учетом замечаний Национального Банка в сроки, указанные в письме Национального Банка, или в случае несогласия с такими замечаниями представляет свои обоснования.

Национальный Банк в письменной форме одобряет или не одобряет план мероприятий, представленный лицом, к которому применены меры по улучшению финансового состояния и (или) минимизации рисков.

В случае одобрения Национальным Банком представленного плана мероприятий оператор обмена необеспеченных цифровых активов, к которому применены меры по улучшению финансового состояния и (или) минимизации рисков, приступает к его реализации.

16. Национальный Банк заключает с оператором обмена необеспеченных цифровых активов письменное соглашение об исполнении мер по улучшению финансового состояния и (или) минимизации рисков.

17. Письменное соглашение предусматривает соглашение об исполнении мер по улучшению финансового состояния и (или) минимизации рисков, сроки устранения выявленных недостатков, рисков или нарушений и (или) перечень ограничений, которые на себя принимает лицо, к которому применены меры по улучшению финансового состояния и (или) минимизации рисков.

Письменное соглашение подлежит обязательному подписанию оператором обмена необеспеченных цифровых активов, к которому применены меры по улучшению финансового состояния и (или) минимизации рисков. После подписания письменного соглашения лицо, к которому применены меры по улучшению финансового состояния и (или) минимизации рисков, принимает на себя обязательства по выполнению его условий в полном объеме и в установленные в нем сроки.

18. Письменное соглашение составляется в 4 (четырех) экземплярах (по 2 (два) экземпляра на казахском и русском языках), имеющих одинаковую юридическую силу, и направляется с сопроводительным письмом в адрес оператора обмена необеспеченных цифровых активов, к которому применены меры по улучшению финансового состояния и (или) минимизации рисков.

Оператор обмена необеспеченных цифровых активов, к которому применены меры по улучшению финансового состояния и (или) минимизации рисков, возвращает в Национальный Банк подписанные 2 (два) экземпляра (по 1 (одному) экземпляру на казахском и русском языках) письменного соглашения в течение 5 (пяти) рабочих дней после даты его получения.

19. Оператор обмена необеспеченных цифровых активов, к которому применены меры по улучшению финансового состояния и (или) минимизации рисков, уведомляет Национальный Банк об:

исполнении мер, указанных в письменном предписании, письменном соглашении, в сроки, предусмотренные данными документами;

исполнении мероприятий, предусмотренных в плане мероприятий, не позднее 5 (пяти) рабочих дней после даты их осуществления, предусмотренной в плане мероприятий.

20. Исполнение оператором обмена необеспеченных цифровых активов, к которому применены меры по улучшению финансового состояния и (или) минимизации рисков, мер и мероприятий, предусмотренных в письменном предписании и (или) плане мероприятий, письменном соглашении, начинается для:

1) письменного предписания – с даты получения письменного предписания оператором обмена необеспеченных цифровых активов, к которому применены меры по улучшению финансового состояния и (или) минимизации рисков;

2) плана мероприятий – с даты получения одобренного Национальным Банком плана мероприятий оператором обмена необеспеченных цифровых активов, к которому применены меры по улучшению финансового состояния и (или) минимизации рисков;

3) письменного соглашения – с даты подписания письменного соглашения оператором обмена необеспеченных цифровых активов, к которому применены меры по улучшению финансового состояния и (или) минимизации рисков.

Если установленные в письменном предписании и (или) плане мероприятий, письменном соглашении сроки исполнения мер и (или) запланированных мероприятий превышают 1 (один) месяц, оператор обмена необеспеченных цифровых активов, к которому применены меры по улучшению финансового состояния и (или) минимизации рисков, ежемесячно письменно уведомляет Национальный Банк о поэтапном исполнении мер и (или) мероприятий, предусмотренных в письменном предписании и (или) плане мероприятий, письменном соглашении, с приложением копий подтверждающих документов.

21. В случае невозможности исполнения мер и (или) мероприятий, предусмотренных в письменном предписании и (или) плане мероприятий, письменном соглашении, в сроки, установленные данными документами, по причинам, независящим от оператора обмена необеспеченных цифровых активов, к которому применены меры по улучшению финансового состояния и (или) минимизации рисков, данный оператор обмена необеспеченных цифровых активов не позднее срока исполнения мер и (или) мероприятий, установленного данными документами, представляет в Национальный Банк ходатайство о продлении срока исполнения мер и (или) мероприятий, предусмотренных в письменном предписании и (или) плане мероприятий, письменном соглашении (далее – ходатайство), содержащее обоснование необходимости продления срока.

Национальный Банк направляет результаты рассмотрения ходатайства оператору обмена необеспеченных цифровых активов, к которому применены меры по улучшению финансового состояния и (или) минимизации рисков, в срок, не превышающий 10 (десяти) рабочих дней после даты его поступления в Национальный Банк.

Глава 4. Принудительные меры надзорного реагирования

22. Национальный Банк применяет принудительные меры надзорного реагирования в целях устранения нарушений в деятельности оператора обмена необеспеченных цифровых активов.

23. Национальный Банк применяет принудительные меры надзорного реагирования к оператору обмена необеспеченных цифровых активов, в случаях:

1) если применение иных мер надзорного реагирования не может обеспечить защиту законных интересов клиентов (пользователей), финансовую устойчивость оператора обмена необеспеченных цифровых активов, минимизацию рисков, связанных с его деятельностью;

2) если действия (бездействие) оператора обмена необеспеченных цифровых активов, могут привести к дальнейшему ухудшению финансового положения оператора обмена необеспеченных цифровых активов.

24. Оператор обмена необеспеченных цифровых активов, к которому применена принудительная мера надзорного реагирования, в срок, установленный принудительной мерой надзорного реагирования, представляет в Национальный Банк план мероприятий по выполнению требований Национального Банка с указанием перечня запланированных мероприятий, сроков их осуществления, а также ответственных руководящих работников за исполнение каждого пункта плана мероприятий по выполнению требований Национального Банка.

25. Национальный Банк рассматривает план мероприятий по выполнению требований Национального Банка в срок, не превышающий 10 (десяти) рабочих дней после даты его поступления в Национальный Банк.

В случае наличия замечаний Национального Банка к плану мероприятий по выполнению требований Национального Банка, представленному оператором обмена необеспеченных цифровых активов, к которому применена принудительная мера надзорного реагирования, Национальный Банк направляет по нему письменные замечания и (или) проводит совместные обсуждения с целью доработки плана мероприятий. При этом оператор обмена необеспеченных цифровых активов, к которому применена принудительная мера надзорного реагирования, представляет план мероприятий по выполнению требований Национального Банка, доработанный с учетом замечаний Национального Банка, в сроки, указанные в письме Национального Банка, или в случае несогласия с такими замечаниями представляет свои обоснования.

Национальный Банк в письменной форме одобряет план мероприятий по выполнению требований Национального Банка, представленный оператором обмена необеспеченных цифровых активов, к которому применена принудительная мера надзорного реагирования, или направляет по нему свое заключение, которое содержит указание оператору обмена необеспеченных цифровых активов, к которому применена принудительная мера надзорного реагирования, о необходимости корректировки запланированных мероприятий и (или) сроков их исполнения.

26. Выполнение оператором обмена необеспеченных цифровых активов, к которому применена принудительная мера надзорного реагирования, мероприятий, предусмотренных в плане мероприятий по выполнению требований Национального Банка, начинается с даты получения одобренного плана мероприятий по выполнению требований Национального Банка или заключения Национального Банка, которое содержит указание оператору обмена необеспеченных цифровых активов, к которому применена принудительная мера надзорного реагирования, на необходимость корректировки запланированных мероприятий и (или) сроков их исполнения.

27. Оператор обмена необеспеченных цифровых активов, к которому применена принудительная мера надзорного реагирования, уведомляет Национальный Банк об исполнении мероприятий, предусмотренных в плане мероприятий по выполнению требований Национального Банка, в том числе по каждому мероприятию, предусмотренному планом мероприятий по выполнению требований Национального Банка, не позднее 5 (пяти) рабочих дней после даты их осуществления, предусмотренной в плане мероприятий по выполнению требований Национального Банка.

Если сроки осуществления запланированных мероприятий, установленные в плане мероприятий по выполнению требований Национального Банка, превышают 1 (один) месяц, оператор обмена необеспеченных цифровых активов, к которому применена принудительная мера надзорного реагирования, ежемесячно письменно уведомляет Национальный Банк о поэтапном осуществлении мероприятий, предусмотренных в плане мероприятий по выполнению требований Национального Банка, с приложением копий подтверждающих документов.

28. В случае невозможности исполнения мероприятий, установленных в плане мероприятий по выполнению требований Национального Банка, в сроки, установленные данным документом, по причинам, независящим от оператора обмена необеспеченных цифровых активов, к которому применены принудительные меры надзорного реагирования, данный оператор обмена необеспеченных цифровых активов не позднее срока исполнения мероприятий, установленных в плане мероприятий по выполнению требований Национального Банка, представляет в Национальный Банк ходатайство о продлении срока исполнения мероприятий, установленных в плане мероприятий по выполнению требований Национального Банка (далее – ходатайство), содержащее обоснование необходимости продления срока.

Национальный Банк направляет результаты рассмотрения ходатайства оператору обмена необеспеченных цифровых активов, к которому применены принудительные меры надзорного реагирования, в срок, не превышающий 10 (десяти) рабочих дней после даты его поступления в Национальный Банк.