Қазақстан Республикасының инвестициялық саясатының 2030 жылға дейінгі тұжырымдамасын бекіту туралы

Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2025 жылғы 31 желтоқсандағы № 1185 қаулысы

Қазақстан Республикасының Үкіметі ҚАУЛЫ ЕТЕДІ:

1. Қоса беріліп отырған Қазақстан Республикасының инвестициялық саясатының 2030 жылға дейінгі тұжырымдамасы (бұдан әрі – Тұжырымдама) бекітілсін.

2. Тұжырымдаманы іске асыруға жауапты орталық және жергілікті атқарушы органдар, Қазақстан Республикасының Президентіне тікелей бағынатын жəне есеп беретін мемлекеттік органдар (келісу бойынша), сондай-ақ өзге де ұйымдар (келісу бойынша):

1) Тұжырымдаманы іске асыру жөніндегі іс-шаралар жоспарында көзделген іс-шаралардың уақтылы іске асырылуын және көрсеткіштерге қол жеткізуді қамтамасыз етсін;

2) жылына екі рет, есепті жартыжылдықтан кейінгі 15 қаңтардан және 15 шілдеден кешіктірмей, Қазақстан Республикасының Ұлттық экономика министрлігіне Тұжырымдама іс-шараларының орындалу барысы туралы ақпарат беріп тұрсын.

3. Қазақстан Республикасының Ұлттық экономика министрлігі жылдың қорытындысы бойынша 15 маусымнан кешіктірмей Қазақстан Республикасының Үкіметіне Тұжырымдаманың іске асырылу барысы туралы жиынтық ақпарат беріп тұрсын.

4. "Қазақстан Республикасы инвестициялық саясатының 2029 жылға дейінгі тұжырымдамасын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2024 жылғы 18 қазандағы № 868 қаулысының күші жойылды деп танылсын.

5. Осы қаулының орындалуын бақылау Қазақстан Республикасының Ұлттық экономика министрлігіне жүктелсін.

6. Осы қаулы қол қойылған күнінен бастап қолданысқа енгізіледі.

Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі

О. Бектенов

	Қазақстан Республикасы
	Үкіметінің
	2025 жылғы 31 желтоқсандағы № 1185 қаулысымен бекітілген

Қазақстан Республикасының инвестициялық саясатының 2030 жылға дейінгі тұжырымдамасы

1-бөлім.	Паспорт
2-бөлім.	Ағымдағы жағдайды талдау
3-бөлім.	Халықаралық тәжірибеге шолу
4-бөлім.	Қазақстандағы инвестициялық саясаттың даму пайымы
5-бөлім.	Дамудың негізгі қағидаттары мен тәсілдері
6-бөлім.	Нысаналы индикаторлар және күтілетін нәтижелер
Қосымша	Қазақстан Республикасының инвестициялық саясатының 2030 жылға дейінгі тұжырымдамасын іске асыру жөніндегі іс-қимыл жоспары

1-бөлім. Паспорт (негізгі параметрлер)

Атауы	Қазақстан Республикасының инвестициялық саясатының 2030 жылға дейінгі тұжырымдамасы
Әзірлеу үшін негіз	Қазақстан Республикасы Президентінің 2025 жылғы 13 қазандағы № 1042 Жарлығымен бекітілген Мемлекет басшысының 2025 жылғы 8 қыркүйектегі "Жасанды интеллект дәуіріндегі Қазақстан: өзекті мәселелер және оны түбегейлі цифрлық өзгерістер арқылы шешу" атты Қазақстан халқына Жолдауын іске асыру жөніндегі жалпыұлттық іс-шаралар жоспарының 5-тармағы
Тұжырымдаманы әзірлеуге жауапты мемлекеттік орган	Қазақстан Республикасының Ұлттық экономика министрлігі
Бағдарламалық құжатты іске асыруға жауапты мемлекеттік органдар	ҰЭМ, СІМ, ӨҚМ, ЭМ, АШМ, ДСМ, ЖИЦДМ, ТСМ, Қаржымині, Еңбекмині, ИҚҚК, БП, ҰБ, ҚНРДА, ІІМ, СРИМ, ЭТРМ, МҚІА, ҒЖБМ, БҚДА
Іске асыру мерзімі	2030 жылға дейін

2-бөлім. Ағымдағы жағдайды талдау

Жаңа жаһандық болмыс жағдайында Қазақстан инвестициялық саясатты трансформациялаудың кезекті кезеңіне қадам басуда. Терең технологиялық және геоэкономикалық ілгерілеу, халықаралық сауда-экономикалық қатынастардың жаңа архитектурасының қалыптасуы, сондай-ақ инвестициялық ресурстар үшін бәсекелестіктің күшеюі мемлекеттің инвестиция тартуға және оны тиімді пайдалануға стратегиялық көзқарасын жаңартуды талап етеді.

Ұлттық даму жоспарына (бұдан әрі – ҰДЖ) сәйкес 2029 жылы негізгі капиталға инвестициялар (бұдан әрі – НКИ) көлемі жалпы ішкі өнімнің (бұдан әрі – ЖІӨ) 23 %-ына жетуге тиіс. ЖІӨ-ні екі есе арттыру жөніндегі міндетті ескере отырып, НКИ бойынша нысаналы индикатор 2025 жылғы 26,2 трлн теңгеден 2029 жылы 58,4 трлн теңгеге дейін өседі. Бұл ретте ҰДЖ-да сыртқы инвестиция тартуға баса назар аударылған.

1993 жылдан бастап 2025 жылдың бірінші жартыжылдығы кезеңінде елге жалпы есептеуде 469,0 млрд АҚШ доллары болатын тікелей шетелдік инвестиция (бұдан әрі – ТШИ) тартылды. Ағымдағы жылғы 1 шілдедегі жағдай бойынша ТШИ бойынша міндеттемелер 169,6 млрд АҚШ долларына жетті. Қазақстанның барлық сыртқы міндеттемелері, тікелей, портфельдік, туынды және басқаларын қоса алғанда, 2025 жылғы 1 шілдедегі жағдай бойынша 259,3 млрд АҚШ долларына жетті, оның ішінде 10 ірі инвестор елге (бұл – Нидерланды, АҚШ, РФ, Ұлыбритания, Қытай, Франция, БАӘ, Бермуд аралдары, Жапония және Швейцария) 200,4 млрд немесе 77,3 % тиесілі. ТШИ тарту бойынша көшбасшы салалар үштігіндегілер – тау-кен өндіру өнеркәсібі және карьерлерді игеру (71 %), өңдеу өнеркәсібі (7,2 %) мен қаржы және сақтандыру қызметі (6,8 %).

Көмірсутектер мен пайдалы қазбалардың мол қоры Қазақстан экономикасының негізі болып қала беретініне қарамастан, Үкімет экономиканы әртараптандыруға күш салуды жалғастыра бермек. Президент жанындағы Шетелдік инвесторлар кеңесі және Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің бірінші орынбасары басшылық ететін Инвестициялар тарту жөніндегі кеңес сияқты формальды арналар арқылы барлық инвесторлармен белсенді диалог жүргізіліп келеді.

2025 жылы халықаралық рейтингтік агенттіктер Қазақстанның кредиттік профилінің орнықтылығы мен жақсарғанын растады: S&P Global Ratings "Тұрақты" рейтингі бойынша болжамды "Оң" болжаммен BBB-/A-3-ке дейін жоғарылатты, Fitch рейтингті "Тұрақты" болжаммен "BBB" деңгейінде сақтап қалды, ал Moody's "Тұрақты" болжаммен Baa1 ұзақмерзімді рейтингін растады. Moody's рейтингтік агенттігі халықаралық рейтингтік агенттіктер тарапынан осындай бағалауды нығайту инвесторлардың сенімін күшейтетінін, елдің макроэкономикалық тұрақтылығын нығайтатынын және капитал тарту құнын төмендетуге ықпал ететінін атап өтті.

Қазіргі кезеңде экономикалық өсуді жеделдетудің негізгі факторлары негізгі капиталға инвестиция көлемін кеңейту және тікелей шетелдік инвестиция тарту болып табылады. Осыған байланысты Үкімет ойластырылған құрылымдық саясатты жүзеге асыруда және нақты секторды қолдауды арттыруда.

Инвестициялар жаңа өндірістер құруға, өңдеу өнеркәсібін дамытуға және еңбек өнімділігі жоғары жұмыс орындарын қалыптастыруға бағытталған. Ұзақмерзімді экономикалық өсу мен тұрақтылықты қамтамасыз етуге қабілетті жоғары экспорттық әлеуеті бар салаларға ерекше назар аударылады.

Іске асырылуы басталған немесе таяу уақытқа жоспарланған нақты инвестициялық жобалардан салалық дамудың басымдықтарын көруге болады.

2.1. Тікелей шетелдік инвестициялардың әлемдік легінің жаһандық үрдістері

2024 жылы ТШИ жаһандық көлемі шамамен 1,4 триллион долларға жетті, бұл 2023 жылғы көрсеткіштен 11 %-ға жоғары. Алайда, егер еуропалық транзиттік экономикалар арқылы өтетін қаржы ағындары алып тасталса, ТШИ-дің нақты көлемі 8 %-ға төмендейді.

Өңірлік бөліністе дамушы елдерге ТШИ легі 2 %-ға қысқарып, 854 млрд АҚШ долларын құрады. Негізгі төмендеу Азияның дамушы елдерінде орын алды, онда инвестициялар көлемі 7 %-ға азайды, атап айтқанда, Қытайдағы ТШИ 29 %-ға төмендеді, ал Оңтүстік-Шығыс Азия мемлекеттерінің қауымдастығы елдерінде 2 %-ға болмашы өсу байқалды.

Орталық Азияда ТШИ көлемі 39 %-ға төмендеп, 4 млрд АҚШ долларына жетті (таза құйылу), бұл ретте жаңа (Greenfield) жобалар саны 158-ден 140 бірлікке дейін 11 %-ға азайды.

McKinsey мәліметтері бойынша соңғы бес жылда жаһандық ТШИ құрылымы түбегейлі өзгерді – егер бұрын негізгі үлесті көрсетілетін қызметтер мен дәстүрлі өнеркәсіпке күрделі салымдар құраса, 2022 жылдан бастап капиталды қажет ететін технологиялық салалар жағына ауысу байқалады. Нәтижесінде жаһандық инвестициялық капитал дамушы экономикалардың қажеттіліктерін жеткілікті түрде қамтамасыз етпейді. UNCTAD және World Investment Conference есептерінде жаһандық ТШИ-дің шамамен 70 %-ы күрделі өндірістер мен жоғары кірісті көрсетілетін қызметтерге шоғырланғанын атап өтті. Бұл ретте ресурсқа бағдарланған салаларға және төмен кірісті өндіріске/базалық көрсетілетін қызметтерге инвестициялар тиісінше 3 % және 11 % деңгейінде қалып отыр.

Сонымен қатар дамыған елдерге ТШИ 522 миллиард АҚШ долларына жетіп, 43%-ға өсті. Алайда, егер еуропалық кондуит экономикаларды ескермейтін болсақ, инвестициялар көлемі 15 %-ға төмендеді. Жалпы Еуропада ТШИ 104 млрд АҚШ долларына дейін 45 %-ға төмендегені тіркелді.

Әлемдік инвестициялық саясаттағы негізгі трендтер:

1. Тікелей шетелдік инвестициялардың үздіксіз төмендеуі. ТШИ төмендеуі әлемдік экономикада тұрақсыздықтың сақталып отырғанын көрсетеді: еуропалық экономикалар арқылы транзиттік қаржы легі геосаясаттан, жоғары пайыздық мөлшерлемелер мен өсудің баяулауынан туындаған өндірістік және ұзақмерзімді жобаларға инвестициялардың нақты төмендеуін ішінара жасырады.

2025 жылға арналған болжам экономикалық және саяси жағдайларға байланысты – жалпы қалыпты өсудің болуы мүмкін, бірақ ол өңірлер бойынша біркелкі болмайды.

Макроэкономикалық көрсеткіштер, технологиялық ілгерілеу, сауда және өнеркәсіптік саясат, сондай-ақ private equity – ірі инвесторлар мен егемен қорлардың әрекеттері негізгі драйверлер болып қала береді. Мөлшерлемелердің төмендеуі теориялық тұрғыдан кредиттеуді жеңілдетеді және трансшекаралық жобаларды қолдайды, дегенмен M&A-ның күтілетін өсуі тікелей ұзақмерзімді салымдардың әлсіздігін толығымен өтей алмайды.

2. Технологиялық ілгерілеу және салалардағы құрылымдық өзгерістер ТШИ-ға әсер етуді жалғастыра бермек. Технологиялық секторлар – жасанды интеллект, бұлтты инфрақұрылым және киберқауіпсіздік – ТШИ құйылуының негізгі бағыттарына айналуда, өйткені бүкіл әлемдегі компаниялар цифрлық трансформацияға және операциялардың тұрақтылығын арттыруға инвестиция салуда.

Дата-орталықтар салу және жартылай өткізгіштер өндірісін оқшаулау жобалары тікелей инвестицияларды, сол сияқты M&A мәмілелерін де тартатын капиталды қажет ететін ірі бастамаларды қалыптастырады, бұл құзыреттердің шоғырлануына және жаңа өңірлерде жеткізу тізбектерін құруға ықпал етеді.

2024 жылы ақпараттық және коммуникациялық көрсетілетін қызметтер секторы бірігу және сатып алу мәмілелері арқылы 96 млрд АҚШ долларын тартты (бір жыл бұрынғы 68 млрд АҚШ долларымен салыстырғанда 43 %-ға өсті), сондай-ақ қомақты қаражат көлемі электроника мен электротехникалық жабдықтарға (21 млрд АҚШ доллары) және машина жасауға (20 млрд АҚШ доллары) бағытталды. Бұл ортамерзімді перспективада технологиялық және ілеспе салаларға капиталдың құйылуына септігін тигізетін трендтерге – есептеу қуатына, жартылай өткізгіш құрамдауыштарына және өндірісті автоматтандыруға сұраныстың артқанын көрсетеді.

3. Жаһандық сауда саясаты, тарифтер және өнеркәсіптік саясат ТШИ легі бағытында шешуші рөл атқара береді. Дамушы елдер қаржы нарықтарының құбылмалылық жағдайына төтеп бере алмайды, әсіресе қаржылық турбуленттілік жаһандық қосылған құн тізбегіне барынша интеграцияланған өңір – Азияның экономикасына әсерін тигізеді.

Капиталды өндірістік әлеуеті, инфрақұрылымы бар және жаңа сауда артықшылықтарын іске асыру мен жеткізу тізбегіндегі тәуекелдерді азайту үшін қажетті нарықтарға қол жеткізе алатын елдер тартады. Бұл үрдістер ТШИ өңірлік легінің өсуіне де ықпал етеді деп күтілуде.

4. ТШИ реттеуді күшейту үрдісі. Геосаяси және экономикалық белгісіздік аясында ұлттық мүдделерді қорғау қажеттігі дамыған елдерде, сол сияқты дамушы елдерде де ТШИ-ді реттеуді қатаңдатуға әкелді. Мысалы, Үндістан үкіметтің алдын ала мақұлдауын талап ете отырып, қорғаныс және ғарыш секторларына шетелдік инвестиция қағидаларын қатаңдатты. Вьетнам ұлттық қауіпсіздік үшін маңызды телекоммуникация және жоғары технологиялар сияқты секторларда шетелдік инвестицияларды бақылауды күшейтетін жаңа "Инвестициялар туралы" Заңды енгізді. Еуропалық одақ (бұдан әрі – ЕО) елдері ұлттық қауіпсіздікке немесе қоғамдық тәртіпке қауіп төндіретін инвестицияларды міндетті түрде тексеруді енгізді.

Жекелеген дамыған елдер өнеркәсіптік решоринг деп аталатын процесті (өндірісті елге қайтару процесі) күшейтті, ұлттық қауіпсіздік саласындағы ескертпелер шамадан тыс кеңейтілді.

Осылайша, аталған трендтер әлемдік саудаға, инвестициялар мен экономикалық өсуге қысым көрсетіп қана қоймай, халықаралық сауданың құқықтық негіздері мен қағидаларын бұза бастады. Жаһанданудан өңірлендіруге қарай көшу жүріп жатыр.

2.2. Қазақстан Республикасына макроэкономикалық шолу

Алдын ала деректер бойынша 2025 жылғы 10 айда Қазақстан экономикасының өсуі 6,3 %-ды құрады. Өсуді қамтамасыз етуде ішкі сұраныс пен түпкілікті тұтынуға бағытталған секторлар жетекші рөл атқарды. Әсіресе инвестицияларға байланысты салалар қарқынды дамып келеді: құрылыс саласындағы өсу 15,1 %-ға, көлік пен қоймалау саласында 20,7 %-ға өсті.

Өнеркәсіптік өндіріс 7,3 %-ға өсіп, өңдеу өнеркәсібі 5,8 %-ға, тау-кен өндіру өнеркәсібі 9,6 %-ға өскен.

Қазақстан Республикасының әлеуметтік-экономикалық даму болжамына сәйкес 2025 – 2029 жылдар кезеңінде ЖІӨ өсімінің қарқыны 6 % деңгейінде күтіледі. Сонымен бірге Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі (бұдан әрі – ҚРҰБ) ЖІӨ-нің 2025 жылы 5,6 %-ға және 2026 – 2027 жылдары 4,8 %-ға өсуін болжап отыр.

Жылдық инфляция 2025 жылғы қазанда 12,6 %-ды құрап, қыркүйекпен салыстырғанда 30 базистік тармаққа төмендеді. Инфляциялық процестердің біртіндеп баяулауына қарамастан, баға қысымы маңызды күйінде қалып отыр. Нәтижесінде ҚРҰБ талдаушылары инфляция бойынша болжамдарды өсу жағына қарай қайта қарады: медианалық болжам 2025 жылға – 11,3 %-дан 12 %-ға дейін, 2026 жылғы – 9,5 %-дан 10 %-ға дейін, 2027 жылға – 6,5 %-дан 7 %-ға дейін ұлғайды.

Халықаралық валюта қорының (бұдан әрі – ХВҚ) бағалауы бойынша Қазақстан экономикасының өсуі 2025 жылы 6 %-дан, ал 2026 жылы 4,5 %-дан жоғары болады. Тұрақты ішкі сұраныс, мемлекеттік инвестицияларды ұлғайту және мұнай-газ секторын қалпына келтіру өсудің негізгі драйверлері болады.

Азия даму банкі (бұдан әрі – АДБ) Қазақстанның ЖІӨ өсу болжамын 2025 жылы 5,3 %-ға және 2026 жылы 4,3 %-ға дейін жақсартты. Экономиканың тиісінше 5,5 %-ға және 4,5 %-ға өсуі болжанған осыған ұқсас бағалауды Дүниежүзілік банк (бұдан әрі – ДБ) ұсынды.

Биылғы жылдың қаңтар-қыркүйегінде сыртқы сауда айналымы 103,4 млрд АҚШ долларын құрады. Тауарлардың экспорты 57,5 млрд АҚШ долларын, оның ішінде өңделген тауарлардың экспорты 20,4 млрд АҚШ долларын құрады. Тауарлардың импорты 45,9 млрд АҚШ долларын құрады. Сыртқы сауданың оң сальдосы 11,6 млрд АҚШ долларын құрады.

Жалпы инфляциялық қысым сақталып отырған кезде ағымдағы макроэкономикалық үрдістер орнықты экономикалық өсудің үйлесімімен сипатталады. Ішкі тұтынудың өсуі және белсенді фискалдық саясат іскерлік белсенділікті қолдайды, алайда шикізат тауарларына әлемдік бағаның құбылмалылығымен, сыртқы сұраныспен және айырбас бағамының серпінімен байланысты тәуекелдер сақталуда. Мұндай жағдайларда экономикалық саясаттың басым бағыты баға тұрақтылығын қамтамасыз ету, шикізаттық емес секторлар есебінен ЖІӨ құрылымын әртараптандыру және инвестициялық белсенділікті арттыру болып қала береді.

2.3. Инвестициялық қызметтің ағымдағы жағдайы

Негізгі капиталға инвестициялар

2019 – 2024 жылдар кезеңінде негізгі капиталға салынған инвестициялар 12,6-дан 19,5 трлн теңгеге дейін 1,5 есе өсті, бұл ретте 2020 – 2024 жылдардан бастап ЖІӨ-ге НКИ үлесі 17,4 %-дан 14,2 %-ға дейін 3,2 п.т. төмендеді.

Қазақстан Республикасы Стратегиялық жоспарлау және даму агенттігінің Ұлттық статистика бюросының ресми статистикалық ақпаратына сәйкес Қазақстандағы негізгі капиталға инвестициялар 2024 жылы 19,5 трлн теңгені құрады, бұл нақты мәнде 2023 жылғы көрсеткіштен 10,3 %-ға артық (17,6 трлн теңге).

Ағымдағы жылғы қаңтар-қазанда негізгі капиталға салынған инвестициялардың жалпы көлемі 16,0 трлн теңгені (жылдық жоспардың 61,1 %-ы) құрады, бұл 2024 жылғы ұқсас кезеңмен салыстырғанда 13,1 %-ға артық (13,6 трлн теңге).

Инвестициялардың жалпы көлеміндегі ең көп үлес мынадай салаларда: жылжымайтын мүлікпен операциялар – 18,7 %, көлік және қоймалау – 18,1 %, тау-кен өндіру өнеркәсібі – 15,2 %, өңдеу өнеркәсібі – 10,6 %, электр энергиясымен жабдықтау – 8,8 %, білім беру – 6,5 %, ауыл шаруашылығы – 5,4%.

2024 жылдың ұқсас кезеңімен салыстырғанда нақты көлем индексінің өсуі: қаржы және сақтандыру қызметі – 182,5 %, білім беру – 158,6 %, энергиямен жабдықтау – 157,2 %, өңдеу өнеркәсібі – 123,3 %, ауыл шаруашылығы – 124,7 %, көлік және қоймалау – 114,8 %, жылжымайтын мүлікпен операциялар – 108,4 %.

Өңірлер бөлінісінде инвестициялардың ең көп көлемі Астана қаласына тиесілі (12,1 %), ал физикалық көлем индексінің ең жоғары көрсеткіші Ақмола облысында байқалады (155,4 %). Тау-кен өндіру өнеркәсібі үстемдік етуді жалғастыруда, дегенмен оның үлесі азайып келеді, өңдеу өнеркәсібі өсуді көрсетті.

НКИ құрылымында сыртқы инвестициялар үлесінің 2011 жылғы 34 %-дан 2024 жылы 15,2 %-ға дейін төмендеуі өңірдегі геосаяси тәуекелдер салдарынан болған жоғары белгісіздікке байланысты. Осылайша, НКИ жалпы көлеміндегі үлес екі еседен астам қысқарған кезде негізгі капиталға доллар баламасындағы сыртқы инвестициялар 2011 жылдан бастап 11,8-ден 6,3 млрд АҚШ долларына дейін 47 %-ға төмендеген (2024 жыл).

Екінші фактор – салықтық жеңілдіктер мен мемлекет тарапынан қолдау сияқты ішкі инвестицияларға арналған неғұрлым қолайлы шарттар аясында мемлекеттік және жергілікті инвесторлар әлдеқайда белсенді бола бастаған ішкі қаржыландыру көздерінің дамуы.

НКИ қаржыландыру құрылымында меншікті қаражаттың үлесі басым – 62,8 %, одан кейін НКИ-дің 22,8 %-ы тиесілі бюджет қаражаты. Басқа қарыз қаражаты мен банктердің кредиттеріне НКИ-дің 14,3 %-ы тиесілі.

Инвестициялық белсенділікке жүргізілген талдау бірқатар жүйелік үрдістерді көрсетіп отыр. ЖІӨ-ге қатысты негізгі капиталға инвестициялар үлесінің төмендеуі байқалады, бұл экономиканың өндірістік әлеуетін қалыптастыру серпіні баяулағанын көрсетеді. Ішкі қаржыландыру көздеріне жүктеме күшейіп, сыртқы инвестициялардың үлесі қысқаруда. Екінші деңгейдегі банктердің қатысуы шектеулі болып қалуда, бұл капитал қажет ететін жобаларды ұзақмерзімді кредиттеу тапшылығын қалыптастырады. Инвестициялар шикізаттық бағдарын сақтайды, ал өңірлік құрылым жекелеген облыстарда жоғары шоғырланумен сипатталады, бұл аумақтардың теңгерімді дамуын шектейді.

Мониторинг нәтижелері бойынша ағымдағы жылғы 9 айда негізгі капиталға инвестициялар бойынша нысаналы индикатордың орындалуы 93,3 %-ды құрады, бұл қосымша мемлекеттік қолдау шараларын қабылдау қажеттігін айғақтайды.

Тікелей шетелдік инвестициялардың жалпы және таза құйылуы

Ұлттық Банктің деректеріне сәйкес 2014 – 2024 жылдар аралығында Қазақстан экономикасына ТШИ-дің жалпы құйылуы шамамен 241,0 млрд АҚШ долларын құрады, оның ішінде 101,6 млрд АҚШ доллары тау-кен өндіру өнеркәсібіне (оның ішінде 81,3 млрд АҚШ доллары мұнай-газ саласына) тиесілі.

2024 жылы ТШИ-дің жалпы құйылуы 17,8 млрд АҚШ долларын құрады, бұл 2023 жылғы деңгейге қарағанда 25,6 %-ға аз. ТШИ-дің таза құйылуы 3,6-дан 0,2 млрд АҚШ долларына дейін, 95,8 %-ға төмендеді.

2024 жылы тау-кен өндіру өнеркәсібінде тікелей шетелдік инвестициялар легінің төмендеуі басым болды. Тау-кен өндіру өнеркәсібіне ТШИ-дің жалпы құйылуы бір жыл ішінде 6,4 млрд АҚШ долларына дейін, 26,1 %-ға төмендеді, бұл ретте ТШИ-дің таза құйылуы 2023 жылғы 0,2 млрд АҚШ долларынан 2024 жылы -2,4 млрд АҚШ долларына дейін қысқарды.

Металлургия өнеркәсібіне капитал салымдарының көлемі төмендеу үстінде: ТШИ-дің жалпы құйылуы 2,8-ден 0,8 млрд АҚШ долларына дейін төмендеді. 2023 және 2024 жылдары салаға ТШИ-дің таза құйылуы теріс күйінде қалып, тиісінше -22,9 және -381 млн АҚШ долларын құрады.

Бұл 2023 жылғы көрсеткіштен (6,7 миллиард АҚШ доллары) 6,4 миллиард долларға аз болып, 2024 жылы 324,4 млн АҚШ долларын құраған қайта инвестицияланған кірістер көлемінің айтарлықтай азаюымен түсіндіріледі. Мұндай серпін шет елдер қатысатын қазақстандық кәсіпорындардың таза пайдасының төмендегені не шығындары туралы, сондай-ақ жарияланған дивидендтер көлемінің ұлғайғаны туралы айғақтайды.

Борыш құралдары бойынша инвестициялар да 671,8 млн АҚШ долларына немесе 4,4 %-ға қысқарды, ал капиталға қатысу құралдары бойынша, керісінше 944,7 миллион АҚШ долларына (47,4 %) өсу тіркелді.

ТШИ-дің негізгі үлесі дәстүрлі түрде мұнай мен газ өндіруді қоса алғанда, тау-кен өндіру өнеркәсібіне бағытталғандықтан (2024 жылдың қорытындысы бойынша 36 %), Теңізшевройл сияқты ірі мұнай-газ жобаларын іске асырудың аяқталуы 2024 жылы тікелей шетелдік инвестициялардың жалпы құйылуының төмендеуіне айтарлықтай ықпал етті.

Кәсіби, ғылыми және техникалық қызметте (145,5 %-ға) және өзге де көрсетілетін қызметтерде (229,4 %) ТШИ-дің жалпы құйылуының өскені байқалды.

2025 жылғы І жартыжылдықтың қорытындысы бойынша Қазақстанға тікелей шетелдік инвестициялардың жалпы құйылуы 1,1 %-ға ұлғайып, 10,1 млрд АҚШ долларын құрады.

Ең үлкен өсу көлік және қоймалау саласында тіркелді, онда инвестициялар көлемі 102 есе немесе 10063 %-ға өсті. Сондай-ақ тұру және тамақтану бойынша көрсетілетін қызметтерде 7 есеге (+627,5 %) және ақпарат және байланыс саласында 5,6 есеге (+461,6 %) айтарлықтай өсу байқалды. Қаржы және сақтандыру қызметі секторында инвестициялар 4 есеге (+315,1 %), ал ауыл шаруашылығында 3,7 есеге (+269,9 %) ұлғайды.

Сонымен қатар құрылыстағы құлдырау ең елеулісі болды, онда көрсеткіш 189,7 млн доллардан -157,7 млн долларға дейін, және тау-кен өндіру өнеркәсібі мен карьерлерді игеруде 58 %-ға төмендеген. Кәсіптік, ғылыми және техникалық қызмет саласында инвестициялар көлемі екі есеге жуық азайған (-48,2 %).

ТШИ-дің жалпы құйылуы бойынша жоспар 40,1 %-ға орындалған, бұл инвестициялар тарту жұмысын жандандыру қажеттігін көрсетеді.

2.4. Инвестиция тарту жүйесінің ағымдағы жағдайы

Заңнамалық база

Кәсіпкерлік кодексі және басқа да салалық нормативтік құқықтық актілер (бұдан әрі – НҚА) инвестициялық қызметті реттейтін негізгі НҚА болып табылады.

Кәсіпкерлік кодексінде шетелдік және жергілікті инвесторларға қарым-қатынас бірдей болатынына кепілдік берілген. Инвестициялық саясатта көзделген барлық қолдау шаралары нарыққа қатысушылардың бәріне бірдей қолданылады. Бұған қаржыландыруға, преференцияларға қол жеткізу, заңи қорғау және инвестициялық ахуалды жақсарту мен капитал тартуға бағытталған басқа да қолдау шаралары кіреді.

Институционалдық база

1. Инвестиция тарту процесінің институционалдық базасы мемлекеттік, квазимемлекеттік және өңірлік әртүрлі құрылымдар арасындағы үйлестірілген өзара іс-қимылды қамтамасыз ететін сыртқы, орталық және өңірлік деңгейдегі фронт-офистер қағидаттарында үш деңгейлі жүйе шеңберінде қамтамасыз етіледі.

Сыртқы деңгейде Қазақстан Республикасының шет елдердегі мекемелері – "Kazakh Invest" ҰК" АҚ шетелдік өкілдері мен өкілдіктері, инвестиция тартуға және инвестициялық жобаларды сүйемелдеуге жауапты мемлекеттік органдар мен ұйымдардың шетелдік өкілдері жұмылдырылған.

Қазақстан Республикасының шет елдердегі мекемелері елдік инвестициялық бағдарламалар шеңберінде шетелдік инвестицияларды тарту және елдің экономикалық мүдделерін шетелде ілгерілету жөніндегі жүйелі жұмысты жүзеге асырады, аталған бағдарламаларда пысықталатын, іске асырылып жатқан және іске асырылған жобалар туралы Қазақстан Республикасының Сыртқы істер министрлігі (бұдан әрі – СІМ) ұсынған ақпарат қамтылады.

Шет елдердегі мекемелер қызметінің негізгі бағыттарына шетелдік әріптестерге басым салаларды, мемлекеттік қолдау шараларын, арнайы экономикалық және индустриялық аймақтардың мүмкіндіктерін таныстырып, таныстырылым, дөңгелек үстелдер мен іскерлік форумдар ұйымдастыру арқылы Қазақстанның инвестициялық әлеуетін ілгерілету кіреді.

Осы жұмыс шеңберінде СІМ Инвестициялар комитеті (бұдан әрі – Инвестком) "Kazakh Invest" ҰК" АҚ-мен бірлесіп жергілікті атқарушы органдар немесе орталық мемлекеттік органдар "инвестицияларға тапсырыс" түрінде белгілі бір салаға қатысты әзірлеген талдамалық материалдар мен инвестициялық ұсыныстар (тизерлер) жіберіп, шет елдердегі мекемелерге жәрдемдеседі.

Елшіліктер мен консулдықтар өздері орналасқан елдерде экономикалық үрдістерге мониторинг жүргізеді, Орталық Азия нарығына шығу әлеуеті бар компанияларды сәйкестендіреді, бизнес-қауымдастықтармен, салалық одақтармен және қаржы институттарымен байланыс орнатады.

Шет елдердегі мекемелердің өкілдері тұрақты негізде B2B және B2G кездесулерін өткізуді, шетелдік делегациялардың Қазақстанға сапарларын дайындауды, инвесторлардың мемлекеттік органдармен және "Kazakh Invest" ҰК" АҚ-мен өзара іс-қимылын үйлестіруді қамтамасыз етеді.

Шет елдердегі мекемелер бірлескен бастамаларды ілгерілетуге және Қазақстанның басым салаларына қаржы тартуға қатысумен қатар халықаралық қаржы институттарымен, қорлармен және бейінді ұйымдармен байланысты қолдайды.

Инвестком сыртқы деңгейді үйлестірудің орталық элементі ретінде әрекет етіп, бүкіл жүйені стратегиялық басқаруды қамтамасыз етеді. Инвестком таргеттеу үшін басым елдер мен секторларды айқындайды, жобаларды ілгерілетудің бірыңғай тәсілін қалыптастырады, "Kazakh Invest" ҰК" АҚ шетелдік мекемелері мен шетелдік офистерінің іс-қимылын келіседі, сондай-ақ сыртқы деңгейдің орталық мемлекеттік органдармен және өңірлермен өзара іс-қимылын қамтамасыз етеді. Инвестком арқылы бірыңғай стандарттарға келтірілетін және шетелдік ілгерілету үшін топтама болып қалыптастырылатын өңірлік жобалық ұсыныстар келісіледі.

Мұндай тетік деңгейлер арасында тұрақты байланыс орнатады: сыртқы құрылымдар инвесторлардың қызығушылығын анықтайды, Инвестком стратегиялық басқаруды қалыптастырады және жұмысқа бағыт-бағдар береді, ал өңірлер пысықталған жобалық ұсыныстар (тизерлер) береді. Бұл инвестиция тартудың толыққанды "тұйық циклін" қамтамасыз етеді және инвесторларды сүйемелдейтін барлық жүйенің тиімділігін арттырады.

Орталық деңгейде инвестиция тарту бөлігіндегі өзара іс-қимылды Инвестком мемлекеттік құрылымдармен, "Kazakh Invest" ҰК" АҚ-мен, ұлттық басқарушы холдингтермен және ұлттық компаниялармен бірлесіп жүзеге асырады.

Ұлттық цифрлық инвестициялық платформа (бұдан әрі – ҰЦИП) орталық деңгейдегі негізгі құрал болып табылады, онда инвестициялық жобаларды іске асырудың автоматтандырылған процестерінің толық циклі қамтылған.

Мемлекеттік органдар әкімшілік рәсімдерді интеграциялау және оларды жеделдетіп жүргізу үшін ҰЦИП функционалын пайдаланады, атап айтқанда, "Жасыл дәліз" модулі рұқсаттар беру мерзімдері мен келісу процесін айтарлықтай қысқартуды қамтамасыз етеді.

Прокуратура органдары өз кезегінде инвестициялық жобаларды құқықтық сүйемелдеу және "прокурорлық сүзгі" шеңберінде мемлекеттік органдардың инвесторларға қатысты заңсыз шешімдері (тексерулер тағайындау, әкімшілік құқық бұзушылық туралы істерді қозғау, сотқа талап қоюды беру, тыйым салу-шектеу сипатындағы шаралар қабылдау туралы және өзге де шешімдерді келісу) қабылданбай тұрып, олардың жолын кесу функцияларын орындайды.

Бас прокуратураның салалық мемлекеттік органдармен және ұлттық компаниялармен интеграциясы арқылы жер учаскелеріне оңайлатылған қолжетімділікті және инженерлік-техникалық коммуникацияларды жеделдетіп жеткізуді қамтитын реттеудің толассыз тетігі құрылады.

Осылайша, орталық деңгей инвестицияны сырттан тарту, инвесторлардың талаптары мен өңірлердің мүмкіндіктері арасындағы байланысты қамтамасыз ете отырып, сондай-ақ инвестициялық циклдің барлық кезеңінде жобаларды тиімді іске асыруға жағдай жасай отырып, жүйелік үйлестіруші рөлін атқарады.

Өңірлік деңгей жергілікті атқарушы органдарды, "Kazakh Invest" ҰК" АҚ өңірлік өкілдіктері мен инвесторларды қолдайтын өңірлік ұйымдарды, оның ішінде әлеуметтік-кәсіпкерлік корпорацияларды, әкімдіктер жанындағы инвестиция тарту жөніндегі агенттіктерді біріктіреді. Негізгі міндеті – инвестициялық жобаларды, оның ішінде шет елдердегі мекемелер тартқан жобаларды сәтті "орналастыру" үшін барлық қажетті жағдай жасау (жер учаскелері, инфрақұрылым, қолдау).

Өңірлік деңгей жергілікті жерлерде инвесторлармен тікелей өзара іс-қимылды қамтамасыз етеді, әкімшілік рәсімдердің өтуін жеделдетеді және өңірлік мүмкіндіктерді инвестиция тарту экожүйесіне тиімді интеграциялау үшін жағдай жасайды.

Өңірлік инвестициялық бағдарлама жергілікті жерлердегі негізгі құрал болып табылады, оның негізінде жобалар тартымдылығының негізгі индикаторлары бар инвестициялық ұсыныстар (тизерлер) қалыптастырылады және олар сыртқы деңгейде ілгерілету үшін Инвесткомға беріледі.

2. Квазимемлекеттік сектор субъектілері өз кезегінде инвесторларды қолдауды қамтамасыз етеді, басым жобаларды іске асыруға, экспорттық әлеуетті дамытуға және халықаралық экономикалық ынтымақтастықты нығайтуға жәрдемдеседі. Аталған ұйымдардың үйлестірілген қызметі ұлттық экономиканың бәсекеге қабілеттілігін арттыруға және инвестициялық саясаттың стратегиялық мақсаттарына атап айтқанда, мемлекеттік қолдау шараларына, қаржы құралдарына және жобаларды іске асырудың барлық кезеңінде қажетті әкімшілік көмекке қолжетімділікті қамтамасыз ету жөніндегі бірлескен жұмыс арқылы қол жеткізуге ықпал етеді.

"QazIndustry" қазақстандық индустрия және экспорт орталығы" АҚ (бұдан әрі – QazIndustry) инвесторларды қолдауды қоса алғанда, Қазақстанның өңдеу өнеркәсібін дамыту жөніндегі шаралар кешенін іске асырады. Жыл сайын негізгі сегіз салаға кешенді талдау жүргізіліп, инвестициялық паспорттар мен жол карталары әзірленеді.

Елішілік құндылықты дамыту және мониторингтеу шеңберінде QazIndustry жергілікті жерге орналастыру үлесіне әсер ететін факторларды анықтай отырып, мемлекеттік органдардың, жер қойнауын пайдаланушылардың, ұлттық компаниялар мен жүйе құраушы кәсіпорындардың сатып алу қызметіне талдау жүргізеді. Қоғам ірі тапсырыс берушілер мен отандық өндірушілер арасында ұзақмерзімді шарттар мен офтейк-келісімшарттар жасасуға ықпал етеді.

QazIndustry арнайы экономикалық және индустриялық аймақтардың бірыңғай үйлестіру орталығы ретінде 16 АЭА мен 66 ИА-ға мониторинг жүргізеді және аумақтық кластерлерді дамыту процестерін сүйемелдейді.

Шикізаттық емес экспортты ілгерілету үшін "QazTrade" сауда саясатын дамыту орталығы" АҚ (бұдан әрі – QazTrade) экспортқа бағдарланған инвестициялық жобалар портфелін қалыптастыру үшін негізгі тауар нарықтарына талдау жүргізеді. QazTrade экспорттық акселерация бағдарламасының мүмкіндіктері пайдаланылады, ол сыртқы нарықтарға шығуға дайындау, бизнес-процестердің сапасын арттыру және экспорттық әлеуетті растау есебінен отандық компаниялардың инвестициялық тартымдылығын арттыруға мүмкіндік береді.

Акселерацияны талдау және оның нәтижелері негізінде QazTrade қазақстандық өнімдер үшін перспективалы тауашаларды айқындайды, экспорттық келісімшарттарды тартуға жәрдемдеседі және отандық тауарлардың, көрсетілетін қызметтер мен жобалар витринасын қалыптастырады, осылайша Қазақстанның сыртқы нарықтардағы позициясын нығайтып, инвесторлардың ұлттық экспорттаушыларға деген сенімін арттырады.

Қазақстанның Экспорттық-кредиттік агенттігінің (бұдан әрі – ЭКА) қызметі қазақстандық шикізаттық емес тауарлар мен көрсетілетін қызметтердің халықаралық аренадағы бәсекеге қабілеттілігін күшейтуге бағытталған.

ЭКА қолданыстағы өнімдер тізбесін қазақстандық өндіруші-экспорттаушылардың қажеттіліктеріне бейімдейді.

Осы жылдың басынан бері ЭКА жаңа қаржы құралын – экспорттаушылардың халықаралық конкурстар мен тендерлер шеңберіндегі келісімшарттар бойынша міндеттемелерді орындамау тәуекелдерін барынша азайтатын әртүрлі кепілдік түрлерін: тендерлік кепілдіктерді, келісімшарт бойынша міндеттемелерді орындау кепілдіктерін, келісімшарт бойынша аванстық төлемді қайтару кепілдіктері мен экспорттаушының міндеттемелерді орындау кепілдіктерін қамтитын экспорттық операцияларға кепілдік беруді табысты іске асыруда. Бұл құралдар халықаралық әріптестер тарапынан сенімді арттырады және экспорт географиясының кеңеюіне ықпал етеді.

ЭКА кепілдіктері қаржылық тәуекелдерді азайтады және отандық кәсіпорындардың халықаралық сатып алуға қатысуына жол ашып, бәсекеге қабілеттілігін арттырады.

Қазақстандағы мамандандырылған қаржылық юрисдикциясы бар "Астана" халықаралық қаржы орталығы (бұдан әрі – АХҚО) ағылшын құқығы базасындағы ерекше құқықтық режимімен жұмыс істейді.

АХҚО қаржылық көрсетілетін қызметтер саласында тартымды жағдай жасау, бағалы қағаздар нарығын, сақтандыру нарығын, банк көрсететін қызметтерді, исламдық қаржыландыруды, қаржы технологияларын, цифрлық активтерді, электрондық коммерцияны және инновациялық жобаларды дамыту арқылы инвестициялар тарту бойынша жәрдемдесуді жүзеге асырады, дамыған инфрақұрылымды, тәуелсіз сот пен төрелікті, сондай-ақ капиталды тарту және fintech пен жасыл технологияларды дамыту алаңын ұсынады.

3. Инвестиция тарту жүйесінің барлық деңгейін қамтитын бірнеше институт пен тетіктер: Арнайы инвестициялық кеңес, Инвестицияларды тарту жөніндегі кеңес (бұдан әрі – Инвестициялық штаб), Ұлттық инвестициялық қызмет орталығы, өңірлік инвестициялық штабтар (бұдан әрі – ӨИШ) және Инвестициялық омбудсмен жұмыс істейді.

Арнайы инвестициялық кеңес Үкімет тарапынан үйлестіру мен бақылаудың негізгі тетігі болып табылады. Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің төрағалығымен өтетін кеңестерде орталық және жергілікті атқарушы органдардың белгіленген индикаторларға қол жеткізу жөніндегі қызметінің нәтижелері қаралады, жобаларды іске асырудағы проблемалық мәселелер талданады, сондай-ақ инвестициялық саясаттың тиімділігін арттыруға және инвестициялық ахуалды жақсартуға бағытталған, орындау үшін міндетті хаттамалық шешімдер қабылданады.

Инвестициялық штаб маңызды рөл атқарады. Инвестициялық жобалардың негізгі проблемалық мәселелерін шешу Үкімет басшылығы деңгейінде қабылданады. Қажетті заңнамалық өзгерістерді анықтау бойынша жүйелі жұмыс жүргізілуде. Инвестициялық штабқа орындау үшін міндетті хаттамалық шешімдер қабылдау және Қазақстан Республикасы Үкіметінің заң күші бар уақытша қаулыларын әзірлеу құқығы берілген.

Қазақстан Республикасы Үкіметінің Аппараты жанында тиісті бөлімше базасында мемлекеттік органдар мен квазимемлекеттік ұйымдардың басқа құрылымдық бөлімшелері қатыстырылған матрицалық құрылым форматындағы Инвестициялық қызмет жөніндегі ұлттық орталық (бұдан әрі – ИҚҰО) жұмыс істейді. ИҚҰО бірыңғай үйлестіруші орган болып табылады, бәсекеге қабілетті инвестициялық ахуал жасау үшін реттеушілік саясатты жетілдіру жөнінде ұсыныстар дайындайды, инвестициялық жобаларды сүйемелдейді және олардың іске асырылуын мониторингтейді, салааралық үйлестіруді жүргізеді және инвесторларға қызмет көрсететін мемлекеттік органдардың бизнес-процестерін оңтайландыру жөнінде ұсынымдар қалыптастырады.

ИҚҰО шешімдерін заңнама шеңберінде барлық орталық мемлекеттік және жергілікті атқарушы органдардың, "Бәйтерек" ұлттық инвестициялық холдингі" және "Самұрық-Қазына" ұлттық әл-ауқат қоры" акционерлік қоғамдарының орындауы міндетті болады.

Жергілікті деңгейде әкімдердің төрағалығымен Инвестициялық штабқа ұқсас өңірлік инвестициялық штабтар қызметін жүзеге асырады. Штабтардың жұмысы жобаларды жедел сүйемелдеуді және бейінді органдармен өзара іс-қимылды қамтамасыз етуге бағытталған.

Шетелдік және жергілікті инвесторлардың жолданымдарын қарайтын, инвестициялық дауларды шешуге жәрдемдесетін және заңнаманы жетілдіру бойынша ұсынымдар әзірлейтін Инвестициялық омбудсмен институты жұмыс істейді.

Инвестициялық қызмет шеңберінде бизнес-қоғамдастықпен өзара іс-қимыл бойынша жұмыс тұрақты негізде жүргізілуде. "Атамекен" ҰКП-мен, салалық қауымдастықтармен, сондай-ақ Қазақстан Республикасы Президентінің жанындағы Шетелдік инвесторлар кеңесі және Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің жанындағы Инвестициялық ахуалды жақсарту жөніндегі кеңес сияқты консультативтік-кеңесші органдардың отырыстарына қатысатын "Қазақстан шетелдік инвесторлар кеңесі" қауымдастығы, Америка сауда палатасы (AmCham), Eurobak және басқа да шетелдік бизнес-қоғамдастықтар өкілдерімен тиімді байланыс жолға қойылған.

Бизнес-қоғамдастықпен өзара іс-қимыл шеңберінде салалық мемлекеттік және квазимемлекеттік органдар басшыларының, сондай-ақ бизнес-қоғамдастық өкілдерінің қатысуымен инвестициялық ахуалды жақсарту және экономиканың әртүрлі салаларында инвестициялық жобаларды іске асыруға тосқауыл болатын кедергілерді анықтау бойынша акселерациялар жүргізілуде.

Акселерация нәтижелері бойынша инвесторлардың жүйелі және нақты проблемалық мәселелері анықталып, одан әрі шаралар қабылдау үшін олар салалық министрліктерге жіберіледі.

4. Атаулы инвестициялық преференциялардың алуан түрлері бар.

Р/с	Қолдау шараларының атауы	Оператор
1.	Инвестициялық келісімшарт (оның ішінде басым инвестициялық келісімшарт)	СІМ
2.	Арнайы инвестициялық келісімшарт	ӨҚМ
3.	Инвестициялар туралы келісім	бейінді ОМО, "Kazakh Invest" ҰК" АҚ
4.	Инвестициялық міндеттемелер туралы келісім	СІМ
5.	Жақсартылған модельдік келісімшарт	ЭМ
6.	IT саласындағы преференциялар	ЖИЦДМ, "Astana Hub" IT-стартаптардың халықаралық технопаркі" корпоративтік қоры (бұдан әрі – Astana Hub)
7.	АӨК-ні инвестициялық субсидиялау	АШМ

5. Елдің инвестициялық тартымдылығын нығайту және инвесторлармен ұзақмерзімді іскерлік әріптестікті қолдау мақсатында инвесторлық "Алтын виза" алудың жаңа қағидалары бекітілді.

Бұл виза арқылы кейіннен Қазақстан Республикасында 10 жылға дейінгі мерзіммен тұруға ықтиярхат алу мүмкіндігі көзделеді және құқықтық кепілдіктерді қамтамасыз етіп және Қазақстанның инвестициялық ахуалына деген сенімді нығайта отырып, шетелдік инвесторлар үшін қолайлы әрі болжамды орта жасалады. Жаңашылдық еліміздің ашықтыққа, капиталды қорғауға және орнықты халықаралық экономикалық байланыстарды дамытуға стратегиялық бағдарын көрсетеді.

6. Қазақстанда мемлекеттің бизнеспен өзара іс-қимылы да мемлекеттік-жекешелік әріптестік тетігі шеңберінде жүзеге асырылады.

Бизнестің МЖӘ тетігіне мүдделік танытуы ауқымды мемлекеттік қолдау құралдарының болуына (қоса қаржыландыру, жер учаскелерін беру, инженерлік және көлік коммуникацияларымен қамтамасыз ету, инвестордың инвестициялық және операциялық шығындарын өтеу және т.б.), тұрақты кепілдікке және МЖӘ шарты бойынша (МЖӘ шарттары қазынашылық органдарында тіркеледі, олар бойынша бюджеттен төлемдер секвестрленбейді, халықаралық төрелік қолданылуы мүмкін және жобаны қаржыландыру кезінде банктер үшін кепіл ретінде салуға болады) талаптардың мүлтіксіз орындалуына негізделген.

Жекеше әріптесті іріктеу орталық немесе жергілікті мемлекеттік орган, сол сияқты инвестордың өзі бастама жасаған жобалар бойынша конкурстық негізде жүргізіледі. Тікелей келіссөздер Үкіметтің шешімі бойынша ерекше жағдайларда бірегей объектілерді құруға және пайдалануға бағытталған әрі технологиялар трансфері көзделген жобаларды іске асыру үшін жүргізілуі мүмкін.

МЖӘ тетігін дамыту Қазақстан Республикасы Үкіметінің инвестиция саласындағы басым мақсаты болып табылады. Соңғы 3 жылда МЖӘ құралы айтарлықтай өзгерістерге ұшырады: жеке және мемлекеттік әріптестер арасындағы теңгерімді қамтамасыз ететін МЖӘ жобаларын іріктеу және іске асыру бойынша өлшемшарттар белгіленді, жобаларды жоспарлаудың, іске асырудың барлық процесін цифрландыру және МЖӘ шартының, экономикалық қорытындының негізгі баптарын ашық қолжетімділікте орналастыру үшін бірыңғай платформа құрылды.

Сонымен бірге ағымдағы жылы МЖӘ туралы заңға "МЖӘ туралы", "Концессиялар туралы" заңдарды біріктіру арқылы неғұрлым тұтас құқықтық негіз құруға және МЖӘ жобаларын іске асыру процесін оңайлатуға: жекеше әріптестің меншікті қаражатын енгізу жөніндегі талапты 20 %-дан 10 %-ға дейін төмендетуге, жекеше әріптесті іріктеуді жіктеу сатысында капиталдың болуын растау қажеттігін болдырмауға бағытталған түзетулер қабылданды.

Инвесторлардың МЖӘ тетігі арқылы ірі инфрақұрылымдық жобаларға қызығушылығын арттыру мақсатында МЖӘ туралы заңнамада халықаралық ерекше маңызды МЖӘ жобаларын қаржы ұйымдарының қатысуымен әзірлеу көзделген. Мұндай жобаларды әзірлеуді "ерекше маңызды" мәртебесі бар МЖӘ жобаларының тізбесіне сәйкес "Қазақстандық мемлекеттік-жекешелік әріптестік орталығы" АҚ үйлестіреді.

Оқыту іс-шараларын ұйымдастыру шеңберінде "Қазақстандық мемлекеттік-жекешелік әріптестік орталығы" АҚ жобаларды әзірлеудің нормативтік базасы мен стандарттарының ерекшеліктерін түсіндіре отырып, мемлекеттік органдардың, сол сияқты жеке сектордың да құзыретін арттырады. Бұл МЖӘ жобаларын жоспарлау мен іске асыру сапасын арттыруды қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.

7. Арнайы экономикалық, индустриялық және шағын өнеркәсіптік аймақтар (бұдан әрі – АЭА, ИА және ШӨА) Қазақстанның инвестициялық тартымдылығын арттыруда негізгі рөл атқарады.

АЭА-ға қатысушылар бірқатар салықтық және реттеушілік жеңілдіктерге, жер учаскелеріне және инфрақұрылымға қол жеткізуге құқылы. Қазіргі уақытта елімізде жалпы ауданы 20,4 мың га болатын 16 АЭА жұмыс істейді.

Инвестиция көлеміне байланысты салықтық жеңілдіктер берудің сараланған тәсілін және инвестициялық міндеттемелер орындалғаннан кейін жер учаскелерін сатып алу мүмкіндігін қоса алғанда, АЭА тиімділігін арттыру бойынша шаралар қабылданды.

Алайда қажетті инфрақұрылыммен қамтамасыз етуде проблемалар бар. Қазақстан Республикасы Өнеркәсіп және құрылыс министрлігінің деректері бойынша инфрақұрылыммен қамтамасыз етілу бар болғаны 57,6 %-ды құрайды.

АЭА резиденттерінің басым бөлігі ішкі нарыққа бағдарланған, бұл жеңілдікті жағдайларда бәсекелестікке тең емес жағдай туғызады.

Қосымша проблемаларға мыналар жатады: АЭА аумағында рұқсат етілген қызмет түрлерінің шектеулі тізбесі, оған қатысушылар үшін қарсы міндеттемелердің болмауы және ағымдағы АЭА-ның жұмыс істеу мерзімдерінің әртүрлі болуы.

АЭА-ға қатысушыларға қарағанда ИА-ға қатысушылар инфрақұрылым мен жер учаскелерін ғана шектеусіз қол жеткізе алады. Бүгінгі күні 66 ИА жұмыс істейді, оның 28-і дайын инфрақұрылыммен қамтамасыз етілген. ӨҚМ деректері бойынша жұмыс істеп тұрған ИА аумағында 2022 – 2025 жылдар аралығындағы кезеңде 1,9 трлн теңгеден астам сомаға 301 жобаны іске асыру жоспарланған.

Шағын және орта бизнесті (бұдан әрі – ШОБ) дайын өндірістік үй-жайлармен қамтамасыз ету мақсатында шағын өнеркәсіптік аймақтар (бұдан әрі – ШӨА) құрылады. 2024 жылы ШӨА құрылысына 44,6 млрд теңге бөлінді. Осы тетікті іске асыру ШОБ-ты тиімді инфрақұрылымдық қолдауды, жұмыспен қамтудың өсуін және халықтың табысын арттыруды қамтамасыз етеді.

8. Мемлекет квазимемлекеттік сектордың 6 мың субъектісіне (мемлекеттік кәсіпорындар, АҚ және ЖШС) қатысу арқылы кәсіпкерлік қызметке қатысады, олардың 4 мыңнан астамы әлеуметтік сала кәсіпорындары (балабақшалар, ауруханалар, мәдениет үйлері және т.б.) болып табылады.

Үкімет мемлекеттің экономикадағы үлесін азайту бойынша жұмыс жүргізуде. Көрсеткішке қол жеткізу квазимемлекеттік сектор субъектілерінің санын азайту, бірқатар салаларды монополиясыздандыру, ресурстарға тең қолжетімділікті қамтамасыз ету және т.б. арқылы жүзеге асырылады.

Жекешелендіру процесі жүргізіліп, бәсекелес салаларда мемлекеттік кәсіпорындар санының қайта өсуіне кедергі келтіретін нормативтік шарттар жасалуда.

Ағымдағы жылы Жекешелендірудің 2021 – 2025 жылдарға арналған кешенді жоспарын іске асыру аяқталады, құны 922,1 млрд теңге сома болатын 396 мемлекеттік объект бәсекелес ортаға берілді, 69 объектіні қайта ұйымдастыру немесе тарату көзделген.

"ҚазМұнайГаз" ҰК" АҚ, "KEGOC" АҚ, "Эйр Астана" АҚ сияқты ірі мемлекеттік компаниялар IPO/SPO-ға шығарылды.

2025 жылы мемлекеттің кәсіпкерлік қызметке қатысуының заңнамалық негіздерін 5-тен 4-ке дейін азайту жөнінде түзетулер қабылданды (Қазақстан Республикасы Кәсіпкерлік кодексінің 192-бабы 1-тармағының 5) тармақшасын алып тастау арқылы).

Жекешелендіру жөніндегі ұлттық офистің (Қазақстан Республикасы Бәсекелестікті қорғау және дамыту агенттігі жанындағы) жұмысы аяқталды, оңтайландыруға ұсынылатын мемлекеттік объектілердің тізбесі жасалды.

Бұл тізбеге баланстық құны 2 трлн теңгеден асатын 500-ге жуық компания кірді. Компаниялар отын-энергетика кешені, өнеркәсіп және индустрия, агроөнеркәсіптік кешен, көлік және байланыс, қаржы нарықтары және т.б. салаларда ұсынылған.

"Самұрық-Қазынаның" бірқатар активтері бойынша IPO/SPO көзделген. Бұл – құрамына Kcell және "Qazaq Green Power PLC" жария компаниясы кіретін "Қазақтелеком" компаниясы.

Оңтайландыру үш кезеңде жүзеге асырылады: 1-кезең (2026 жылы), 2-кезең (2027 – 2028 жылдар), 3-кезең (2029 – 2030 жылдар).

9. Елдің инвестициялық тартымдылығын арттыру мақсатында кәсіпкерлік қызметті жүргізу үшін қолайлы жағдай жасалған. "Электрондық үкіметтің" eGov.kz порталы арқылы мемлекеттік тіркеуден онлайн-форматта өту мүмкіндігін қоса алғанда, бизнесті ашу және жүргізу рәсімдері айтарлықтай оңайлатылды.

ШОБ үшін кәсіпкерлердің мемлекеттік көрсетілетін қызметтерге ыңғайлы қолжетімділігін қамтамасыз ететін eGov Business мобильді қосымшасы қолжетімді. Қосымша арқылы жеке кәсіпкерлер мен заңды тұлғаларды тіркеуді, лицензиялар мен рұқсаттарды ресімдеуді, электрондық цифрлық қолтаңбаны (ЭЦҚ) шығаруды және қажетті құжаттарға қол қоюды қоса алғанда, eGov.kz порталының 30-ға жуық электрондық қызметін көрсету ұсынылған.

2025 жылдың басынан бері көрсетілген қызметтердің жалпы саны 3,6 млн-нан асты, ал пайдаланушылар саны шамамен 80 мыңға жетті.

10. Бүгінгі күні квазимемлекеттік сектор субъектілері мен екінші деңгейдегі банктер ұсынатын инвестициялық жобаларды қаржыландырудың бірқатар құралдары бар.

"Самұрық-Қазына" ҰӘҚ" АҚ (бұдан әрі – Қор) жетекші халықаралық және отандық инвесторлармен бірлесіп қоса инвестициялау тетігін белсенді қолданады. Қор стратегиялық әріптестермен тәуекелдерді бөлісе отырып, жобаларға миноритарлық үлеспен кіреді, бұл ретте операциялық қызметке қатыспайды, сонымен қатар инвесторларға барлық деңгейдегі мемлекеттік органдармен өзара іс-қимыл жасау кезінде жан-жақты қолдау көрсетеді.

Қор сондай-ақ инвестициялық ортаның ұзақмерзімді дамуына және инвесторлардың сенімін арттыруға ықпал етумен қатар, сенімді әріптес және тұрақтылықтың кепілі мәртебесін қамтамасыз етеді. Ол айқын корпоративтік басқару жүйесіне, мемлекет тарапынан қолдауға және ірі инвестициялық жобаларды басқарудағы сараптаманың жоғары деңгейіне байланысты.

"Бәйтерек" ҰИХ" АҚ (бұдан әрі – холдинг) – Үкіметтің әртүрлі қаржылық құралдар арқылы экономиканың шикізаттық емес секторларына жеңілдікті және нарықтық қаржыландыруды ұсыну жөніндегі экономикалық саясатының негізгі құралдарының бірі. Қазақстанның орнықты экономикалық өсуіне ықпал ету жөніндегі өз миссиясын орындау үшін холдинг мынадай стратегиялық міндеттерді жүзеге асырады: кәсіпкерлікті қолдау, үлестік қаржыландыру жүйесін дамыту және халықты тұрғын үймен қамтамасыз ету.

Холдинг экономиканың инвестициялық тартымдылығын арттыруды үлестік және венчурлік қаржыландыру экожүйесін тек Қазақстанда ғана емес, сондай-ақ макроөңірде Qazaqstan Investment Corporation (QIC) құралдары арқылы дамытудың стратегиялық бағыты шеңберінде шешеді.

QIC аталған бағытты үлестік және венчурлік қаржыландыру құралдарын қалыптастыру және дамыту, оның ішінде тікелей және венчурлік инвестициялар қорларын, басқарушы компанияларды құру, оларды капиталдандыруға қатысу, сондай-ақ бірлескен халықаралық қорлар құру арқылы G2G-бастамаларды ілгерілету арқылы қамтамасыз етеді. QIC жобаларды іріктеуді, талдау жүргізуді, сараптамалық бағалауды, инвестициялық процесті сүйемелдеуді және салынған қаражаттың тиімділігін мониторингтеуді жүзеге асырады.

Үлестік және венчурлік қаржыландыру инвестициялар құнының төмендеуіне қатысты жоғары тәуекелдермен тығыз байланысты, алайда QIC халықаралық және жеке инвесторлармен бірлесіп жобаларға қатысу арқылы олар үшін жобаларды іске асыру кезінде тәуекелдері азырақ және болжамдылығы жоғары жағдайлар қалыптастырады. Шетелдік және отандық инвесторлар үшін QIC-тің болуы мемлекеттік органдармен өзара іс-қимылды оңайлатады, сараптамалық және талдамалық қолдауға қолжетімділікті қамтамасыз етеді, сондай-ақ капиталға кіру және кейіннен одан шығу тетіктерін тиімдірек ұйымдастыруға ықпал етеді. Осының бәрі инвесторларға инвестициялық шешімдер қабылдау және жобаларға халықаралық стандарттарға сәйкес келетін шарттармен қатысу үшін қолайлы жағдай жасайды. Осы функциялардың іске асырылуы жеке және мемлекеттік капиталды жұмылдыруға, бизнестің ұзақмерзімді қаржыландыруға қолжетімділігін кеңейтуге және Қазақстан экономикасының жалпы инвестициялық тартымдылығын арттыруға мүмкіндік береді. QIC шетелдік мемлекеттік құрылымдармен, егеменді қорлармен, даму институттарымен және халықаралық қаржы ұйымдарымен проактивті жұмыс жүргізеді.

Шетелдік капиталды тартуға бағдарланған бәсекеге қабілетті тікелей және венчурлік инвестициялар қорларын қалыптастыру мақсатында басқарушы компаниялардың халықаралық корпоративтік басқару және персоналды ынталандыру практикасына сәйкес жұмыс істеуін қамтамасыз ету қажет. Халықаралық тәжірибе білікті инвестициялық менеджерлердің болуы осындай қорлардың тиімділігінің негізгі факторы екенін көрсетеді.

"Даму" кәсіпкерлікті дамыту қорының базасында ШОБ-қа және бизнестің ірі жобаларына кредит беруге арналған кепілдік беру қорлары жұмыс істейді.

ШОБ-қа арналған кепілдік беру қоры кәсіпкердің кепілі жеткіліксіз болған жағдайда 7 млрд теңгеге дейінгі кредиттерге қолжетімділікті қамтамасыз етеді. Кепілдіктің ең жоғары мөлшері қаржыландыру сомасының 85 %-ына дейін болады, бірақ 3,5 млрд теңгеден аспайды.

Ірі жобаларға арналған кепілдік беру қоры өңдеу өнеркәсібінің жобаларына және қаржыландыру көлемі 7 млрд теңгеден асатын ірі инфрақұрылымдық жобаларға бағдарланған. Кепілдіктің ең жоғары мөлшері қаржыландыру сомасының 30 %-ына дейінгі мөлшерді құрайды. Бұл қордың капиталы "Бәйтерек" ҰИХ" АҚ-ның капиталдандыруы есебінен қалыптастырылады. "Қазақстан Даму банкі" АҚ (бұдан әрі – ҚДБ) қарызды жеңілдікті мөлшерлеме бойынша, "Өнеркәсіпті дамыту қоры" АҚ – лизингтік қаржыландыру бойынша, ал Kazakhstan Investment Development Fund және Qazaqstan Investment Corporation – үлестік және венчурлік қаржыландыру бойынша береді. Сондай-ақ ҚДБ мен екінші деңгейдегі банктердің синдикатталған кредиттерін қоса алғанда, ұжымдық қаржыландыру тетігі де қолданылады. Синдикатталған кредиттер қаржы институттарына тәуекелдерді бөлуге және инвесторлар үшін кредит берудің неғұрлым тиімді шарттарын ұсынуға мүмкіндік береді.

Осыған қарамастан, НКИ құрылымындағы қарыз қаражатының көлемі тек 14 %-ды құрайды (2025 жылғы 10 ай). Пікіртерім нәтижесінде көптеген инвесторлар жоғары пайыздық мөлшерлемелерге және кредит беру кезіндегі шарттардың қатаңдығына, сондай-ақ баламалы қаржыландыру көздерінің тапшылығына байланысты қарыз қаражатына қол жеткізудің қиын екендігін көрсеткен. Бұл факторлар инвестициялық жобаларды іске асыру, негізгі құралдарды кең ауқымда қолдану және жаңарту кезіндегі негізгі кедергілер болып отыр.

Қазақстандағы инвестициялық ахуалды SWOT-талдау

Күшті жақтары:

стратегиялық жоспарлар: инвестиция тартуға бағытталған тұжырымдамалар мен жоспарларды әзірлеу;

табиғи ресурстар: табиғи ресурстардың бай қоры;

географиялық орналасуы: Шығыс пен Батыс арасындағы ыңғайлы орналасу, көлік-логистикалық көрсетілетін қызметтердің дамыған нарығы;

даму институттары: инвесторлардың жеңілдікті кредиттер беруді, кепілдіктерді, жобаларды субсидиялауды және қоса қаржыландыруды қоса алғанда, қаржылық құралдардың көптеген түріне қол жеткізуін қамтамасыз ететін капиталдандырылған орнықты мемлекеттік даму институттарының болуы;

ауыл шаруашылығы: ауыл шаруашылығы секторының жоғары әлеуеті;

халықаралық рейтингтер: жоғары халықаралық инвестициялық рейтингтер, 2024 жылы IMD жаһандық бәсекеге қабілеттілік индексіндегі 34-орын;

инвестициялық қолдау: инвестицияларды қолдаудың дамыған экожүйесі (мамандандырылған ұйымдар, даму институттары, АЭА, ИА, АХҚО, Astana Hub және т.б.);

өткізу нарықтарына қолжетімділік: сыйымды нарықтарға жақын орналасуы (ҚХР, Ресей, Орталық Азия, Таяу Шығыс);

агломерациялар: инвестициялық әлеуеті жоғары қалыптасып келе жатқан агломерациялар.

Әлсіз жақтары:

инвестицияларды үйлестіру: инвестиция тарту және ұстап қалу жөніндегі жұмыс шеңберінде әртүрлі мемлекеттік органдар мен даму институттары арасындағы ведомствоаралық өзара іс-қимыл тиімділігінің жеткіліксіз болуы;

бюрократия: бюрократияның салыстырмалы түрде жоғары деңгейі;

инфрақұрылым: инвесторлар үшін инфрақұрылымның жеткіліксіз дамуы (көлік-логистикалық, өндірістік, инженерлік, сауда инфрақұрылымы);

сот жүйесі: сот жүйесіне деген сенім деңгейінің төмен болуы;

ресурстарға қол жеткізу: өндіріс факторларына (жер, шикізат, энергия) ашық қолжетімділіктің жеткіліксіз болуы;

кадрлық қамтамасыз ету: біліктілігі жоғары кадрлар тапшылығы;

банк секторы: банк секторының ұзақмерзімді жобаларға кредит беруге қатысу дәрежесінің төмен болуы;

өңірлік әлеует: өңірлердің инвестициялық әлеуетті жеткіліксіз пайдалануы;

сертификаттау: өнімді сертификаттау институтының жеткіліксіз дамуы (зертханалардың, мамандардың және т.б. тапшылығы);

негізгі құралдардың тозуы: экономикадағы негізгі құралдардың тозу деңгейінің жоғары болуы және соның салдарынан шығасылар деңгейінің артуы және еңбек өнімділігінің төмендеуі.

Мүмкіндіктер:

транзиттік маршруттар: Еуропа-Қытай бағыты бойынша транзиттік маршруттарды әртараптандыру;

халықаралық сауда келісімдеріне қатысу: сауда байланыстарын нығайту және халықаралық келісімдерге қатысу жаңа нарықтар ашып, инвесторлар үшін жағдайды жақсарта алады;

АӨК: шет елдердің АӨК-ке инвестиция салуға әзірлігі;

жасыл энергетика: "жасыл" энергетикаға инвестициялардың артуы;

АКТ және көлік-логистикалық кешен (бұдан әрі – КЛК): АКТ және КЛК салаларына инвестициялардың артуы;

туризм: Қазақстанның үш жыл ішінде Дүниежүзілік экономикалық форумның Саяхат және туризм бәсекеге қабілеттілік индексіндегі позициясының жақсаруы (66-дан 52-орынға дейін);

инфрақұрылым: елдің орнықты инфрақұрылымдық негізін қалыптастыруға бағытталған 2029 жылға дейінгі ұлттық инфрақұрылымдық жоспар (бұдан әрі – ҰИЖ) әзірленді;

шикізатты қайта өңдеу: орташа және терең қайта өңдеу жобаларын дамыту мүмкіндіктері (металлургия, мұнай-газ химиясы, химия өнеркәсібі, көмір химиясы);

барланбаған ресурстық әлеует: игерілуі әртүрлі бейіндегі шикізаттың жаңа қорларын анықтауды қамтамасыз ете алатын барланбаған және аз зерттелген айтарлықтай геологиялық ресурстардың болуы;

ғылыми зерттеулер мен әзірлемелер (бұдан әрі – ҒЗТКЖ): қазақстандық ғылымды қаржыландырудың жыл сайын орта есеппен 25 %-ға ұлғаюы.

"Астана" халықаралық қаржы орталығының (АХҚО) алаңын, оның ішінде оның құқықтары мен инвестициялық дауларды шешу тетіктерін қолдану.

Тәуекелдер:

ТШИ шоғырлануы: саяси тұрғыдан жақын елдерден ТШИ шоғырлануының артуы;

бәсекелестік: Орталық Азия елдері арасындағы ТШИ үшін бәсекенің артуы;

геосаяси шиеленіс: өңірдегі геосаяси шиеленістің сақталуы және қақтығыстардың өршу ықтималдығы;

мұнай-газ кешені: шикізат секторына инвестициялардың азаюы;

металлургия өндірісі: металлургия секторына инвестициялардың азаюы;

елдердің көміртегі бейтараптығына көшуі нәтижесінде Қазақстанның табиғи ресурстарының инвестициялық тартымдылығының төмендеуі.

3-бөлім. Халықаралық тәжірибеге шолу

Инвестицияларды тиімді тарту инвесторлардың құқықтарын қорғауды, бизнес-процестерді цифрландыруды және қажетті инфрақұрылыммен қамтамасыз етуді қамтитын жүйелі тәсілді талап етеді. Әлемдік практиканы талдау Қазақстанның мынадай үлгілерді қолдана алатынын анықтады:

Инвестицияларды ілгерілету стратегиясы

Иордания халықаралық агенттіктердің қолдауымен мамандандырылған іс-шаралар арқылы инвесторларды белсенді тартуға бағытталған 2023 – 2026 жылдарға арналған инвестицияларды ілгерілетудің кешенді стратегиясын жасады. Бұл агенттіктер Иорданияға жаһандық инвестициялық нарықта тиімді түрде ерекшеленуге көмектесіп, басым елдерде науқандар ұйымдастырады.

Бұған қоса, Иордания өзінің инвестициялық мүмкіндіктерін халықаралық форумдарда, конференциялар мен көрмелерде белсенді түрде ұсынады, бұл нақты жобаларды көрсетуге және әлеуетті инвесторлармен тікелей байланыс орнатуға мүмкіндік береді. Макроэкономикалық тұрақтылықты сақтау, жеке сектордың өсуін ынталандыру осындай науқандардың маңызды аспектілері болады.

Қытай да белгілі бір елдер мен аймақтардан шетелдік инвесторларды тартуға бағдарланған "Қытайға инвестиция сал" ауқымды бастамасын сәтті іске асыруда. Бұл бағдарлама шеңберінде инвестициялық лекті басқаруға және жоғары технологиялар, өндіріс, инфрақұрылым және жаңартылатын энергия сияқты басым салаларға назар аударуға мүмкіндік беретін таргеттелген маркетингтік іс-шаралар жүргізіледі.

Инвестициялық платформалар

"Бір терезе" қағидаты бойынша цифрлық платформалар инвестициялық процестерді оңайлатады. Уругвайда мұндай платформа бизнес-процестерді автоматтандырады және инвестициялық ахуал туралы ақпарат береді. Үндістанда Премьер-Министр бақылайтын PRAGATI платформасы ірі жобаларды іске асыруды жеделдетеді, ал Тайвань өтінімдер беруді оңайлататын және ірі жобалар үшін дербес менеджерлерді ұсынатын онлайн-жүйені ұсынады.

Инвестициялық қызмет

Жеке инвестициялық қызметті құру нақты өкілеттіктер мен саяси қолдау болған кезде тиімді болады.

Ұлыбританиядағы Office for Investment стратегиялық мәмілелер бойынша жылдам шешім қабылдауды қамтамасыз етеді. Таиландтағы Thailand Board of Investment және Сингапурдағы Economic Development Board салықтық ынталандыруды "бір терезе" қағидатымен үйлестіреді. Үндістандағы Invest India және Непалдағы Investment Board Nepal инфрақұрылым мен энергетикаға тікелей шетелдік инвестиция тартуға негіз болды. Ирландия Industrial Development Agency арқылы жетекші трансұлттық компанияларды тартты.

Бір орталықта инвестицияларды ілгерілету, сүйемелдеу және үйлестіру функцияларын біріктіру табыстың жалпы факторы болып табылады.

Өңірлік инвестициялық құрылымдар

Өңірлік инвестициялық құрылымдар саясаттың аумақтық тепе-теңдігі мен тиімділігіне ықпал етеді.

АҚШ пен Германияда агенттіктер (SelectUSA, Invest in Bavaria) жобаларды өңірлердің салалық мамандануын ескере отырып ілгерілетуде. Қытай мен Үндістанда жергілікті офистер "бір терезе" қағидаты іске асырады және қолдауды үйлестіреді. БАӘ мен Сауд Арабиясындағы ADIO және Invest Saudi өңірлік хабтары ынталандыру шаралары мен инфрақұрылымдық шешімдерді ұсынады. ЕО-дағы Smart Specialisation бағдарламасы инновациялық өңірлік экожүйелерді қалыптастыруға бағытталған.

Орталықсыздандыру бәсекеге қабілеттілікті арттырып, жобалардың мақұлдануын тездетеді және инвестицияларды тиімді бөлуді қамтамасыз етеді.

Әлеуметтік-кәсіпкерлік корпорациялар

Польшадағы, Оңтүстік Кореядағы, Финляндиядағы, Қытайдағы табысты өңірлік даму институттары "smart specialization", яғни "ақылды мамандандыру" қағидаты бойынша құрылады, бұл нақты мандаты мен әсерлерді өлшеудің ашық жүйесі бар салалық немесе аумақтық мамандануды дамыту дегенді білдіреді.

Ұқсас құрылымдар (өңірлік даму агенттіктері, индустриялық корпорациялар, жария-жеке холдингтер) өкілеттіктер мен жауапкершілікті нақты регламенттеу, KPI ашық жүйесі және жеке инвестиция тартудың әртараптандырылған құралдары жағдайында жұмыс істейді.

Экспортқа бағдарланған инвестицияларды тарту және дамыту

Вьетнам және Малайзия сияқты белсенді шикізаттық емес экспорты бар елдер кластерді қолдаудың көп деңгейлі жүйесін пайдаланады. Бастапқы кезеңдерде инвесторларға инфрақұрылымдық жеңілдіктер беріледі, ал неғұрлым терең қайта өңдеу және жоғары қосылған құн корпоративті салықтардың төмендеуімен мен жабдықтың жеделдетілген амортизациясымен ынталандырылады. Бұл тәсіл экспортты және өңірлердің экономикалық орнықтылығын арттыруды ынталандыра отырып, жобаларды қарапайым өндірістен жоғары технологиялық және бәсекеге қабілетті өнімдер жасауға көшуге ынталандырады.

Технологиялар трансфері

Тиімді трансфер құқықтық талаптармен, бірлескен кәсіпорындармен және ҒЗТКЖ қолдауымен қамтамасыз етіледі.

Оңтүстік Корея мен Сингапурда ол заңдар мен технологиялық кластерлерде бекітілген. Қытай мен Вьетнамда компаниялар технологияларды беруге және мамандарды оқытуға міндетті. Біріккен Араб Әмірліктері (БАӘ) мен Сауд Арабиясында "In-Country Value" және "In-Kingdom Total Value Add" бағдарламалары трансферді мемлекеттік сатып алу мен жеңілдіктер арқылы ынталандырады. ЕО-да бірлескен зерттеулер мен әзірлемелер барысында қалыптастырылатын зияткерлік меншік құқықтарын шартпен беру, лицензиялау және пайдалану технологиялар трансферінің негізгі тетігі болып табылады.

Инвесторлар үшін қарсы міндеттемелер тетігі

Қарсы міндеттемелер тетігі Ресей, Қазақстан, Өзбекстан, Түркия сияқты елдерде қолданылады. Ол берілген мемлекеттік преференциялар нақты өлшенетін көрсеткіштермен тікелей салыстырылған болуға тиіс екендігін көздейді.

Бұл міндеттемелерді орындамау жеңілдіктердің автоматты түрде жоғалуына немесе айыппұл санкцияларының қолданылуына әкеп соғады, бұл мемлекеттік преференциялардан нақты қайтарымды қамтамасыз етеді және инвестицияларды мемлекеттік қолдаудың тиімділігін арттырады.

Офтейк-келісімшарттар

Офтейк-келісімшарттар кредиттік тәуекелдерді төмендетудің тиімді құралы ретінде танылған және халықаралық практикада кеңінен қолданылады.

Аустралия мен Канадада оларды банктер болашақ ақша легін қамтамасыз ету ретінде қарастырады, бұл жобалардың алғашқы кезеңдерінде қаржыландыруды тартуға мүмкіндік береді. Чилиде оффтейк-келісімшарттар мыс және литий өнеркәсібінде белсенді қолданылады, ал CORFO (Corporación de Fomento de la Producción) мемлекеттік агенттігі оларды халықаралық инвесторларды тартуға және капитал көздерін әртараптандыруға ықпал ететін жобалық қаржыландыру элементі ретінде таниды.

Инвестициялық жобалардағы EPCF-тетік

EPCF (Engineering, Procurement, Construction and Financing) моделі инфрақұрылымдық жобаларда кеңінен қолданылады.

Қытайда EPCF Belt and Road бастамасы аясында көліктік және энергетикалық объектілерді салуда белсенді қолданылады, оған сәйкес мердігер тек техникалық іске асыруға ғана емес, сондай-ақ China Eximbank сияқты мемлекеттік банк арқылы қаржыландыруға жауап береді. Түркия мен БАӘ-де EPCF-келісімшарттар жеке инвесторлар мен халықаралық кредиторлар қатысатын концессиялық және энергетикалық жобаларды іске асыру кезінде қолданылады, бұл іске асыру мерзімдерін жеделдетеді және мемлекеттің борыштық жүктемесін азайтады.

МЖӘ-ні дамыту шаралары

МЖӘ нарығының жүйелі дамуын қамтамасыз ету мақсатында мынадай тетіктер қарастырылады: (а) Үндістанда, Бразилияда және Колумбияда жекешелік әріптестіктің нарықтық тәуекелдерін төмендету үшін көлік жобаларында сәтті пайдаланылатын ең төменгі кепілдендірілген кіріс (Minimum Revenue Guarantee); (б) Ұлыбританияның Standardisation of PFI Contracts және Infrastructure Australia Guidelines бағдарламасы шеңберінде іске асырылған салалар бойынша шарт талаптарын және үлгілік келісімшарттарды стандарттау; сондай-ақ (в) инвесторлар үшін жобалардың болжамды пулын қалыптастыратын Ұлыбританияның (National Infrastructure and Construction Pipeline) және Аустралияның (Infrastructure Priority List) бес жылдық бағдарламаларына ұқсас МЖӘ дамуының ортамерзімді бағдарламаларын әзірлеу.

АЭА дамыту шаралары

АЭА дамытудың әлемдік жетекші практикасына жоғары технологиялық кластерлер мен "жасыл" технологиялардың интеграциясы кіреді. АЭА-ны Қытай инновациялар мен орнықты өсуді ынталандыру үшін, Үндістан – IT және биотехнология секторларында дамытады. Өзбекстан өнеркәсіптік аймақтарды басқарудағы халықаралық операторлардың рөлін кеңейтуді, сондай-ақ шетелдік инвесторлар үшін жерді жалға алу мерзімін ұзартуды жоспарлап отыр. Нидерланды резиденттерге бірқатар салықтық жеңілдіктер бере отырып, ерекше режимдегі экономикалық аймақтар арқылы инвестицияларды ынталандырудың табысты үлгісін ұсынады.

Инфрақұрылым шығындарын өтеу

Ұлыбританияда Investment Zones қолдау схемасы аясында инвесторларға инвестициялық аймақтар аудандарында, соның ішінде инженерлік желілерге қосылуды қоса алғанда, жергілікті инфрақұрылымды құру шығындарының бір бөлігіне өтемақы берілуі мүмкін. Оңтүстік Кореяда Foreign Investment Promotion Act сәйкес инвесторларға жер учаскелерін сатып алу, жолдар, коммуникациялар және әлеуметтік инфрақұрылым объектілерін салу шығыстары өтеледі. Өтемақы жоғары технологиялық және экспортқа бағдарланған бағыттарды қоса алғанда, басым салалардағы жобаларды іске асыру кезінде беріледі.

4-бөлім. Инвестициялық саясатты дамыту пайымы

Әлеуетті инвесторларды іздеуден және келіссөздер жүргізуден бастап оның "орналасуын" қамтамасыз етуге және жобаны одан әрі сүйемелдеуге дейінгі бүкіл инвестициялық циклды қамтитын кешенді тәсілді пайдалана отырып, инвестицияларды тартудың қолданыстағы жүйесі сақталуда.

Бұл ретте инвестиция тарту жүйесін түбегейлі жаңарту және жаңа инвестициялық циклды іске қосу үшін өсудің экстенсивті моделінен озыңқы шешімдерді қалыптастыруға, перспективалық бағыттарды анықтауға, дайын инвестициялық ұсыныстарды дайындауға және "толық бітіріп берілетін" инфрақұрылымды дамытуға негізделген проактивті өсу моделіне көшу талап етіледі.

Қазақстанның инвестициялық саясатын одан әрі дамыту инвесторлармен өзара іс-қимылдың сыртқы және ішкі құралдарды біріктіретін, жобаларды сапалы іске асыруды және инвесторлардың құқықтарын қорғаудың жоғары деңгейін қамтамасыз ететін тиімді жүйесін құруға бағытталған. Елдің жаһандық трендтерін, өзекті сын-қатерлері мен стратегиялық басымдықтарын талдау негізінде инвестициялық саясаттың негізгі бағыттары айқындалды.

Біріншіден, инвестиция тарту жөніндегі шараларды күшейту өкілдіктердің сыртқы желісін кеңейту, инвесторлармен проактивті жұмыс жүргізу, салалық сараптаманы күшейту, экспортқа бағдарланған ұсыныстарды дамыту және даму институттарын инвестиция тарту процесіне интеграциялау есебінен қамтамасыз етілетін болады.

Екіншіден, инвестициялық жобаларды іске асыру тәсілдерін жетілдіру өңірлердің рөлін арттыруға, әкімшілік кедергілерді жоюға, инфрақұрылымның әзірлігін қамтамасыз етуге және өндірістер үшін жағдай жасауға бағытталатын болады. Өңірлік басшылардың дербес жауапкершілігін, өңірлік инвестициялық штабтарды күшейту және өңірлік даму институттарын трансформациялау жобаларды іске асырудың жылдамдығын, болжамдылығын және сапасын арттыруға мүмкіндік береді.

Үшіншіден, Қазақстан инвесторларға орнықты және болжамды инвестициялық ахуалды қамтамасыз ете отырып, олардың құқықтарын қорғау институтын нығайтуда.

Осы бағыт шеңберінде әрбір инвестициялық жобаға прокурорды жеке бекітіп, Инвесторлардың құқықтарын қорғау комитеті құрылуда.

Инвестициялық омбудсмен функциялары Бас Прокурорға жүктеледі, ал өңірлерде бір мезгілде өңірлік инвестициялық штабтың тең төрағасы функцияларын атқаратын (инвестициялық прокурорлар) және жобаларды құқықтық қолдауды қамтамасыз ететін облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың прокурорлары оның өкілдері болады.

Сонымен қатар инвестициялық прокурорлар инвестициялық жобаларды сүйемелдейді, оның ішінде инвесторлар үшін кедергілерді жойып, инвестициялық жобаларды іске асырудың заңдылығына инвестицияға дейінгі кезеңнен бастап инвестициялық жобаның аяқталу кезеңіне дейін, сондай-ақ преференциялар, келісімшарт, шарт немесе инвестормен жасалған келісім қолданылатын кезеңде прокурорлық қадағалауды жүзеге асырады.

Төртіншіден, инвестициялық саясатты дамыту капиталға қолжетімділікті, оның ішінде егеменді әріптестіктер есебінен қол жеткізуді қамтамасыз етуге бағытталған қаржы құралдары мен мемлекеттік қолдау шараларын кеңейтуді, исламдық қаржыландыруды кең ауқымда қолдануды (кеңейтуді), сондай-ақ даму институттарын капиталдандыруды қамтиды. Бұл ірі жобаларды қолдауға және жеке секторды белсенді тартуға жағдай жасайды.

Тікелей және венчурлік инвестициялар қорларын, басқарушы компанияларды құру кезінде Бәсекелестікті қорғау және дамыту агенттігінің құжаттарды қарауына байланысты рәсімдерді оңайлату мәселесін қарастыру қажет. Қолданыстағы редакциясында мұндай рәсімдер келісудің көп кезеңділігін, құжаттаманың айтарлықтай көлемі мен ұзақ қарау мерзімдерін болжамдайды, бұл транзакциялық шығасыларды арттырып, инвестициялық жобаларды жедел іске асыруды қиындатады. Тікелей инвестиция қорлары мәмілелердің жоғары динамикасы және қатаң реттеушілік уақыт шеңберін сақтау қажеттігі жағдайында жұмыс істейді, бұл олардың халықаралық баламаларымен салыстырғанда бәсекеге қабілеттілігін төмендетеді. Келісу процестерін оңайлатып, жеделдету қорларды құру, мәмілелерді құрылымдау кезінде икемділіктің артуын қамтамасыз етуге, әкімшілік жүктемені азайтуға және инвесторлар үшін анағұрлым болжамды реттеушілік орта қалыптастыруға мүмкіндік береді.

Бесіншіден, Қазақстан жобаның барлық кезеңдегі іске асырылу барысын қадағалауға мүмкіндік беретін ҰЦИП цифрлық платформасы арқылы инвестициялық жобаларды мониторингтеудің цифрлық жүйесіне ауысады. ҰЦИП жобаларды кешенді сүйемелдеуді және инвестициялық процестің барлық қатысушысының өзара іс-қимылын қамтамасыз ете отырып, дамуын және елдің басқа цифрлық шешімдерімен интеграциясын жалғастырады.

Аталған бағыттардың іске асырылуы инвестиция тарту және елдің инвестициялық тартымдылығын арттыру үшін біртұтас экожүйе қалыптастыруға мүмкіндік береді.

5-бөлім. Дамудың негізгі қағидаттары мен тәсілдері

5.1. Негізгі қағидаттар

Осы Тұжырымдамада инвестициялық саясатты дамытудың мынадай негізгі қағидаттары айқындалған:

Жүйелі тәсіл: экономиканың барлық элементінің өзара байланысын ескеретін, инвестициялық қызметті реттеудің кешенді және үйлестірілген тәсілі.

Стратегиялық мақсаттармен үндестік: инвестициялық саясат елдің ұзақмерзімді стратегиялық басымдықтарымен және даму мақсаттарымен тығыз байланысты.

Проактивтілік: инвесторлардың сұраныстарына ден қоюдан перспективалық бағыттарды анықтауды және дайын инвестициялық ұсыныстарды дайындауды қамтитын озыңқы шешімдерді қалыптастыруға көшу.

Әділ бәсеке: нарықтық қағидаттарды бұрмалайтын және жеке сектордың дамуына теріс әсер ететін мемлекеттік қолдау шараларын қысқарту.

Сабақтастық: инвестициялық саясат елдегі инвестициялық ахуалдың орнықты және дәйекті дамуын қамтамасыз ете отырып, алдыңғы тәжірибе мен жетістіктер негізінде құрылады.

Басым салаларға бағдарлану: басымдық – стратегиялық маңызы бар және халықаралық нарықта бәсекеге қабілетті экономика салаларын дамыту, бұл орнықты экономикалық өсуге ықпал етеді.

Интеграциялану: инвесторлар үшін барлық қажетті процестерді, құралдар мен ресурстарды біріктіретін қолдау мен сүйемелдеудің бірыңғай жүйесін құру.

Үздіксіздік: нәтижелерді талдау, кері байланыс және өзгеретін экономикалық және саяси жағдайларды есепке алу арқылы инвестициялық саясат пен процестерді үнемі жетілдіру.

Экономикалық қауіпсіздікті қамтамасыз ету: инвестицияларды ел үшін стратегиялық маңызы бар салаларға, мысалы, қорғаныстық-өнеркәсіптік кешенге, жоғары технологиялық салаларға және әлеуметтік салаға ынталандыру.

5.2. Инвестициялық саясатты дамыту тәсілдері

Ағымдағы жай-күйді, елдің әлеуметтік-экономикалық дамуының стратегиялық басымдықтары мен міндеттерін, жаһандық үрдістерді, сондай-ақ инвестициялық ахуалды дамытудың әлемдік практикасын талдауды негізге ала отырып, осы Тұжырымдамада инвестициялық саясатты 2030 жылға дейін дамытудың мынадай тәсілдері айқындалды.

1-бағыт. Инвестиция тарту шараларын күшейту

1. Сыртқы контурды одан әрі нығайту мақсатында негізгі өңірлерде, оның ішінде АҚШ-та, ҚХР-да, Қатарда, РФ-де, Германияда, Түркияда және Малайзияда толыққанды шетелдік өкілдіктер ашу пысықталуда.

Әрбір өкілдікте жергілікті жерлердегі инвесторлармен жедел өзара іс-қимылды қамтамасыз ету, сенімгерлік қатынастар құру, жобаларды таргеттеу және проактивті іздестіру үшін командалар құрылады.

Инвестициялық капитал орталықтарындағы (АҚШ, ҚХР, БАӘ, ГФР және Оңтүстік Корея) ҚР-ның шет елдердегі мекемелерінде инвестициялар бойынша қосымша кеңесшілерді тағайындау мәселесі пысықталатын болады, сондай-ақ "Kazakh Invest" ҰК" АҚ өкілдігінің жұмысын қайта ұйымдастыру және күшейту жұмыстары жүргізіледі.

Осылайша, шетелдік өкілдіктердің қызметін қайта іске қосу инвестиция тартудың сыртқы контурын күшейтуге мүмкіндік береді.

2. Әрбір салалық мемлекеттік орган "Атамекен" ҰКП-мен және бизнес-қоғамдастықпен бірлесіп, іріктелген даму сегменттерінде он жыл ішінде жалпы қосылған құнды ұлғайтуға бағытталған жобалар тізбесін қалыптастыратын болады. Осы жобаларды іске асыру өңдеу өнеркәсібін дамытуға ықпал етеді.

3. "Бәйтерек" ҰИХ" АҚ-ны трансформациялау шеңберінде инвестициялық кеңес (бұдан әрі – Investment Board) құрылады, оның негізгі міндеті – инвесторлар іздестіру үшін кейіннен "Kazakh Invest" ҰК" АҚ-қа беру мақсатында белгілі бір перспективалы тауашаларды ескере отырып, жобаларды сапалы дайындау (құрылымдау).

Аталған міндеттің орындалуын қамтамасыз ету үшін бітімгерлік салаларда жобалық топтар құрылады және холдингтің нақты өңірлер мен салаларда іске асыруға қажетті жобаларды айқындау бөлігінде мүдделі мемлекеттік органдармен өзара іс-қимыл жасау жөніндегі жұмысы ұйымдастырылады.

Елдік ауқымдағы экспортқа бағдарланған ірі жобалар бойынша Investment Board жобаның өміршеңдігін валидациялауды жүргізетін болады.

Қаржыландыру көлемі 7 млрд теңгеден асатын ірі инфрақұрылымдық жобаларды және өңдеу өнеркәсібі саласындағы жобаларды құрылымдау кезінде Кепілдік беру қорының ірі инвестициялық жобаларға кепілдік беруі көзделеді.

"Бәйтерек" ҰИХ" АҚ күш-жігерін мынадай негізгі бағыттарға шоғырландырады: импорт алмастыруды дамыту арқылы инфляциялық қысымды төмендету; отандық тауар өндірушілердің қолда бар өндірістік қуаттарын жүктеу; экспортқа бағдарланған компанияларды шоғырландыру және қолдау; өңірлік ерекшелікті ескере отырып, зәкірлік инфрақұрылымдық жобаларды іске асыру.

4. Экспортқа бағдарланған инвестициялық жобалардың портфелін қалыптастыру және қазақстандық өнім үшін перспективалы тауашаларды айқындау үшін QazTrade Экспорттық акселерация бағдарламасының құралдарын қоса алғанда, жаһандық және салалық нарықтарға кешенді талдау жүргізетін болады. Бұл сұранысқа ие өнімдерді дәлірек анықтауға, компаниялардың сыртқы нарықтарға шығуға дайындығын күшейтуге және орнықты сыртқы сұранысты, оның ішінде оффтейк-келісімшарттарды тарту арқылы ынталандыруға мүмкіндік береді.

Әлемдік үрдістерді мониторингтеуді, өсу нүктелерін анықтауды, тосқауыл болатын талаптарды талдауды, сондай-ақ өнімді орналастыру, логистика және өткізу арналары бойынша практикалық ұсынымдар әзірлеуді қамтитын экспорттың болжамды-талдамалық навигациясының интеграцияланған жүйесі қалыптастырылатын болады, бұл экспорттаушыларды қолдаудың бірыңғай контурын және экспорттық әлеуетті дамытудың кешенді тәсілін қамтамасыз етеді.

Отандық компанияларды жүйелі ілгерілетуді қамтамасыз етуге және олардың экспорттық әзірлігін арттыруға бағытталған Қазақстанның экспорттық тауарларының, көрсететін қызметтері мен инвестициялық жобаларының витринасы құрылады.

5. Ағымдағы жылы "Қазақстандық мемлекеттік-жекешелік әріптестік орталығы" АҚ (бұдан әрі – МЖӘ орталығы) құзыреті халықаралық қаржы институттарының қатысуымен "ерекше маңызы бар" МЖӘ жобаларын үйлестіру жөніндегі функциямен толықтырылды, оның шеңберінде МЖӘ орталығы салалық мемлекеттік органдардың халықаралық қаржы институттарының өкілдерімен және консультанттарымен өзара іс-қимылын үйлестіреді.

Осылайша, МЖӘ орталығының осы жобаларға қатысуы халықаралық стандарттар бойынша жобаларды дайындауға қабілетті білікті кадрлар мен құзыретті консультанттарды тартуды қамтамасыз етеді, сол арқылы инвесторлардың МЖӘ-нің ірі инфрақұрылымдық жобаларына қызығушылығы артады.

6. Бүгінгі күні мемлекеттік органдар мен квазимемлекеттік сектор субъектілері арасындағы кооперация нығайып келеді.

Инвесторларды тарту және сүйемелдеу үшін қолайлы жағдайлар жасау мақсатында Астана қаласында "Kazakh Invest" ҰК" АҚ базасында "бір терезе" қағидаты бойынша кешенді қызметтер көрсету арқылы инвесторларды қолдау және оларға қызмет көрсету жөніндегі "Kazakhstan Investment House" бірыңғай ақпараттық орталығын құру жоспарлануда. Негізгі даму институттарының барлығын бір алаңда орналастыру мүмкіндігі пысықталатын болады.

Бұл орталық "Бәйтерек" ҰИХ" АҚ-ны, "Қазақстанның экспорттық-кредиттік агенттігі" АҚ-ны, "QazTrade" АҚ-ны, "QazIndustry" қазақстандық индустрия және экспорт орталығы" АҚ-ны, "Қазақстандық мемлекеттік-жекешелік әріптестік орталығы" АҚ-ны, АХҚО экспат-орталығын, Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігінің АӨК-ні қолдау шараларының мәселелері жөніндегі өкілдерін, сондай-ақ Бас прокуратураның Инвесторлардың құқықтарын қорғау комитетінің өкілдерін қоса алғанда, негізгі даму институттары мен бейінді ұйымдардың өкілдері шоғырланатын орталық алаңға айналады.

"Kazakhstan Investment House" тиімді жұмысын қамтамасыз ету үшін даму институттарының ведомствоаралық өзара іс-қимыл тиісті пысықталатын болады, онда барлық қатысушы арасындағы іс-қимылдарды үйлестіру, инвесторлардың жолданымдарын бағыттауды регламенттеу, сервистік қызмет көрсетудің бірыңғай стандарттары, жедел ақпарат алмасу, сондай-ақ ақпараттық жүйелердің цифрлық интеграциясы көзделеді. Мұндай тетік инвестицияларды барлық кезеңде – алғашқы жүгінуден бастап жобаны іске асыруға дейін дәйекті сүйемелдеуді қамтамасыз етуге мүмкіндік береді және ұсынылатын қызмет көрсетудің сапасы мен жылдамдығын арттырады.

Осындай интеграцияланған инфрақұрылымды қалыптастыру жедел ведомствоаралық өзара іс-қимылды қамтамасыз етуге, сервистерді ұсыну сапасы мен жылдамдығын арттыруға, әкімшілік кедергілерді азайтуға және инвестициялық жобаларды бастапқы консультациядан бастап объектілерді пайдалануға беруге дейін сүйемелдеудің толық циклын қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.

Орталықтың жұмысы екі функционалдық деңгейде: инвесторларға қызмет көрсетуге және көрсетілетін қызметтерді "бір терезе" режимінде ұсынуға бағдарланған сыртқы блокта (фронт-офистер) және сараптаманы, келісу рәсімдерін және барлық даму институттарының іс-қимылдарын үйлестіруді қамтамасыз ететін ішкі блокта (бэк-офистер) ұйымдастырылады, бұл ашықтықты, болжамдылықты және мемлекеттің инвестициялық саясатының тиімділігін айтарлықтай арттырады.

Аталған шараларды кешенді енгізу экономиканың түйінді секторларына инвестициялардың тұрақты құйылуын, өндірістік және экспорттық әлеуеттің өсуін, инновациялық өндірістік кластерлерді қалыптастыруды, сондай-ақ Қазақстанның технологиялық егемендігін нығайтуды қамтамасыз етеді.

2-бағыт. Инвестициялық жобаларды іске асыру тәсілдерін жетілдіру

1. Жергілікті атқарушы органдардың құзыреті шеңберінде орталық және сыртқы деңгейден бағытталған: жер учаскелеріне, инфрақұрылымды жүргізуге және т.б. қатысты жобаларды пысықтау сапасына баса назар аударылатын болады. Жергілікті атқарушы органдар өз кезегінде инвестордың "орналасуын" қамтамасыз етуге және инвестордың нарықта қалуына айтарлықтай әсер етеді. Әкімдердің шешімдерімен жыл сайын өңірлердің инвестициялық бағдарламалары, сондай-ақ жеке инвестицияларды ынталандыру жөніндегі
іс-қимыл жоспарлары қабылданатын болады.

Әрбір өңірде жедел шешімдер қабылдауға, сондай-ақ стратегиялық сессиялар шеңберінде инвесторларды шақыра отырып, инвестициялық ахуалдың өтпелі өңірлік проблемаларын (электрмен жабдықтау, сумен жабдықтау, газ, көлік, индустриялық алаңдар және т.б.) талқылауға арналған орталықтың функцияларын орындайтын өңірлік инвестициялық штабтардың қызметі күшейтілетін болады. Олар инвестиция тартуды үйлестіруді, инфрақұрылымдық қамтамасыз ету мәселелерін шешуді және жұмыс істеп тұрған кәсіпорындарға инвестициялаудан кейінгі қызмет көрсетуді және олардың кеңеюіне жәрдемдесуді қоса алғанда, жобаларды толық сүйемелдеуді қамтамасыз етеді. Бұл әкімшілік кідірістерді жоюға, болжамды жағдайлар жасауға және жобаларды іске асыру қарқынын күшейтуге мүмкіндік береді.

2. Өңірлік инвестициялық штабтар қабылдайтын шешімдер мен қызметінің ашықтығын цифрландыру және ҰЦИП-пен интеграциялау арқылы қамтамасыз ету қажет.

Интеграциялау инвестор тарапынан жолданым келіп түскен кезден және оны штаб отырысында қараудан бастап, әкімдіктің кейіннен тиісті шешім қабылдауына дейінгі және қорытынды нәтижесі ретінде инвестициялардың нақты көлемін тартуға не жаңа инвестициялық жобаны іске қосуға дейінгі толассыз логиканы құруға мүмкіндік береді.

ӨИШ тиімділігі тек қаралған мәселелердің санымен ғана емес, сонымен қатар іске асырылған инвестициялық бастамалар түріндегі нақты нәтижелермен де өлшенуі тиіс.

ӨИШ отырыстарының жоғары деңгейдегі нәтижелілігін қамтамасыз ету үшін көрсетілетін қызметтер деңгейі туралы келісімдердің (Service Level Agreement, SLA) стандарттарына ұқсас қағидаттарды енгізу орынды, атап айтқанда, инвесторлардың жолданымдарына нақты регламенттелген ден қою мерзімдерін, сондай-ақ штаб отырыстары шеңберінде қабылданған шешімдерді орындау үшін нақты уақыт шеңберін белгілеу. Мұндай тәсіл инвесторлармен өзара
іс-қимылдың болжамдылығын қамтамасыз етеді және олардың мемлекеттік институттарға деген сенім деңгейін арттырады.

Сарапшылар мен оқыту бағдарламаларын тарту арқылы ӨИШ құзыреттерін кеңейтуді қамтамасыз ету қажет.

ӨИШ шеңберінде қабылданатын шешімдердің ғылыми негізділігін қамтамасыз ету үшін салық салу, құқық, ESG халықаралық стандарттары, қаржылық инжиниринг және жобалық басқару саласындағы сыртқы сарапшылар мен консультанттарды, мамандарды тарту қажет. Бұл әлемдік талаптарға сай келетін неғұрлым салмақты және дәлелді шешімдерді әзірлеу үшін сараптамалық база қалыптастыруға мүмкіндік береді.

Сонымен бірге инвестициялық жобаларды тарту және жергілікті жерлерде, аудандық және қалалық деңгейлерде "орналастыру" кезеңдерінен бастап оларды сүйемелдеу жөніндегі мамандандырылған курстарды қамтитын өңірлік мамандардың құзыретін арттыру бағдарламасы іске қосылуға тиіс.

Оқыту бағдарламасы табысты кейстерді талқылап, жобалардың қаржылық модельдерін талдауға және бағалауға, сондай-ақ инвестиция тарту бойынша түрлі құралдарды пайдалануға бағдарланған қолданбалы сипатта болуға тиіс.

Оқытуды әзірлеуге және өткізуге білікті сарапшы-практиктерді, оның ішінде бизнес-қоғамдастық пен даму институттарынан, сондай-ақ ұлттық даму институттарынан ("Даму" КДҚ" АҚ, "ҚДБ" АҚ, "АКК" АҚ және т.б.) тарту – ұсынылып отырған тәсілдің түйінді ерекшелігі.

Бұл бастаманы іске асыру өңірлерде инвестициялық жобаларға бастама жасауды, пысықтауды, сүйемелдеуді, үздік тәжірибелерге сүйене отырып, өңірлік ерекшеліктерді ескеруді, сондай-ақ әлеуетті инвесторлармен өзара іс-қимыл жасау кезінде өңірдің инвестициялық мүмкіндіктерін тиімді ұсынуды меңгерген құзыретті мамандар пулын қалыптастыруға мүмкіндік береді.

Жеке жауапкершілік пен жобалық сүйемелдеу тетігін енгізу талап етіледі.

Практикалық нәтижелерге қол жеткізу үшін әрбір нақты жобаға жауапкершілікті бекіту қажет. Өңір әкімінің орынбасарлары қатарынан "case manager" қағидаты бойынша куратор тағайындау ұсынылады. Мұндай куратор жобаны кешенді сүйемелдеуге дербес жауапты болып, мемлекеттік органдардың іс-қимылын үйлестіруді және туындайтын кедергілерді жедел жоюды қамтамасыз ететін болады.

Бұл тетікті енгізу жұмыстың атаулылығы мен нәтижелілігін едәуір арттыруға, жауапкершілікті дербестендіру есебінен шешімдер қабылдауды жеделдетуге және өңірлік басшылардың сезілетін инвестициялық нәтижелерге қол жеткізуге мүдделігін қалыптастыруға мүмкіндік береді.

3. Әлеуметтік-кәсіпкерлік корпорацияларды (бұдан әрі – ӘКК) трансформациялау оларды толыққанды өңірлік даму институттарына айналдыруға бағытталады, олар активтерді тиімді басқаруды, жобаларды қолдауды және инвесторлармен барлық кезеңдегі жұмысты қамтамасыз ететін болады.

Әкімдіктердің қосылған құнның барлық тізбегін қамтитын кешенді инвестициялық жобаларды әзірлеп, іске асыруымен бірге өз өңірінің экономикасын дамытудың басым салалық бағыттарын айқындағаны жөн.

ӘКК қызметін өзінің өңірлік кластерлерін: агроөнеркәсіптік, энергетикалық, металлургиялық, туристік, индустриялық, логистикалық және басқа да өңірлік кластерлерді дамытуға шоғырландыру ұсынылады.

Тиімділігі төмен және әлеуметтік бағдарланбаған жобаларды бөліп, ӘКК активтерінің портфелін қайта құрылымдау, капиталды қызметтің перспективалық бағыттарына қайта бөлу талап етіледі.

Жауапты тұлғалардың, оның ішінде жалғыз акционер ретіндегі әкімдіктің KPI ӘКК қызметінің нәтижелерімен байланысты болуға тиіс.

4. АӨК, тамақ, жеңіл және жоғары технологиялық өнеркәсіпті қайта өңдеуді қамтамасыз ету үшін инвесторлардың АЭА-ға және ИА-ға кіру тәртібін оңайлату қажет. АЭА-ны трансформациялау (тиімділігін арттыру) бойынша, оның ішінде оларды басқаруға шетелдік компанияларды қоса алғанда, жеке компанияларды ықтимал тарта отырып, ұсыныстар әзірленетін болады.

АЭА және ИА жұмысын трансформациялау қатысушылар үшін де, сол сияқты басқарушы компаниялар үшін де заңнамалық нормалар жетілдіруге негізделеді. Бұған қоса, мемлекет тарапынан алаңдарды инженерлік-коммуникациялық инфрақұрылым объектілерімен қамтамасыз ету жөніндегі жұмыс жалғасады.

Инвестициялық жобаларды уақтылы іске қосу үшін алаңдардың әзірлігін қамтамасыз ету қажет.

АЭА және ИА басқарушы компанияларының АЭА мен ИА-ға қатысушылар арасындағы пайдаланылмайтын инфрақұрылымдық қуаттарды бөлуге (қайта бөлуге) қолжетімділігі қамтамасыз етілетін болады. АЭА инфрақұрылымының дайындық деңгейі біртіндеп 100 %-ға дейін жеткізіледі.

МЖӘ жобаларын іске асыруды қамтамасыз ету үшін салалық мемлекеттік органдардың ұсыныстарын ескере отырып, "ерекше маңызды" МЖӘ жобаларының тізбесін қалыптастыру үшін жыл сайын халықаралық қаржы институттарымен жаңа жобаларды пысықтап отыру қажет.

Жер учаскесін беру, құрылысқа рұқсат алу, электр энергиясына, суға және су бұруға қосылу тәртібін қоса алғанда, бірқатар мемлекеттік көрсетілетін қызметтердің цифрландыру көмегімен оңайлатылуы күтілуде.

Инвестициялық жобаларды белсенді іске асыру және жаңа өндірістерді іске қосу ішкі нарықтың отандық өніммен қамтамасыз етілуін арттыруға және импортты алмастыруға ықпал ететін болады.

Қазақстанда бәсекеге қабілетті инновациялық экожүйені қалыптастырып, елді жоғары технологиялық инвестиция тартуға арналған жетекші алаңға айналдыру қажет.

Осы мақсатта университеттер базасында жетекші шетелдік жоғары оқу орындары мен компаниялардың қатысуымен түйінді секторларда (АӨК, жоғары технологиялар, қайта өңдеу, энергетика) технологияларды бірлесіп әзірлеу және енгізу үшін қазақстандық кәсіпорындарды, шетелдік әріптестерді және ғылыми орталықтарды біріктіретін коммерцияландыру офистері құрылатын болады.

Сонымен бірге Қазақстанда корпоративтік технологиялық акселераторларды орналастыру мақсатында трансұлттық корпорацияларды (Microsoft, Samsung, Siemens, Huawei және т.б.) тарту жөніндегі бағдарламаны әзірлеу жүргізіледі.

Жобалар бірыңғай инновациялық экожүйені – салалардың инвестициялық тартымдылығын арттыратын жеке, мемлекеттік және ғылыми құрылымдар әріптестігін қалыптастырып, білім беруді, жергілікті мамандардың біліктілігін арттыруды және технологиялық дамуды жеделдетуді қамтамасыз ететін болады.

3-бағыт. Инвесторлардың құқықтарын қорғау

Қазақстан инвесторлар құқықтарының қорғалуын күшейтуді орнықты және болжанатын инвестициялық ахуалды қалыптастырудың басым бағыты ретінде қарастырады. Басты мақсат тұрақтылық пен инвестициялық ортаға сенімділікті қамтамасыз ететін құқықтық және институционалдық тетіктердің тиімділігін арттыруға негізделеді.

Осы мақсатта Инвесторлардың құқықтарын қорғау комитетінің жанынан дауларды сотқа дейінгі шешу жөніндегі арнайы алаң құрылатын болады.

Инвесторлардың құқықтарын қорғау комитеті инвестициялық жобаларға дербес жетекшілік ету, инвесторлардың жолданымдарын "толық пысықтау" форматында қарауды қамтамасыз ету, инвестициялық жобаларды іске асыру кезеңдеріне, оның ішінде ақпараттық жүйелер арқылы мониторингтеу жүргізу, сондай-ақ Инвестициялар тарту жөніндегі кеңес (Инвестициялық штаб) және өңірлік инвестициялық штабтар шешімдерінің орындалуын мониторингтеу функцияларын жүзеге асырады.

Инвестициялық омбудсменнің функциялары Бас Прокурорға жүктеледі, ал өңірлерде бір мезгілде өңірлік инвестициялық штабтың тең төрағасы функцияларын атқаратын және жобаларға құқықтық қолдау көрсетуді қамтамасыз ететін облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың прокурорлары (инвестициялық прокурорлар) оның өкілдері болады.

Инвесторлардың мемлекеттік органдармен өзара іс-қимылын жеңілдету мақсатында инвесторлар үшін (ҰБ-ны қоспағанда) барлық мемлекеттік көрсетілетін қызметтердің тізбесі қалыптастырылып, "жасыл дәлізде" тұрған барлық инвесторлар үшін оларды көрсетудің қысқартылған тәртібі (көзделген мерзімнен 30 %-50 %-ға) қолданылады.

Жаңа екіжақты инвестициялық келісімдерді (бұдан әрі – ЕИК) әзірлеп, қол қоюға ерекше назар аударылады. Мемлекеттік жоспарлау стратегиясы шеңберінде 2030 жылға дейін жыл сайын кемінде бір ЕИК-қа қол қою көзделген. Бұл келісімдердің негізгі шарттары экспроприациядан қорғауды, капиталды еркін аударуды және халықаралық төрелікке қол жеткізуді қамтиды.

Қазақстан Дүниежүзілік сауда ұйымының даму мақсатында инвестицияларға жәрдемдесу туралы келісімінің ережелері мен қағидаттарын ұстанып, ұлттық инвестициялық саясатты қалыптастыру және іске асыру кезінде соларға бағдарланатын болады. Осы қағидаттарға сүйене отырып, ел инвестициялық ахуалды жақсарту және инвестициялар саласындағы халықаралық ынтымақтастықты нығайту бойынша жұмыс істейтін болады: әкімшілік рәсімдерді оңайлату және бизнесті жүргізу үшін неғұрлым ашық және болжамды жағдайлар жасау арқылы тікелей шетелдік инвестициялардың құйылуына жәрдемдесудің және инвесторлардың сенімін нығайтудың тиімді тетіктері қалыптастырылады, бұл ұзақмерзімді перспективада Қазақстанның орнықты дамуына ықпал етеді.

4-бағыт. Қаржы құралдарын және мемлекеттік қолдау шараларын кеңейту

Қаржы ресурстарына қол жеткізу, атап айтқанда, кредиттік қаражаттың жетіспеушілігі инвестициялар үшін елеулі кедергі болып отыр.

Негізгі капиталға инвестициялардың құйылуын қамтамасыз ету мақсатында "Бәйтерек" ҰИХ" АҚ 15-20 млрд АҚШ доллары нысаналы таргетіне қол жеткізе отырып, жаңа жобаларды қаржыландыратын болады, нәтижесінде синдикатталған қаржыландыру/қоса қаржыландыру құралдарын қолдану арқылы банк секторының ресурстарын тарта отырып, күш-жігер жұмылдырылады. Бұл міндетті Үкімет холдингті жыл сайын кемінде 1 трлн теңге сомаға қаржыландырған жағдайда жүзеге асыруға болады.

АХҚО базасында мемлекеттік және корпоративтік сукук шығару арқылы исламдық капитал нарығын дамыту, сондай-ақ Ислам ынтымақтастығы ұйымы мен Таяу Шығыс елдерінен инвестиция тарту жөніндегі бағдарлама жасау және іске асыру мәселесі қаралады.

Сондай-ақ цифрлық активтермен мәмілелер жасасу кезінде крипто-фиат арнасын пайдалану жоспарлануда.

Сонымен қатар ғылымды қажетсінетін кәсіпкерлікті дамытуды ынталандыру мақсатында патенттер мен технологияларды коммерцияландыру бойынша мемлекеттік қолдау іске асырылатын болады.

Тікелей инвестициялар тетіктері, басым жобаларға бірлесіп инвестициялау, бірлескен облигациялар шығару және жекелеген қорларды құрмай, АХҚО арқылы капиталдарды орналастыру арқылы басқа елдердің егеменді қорларымен стратегиялық әріптестікті дамыту қажет.

Екінші деңгейдегі банктердің еркін өтімділігін экономикалық айналымға белсенді тартуға арналған құралдарды кеңейту қарастырылады.

Жалпы АХҚО инвестициялық режимі тікелей шетелдік инвестиция тарту экожүйесіне және экономиканың нақты секторын қаржыландыруға тартылатын болады.

Мынадай өлшемшарттарға негізделген шетелдік инвестицияларды тартуға қайта бағдарлай отырып, АХҚО жеңілдіктерін беру шарттары қайта қаралады:

жеңілдіктерге үміткер инвесторлар үшін кіру шегін белгілеу;

жеңілдіктер берілетін инвестиция тарту үшін негізгі секторларды айқындау;

нақты экономикалық қызмет көрсеткен компанияларға жеңілдіктер беру, оның ішінде жұмыс орындарын құру және өндірістік қуаттарды өрістету, жергілікті қамту талаптарын сақтау және отандық тауар өндірушілерін қолдау арқылы беру;

жеңілдіктерді ұлттық заңнама талаптарын айналып өту үшін пайдалану мақсатында отандық бизнестің АХҚО аумағына көшуіне жол бермеу.

Офтейк-келісімшарттарды қарыз капиталын алу үшін сенімді кепіл ретінде қабылдау мүмкіндігін қарастырған жөн.

Қажетті инфрақұрылыммен қамтамасыз ету үшін мынадай шаралар қабылданады:

МҚҰ қаржыландыруын тарту;

салықтық шегерімдер арқылы инвестордың шығындарын өтеу;

инвесторлармен EPCF-келісімшарттар тетігін енгізу (Engineering, Procurement, Construction, and Financing).

Рейтингтік көрсетілетін қызметтер нарығын дамыту және кредиттік тәуекелді бағалау кезінде сараптаманы күшейту жоспарлануда. Бағалы қағаздар нарығы туралы заңнаманы Бағалы қағаздар нарығын қадағалау жөніндегі еуропалық басқарманың (ESMA) стандарттарына сәйкестендіру жөніндегі ұсыныстарды қалыптастыруға ерекше назар аударылатын болады.

Ұжымдық инвестициялар нарығын дамытуға және оны үздік халықаралық практикаға сәйкестендіруге ерекше назар аударылады. Капитал нарығы инфрақұрылымының тиімділігін арттыру мақсатында "Бағалы қағаздардың орталық депозитарийі" АҚ-ны (БҚОД) жергілікті есеп орталығынан өңірлік есептік-тіркеу хабына трансформациялау жоспарланған.

Парниктік газдар шығарындыларын азайту жөніндегі жобаларды іске асыру үшін карбон қорын құру, сондай-ақ кепілдіктер беру үшін орнықты облигацияларды және басқа да "жасыл" қаржы құралдарын пайдалану мүмкіндіктерін бағалау көзделеді.

Мемлекеттік сатып алу шеңберінде жеткізу тізбектерін бағалау үшін кроссплатформалық шешімдерді енгізу мүмкіндігіне талдау жүргізу сатып алу қызметінің ашықтығы мен тиімділігін арттыруға мүмкіндік береді.

Банктер мен басқа да қаржы ұйымдарының кредиттік портфельдерінің көміртегі ізін бағалау бойынша ұсынымдар әзірленетін болады, бұл орнықты даму қағидаттарын қаржы секторының қызметіне интеграциялауға және инвесторлардың ұлттық капитал нарығына деген сенімін арттыруға мүмкіндік береді.

5-бағыт. Жобаларды іске асыру барысын цифрландыру және мониторингтеу

Тартудың және сүйемелдеудің ашықтығын, қолжетімділігі мен тиімділігін арттыру мақсатында инвестициялық саясатты цифрлық трансформациялауды қамтамасыз ету жоспарлануда.

ҰЦИП платформасында жер учаскелері, инфрақұрылым, салықтық жеңілдіктер мен мемлекеттік қолдау, инвестициялық жобаларды іске асыру шеңберінде құрылған жұмыс орындары туралы деректер көрсетіледі.

ҰЦИП-ты "E-Otinish" ақпараттық жүйесімен интеграциялау инвесторлардың жолданымдарын қабылдау мен өңдеудің бірыңғай цифрлық контурын құруға мүмкіндік беріп, оларды ашық және толассыз қарауды қамтамасыз етеді.

Инвестициялық жобаларды мемлекеттік қолдау рәсімдерінің тиімділігі мен ашықтығын қамтамасыз ету үшін құжаттар топтамасын қалыптастыру мен берудің барлық кезеңін цифрландыру арқылы инвестициялар туралы келісім жасасуға өтініш беру процесін автоматтандыру пысықталуда.

Аталған шараны іске асыру қағаз және фрагменттелген форматтан қажетті құжаттарды ыңғайлы жүктеуді, онлайн-режимде тексеру мен өңдеуді көздейтін бірыңғай электрондық нысанға көшуді қамтамасыз етеді. Автоматтандыру өтінімдерді қарау мерзімдерін едәуір қысқартуға, әкімшілік кедергілерді барынша азайтуға, құжаттардың қайталануын болдырмауға, әрбір кезеңнен өтудің ашықтығын қамтамасыз етуге және инвесторлар, уәкілетті органдар мен даму институттары арасындағы өзара іс-қимыл сапасын арттыруға мүмкіндік береді.

Бүгінгі күні инвестициялық келісімшарттар жасасу процесі мемлекеттік көрсетілетін қызмет болып табылады және E-licence жүйесінде жүргізіледі. Бұл ретте инвестициялық келісімшарттар талаптарының орындалуын мониторингтеу рәсімі автоматтандырылмаған және қағаз жеткізгіштерде жүргізіледі. E-licence жүйесінің функционалдығы бұдан былай заманауи талаптар мен ағымдағы стандарттарға сәйкес келмейтінін ескере отырып, инвестициялық жобаларды іске асыруға арналған инвестициялық келісімшарттар жасасу рәсімдерін және оларды мониторингтеуді ҰЦИП-ға көшіру жоспарлануда.

Ағымдағы жағдайды талдау, тәуекелдерді уақтылы анықтау және жедел ден қою үшін ҰЦИП платформасында инвестициялық жобалардың іске асырылу барысын мониторингтеу және бақылау жөніндегі жұмыс жалғасатын болады.

Бизнес-қоғамдастық пен халықаралық әріптестердің хабардар болуын арттыру мақсатында бұқаралық ақпарат құралдарында және цифрлық арналарда инвесторларға арналған "бірыңғай терезе", "жасыл" дәліз қағидаттарының артықшылықтарына, сондай-ақ инвестициялық саясаттың қолданыстағы құралдары мен преференцияларына арналған ақпараттық-түсіндіру науқаны жүргізілетін болады.

Кәсіпкерлер мен инвесторлар арасында инвестициялық ахуалға, мемлекеттік көрсетілетін қызметтердің сапасына және іске асырылып жатқан қолдау шараларының тиімділігіне қанағаттанушылық деңгейін мониторингтеуге бағытталған жыл сайын жүргізілетін пікіртерім практикасы жалғасады.

6-бөлім. Нысаналы индикаторлар және күтілетін нәтижелер

6.1. 2030 жылға дейінгі нысаналы индикаторлар

	2025	2026	2027	2028	2029	2030	Жауапты орындаушы
НКИ, ЖІӨ-ден %	17%	18%	19%	21%	23%	24%	ҰЭМ, СІМ, салалық ОМО, ЖАО
НКИ, трлн теңге	26,2	31,5	38,6	47,6	58,4	67,8	ҰЭМ, СІМ, салалық ОМО, ЖАО
ТШИ жалпы құйылуы, млрд АҚШ доллары	25,1	25,5	25,6	25,7	25,8	25,9	СІМ, "Kazakh Invest" ҰК" АҚ (келісу бойынша) ҰЭМ, салалық ОМО, ЖАО
ЖІӨ-ге қатысты ТШИ таза құйылуы, %	2%	2%	2%	2%	2%	2%	СІМ, "Kazakh Invest" ҰК" АҚ (келісу бойынша) ҰЭМ, салалық ОМО, ЖАО
Өңірлер бойынша НКИ*, млрд теңге
Абай облысы	880,4	1087,9	1335,3	1796,5	2204,3	2560,6	Абай облысының әкімдігі
Ақмола облысы	1013	1200	1472,9	1816,2	2228,4	2588,6	Ақмола облысының әкімдігі
Ақтөбе облысы	1597,4	2021,7	2481,5	3059,8	3754,3	4361,2	Ақтөбе облысының әкімдігі
Алматы облысы	1351,9	1589,9	1951,5	2406,3	2952,5	3429,9	Алматы облысының әкімдігі
Атырау облысы	3448,8	3361,5	3446	3799,3	4217,2	4899,4	Атырау облысының әкімдігі
Батыс Қазақстан облысы	841	1051,2	1290,3	1591	1952,1	2268,2	Батыс Қазақстан облысының әкімдігі
Жамбыл облысы	826,4	1000,5	1228	1514,3	1857,9	2158,8	Жамбыл облысының әкімдігі
Жетісу облысы	573,5	676,9	830,8	1024,5	1257	1459,9	Жетісу облысының әкімдігі
Қарағанды облысы	1519	1898,7	2330,5	2873,7	3525,9	4095,9	Қарағанды облысының әкімдігі
Қостанай облысы	781	1003,8	1232,1	1519,3	1864,1	2165,6	Қостанай облысының әкімдігі
Қызылорда облысы	631,4	789,2	1068,7	1317,8	1616,9	1878,1	Қызылорда облысының әкімдігі
Маңғыстау облысы	1410,3	1662,9	2241,1	2913,4	3574,7	4153,1	Маңғыстау облысының әкімдігі
Павлодар облысы	1110,7	1413,3	1734,7	2289	3000	3485,1	Павлодар облысының әкімдігі
Солтүстік Қазақстан облысы	650,2	775,2	951,5	1173,3	1550	1800,6	Солтүстік Қазақстан облысының әкімдігі
Түркістан облысы	1427,1	1783,9	2219,5	2736,8	3358	3901,4	Түркістан облысының әкімдігі
Ұлытау облысы	351	426,3	523,2	645,2	791,6	919,7	Ұлытау облысының әкімдігі
Шығыс Қазақстан облысы	1065	1256,3	1542	1901,4	2333	2710,6	Шығыс Қазақстан облысының әкімдігі
Астана қ.	2719,7	3399,6	4272,7	5268,6	6464,3	7509,4	Астана қаласының әкімдігі
Алматы қ.	2805,4	3556,7	4365,6	5383,1	6604,8	7673,0	Алматы қаласының әкімдігі
Шымкент қ.	1194,8	1493,5	2083,2	2568,7	3294,2	3826,8	Шымкент қаласының әкімдігі
Өңірлер бойынша ТШИ*, млн доллар
Абай облысы	154	160	165	170	175	180	Абай облысының әкімдігі
Ақмола облысы	161	166	168	170	172	174	Ақмола облысының әкімдігі
Ақтөбе облысы	1399	1435	1440	1450	1459	1465	Ақтөбе облысының әкімдігі
Алматы облысы	532	539	543	547	552	557	Алматы облысының әкімдігі
Атырау облысы	6086	6141	6146	6157	6165	6167	Атырау облысының әкімдігі
Батыс Қазақстан облысы	1219	1239	1257	1263	1272	1280	Батыс Қазақстан облысының әкімдігі
Жамбыл облысы	86	94	98	101	103	105	Жамбыл облысының әкімдігі
Жетісу облысы	62	66	68	71	73	75	Жетісу облысының әкімдігі
Қарағанды облысы	691	702	704	708	711	715	Қарағанды облысының әкімдігі
Қостанай облысы	763	765	768	771	779	782	Қостанай облысының әкімдігі
Қызылорда облысы	280	281	282	283	290	298	Қызылорда облысының әкімдігі
Маңғыстау облысы	914	928	930	934	938	940	Маңғыстау облысының әкімдігі
Павлодар облысы	1120	1127	1129	1135	1142	1152	Павлодар облысының әкімдігі
Солтүстік Қазақстан облысы	67	69	71	73	75	77	Солтүстік Қазақстан облысының әкімдігі
Түркістан облысы	475	499	506	511	515	520	Түркістан облысының әкімдігі
Ұлытау облысы	51	55	57	61	63	65	Ұлытау облысының әкімдігі
Шығыс Қазақстан облысы	2 475	2 518	2 522	2 525	2 528	2532	Шығыс Қазақстан облысының әкімдігі
Астана қ.	1147	1175	1188	1199	1210	1220	Астана қаласының әкімдігі
Алматы қ.	7240	7358	7369	7378	7383	7395	Алматы қаласының әкімдігі
Шымкент қ.	178	183	189	193	195	201	Шымкент қаласының әкімдігі

* Өңірлер бойынша номиналды мәндегі нысаналы индикаторлар елдегі макроэкономикалық жағдайды ескере отырып қайта қаралуы мүмкін.

6.2. 2030 жылдың қорытындысы бойынша күтілетін негізгі нәтижелер:

6 жыл ішінде негізгі капиталға кемінде 270 трлн теңге инвестиция тарту.

6 жыл ішінде тікелей шетелдік инвестициялардың жалпы құйылуын кемінде 100 млрд АҚШ доллары көлемінде тарту.

Жыл сайын ТШИ таза құйылуын ЖІӨ-ге қатысты кемінде 2 % деңгейінде қамтамасыз ету.

Экономиканың шикізаттық емес секторларына баса назар аудара отырып, инвестиция легін әртараптандыруды қамтамасыз ету.

Инвесторлардың инвестициялық ахуалға қанағаттанушылығының жоғары дәрежесі (тәуелсіз пікіртерім қорытындысы бойынша жыл сайын 90 %-дан төмен емес).

Ұлттық цифрлық инвестициялық платформаны толыққанды іске қосу.

Тиімді АЭА және ИА инфрақұрылымының 100 % әзірлігін қамтамасыз ету.

Қазақстан Республикасының инвестициялық саясатының 2030 жылға дейінгі тұжырымдамасына қосымша

Қазақстан Республикасының инвестициялық саясатының 2030 жылға дейінгі тұжырымдамасын іске асыру жөніндегі іс-қимыл жоспары

Р/с №

Іс-шара атауы

Аяқталу нысаны

Орындалу мерзімі

Жауапты орындаушылар

Қаржыландыру көлемі

Қаржыландыру көзі

1	2	3	4	5	6	7
1-бағыт. Инвестиция тарту шараларын күшейту. Нысаналы индикаторлар*: 1. 6 жыл ішінде негізгі капиталға кемінде 270 трлн теңге инвестиция тарту, оның ішінде 2025 жылы – 26,2 трлн теңге, 2026 жылы – 31,5 трлн теңге, 2027 жылы – 38,6 трлн теңге, 2028 жылы – 47,6 трлн теңге, 2029 жылы – 58,4 трлн теңге, 2030 жылы – 67,8 трлн теңге. 2. 6 жыл ішінде тікелей шетелдік инвестициялардың жалпы құйылуын кемінде 100 млрд АҚШ доллары көлемінде тарту, оның ішінде 2025 жылы – 25,1 млрд АҚШ доллары, 2026 жылы – 25,5 млрд АҚШ доллары, 2027 жылы – 25,6 млрд АҚШ доллары, 2028 жылы – 25,7 млрд АҚШ доллары, 2029 жылы – 25,8 млрд АҚШ доллары, 2030 жылы – 25,9 млрд АҚШ доллары. 3. Жыл сайын ТШИ таза құйылуын ЖІӨ-ге қатысты кемінде 2 % деңгейінде қамтамасыз ету. 4. ЖІӨ-ге қатысты негізгі капиталға инвестициялар %-бен: 2025 жылы – 17 %, 2026 жылы – 18 %, 2027 жылы – 19 %, 2028 жылы – 21 %, 2029 жылы – 23 %, 2030 жылы – 24 %.
1.	"Қазақстанның экспорттық-кредиттік агенттігі" АҚ-ны, "Бәйтерек" ҰИХ" АҚ-ны, "QazTrade" АҚ-ны, "QazIndustry" қазақстандық индустрия және экспорт орталығы" АҚ-ны, "Қазақстандық мемлекеттік-жекешелік әріптестік орталығы" АҚ-ны, АХҚО экспат-орталығын қоса алғанда, барлық даму институттарының өкілдерін, Ауыл шаруашылығы министрлігінің өкілдерін, Бас прокуратураның Инвесторларды қорғау комитетінің өкілдерін бір алаңда біріктіру арқылы Астана қаласында "KAZAKHSTAN INVESTMENT HOUSE" инвесторларды қолдаудың және оларға "бір терезе" қағидаты бойынша қызмет көрсетудің бірыңғай ақпараттық орталығын құру	ҮА-ға ақпарат	2026 жылғы қыркүйек	"Kazakh Invest" ҰК" АҚ (келісу бойынша), "Бәйтерек" ҰИХ" АҚ (келісу бойынша), СІМ, ӨҚМ, АШМ, ҰЭМ, БП, "Қазақстанның экспорттық-кредиттік агенттігі" АҚ (келісу бойынша), "ҚДБ" АҚ (келісу бойынша), "QazTrade" АҚ (келісу бойынша), "QazIndustry" қазақстандық индустрия және экспорт орталығы" АҚ (келісу бойынша), "Қазақстандық мемлекеттік-жекешелік әріптестік орталығы" АҚ (келісу бойынша), АХҚО (келісу бойынша).	талап етілмейді	-
2.	Инвестиция тартудың үш деңгейлі жүйесін жетілдіру және барлық мемлекеттік органдар мен ұйымдар үшін инвесторларды тарту, сүйемелдеу бойынша бірыңғай іс-қимыл алгоритмін қалыптастыру, сондай-ақ "бір терезе" тетігі шеңберінде көрсетілетін қызметтердің ұсынылуын шоғырландыру	ҮА-ға ұсыныстар	2026 жылғы ақпан	СІМ, ҰЭМ, салалық ОМО және ЖАО, "Kazakh Invest" ҰК" АҚ (келісу бойынша), Бәйтерек" ҰИХ" АҚ (келісу бойынша), "Самұрық-Қазына" ҰӘҚ" АҚ (келісу бойынша)	талап етілмейді	-
3.	"Kazakh Invest" ҰК" АҚ-ның толыққанды жаңа шетелдік өкілдіктерін ҚХР-да, АҚШ-та, Қатарда, Ресейде, Германияда, Түркияда, Малайзияда және басқа да мемлекеттерде ашылуын пысықтау.	ҮА-ға ақпарат	2026 жылғы желтоқсан	"Kazakh Invest" ҰК" АҚ (келісу бойынша), СІМ	талап етілмейді	-
4.	Инвестиция тарту шеңберінде сыртқы контур жұмысын күшейту үшін инвестициялық капитал орталықтарында (АҚШ, ҚХР, БАӘ, ГФР, Оңтүстік Корея және басқалар) орналасқан ҚР шетелдік мекемелерінде инвестициялар бойынша қосымша кеңесшілерді тағайындауды пысықтау	ҮА-ға ақпарат	2026 жылғы наурыз	СІМ, ҰЭМ, Қаржымині, МҚІА (келісу бойынша)	талап етілмейді	-
5.	Іріктелген даму сегменттерінде: – металдарды, оның ішінде жерде сирек кездесетін металдарды және басқа да қатты шикізатты өндіруде; – металдарды, оның ішінде жерде сирек кездесетін металдарды және басқа да қатты шикізатты орташа және терең өңдеуде; – көмір химиясында; – химия өнеркәсібінде; – микроэлектроникада (оның ішінде жартылай өткізгіштер, чиптер); – мұнай өндіруде; – газ өндіруде (қайта өңдеу) (оның ішінде мұнай кен орындарындағы ілеспе газды); – мұнай, газ химиясында; – АӨК өнімдерін терең және орташа қайта өңдеуде; – фармацевтика саласында және медицина өнеркәсібінде; – туризмде (курорттық аймақтарда орналастыру орындарын салу үшін инвесторларды тарту); – қалақша, компрессор шығаруды қоса алғанда, турбиналық жабдықтар (газ, бу, гидравликалық турбиналар және олардың компоненттері) шығаруда, сондай-ақ электр энергетикасы мен жылу энергетикасының қажеттіліктері үшін ілеспе машина жасауда он жыл ішінде жалпы қосылған құнды (ЖҚҚ) барынша ұлғайтуға бағытталған жобалар тізбесін қалыптастыру	бекітілген жобалар тізбесі	2026 жылғы сәуір	ӨҚМ, ЭМ, АШМ, ДСМ, ЖИЦДМ, ЖАО, ТСМ, ЭТРМ, "Самұрық-Қазына" ҰӘҚ" АҚ (келісу бойынша), "Бәйтерек" ҰИХ" АҚ (келісу бойынша), "QazIndustry" ҚИЭО" АҚ (келісу бойынша), "Kazakh Invest" ҰК" АҚ (келісу бойынша)	талап етілмейді	-
6.	Экспортқа бағдарланған инвестициялық жобалар портфелін қалыптастыру үшін перспективалы экспорттық тауашаларды айқындай отырып, жаһандық тауар нарықтарына кешенді талдау жүргізу	ҮА-ға ақпарат	тоқсан сайын, есепті тоқсаннан кейінгі айдың 5-і күніне дейін	"QazTrade" сауда саясатын дамыту орталығы" АҚ (келісу бойынша), СИМ, СІМ, "Бәйтерек" ҰИХ" АҚ (келісу бойынша), "Kazakh Invest" ҰК" АҚ (келісу бойынша)	талап етілмейді	-
7.	Экспорттық акселерация бағдарламасының құралдарын пайдалана отырып, инвестициялық жобаларды сыртқы нарықтарға ілгерілету	ҮА-ға ақпарат	тоқсан сайын, есепті тоқсаннан кейінгі айдың 5-і күніне дейін	"QazTrade" сауда саясатын дамыту орталығы" АҚ (келісу бойынша), СИМ, СІМ, "Бәйтерек" ҰИХ" АҚ (келісу бойынша)	талап етілмейді	-
8.	Іріктелген даму сегменттерінде он жыл ішінде жалпы қосылған құнды (ЖҚҚ) барынша ұлғайтуға бағытталған жобалардың тізбесін қалыптастыру үшін салалық білімі бар құзыретті халықаралық консультанттарды тарту	ҮА-ға ақпарат	2026 жылғы сәуір	"Бәйтерек" ҰИХ" АҚ (келісу бойынша)	талап етілмейді	-
9.	Дамудың барлық сегменттері бойынша он жыл ішінде жалпы қосылған құнды (ЖҚҚ) барынша ұлғайтуға бағытталған ірі инвестициялық жобалардың тізбесін қалыптастыру	ҮА-ға ақпарат	2026 жылғы маусым	"Атамекен" ҰКП (келісу бойынша), мүдделі бизнес-қоғамдастықтар	талап етілмейді	-
10.	"Бәйтерек" ҰИХ" АҚ базасында жеке инвестициялық қызмет (Investment Board) құру	"Бәйтерек" ҰИХ" АҚ Директорлар кеңесінің шешімі, "Бәйтерек" ҰИХ" АҚ басқармасының шешімі	2026 жылғы қаңтар	"Бәйтерек" ҰИХ" АҚ (келісу бойынша), ҰЭМ	талап етілмейді
11.	"Самұрық-Қазына" ҰӘҚ" АҚ іске асырып жатқан инвестициялық жобалар бойынша жол карталарын әзірлеу және бекіту, пайдалануға берілгенге дейін орындалуын тоқсан сайын бақылау	ҮА-ға ақпарат	2026 жылғы қаңтар	"Самұрық-Қазына" ҰӘҚ" АҚ (келісу бойынша), "Атамекен" ҰКП (келісу бойынша)	талап етілмейді	-
12.	"Kazakh Invest" "ҰК" АҚ сүйемелдейтін барлық жобалар бойынша (жобаның құны 10 млрд теңгеден асатын) жол карталарын әзірлеу және бекіту, пайдалануға берілгенге дейін орындалуын тоқсан сайын бақылау	ҮА-ға ақпарат	2026 жылғы қаңтар	"Kazakh Invest" ҰК" АҚ (келісу бойынша)	талап етілмейді	-
13.	Жетекші отандық компаниялар (рейтингісі мен кірістілігі жоғары бағаланған) тарапынан жеке инвестициялық бастамаларды арттыру үшін жоба құнынан 5-15 % өзіндік қатысуымен инвестициялық қаржыландыруды енгізу	ҮА-ға ақпарат	2026 жылғы ақпан	"Бәйтерек" ҰИХ" АҚ (келісу бойынша)	талап етілмейді	-
14.	Жоғары салалық құзыреті бар мықты шетелдік және отандық мамандарды шақыру есебінен директорлар кеңесі мен еншілес компаниялар кеңесін күшейту жөніндегі мәселені пысықтау	ҮА-ға ақпарат	2026 жылғы ақпан	"Бәйтерек" ҰИХ" АҚ (келісу бойынша)	талап етілмейді	-
15.	Табысқа жету үшін комиссиялық негізде қызметтер көрсететін штаттан тыс басқарушы директорлар институтын енгізуді пысықтау	ҮА-ға ақпарат	2026 жылғы ақпан	"Бәйтерек" ҰИХ" АҚ (келісу бойынша)	талап етілмейді	-
16.	Қазақстанда өңдеу өнеркәсібінде (жеңіл өнеркәсіп, құрылыс материалдары, тұрмыстық техника, тұтыну химиясы) өндірісі бәсекеге қабілетті/ орынды болатын импортты алмастыру не экспортты ұлғайту әлеуеті неғұрлым жоғары (жылына 100 млн АҚШ долларынан асатын) сегменттерді айқындау	ҮА-ға ақпарат	2026 жылғы наурыз	ӨҚМ, СИМ, "QazIndustry" ҚИЭО" АҚ (келісу бойынша)	талап етілмейді	-
17.	Қазақстанда агроөнеркәсіп кешеніндегі өндірісі бәсекеге қабілетті/ орынды болатын импортты алмастыру не экспортты ұлғайту әлеуеті неғұрлым жоғары (жылына 100 млн АҚШ долларынан артық) азық-түлік сегменттерін айқындау	ҮА-ға ақпарат	2026 жылғы наурыз	АШМ	талап етілмейді	-
18.	Сыртқы логистиканы, экспорттық кірістілікті есептей отырып және мынадай: электр энергиясын, сумен жабдықтауды, газбен және жылумен жабдықтауды тарифтеу; инфрақұрылымдық дайындығы мен ұсыну шарттарын қоса алғанда, өндірістерді жергілікті жерге орналастыруға арналған қолжетімді инвестициялық алаңдар туралы деректер; ресурстық-шикізаттық базаны талдау; экспортқа бағдарланған инвестициялық жобалар портфелін қалыптастыру үшін тауар нарықтарына талдау жүргізу және перспективалы нарықтық тауашаларды айқындау; экспорттық келісімшарттарды тартуға жәрдемдесу; отандық экспорттық тауарлар, көрсетілетін қызметтер мен жобалар витринасын қалыптастыру бойынша ақпаратты қосып, "инвестицияларға тапсырыс беру" тетігін пысықтау	ҮА-ға ақпарат	үнемі	ЖАО, ҰЭМ, СІМ, салалық ОМО, "Kazakh Invest" ҰК" АҚ (келісу бойынша), "Бәйтерек" ҰИХ АҚ (келісу бойынша), "Qaztrade" ССДО" (келісу бойынша)	талап етілмейді	-
19.	Сыртқы экономикалық байланыстарды ілгерілету және нығайту үшін салалар бөлінісінде отандық компаниялар пулын құру	ҮА-ға ақпарат	2026 жылғы наурыз	"Атамекен" ҰКП (келісу бойынша), Қазақстанның сыртқы сауда палатасы (келісу бойынша), мүдделі ОМО, салалық ОМО, СІМ	талап етілмейді	-
20.	Қазақстанда акселерация және технологиялық бизнес-инкубациялау форматтарын қамтитын кәсіпкерлікті дамытудың меншікті платформаларын іске қосуға арналған трансұлттық корпорацияларды тарту бағдарламасын құру	Астана, Алматы қалаларында және өңірлердің бірінде (мысалы Шымкент немесе Павлодар) 3 жылдың ішінде трансұлттық корпорациялардың кемінде 3 акселераторын іске қосу туралы келісімдерге қол қою	жыл сайын, есепті кезеңнен кейінгі айдың 5-і күніне дейін	ҒЖБМ, ЖИЦДМ, "Астана Хаб" АҚ (келісу бойынша), АХҚО (келісу бойынша)	талап етілмейді	-
21.	"Qazaqstan Investment Corporation" АҚ бюджеті шеңберінде бәсекеге қабілетті сыйақылармен қамтамасыз ете отырып, білікті инвестициялық менеджерлерді тарту	ҮА-ға ақпарат	2026 жылғы сәуір	"Бәйтерек" ҰИХ" АҚ (келісу бойынша), "Qazaqstan Investment Corporation" АҚ (келісу бойынша)	талап етілмейді	-
22.	БҚДА-да "Qazaqstan Investment Corporation" АҚ-ның тікелей және венчурлік инвестициялар қорлары мен басқарушы компаниялар құруын келісу рәсімдерін, оған қоса мерзімдерді, талап етілетін құжаттардың тізбесін қысқартуды және хабарлама жасау тәртібіне көшуді оңайлату жөнінде ұсыныстар енгізу	ҮА-ға ақпарат	2026 жылғы ақпан	"Qazaqstan Investment Corporation" АҚ (келісу бойынша)	талап етілмейді	-
23.	Өзгермелі сыйақы (Team Carry Vehicle) мен халықаралық практикаға сай өтемақы деңгейлерін енгізу мүмкіндігін қоса алғанда, "Qazaqstan Investment Corporation" АҚ-ның тікелей инвестициялар қорлары басқарушы компанияларының инвестициялық менеджерлері мен қызметкерлерін ынталандырудың бәсекеге қабілетті жүйесін қалыптастыру тәсілдерін әзірлеу	ҮА-ға ақпарат	2026 жылғы ақпан	"Qazaqstan Investment Corporation" АҚ (келісу бойынша)	талап етілмейді	-
2-бағыт. Инвестициялық жобаларды іске асыру тәсілдерін жетілдіру
24.	Халықаралық стандарттарға сәйкес 20 – 30 перспективалы жергілікті ШОБ-ты дайындау жөніндегі "Qazaq Suppliers Initiative" акселераторын іске қосу және ISO енгізу, үнемді өндіріс, API сертификаттау арқылы инвесторлардың жеткізу тізбектеріне интеграциялау	"Бәйтерек" ҰИХ" АҚ Директорлар кеңесінің шешімі, "Бәйтерек" ҰИХ" АҚ басқармасының шешімі	2026 жылғы маусым	"Бәйтерек" ҰИХ АҚ (келісу бойынша)	талап етілмейді	-
25.	Барлық өңірде өңірлік инвестициялық штабтардың тұрақты отырыстарын (айына кемінде 1 рет) қамтамасыз ету	ҮА-ға ақпарат	тоқсан сайын, есепті тоқсаннан кейінгі айдың 5-і күніне дейін	СІМ, ЖАО, "Атамекен" ҰКП (келісу бойынша)	талап етілмейді	-
26.	Өңірлік инвестициялық штабтардың рөлін мыналар арқылы күшейту: отырыстарында өңірлік деңгейдегі стратегиялық құжаттарды (өңірлерді дамыту жоспарларын) міндетті түрде келісуді қамтамасыз ету; қосымша инвестиция тартуды және инвестициялық жобаларды толық сүйемелдеуді қамтамасыз ету; инвесторлардың жолданымдарына ден қою мерзімдерін, сондай-ақ штаб отырыстары шеңберінде қабылданған шешімдерді орындау үшін нақты уақыт шеңберлерін айқын регламенттеу; сарапшылар мен оқыту бағдарламаларын тарту арқылы ӨИШ құзыреттерін кеңейтуді қамтамасыз ету; өңір әкімінің орынбасарлары қатарынан әрбір нақты жобаға "case manager" қағидаты бойынша куратор бекітіп беру	ӨИШ туралы ережеге өзгерістер енгізу ҮА-ға ақпарат	тоқсан сайын, есепті тоқсаннан кейінгі айдың 5-і күніне дейін	СІМ, ҰЭМ, ЖАО	талап етілмейді	-
27.	Әлеуметтік-кәсіпкерлік корпорацияларды толыққанды өңірлік даму институттарына трансформациялау	ПӘ-ға ұсыныстар	2026 жылғы маусым	ҰЭМ, СИМ, Қаржымині, АШМ, ЖИЦДМ, БҚДА (келісу бойынша), ЖАО	талап етілмейді	-
28.	ОМО, ЖАО және квазимемлекеттік сектор субъектілері үнемі қалыптастыратын инвестициялық ұсыныстарды www.invest.gov.kz интернет-ресурсында жариялау	инвестициялық ұсыныстар пулы және www.invest.gov.kz интернет-ресурсында жариялау	жыл сайын, есепті кезеңнен кейінгі айдың 5-і күніне дейін	ОМО, ЖАО, "Kazakh Invest" ҰК" АҚ (келісу бойынша), "Самұрық-Қазына" ҰӘҚ" АҚ (келісу бойынша), "Бәйтерек" ҰИХ" АҚ (келісу бойынша), KIDF (келісу бойынша)	талап етілмейді	-
29.	Аудандық деңгейдегі іс-қимыл жоспарын енгізе отырып, өңірлердің инвестициялық бағдарламаларын өзектілендіру	әкімдердің шешімдері	жыл сайын, есепті кезеңнен кейінгі айдың 5-і күніне дейін	ЖАО, ҰЭМ, СІМ, "Kazakh Invest" ҰК" АҚ (келісу бойынша), "Атамекен" ҰКП (келісу бойынша)	талап етілмейді	-
30.	АЭА-ны трансформациялау (тиімділігін арттыру), оның ішінде оларды басқаруға шетелдік компаниялармен бірге жеке компанияларды ықтимал тарту бойынша ұсыныстар әзірлеу	ҮА-ға ақпарат	2026 жылғы маусым	ӨҚМ, ЖАО, "QazIndustry" ҚИЭО" АҚ (келісу бойынша), "Бәйтерек" ҰИХ" АҚ (келісу бойынша)	талап етілмейді	-
31.	Өңдеу өнеркәсібі мен жоғары технологиялық өндірістерді дамытуды қамтамасыз ету үшін инвесторлардың АЭА-ға және ИА-ға кіру тәртібін оңайлату	экономикалық қызмет түрлерінің кеңейтілген тізбесін бекітетін АЭА мен индустриялық аймақтардың нормативтік актілері мен ішкі регламенттерін жаңарту	2026 жылғы маусым	ӨҚМ, ЖАО, ҰЭМ, Қаржымині, "QazIndustry" ҚИЭО" АҚ (келісу бойынша)	талап етілмейді	-
32.	АЭА және ИА басқарушы компанияларына АЭА және ИА қатысушылары арасында пайдаланылмайтын инфрақұрылымдық қуаттарды бөлу (қайта бөлу) қолжетімділігін ұсыну	ҮА-ға ақпарат	жыл сайын, есепті кезеңнен кейінгі айдың 5-і күніне дейін	ӨҚМ, ЖАО	талап етілмейді	-
33.	Тиімді АЭА инфрақұрылымының әзірлігі деңгейін 44 %-дан 100 %-ға дейін кезең-кезеңмен ұлғайту	тиімді АЭА инфрақұрылымының 100 % әзірлігі	2029 жылғы маусым	ӨҚМ, ҰЭМ, Қаржымині, ЖАО, "QazIndustry" ҚИЭО" АҚ (келісу бойынша)	талап етілмейді	-
34.	АЭА және ИА қатысушылары үшін қарсы міндеттемелер тетігін енгізу	бұйрық шығару	2026 жылғы наурыз	ӨҚМ, ҰЭМ, ЖАО, "Атамекен" ҰКП (келісу бойынша), Қаржымині, "QazIndustry" ҚИЭО" АҚ (келісу бойынша)	талап етілмейді	-
35.	АХҚО-ның еліміздің ірі ауқымды инфрақұрылымдық жобаларына сараптама жүргізуі	қаржылық-экономикалық және құқықтық құрылымдау, сондай-ақ жобаларды дайындап беру (1 – 10 ауқымды инфрақұрылымдық жобалар бойынша қаржылық модельдер, бизнес-жоспарлар, инвестициялық тизерлер)	тоқсан сайын, есепті тоқсаннан кейінгі айдың 5-і күніне дейін	АХҚО (келісу бойынша), ҰЭМ, ЭМ, КМ, мүдделі ОМО және ЖАО	талап етілмейді	-
36.	Жекеше әріптесті айқындау және МЖӘ шартын, оның ішінде үлгілік конкурстық құжаттаманы және МЖӘ шартының жобасын жасасу қағидаларын әзірлеу	салалық мемлекеттік органдардың бұйрығы	қажеттілігіне қарай	ОМО, ҰЭМ, "Қазақстандық мемлекеттік-жеке меншік әріптестік орталығы" АҚ (келісу бойынша), "Атамекен" ҰКП (келісу бойынша)	талап етілмейді	-
37.	Бюджеттен өтемей және тарифтік реттей отырып, МЖӘ жобалары үшін жекеше әріптесті іріктеуді жүргізуді оңайлатудың орындылығына талдау жүргізу	ҮА-ға ақпарат	2026 жылғы маусым	ҰЭМ, "Қазақстандық МЖӘ орталығы" АҚ (келісу бойынша), ОМО, ЖАО	талап етілмейді	-
38.	Ерекше маңызды МЖӘ жобаларының тізбесін қалыптастыру үшін салалық мемлекеттік органдардың ұсыныстарын ескере отырып, халықаралық қаржы институттарымен жаңа жобаларды пысықтау	Үкімет қаулысы	қажеттілігіне қарай	ҰЭМ, СЖРА, "Қазақстандық МЖӘ орталығы" АҚ (келісу бойынша), ОМО, ЖАО,	талап етілмейді	-
39.	Шетелдік жетекші жоғары оқу орындары мен компаниялардың қатысуымен университеттер базасында коммерцияландыру офистерін құру	қазақстандық кәсіпорындар, шетелдік компаниялар мен университеттер арасында меморандумдар мен келісімшарттарға қол қою бірлескен зертханаларды, зерттеу орталықтары мен офистерді ұйымдастыру	тоқсан сайын, есепті тоқсаннан кейінгі айдың 5-і күніне дейін	ҒЖБМ, ӨҚМ, СІМ, мүдделі ОМО, ЖАО, "Ғылым қоры" АҚ (келісу бойынша)	талап етілмейді	-
40.	Халықаралық тағылымдамалар және зерттеушілермен алмасу арқылы Қазақстанның ғылыми әлеуетін дамыту	академиялық және ғылыми ұтқырлық туралы үкіметаралық және университетаралық келісімдерге қол қою тағылымдамалар	2026 жылғы маусым	ҒЖБМ, СІМ, "QazInnovations" АҚ (келісу бойынша) "Халықаралық бағдарламалар орталығы" АҚ (келісу бойынша)	талап етілмейді	-
41.	Транзиттік елдердің ұлттық стратегияларын, сондай-ақ халықаралық практикаларды ескере отырып, халықаралық көлік дәліздерінің даму мүмкіндіктеріне талдау жүргізу	ҮА-ға ақпарат	2026 жылғы желтоқсан	КМ, СІМ, "ҚТЖ" ҰК" АҚ (келісу бойынша), мүдделі МО	талап етілмейді	-
42.	Инвесторлар үшін тариф белгілеу қағидаларының тұрақтылығын қамтамасыз ету	НҚА қабылдау	2026 жылғы маусым	ҰЭМ, ЭМ, ӨҚМ, КМ, СІМ, "Kazakh Invest" ҰК" АҚ (келісу бойынша)	талап етілмейді	-
43.	Шағын және орта бизнесті өндірістік орындармен қамтамасыз ету үшін өңірлерде шағын өнеркәсіптік аймақтарды дамыту	ҮА-ға ақпарат	жартыжылдықта бір рет, есепті кезеңнен кейінгі айдың 5-і күніне дейін	ӨҚМ, ҰЭМ, "QazIndustry" АҚ (келісу бойынша)	талап етілмейді	-
44.	Ұлттық экономиканың және басым елдердің қажеттіліктерін ескере отырып, шетелдік жұмыскерлердің еңбек қызметі үшін сұранысқа ие кәсіптер тізбесін кеңейту мүмкіндігін көздеу	ҮА-ға ақпарат	2026 жылғы желтоқсан	Еңбекмині, мүдделі мемлекеттік органдар	талап етілмейді	-
45.	Салалық кәсіпорындармен бірлесіп білім беру бағдарламаларын өзектілендіру, студенттер мен педагогтердің халықаралық тағылымдамасын ұйымдастыру	білім беру бағдарламалары, педагогтер мен студенттердің тағылымдамасы	2026 жылғы тамыз	ҒЖБМ, ОМ, мүдделі мемлекеттік органдар	талап етілмейді	-
3-бағыт. Инвесторлардың құқықтарын қорғау
46.	Инвесторлардың құқықтарын қорғау комитеті жанынан дауларды сотқа дейін шешу бойынша арнайы алаң құру	Комитет туралы ереже	2026 жылғы мамыр	БП (келісу бойынша), СІМ, "Kazakh Invest" ҰК" АҚ (келісу бойынша)	талап етілмейді	-
47.	Облыстардың, республикалық маңызы бар қалалар және астана прокурорларын өңірлік инвестициялық штабтардың құрамына тең төраға ретінде енгізу	өңірлік инвестициялық штабтар қызметінің регламенті	2026 жылғы қаңтар	ЖАО, БП (келісу бойынша)	талап етілмейді	-
48.	Инвестициялық омбудсмен туралы ережені бекіту	БП бұйрығы	2026 жылғы қараша	БП (келісу бойынша), СІМ, ҰЭМ, "Kazakh Invest" ҰК" АҚ (келісу бойынша)	талап етілмейді	-
49.	Инвесторлар үшін (ҰБ-ны қоспағанда) барлық мемлекеттік көрсетілетін қызметтердің тізбесін қалыптастырып, "жасыл" дәлізде тұрған барлық инвесторлар үшін оларды көрсетудің қысқартылған тәртібін (көзделген мерзімнен 30-50 %-ға) қолдану	Инвестштабтың шешімі	2026 жылғы қаңтар	ЖИЦДМ, СІМ, "Kazakh Invest" ҰК" АҚ (келісу бойынша)	талап етілмейді	-
50.	Екіжақты инвестициялық келісімдер базасын кеңейту	жаңа екіжақты келісімдерге қол қою және оларды ратификациялау	жыл сайын, есепті кезеңнен кейінгі айдың 5-і күніне дейін	СІМ, ҰБ (келісу бойынша), ҰЭМ, СИМ, Қаржымині, мүдделі мемлекеттік органдар	талап етілмейді	-
4-бағыт. Қаржы құралдарын және мемлекеттік қолдау шараларын кеңейту
51.	Жаңа жобаларды ауқымды қаржыландыру мақсатында "Бәйтерек" ҰИХ" АҚ-ны капиталдандыру	Үкімет қаулысы	жыл сайын, есепті кезеңнен кейінгі айдың 5-і күніне дейін	ҰЭМ, Қаржымині, "Бәйтерек" ҰИХ" АҚ (келісу бойынша), мүдделі ОМО	талап етілмейді	-
52.	Офтейк-келісімшарттарды қарыз капиталын алу үшін сенімді қамтамасыз ету ретінде қабылдау мүмкіндігін қарастыру	ҮА-ға ақпарат	2026 жылғы желтоқсан	"Бәйтерек" ҰИХ" АҚ (келісу бойынша), "Қазақстанның Даму Банкі" АҚ (келісу бойынша), ҚНРДА (келісу бойынша)	талап етілмейді	-
53.	Қоса инвестициялау тетігін шетелдік инвесторлармен бірлесіп одан әрі дамыту	екіжақты келісімдер	жыл сайын, есепті кезеңнен кейінгі айдың 5-і күніне дейін	"Самұрық-Қазына" ҰӘҚ" АҚ (келісу бойынша), ОМО, KIDF (келісу бойынша)	талап етілмейді	-
54.	ИЫҰ және Таяу Шығыс елдерінен инвестиция тарту, сондай-ақ АХҚО базасында мемлекеттік және квазимемлекеттік сукук шығару арқылы исламдық капитал нарығын дамыту	сукуктың 1-2 шығарылымы	жыл сайын, есепті кезеңнен кейінгі айдың 5-і күніне дейін	Қаржымині, "Бәйтерек" ҰИХ" АҚ (келісу бойынша), "Самұрық-Қазына" ҰӘҚ" АҚ (келісу бойынша), АХҚО (келісу бойынша)	талап етілмейді	-
55.	Тікелей инвестициялар, басым жобаларға қоса инвестициялау, бірлескен облигациялар шығару және жеке қорлар құрмай, капиталдарды АХҚО арқылы орналастыру тетіктері арқылы басқа елдердің егеменді қорларымен стратегиялық әріптестікті дамыту	кемінде ірі 3 егеменді қормен әріптестік туралы стратегиялық келісімдерге қол қою, олардың инвестициялық құрылымдарын (SPV) АХҚО алаңында тіркеу және тікелей инвестициялар, қоса инвестициялау және инфрақұрылымдық/"жасыл" облигациялар шығару тетіктері арқылы алғашқы бірлескен жобаларды іске қосу	2026 жылғы желтоқсан	АХҚО (келісу бойынша), "Бәйтерек" ҰИХ" АҚ (келісу бойынша), "Самұрық-Қазына" ҰӘҚ" АҚ (келісу бойынша), ҰЭМ, "KIDF" АҚ (келісу бойынша)	талап етілмейді	-
56.	Мынадай өлшемшарттарға негізделген шетелдік инвестицияларды тартуға қайта бағдарлай отырып, АХҚО жеңілдіктерін беру шарттарын қайта қарау: АХҚО арқылы жеңілдіктерге үміткер инвесторлар үшін кіру шегін белгілеу; АХҚО жеңілдіктері берілетін инвестиция тарту үшін негізгі секторларды айқындау; нақты экономикалық қызмет көрсеткен компанияларға АХҚО жеңілдіктерін беру, оның ішінде жұмыс орындарын құру және өндірістік қуаттарды өрістету, жергілікті қамту талаптарын сақтау және отандық тауар өндірушілерін қолдау арқылы беру; жеңілдіктерді ұлттық заңнама талаптарын айналып өту үшін пайдалану мақсатында отандық бизнестің АХҚО аумағына көшуіне жол бермеу.	ҮА-ға ұсыныстар	2026 жылғы қаңтар	АХҚО (келісу бойынша), ҰЭМ, Қаржымині, мүдделі ОМО	талап етілмейді	-
57.	Қазақстан Республикасының бағалы қағаздар нарығы туралы заңнамасын Бағалы қағаздар нарығын қадағалау жөніндегі еуропалық басқарманың (ESMA) стандарттарына сәйкес келтіру жөнінде ұсыныстар қалыптастыру	ҮА-ға ақпарат	2027 жылғы қаңтар	ҚНРДА (келісу бойынша)	талап етілмейді	-
58.	Рейтингтік көрсетілетін қызметтер нарығын дамыту және кредиттік тәуекелді бағалау сараптамасын күшейту	ҮА-ға ақпарат	2026 жылғы желтоқсан	ҚНРДА (келісу бойынша)	талап етілмейді	-
59.	Ұжымдық инвестициялар нарығын дамыту және оны үздік халықаралық практикаға сәйкес келтіру	ҮА-ға ақпарат	2026 жылғы желтоқсан	ҚНРДА (келісу бойынша)	талап етілмейді	-
60.	"Бағалы қағаздардың орталық депозитарийі" АҚ-ны (БҚОД) жергілікті есепке алу орталығынан өңірлік есеп айырысу-есепке алу хабына трансформациялау	ҮА-ға ақпарат	2029 жылғы желтоқсан	ҚНРДА (келісу бойынша), БҚОД (келісу бойынша)	талап етілмейді	-
61.	Банктердің және басқа қаржы ұйымдарының кредиттік портфельдерінің көміртегі ізін бағалау бойынша ұсынымдар әзірлеу	әдістемелік ұсынымдар	2029 жылғы желтоқсан	ҚНРДА (келісу бойынша), ҰБ (келісу бойынша), ҰЭМ, ЭТРМ, "ЭЗИ" АҚ (келісу бойынша), АХҚО (келісу бойынша)	талап етілмейді	-
62.	Парниктік газдар шығарындыларын азайту жобаларын іске асыру үшін карбон қорын құру	бұйрық шығару	2028 жылғы қаңтар	ЭТРМ, ҰЭМ, АХҚО (келісу бойынша), ҚНРДА (келісу бойынша)	талап етілмейді	-
63.	Кепілдіктер беру үшін орнықты облигацияларды және өзге де "жасыл" қаржы құралдарын пайдалану мүмкіндігін бағалау	ҮА-ға ақпарат	2026 жылғы қаңтар	ҰЭМ, ЭТРМ, АХҚО (келісу бойынша)	талап етілмейді
64.	Тікелей шетелдік инвестицияларды тарту экожүйесіне АХҚО инвестициялық режимін тарту және экономиканың нақты секторын қаржыландыру	ҮА-ға ұсыныстар	жыл сайын, есепті кезеңнен кейінгі айдың 5-і күніне дейін	АХҚО (келісу бойынша)	талап етілмейді	-
65.	Инфрақұрылым жүргізуге МҚҰ қаржыландыруын тарту жөніндегі мәселені пысықтау	ҮА-ға ұсыныстар	2026 жылғы шілде	ӨҚМ, ҰЭМ, мүдделі ОМО, "QazIndustry" ҚИЭО" АҚ (келісу бойынша)	талап етілмейді	-
66.	Инвестордың инфрақұрылым жүргізуге жұмсалатын шығындарын салықтық шегерімдер арқылы өтеу мәселесін пысықтау	ҮА-ға ұсыныстар	2026 жылғы желтоқсан	ҰЭМ, Қаржымині, СІМ, мүдделі ОМО	талап етілмейді	-
67.	Инфрақұрылым объектілерін салу үшін инвесторлармен EPCF-келісімшарттар тетігін енгізу	ҮА-ға ақпарат	2026 жылғы ақпан	ҰЭМ, Қаржымині, "МЖӘ Қазорталығы" АҚ (келісу бойынша)	талап етілмейді	-
68.	Шикізаттық емес экспортты ілгерілету жөніндегі жұмыстарды және экспорттаушыларды мемлекеттік қолдау шараларын жүргізу	ҮА-ға ақпарат	тоқсан сайын, есепті тоқсаннан кейінгі айдың 5-і күніне дейін	СИМ, АШМ, "Атамекен" ҰКП (келісу бойынша), "QazTrade" ССДО" АҚ (келісу бойынша), "Қазақстанның экспорттық-кредиттік агенттігі" АҚ (келісу бойынша)	талап етілмейді	-
69.	Инвестициялық преференциялар беру кезінде "топтастырылған тәсілді" енгізу	ҮА-ға ұсыныс	2026 жылғы желтоқсан	ҰЭМ, СІМ, Қаржымині, ӨҚМ, ЭМ, мүдделі ОМО, "Бәйтерек" ҰИХ" АҚ (келісу бойынша), "Атамекен" ҰКП (келісу бойынша), "QazIndustry" ҚИЭО" АҚ (келісу бойынша)	талап етілмейді	-
70.	Инвестициялардың экономикаға мультипликативтік әсеріне, оның ішінде мемлекеттің инвестициялар тарту жөніндегі салықтық және институционалдық шараларының елдің инвестициялық ахуалына әсеріне талдау жүргізу	талдамалық есеп (әдістеме)	2026 жылғы тамыз	"Экономикалық зерттеулер институты" АҚ (келісу бойынша), салалық ОМО	талап етілмейді	-
71.	Жер учаскесін беру, құрылысқа рұқсаттар алу, электрге, суға және су бұруға қосылу тәртібін қоса алғанда, бірқатар мемлекеттік көрсетілетін қызметтерді цифрландыру көмегімен оңайлату	НҚА қабылдау, мемлекеттік көрсетілетін қызметтерді цифрландыру	2026 жылғы желтоқсан	ЖИЦДМ, ӨҚМ, АШМ, СРИМ, ЭМ, ЭТРМ, "KEGOС" АҚ (келісу бойынша), ЖАО, ЖИЦДМ, "QazIndustry" ҚИЭО" АҚ (келісу бойынша)	талап етілмейді	-
72.	Жеке инвесторларды: магистральдық теміржол желісін дамытуға; фармацевтика және медициналық өнеркәсіп саласына тартуға тосқауыл болатын құқықтық кедергілерді жою	ҮА-ға ақпарат ҮА-ға ақпарат	2026 жылғы желтоқсан 2026 жылғы желтоқсан	КМ, "Атамекен" ҰКП, бизнес-қоғамдастықтар (келісу бойынша) ДСМ, "Атамекен" ҰКП, бизнес-қоғамдастықтар (келісу бойынша)	талап етілмейді талап етілмейді	--
73.	Күзетілетін немесе ауыл шаруашылығы жерлеріне лицензиялық учаскелер қабаттастырылған жағдайда инвесторлардың шығындарын өтеу тетігін енгізу	НҚА қабылдау	2026 жылғы ақпан	ӨҚМ, АШМ, "Атамекен" ҰКП (келісу бойынша), "QazIndustry" ҚИЭО" АҚ (келісу бойынша)	талап етілмейді	-
74.	Патенттер мен технологияларды коммерцияландыру жөніндегі мемлекеттік қолдау шараларын іске асыру	конкурстық құжаттама	2026 жылғы наурыз	ҒЖБМ, ӨҚМ, ЖИЦДМ, Қаржымині, "Атамекен" ҰКП (келісу бойынша), "QazIndustry" ҚИЭО" АҚ (келісу бойынша)	талап етілмейді	-
75.	Цифрлық активтермен мәмілелер жасасу кезінде крипто-фиат арнасын пайдалану	крипто-фиат арнасы	2026 жылғы шілде	ҰБ (келісу бойынша), ҚНРДА (келісу бойынша), СИМ, ЖИЦДМ, ҰЭМ, Қаржымині	талап етілмейді	-
5-бағыт. Жобаларды іске асыру барысын цифрландыру және мониторингтеу
76.	ҰЦИП платформасында: жер учаскелері, инфрақұрылым, салықтық жеңілдіктер және мемлекеттік қолдау туралы; инвестициялық жобаларды іске асыру шеңберінде құрылған жұмыс орындары туралы деректерді көрсету	ҰЦИП-та ақпараттың қолжетімді болуы, ҮА-ға ақпарат	2029 жылғы наурыз жыл сайын, есепті кезеңнен кейінгі айдың 5-і күніне дейін	СІМ, ЖИЦДМ, ӨҚМ, Қаржымині, Еңбекмині, АШМ, "ҰАТ" АҚ, "Kazakh Invest" ҰК" АҚ (келісу бойынша), "Атамекен" ҰКП (келісу бойынша), "QazIndustry" ҚИЭО" АҚ (келісу бойынша)	талап етілмейді	-
77.	Инвесторлардың жолданымдарын автоматтандырылған есепке алуды және өңдеуді қамтамасыз ету үшін ҰЦИП-ты "E-otinish" ақпараттық жүйесімен интеграциялау	ҰЦИП-та ақпараттың қолжетімді болуы	2026 жылғы желтоқсан	"ҰАТ" АҚ (келісу бойынша), ЖИЦДМ, СІМ, "Kazakh Invest" ҰК" АҚ (келісу бойынша)	талап етілмейді	-
78.	Құжаттардың толық топтамасын енгізу рәсімін цифрландыру арқылы Инвестициялар туралы келісім жасасуға өтініш беру процесін автоматтандыру	ҮА-ға ақпарат	2027 жылғы маусым	СІМ, ЖИЦДМ, "Kazakh Invest" ҰК" АҚ (келісу бойынша), "ҰАТ" АҚ (келісу бойынша)	талап етілмейді	-
79.	Инвестициялық жобаларды іске асыруға арналған инвестициялық келісімшарттар жасасу рәсімін және оларды мониторингтеуді E-licence жүйесінен ҰЦАП-қа көшіру	ҮА-ға ақпарат	2026 жылғы желтоқсан	СІМ, ЖИЦДМ, "Kazakh Invest" ҰК" АҚ (келісу бойынша), "ҰАТ" АҚ (келісу бойынша)	талап етілмейді
80.	Инвесторлардың қанағаттанушылық дәрежесіне жыл сайынғы пікіртерімді (мониторинг) жүргізу	талдамалық есеп	жыл сайын, есепті кезеңнен кейінгі айдың 5-і күніне дейін	"Kazakh Invest" ҰК" АҚ (келісу бойынша), СІМ	талап етілмейді	-
81.	Қазақстандағы инвестициялық ахуалды жариялауға бағытталған ақпараттық науқан өткізу	БАҚ-та жарияланымдар	жартыжылдықта бір рет, 2026 жылы	СІМ, МАМ, ЖАО, ЖИЦДМ, "Kazakh Invest" ҰК" АҚ (келісу бойынша)	талап етілмейді	-
82.	Инвестициялар жөніндегі ұлттық баяндаманы қалыптастыру	инвестициялар жөніндегі ұлттық баяндама	жартыжылдықта бір рет, есепті кезеңнен кейінгі айдың 5-і күніне дейін	ҰЭМ, СІМ, "Kazakh Invest" ҰК" АҚ (келісу бойынша), ҚИҚ (келісу бойынша)	талап етілмейді	-

*- аталған нысаналы индикаторлар әрбір бағыт бойынша қолданылады.

Аббревиатуралардың толық жазылуы:

АӨК	–	агроөнеркәсіптік кешен;
АЭА	–	арнайы экономикалық аймақтар;
АХҚО	–	"Астана" халықаралық қаржы орталығы;
АШМ	–	Қазақстан Республикасының Ауыл шаруашылығы министрлігі;
БҚДА	–	Қазақстан Республикасының Бәсекелестікті қорғау және дамыту агенттігі;
БҚОД	–	бағалы қағаздардың орталық депозитарийі;
БП	–	Қазақстан Республикасының Бас прокуратурасы;
Еңбекмині	–	Қазақстан Республикасының Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі;
ЖАО	–	жергілікті атқарушы органдар;
ЖИЦДМ	–	Қазақстан Республикасының Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігі;
ИА	–	индустриялық аймақтар;
ИЫҰ	–	Ислам ынтымақтастығы ұйымы;
КМ	–	Қазақстан Республикасының Көлік министрлігі;
Қаржымині	–	Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі;
ҚИҚ	–	Қазақстан инвесторлар қауымдастығы;
ҚНРДА	–	Қазақстан Республикасының Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі;
МЖӘ	–	мемлекеттік-жекешелік әріптестік;
МҚІА	–	Қазақстан Республикасының Мемлекеттік қызмет істері агенттігі;
ОМО	–	орталық мемлекеттік органдар;
ӨИШ	–	өңірлік инвестициялық штабтар;
ӨҚМ	–	Қазақстан Республикасының Өнеркәсіп және құрылыс министрлігі;
СИМ	–	Қазақстан Республикасының Сауда және интеграция министрлігі;
СРИМ	–	Қазақстан Республикасының Су ресурстары және ирригация министрлігі;
СІМ	–	Қазақстан Республикасының Сыртқы істер министрлігі;
ҰБ	–	Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі;
ҰЦАП	–	Ұлттық цифрлық ақпараттық платформа;
ШЫҰ	–	Шанхай Ынтымақтастық Ұйымы;
ЭЗИ	–	Экономикалық зерттеулер институты;
ЭМ	–	Қазақстан Республикасының Энергетика министрлігі;
ЭТРМ	–	Қазақстан Республикасының Экология және табиғи ресурстар министрлігі.

______________________________________

Об утверждении Концепции инвестиционной политики Республики Казахстан до 2030 года

Постановление Правительства Республики Казахстан от 31 декабря 2025 года № 1185

Правительство Республики Казахстан ПОСТАНОВЛЯЕТ:

1. Утвердить прилагаемую Концепцию инвестиционной политики Республики Казахстан до 2030 года (далее – Концепция).

2. Центральным и местным исполнительным органам, государственным органам, непосредственно подчиненным и подотчетным Президенту Республики Казахстан (по согласованию), а также иным организациям (по согласованию), ответственным за исполнение Концепции:

1) обеспечить своевременную реализацию мероприятий и достижение показателей, предусмотренных Планом действий по реализации Концепции;

2) два раза в год, не позднее 15 января и 15 июля, следующего за отчетным полугодием, представлять информацию о ходе исполнения мероприятий Концепции в Министерство национальной экономики Республики Казахстан.

3. Министерству национальной экономики Республики Казахстан по итогам года, не позднее 15 июня, представлять в Правительство Республики Казахстан сводную информацию о ходе реализации Концепции.

4. Признать утратившим силу постановление Правительства Республики Казахстан от 18 октября 2024 года № 868 "Об утверждении Концепции инвестиционной политики Республики Казахстан до 2029 года".

5. Контроль за исполнением настоящего постановления возложить на Министерство национальной экономики Республики Казахстан.

6. Настоящее постановление вводится в действие со дня его подписания.

Премьер-Министр Республики Казахстан

О. Бектенов

Утверждена постановлением Правительства Республики Казахстан от 31 декабря 2025 года № 1185

Концепция инвестиционной политики
Республики Казахстан до 2030 года

Раздел 1.	Паспорт
Раздел 2.	Анализ текущей ситуации
Раздел 3.	Обзор международного опыта
Раздел 4.	Видение развития инвестиционной политики в Казахстане
Раздел 5.	Основные принципы и подходы развития
Раздел 6.	Целевые индикаторы и ожидаемые результаты
Приложение	План действий по реализации Концепции инвестиционной политики Республики Казахстан до 2030 года

Раздел 1. Паспорт (основные параметры)

Наименование	Концепция инвестиционной политики Республики Казахстан до 2030 года
Основание для разработки	Пункт 5 Общенационального плана мероприятий по реализации Послания Главы государства народу Казахстана от 8 сентября 2025 года "Казахстан в эпоху искусственного интеллекта: актуальные задачи и их решения через цифровую трансформацию", утвержденного Указом Президента Республики Казахстан от 13 октября 2025 года № 1042.
Государственный орган, ответственный за разработку Концепции	Министерство национальной экономики Республики Казахстан
Государственные органы, ответственные за реализацию программного документа	МНЭ, МИД, МПС, МЭ, МСХ, МЗ, МИИЦР, МТС, МФ, МТСЗН, КЗПИ, ГП, НБ, АРРФР, МВД, МВРИ, МЭПР, АДГС, МНВО, АЗРК
Срок реализации	До 2030 года

Раздел 2. Анализ текущей ситуации

В условиях новой глобальной реальности Казахстан вступает в очередной этап трансформации инвестиционной политики. Глубокие технологические и геоэкономические сдвиги, формирование новой архитектуры международных торгово-экономических отношений, а также усиливающаяся конкуренция за инвестиционные ресурсы, требуют обновления стратегического подхода государства к привлечению и эффективному использованию инвестиций.

Согласно Национальному плану развития (далее – НПР) в 2029 году объем инвестиций в основной капитал (далее – ИОК) должен достигнуть 23 % к валовому внутреннему продукту (далее – ВВП). С учетом задачи по удвоению ВВП целевой индикатор по ИОК вырастет с 26,2 трлн тенге в 2025 году до 58,4 трлн тенге в 2029 году. При этом в НПР акцент сделан на привлечение внешних инвестиций.

За период с 1993 года по первое полугодие 2025 года страна привлекла 469,0 млрд долларов США прямых иностранных инвестиций (далее – ПИИ) в валовом исчислении. Обязательства по прямым иностранным инвестициям по состоянию на 1 июля текущего года достигли 169,6 млрд долларов США. Всего внешние обязательства Казахстана, включая прямые, портфельные, производные и прочие, на 1 июля 2025 года достигли 259,3 млрд долларов США, из них на 10 крупнейших стран-инвесторов (Нидерланды, США, РФ, Великобритания, Китай, Франция, ОАЭ, Бермуды, Япония и Швейцария) приходится 200,4 млрд или 77,3 %. В тройке лидирующих отраслей по привлечению ПИИ – горнодобывающая промышленность и разработка карьеров (71 %), обрабатывающая промышленность (7,2 %), финансовая и страховая деятельность (6,8 %).

Несмотря на то, что обширные запасы углеводородов и полезных ископаемых остаются основой экономики Казахстана, Правительство продолжает прилагать усилия для диверсификации экономики. Поддерживается активный диалог со всеми инвесторами через формальные каналы, такие как Совет иностранных инвесторов при Президенте Республики Казахстан и Совет по привлечению инвестиций под руководством Первого заместителя Премьер-Министра Республики Казахстан.

В 2025 году международные рейтинговые агентства подтвердили устойчивость и улучшение кредитного профиля Казахстана: S&P Global Ratings повысило прогноз по рейтингу "Стабильного" на BBB-/A-3 с прогнозом "Позитивный", Fitch сохранило рейтинг на уровне "BBB" со "Стабильным" прогнозом, а Moody’s подтвердило долгосрочный рейтинг Baa1 со "Стабильным" прогнозом. Рейтинговым агентством Moody’s отмечается, что консолидация таких оценок со стороны международных рейтинговых агентств усиливает доверие инвесторов, укрепляет макроэкономическую устойчивость страны и способствует снижению стоимости привлечения капитала.

На текущем этапе основными факторами ускорения экономического роста являются расширение объемов инвестиций в основной капитал и привлечение прямых иностранных инвестиций. В этой связи Правительство реализует взвешенную структурную политику и наращивает поддержку реального сектора.

Инвестиции направлены на создание новых производств, развитие обрабатывающей промышленности и формирование рабочих мест с высокой производительностью труда. Особое внимание уделяется отраслям с высоким экспортным потенциалом, способным обеспечить долгосрочный экономический рост и устойчивость.

Приоритеты отраслевого развития находят отражение в конкретных инвестиционных проектах, реализация которых уже началась или запланирована на ближайшее время.

2.1. Глобальные тенденции мировых потоков прямых иностранных инвестиций

В 2024 году глобальный объем прямых иностранных инвестиций достиг порядка 1,4 триллиона долларов, что на 11 % превышает показатель 2023 года. Однако, если исключить финансовые потоки, проходящие через европейские транзитные экономики, реальный объем ПИИ снизился на 8 %.

В региональном разрезе потоки ПИИ в развивающиеся страны сократились на 2 %, составив 854 млрд долларов США. Основное снижение произошло в развивающихся странах Азии, где объем инвестиций уменьшился на 7 %, в частности, ПИИ в Китае снизились на 29 %, тогда как в странах ассоциации государств Юго-Восточной Азии наблюдался незначительный рост на 2 %.

В Центральной Азии объемы ПИИ снизились на 39 %, достигнув 4 млрд долларов США (чистый приток), при этом количество новых (Greenfield) проектов уменьшилось на 11 % – со 158 до 140 единиц.

По данным McKinsey за последние пять лет структура глобальных ПИИ изменилась радикально: если ранее основную долю составляли капитальные вложения в услуги и традиционную промышленность, то с 2022 года наблюдается смещение в пользу капиталоемких технологических отраслей.

В результате глобальный инвестиционный капитал недостаточно покрывает потребности развивающихся экономик. В отчетах UNCTAD, World Investment Conference отмечается, что порядка 70 % глобальных ПИИ концентрируются на сложных производствах и высокодоходных услугах. При этом инвестиции в ресурсо-ориентированные отрасли и низкодоходное производство/базовые услуги остаются на уровне 3 % и 11 %, соответственно.

В то же время ПИИ в развитые страны увеличились на 43 %, достигнув 522 млрд долларов США. Однако, если не учитывать европейские кондуитные экономики, объемы инвестиций снизились на 15 %. В Европе в целом зафиксировано снижение ПИИ на 45 % – до 104 млрд долларов США.

Основные тренды в мировой инвестиционной политике:

1. Продолжающееся снижение прямых иностранных инвестиций. Снижение ПИИ отражает сохраняющуюся нестабильность мировой экономики: транзитные финансовые потоки через европейские экономики частично скрывают реальное падение инвестиций в производственные и долгосрочные проекты, вызванное геополитикой, высокими процентными ставками и замедлением роста.

Прогноз на 2025 год зависит от экономических и политических условий – в целом возможен умеренный рост, но он будет неравномерным по регионам.

Ключевыми драйверами останутся макроэкономические показатели, технологические сдвиги, торговая и промышленная политика, а также поведение крупных инвесторов – private equity и суверенных фондов. Понижение ставок теоретически облегчит кредитование и поддержит трансграничные проекты, однако ожидаемый рост M&A вряд ли полностью компенсирует слабость прямых долгосрочных вложений.

2. Технологические продвижения и структурные изменения в отраслях продолжат оказывать влияние на ПИИ. Технологические секторы – искусственный интеллект, облачная инфраструктура и кибербезопасность – становятся ключевыми направлениями притока ПИИ, поскольку компании по всему миру инвестируют в цифровую трансформацию и повышение устойчивости операций.

Проекты по строительству дата-центров и локализации производства полупроводников формируют крупные капиталоемкие инициативы, привлекающие как прямые инвестиции, так и сделки M&A, что способствует концентрации компетенций и созданию цепочек поставок в новых регионах.

В 2024 году сектор информационных и коммуникационных услуг привлек 96 млрд долларов США через сделки слияний и поглощений (рост на 43 % по сравнению с 68 млрд долларов США годом ранее), а значительные объемы также были направлены в электронику и электротехническое оборудование (21 млрд долларов США) и машиностроение (20 млрд долларов США). Это отражает растущий спрос на вычислительные мощности, полупроводниковые компоненты и автоматизацию производства – тренды, которые в среднесрочной перспективе будут поддерживать приток капитала в технологические и сопутствующие отрасли.

3. Глобальная торговая политика, тарифы и промышленная политика продолжат играть ключевую роль в направлении потоков ПИИ. Развивающиеся страны уязвимы перед лицом волатильности финансовых рынков, и особенно сильно финансовая турбулентность затрагивает экономики Азии – региона, наиболее интегрированного в глобальные цепочки добавленной стоимости.

Капитал привлекают страны с производственным потенциалом, инфраструктурой и доступом к рынкам, необходимым для реализации новых торговых предпочтений и снижения рисков в цепочках поставок. Ожидается, что эти тенденции также будут способствовать росту региональных потоков ПИИ.

4. Тенденция к усилению регулирования ПИИ. Необходимость защиты национальных интересов на фоне геополитической и экономической неопределенности привела к ужесточению регулирования ПИИ как в развитых, так и развивающихся странах. Например, Индия ужесточила правила для иностранных инвестиций в оборонный и космический сектора, требуя предварительного одобрения правительства. Вьетнам внедрил новый Закон "Об инвестициях", усиливающий контроль за иностранными инвестициями в секторах, важных для национальной безопасности, таких как телекоммуникация и высокие технологии. Страны Европейского союза (далее – ЕС) внедрили обязательную проверку инвестиций, представляющих угрозу национальной безопасности или общественному порядку.

Отдельные развитые страны усилили так называемый промышленный решоринг (процесс возвращения производства в страну), чрезмерно расширены оговорки в сфере национальной безопасности.

Таким образом, данные тренды не только оказали давление на мировую торговлю, инвестиции и экономический рост, но и стали подрывать правовые основы и правила международной торговли. Происходит переход от глобализации к регионализации.

2.2. Макроэкономический обзор Республики Казахстан

По предварительным данным за 10 месяцев 2025 года рост экономики Казахстана составил 6,3 %. Ведущую роль в обеспечении роста заняли секторы, ориентированные на внутренний спрос и конечное потребление. Особо динамично растут отрасли, сопряженные с инвестициями: рост в строительстве достиг 15,1 %, на транспорте и складировании – 20,7 %.

Промышленное производство увеличилось на 7,3 %, обрабатывающая промышленность показала рост на 5,8 %, горнодобывающая промышленность – на 9,6 %.

Согласно прогнозу социально-экономического развития Республики Казахстан темпы прироста ВВП в период 2025 – 2029 годов ожидаются на уровне 6 %. В то же время Национальный Банк Республики Казахстан (далее – НБРК) прогнозирует рост ВВП на 5,6 % в 2025 году и 4,8 % в 2026 – 2027 годах.

Годовая инфляция в октябре 2025 года составила 12,6 %, снизившись на 30 базисных пунктов по сравнению с сентябрем. Несмотря на постепенное замедление инфляционных процессов, ценовое давление остается существенным. В результате аналитики НБРК пересмотрели прогнозы по инфляции в сторону повышения: медианный прогноз на 2025 год увеличен с 11,3 % до 12 %, на 2026 год – с 9,5 % до 10 %, на 2027 год – с 6,5 % до 7 %.

По оценке Международного валютного фонда (далее – МВФ) рост экономики Казахстана в 2025 году составит свыше 6 %, а в 2026 году – 4,5 %. Ключевыми драйверами роста выступают стабильный внутренний спрос, увеличение государственных инвестиций и восстановление нефтегазового сектора.

Азиатский банк развития (далее – АБР) улучшил прогноз роста ВВП Казахстана до 5,3 % в 2025 году и 4,3 % в 2026 году. Аналогичные оценки представил Всемирный банк (далее – ВБ), ожидающий рост экономики на 5,5 % и 4,5 %, соответственно.

В январе-сентябре текущего года внешнеторговый товарооборот составил 103,4 млрд долларов США. Экспорт товаров составил 57,5 млрд долларов США, в том числе экспорт обработанных товаров – 20,4 млрд долларов США. Импорт товаров составил 45,9 млрд долларов США. Положительное сальдо внешней торговли составило 11,6 млрд долларов США.

В целом текущие макроэкономические тенденции характеризуются сочетанием устойчивого экономического роста при сохраняющемся инфляционном давлении. Рост внутреннего потребления и активная фискальная политика поддерживают деловую активность, однако сохраняются риски, связанные с волатильностью мировых цен на сырьевые товары, внешним спросом и динамикой обменного курса. В этих условиях приоритетными направлениями экономической политики остаются обеспечение ценовой стабильности, диверсификация структуры ВВП за счет несырьевых секторов и повышение инвестиционной активности.

2.3. Текущее положение инвестиционной деятельности

Инвестиции в основной капитал

Инвестиции в основной капитал за период 2019 – 2024 годы выросли в 1,5 раза – с 12,6 до 19,5 трлн тенге, при этом доля ИОК к ВВП с 2020 – 2024 годы снизилась на 3,2 п. п. с 17,4 % до 14,2 %.

Согласно официальной статистической информации Бюро национальной статистики Агентства стратегического планирования и развития Республики Казахстан инвестиции в основной капитал в Казахстане за 2024 год составили 19,5 трлн тенге, что в реальном выражении на 10,3 % больше показателя 2023 года (17,6 трлн тенге).

В текущем году общий объем инвестиций в основной капитал за январь-октябрь составил 16,0 трлн тенге (61,1 % от годового плана), что на 13,1 % больше, чем за аналогичный период 2024 года (13,6 трлн тенге).

Наибольшие доли от общего объема инвестиций занимают следующие отрасли: операции с недвижимостью – 18,7 %, транспорт и складирование – 18,1 %, горнодобывающая промышленность – 15,2 %, обрабатывающая промышленность – 10,6 %, снабжение электроэнергией – 8,8 %, образование – 6,5 %, сельское хозяйство – 5,4 %.

По сравнению с аналогичным периодом 2024 года рост индекса физического объема показали следующие отрасли: финансовая и страховая деятельность – 182,5 %, образование – 158,6 %, снабжение энергией – 157,2 %, обрабатывающая промышленность – 123,3 %, сельское хозяйство – 124,7 %, транспорт и складирование – 114,8 %, операции с недвижимостью – 108,4 %.

В разрезе регионов наибольший объем инвестиций пришелся на город Астану (12,1 %), максимальный индекс физического объема отмечается в Акмолинской области (155,4 %). Горнодобывающая промышленность продолжает доминировать, хотя ее доля уменьшается, обрабатывающая промышленность показала рост.

Падение доли внешних инвестиций в ИОК с 34 % в 2011 году до 15,2 % в 2024 году связано с высокой неопределенностью вследствие геополитических рисков в регионе. Так, в долларовом эквиваленте внешние инвестиции в основной капитал с 2011 года снизились на 47 % с 11,8 до 6,3 млрд долларов США (2024 год), при более чем двукратном сокращении доли в общем объеме ИОК.

Другим фактором является развитие внутренних источников финансирования, где государственные и местные инвесторы стали более активными на фоне более выгодных условий для внутренних инвестиций, таких как налоговые льготы и поддержка со стороны государства.

В структуре финансирования ИОК преобладает доля собственных средств – 62,8 %, далее бюджетные средства, на которые приходится 22,8 % ИОК. На другие заемные средства и кредиты банков приходится 14,3 % ИОК.

Проведенный анализ инвестиционной активности показывает ряд системных тенденций. Отмечается снижение доли инвестиций в основной капитал к ВВП, что указывает на замедление динамики формирования производственного потенциала экономики. Сокращается доля внешних инвестиций, усиливая нагрузку на внутренние источники финансирования. Участие банков второго уровня остается ограниченным, что формирует дефицит долгосрочного кредитования капиталоемких проектов. Инвестиции сохраняют сырьевую ориентацию, а региональная структура характеризуется высокой концентрацией в отдельных областях, что ограничивает сбалансированное развитие территорий.

По результатам мониторинга исполнение целевого индикатора по инвестициям в основной капитал за 9 месяцев текущего года составило 93,3 %, что свидетельствует о необходимости принятия дополнительных мер государственной поддержки.

Валовой и чистый приток прямых иностранных инвестиций

Согласно данным Национального Банка валовой приток ПИИ в экономику Казахстана с 2014 по 2024 годы составил порядка 241,0 млрд долларов США, из них 101,6 млрд долларов США приходится на горнодобывающую промышленность (в т.ч. 81,3 млрд долларов США на нефтегазовую отрасль).

В 2024 году валовой приток ПИИ составил 17,8 млрд долларов США, что на 25,6 % меньше уровня 2023 года. Чистый приток ПИИ снизился на 95,8 % – с 3,6 до 0,2 млрд долларов США.

Преобладающая доля снижения притока прямых иностранных инвестиций в 2024 году приходится на горнодобывающую промышленность. Валовой приток ПИИ в горнодобывающую промышленность за год уменьшился на 26,1 % до 6,4 млрд долларов США, при этом чистый приток ПИИ сократился с 0,2 млрд долларов США в 2023 году до -2,4 млрд долларов США в 2024 году.

Объем капиталовложений в металлургическую промышленность продолжает снижаться: валовой приток ПИИ уменьшился с 2,8 до 0,8 млрд долларов США. Чистый приток ПИИ в отрасль за 2023 и 2024 годы оставался отрицательным, составив -22,9 и -381 млн долларов США, соответственно.

Это объясняется тем, что в 2024 году наблюдалось существенное сокращение объемов реинвестированных доходов, которые составили 324,4 млн долларов США, что на 6,4 млрд долларов меньше показателя 2023 года (6,7 млрд долларов США). Такая динамика свидетельствует о снижении чистой прибыли либо убытках казахстанских предприятий с иностранным участием, а также увеличении объемов объявленных дивидендов.

Инвестиции по долговым инструментам также сократились на 671,8 млн долларов США или 4,4 %, в то время как по инструментам участия в капитале, напротив, зафиксирован рост на 944,7 млн долларов США (47,7 %).

Поскольку основная доля ПИИ традиционно направляется в горнодобывающую промышленность, включая добычу нефти и газа (36 % по итогам 2024 года), завершение реализации крупных нефтегазовых проектов, таких как Тенгизшевройл, оказало заметное влияние на снижение валового притока прямых иностранных инвестиций в 2024 году.

Рост валового притока ПИИ отмечен в профессиональной, научной и технической деятельности (на 145,5 %), прочих услугах (229,4 %).

По итогам I полугодия 2025 года валовой приток прямых иностранных инвестиций в Казахстан составил 10,1 млрд долларов США с ростом на 1,1 %.

Наибольшее увеличение зафиксировано в сфере транспорта и складирования, где объем инвестиций вырос в 102 раза или на 10063 %. Значительный рост отмечен также в услугах по проживанию и питанию – в 7 раз (+627,5 %) и в области информации и связи – в 5,6 раза (+461,6 %).В секторе финансовой и страховой деятельности инвестиции увеличились в 4 раза (+315,1 %), а в сельском хозяйстве – в 3,7 раза (+269,9 %).

В то же время наиболее заметное падение наблюдалось в строительстве, где показатель сократился с 189,7 млн долларов до -157,7 млн долларов, в горнодобывающей промышленности и разработке карьеров − на 58 %. В сфере профессиональной, научной и технической деятельности объемы инвестиций уменьшились почти вдвое (-48,2 %).

Исполнение плана по валовому притоку ПИИ составило 40,1 %, что указывает на необходимость активизации работы по привлечению инвестиций.

2.4. Текущее положение системы привлечения инвестиций

Законодательная база

Основными нормативными правовыми актами (далее – НПА), регулирующими инвестиционную деятельность, являются Предпринимательский кодекс и другие отраслевые НПА.

Предпринимательским кодексом гарантируется равное отношение к иностранным и местным инвесторам. Все меры поддержки, предусмотренные инвестиционной политикой, одинаково распространяются на всех участников рынка. Это включает в себя доступ к финансированию, преференциям, юридическую защиту и другие стимулы, направленные на улучшение инвестиционного климата и привлечение капитала.

Институциональная база

1. Институциональная база процесса привлечения инвестиций обеспечивается в рамках трехуровневой системы на принципах фронт-офисов внешнего, центрального и регионального уровней, которая обеспечивает скоординированное взаимодействие между различными государственными, квазигосударственными и региональными структурами.

На внешнем уровне задействованы загранучреждения Республики Казахстан, включая зарубежных представителей и представительства АО "НК "Kazakh Invest", зарубежных представителей государственных органов и организаций, ответственных за привлечение инвестиций и сопровождение инвестиционных проектов.

Загранучреждения Республики Казахстан осуществляют системную работу по привлечению иностранных инвестиций и продвижению экономических интересов страны за рубежом в рамках страновых инвестиционных программ, в которых содержится информация о прорабатываемых, реализуемых и реализованных проектах, предоставленная Министерством иностранных дел Республики Казахстан (далее – МИД).

Основные направления деятельности загранучреждений включают продвижение инвестиционного потенциала Казахстана путем организации презентаций, круглых столов и деловых форумов, представляя зарубежным партнерам приоритетные отрасли, меры государственной поддержки, возможности специальных экономических и индустриальных зон.

В рамках данной работы Комитет по инвестициям МИД (далее – Коминвест) совместно с АО "НК "Kazakh Invest" содействует загранучреждениям, направляя аналитические материалы и инвестиционные предложения (тизеры), разработанные местными исполнительными органами или центральными государственными органами в отношении определенной отрасли в виде "заказа на инвестиции".

Посольства и консульства осуществляют мониторинг экономических тенденций в странах пребывания, идентифицируют компании с потенциалом выхода на рынок Центральной Азии, налаживают контакты с бизнес-ассоциациями, отраслевыми союзами и финансовыми институтами.

На регулярной основе представителями загранучреждений обеспечиваются проведение B2B и B2G встреч, подготовка визитов иностранных делегаций в Казахстан, координация взаимодействия инвесторов с государственными органами и АО "НК "Kazakh Invest".

Загранучреждения поддерживают связь с международными финансовыми институтами, фондами и профильными организациями, участвуя в продвижении совместных инициатив и привлечении финансирования в приоритетные отрасли Казахстана.

Центральным элементом координации внешнего уровня выступает Коминвест, который обеспечивает стратегическое управление всей системой. Коминвест определяет приоритетные страны и сектора для таргетирования, формирует единый подход к продвижению проектов, согласовывает действия загранучреждений и зарубежных офисов АО "НК "Kazakh Invest", а также обеспечивает взаимодействие внешнего уровня с центральными государственными органами и регионами. Через Коминвест проходит согласование региональных проектных предложений, которые приводятся к единым стандартам и формируются в пакет для зарубежного продвижения.

Такой механизм создает устойчивую взаимосвязь между уровнями: внешние структуры выявляют интерес инвесторов, Коминвест формирует стратегическое управление и направляет работу, а регионы и отраслевые государственные органы предоставляют проработанные инвестиционные предложения (тизеры). Это обеспечивает полноценный "замкнутый цикл" привлечения инвестиций и повышает эффективность всей системы сопровождения инвесторов.

На центральном уровне взаимодействие в части привлечения инвестиций осуществляется Коминвестом совместно с государственными структурами, АО "НК "Kazakh Invest", национальными управляющими холдингами и национальными компаниями.

Ключевым инструментом центрального уровня выступает Национальная цифровая инвестиционная платформа (далее – НЦИП), которая охватывает полный цикл автоматизированных процессов реализации инвестиционных проектов.

Государственные органы используют функционал НЦИП для интеграции административных процедур и их ускоренного прохождения, в частности, модуль "Зеленый коридор" обеспечивает значительное сокращение сроков выдачи разрешений и процесса согласований.

В свою очередь органы прокуратуры выполняют функции по правовому сопровождению инвестиционных проектов и в рамках "прокурорского фильтра" по пресечению незаконных решений государственных органов в отношении инвесторов до их принятия (согласование решений о назначении проверок, возбуждении дел об административных правонарушениях, подаче исков в суд, принятии мер запретительно-ограничительного характера и др.).

Интеграция Генеральной прокуратурой с отраслевыми государственными органами и национальными компаниями создает сквозной механизм регулирования, включающий упрощенный доступ к земельным участкам и ускоренную подводку инженерно-технических коммуникаций.

Центральный уровень, таким образом, выполняет роль системного координатора, обеспечивая связку между внешним привлечением инвестиций, требованиями инвесторов и возможностями регионов, а также создавая условия для эффективной реализации проектов на всех стадиях инвестиционного цикла.

Региональный уровень объединяет местные исполнительные органы, региональные представительства АО "НК Kazakh Invest" и региональные организации поддержки инвесторов, в том числе социально-предпринимательские корпорации, агентства по привлечению инвестиций при акиматах. Основная задача – создание всех необходимых условий (земельные участки, инфраструктура, поддержка) для успешного "приземления" инвестиционных проектов, в том числе привлеченных загранучреждениями.

Региональный уровень выполняет функцию непосредственного взаимодействия с инвесторами на местах, ускоряет прохождение административных процедур и создает условия для эффективной интеграции региональных возможностей в экосистему привлечения инвестиций.

Основным инструментом на местах является региональная инвестиционная программа, на основании которой формируются инвестиционные предложения (тизеры) с ключевыми индикаторами привлекательности проектов, которые затем передаются в Коминвест для продвижения на внешнем уровне.

2. В свою очередь, субъекты квазигосударственного сектора обеспечивают поддержку инвесторам, содействуют реализации приоритетных проектов, развитию экспортного потенциала и укреплению международного экономического сотрудничества. Скоординированная деятельность указанных организаций способствует повышению конкурентоспособности национальной экономики и достижению стратегических целей инвестиционной политики, в частности, путем совместной работы по обеспечению доступа к мерам государственной поддержки, финансовым инструментам и необходимой административной помощи на всех этапах реализации проектов.

АО "Казахстанский центр индустрии и экспорта "QazIndustry" (далее – QazIndustry) реализует комплекс мер по развитию обрабатывающей промышленности Казахстана, включая поддержку инвесторов. Ежегодно проводится комплексный анализ восьми ключевых отраслей, разрабатываются инвестиционные паспорта и дорожные карты.

В рамках развития и мониторинга внутристрановой ценности QazIndustry осуществляет анализ закупочной деятельности государственных органов, недропользователей, нацкомпаний и системообразующих предприятий, выявляя факторы, влияющие на долю локализации. Общество способствует заключению долгосрочных договоров и офтейк-контрактов между крупными заказчиками и отечественными производителями.

QazIndustry, как единый координационный центр специальных экономических и индустриальных зон, ведет мониторинг 16 СЭЗ и 66 ИЗ и сопровождение процессов развития территориальных кластеров.

Для продвижения несырьевого экспорта АО "Центр развития торговой политики "QazTrade" (далее – QazTrade) проводит анализ ключевых товарных рынков для формирования портфеля экспортоориентированных инвестиционных проектов. Используются возможности Программы экспортной акселерации QazTrade, которая позволяет повысить инвестиционную привлекательность отечественных компаний за счет подготовки их к выходу на внешние рынки, повышения качества бизнес-процессов и подтверждения экспортного потенциала.

На основе анализа и результатов акселерации QazTrade определяет перспективные ниши для казахстанской продукции, содействует привлечению экспортных контрактов и формирует витрину отечественных товаров, услуг и проектов, тем самым укрепляя позиции Казахстана на внешних рынках и повышая доверие инвесторов к национальным экспортерам.

Деятельность Экспортно-кредитного агентства Казахстана (далее – ЭКА) направлена на усиление конкурентоспособности казахстанских несырьевых товаров и услуг на международной арене.

ЭКА адаптирует существующий перечень продуктов под нужды казахстанских производителей-экспортеров.

С начала текущего года ЭКА успешно реализует новый финансовый инструмент – гарантирование экспортных операций, включающее различные виды гарантий, минимизирующие риски невыполнения обязательств экспортеров по контрактам в рамках международных конкурсов и тендеров: тендерные гарантии, гарантии исполнения обязательств по контракту, гарантии возврата авансового платежа по контракту и гарантии исполнения обязательств экспортера. Эти инструменты повышают доверие со стороны международных партнеров и способствуют расширению географии экспорта.

Гарантии ЭКА снижают финансовые риски и повышают конкурентоспособность отечественных предприятий, открывая им двери для участия в международных закупках.

Функционирует Международный финансовый центр "Астана" (далее – МФЦА) со специализированной финансовой юрисдикцией в Казахстане с особым правовым режимом на базе английского права.

МФЦА осуществляет содействие по привлечению инвестиций путем создания привлекательных условий в сфере финансовых услуг, развитие рынка ценных бумаг, страхового рынка, банковских услуг, исламского финансирования, финансовых технологий, цифровых активов, электронной коммерции и инновационных проектов, предоставляет развитую инфраструктуру, независимый суд и арбитраж, а также площадку для привлечения капитала и развития fintech и зеленых технологий.

3. Функционирует несколько институтов и механизмов, которые охватывают все уровни системы привлечения инвестиций: Специальное инвестиционное совещание, Совет по привлечению инвестиций (далее – Инвестиционный штаб), Национальный центр инвестиционной деятельности, региональные инвестиционные штабы (далее – РИШ) и Инвестиционный омбудсмен.

Специальное инвестиционное совещание является ключевым механизмом координации и контроля со стороны Правительства. На совещании под председательством Премьер-Министра Республики Казахстан рассматриваются результаты деятельности центральных и местных исполнительных органов по достижению установленных индикаторов, анализируются проблемные вопросы реализации проектов, а также принимаются протокольные решения, обязательные для исполнения, направленные на повышение эффективности инвестиционной политики и улучшение инвестиционного климата.

Важную роль играет Инвестиционный штаб. Решение основных проблемных вопросов инвестиционных проектов принимается на уровне руководства Правительства. Проводится системная работа по выявлению необходимых законодательных изменений. Инвестиционный штаб наделен правом принимать обязательные для исполнения протокольные решения и разрабатывать временные постановления Правительства Республики Казахстан, имеющие силу закона.

При Аппарате Правительства Республики Казахстан работает Национальный центр по инвестиционной деятельности (далее – НЦИД) в формате матричной структуры на базе соответствующего подразделения с привлечением других структурных подразделений государственных органов и квазигосударственных организаций. НЦИД является единым координирующим органом, готовит предложения по совершенствованию регуляторной политики для создания конкурентоспособного инвестиционного климата, осуществляет сопровождение и мониторинг реализации инвестиционных проектов, проводит межотраслевую координацию и формирует рекомендации по оптимизации бизнес-процессов государственных органов, предоставляющих услуги инвесторам.

Решения НЦИД являются обязательными к исполнению в рамках законодательства всеми центральными государственными и местными исполнительными органами, акционерными обществами "Национальный инвестиционный холдинг "Байтерек" и "Фонд национального благосостояния "Самрук-Қазына".

По аналогии с Инвестиционным штабом на местном уровне свою деятельность осуществляют региональные инвестиционные штабы под председательством акимов. Работа штабов направлена на обеспечение оперативного сопровождения проектов и взаимодействие с профильными органами.

Действует институт Инвестиционного омбудсмена, который рассматривает обращения иностранных и местных инвесторов, содействует в решении инвестиционных споров и вырабатывает рекомендации по совершенствованию законодательства.

На постоянной основе ведется работа по взаимодействию с бизнес-сообществом в рамках инвестиционной деятельности. Налажены эффективные коммуникации с НПП "Атамекен", отраслевыми ассоциациями, а также представителями зарубежного бизнес-сообщества: ассоциацией "Казахстанский Совет иностранных инвесторов", Американская торговая палата (AmCham), Eurobak и другие, которые принимают участие на заседаниях консультативно-совещательных органов, таких как Совет иностранных инвесторов при Президенте Республики Казахстан и Совет по улучшению инвестиционного климата при Премьер-Министре Республики Казахстан.

В рамках взаимодействия с бизнес-сообществом проводятся акселерации по улучшению инвестиционного климата и выявлению барьеров, препятствующих реализации инвестиционных проектов в различных отраслях экономики, с участием руководителей отраслевых государственных и квазигосударственных органов, а также представителей бизнес-сообщества.

По результатам акселерации выявляются системные и точечные проблемные вопросы инвесторов, которые направляются в отраслевые министерства для принятия дальнейших мер.

4. Существуют различные виды адресных инвестиционных преференций.

№ п/п	Наименование мер поддержки	Оператор
1.	Инвестиционный контракт (в том числе приоритетный инвестиционный контракт)	МИД
2.	Специальный инвестиционный контракт	МПС
3.	Соглашение об инвестициях	профильные ЦГО, АО "НК "Kazakh Invest"
4.	Соглашение об инвестиционных обязательствах	МИД
5.	Улучшенный модельный контракт	МЭ
6.	Преференции в сфере IT	МИИЦР, корпоративный фонд "Международный технопарк IT-стартапов "Astana Hub" (далее – Astana Hub)
7.	Инвестиционное субсидирование АПК	МСХ

5. С целью укрепления инвестиционной привлекательности страны и поддержки долгосрочного делового партнерства с инвесторами утверждены новые правила получения инвесторской "Золотой визы".

Данная виза предусматривает возможность последующего получения вида на жительство в Республике Казахстан сроком до 10 лет и создает благоприятную и предсказуемую среду для иностранных инвесторов, обеспечивая правовые гарантии и укрепляя доверие к инвестиционному климату Казахстана. Нововведение отражает стратегическую ориентацию страны на открытость, защиту капитала и развитие устойчивых международных экономических связей.

6. В Казахстане взаимодействие государства с бизнесом также осуществляется в рамках механизма государственно-частного партнерства.

Интерес бизнеса к механизму ГЧП обусловлен наличием широких инструментов поддержки государства (софинансирование, предоставление земельных участков, обеспечение инженерными и транспортными коммуникациями, компенсация инвестиционных и операционных затрат инвестора и др.), стабильной гарантией и неизменностью выполнения условий по договору ГЧП (договоры ГЧП регистрируются в органах казначейства, выплаты из бюджета по ним не секвеструются, возможно применение международного арбитража, и могут выступать залогом для банков для получения финансирования на проект).

Отбор частного партнера осуществляется на конкурсной основе по проектам, инициированным как центральным или местным государственным органом, так и самим инвестором. Прямые переговоры возможны в исключительных случаях по решению Правительства для реализации проектов, направленных на создание и эксплуатацию уникальных объектов и предусматривающих трансфер технологий.

Развитие механизма ГЧП является приоритетной целью Правительства Республики Казахстан в сфере инвестиций. За последние 3 года инструмент ГЧП претерпел существенные изменения: установлены критерии по отбору и реализации проектов ГЧП, обеспечивающие баланс между частными и государственными партнерами, создана единая платформа для цифровизации всего процесса планирования, реализации проектов и размещения в открытом доступе основных статей договора ГЧП, экономического заключения.

Вместе с тем в текущем году в Закон о ГЧП приняты поправки, направленные на создание более целостной правовой основы путем объединения законов "О ГЧП", "О концессиях" и упрощение процесса реализации проектов ГЧП: снижение требований о внесении собственных средств частного партнера с 20 % до 10 %, исключение необходимости подтверждения наличия капитала на стадии квалификации отбора частного партнера.

В целях повышения интереса инвесторов к крупным инфраструктурным проектам посредством механизма ГЧП законодательством о ГЧП предусмотрена разработка проектов ГЧП особой значимости с участием международных финансовых организаций. Координация разработки таких проектов будет осуществляться АО "Казахстанский центр развития государственно-частного партнерства" в соответствии с перечнем проектов ГЧП со статусом "особой значимости"

В рамках организации обучающих мероприятий АО "Казахстанский центр государственно-частного партнерства" повышает компетенцию как государственных органов, так и частного сектора путем разъяснения особенностей нормативной базы и стандартов подготовки проектов. Это дает возможность обеспечить повышение качества планирования и реализацию проектов ГЧП.

7. Специальные экономические, индустриальные и малые промышленные зоны (далее – СЭЗ, ИЗ и МПЗ) играют ключевую роль в повышении инвестиционной привлекательности Казахстана.

Участники СЭЗ имеют право на ряд налоговых и регуляторных послаблений, земельные участки и доступ к инфраструктуре. В настоящее время в стране функционирует 16 СЭЗ общей площадью 20,4 тыс. га.

Приняты меры по повышению эффективности СЭЗ, включая дифференцированный подход к предоставлению налоговых льгот в зависимости от объема инвестиций и возможность выкупа земельных участков после исполнения инвестиционных обязательств.

Однако существуют проблемы с обеспечением необходимой инфраструктурой. По данным Министерства промышленности и строительства Республики Казахстан обеспеченность инфраструктурой составляет лишь 57,6 %.

Большая часть резидентов СЭЗ ориентирована на внутренний рынок, что при льготных условиях создает неравные условия конкуренции.

Дополнительные проблемы включают ограниченный перечень разрешенных видов деятельности на территории СЭЗ, отсутствие встречных обязательств для его участников и различные сроки действия текущих СЭЗ.

Участники ИЗ в отличие от участников СЭЗ могут рассчитывать только на инфраструктуру и земельные участки без ограничений. На сегодняшний день функционируют 66 ИЗ, из которых 28 обеспечены готовой инфраструктурой. По данным МПС на территории действующих ИЗ на период с 2022 по 2025 годы запланирована реализация 301 проекта на сумму более 1,9 трлн тенге.

В целях обеспечения малого и среднего бизнеса (далее – МСБ) готовыми производственными помещениями создаются малые промышленные зоны (далее – МПЗ). В 2024 году на строительство МПЗ выделено 44,6 млрд. тенге. Реализация данного механизма обеспечит эффективную инфраструктурную поддержку МСБ, рост занятости и повышение доходов населения.

8. Государство участвует в предпринимательской деятельности посредством участия 6 тысяч субъектов квазигосударственного сектора (государственные предприятия, АО и ТОО), из которых более 4 тысяч являются предприятиями социальной сферы (детские сады, больницы, дома культуры и т.п.).

Правительством ведется работа по снижению государственной доли в экономике. Достижение показателя осуществляется посредством сокращения количества субъектов квазигосударственного сектора, демонополизации ряда отраслей, обеспечения равного доступа к ресурсам и др.

Проводится процесс приватизации, выстраиваются нормативные условия, препятствующие повторному росту количества государственных предприятий в конкурентных сферах.

В текущем году завершается реализация Комплексного плана приватизации на 2021 – 2025 годы, переданы в конкурентную среду 396 государственных объектов на сумму 922,1 млрд тенге, 69 направлены на реорганизацию или ликвидацию.

Крупные государственные компании, такие как АО "НК "КазМунайГаз", АО "KEGOC", АО "Эйр Астана", выведены на IPO/SPO.

В 2025 году приняты поправки по сокращению законодательных оснований участия государства в предпринимательской деятельности с 5 до
4 (путем исключения подпункта 5) пункта 1 статьи 192 Предпринимательского Кодекса Республики Казахстан).

Завершена работа Национального офиса по приватизации (при Агентстве по защите и развитию конкуренции Республики Казахстан), сформирован перечень государственных объектов, предлагаемых к оптимизации.

В данный перечень вошли порядка 500 компаний с балансовой стоимостью более 2 трлн тенге. Компании представлены в сферах топливно-энергетического комплекса, промышленности и индустрии, агропромышленного комплекса, транспорта и связи, финансовых рынков и др.

По ряду активов "Самрук-Қазына" предполагается IPO/SPO. Это Казахтелеком, в составе которого Kcell и публичная компания "Qazaq Green Power PLC".

Оптимизация будет осуществлена в три этапа: 1-й этап (2026 год), 2-й этап (2027 – 2028 годы), 3-й этап (2029 – 2030 годы).

9. В целях повышения инвестиционной привлекательности страны созданы благоприятные условия для ведения предпринимательской деятельности. Существенно упрощены процедуры открытия и ведения бизнеса, включая возможность прохождения государственной регистрации в онлайн-формате через портал "электронного правительства" eGov.kz.

Для МСБ доступно мобильное приложение eGov Business, обеспечивающее предпринимателям удобный доступ к государственным услугам. Через приложение предоставляется порядка 30 электронных услуг портала eGov.kz, включая регистрацию индивидуальных предпринимателей и юридических лиц, оформление лицензий и разрешений, выпуск электронной цифровой подписи (ЭЦП) и подписание необходимых документов.

С начала 2025 года общее количество оказанных услуг превысило 3,6 млн, а количество пользователей достигло почти 80 тыс.

10. На сегодняшний день существует ряд инструментов финансирования инвестиционных проектов, предоставляемых субъектами квазигосударственного сектора и банками второго уровня.

АО "ФНБ "Самрук-Казына" (далее – Фонд) активно использует механизм соинвестирования совместно с ведущими международными и отечественными инвесторами. Фонд входит в проекты с миноритарной долей, разделяя риски со стратегическими партнерами, при этом не участвует в операционной деятельности, в то же время оказывает всестороннюю поддержку инвесторам в их взаимодействии с государственными органами на всех уровнях.

Фонд также обеспечивает статус надежного партнера и гаранта стабильности, способствуя долгосрочному развитию инвестиционной среды и повышению доверия инвесторов. Это обусловлено прозрачной системой корпоративного управления, поддержкой со стороны государства и высоким уровнем экспертизы в управлении крупными инвестиционными проектами.

АО "НИХ" Байтерек" (далее – холдинг) является одним из основных инструментов экономической политики Правительства по предоставлению льготного и рыночного финансирования несырьевым секторам экономики через различные финансовые инструменты. Для выполнения своей миссии по содействию устойчивому экономическому росту Казахстана холдингом выполняются следующие стратегические задачи: поддержка предпринимательства, развитие системы долевого финансирования и обеспечение населения жильем.

Повышение инвестиционной привлекательности экономики холдинг решает в рамках стратегического направления развития экосистемы долевого и венчурного финансирования не только в Казахстане, но и в макрорегионе через инструменты Qazaqstan Investment Corporation (QIC).

QIC обеспечивает реализацию данного направления посредством формирования и развития инструментов долевого и венчурного финансирования, включая создание фондов прямых и венчурных инвестиций, управляющих компаний, участие в их капитализации, а также продвижение G2G-инициатив через создание совместных международных фондов. QIC осуществляет отбор проектов, проведение анализа, экспертную оценку, сопровождение инвестиционного процесса и мониторинг эффективности вложений.

Долевое и венчурное финансирование неразрывно связано с повышенными рисками снижения стоимости инвестиций, однако QIC, вступая в проект совместно с международными и частными инвесторами, формирует для них менее рискованные условия и предсказуемость при реализации проектов. Для иностранных и отечественных инвесторов присутствие QIC упрощает взаимодействие с государственными органами, обеспечивает доступ к экспертной и аналитической поддержке, а также способствует более эффективной организации механизмов входа и последующего выхода из капитала. В совокупности это создает для инвесторов благоприятные условия для принятия инвестиционных решений и участия в проектах на условиях, сопоставимых с международными стандартами. Реализация этих функций позволяет мобилизовать частный и государственный капитал, расширять доступ бизнеса к долгосрочному финансированию и повышать общую инвестиционную привлекательность экономики Казахстана. QIC ведет проактивную работу с иностранными государственными структурами, суверенными фондами, институтами развития и международными финансовыми организациями.

В целях формирования конкурентоспособных фондов прямых и венчурных инвестиций, ориентированных на привлечение иностранного капитала, необходимо обеспечить функционирование управляющих компаний в соответствии с международными практиками корпоративного управления и мотивации персонала. Международный опыт показывает, что ключевым фактором эффективности таких фондов является наличие квалифицированных инвестиционных менеджеров.

На базе Фонда развития предпринимательства "Даму" действуют гарантийные фонды для кредитования МСБ и крупных проектов бизнеса.

Гарантийный фонд для МСБ обеспечивает доступ к кредитам до 7 млрд тенге в случаях, когда у предпринимателя недостаточно залога. Максимальный размер гарантии составляет до 85 % от суммы финансирования, но не более 3,5 млрд тенге.

Гарантийный фонд для крупных проектов ориентирован на проекты обрабатывающей промышленности и крупные инфраструктурные проекты с объемом финансирования свыше 7 млрд тенге. Максимальный размер гарантии составляет до 30 % от суммы финансирования. Капитал данного фонда формируется за счет капитализации АО "НИХ "Байтерек". АО "Банк Развития Казахстана" (далее – БРК) предоставляет займы по льготной ставке, АО "Фонд развития промышленности" – лизинговое финансирование, а Kazakhstan Investment Development Fund и Qazaqstan Investment Corporation – долевое и венчурное финансирование. Также используется механизм коллективного финансирования, включая синдицированные кредиты БРК и банков второго уровня. Синдицированные кредиты позволяют финансовым институтам распределять риски и предлагать более выгодные условия кредитования для инвесторов.

Несмотря на это, объем заемных средств в структуре ИОК составляет лишь 14,4 % (10 месяцев 2025 года). По результатам опросов многие инвесторы указывают на труднодоступность заемных средств из-за высоких процентных ставок и жестких условий кредитования, а также на дефицит альтернативных источников финансирования. Эти факторы являются основными препятствиями для реализации инвестиционных проектов, масштабирования и обновления основных фондов.

SWOT-анализ инвестиционного климата в Казахстане

Сильные стороны:

стратегические планы: разработка концепций и планов, направленных на привлечение инвестиций;

природные ресурсы: богатые запасы природных ресурсов;

географическое положение: удобное расположение между Востоком и Западом, развитый рынок транспортно-логистических услуг;

институты развития: наличие устойчивых капитализированных государственных институтов развития, обеспечивающих доступ инвесторов к широкому набору финансовых инструментов, включая льготное кредитование, гарантии, субсидирование и софинансирование проектов;

сельское хозяйство: высокий потенциал сельскохозяйственного сектора;

международные рейтинги: высокие международные инвестиционные рейтинги, 34-е место в Индексе глобальной конкурентоспособности IMD за 2024 год;

инвестиционная поддержка: развитая экосистема поддержки инвестиций (специализированные организации, институты развития, СЭЗ, ИЗ, МФЦА, Astana Hub и др.);

доступ к рынкам сбыта: близость к емким рынкам (КНР, России, Центральная Азия, Ближний Восток);

агломерации: формирующиеся агломерации с высоким инвестиционным потенциалом.

Слабые стороны:

координация инвестиций: недостаточно эффективное межведомственное взаимодействие между различными государственными органами и институтами развития в рамках работы по привлечению и удержанию инвестиций;

бюрократия: относительно высокий уровень бюрократии;

инфраструктура: недостаточно развитая инфраструктура для инвесторов (транспортно-логистическая, производственная, инженерная, торговая инфраструктура);

судебная система: низкий уровень доверия к судебной системе;

доступ к ресурсам: недостаточно прозрачный доступ к факторам производства (земля, сырье, энергия);

кадровое обеспечение: дефицит высококвалифицированных кадров;

банковский сектор: низкая степень участия банковского сектора в кредитовании долгосрочных проектов;

региональный потенциал: недостаточное использование инвестиционного потенциала регионами;

сертификация: недостаточное развитие института сертификации продукции (дефицит лабораторий, специалистов и др.);

износ основных средств: высокая степень износа основных фондов в экономике и как следствие высокий уровень издержек и низкая производительность труда.

Возможности:

транзитные маршруты: диверсификация транзитных маршрутов по направлению Европа-Китай;

участие в международных торговых соглашениях: укрепление торговых связей и участие в международных соглашениях может открыть новые рынки и улучшить условия для инвесторов;

АПК: готовность зарубежных стран инвестировать в АПК;

зеленая энергетика: рост инвестиций в "зеленую" энергетику;

ИКТ и транспортно-логистический комплекс (далее – ТЛК): рост инвестиций в сферу ИКТ и ТЛК;

туризм: улучшение позиции Казахстана в Индексе конкурентоспособности путешествий и туризма Всемирного экономического форума за три года (с 66 по 52 место);

инфраструктура: разработан Национальный инфраструктурный план до 2029 года (далее – НИП), направленный на формирование устойчивого инфраструктурного каркаса страны;

переработка сырья: возможности развития проектов среднего и глубокого передела (металлургия, нефтегазохимия, химическая промышленность, углехимия);

неразведанный ресурсный потенциал: наличие значительных неразведанных и слабоизученных геологических ресурсов, освоение которых может обеспечить выявление новых запасов сырья различного профиля;

научные исследования и разработки (далее – НИОКР): ежегодное увеличение финансирования казахстанской науки в среднем на 25 %;

применение площадки Международного финансового центра "Астана" (МФЦА), в том числе его права и механизмов для разрешения инвестиционных споров.

Риски:

концентрация ПИИ: увеличение концентрации ПИИ из политически близких стран;

конкуренция: усиление конкуренции за ПИИ между странами Центральной Азии;

геополитическая напряженность: сохранение геополитической напряженности в регионе и вероятность обострения конфликтов;

нефтегазовый комплекс: снижение инвестиций в сырьевые сектора;

металлургическое производство: снижение инвестиций в металлургический сектор;

снижение инвестиционной привлекательности природных ресурсов Казахстана в результате перехода стран к углеродной нейтральности.

Раздел 3. Обзор международного опыта

Эффективное привлечение инвестиций требует системного подхода, включающего защиту прав инвесторов, цифровизацию бизнес-процессов и обеспечение необходимой инфраструктурой. Анализ мировой практики выявил, что Казахстан может применить следующие примеры:

Стратегия продвижения инвестиций

Иордания создала комплексную стратегию продвижения инвестиций на 2023–2026 годы, направленную на активное привлечение инвесторов через специализированные мероприятия при поддержке международных агентств. Эти агентства организуют кампании в приоритетных странах, помогая Иордании эффективно выделяться на глобальном инвестиционном рынке.

Кроме того, Иордания активно представляет свои инвестиционные возможности на международных форумах, конференциях и выставках, что дает возможность демонстрировать конкретные проекты и устанавливать прямой контакт с потенциальными инвесторами. Важными аспектами таких кампаний являются поддержание макроэкономической стабильности, стимулирование роста частного сектора.

Китай также успешно реализует масштабную инициативу "Инвестируй в Китай", ориентированную на привлечение иностранных инвесторов из определенных стран и регионов. В рамках этой программы проводятся таргетированные маркетинговые мероприятия, позволяющие управлять инвестиционными потоками и акцентировать внимание на приоритетных отраслях, таких как высокие технологии, производство, инфраструктура и возобновляемая энергетика.

Инвестиционные платформы

Цифровые платформы по принципу "одного окна" упрощают инвестиционные процессы. В Уругвае такая платформа автоматизирует бизнес-процессы и предоставляет информацию об инвестиционном климате. В Индии платформа PRAGATI, контролируемая Премьер-Министром, ускоряет реализацию крупных проектов, а Тайвань предлагает онлайн-систему, упрощающую подачу заявок и предоставляющую персональных менеджеров для крупных проектов.

Инвестиционная служба

Создание отдельной инвестиционной службы является эффективным при наличии четких полномочий и политической поддержки.

В Великобритании Office for Investment обеспечивает быстрое принятие решений по стратегическим сделкам. В Таиланде Thailand Board of Investment и Сингапуре Economic Development Board сочетают налоговые стимулы с принципом "одного окна". В Индии Invest India и Непале Investment Board Nepal стали ключевыми для привлечения прямых иностранных инвестиций в инфраструктуру и энергетику. Ирландия через Industrial Development Agency привлекла ведущие транснациональные компании.

Объединение функций продвижения, сопровождения и координации инвестиций в одном центре является общим фактором успеха.

Региональные инвестиционные структуры

Региональные инвестиционные структуры способствуют территориальной сбалансированности и эффективности политики.

В США и Германии агентства (SelectUSA, Invest in Bavaria) продвигают проекты с учетом отраслевой специализации регионов. В Китае и Индии локальные офисы реализуют принцип "одного окна" и координируют поддержку. В ОАЭ и Саудовской Аравии региональные хабы ADIO и Invest Saudi предоставляют стимулирующие меры и инфраструктурные решения. В ЕС программа Smart Specialisation направлена на формирование инновационных региональных экосистем.

Децентрализация повышает конкурентоспособность, ускоряет одобрение проектов и обеспечивает эффективное распределение инвестиций.

Социально-предпринимательские корпорации

Успешные региональные институты развития в Польше, Южной Корее, Финляндии, Китае строятся по принципу "smart specialization", т.е. "умная специализация", что означает развитие узкой отраслевой или территориальной специализации с четким мандатом и прозрачной системой измерения эффектов.

Схожие структуры (региональные агентства развития, индустриальные корпорации, публично-частные холдинги) функционируют в условиях четкой регламентации полномочий и ответственности, прозрачной системы KPI и диверсифицированных инструментов привлечения частных инвестиций.

Привлечение и развитие экспортоориентированных инвестиций

Страны с активным несырьевым экспортом, такие как Вьетнам и Малайзия, используют многоуровневую систему поддержки кластеров. На начальных этапах инвесторам предоставляются инфраструктурные льготы, а более глубокая переработка и высокая добавленная стоимость стимулируются пониженными корпоративными налогами и ускоренной амортизацией оборудования. Такой подход мотивирует проекты переходить от простого производства к созданию высокотехнологичных и конкурентоспособных продуктов, стимулируя экспорт и повышение экономической устойчивости регионов.

Трансфер технологий

Эффективный трансфер обеспечивается правовыми требованиями, совместными предприятиями и поддержкой НИОКР.

В Южной Корее и Сингапуре это закреплено в законах и технологических кластерах. В Китае и Вьетнаме компании обязаны передавать технологии и обучать специалистов. В Объединенных Арабских Эмиратах (ОАЭ) и Саудовской Аравии программы "In-Country Value" и "In-Kingdom Total Value Add" стимулируют трансфер через государственные закупки и льготы. В Европейском союзе ключевым механизмом трансфера технологий являются договорная передача, лицензирование и использование прав интеллектуальной собственности, формируемых в ходе совместных исследований и разработок.

Механизм встречных обязательств для инвесторов

Механизм встречных обязательств используется в таких странах, как Россия, Казахстан, Узбекистан, Турция. Он предполагает, что предоставленные государственные преференции должны быть напрямую сопоставлены с четко измеримыми показателями.

Невыполнение этих обязательств ведет к автоматической потере льгот или применению штрафных санкций, что обеспечивает реальную отдачу от государственных преференций и повышает эффективность государственной поддержки инвестиций.

Офтейк-контракты

Офтейк-контракты признаны эффективным инструментом снижения кредитных рисков и широко применяются в международной практике.

В Австралии и Канаде они рассматриваются банками как обеспечение будущих денежных потоков, что позволяет привлекать финансирование на ранних стадиях проектов. В Чили оффтейк-контракты активно применяются в медной и литиевой промышленности, а государственное агентство CORFO (Corporación de Fomento de la Producción) признает их элементом проектного финансирования, способствуя привлечению международных инвесторов и диверсификации источников капитала.

EPCF-механизм в инвестиционных проектах

Модель EPCF (Engineering, Procurement, Construction and Financing) получила широкое распространение в инфраструктурных проектах.

В Китае EPCF активно используется при строительстве транспортных и энергетических объектов в рамках инициативы Belt and Road, где подрядчик отвечает не только за техническую реализацию, но и за финансирование через государственный банк, такой как China Eximbank. В Турции и ОАЭ EPCF-контракты применяются при реализации концессионных и энергетических проектов с участием частных инвесторов и международных кредиторов, что ускоряет сроки реализации и снижает долговую нагрузку государства.

Меры развития ГЧП

С целью обеспечения системного развития рынка ГЧП рассматриваются механизмы (а) минимального гарантированного дохода (Minimum Revenue Guarantee), успешно используемые в транспортных проектах Индии, Бразилии и Колумбии для снижения рыночных рисков частного партнера;

(б) стандартизации договорных условий и типовых контрактов по отраслям, как это реализовано в рамках программы Standardisation of PFI Contracts Великобритании и Infrastructure Australia Guidelines; а также (в) разработки среднесрочных программ развития ГЧП, аналогичных пятилетним программам Великобритании (National Infrastructure and Construction Pipeline) и Австралии (Infrastructure Priority List), которые создают предсказуемый пул проектов для инвесторов.

Меры развития СЭЗ

Ведущие мировые практики развития СЭЗ включают интеграцию высокотехнологичных кластеров и "зеленых" технологий. Китай развивает СЭЗ для стимулирования инноваций и устойчивого роста, Индия – в секторах IT и биотехнологий. Узбекистан планирует расширить роль международных операторов в управлении промышленными зонами, а также увеличить срок аренды земли для зарубежных инвесторов. Нидерланды представляют успешный пример стимулирования инвестиций через экономические зоны особого режима, предоставляя резидентам ряд налоговых льгот.

Возмещение затрат на инфраструктуру

В Великобритании в рамках схемы поддержки Investment Zones инвесторам может предоставляться компенсация части затрат на создание местной инфраструктуры в районах инвестиционных зон, включая подключение к инженерным сетям. В Южной Корее в соответствии с Foreign Investment Promotion Act инвесторам возмещаются расходы на покупку земельных участков, строительство дорог, коммуникаций и объектов социальной инфраструктуры. Компенсация предоставляется при реализации проектов в приоритетных отраслях, включая высокотехнологичные и экспортно-ориентированные направления.

Раздел 4. Видение развития инвестиционной политики

Сохраняется действующая система привлечения инвестиций с использованием комплексного подхода, охватывающего весь инвестиционный цикл: от поиска потенциальных инвесторов и ведения переговоров до обеспечения его "приземления" и дальнейшего сопровождения проекта.

При этом для кардинального обновления системы привлечения инвестиций и запуска нового инвестиционного цикла требуется переход от экстенсивной модели роста к проактивной, основанной на формировании опережающих решений, выявлении перспективных направлений, подготовке готовых инвестиционных предложений и развитии инфраструктуры "под ключ".

Дальнейшее развитие инвестиционной политики Казахстана направлено на создание эффективной системы взаимодействия с инвесторами, сочетающей внешние и внутренние инструменты, обеспечивающей качественную реализацию проектов и высокий уровень защиты прав инвесторов. На основе анализа глобальных трендов, актуальных вызовов и приоритетных направлений развития страны определены ключевые направления инвестиционной политики.

Во-первых, усиление мер по привлечению инвестиций будет обеспечено за счет расширения внешней сети представительств, проактивной работы с инвесторами, усиления отраслевой экспертизы, развития экспортно-ориентированных предложений и интеграции институтов развития в процесс привлечения инвестиций.

Во-вторых, совершенствование подходов реализации инвестиционных проектов будет направлено на повышение роли регионов, устранение административных барьеров, обеспечение готовности инфраструктуры и создание условий для производств. Усиление персональной ответственности региональных руководителей, региональных инвестиционных штабов и трансформация региональных институтов развития позволят повысить скорость, предсказуемость и качество реализации проектов.

В-третьих, Казахстан укрепляет институт защиты прав инвесторов, обеспечивая для них устойчивый и предсказуемый инвестиционный климат.

В рамках этого направления создается Комитет по защите прав инвесторов с персональным закреплением за каждым инвестиционным проектом прокурора.

Функции инвестиционного омбудсмена возлагаются на Генерального Прокурора, а в регионах его представителями будут прокуроры областей, городов республиканского значения и столицы, которые одновременно будут выполнять функции сопредседателя регионального инвестиционного штаба (инвестиционных прокуроров) и обеспечивать правовую поддержку проектов.

Также инвестиционные прокуроры будут сопровождать инвестиционные проекты, в том числе устранять барьеры для инвесторов и осуществлять надзор за законностью реализации инвестиционных проектов с прединвестиционной стадии до этапа завершения инвестиционного проекта, а также в период действия преференций, контракта, договора или соглашения с инвестором.

В-четвертых, развитие инвестиционной политики включает расширение финансовых инструментов и мер государственной поддержки, направленных на обеспечение доступа к капиталу, в том числе за счет суверенных партнерств, масштабирование (расширение) исламского финансирования, а также капитализацию институтов развития. Это создаст условия для поддержки крупных проектов и активного вовлечения частного сектора.

При создании фондов прямых и венчурных инвестиций, управляющих компаний необходимо рассмотреть упрощение процедур, связанных с рассмотрением документов Агентством по защите и развитию конкуренции. В существующей редакции такие процедуры предполагают многоэтапное согласование, значительный объем документации и длительные сроки рассмотрения, что увеличивает транзакционные издержки и усложняет оперативную реализацию инвестиционных проектов. Фонды прямых инвестиций функционируют в условиях высокой динамики сделок и необходимости соблюдения жестких регуляторных временных рамок, что снижает их конкурентоспособность по сравнению с международными аналогами. Упрощение и ускорение согласовательных процессов позволят обеспечить большую гибкость при создании фондов, структурировании сделок, снизить административную нагрузку и создать более предсказуемую регуляторную среду для инвесторов.

В-пятых, Казахстан переходит к цифровой системе мониторинга инвестиционных проектов посредством цифровой платформы НЦИП, позволяющей отслеживать ход реализации проекта на всех этапах. НЦИП продолжит развитие и интеграцию с другими цифровыми решениями страны, обеспечивая комплексное сопровождение проектов и взаимодействие всех участников инвестиционного процесса.

Реализация данных направлений позволит сформировать целостную экосистему для привлечения инвестиций и повышения инвестиционной привлекательности страны.

Раздел 5. Основные принципы и подходы развития

5.1. Основные принципы

Настоящей Концепцией определены следующие основополагающие принципы развития инвестиционной политики:

Системный подход: комплексный и скоординированный подход к регулированию инвестиционной деятельности, учитывающий взаимосвязь всех элементов экономики.

Синхронизированность со стратегическими целями: инвестиционная политика тесно связана с долгосрочными стратегическими приоритетами и целями развития страны.

Проактивность: переход от реагирования на запросы инвесторов к формированию опережающих решений, включающих выявление перспективных направлений и подготовку готовых инвестиционных предложений.

Справедливая конкуренция: сокращение мер государственной поддержки, искажающих рыночные принципы и негативно влияющих на развитие частного сектора.

Преемственность: инвестиционная политика строится на основе предыдущего опыта и достижений, обеспечивая устойчивое и последовательное развитие инвестиционного климата в стране.

Ориентированность на приоритетные отрасли: в приоритете развитие отраслей экономики, имеющих стратегическое значение и конкурентоспособных на международном рынке, что способствует устойчивому экономическому росту.

Интегрированность: создание единой системы поддержки и сопровождения для инвесторов, которая объединяет все необходимые процессы, инструменты и ресурсы.

Непрерывность: постоянное совершенствование инвестиционной политики и процессов путем анализа результатов, обратной связи и учета меняющихся экономических и политических условий.

Обеспечение экономической безопасности: стимулирование инвестиций в те сектора, которые имеют стратегическое значение для страны, например, в оборонно-промышленный комплекс, высокотехнологичные отрасли и социальную сферу.

5.2. Подходы к развитию инвестиционной политики

Исходя из анализа текущего состояния, стратегических приоритетов и задач социально-экономического развития страны, глобальных трендов, а также мировой практики развития инвестиционного климата настоящей Концепцией определены следующие подходы к развитию инвестиционной политики до 2030 года.

Направление 1. Усиление мер привлечения инвестиций

1. В целях дальнейшего укрепления внешнего контура прорабатывается открытие полноценных зарубежных представительств в ключевых регионах, в том числе США, КНР, Катаре, РФ, Германии, Турции и Малайзии.

В каждом из представительств будут сформированы команды для обеспечения оперативного взаимодействия с инвесторами на местах, выстраивания доверительных отношений, таргетирования и проактивного поиска проектов.

Будет проработан вопрос назначения дополнительных советников по инвестициям в загранучреждениях РК, находящихся в центрах инвестиционного капитала (США, КНР, ОАЭ, ФРГ и Южная Корея), также будет проведена работа по реорганизации и усилению работы представительств АО "Kazakh Invest".

Таким образом, перезапуск деятельности зарубежных представительств позволит усилить внешний контур привлечения инвестиций.

2. Каждым отраслевым государственным органом совместно с НПП "Атамекен" и бизнес-сообществом будет сформирован перечень проектов, направленных на увеличение валовой добавленной стоимости в течение десяти лет в отобранных сегментах развития. Реализация данных проектов будет способствовать развитию обрабатывающей промышленности.

3. В рамках трансформации АО "НИХ "Байтерек" создается инвестиционная служба (далее – Investment Board), основной задачей которой будет являться качественная подготовка (структурирование) проектов с учетом определенных перспективных ниш, с целью их дальнейшей передачи в АО "НК "Kazakh Invest" для поиска инвесторов.

Для обеспечения исполнения данной задачи будут созданы проектные группы в примирительных отраслях и выстроена работа холдинга по взаимодействию с заинтересованными государственными органами в части определения необходимых проектов для реализации в конкретных регионах и отраслях.

По крупным экспортоориентированным проектам странового масштаба Investment Board будет осуществлена валидация жизнеспособности проекта.

При структурировании крупных инфраструктурных проектов и проектов в обрабатывающей промышленности с объемом финансирования свыше 7 млрд тенге будет предусмотрено предоставление гарантии Гарантийным фондом для крупных инвестиционных проектов.

АО "НИХ "Байтерек" сосредоточит усилия в следующих ключевых направлениях: снижение инфляционного давления через развитие импортозамещения; загрузка текущих производственных мощностей отечественных товаропроизводителей; консолидация и поддержка экспортоориентированных компаний; реализация якорных инфраструктурных проектов с учетом региональной специфики.

4. Для формирования портфеля экспортоориентированных инвестиционных проектов и определения перспективных ниш для казахстанской продукции QazTrade будет проводить комплексный анализ глобальных и отраслевых рынков, включая инструменты Программы экспортной акселерации. Это позволит более точно выявлять востребованные продукты, усиливать подготовку компаний к выходу на внешние рынки и стимулировать устойчивый внешний спрос, в том числе через привлечение оффтейк-контрактов.

Будет сформирована интегрированная система прогнозно-аналитической навигации экспорта, включающая мониторинг мировых тенденций, выявление точек роста, анализ барьерных требований, а также разработку практических рекомендаций по позиционированию продукции, логистике и каналам сбыта, что обеспечит единый контур поддержки экспортеров и комплексный подход к развитию экспортного потенциала.

Создается витрина экспортных товаров, услуг и инвестиционных проектов Казахстана, направленная на обеспечение системного продвижения отечественных компаний и повышение их экспортной готовности.

5. В текущем году компетенция АО "Казахстанский центр государственно-частного партнерства" (далее – центр ГЧП) дополнена функцией по координации проектов ГЧП "особой значимости" с участием международных финансовых институтов, в рамках которой центр ГЧП координирует взаимодействие отраслевых государственных органов с представителями и консультантами международных финансовых институтов.

Таким образом, участие центра ГЧП в данных проектах обеспечит привлечение квалифицированных кадров и компетентных консультантов, способных готовить проекты по международным стандартам, тем самым повышая интерес инвесторов к крупным инфраструктурным проектам ГЧП.

6. На сегодня укрепляется кооперация между государственными органами и субъектами квазигосударственного сектора.

В целях создания благоприятных условий для привлечения и сопровождения инвесторов на базе АО "НК "Kazakh Invest" планируется создание единого информационного центра поддержки и обслуживания инвесторов "Kazakhstan Investment House" в городе Астане, путем оказания комплексных услуг по принципу "одного окна". Будет проработана возможность размещения всех ключевых институтов развития на одной площадке.

Данный центр станет центральной площадкой, на которой будут консолидированы представители ключевых институтов развития и профильные организации, включая АО "НИХ "Байтерек", АО "Экспортно-кредитное агентство Казахстана", АО "QazTrade", АО "Казахстанский центр индустрии и экспорта "QazIndustry", АО "Казахстанский центр государственно-частного партнерства", экспат-центр МФЦА, представителей Министерства сельского хозяйства Республики Казахстан по вопросам мер поддержки АПК, а также представителей Комитета по защите инвесторов Генеральной прокуратуры.

Для обеспечения эффективной работы "Kazakhstan Investment House" будет проработан механизм межведомственного взаимодействия институтов развития, предусматривающий координацию действий между всеми участниками, регламентацию маршрутизации обращений инвесторов, единые стандарты сервисного обслуживания, оперативный обмен информацией, а также цифровую интеграцию информационных систем. Такой механизм позволит обеспечить последовательное сопровождение инвестиций на всех этапах — от первичного обращения до реализации проекта — и повысит качество и скорость предоставляемых услуг.

Формирование такой интегрированной инфраструктуры позволит обеспечить оперативное межведомственное взаимодействие, повысить качество и скорость предоставления сервисов, уменьшить административные барьеры и обеспечить полный цикл сопровождения инвестиционных проектов от первичной консультации до ввода объектов в эксплуатацию.

Работа центра будет организована в двух функциональных уровнях: внешнем блоке (фронт-офисы), ориентированном на обслуживание инвесторов и предоставление услуг в режиме "одного окна", и внутреннем блоке (бэк-офисы), обеспечивающем экспертизу, согласовательные процедуры и координацию действий всех институтов развития, что существенно увеличит прозрачность, предсказуемость и эффективность инвестиционной политики государства.

Комплексное внедрение перечисленных мер обеспечит устойчивый приток инвестиций в ключевые сектора экономики, рост производственного и экспортного потенциала, формирование инновационных производственных кластеров, а также укрепление технологического суверенитета Казахстана.

Направление 2. Совершенствование подходов по реализации инвестиционных проектов

1. В рамках компетенции местных исполнительных органов будет сделан упор на качество проработки проектов, направленных с центрального и внешнего уровня: касающихся земельных участков, подведения инфраструктуры и др. Местные исполнительные органы в свою очередь имеют значительное влияние на обеспечение "приземления" инвестора и сохранение инвестора на рынке. Решениями акимов будут ежегодно приниматься инвестиционные программы регионов, а также планы действий по стимулированию частных инвестиций.
В каждом регионе будет усилена деятельность региональных инвестиционных штабов, выполняющих функции как центра оперативного принятия решений, так и для обсуждения сквозных региональных проблем инвестиционного климата (электроснабжение, водоснабжение, газ, транспорт, индустриальные площадки и др.) с приглашением инвесторов в рамках стратегических сессий. Они обеспечат координацию привлечения инвестиций, решение вопросов инфраструктурного обеспечения и полное сопровождение проектов, включая постинвестиционное обслуживание действующих предприятий и содействие их расширению. Это позволит устранить административные задержки, создать предсказуемые условия и повысить темпы реализации проектов.
2. Необходимо обеспечить прозрачность принимаемых решений и деятельности региональных инвестиционных штабов через цифровизацию и интеграцию с НЦИП.
Интеграция позволит выстроить сквозную логику – от поступления обращения со стороны инвестора и его рассмотрения на заседании штаба до последующего принятия соответствующего решения акиматом и как итоговый результат до привлечения конкретного объема инвестиций либо запуска нового инвестиционного проекта.
Эффективность РИШ должна измеряться не только количеством рассмотренных вопросов, но и фактическими результатами в виде реализованных инвестиционных инициатив.
Для обеспечения высокого уровня результативности заседаний РИШ целесообразно внедрить принципы, аналогичные стандартам соглашений об уровне услуг (Service Level Agreement, SLA), а именно: установить четко регламентированные сроки реагирования на обращения инвесторов, а также конкретные временные рамки для исполнения решений, принятых в рамках заседаний штаба. Такой подход обеспечит предсказуемость взаимодействия с инвесторами и повысит уровень их доверия к государственным институтам.
Необходимо обеспечить расширение компетенций РИШ через привлечение экспертов и программы обучения.
Для обеспечения научной обоснованности принимаемых решений в рамках РИШ необходимо привлекать внешних экспертов и консультантов, специалистов в области налогообложения, права, международных стандартов ESG, финансового инжиниринга и проектного управления.
Это позволит формировать экспертную базу для выработки более взвешенных и аргументированных решений, отвечающих мировым требованиям.
Одновременно должна быть запущена программа повышения компетенции региональных специалистов, включающая специализированные курсы по сопровождению инвестиционных проектов, начиная с этапов их привлечения и "приземления" на местах, районном и городском уровнях.
Программа обучения должна иметь прикладной характер с разбором успешных кейсов, анализом и оценкой финансовых моделей проектов, а также использованием различных инструментов по привлечению инвестиций.
Ключевой особенностью предлагаемого подхода является привлечение к разработке и проведению обучения квалифицированных экспертов-практиков, в том числе из бизнес-сообщества и институтов развития, а также национальных институтов развития (АО "ФРП "Даму", АО "БРК", АО "АКК" и др.).
Реализация данной инициативы позволит сформировать в регионах пул компетентных специалистов, которые научатся инициировать, прорабатывать, сопровождать инвестиционные проекты, учитывать региональную специфику, опираясь на лучшие практики, а также выгодно представлять инвестиционные возможности региона при взаимодействии с потенциальными инвесторами.
Требуется внедрить механизм персональной ответственности и проектного сопровождения.
Для достижения практических результатов требуется закрепление ответственности за каждым конкретным проектом. Предлагается назначать куратора из числа заместителей акима региона по принципу "case manager". Такой куратор будет персонально отвечать за комплексное сопровождение проекта, обеспечивать координацию действий государственных органов и оперативное устранение возникающих барьеров.
Введение данного механизма позволит существенно повысить адресность и результативность работы, ускорить принятие решений за счет персонализации ответственности и сформировать у региональных руководителей заинтересованность в достижении ощутимых инвестиционных результатов.
3. Трансформация социально-предпринимательских корпораций (далее – СПК) будет направлена на превращение их в полноценные региональные институты развития, которые обеспечат эффективное управление активами, поддержку проектов и работу с инвесторами на всех этапах.
Акиматам следует определить приоритетные отраслевые направления развития экономики своего региона с разработкой и реализацией комплексных инвестиционных проектов, охватывающих всю цепочку добавленной стоимости.
Деятельность СПК предлагается сфокусировать на развитии своих региональных кластеров: агропромышленные, энергетические, металлургические, туристские, индустриальные, логистические и другие региональные кластеры.
Требуется реструктуризация портфеля активов СПК, выделив низкоэффективные и социально неориентированные проекты, перераспределить капитал в перспективные направления деятельности.
KPI ответственных лиц, в том числе акимата, как единственного акционера, должны быть связаны с результатами деятельности СПК.
4. Необходимо упрощение порядка вхождения инвесторов в СЭЗ и ИЗ для обеспечения переработки АПК, пищевой, легкой и высокотехнологичной промышленности. Будут выработаны предложения по трансформации (повышению эффективности) СЭЗ, в том числе с возможным привлечением к их управлению частных компаний, включая иностранные.
Трансформация функционирования СЭЗ и ИЗ заключается в совершенствовании законодательных норм, как для участников, так и для управляющих компаний. Вместе с этим государством будет продолжена работа по обеспечению площадок инженерно-коммуникационными объектами инфраструктуры.
Для своевременного ввода инвестиционных проектов необходимо обеспечить готовность площадок.
Будет обеспечен доступ управляющим компаниям СЭЗ и ИЗ к распределению (перераспределению) неиспользуемых инфраструктурных мощностей между участниками СЭЗ и ИЗ. Уровень готовности инфраструктуры СЭЗ будет постепенно доведен до 100 %.
Для обеспечения реализации проектов ГЧП необходима ежегодная проработка с международными финансовыми институтами новых проектов для формирования перечня проектов ГЧП "особой значимости" с учетом предложений отраслевых государственных органов.
Ожидается упрощение ряда государственных услуг, включая порядок выдачи земельного участка, получения разрешений на строительство, подключения к электричеству, воде и водоотведению, с помощью цифровизации.
Активная реализация инвестиционных проектов и ввод новых производств будут способствовать повышению обеспеченности внутреннего рынка отечественной продукцией и замещения импорта.
Необходимо сформировать в Казахстане конкурентоспособную инновационную экосистему и превратить страну в ведущую площадку для привлечения высокотехнологичных инвестиций.
В данных целях будут созданы офисы коммерциализации на базе университетов с участием ведущих зарубежных высших учебных заведений и компаний, объединяющие казахстанские предприятия, иностранных партнеров и научные центры для совместной разработки и внедрения технологий в ключевых секторах (АПК, высокие технологии, переработка, энергетика).
Параллельно будет вестись разработка программы по привлечению транснациональных корпораций (Microsoft, Samsung, Siemens, Huawei и т.д.) с целью размещения в Казахстане корпоративных технологических акселераторов.
Проекты будут обеспечивать передачу знаний, повышение квалификации местных специалистов и ускорение технологического развития, формируя единую инновационную экосистему – партнерство частных, государственных и научных структур, повышающее инвестиционную привлекательность отраслей.

Направление 3. Защита прав инвесторов

Казахстан рассматривает усиление защиты прав инвесторов как приоритетное направление формирования устойчивого и предсказуемого инвестиционного климата. Главная цель заключается в повышении эффективности правовых и институциональных механизмов, обеспечивающих стабильность и доверие к инвестиционной среде.

В этих целях будет создана специальная площадка по досудебному разрешению споров при Комитете по защите прав инвесторов.

Комитет по защите прав инвесторов будет осуществлять функции по персональному курированию инвестиционных проектов, обеспечению рассмотрения обращений инвесторов в формате "под ключ", проведению мониторинга этапов реализации инвестиционных проектов, в том числе посредством информационных систем, а также мониторингу за исполнением решений Совета по привлечению инвестиций (Инвестиционного штаба) и региональных инвестиционных штабов.

Функции инвестиционного омбудсмена возлагаются на Генерального Прокурора, а в регионах его представителями будут прокуроры областей, городов республиканского значения и столицы, которые одновременно будут выполнять функции сопредседателя регионального инвестиционного штаба (инвестиционных прокуроров) и обеспечивать правовую поддержку проектов.

В целях облегчения взаимодействия инвесторов с государственными органами будет формироваться перечень всех государственных услуг для инвесторов (за исключением НБ), с применением сокращенного порядка (на 30 %-50 % от предусмотренного срока) их оказания для всех инвесторов, состоящих в "зеленом" коридоре.

Особое внимание уделяется разработке и подписанию новых двусторонних инвестиционных соглашений (далее – ДИС). В рамках Стратегии государственного планирования предусматривается подписание не менее одного ДИС ежегодно до 2030 года. Основные условия этих соглашений включают защиту от экспроприации, свободный перевод капитала и доступ к международному арбитражу.

Казахстан будет следовать положениям и принципам Соглашения Всемирной торговой организации о содействии инвестициям в целях развития и ориентироваться на них при формировании и реализации национальной инвестиционной политики. Следуя этим принципам, страна будет работать над улучшением инвестиционного климата и укреплением международного сотрудничества в области инвестиций: путем упрощения административных процедур и создания более прозрачных и предсказуемых условий для ведения бизнеса будут сформированы эффективные механизмы содействия притоку прямых иностранных инвестиций и укреплению доверия инвесторов, что в долгосрочной перспективе будет способствовать устойчивому развитию Казахстана.

Направление 4. Расширение финансовых инструментов и мер государственной поддержки

Доступ к финансовым ресурсам, в частности, недостаток кредитных средств являются серьезным барьером для инвестиций.

В целях обеспечения притока инвестиций в основной капитал АО "НИХ "Байтерек" будет финансировать новые проекты с достижением целевого таргета 15-20 млрд долларов США, в результате будут консолидированы усилия с вовлечением ресурсов банковского сектора путем применения инструментов синдицированного финансирования/ софинансирования. Данная задача будет осуществима при условии ежегодной капитализации холдинга Правительством на сумму не менее 1 трлн тенге.

Будет рассмотрен вопрос создания и реализации программы по развитию исламского рынка капитала, а также привлечения инвестиций из стран Организации исламского сотрудничества и Ближнего Востока через выпуск государственных и корпоративных сукук на базе МФЦА.

Также планируется использование крипто-фиатного канала при совершении сделок с цифровыми активами.

Одновременно будет реализована государственная поддержка по коммерциализации патентов и технологий с целью стимулирования развития наукоемкого предпринимательства.

Необходимо развитие стратегического партнерства с суверенными фондами других стран через механизмы прямых инвестиций, соинвестирования в приоритетные проекты, выпуск совместных облигаций и размещение капиталов через МФЦА без создания отдельных фондов.

Будет рассмотрен вопрос расширения инструментов для активного вовлечения в экономический оборот свободной ликвидности банков второго уровня.

В целом инвестиционный режим МФЦА будет вовлечен в экосистему привлечения прямых иностранных инвестиций и финансирование реального сектора экономики.

Будет осуществлен пересмотр условий предоставления льгот МФЦА с переориентацией их на привлечение иностранных инвестиций, основанных на следующих критериях:

установление порога входа для инвесторов, претендующих на льготы;

определение ключевых секторов для привлечения инвестиций, по которым предоставляются льготы;

предоставление льгот компаниям, продемонстрировавшим реальную экономическую деятельность, в том числе путем создания рабочих мест и развертывания производственных мощностей, соблюдения требований по местному содержанию и поддержке отечественных товаропроизводителей;

недопущение передислокации отечественного бизнеса на территорию МФЦА с целью использования льгот для обхода требований национального законодательства.

Целесообразно рассмотрение возможности приема офтейк-контрактов в качестве твердого обеспечения для получения заемного капитала.

Для подведения необходимой инфраструктуры будут приняты следующие меры:

привлечение финансирования МФО;

возмещение затрат инвестора путем налоговых вычетов;

внедрение механизма EPCF-контрактов с инвесторами (Engineering, Procurement, Construction, and Financing).

Планируются развитие рынка рейтинговых услуг и повышение экспертизы в оценке кредитного риска. Особое внимание будет уделено формированию предложений по приведению законодательства о рынке ценных бумаг в соответствие со стандартами Европейского управления по надзору за рынком ценных бумаг (ESMA).

Особое внимание будет направлено на развитие рынка коллективных инвестиций и его приведение в соответствие с наилучшей международной практикой. В целях повышения эффективности инфраструктуры рынка капитала запланирована трансформация АО "Центральный депозитарий ценных бумаг" (ЦДЦБ) из локального учетного центра в региональный расчетно-учетный хаб.

Предусматриваются создание карбонового фонда для реализации проектов по сокращению выбросов парниковых газов, а также оценка возможностей использования устойчивых облигаций и других "зеленых" финансовых инструментов для предоставления гарантий.

Проведение анализа возможности внедрения кроссплатформенных решений для оценки цепочек поставок в рамках государственных закупок позволит повысить прозрачность и эффективность закупочной деятельности.

Будут разработаны рекомендации по оценке углеродного следа кредитных портфелей банков и других финансовых организаций, что позволит интегрировать принципы устойчивого развития в деятельность финансового сектора и повысить доверие инвесторов к национальному рынку капитала.

Направление 5. Цифровизация и мониторинг хода реализации проектов

В целях повышения прозрачности, доступности и эффективности привлечения и сопровождения планируется обеспечить цифровую трансформацию инвестиционной политики.

На платформе НЦИП будут отображаться данные о земельных участках, инфраструктуре, налоговых льготах и государственной поддержке, созданных рабочих местах в рамках реализации инвестиционных проектов.

Интеграция НЦИП с информационной системой "E-Otinish" позволит создать единый цифровой контур приема и обработки обращений инвесторов, обеспечив их прозрачное и сквозное рассмотрение.

Для обеспечения эффективности и прозрачности процедур государственной поддержки инвестиционных проектов прорабатывается автоматизация процесса подачи заявления на заключение соглашения об инвестициях посредством цифровизации всех этапов формирования и подачи документального пакета.

Реализация данной меры обеспечит переход от бумажного и фрагментированного формата к единой электронной форме, предусматривающей удобную загрузку, проверку и обработку необходимых документов в онлайн-режиме. Автоматизация позволит существенно сократить сроки рассмотрения заявок, минимизировать административные барьеры, исключить дублирование документов, обеспечить прозрачность прохождения каждого этапа и повысить качество взаимодействия между инвесторами, уполномоченными органами и институтами развития.

На сегодня процесс заключения инвестиционных контрактов является государственной услугой и осуществляется в системе E-licence. При этом процедура осуществления мониторинга за исполнением условий инвестиционных контрактов не автоматизирована и проводится на бумажных носителях. Учитывая, что функциональность системы E-licence больше не соответствует современным требования и текущим стандартам, планируется перенести процедуру заключения инвестиционных контрактов на реализацию инвестиционных проектов и их мониторинг на НЦИП.

Будет продолжена работа по мониторингу и контролю хода реализации инвестиционных проектов на платформе НЦИП для анализа текущей ситуации, своевременного выявления рисков и оперативного реагирования.

С целью повышения информированности бизнес-сообщества и международных партнеров будет проведена информационно-разъяснительная кампания в средствах массовой информации и цифровых каналах, посвященная преимуществам принципов "единого окна", "зеленого" коридора для инвесторов, а также действующим инструментам и преференциям инвестиционной политики.

Продолжится практика ежегодного опроса предпринимателей и инвесторов, направленного на мониторинг уровня удовлетворенности инвестиционным климатом, качеством государственных услуг и эффективностью реализуемых мер поддержки.

Раздел 6. Целевые индикаторы и ожидаемые результаты

6.1. Целевые индикаторы до 2030 года

	2025	2026	2027	2028	2029	2030	Ответственный исполнитель
ИОК, % от ВВП	17%	18%	19%	21%	23%	24%	МНЭ, МИД, отраслевые ЦГО, МИО
ИОК, трлн тенге	26,2	31,5	38,6	47,6	58,4	67,8	МНЭ, МИД, отраслевые ЦГО, МИО
Валовой приток ПИИ, млрд долларов США	25,1	25,5	25,6	25,7	25,8	25,9	МИД, АО "НК "Kazakh Invest" (по согласованию) МНЭ, отраслевые ЦГО, МИО
Чистый приток ПИИ к ВВП, %	2%	2%	2%	2%	2%	2%	МИД, АО "НК "Kazakh Invest" (по согласованию) МНЭ, отраслевые ЦГО, МИО
ИОК по регионам*, млрд тенге
Область Абай	880,4	1087,9	1335,3	1796,5	2204,3	2560,6	Акимат области Абай
Акмолинская область	1013	1200	1472,9	1816,2	2228,4	2588,6	Акимат Акмолинской области
Актюбинская область	1597,4	2021,7	2481,5	3059,8	3754,3	4361,2	Акимат Актюбинской области
Алматинская область	1351,9	1589,9	1951,5	2406,3	2952,5	3429,9	Акимат Алматинской области
Атырауская область	3448,8	3361,5	3446	3799,3	4217,2	4899,4	Акимат Атырауской области
Западно-Казахстанская область	841	1051,2	1290,3	1591	1952,1	2268,2	Акимат Западно-Казахстанской области
Жамбылская область	826,4	1000,5	1228	1514,3	1857,9	2158,8	Акимат Жамбылской области
Область Жетісу	573,5	676,9	830,8	1024,5	1257	1459,9	Акимат области Жетісу
Карагандинская область	1519	1898,7	2330,5	2873,7	3525,9	4095,9	Акимат Карагандинской области
Костанайская область	781	1003,8	1232,1	1519,3	1864,1	2165,6	Акимат Костанайской области
Кызылординская область	631,4	789,2	1068,7	1317,8	1616,9	1878,1	Акимат Кызылординской области
Мангистауская область	1410,3	1662,9	2241,1	2913,4	3574,7	4153,1	Акимат Мангистауской области
Павлодарская область	1110,7	1413,3	1734,7	2289	3000	3485,1	Акимат Павлодарской области
Северо-Казахстанская область	650,2	775,2	951,5	1173,3	1550	1800,6	Акимат Северо-Казахстанской области
Туркестанская область	1427,1	1783,9	2219,5	2736,8	3358	3901,4	Акимат Туркестанской области
Ұлытауская область	351	426,3	523,2	645,2	791,6	919,7	Акимат области Ұлытау
Восточно-Казахстанская область	1065	1256,3	1542	1901,4	2333	2710,6	Акимат Восточно-Казахстанской области
Город Астана	2719,7	3399,6	4272,7	5268,6	6464,3	7509,4	акимат города Астаны
Город Алматы	2805,4	3556,7	4365,6	5383,1	6604,8	7673,0	акимат города Алматы
Город Шымкент	1194,8	1493,5	2083,2	2568,7	3294,2	3826,8	акимат города Шымкента
ПИИ по регионам, млн долларов
Область Абай	154	160	165	170	175	180	Акимат области Абай
Акмолинская область	161	166	168	170	172	174	Акимат Акмолинской области
Актюбинская область	1399	1435	1440	1450	1459	1465	Акимат Актюбинской области
Алматинская область	532	539	543	547	552	557	Акимат Алматинской области
Атырауская область	6086	6141	6146	6157	6165	6167	Акимат Атырауской области
Западно-Казахстанская область	1219	1239	1257	1263	1272	1280	Акимат Западно-Казахстанской области
Жамбылская область	86	94	98	101	103	105	Акимат Жамбылской области
Область Жетісу	62	66	68	71	73	75	Акимат области Жетісу
Карагандинская область	691	702	704	708	711	715	Акимат Карагандинской области
Костанайская область	763	765	768	771	779	782	Акимат Костанайской области
Кызылординская область	280	281	282	283	290	298	Акимат Кызылординской области
Мангистауская область	914	928	930	934	938	940	Акимат Мангистауской области
Павлодарская область	1120	1127	1129	1135	1142	1152	Акимат Павлодарской области
Северо-Казахстанская область	67	69	71	73	75	77	Акимат Северо-Казахстанской области
Туркестанская область	475	499	506	511	515	520	Акимат Туркестанской области
Ұлытауская область	51	55	57	61	63	65	Акимат области Ұлытау
Восточно-Казахстанская область	2 475	2 518	2 522	2 525	2 528	2532	Акимат Восточно-Казахстанской области
Город Астана	1147	1175	1188	1199	1210	1220	акимат города Астаны
Город Алматы	7240	7358	7369	7378	7383	7395	акимат города Алматы
Город Шымкент	178	183	189	193	195	201	акимат города Шымкента

*Целевые индикаторы в номинальном выражении по регионам могут быть пересмотрены с учетом макроэкономической ситуации в стране

6.2. Основные результаты, ожидаемые по итогам 2030 года:

Привлечение не менее 270 трлн тенге инвестиций в основной капитал за 6 лет.

Привлечение не менее 100 млрд долларов США валового притока прямых иностранных инвестиций за 6 лет.

Обеспечение чистого притока ПИИ на уровне не менее 2 % к ВВП ежегодно.

Обеспечение диверсификации инвестиционных потоков с акцентом на несырьевые сектора экономики.

Высокая степень удовлетворенности инвесторов инвестиционным климатом (ежегодно не ниже 90 % по итогам независимых опросов).

Полноценный запуск национальной цифровой инвестиционной платформы.

Обеспечение 100 % готовности инфраструктуры эффективных СЭЗ и ИЗ.

____________________________________

Приложение к Концепции инвестиционной политики Республики Казахстан до 2030 года

План действий по реализации Концепции инвестиционной политики Республики Казахстан до 2030 года

№ п/п

Наименование мероприятий

Форма завершения

Срок исполнения

Ответственные исполнители

Объем финансирования

Источник финансирования

1	2	3	4	5	6	7
Направление 1. Усиление мер привлечения инвестиций Целевые индикаторы*: 1. Привлечение не менее 270 трлн тенге инвестиций в основной капитал за 6 лет, в том числе в 2025 году – 26,2 трлн тенге, в 2026 году – 31,5 трлн тенге, в 2027 году – 38,6 трлн тенге, в 2028 году – 47,6 трлн тенге, в 2029 году – 58,4 трлн тенге, в 2030 году – 67,8 трлн тенге. 2. Привлечение не менее 100 млрд долларов США валового притока прямых иностранных инвестиций за 6 лет, в том числе в 2025 году – 25,1 млрд долларов США, в 2026 году – 25,5 млрд долларов, в 2027 году – 25,6 млрд долларов, в 2028 году – 25,7 млрд долларов, в 2029 году – 25,8 млрд долларов, в 2030 году – 25,9 млрд долларов США. 3. Обеспечение чистого притока ПИИ на уровне не менее 2 % к ВВП ежегодно. 4. Инвестиции в основной капитал в % к ВВП: в 2025 году – 17 %, в 2026 году – 18 %, в 2027 году – 19 %, в 2028 году – 21 %, в 2029 году – 23 %, в 2030 году – 24 %.
	Создание единого информационного центра поддержки и обслуживания инвесторов по принципу "одного окна" "KAZAKHSTAN INVESTMENT HOUSE" в городе Астане путҰм объединения представителей всех институтов развития на одной площадке, включая: АО "Экспортно-кредитное агентство Казахстана", АО "НИХ "Байтерек", АО "QazTrade", АО "Казахстанский центр индустрии и экспорта "QazIndustry", АО "Казахстанский центр государственно-частного партнерства", экспат-центр МФЦА, представителей Министерства сельского хозяйства, представителей Комитета по защите инвесторов Генеральной прокуратуры	информация в АПр	сентябрь 2026 года	АО "НК "Kazakh Invest" (по согласованию), АО "НИХ "Байтерек" (по согласованию), МИД, МПС, МСХ, МНЭ, ГП, АО "Экспортно-кредитное агентство Казахстана" (по согласованию), АО "БРК" (по согласованию), АО "QazTrade" (по согласованию), АО "Казахстанский центр индустрии и экспорта "QazIndustry" (по согласованию), АО "Казахстанский центр государственно-частного партнерства" (по согласованию), МФЦА (по согласованию)	не требуется	-
	Совершенствование трехуровненой системы привлечения инвестиций и формирование единого алгоритма действий для всех государственных органов и организаций по привлечению, сопровождению инвесторов, а также консолидация предоставления услуг в рамках механизма "одного окна"	предложения в АПр	февраль 2026	МИД, МНЭ, заинтересованные ЦГО и МИО, АО "НК "Kazakh Invest" (по согласованию), АО "НИХ "Байтерек" (по согласованию), АО "ФНБ "Самрук-Қазына" (по согласованию)	не требуется	-
	Проработка открытия новых полноценных зарубежных представительств АО "НК "Kazakh Invest" в КНР, США, Катаре, России, Германии, Турции, Малайзии и других странах	информация в АПр	декабрь 2026 года	АО "НК "Kazakh Invest" (по согласованию), МИД	не требуется	-
	Проработка назначения дополнительных советников по инвестициям в загранучреждения РК, находящиеся в центрах инвестиционного капитала (США, КНР, ОАЭ, ФРГ, Южная Корея и другие) для усиления работы внешнего контура в рамках привлечения инвестиций	информация в АПр	март 2026 года	МИД, МНЭ, МФ, АДГС (по согласованию)	не требуется	-
	Формирование перечня проектов, направленных на максимизацию увеличения валовой добавленной стоимости (ВДС) в течение десяти лет, в отобранных сегментах развития: добыча металлов, в т.ч. редкоземельных металлов, и прочего твердого сырья; средняя и глубокая переработка металлов, в т.ч. редкоземельных металлов и прочего твердого сырья; углехимия; химическая промышленность; микроэлектроника (в т.ч. полупроводники, чипы); добыча нефти; производство (переработка) газа (в т.ч. попутного газа на месторождениях нефти); нефте-, газохимия; глубокая и средняя переработка продукции АПК; фармацевтическая отрасль и медицинская промышленность, туризм (привлечение инвесторов для строительства мест размещения в курортных зонах); производство турбинного оборудования (газовые, паровые, гидравлические турбины и их компоненты), включая лопаточное, компрессорное производство, а также сопутствующее машиностроение для нужд электроэнергетики и теплоэнергетики	утвержденный перечень проектов	апрель 2026 года	МПС, МЭ, МСХ, МЗ, МИИЦР, МИО, МТС, МЭПР, АО "ФНБ "Самрук-Қазына" (по согласованию), АО "НИХ "Байтерек" (по согласованию), АО "КЦИЭ "QazIndustry" (по согласованию), АО "НК "Kazakh Invest" (по согласованию)	не требуется	-
	Проведение комплексного анализа глобальных товарных рынков с определением перспективных экспортных ниш для формирования портфеля экспортоориентированных инвестиционных проектов	информация в АПр	ежеквартально, до 5-го числа месяца, следующего за отчетным кварталом	АО "Центр развития торговой политики "QazTrade" (по согласованию), МТИ, МИД, АО "НИХ "Байтерек" (по согласованию), АО "НК "Kazakh Invest" (по согласованию	не требуется	-
	Продвижение продукции инвестиционных проектов на внешние рынки с использованием инструментов Программы экспортной акселерации	информация в АПр	ежеквартально, до 5-го числа месяца, следующего за отчетным кварталом	АО "Центр развития торговой политики "QazTrade" (по согласованию), МТИ, МИД, АО "НИХ "Байтерек" (по согласованию)	не требуется	-
	Привлечение компетентных международных консультантов, обладающих отраслевыми знаниями, для формирования перечня проектов, направленных на максимизацию увеличения валовой добавленной стоимости (ВДС) в течение десяти лет, в отобранных сегментах развития	информация в АПр	апрель 2026 года	АО "НИХ "Байтерек" (по согласованию)	не требуется	-
	Формирование перечня крупных инвестиционных проектов, направленных на максимизацию увеличения валовой добавленной стоимости (ВДС) в течение десяти лет, по всем сегментам развития	информация в АПр	июнь 2026 года	НПП "Атамекен" (по согласованию), заинтересованные бизнес-сообщества	не требуется	-
	Создание на базе АО "НИХ "Байтерек" отдельной инвестиционной службы (Investment Board)	решение Совета директоров АО "НИХ "Байтерек", решение правления АО "НИХ "Байтерек"	январь 2026 года	АО "НИХ "Байтерек" (по согласованию), МНЭ	не требуется	-
	Разработка и утверждение дорожных карт по реализуемым инвестиционным проектам АО "ФНБ "Самрук-Қазына", ежеквартальный контроль за исполнением до ввода в эксплуатацию	информация в АПр	январь 2026 года	АО "ФНБ "Самрук-Қазына" (по согласованию) НПП "Атамекен" (по согласованию)	не требуется	-
	Разработка и утверждение дорожных карт по всем проектам, сопровождаемым АО "НК "Kazakh Invest" (со стоимостью проекта свыше 10 млрд тенге), ежеквартальный контроль за исполнением до ввода в эксплуатацию	информация в АПр	январь 2026 года	АО "НК "Kazakh Invest" (по согласованию)	не требуется	-
	Внедрение инвестиционного финансирования с собственным участием 5-15 % от стоимости проекта для роста частных инвестиционных инициатив со стороны ведущих отечественных компаний (с высокой оценкой рейтинга и доходностью)	информация в АПр	февраль 2026 года	АО "НИХ "Байтерек" (по согласованию)	не требуется	-
	Проработка вопроса по усилению совета директоров и совета дочерних компаний за счет приглашения сильных иностранных и отечественных специалистов, обладающих высокой отраслевой компетенцией	информация в АПр	февраль 2026 года	АО "НИХ "Байтерек" (по согласованию)	не требуется	-
	Проработка внедрения института внештатных управляющих директоров, оказывающих услуги на комиссионной основе за успех	информация в АПр	февраль 2026 года	АО "НИХ "Байтерек" (по согласованию)	не требуется	-
	Определение сегментов со значительным потенциалом импортозамещения либо наращивания экспорта (свыше 100 млн долларов США в год), производство которых конкурентоспособно /целесообразно в Казахстане в обрабатывающей промышленности (легкая промышленность, строительные материалы, бытовая техника, потребительская химия)	информация в АПр	март 2026 года	МПС, МТИ, "АО "КЦИЭ "QazIndustry" (по согласованию)	не требуется	-
	Определение продуктовых сегментов со значительным потенциалом импортозамещения либо наращивания экспорта (свыше 100 млн долларов США в год), производство которых конкурентоспособно /целесообразно в Казахстане в агропромышленном комплексе	информация в АПр	март 2026 года	МСХ	не требуется
	Доработка механизма "заказа на инвестиции" с расчҰтом внешней логистики, экспортной доходности и включением следующей информации: тарификация на электроэнергию, водоснабжение, газо- и теплоснабжение; данные о доступных инвестиционных площадках для локализации производств, включая их инфраструктурную готовность и условия предоставления; анализ ресурсно-сырьевой базы; проведение анализа товарных рынков для формирования портфеля экспортоориентированных инвестиционных проектов и определение перспективных рыночных ниш; содействие привлечению экспортных контрактов; формирование витрины отечественных экспортных товаров, услуг и проектов	информация в АПр	постоянно	МИО, МНЭ МИД, отраслевые ЦГО, АО "НК "Kazakh Invest" (по согласованию), АО "НИХ "Байтерек" (по согласованию), АО "ЦРТП "Qaztrade" (по согласованию)	не требуется	-
	Создание пула отечественных компаний в разрезе отраслей для продвижения и укрепления внешнеэкономических связей	информация в АПр	март 2026 года	НПП "Атамекен" (по согласованию), Внешнеторговая палата Казахстана (по согласованию), заинтересованные ЦГО, отраслевые ЦГО, МИД	не требуется	-
	Создание программы по привлечению транснациональных корпораций к запуску в Казахстане собственных платформ развития предпринимательства, включающих форматы-акселерации и технологического бизнес-инкубирования	подписание соглашений о запуске не менее 3 акселераторов транснациональных корпораций в городах Астане, Алматы и одной региональной локации (например, Шымкент или Павлодар) в течение 3 лет	ежегодно, до 5-го числа месяца, следующего за отчетным периодом	МНВО, МИИЦР, АО "Астана Хаб" (по согласованию), МФЦА (по согласованию)	не требуется	-
	Привлечение квалифицированных инвестиционных менеджеров с обеспечением их конкурентными вознаграждениями в рамках бюджета АО "Qazaqstan Investment Corporation"	информация в АПр	апрель 2026 года	АО "НИХ "Байтерек" (по согласованию), АО "Qazaqstan Investment Corporation" (по согласованию),	не требуется	-
	Внесение предложений по упрощению процедур согласования в АЗРК создания АО "Qazaqstan Investment Corporation" фондов прямых и венчурных инвестиций и управляющих компаний, включая сокращение сроков, перечень требуемых документов и переход на уведомительный порядок	предложения в АПР	февраль 2026 года	АО "Qazaqstan Investment Corporation" (по согласованию), АЗРК	не требуется	-
	Разработка подходов к формированию конкурентоспособной системы мотивации инвестиционных менеджеров и сотрудников управляющих компаний фондов прямых инвестиций АО "Qazaqstan Investment Corporation", включая возможность внедрения переменного вознаграждения (Team Carry Vehicle) и уровней компенсации, сопоставимых с международной практикой	информация в АПР	февраль 2026 года	АО "Qazaqstan Investment Corporation" (по согласованию)	не требуется	-
Направление 2. Совершенствование подходов по реализации инвестиционных проектов
	Запуск акселератора "Qazaq Suppliers Initiative" по подготовке 20–30 перспективных местных МСБ в соответствии с международными стандартами и интеграция в цепочки поставок инвесторов через внедрение ISO, бережливое производство, сертификацию API	решение Совета директоров АО "НИХ "Байтерек", решение правления АО "НИХ "Байтерек"	июнь 2026 года	АО "НИХ "Байтерек" (по согласованию)	не требуется	-
	Обеспечение регулярных (не менее 1 раза в месяц) заседаний региональных инвестиционных штабов во всех регионах	информация в АПр	ежеквартально, до 5-го числа месяца, следующего за отчетным кварталом	МИД, МИО, НПП "Атамекен" (по согласованию)	не требуется	-
	Усиление роли региональных инвестиционных штабов посредством: обеспечения обязательного согласования стратегических документов регионального уровня (планов развития регионов) на их заседаниях; обеспечение привлечения дополнительных инвестиций и полного сопровождения инвестиционных проектов; четкое регламентирование сроков реагирования на обращения инвесторов, а также конкретных временных рамок для исполнения решений, принятых в рамках заседаний штаба; обеспечение расширения компетенций РИШ через привлечение экспертов и программы обучения; закрепление куратора за каждым конкретным проектом из числа заместителей акима региона по принципу "case manager".	изменения в положение о РИШ информация в АПр	ежеквартально, до 5-го числа месяца, следующего за отчетным кварталом	МИД, МНЭ, МИО	не требуется	-
	Трансформация социально-предпринимательских корпораций в полноценные региональные институты развития	предложения в АП	июнь 2026 года	МНЭ, МТИ, МФ, МСХ, МИИЦР, АЗРК (по согласованию), МИО	не требуется	-
	Отображение на интернет-ресурсе www.invest.gov.kz инвестиционных предложений, регулярно формируемых ЦГО, МИО и субъектами квазигосударственного сектора	пул инвестиционных предложений и опубликование на интернет-ресурсе www.invest.gov.kz	ежегодно, до 5-го числа месяца, следующего за отчетным периодом	ЦГО, МИО, АО "НК "Kazakh Invest" (согласованию), АО "ФНБ "Самрук-Қазына" (по согласованию), АО "НИХ "Байтерек" (по согласованию), KIDF (по согласованию)	не требуется	-
	Актуализация инвестиционных программ регионов с внедрением плана действий районного уровня	решения акимов	ежегодно, до 5-го числа месяца, следующего за отчетным периодом	МИО, МНЭ, МИД, АО "НК "Kazakh Invest" (по согласованию), НПП "Атамекен" (по согласованию)	не требуется	-
	Выработка предложений по трансформации (повышению эффективности) СЭЗ, в том числе с возможным привлечением к их управлению частных компаний, включая иностранные	информация в АПр	июнь 2026 года	МПС, МИО, АО "КЦИЭ "QazIndustry" (по согласованию), АО "НИХ "Байтерек" (по согласованию)	не требуется	-
	Упрощение порядка вхождения инвесторов в СЭЗ и ИЗ для обеспечения развития обрабатывающей промышленности и высокотехнологичных производств	обновление нормативных актов и внутренних регламентов СЭЗ и индустриальных зон, закрепляющее расширенный перечень видов экономической деятельности	июнь 2026 года	МПС, МИО, МНЭ, МФ, АО "КЦИЭ "QazIndustry" (по согласованию)	не требуется	-
	Предоставление доступа управляющим компаниям СЭЗ и ИЗ к распределению (перераспределению) неиспользуемых инфраструктурных мощностей между участниками СЭЗ и ИЗ	информация в АПр	ежегодно, до 5-го числа месяца, следующего за отчетным периодом	МПС, МИО	не требуется	-
	Поэтапное увеличение уровня готовности инфраструктуры эффективных СЭЗ с 44 % до 100 %	100 % готовность инфраструктуры эффективных СЭЗ	июнь 2029 года	МПС, МНЭ, МФ, МИО, АО "КЦИЭ "QazIndustry" (по согласованию)	не требуется	-
	Введение механизма встречных обязательств для участников СЭЗ и ИЗ	принятие приказа	март 2026 года	МПС, МНЭ, МИО, НПП "Атамекен" (по согласованию), МФ, АО "КЦИЭ "QazIndustry" (по согласованию)	не требуется	-
	Проведение экспертизы МФЦА крупномасштабных инфраструктурных проектов страны	финансово-экономическое и юридическое структурирование, а также упаковка проектов (финансовые модели, бизнес-планы, инвестиционные тизеры по 1-10 крупномасштабным инфраструктурным проектам)	ежеквартально, до 5-го числа месяца, следующего за отчетным кварталом	МФЦА (по согласованию), МНЭ, МЭ, МТ, заинтересованные ЦГО и МИО	не требуется	-
	Разработка Правил определения частного партнера и заключения договора ГЧП, в том числе типовой конкурсной документации и проекта договора ГЧП	приказ отраслевых государственных органов	по мере необходимости	ЦГО, МНЭ, АО "Казахстанский центр государственно-частного партнерства" (по согласованию), НПП "Атамекен" (по согласованию)	не требуется	-
	Проведение анализа целесообразности упрощения проведения отбора частного партнера для проектов ГЧП без возмещения из бюджета и с тарифным регулированием	информация в АПр	июнь 2026 года	МНЭ, АО "Казахстанский центр ГЧП" (по согласованию), ЦГО, МИО	не требуется	-
	Проработка с международными финансовыми институтами новых проектов для формирования перечня проектов ГЧП особой значимости с учетом предложений отраслевых государственных органов	постановление Правительства	по мере необходимости	МНЭ, АСПИР, АО "Казахстанский центр ГЧП" (по согласованию), ЦГО, МИО	не требуется	-
	Создание офисов коммерциализации на базе университетов с участием ведущих зарубежных высших учебных заведений и компаний	подписание меморандумов и контрактов между казахстанскими предприятиями, зарубежными компаниями и университетами организация совместных лабораторий, исследовательских центров и офисов	ежеквартально, до 5-го числа месяца, следующего за отчетным кварталом	МНВО, МПС, МИД, заинтересованные ЦГО, МИО, АО "Фонд науки" (по согласованию)	не требуется	-
	Развитие научного потенциала Казахстана через международные стажировки и обмен исследователями	подписание межправительственных и межуниверситетских соглашений об академической и научной мобильности. стажировки	июнь 2026 года	МНВО, МИД, АО "QazInnovations" (по согласованию) АО "Центр международных программ" (по согласованию)	не требуется	-
	Проведение анализа возможностей развития международных транспортных коридоров с учетом национальных стратегий транзитных стран, а также международных практик	информация в АПр	декабрь 2026 года	МТ, МИД, АО "НК "КТЖ" (по согласованию), заинтересованные ГО	не требуется	-
	Обеспечение стабильности правил тарифообразования для инвесторов	принятие НПА	июнь 2026 года	МНЭ, МЭ, МПС, МТ, МИД, АО "НК "Kazakh Invest" (по согласованию)	не требуется	-
	Развитие малых промышленных зон в регионах для обеспечения производственными помещениями малого и среднего бизнеса	информация в АПр	раз в полугодие, до 5-го числа месяца, следующего за отчетным периодом	МПС, МНЭ, АО "QazIndustry" (по согласованию)	не требуется	-
	Предусмотрение возможности расширения перечня востребованных профессий для трудовой деятельности иностранных работников с учҰтом потребностей национальной экономики и приоритетных стран	информация в АПр	декабрь 2026 года	МТСЗН, заинтересованные государственные органы	не требуется	-
	Актуализация образовательных программ совместно с отраслевыми предприятиями, организация международной стажировки студентов и педагогов	образовательные программы, стажировка педагогов и студентов	август 2026 года	МНВО, МП, заинтересованные государственные органы	не требуется	-
Направление 3. Защита прав инвесторов
	Создание специальной площадки по досудебному разрешению споров при Комитете по защите прав инвесторов	Положение о комитете	май 2026 года	ГП (по согласованию), МИД, АО "НК "Kazakh Invest" (по согласованию)	не требуется	-
	Включение в состав региональных инвестиционных штабов прокуроров областей, городов республиканского значения и столицы в качестве сопредседателя	регламент деятельности региональных инвестиционных штабов	январь 2026 года	МИО, ГП (по согласованию)	не требуется	-
	Утверждение положения об инвестиционном омбудсмене	приказ ГП	ноябрь 2026 года	ГП (по согласованию), МИД, МНЭ, АО "НК "Kazakh Invest" (по согласованию)	не требуется	-
	Формирование перечня всех государственных услуг для инвесторов (за исключением НБ) с применением сокращенного порядка (на 30-50 % от предусмотренного срока) их оказания для всех инвесторов, состоящих в "зелҰном" коридоре	решение Инвестштаба	январь 2026 года	МИИЦР, МИД, АО "НК "Kazakh Invest" (по согласованию), заинтересованные ЦГО-услугодатели	не требуется	-
	Расширение базы двусторонних инвестиционных соглашений	подписание и ратификация новых двусторонних соглашений	ежегодно, до 5-го числа месяца, следующего за отчетным периодом	МИД, НБ (по согласованию), МНЭ, МТИ, МФ, заинтересованные государственные органы	не требуется	-
Направление 4. Расширение финансовых инструментов и мер государственной поддержки
	Капитализация АО "НИХ "Байтерек" в целях масштабного финансирования новых проектов	постановление Правительства	ежегодно, до 5-го числа месяца, следующего за отчетным периодом	МНЭ, МФ, АО "НИХ "Байтерек" (по согласованию), заинтересованные ЦГО	не требуется	-
	Рассмотрение возможности приҰма офтейк-контрактов в качестве твердого обеспечения для получения заҰмного капитала	информация в АПр	декабрь 2026 года	АО "НИХ "Байтерек" (по согласованию), АО "Банк Развития Казахстана" (по согласованию), АРРФР (по согласованию)	не требуется	-
	Дальнейшее развитие механизма соинвестирования совместно с иностранными инвесторами	двусторонние соглашения	ежегодно, до 5-го числа месяца, следующего за отчетным периодом	АО "ФНБ "Самрук-Қазына" (по согласованию) ЦГО, KIDF (по согласованию)	не требуется	-
	Привлечение инвестиций из стран ОИС и Ближнего Востока, а также развитие исламского рынка капитала через выпуск государственных и квазигосударственных сукук на базе МФЦА	1-2 выпуска сукук	ежегодно, до 5-го числа месяца, следующего за отчетным периодом	МФ, АО "НИХ "Байтерек" (по согласованию), АО "ФНБ "Самрук-Казына" (по согласованию), МФЦА (по согласованию)	не требуется	-
	Развитие стратегического партнҰрства с суверенными фондами других стран через механизмы прямых инвестиций, соинвестирования в приоритетные проекты, выпуск совместных облигаций и размещение капиталов через МФЦА без создания отдельных фондов	подписание стратегических соглашений о партнҰрстве с не менее 3 крупнейшими суверенными фондами, регистрация их инвестиционных структур (SPV) на площадке МФЦА и запуск первых совместных проектов через механизмы прямых инвестиций, соинвестирования и выпуска инфраструктурных/"зелҰных" облигаций	декабрь 2026 года	МФЦА (по согласованию), АО "НИХ "Байтерек" (по согласованию), АО "ФНБ "Самрук-Қазына"" (по согласованию), МНЭ, АО "KIDF" (по согласованию)	не требуется	-
	Пересмотр условий предоставления льгот МФЦА с переориентацией их на привлечение иностранных инвестиций, основанных на следующих критериях: установление порога входа для инвесторов, претендующих на льготы через МФЦА; определение ключевых секторов для привлечения инвестиций, по которым предоставляются льготы МФЦА; предоставление льгот МФЦА компаниям, продемонстрировавшим реальную экономическую деятельность, в том числе путем создания рабочих мест и развертывания производственных мощностей, соблюдения требований по местному содержанию и поддержке отечественных товаропроизводителей; недопущение передислокации отечественного бизнеса на территорию МФЦА с целью использования льгот для обхода требований национального законодательства	предложения в АПр	январь 2026 года	МФЦА (по согласованию), МНЭ, МФ, заинтересованные ЦГО	не требуется	-
	Формирование предложений по приведению законодательства Республики Казахстан о рынке ценных бумаг в соответствие со стандартами Европейского управления по надзору за рынком ценных бумаг (ESMA)	предложения в АПр	январь 2027 года	АРРФР (по согласованию)	не требуется	-
	Развитие рынка рейтинговых услуг и повышение экспертизы в оценке кредитного риска	информация в АПр	январь 2026 года	АРРФР (по согласованию)	не требуется	-
	Развитие рынка коллективных инвестиций и его приведение в соответствие наилучшей международной практике	информация в АПр	декабрь 2026 год	АРРФР (по согласованию)	не требуется	-
	Трансформация АО "Центральный депозитарий ценных бумаг" (ЦДЦБ) из локального учетного центра в региональный расчетно-учетный хаб	информация в АПр	декабрь 2029 года	АРРФР (по согласованию), ЦДЦБ (по согласованию)	не требуется	-
	Разработка рекомендаций по оценке углеродного следа кредитных портфелей банков и других финансовых организаций	методические рекомендации	декабрь 2029 года	АРРФР (по согласованию), НБ (по согласованию), МНЭ, МЭПР, АО "ИЭИ" (по согласованию), МФЦА (по согласованию)	не требуется	-
	Создание карбонового фонда для реализации проектов по сокращению выбросов парниковых газов	принятие приказа	январь 2028 года	МЭПР, МНЭ, МФЦА (по согласованию), АРРФР (по согласованию)	не требуется	-
	Оценка возможности использования устойчивых облигаций и других "зеленых" финансовых инструментов для предоставления гарантий	информация в АПр	январь 2026 года	МНЭ, МЭПР, МФЦА (по согласованию)	не требуется	-
	Вовлечение инвестиционного режима МФЦА в экосистему привлечения прямых иностранных инвестиций и финансирование реального сектора экономики	предложения в АПр	ежегодно, до 5-го числа месяца, следующего за отчетным периодом	МФЦА (по согласованию)	не требуется	-
	Проработка вопроса по привлечению финансирования МФО на подведение инфраструктуры	предложения в АПр	июль 2026 года	МПС, МНЭ, заинтересованные ЦГО, АО "КЦИЭ "QazIndustry" (по согласованию)	не требуется	-
	Проработка вопроса возмещения затрат инвестора на подведение инфраструктуры путем налоговых вычетов	предложения в АПр	декабрь 2026 года	МНЭ, МФ, МИД заинтересованные ЦГО	не требуется	-
	Внедрение механизма EPCF-контрактов с инвесторами для возведения объектов инфраструктуры	информация в АПр	февраль 2026 года	МНЭ, МФ, АО "Казцентр ГЧП" (по согласованию)	не требуется
	Проведение работ по продвижению несырьевого экспорта и мер государственной поддержки экспортеров	информация в АПр	ежеквартально, до 5-го числа месяца, следующего за отчетным кварталом	МТИ, МСХ, НПП "Атамекен" (по согласованию), АО "ЦРТП "QazTrade" (по согласованию), АО "Экспортно-кредитное агентство Казахстана" (по согласованию)	не требуется	-
	Введение "пакетного подхода" при предоставлении инвестиционных преференций	предложение в АПр	декабрь 2026 года	МНЭ, МИД, МФ, МПС, МЭ, заинтересованные ЦГО, АО "НИХ "Байтерек" (по согласованию), НПП "Атамекен" (по согласованию), АО "КЦИЭ "QazIndustry" (по согласованию)	не требуется	-
	Проведение анализа мультипликативного эффекта инвестиций на экономику, в том числе влияния налоговых и институциональных мер государства по привлечению инвестиций на инвестиционный климат в стране	аналитический отчет (методика)	август 2026 года	АО "Институт экономических исследований" (по согласованию), отраслевые ЦГО	не требуется	-
	Упрощение ряда государственных услуг, включая порядок выдачи земельного участка, получения разрешений на строительство, подключения к электричеству, воде и водоотведению, с помощью цифровизации	принятие НПА, цифровизация государственных услуг	декабрь 2026 года	МИИЦР, МПС, МСХ, МВРИ, МЭ, МЭПР, АО "KEGOС" (по согласованию), МИО, МИИЦР, АО "КЦИЭ "QazIndustry" (по согласованию	не требуется	-
	Устранение правовых барьеров, препятствующих привлечению частных инвесторов: в развитие магистральной железнодорожной сети; в сфере фармацевтической и медицинской промышленности	информация в АПр информация в АПр	декабрь 2026 года декабрь 2026 года	МТ, НПП "Атамекен", бизнес-сообщества (по согласованию) МЗ, НПП "Атамекен", бизнес-сообщества (по согласованию)	не требуется не требуется	- -
	Внедрение механизма компенсации затрат инвесторов в случае наложения лицензионных участков на охраняемые или сельскохозяйственные земли	принятие НПА	февраль 2026 года	МПС, МСХ, НПП "Атамекен" (по согласованию), АО "КЦИЭ "QazIndustry" (по согласованию)	не требуется	-
	Реализация мер государственной поддержки по коммерциализации патентов и технологий	конкурсная документация	март 2026 года	МНВО, МПС, МИИЦР, МФ, НПП "Атамекен" (по согласованию), АО "КЦИЭ "QazIndustry" (по согласованию)	не требуется	-
	Использование крипто-фиатного канала при совершении сделок с цифровыми активами	крипто-фиатный канал	июль 2026 года	НБ (по согласованию), АРРФР (по согласованию), МТИ, МИИЦР, МНЭ, МФ	не требуется	-
Направление 5. Цифровизация и мониторинг хода реализации проектов
	Отображение на платформе НЦИП данных: о земельных участках, инфраструктуре, налоговых льготах и государственной поддержке; о созданных рабочих местах в рамках реализации инвестиционных проектов	доступность информации в НЦИП, информация в АПр	март 2029 года, ежегодно, до 5-го числа месяца, следующего за отчетным периодом	МИД, МИИЦР, МПС, МФ, МТСЗН, МСХ, АО "НИТ", АО "НК "Kazakh Invest" (по согласованию), НПП "Атамекен" (по согласованию), АО "КЦИЭ "QazIndustry" (по согласованию)	не требуется	-
	Интеграция НЦИП с информационной системой "E-Оtinish" для обеспечения автоматизированного учета и обработки обращений инвесторов	доступность информации в НЦИП	декабрь 2026	АО "НИТ" (по согласованию), МИИЦР, МИД, АО "НК "Kazakh Invest" (по согласованию	не требуется	-
	Автоматизация процесса подачи заявления на заключение Соглашения об инвестициях путем оцифровки процедуры внесения полного пакета документов	информация в АПр	июнь 2027 года	МИД, МИИЦР, АО "НК "Kazakh Invest" (по согласованию), АО "НИТ" (по согласованию)	не требуется	-
	Перенос процедуры заключения инвестиционных контрактов на реализацию инвестиционных проектов и их мониторинга из системы E-licence на НЦИП	информация в АПр	декабрь 2026 года	МИД, МИИЦР, АО "НК "Kazakh Invest" (по согласованию), АО "НИТ" (по согласованию)	не требуется	-
	Проведение ежегодного опроса (мониторинга) степени удовлетворенности инвесторов	аналитический отчет	ежегодно, до 5-го числа месяца, следующего за отчетным периодом	АО "НК "Kazakh Invest" (по согласованию), МИД	не требуется	-
	Проведение информационной кампании, направленной на освещение инвестиционного климата Казахстана	публикации в СМИ	раз в полугодие, 2026 год	МИД, МКИ, МИО, МИИЦР, АО "НК "Kazakh Invest" (по согласованию	не требуется	-
	Формирование национального доклада по инвестициям	национальный доклад по инвестициям	раз в полугодие, до 5-го числа месяца, следующего за отчетным периодом	МНЭ, МИД, АО "НК "Kazakh Invest" (по согласованию), АИК (по согласованию)	не требуется	-

*-данные целевые индикаторы применимы по каждому направлению.

Расшифровка аббревиатур:

АПК	– агропромышленный комплекс;
СЭЗ	– специальные экономические зоны;
МФЦА	– Международный финансовый центр "Астана";
МСХ	– Министерство сельского хозяйства Республики Казахстан;
АЗРК	– Агентство по защите и развитию конкуренции Республики Казахстан;
ЦДЦБ	– центральный депозитарий ценных бумаг;
ГП	– Генеральная прокуратура Республики Казахстан;
МТСЗН	– Министерство труда и социальной защиты населения Республики Казахстан;
МИО	– местные исполнительные органы;
МИИЦР	– Министерство искусственного интеллекта и цифрового развития Республики Казахстан;
ИЗ	– индустриальные зоны;
ОИС	– Организация исламского сотрудничества;
МТ	– Министерство транспорта Республики Казахстан;
МФ	– Министерство финансов Республики Казахстан;
АИК	– ассоциация инвесторов Казахстана;
АРРФР	– Агентство по регулированию и развитию финансового рынка Республики Казахстан;
ГЧП	– государственно-частное партнерство;
АДГС	– Агентство по делам государственной службы Республики Казахстан;
ЦГО	– центральные государственные органы;
РИШ	– региональные инвестиционные штабы;
МПС	– Министерство промышленности и строительства Республики Казахстан;
МТИ	– Министерство торговли и интеграции Республики Казахстан;
МВРИ	– Министерство водных ресурсов и ирригации Республики Казахстан;
МИД	– Министерство иностранных дел Республики Казахстан;
НБ	– Национальный Банк Республики Казахстан;
НЦИП	– Национальная цифровая информационная платформа;
ШОС	– Шанхайская Организация Сотрудничества;
ИЭИ	– Институт экономических исследований;
МЭ	– Министерство энергетики Республики Казахстан;
МЭПР	– Министерство экологии и природных ресурсов Республики Казахстан.

___________________________________________