"Макропруденциялық нормативтер мен лимиттерді, олардың нормативтік мәндерін және есептеу әдістемесін белгілеу туралы" Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Басқармасының 2025 жылғы 25 тамыздағы № 52 қаулысына өзгерістер енгізу туралы

Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Басқармасының 2026 жылғы 11 наурыздағы № 18 қаулысы. Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2026 жылғы 17 наурызда № 38170 тіркелді

ЗҚАИ-ның ескертпесі!
Қолданысқа енгізілу тәртібін 4-тармақтан қараңыз.

Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің Басқармасы ҚАУЛЫ ЕТЕДІ:

1. "Макропруденциялық нормативтер мен лимиттерді, олардың нормативтік мәндерін және есептеу әдістемесін белгілеу туралы" Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Басқармасының 2025 жылғы 25 тамыздағы № 52 қаулысына (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 36722 болып тіркелген) мынадай өзгерістер енгізілсін:

қаулының кіріспесі мынадай редакцияда жазылсын:

"Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 51-2-бабы төртінші бөлігінің 1-1) тармақшасына және "Қазақстан Республикасындағы банктер және банк қызметі туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 73-бабына сәйкес Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің Басқармасы ҚАУЛЫ ЕТЕДІ:";

көрсетілген қаулымен бекітілген Макропруденциялық нормативтер мен лимиттер, олардың нормативтік мәндері және есептеу әдістемесінде:

1-тармақтың бірінші бөлігі мынадай редакцияда жазылсын:

"1. Макропруденциялық нормативтер мен лимиттер, олардың нормативтік мәндері және есептеу әдістемесі (бұдан әрі – Нормативтер) "Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 51-2-бабы төртінші бөлігінің 1-1) тармақшасына және "Қазақстан Республикасындағы банктер және банк қызметі туралы" Қазақстан Республикасы Заңының (бұдан әрі – Банктер туралы заң) 73-бабына сәйкес әзірленді және онда банктер, Қазақстан Республикасының бейрезидент-банктерінің филиалдары үшін макропруденциялық нормативтер мен лимиттер, олардың нормативтік мәндері және есептеу әдістемесі белгіленеді.";

3-тармақ мынадай редакцияда жазылсын:

"3. Капиталдың контрциклдік буферінің нормативтік мәнінің аралығы:

банктер үшін – Банктер туралы заңның 72-бабы 1-тармағының үшінші бөлігіне сәйкес қаржы нарығы мен қаржы ұйымдарын реттеу, бақылау және қадағалау жөніндегі уәкілетті орган белгілеген әмбебап банк лицензиясы бар банк, базалық банк лицензиясы бар банк, ислам банкі үшін пруденциялық нормативтерде, олардың шекті мәндерінде және есептеу әдістемесінде (бұдан әрі – Банктер үшін пруденциялық нормативтер) айқындалатын кредиттік тәуекел дәрежесі бойынша мөлшерленген активтер, шартты және ықтимал міндеттемелер, нарықтық тәуекелді, операциялық тәуекелді ескере отырып есептелген активтер, шартты және ықтимал талаптар мен міндеттемелер (бұдан әрі – тәуекелге мөлшерленген активтер) сомасының 0 (нөл) пайызынан 3 (үш) пайызына дейін;

Қазақстан Республикасының бейрезидент-банктерінің филиалдары үшін – Банктер туралы заңның 72-бабы 4-тармағының үшінші бөлігіне сәйкес қаржы нарығы мен қаржы ұйымдарын реттеу, бақылау және қадағалау жөніндегі уәкілетті орган белгілеген Қазақстан Республикасы бейрезидент-банктері филиалдарының резерв ретінде қабылданатын активтерін қалыптастыру тәртібін және олардың ең төмен мөлшерін қоса алғанда, Қазақстан Республикасы бейрезидент-банктерінің филиалдары үшін пруденциялық нормативтерде және лимиттерде, олардың шекті мәндерінде және есептеу әдістемесінде (бұдан әрі – Қазақстан Республикасының бейрезидент-банктерінің филиалдары үшін пруденциялық нормативтер) айқындалатын кредиттік тәуекел дәрежесі бойынша есептелген активтер, шартты және ықтимал міндеттемелер, нарықтық тәуекелді, операциялық тәуекелді ескере отырып есептелген активтер, шартты және ықтимал талаптар мен міндеттемелер (бұдан әрі – тәуекелді ескере отырып есептелген активтер) сомасының 0 (нөл) пайызынан 3 (үш) пайызына дейін болады.";

7 және 8-тармақтар мынадай редакцияда жазылсын:

"7. Егер банктер капиталдың контрциклдік буферінің мөлшерін Нормативтерді бұза отырып есептеген және қалыптастырған жағдайда, банкке "Акционерлік қоғамдар туралы" Қазақстан Республикасының Заңында көзделген жағдайларды қоспағанда, дивидендтер төлеуді және акцияларды кері сатып алуды тоқтату бөлігінде Банктер үшін пруденциялық нормативтерге сәйкес банктің бөлінбеген таза кірісін пайдалануға шектеу қойылады.

Егер Қазақстан Республикасының бейрезидент-банктерінің филиалдары капиталдың контрциклдік буферінің мөлшерін Нормативтерді бұза отырып есептеген және қалыптастырған жағдайда, Қазақстан Республикасының бейрезидент-банкінің филиалына кірісті Қазақстан Республикасының бейрезидент-банкіне жіберу бөлігінде Қазақстан Республикасының бейрезидент-банктерінің филиалдары үшін пруденциялық нормативтерге сәйкес өз қызметінің нәтижелерін пайдалануға шектеу қойылады.

8. Банктер капиталдың контрциклдік буфері ескерілген меншікті капиталдың жеткіліктілігі коэффициенттерінің мәндеріне тізбесі Банктер үшін пруденциялық нормативтерде белгіленген негізгі капиталдың компоненттері есебінен қол жеткізеді.

Қазақстан Республикасының бейрезидент-банктерінің филиалдары резерв ретінде қабылданатын капиталдың контрциклдік буфері ескерілген k1 резерві ретінде қабылданатын активтердің жеткіліктілігі коэффициентінің мәніне Қазақстан Республикасының бейрезидент-банктерінің филиалдары үшін пруденциялық нормативтерде көзделген резерв ретінде қабылданатын активтердің компоненттері есебінен қол жеткізеді.";

12-тармақ мынадай редакцияда жазылсын:

"12. Капиталдың секторлар бойынша контрциклдік буферінің нормативтік мәнінің аралығы:

банктер үшін – Банктер үшін пруденциялық нормативтерге сәйкес кредиттік тәуекелді ескере отырып мөлшерленген кредиттеудің тиісті сегментінің активтері (бұдан әрі – секторлар бойынша тәуекелге мөлшерленген активтер), шартты және ықтимал міндеттемелері сомасының 0 (нөл) пайызынан 6 (алты) пайызына дейін;

Қазақстан Республикасының бейрезидент-банктерінің филиалдары үшін – Қазақстан Республикасының бейрезидент-банктерінің филиалдары үшін пруденциялық нормативтерге сәйкес кредиттік тәуекел дәрежесі бойынша есептелген кредиттеудің тиісті сегментінің активтері (бұдан әрі – секторлар бойынша тәуекелді ескере отырып есептелген активтер), шартты және ықтимал міндеттемелері сомасының 0 (нөл) пайызынан 6 (алты) пайызына дейін болады.";

14-тармақтың екінші бөлігі мынадай редакцияда жазылсын:

"Капиталдың секторлар бойынша контрциклдік буферінің нормативтік мәнін арттыру Қазақстан Республикасының қаржылық тұрақтылығы жөніндегі кеңес шешім қабылдаған күннен бастап кемінде 12 (он екі) айдан кейін қолданысқа енгізіледі.";

16-тармақтың бірінші бөлігі мынадай редакцияда жазылсын:

"16. Банктер капиталдың секторлар бойынша контрциклдік буферінің мөлшерін секторлар бойынша тәуекелге мөлшерленген активтер мен Нормативтердің 34-тармағында белгіленген капиталдың секторлар бойынша контрциклдік буферінің нормативтік мәнінің көбейтіндісі ретінде есептейді.";

17 және 18-тармақтар мынадай редакцияда жазылсын:

"17. Егер банктер капиталдың секторлар бойынша контрциклдік буферінің мөлшерін Нормативтерді бұза отырып есептеген және қалыптастырған жағдайда, банкке "Акционерлік қоғамдар туралы" Қазақстан Республикасының Заңында көзделген жағдайларды қоспағанда, дивидендтер төлеуді және акцияларды кері сатып алуды тоқтату бөлігінде Банктер үшін пруденциялық нормативтерге сәйкес банктің бөлінбеген таза кірісін пайдалануға шектеу қойылады.

Егер Қазақстан Республикасының бейрезидент-банктерінің филиалдары капиталдың секторлар бойынша контрциклдік буферінің мөлшерін Нормативтерді бұза отырып есептеген және қалыптастырған жағдайда, Қазақстан Республикасының бейрезидент-банкінің филиалына кірісті Қазақстан Республикасының бейрезидент-банкіне жіберу бөлігінде Қазақстан Республикасының бейрезидент-банктерінің филиалдары үшін пруденциялық нормативтерге сәйкес өз қызметінің нәтижелерін пайдалануға шектеу қойылады.

18. Банктер капиталдың секторлар бойынша контрциклдік буфері ескерілген меншікті капиталдың жеткіліктілігі коэффициенттерінің мәндеріне тізбесі Банктер үшін пруденциялық нормативтерде белгіленген негізгі капиталдың компоненттері есебінен қол жеткізеді.

Қазақстан Республикасының бейрезидент-банктерінің филиалдары резерв ретінде қабылданатын капиталдың секторлар бойынша контрциклдік буфері ескерілген k1 резерві ретінде қабылданатын активтердің жеткіліктілігі коэффициентінің мәніне Қазақстан Республикасының бейрезидент-банктерінің филиалдары үшін пруденциялық нормативтерде көзделген резерв ретінде қабылданатын активтердің компоненттері есебінен қол жеткізеді.";

22-тармақтың екінші бөлігінің 1) тармақшасы мынадай редакцияда жазылсын:

"1) қарыз алушы өтініш берген күннің алдындағы 6 (алты) айдағы ресми кірісі негізінде айқындалады. Мынадай бір немесе бірнеше құжат:

жұмыс берушіден жалақы және өзге де кіріс түсетін банктік шоттан үзінді-көшірме немесе бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорының немесе "Азаматтарға арналған үкімет" мемлекеттік корпорациясының дерекқорынан салымшының (алушының) міндетті зейнетақы жарналары, міндетті кәсіптік зейнетақы жарналары жөнінде ақпарат немесе міндетті зейнетақы жарналарының, жеке табыс салығының төленген сомасын шегергенде, жеке тұлғалардың кірісі туралы ақпарат бөлігінде орталық атқарушы органдардың және оларға тиесілі не ведомстволық бағынысты заңды тұлғалардың дерекқорынан алынған ақпарат;

зейнетақы төлемдері түсетін банктік шоттан үзінді-көшірме;

"Қызметкер еңбек (қызметтік) міндеттерін атқарған кезде оны жазатайым оқиғалардан міндетті сақтандыру туралы" Қазақстан Республикасы Заңының талаптарына сәйкес жасалған зейнетақы аннуитеті шарты бойынша, аннуитеттік сақтандыру шарты бойынша сақтандыру төлемдері түсетін банктік шоттан үзінді-көшірме негізінде есептелген орташа айлық кіріс ресми кіріс деп түсініледі;

Қазақстан Республикасының Салық кодексіне (бұдан әрі – Салық кодексі) сәйкес арнаулы салық режимін қолданатын қарыз алушының кірісі туралы ақпарат негізінде:

өзін-өзі жұмыспен қамтығандарға арналған арнаулы салық режимін қолданатын жеке тұлғалар үшін – арнайы мобильдік қосымшада қалыптастырылатын кіріс тізілімінде көрсетілген кіріс туралы мәліметтер немесе Салық кодексінде көзделген кіріс туралы басқа да мәліметтер негізінде;

оңайлатылған декларация негізінде арнаулы салық режимін қолданатын жеке тұлғалар – дара кәсіпкерлер үшін – Салық кодексіне сәйкес салық органдарына берілетін салық есептілігінде көрсетілген шығыс сомасын және төленген жеке табыс салығы сомасын шегергендегі кіріс туралы мәліметтер негізінде есептелген орташа айлық кіріс ресми кіріс деп түсініледі;".

2. Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің Қаржылық тұрақтылық және зерттеулер департаменті Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен:

1) Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің Заң департаментімен бірлесіп осы қаулыны Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркеуді;

2) осы қаулыны ресми жарияланғаннан кейін Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің ресми интернет-ресурсына орналастыруды;

3) осы қаулы мемлекеттік тіркелгеннен кейін он жұмыс күні ішінде Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің Заң департаментіне осы тармақтың 2) тармақшасында көзделген іс-шараның орындалуы туралы мәліметтерді ұсынуды қамтамасыз етсін.

3. Осы қаулының орындалуын бақылау Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Төрағасының жетекшілік ететін орынбасарына жүктелсін.

4. Осы қаулы алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін қолданысқа енгізіледі және 2026 жылғы 19 наурыздан бастап туындаған қатынастарға қолданылады.

Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің Төрағасы

Т. Сулейменов

О внесении изменений в постановление Правления Национального Банка Республики Казахстан от 25 августа 2025 года № 52 "Об установлении макропруденциальных нормативов и лимитов, их нормативных значений и методики расчетов"

Постановление Правления Национального Банка Республики Казахстан от 11 марта 2026 года № 18. Зарегистрировано в Министерстве юстиции Республики Казахстан 17 марта 2026 года № 38170

Правление Национального Банка Республики Казахстан ПОСТАНОВЛЯЕТ:

1. Внести в постановление Правления Национального Банка Республики Казахстан от 25 августа 2025 года № 52 "Об установлении макропруденциальных нормативов и лимитов, их нормативных значений и методики расчетов" (зарегистрировано в Реестре государственной регистрации нормативных правовых актов под № 36722) следующие изменения:

преамбулу постановления изложить в следующей редакции:

"В соответствии с подпунктом 1-1) части четвертой статьи 51-2 Закона Республики Казахстан "О Национальном Банке Республики Казахстан" и статьей 73 Закона Республики Казахстан "О банках и банковской деятельности в Республике Казахстан" Правление Национального Банка Республики Казахстан ПОСТАНОВЛЯЕТ:";

в Макропруденциальных нормативах и лимитах, их нормативных значениях и методике расчетов, утвержденных указанным постановлением:

часть первую пункта 1 изложить в следующей редакции:

"1. Макропруденциальные нормативы и лимиты, их нормативные значения и методика расчетов (далее – Нормативы) разработаны в соответствии с подпунктом 1-1) части четвертой статьи 51-2 Закона Республики Казахстан "О Национальном Банке Республики Казахстан" и статьей 73 Закона Республики Казахстан "О банках и банковской деятельности в Республике Казахстан" (далее – Закон о банках) и устанавливают макропруденциальные нормативы и лимиты, их нормативные значения и методику расчетов для банков, филиалов банков-нерезидентов Республики Казахстан.";

пункт 3 изложить в следующей редакции:

"3. Диапазон нормативного значения контрциклического буфера капитала составляет:

для банков – от 0 (нуля) до 3 (трех) процентов от суммы активов, условных и возможных обязательств, взвешенных по степени кредитного риска, активов, условных и возможных требований и обязательств, рассчитанных с учетом рыночного риска, операционного риска (далее – риск-взвешенные активы), которые определяются пруденциальными нормативами для банка с универсальной банковской лицензией, банка с базовой банковской лицензией, исламского банка, их предельными значениями и методикой расчетов, установленными уполномоченным органом по регулированию, контролю и надзору финансового рынка и финансовых организаций в соответствии с частью третьей пункта 1 статьи 72 Закона о банках (далее – Пруденциальные нормативы для банков);

для филиалов банков-нерезидентов Республики Казахстан – от 0 (нуля) до 3 (трех) процентов от суммы активов, условных и возможных обязательств, рассчитанных по степени кредитного риска, активов, условных и возможных требований и обязательств, рассчитанных с учетом рыночного риска, операционного риска (далее – активы, рассчитанные с учетом риска), которые определяются пруденциальными нормативами и лимитами для филиалов банков - нерезидентов Республики Казахстан, их предельными значениями и методикой расчетов, включая порядок формирования активов филиалов банков - нерезидентов Республики Казахстан, принимаемых в качестве резерва, и их минимальный размер, установленными уполномоченным органом по регулированию, контролю и надзору финансового рынка и финансовых организаций в соответствии с частью третьей пункта 4 статьи 72 Закона о банках (далее – Пруденциальные нормативы для филиалов банков-нерезидентов Республики Казахстан).";

пункты 7 и 8 изложить в следующей редакции:

"7. В случае, если банки рассчитывают и формируют размер контрциклического буфера капитала с нарушением Нормативов, на банк накладывается ограничение на использование нераспределенного чистого дохода банка в соответствии с Пруденциальными нормативами для банков в части прекращения выплаты дивидендов и обратного выкупа акций, за исключением случаев, предусмотренных Законом Республики Казахстан "Об акционерных обществах".

В случае, если филиалы банков-нерезидентов Республики Казахстан рассчитывают и формируют размер контрциклического буфера капитала с нарушением Нормативов, на филиал банка-нерезидента Республики Казахстан накладывается ограничение на использование результатов своей деятельности в соответствии с Пруденциальными нормативами для филиалов банков-нерезидентов Республики Казахстан в части направления доходов банку-нерезиденту Республики Казахстан.

8. Значения коэффициентов достаточности собственного капитала с учетом контрциклического буфера капитала банками достигаются за счет компонентов основного капитала, перечень которых установлен Пруденциальными нормативами для банков.

Значение коэффициента достаточности активов, принимаемого в качестве резерва k1, с учетом контрциклического буфера капитала, принимаемого в качестве резерва, филиалами банков-нерезидентов Республики Казахстан достигается за счет компонентов активов, принимаемых в качестве резерва, предусмотренных Пруденциальными нормативами для филиалов банков-нерезидентов Республики Казахстан.";

пункт 12 изложить в следующей редакции:

"12. Диапазон нормативного значения секторального контрциклического буфера капитала составляет:

для банков – от 0 (нуля) до 6 (шести) процентов от суммы активов, условных и возможных обязательств соответствующего сегмента кредитования, взвешенных с учетом кредитного риска (далее – секторальные риск-взвешенные активы) в соответствии с Пруденциальными нормативами для банков;

для филиалов банков-нерезидентов Республики Казахстан – от 0 (нуля) до 6 (шести) процентов от суммы активов, условных и возможных обязательств соответствующего сегмента кредитования, рассчитанных по степени кредитного риска (далее – секторальные активы, рассчитанные с учетом риска) в соответствии с Пруденциальными нормативами для филиалов банков-нерезидентов Республики Казахстан.";

часть вторую пункта 14 изложить в следующей редакции:

"Повышение нормативного значения секторального контрциклического буфера капитала вводится в действие не раньше, чем через 12 (двенадцать) месяцев со дня принятия решения Советом по финансовой стабильности Республики Казахстан";

часть первую пункта 16 изложить в следующей редакции:

"16. Банки рассчитывают размер секторального контрциклического буфера капитала, как произведение секторальных риск-взвешенных активов и нормативного значения секторального контрциклического буфера капитала, установленного пунктом 34 Нормативов.";

пункты 17 и 18 изложить в следующей редакции:

"17. В случае, если банки рассчитывают и формируют размер секторального контрциклического буфера капитала с нарушением Нормативов, на банк накладывается ограничение на использование нераспределенного чистого дохода банка в соответствии с Пруденциальными нормативами для банков в части прекращения выплаты дивидендов и обратного выкупа акций, за исключением случаев, предусмотренных Законом Республики Казахстан "Об акционерных обществах".

В случае, если филиалы банков-нерезидентов Республики Казахстан рассчитывают и формируют размер секторального контрциклического буфера капитала с нарушением Нормативов, на филиал банка-нерезидента Республики Казахстан накладывается ограничение на использование результатов своей деятельности в соответствии с Пруденциальными нормативами для филиалов банков-нерезидентов Республики Казахстан в части направления доходов банку-нерезиденту Республики Казахстан.

18. Значения коэффициентов достаточности собственного капитала с учетом секторального контрциклического буфера капитала достигаются банками за счет компонентов основного капитала, перечень которых установлен Пруденциальными нормативами для банков.

Значение коэффициента достаточности активов, принимаемых в качестве резерва k1, с учетом секторального контрциклического буфера капитала, принимаемых в качестве резерва, филиалами банков-нерезидентов Республики Казахстан достигается за счет компонентов активов, принимаемых в качестве резерва, предусмотренных Пруденциальными нормативами для филиалов банков-нерезидентов Республики Казахстан.";

подпункт 1) части второй пункта 22 изложить в следующей редакции:

"1) официального дохода за 6 (шесть) месяцев, предшествующих дате обращения заемщика. Под официальным доходом понимается среднемесячный доход, рассчитанный на основании одного или нескольких из следующих документов:

выписки с банковского счета, на который поступает заработная плата и иные доходы от работодателя, или информации из базы данных единого накопительного пенсионного фонда или Государственной корпорации "Правительство для граждан" по обязательным пенсионным взносам, обязательным профессиональным пенсионным взносам вкладчика (получателя) или информации из баз данных центральных исполнительных органов и принадлежащих либо подведомственных им юридических лиц в части информации о доходах физических лиц за вычетом уплаченных сумм обязательных пенсионных взносов, индивидуального подоходного налога;

выписки с банковского счета, на который поступают пенсионные выплаты;

выписки с банковского счета, на который поступают страховые выплаты по договору пенсионного аннуитета, по договору аннуитетного страхования заключенного в соответствии с требованиями Закона Республики Казахстан "Об обязательном страховании работника от несчастных случаев при исполнении им трудовых (служебных) обязанностей";

информации о доходах заемщика, применяющего специальный налоговый режим в соответствии с Налоговым кодексом Республики Казахстан (далее – Налоговый кодекс):

для физических лиц, применяющих специальный налоговый режим для самозанятых – на основании сведений о доходах, отраженных в реестре доходов, формируемом в специальном мобильном приложении или других сведений о доходах, предусмотренных Налоговым кодексом;

для физических лиц – индивидуальных предпринимателей, применяющих специальный налоговый режим на основе упрощенной декларации – на основании сведений о доходах за вычетом суммы расходов и уплаченных сумм индивидуального подоходного налога, отраженных в налоговой отчетности, предоставляемой в налоговые органы, в соответствии с Налоговым кодексом;".

2. Департаменту финансовой стабильности и исследований Национального Банка Республики Казахстан в установленном законодательством Республики Казахстан порядке обеспечить:

1) совместно с Юридическим департаментом Национального Банка Республики Казахстан государственную регистрацию настоящего постановления в Министерстве юстиции Республики Казахстан;

2) размещение настоящего постановления на официальном интернет-ресурсе Национального Банка Республики Казахстан после его официального опубликования;

3) в течение десяти рабочих дней после государственной регистрации настоящего постановления представление в Юридический департамент Национального Банка Республики Казахстан сведений об исполнении мероприятия, предусмотренного подпунктом 2) настоящего пункта.

3. Контроль за исполнением настоящего постановления возложить на курирующего заместителя Председателя Национального Банка Республики Казахстан.

4. Настоящее постановление вводится в действие после дня его первого официального опубликования и распространяется на отношения, возникшие с 19 марта 2026 года.

Председатель Национального Банка Республики Казахстан

Т. Сулейменов