Азаматтардың саяси партия құру жөніндегі бастамашылық тобы, саяси партия мүшелері тізімдерінің дұрыстығын тексеру қағидаларын бекіту туралы

Қазақстан Республикасы Әділет министрінің 2023 жылғы 29 маусымдағы № 427 бұйрығы. Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2023 жылғы 29 маусымда № 32916 болып тіркелді.

"Саяси партиялар туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 12-бабына сәйкес БҰЙЫРАМЫН:

1. Қоса берілген Азаматтардың саяси партия құру жөнiндегi бастамашылық тобы, саяси партия мүшелерi тiзiмдерiнің дұрыстығын тексеру қағидалары бекiтiлсiн.

2. Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінің Тіркеу қызметі және заң қызметін ұйымдастыру департаменті заңнамада белгіленген тәртіппен:

1) осы бұйрықты мемлекеттік тіркеуді;

2) осы бұйрықты Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінің ресми интернет-ресурсында орналастыруды қамтамасыз етсін.

3. Осы бұйрықтың орындалуын бақылау жетекшілік ететін Қазақстан Республикасының Әділет вице-министріне жүктелсін.

4. Осы бұйрық алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін қолданысқа енгізіледі.

Қазақстан Республикасы Әділет министрі

А. Ескараев

"КЕЛІСІЛДІ"

Қазақстан Республикасының

Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігі

(Сыбайлас жемқорлыққа қарсы қызмет)

"КЕЛІСІЛДІ"

Қазақстан Республикасының

Қаржылық мониторинг агенттігі

"КЕЛІСІЛДІ"

Қазақстан Республикасы

Мемлекеттік күзет қызметі

"КЕЛІСІЛДІ"

Қазақстан Республикасы

Ішкі істер министрлігі

"КЕЛІСІЛДІ"

Қазақстан Республикасы

Қорғаныс министрлігі

"КЕЛІСІЛДІ"

Қазақстан Республикасының

Төтенше жағдайлар министрлігі

"КЕЛІСІЛДІ"

Қазақстан Республикасы

Бас прокуратурасы

"КЕЛІСІЛДІ"

Қазақстан Республикасы

Жоғарғы соты

"КЕЛІСІЛДІ"

Қазақстан Республикасы

Ұлттық қауіпсіздік комитеті

Қазақстан Республикасы Әділет министрі 2023 жылғы 29 маусымдағы № 427 Бұйрығымен бекітілген

Азаматтардың саяси партия құру жөніндегі бастамашылық тобы, саяси партия мүшелері тізімдерінің дұрыстығын тексеру қағидалары

1. Жалпы ережелер

1. Азаматтардың саяси партия құру жөнiндегi бастамашылық тобы, саяси партия мүшелерi тiзiмдерінiң дұрыстығын тексеру қағидалары (бұдан әрi – Қағидалар) заңды тұлғаларды мемлекеттік тiркеу саласындағы уәкiлетті органның (бұдан әрі – тіркеуші орган) лауазымды адамдарының тексерiс жүргiзу тәртiбiн белгілейдi.

2. Тiркеушi органның лауазымды адамдары тексерiс жүргiзу кезiнде өздерiнің қызметiн Қазақстан Республикасының Конституциясына және заңдарына, Қазақстан Республикасы Президентiнiң, Үкiметінiң кесiмдерiне, өзге де нормативтiк құқықтық кесiмдерге, сондай-ақ осы Қағидаларға сәйкес жүзеге асырады.

2. Азаматтардың саяси партия құру жөнiндегі бастамашылық тобы, саяси партия мүшелерi тізiмдеріне қойылатын талаптар

3. Саяси партия құру жөніндегі азаматтардың бастамашылық тобының және саяси партия мүшелерінің тізімдерінің (бұдан әрі – тізімдер) дұрыстығын тексеру:

1) бастамашылық топ үшін саяси партия құру ниеті туралы хабарлама берген кезде "Саяси партиялар туралы" Заңның 6-бабына сәйкес хабарлама алынған күні;

2) саяси партия мүшелері үшін "Саяси партиялар туралы" Заңның 10-бабында көзделген құжаттарды тапсырған кезде жүзеге асырылады.

4. Тізімдерде көрсетілген адамдар он сегіз жасқа толған Қазақстан Республикасының азаматтары болуы тиіс.

Саяси партияға шетел азаматтарының, азаматтығы жоқ адамдардың мүше болуына, сондай-ақ ұжымдық мүшелiкке жол берiлмейдi.

Қазақстан Республикасының азаматы тек бір ғана саяси партияның мүшесі бола алады.

Саяси партияға мүшелік ерікті, жеке және тіркелетін тәртіпте болады.

Саяси партияға қабылдау жазбаша өтініш негізінде жүзеге асырылады.

Қазақстан Республикасының Президенті өз өкілеттіктерін жүзеге асырған кезеңде саяси партияда болмауға тиіс.

Қазақстан Республикасы Вице-Президенті, Қазақстан Республикасы Конституциялық Сотының, Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының және өзге де соттарының төрағалары мен судьялары, Қазақстан Республикасы Орталық сайлау комиссиясының, Қазақстан Республикасы Жоғары аудиторлық палатасының төрағалары мен мүшелері, Қазақстан Республикасындағы Адам құқықтары жөніндегі уәкіл, құқық қорғау және арнаулы мемлекеттік органдардың қызметкерлері мен жұмыскерлері, әскери қызметшілер саяси партияның мүшесі болуға, қандай да бір саяси партияны немесе қоғамдық-саяси қозғалысты қолдап не айыптап сөз сөйлеуге құқылы емес.

Осы тармақтың бірінші бөлігінде көрсетілген адамдар, құқық қорғау және арнаулы мемлекеттік органдардың қызметкерлері мен әскери қызметшілерді қоспағанда, тағайындалған, сайланған, қызметке қабылданған күннен бастап он күн ішінде саяси партиялардан шығуға міндетті.

Ескерту. 4-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Әділет министрінің 17.06.2026 № 570 (01.07.2026 бастап қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.

5. Саяси партия құруға бастамашылық жасайтын тізімдердегі азаматтардың саны астананың, облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың үштен екісінің өкілдері болып табылатын кемінде жеті жүз адамды құрауы тиіс.

Тiзiмдерде көрсетілген саяси партия құрамының жалпы саны бес мың партия мүшесінен кем болмауға тиіс, олар партияның астанадағы, барлық облыстардағы және республикалық маңызы бар қалалардағы кемінде екі жүз партия мүшесi бар құрылымдық бөлімшелерінің (филиалдары мен өкiлдiктерінiң) атынан өкiлдiк етеді.

Ескерту. 5-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Әділет министрінің 17.06.2026 № 570 (01.07.2026 бастап қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.

3. Тiзiмдердi тексеру тәртiбi

6. Тiзімдер тiркеушi орган белгiлеген нысан бойынша электрондық және қағаз жеткiзгiштерде табыс етiледi.

7. Тiркеушi органның лауазымды адамдары тiзiмдердi тексерудi өз құзыретiне сәйкес жүзеге асырады.

8. Өздерінің функцияларын жүзеге асыру мақсатында тiркеушi органның саяси партия мен оның құрылымдық бөлімшелерінің (филиалдары мен өкілдіктерінің) саяси партия мүшелерiнiң қажеттi саны бар екендiгiн растайтын құжаттарын талап етуге немесе оларға рұқсат алуға құқығы бар.

9. Ұсынылатын тізімдерге қатысты осы Қағидаларда белгіленген талаптардың сақталуын тексеру:

1) саяси партия құру ниеті туралы хабарлама келіп түскен кезде;

2) саяси партияның құжаттары мемлекеттік тiркеуге түскен кезде;

3) арыздар, өтiнiштер, шағымдар, хабарламалар мен өзге де ақпарат түскен кезде олардың дұрыстығы тұрғысынан жүргізіледі.

10. Тiзiмдердi тексеру рәсiмі:

1) өңiрлер бойынша тiзiмдердегi азаматтардың санын олардың осы Қағидалардың 5-тармағында көзделген саны тұрғысынан тексерудi;

2) тiзiмдердiң тiркеуші орган белгiлеген нысанына сәйкестiгi мәнiне тексеруді;

3 Жеке сәйкестендіру нөмірлерінің ұлттық тізілімі бойынша тiзiмдерде көрсетiлген адамдарды Қазақстан Республикасының азаматы болуы тұрғысынан тексеруді;

4) тізімдерде көрсетілген адамдарды осы Қағидалардың 4-тармағына сәйкестігі тұрғысынан тексеруді қамтиды.

11. Ұсынылған тiзiмдер осы Ережеге сәйкес келмеген жағдайда тiркеушi орган Қазақстан Республикасы заңдарының кесiмдерiнде көзделген негiздер бойынша саяси партияны мемлекеттiк тiркеуден (қайта тiркеуден) бас тартады.

Ескерту. 11-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Әділет министрінің 17.06.2026 № 570 (01.07.2026 бастап қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.

12. Мемлекеттiк тiркеуден (қайта тiркеуден) өткен саяси партия мүшелерінің саны осы Ережеде белгіленген талаптарға сәйкес келмеген жағдайда саяси партияның қызметi соттың шешімi бойынша заңнамада белгіленген мерзiмге тоқтатыла тұрады.

Саяси партияның қызметін тоқтата тұру үшін негiз болған тәртiп бұзушылықты сот белгілеген мерзiмде жоймаған жағдайда саяси партия соттың шешiмi бойынша таратылуы мүмкiн.

Об утверждении Правил проверки достоверности списков инициативной группы граждан по созданию политической партии, членов политической партии

Приказ Министра юстиции Республики Казахстан от 29 июня 2023 года № 427. Зарегистрирован в Министерстве юстиции Республики Казахстан 29 июня 2023 года № 32916.

В соответствии со статьей 12 Закона Республики Казахстан "О политических партиях", ПРИКАЗЫВАЮ:

1. Утвердить прилагаемые Правила проверки достоверности списков инициативной группы граждан по созданию политической партии, членов политической партии.

2. Департаменту регистрационной службы и организаций юридических услуг Министерства юстиции Республики Казахстан в установленном законодательством Республики Казахстан порядке обеспечить:

1) государственную регистрацию настоящего приказа;

2) размещение настоящего приказа на интернет-ресурсе Министерства юстиции Республики Казахстан после его первого официального опубликования.

3. Контроль за исполнением настоящего приказа возложить на курирующего Вице-министра юстиции Республики Казахстан.

4. Настоящий приказ вводится в действие после дня его первого официального опубликования.

Министр юстиции Республики Казахстан

А. Ескараев

"СОГЛАСОВАН"
Агентство Республики Казахстан
по противодействию коррупции
(Антикоррупционная служба)

"СОГЛАСОВАН"
Агентства Республики Казахстан
по финансовому мониторингу

"СОГЛАСОВАН"
Служба государственной охраны
Республики Казахстан

"СОГЛАСОВАН"
Министерство внутренних дел
Республики Казахстан

"СОГЛАСОВАН"
Министерство обороны
Республики Казахстан

"СОГЛАСОВАН"
Министерство по чрезвычайным
ситуациям Республики Казахстан

"СОГЛАСОВАН"
Генеральная прокуратура
Республики Казахстан

"СОГЛАСОВАН"
Верховный суд
Республики Казахстан

"СОГЛАСОВАН"
Комитет Национальной Безопасности
Республики Казахстан

Утвержден приказом Министр юстиции Республики Казахстан от 29 июня 2023 года № 427

Правила
проверки достоверности списков инициативной группы граждан по созданию политической партии, членов политической партии

1. Общие положения

1. Правила проверки достоверности списков инициативной группы граждан по созданию политической партии, членов политической партии (далее - Правила) определяют порядок проведения проверок должностными лицами уполномоченного органа в сфере государственной регистрации юридических лиц (далее - регистрирующий орган).

2. При проведении проверок должностные лица регистрирующего органа осуществляют свою деятельность в соответствии с Конституцией и законами Республики Казахстан, актами Президента, Правительства Республики Казахстан, иными нормативными правовыми актами, а также настоящими Правилами.

2. Требования к спискам инициативной группы граждан по созданию политической партии, членов политической партии

3. Проверка достоверности списков инициативной группы граждан по созданию политической партии и членов политической партии (далее – списки) осуществляется:

1) при подаче уведомления о намерении создания политической партии для инициативной группы, в день получения уведомления в соответствии со статьей 6 Закона Республики Казахстан "О политических партиях";

2) при подаче документов, предусмотренных статьей 10 Закона "О политический партиях", для членов политической партии.

4. Лица, указанные в списках, должны быть гражданами Республики Казахстан, достигшими восемнадцатилетнего возраста.

Членство иностранных граждан, лиц без гражданства, а также коллективное членство в политической партии не допускаются.

Гражданин Республики Казахстан может состоять членом только одной политической партии.

Членство в политической партии является добровольным, индивидуальным и фиксированным.

Прием в политическую партию осуществляется на основании письменного заявления.

На период осуществления своих полномочий Президент Республики Казахстан не должен состоять в политической партии.

Вице-Президент Республики Казахстан, председатели и судьи Конституционного Суда Республики Казахстан, Верховного Суда Республики Казахстан и иных судов, председатели и члены Центральной избирательной комиссии Республики Казахстан, Высшей аудиторской палаты Республики Казахстан, Уполномоченный по правам человека в Республике Казахстан, сотрудники и работники правоохранительных и специальных государственных органов, военнослужащие не вправе состоять в политической партии, выступать в поддержку или с осуждением какой-либо политической партии или общественно-политического движения.

Лица, указанные в части первой настоящего пункта, за исключением сотрудников правоохранительных и специальных государственных органов, военнослужащих, обязаны выйти из политических партий в течение десяти дней со дня назначения, избрания, поступления на службу.

Сноска. Пункт 4 – в редакции приказа Министра юстиции РК от 17.06.2026 № 570 (вводится в действие с 01.07.2026).

5. Количество граждан в списках, инициирующих создание политической партии, должно составлять не менее семиста человек, представляющих две трети столицы, областей, городов республиканского значения.

Общая численность состава политической партии, указанная в списках, должна быть не менее пяти тысяч членов партии, представляющих структурные подразделения (филиалы и представительства) партии в столице, во всех областях и городах республиканского значения, численностью не менее двухсот членов партии в каждом из них.

Сноска. Пункт 5 – в редакции приказа Министра юстиции РК от 17.06.2026 № 570 (вводится в действие с 01.07.2026).

3. Порядок проверки списков

6. Списки предоставляются на электронном и бумажном носителях по форме, установленной регистрирующим органом.

7. Должностные лица регистрирующего органа осуществляют проверку списков в соответствии со своей компетенцией.

8. В целях осуществления своих функций регистрирующий орган имеет право истребовать или получать доступ к документам политической партии и ее структурных подразделений (филиалов и представительств), подтверждающим наличие необходимого числа членов политической партии.

9. Проверка соблюдения установленных настоящими Правилами требований в отношении предоставляемых списков проводится на предмет их достоверности:

1) при поступлении уведомления о намерении создания политической партии;

2) при поступлении документов политической партии на государственную регистрацию;

3) при поступлении обращений, заявлений, жалоб, сообщений и иной информации.

10. Процедура проверки списков включает:

1) проверку количества граждан в списках по регионам на предмет их численности, предусмотренной пунктом 5 настоящих Правил;

2) проверку на предмет соответствия форме списков, установленной регистрирующим органом;

3) проверку лиц, указанных в списках, по Национальному реестру индивидуальных идентификационных номеров на предмет принадлежности к гражданству Республики Казахстан.

4) проверку лиц, указанных в списках, на предмет их соответствия пункту 4 настоящих Правил.

11. В случае несоответствия предоставленных списков настоящим Правилам регистрирующий орган отказывает в государственной регистрации (перерегистрации) политической партии по основаниям, предусмотренным Законами Республики Казахстан.

Сноска. Пункт 11 – в редакции приказа Министра юстиции РК от 17.06.2026 № 570 (вводится в действие с 01.07.2026).

12. В случае несоответствия численности членов политической партии, прошедшей государственную регистрацию (перерегистрацию), установленным настоящими Правилами требованиям, деятельность политической партии приостанавливается по решению суда на установленный законодательством срок.

По решению суда политическая партия может быть ликвидирована в случае неустранения в срок, установленный судом, нарушений, послуживших основанием для приостановления деятельности политической партии.