"ҚазАвтоЖол" ұлттық компаниясы" акционерлік қоғамының 2023 – 2032 жылдарға арналған даму жоспарын бекіту туралы

Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2022 жылғы 30 желтоқсандағы № 1130 қаулысы.

"Мемлекеттік мүлік туралы" Қазақстан Республиканың Заңы 184-бабының 2-тармағына сәйкес Қазақстан Республикасының Үкіметі ҚАУЛЫ ЕТЕДІ:

1. Қоса беріліп отырған "ҚазАвтоЖол" ұлттық компаниясы" акционерлік қоғамының 2023 – 2032 жылдарға арналған даму жоспары бекітілсін.

2. Осы қаулы қол қойылған күнінен бастап қолданысқа енгізіледі.

Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі

Ә. Смайылов

	Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2022 жылғы 30 желтоқсандағы
	№ 1130 қаулысымен бекітілген

"ҚазАвтоЖол" ұлттық компаниясы" акционерлік қоғамының 2023 – 2032 жылдарға арналған даму жоспары 2022 жыл

Кіріспе

"ҚазАвтоЖол" ұлттық компаниясы" акционерлік қоғамы (бұдан әрі – қоғам) Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 21 тамыздағы № 822 қаулысына сәйкес құрылды.

Қоғам Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 30 шілдедегі № 744 қаулысымен Республикалық автожолдарды басқару жөніндегі ұлттық оператор болып белгіленді.

Қоғамның функцияларына инвестициялық жобаларды іске асыру, автомобиль жолдарын жөндеуді және күтіп-ұстауды ұйымдастыру, ақылы жолдармен жүргені үшін алымдар алу, жол бойындағы сервис объектілерін қоса алғанда, автожол инфрақұрылымын салу және дамыту үшін инвестициялар тарту кіреді.

Қоғам қызметін қаржыландырудың негізгі көздері республикалық бюджет қаражаты және мемлекеттік кепілдікпен тартылатын және республикалық бюджет қаражаты есебінен толық көлемде өтелетін мемлекеттік емес қарыздар, сондай-ақ автомобиль жолдарының ақылы учаскелерінің алымдары болып табылады.

Қоғам акцияларының мемлекеттік пакетін иелену және пайдалану құқығы 2018 жылдан бері Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрлігі тұлғасындағы салалық мемлекеттік органға тиесілі, 2023 жылғы 10 қарашадан бастап Қазақстан Республикасы Көлік министрлігінің Автомобиль жолдары комитетіне берілді. "ҚазАвтоЖол" ҰК" АҚ-ның 2013 – 2022 жылдарға арналған бірінші онжылдық даму жоспары Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 26 желтоқсандағы № 1409 қаулысымен бекітілген және іске асырылуына "ҚазАвтоЖол" ҰК" АҚ (бұдан әрі – қоғам) қатысатын қызмет бағыттарының қайта қаралуына, сондай-ақ бірқатар әлеуметтік-экономикалық оқиғаларға байланысты өзектілендірілген.

Қоғамның 2023 – 2032 жылдарға арналған даму жоспары екінші онжылдық кезеңге арналған кезекті стратегиялық құжат болып табылады.2025 жылғы өзектілендіру Мемлекеттік жоспарлау жүйесінің құжаттарына:

1) "Қазақстан-2050" стратегиясы: қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағытына;

2) "Қазақстан Республикасының 2029 жылға дейінгі ұлттық даму жоспарын бекіту және Қазақстан Республикасы Президентінің кейбір жарлықтарының күші жойылды деп тану туралы" Қазақстан Республикасы Президентінің 2024 жылғы 30 шілдедегі № 611 Жарлығына;

3) "Қазақстан Республикасы Көлік министрінің 2024 жылғы 27 желтоқсандағы № 437 бұйрығы "Қазақстан Республикасы Көлік министрлігінің 2023 – 2027 жылдарға арналған даму жоспарын бекіту туралы "Қазақстан Республикасы Көлік министрінің бұйрығына өзгеріс енгізу туралы" бұйрығы;

4) "Қазақстан Республикасының көлік-логистикалық әлеуетін дамытудың 2030 жылға дейінгі тұжырымдамасын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2022 жылғы 30 желтоқсандағы № 1116 қаулысына;

5) "Қазақстан Республикасының 2029 жылға дейінгі ұлттық инфрақұрылымдық жоспарын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2024 жылғы 25 шілдедегі № 606 қаулысына енгізілетін өзгерістерден туындайды.

Ескерту. Кіріспеге өзгеріс енгізілді - ҚР Үкіметінің 08.01.2026 № 4 қаулысымен.

1. Ағымдағы жағдайды талдау

1.1. Сыртқы ортаны талдау

Жол желісі – бұл аумақтар мен салалардың географиялық және экономикалық байланыстылығын және олардың үйлесімді дамуын қамтамасыз ететін, елдің географиялық орналасуына қарай елеулі транзиттік-логистикалық әлеуетін іске асыруға ықпал ететін өндірістік және әлеуметтік инфрақұрылымның маңызды құрамдас бөлігі. Жол жүрісі қауіпсіздігі, халықтың көлікпен жүруі және халық тарапынан сапалы көлік қызметтеріне сұранысты қанағаттандыру көбінесе жол желісінің жай-күйіне байланысты болады, бұл сайып келгенде Қазақстан азаматтарының өмір сапасына тура және тікелей әсер етеді.

2022 жылдың басындағы жағдай бойынша жалпы пайдаланымдағы автомобиль жолдарының желісі 96 мың км құрады, оның ішінде республикалық желі – 24,9 мың км және 71 мың км облыстық және аудандық маңызы бар автомобиль жолдары. Жалпы жол ұзақтығының нормативті жағдайдағы жолдарының 90 %-ын (22,5 мың км) республикалық маңызы бар жолдар құрайды. I және II техникалық санаттағы жолдардың ұзындығы 8,6 мың км (34 %) құрады.

1-диаграмма – республикалық маңызы бар автожолдардың 2022 жылғы 1 тоқсандағы жай-күйі, км

Республикалық маңызы бар автомобиль жолдарының жалпы ұзындығының 12786 км (немесе 52 %) – жақсы жағдайда, 9564 км (немесе 38 %) – қанағаттанарлық жағдайда және 2584 км (немесе 10 %) – қанағаттанарлықсыз жағдайда. Қанағаттанарлықсыз жағдайдағы автомобиль жолдарының өлшемшарты бойынша өңірлердің белгілі бір кеңістіктегі бөлінісі өзіне назар аудартады: егер Түркістан, Павлодар, Маңғыстау, Қызылорда, Жамбыл, Алматы облыстарында ондай жолдардың жоқтығы немесе минималды ұзындығы байқалса, ал Қарағанды, Солтүстік Қазақстан, Шығыс Қазақстан, Ақтөбе және Ақмола облыстарында олардың көрсеткіштері ең жоғары.

Қазақстан мен әлем жолдарының жай-күйіне World Economic Forum-ның 2019 жылғы рейтингтік бағалау материалдары бойынша жүргізілген салыстырмалы талдау "Quality of roads" көрсеткіші бойынша Қазақстан барынша ықтимал 7 балдан 3,6 балл жинағанын көрсетіп отыр, бұл 141 елдің арасында 95-орынға сәйкес келеді. Рейтингте бірінші орындарды әдеттегідей Сингапур, БАӘ, Жапония, Батыс Еуропа елдері, АҚШ және т.б. иеленеді. Аумақтың көлемі және / (немесе) климаттық жағдайы бойынша Қазақстанмен салыстыруға келетін Канаданы (30-орын), АҚШ (17-орын), Ресейді (99-орын) атап өтуге болады.

Қызметін жүзеге асыру барысында қоғамға сыртқы ортаның бірқатар факторлары әсер етеді, ол республика Үкіметі оның алдына қойған мақсаттарға тиімді қол жеткізу мүмкіндігін айқындайды.

Қоғамның қызметіне әсер ететін сыртқы саяси, экономикалық, әлеуметтік, технологиялық, экологиялық және заңнамалық факторларды талдау

Автожол саласындағы мемлекеттік саясат

Қазақстан Республикасының "Стратегия – 2050" негізгі стратегиялық құжатында ұлттық экономиканы жаһандық ортаға біріктіру және елдің ішінде өңірлерге қарай жылжу міндеті қойылған, оның маңызды құрамдас бөлігі автожол саласын дамыту болып табылады.

Орта мерзімді кезеңге арналған мемлекеттік жоспарлау жүйесінің құжаты болып табылатын және ұзақ мерзімді "Стратегия – 2050-ді" іске асыру үшін әзірленген Ұлттық жоспар-2025 Елдің үшінші жаңғыру процестерін бастайды және жеделдетілген сапалы экономикалық өсу мен елдегі өмір сүру деңгейін арттыру бойынша міндеттер қояды.

Ұлттық жоспар – 2025-те "Теңдестірілген аумақтық даму" жалпыұлттық басымдығы шеңберінде "Сыртқы және ішкі байланысты қамтамасыз ету" міндетіне сәйкес экономикалық белсенділік, капитал мен ресурстарды шоғырландыратын қалалар – орталық "шұғыла" қағидаты бойынша бірыңғай көлік желісіне интеграцияланатын болады. Олардың аумақтары шегінде қала маңындағы көліктің интеграцияланған инфрақұрылымы болады. Республикалық жолдардың 24 мың км реконструкцияланатын және жол сервисімен қамтамасыз етілетін болады.

Мемлекеттің мақсаты – тиімді және бәсекеге қабілетті көлік инфрақұрылымын құру, транзит пен көлік қызметтерін дамыту, көлік-инфрақұрылымдық кешен қызметінің технологиялық және институционалдық ортасын жетілдіру арқылы экономикалық өсуге және ел халқының өмір сүру деңгейін арттыруға ықпал ету. Осыған байланысты Ұлттық жоспар-2025-ті іске асыру үшін әзірленген ұлттық жоба шеңберіндегі міндеттер болып, оның ішінде:

12 мың км автожол салу және реконструкциялау, сондай-ақ республикалық желінің 11 мың км жолын күрделі және орташа жөндеу;

республикалық маңызы бар автожолдардың нормативтік жағдайдағы үлесін 100 %-ға дейін жеткізу;

ұлттық стандартқа сәйкес жол бойындағы сервис объектілерімен қамтамасыз етілген автомобиль жолдарының үлесін 100 %-ға дейін жеткізу айқындалды.

Сондай-ақ ұлттық жоба шеңберінде жылдар бойынша міндеттер мен нәтижелер көрсеткіштері, әлеуметтік-экономикалық тиімділік индикаторлары, қаржыландыру көздерімен қажетті ресурстар және жауапкершілік пен өкілеттіктерді бөлу декомпозицияланды және нақтыланды.

Осылайша, Қазақстан Республикасында автожол саласын дамыту мәселесіне ерекше көңіл бөлінетінін атап өтуге болады, сонымен бірге объективті және субъективті сипаттағы түрлі факторлардың жоспарланған даму стратегиясын табысты іске асыруға теріс әсерін атап өту қажет.

1-кесте – "Қуатты өңірлер – ел дамуының драйвері" ұлттық жобасына сәйкес көрсеткіштер

Р/с №	Атауы		2021 – 2025 жылдарға арналған ұлттық жоба						Барлы-ғы
		Өлш. бір.	2020	2021	2022	2023	2024	2025
1	"Астана – Қарағанды – Балқаш –Бурылбайтал – Күрті – Қонаев" Орталық - Оңтүстік автомобиль жолы, 955 км	км		399	357	114	85		955
		млрд тг	69,2	70,8	50,3	7,4	7,1		204,8
2	Павлодар, Семей және Өскемен қалаларын айналып өтетін жол сала отырып, Орталық - Шығыс, 116,5 км	км			116,5				116,5
		млрд тг		2,0	3,5				5,5
3	"Талдықорған – Өскемен", 763 км	км		252	511				763
		млрд тг	13,5	7,6	25,7				46,8
4	"РФ шекарасы (Орскіге) – Ақтөбе – Атырау – РФ шекарасы (Астраханға қарай)", Атырау қ. айналып өтетін жол сала отырып, 752 км	км	20	394	222	89	27		752
		млрд тг	37,5	28,5	14	2,9	2,8		85,7
5	"Мерке-Бурылбайтал", 266 км	км		164	102				266
		млрд тг	4	3,2	7,5				14,7
6	Петропавл қ. айналып өтетін жол сала отырып, "Бурабай – Көкшетау – Петропавл – РФ шек." дәлізі "Астана – Петропавл", 75 км	км	36	31	8				75
		млрд тг	11,5	2,5	0,1				14,1
7	"Қалбатау – Майқапшағай" учаскесінің "РФ шек. (Омскіге) – Майқапшағай", 415 км	км		60	355				415
		млрд тг	7,6	4,9	16				28,5
8	"Астана қ. оңт. – батыс айналма жолы" 34,4 км	км		34,4					34,4
		млрд тг	2,1	0,6	2,6				5,3
9	"Алматы – Өскемен", Балпық би мен Бақтыбай кенттерін айналып өтетін жол сала отырып, 17 км	км						17	17
		млрд тг	2					0,1	2,1
10	"Ұзынағаш – Отар", 96 км	км	16	38	42				96
		млрд тг	13	5,5	8				26,5
11	"Өскемен – Зыряновск – Қатонқарағай - Рахман қайнары", 32 км	км						32	32
		млрд тг	4,5	0,0004				1	5,5
12	"Қостанай – Қарабұтақ", Рудный қаласын айналып өтетін жол сала отырып, 139 км	км		65	55	19			139
		млрд тг	11	12,8	19,5	2,5	1,2		47
13	"Үшарал – Достық", 184 км	км	30	60	90	4			184
		млрд тг	10,7	17,8	11,5	1,6	0,1		41,7
14	Қызылорда – Жезқазған учаскесінің "Қызылорда – Павлодар – Успенка – РФ шек." Қызылорда қаласын айналып өтетін жол сала отырып, 427 км	км						427	427
		млрд тг		0,1				25	25,1
15	Қызылорда – Жезқазған учаскесінің "Қызылорда – Павлодар – Успенка – РФ шек." Қарағанды қаласын айналып өтетін жол сала отырып, 559 км	км				127	118	314	559
		млрд тг		0,1	2	12,8	12,1	30	56,9
16	Орал қаласын айналып өтетін жол сала отырып, "Орал – Атырау" 519 км	км					519		519
		млрд тг		0,6	2	1	1	20	24,6
17	"Ақтөбе – Қарабұтақ – Ұлғайсын", 262 км	км				40	40	182	262
		млрд тг		0,1	1,7	8,5	8,5	15	33,8
18	"Қарағанды – Аягөз – Бұғаз", 921 км	км				30	30	861	921
		млрд тг		0,1	2	8,5	8,5	15	34,1
19	Подстепное – Федоровка – РФ шекарасы (Елекке) учаскесінің "Орал – РФ шек. (Орынборға)" 144 км	км						144	144
		млрд тг		0,009				1	1,009
20	"Семей – Өскемен", 195 км	км				40	80	75	195
		млрд тг		0,1	0,4	7,8	8	5	21,3
21	"Қонысбаев өткізу пункті арқылы Өзбекстан Республикасына шыға отырып, Сарыағаш қаласын айналып өту", 102 км	км						102	102
		млрд тг						2	2
22	"Шымкент қ. оңтүстік-батыс айналма жолы"	км					48		48
		млрд тг							0
23	Түркістан қ. шығыс айналма жолы	км						30	30
		млрд тг						29	29
24	Қабанбай батыр даңғылының Салтанат сарайынан бастап Нұрсұлтан Назарбаев атындағы халықаралық әуежайға дейінгі учаскесінде көлік торабын сала отырып, 17,4 км	км				17,4			17,4
		млрд тг							0
25	"Семей – РФ шек. (Барнауылға)", 111 км	км						111	111
		млрд тг						1	1
26	"Алматы – Талғар – Бәйдібек би", 68 км	км						68	68
		млрд тг						0,1	0,1
27	"Алматы – Үшқоңыр – Ұзынағаш", 48 км	км						48	48
		млрд тг						1,5	1,5
28	"Жезқазған – Арқалық – Петропавл", 929 км	км						929	929
		млрд тг						0,5	0,5
29	"Атбасар – Қостанай – РФ шек.", 547 км	км						547	547
		млрд тг						1	1
30	"Құлсары – Мұқыр" Құлсары қаласын айналып өтетін жол сала отырып, 181 км	км						181	181
		млрд тг						0,5	0,5
31	"Астана – Арқалық –Торғай – Ырғыз – Шалқар – Қандыағаш" учаскесінің орталық-батыс уч., 1273 км	км						1273	1273
		млрд тг						1,0	1,0
32	"Қызылорда – Павлодар – Успенка - РФ шекарасы" Қарағанды – Успенка – РФ шекарасы учаскесі, 688 км	км						398	398
		млрд тг						2,2	2,2
33	"Бозой – Бейнеу", 258 км (жергілікті торап)	км						258	258
		млрд тг						0,6	0,6
34	"Шалқар – Бозой – Өзбекстан шекарасы", 242 км (жергілікті торап)	км						242	242
		млрд тг						0,3	0,3
35	"Өскемен – Шемонаиха", Шемонаиха қаласын айналып өтетін жол сала отырып, 131 км	км						131	131
		млрд тг						0,5	0,5
36	Астана қ. солтүстік – шығыс айналма жолы, 28 км	км						28	28
		млрд тг						0,5	0,5
37	"Қарағанды – Баянауыл – Қалқаман", 324 км	км						324	324
		млрд тг						1	1
38	"Сарыөзек – Көктал", 178 км	км						178	178
		млрд тг						1	1
39	"Атырау – Доссор", 86 км	км						86	86
		млрд тг						1	1
40	"Жаңаөзен – Кендірлі –Түрікменстан шек.", 156 км	км						156	156
		млрд тг						1	1

Жол саласына ұлттық экономика жай-күйінің әсері

Жол саласын күтіп-ұстау мен дамыту айтарлықтай қаржы ресурстарын бөлуді талап етеді. Ұлттық жобаның алға қойған міндеттерін орындау үшін жалпы қаржылай қамтамасыз ету 970 млрд теңгені құрайды, бұл ретте 2025 жылды қоса алғанда қажеттілік шамамен 4953 млрд теңгені, оның ішінде реконструкциялауға 3935,9 млрд теңгені және жөндеу жұмыстарына 1017,3 млрд теңгені құрайды.

Бұл ретте республикалық маңызы бар автожолдар желісін дамыту тек қана мемлекет қаражаты (ақылы жолдардан жиналатын болмашы қаражатты қоспағанда): республикалық бюджет қаражаты және мемлекеттік кепілдікпен тартылатын және республикалық бюджет қаражаты есебінен толық көлемде өтелетін мемлекеттік емес қарыздар есебінен қаржыландырылады.

Республикалық автожолдар желісін дамыту саласындағы ұлттық жобаның мақсаттарына қол жеткізу үшін қаржыландыру көлемін едәуір ұлғайту талап етіледі.

Осы мән-жайларды ескере отырып, ұлттық экономиканың, атап айтқанда, мемлекеттік бюджеттің жай-күйінің деңгейі жол саласын дамыту жөніндегі мақсаттарды іске асырудың табыстылығына тікелей және шешуші әсер ететін аса маңызды факторлардың бірі болып табылады деп айтуға болады.

Өз кезегінде, бірінші кезекте елдегі экономикалық жағдайға байланысты қаражаттың жетіспеушілігі бойынша орын алған тәуекел белгіленген жоспарларды жүзеге асыру үшін ықтимал кедергі болуы мүмкін.

Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің деректері бойынша 2022 жылғы 1 сәуірдегі жағдай бойынша мемлекеттік және мемлекет кепілдік берген қарыз шамамен 23 трлн теңгеге (50 млрд АҚШ долларына) жетті, бұл 2018 жылғы 1 сәуірдегі жағдай бойынша ұқсас көрсеткіштен 55 %-ға (15 трлн теңгеге немесе 46,5 млрд АҚШ долларына) артық. Әлемдік экономиканың болжалды құлдырауы және оның ұлттық экономикаға кері әсері жағдайында елдің борыштық жүктемесінің мөлшерін осындай жолмен ұлғайту қоғамның жобалар қоржынының және Қазақстан Республикасының жол саласын дамыту жөніндегі белгіленген іс-шаралардың қысқаруына әкелуі мүмкін.

Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің (бұдан әрі – ҚР ҰБ) деректері бойынша таза халықаралық резервтер мен Ұлттық қор активтерінің мөлшері 2018 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша 90,2 млрд АҚШ долларынан 2022 жылғы 1 наурыздағы жағдай бойынша 85,3 млрд АҚШ долларына дейін төмендеді. Бұл ретте USD-нің теңгеге қатысты айырбастау бағамы, ҚР ҰБ деректері бойынша 2013 жылдан бергі кезеңде (қоғамның даму стратегиясының бірінші редакциясын қабылдау сәтінде) 2013 жылғы қаңтардағы бір АҚШ доллары үшін 150,8 теңгеден 2022 жылғы наурызда бір АҚШ доллары үшін 466,3 теңгеге дейін немесе іс жүзінде 3,1 есеге ұлғайды.

Автожол жобаларын іске асырудың өмірлік циклі уақыт бойынша көп жағдайда бюджет процесінің кезеңімен сәйкес келмейді және қаржыландыру жоспарын түзету қажеттілігінің жиі туындау себебінен барлық іске асыру процесін қиындатады. Сонымен қатар құрылыс материалдарының, көрсетілетін қызметтер мен жұмыстардың, машиналар мен құрал-жабдықтардың перманентті қымбаттауы, ұлттық валюта бағамының тұрақсыздығы әдетте бірнеше жылға созылатыны жобаны іске асырудың бүкіл мерзімі ішінде объективті қымбаттауын негіздейді. Мәселе өз кезегінде нарықтық шындыққа сәйкес келмейтін пайдаланылатын ресми көздерден алынатын ескірген баға номенклатурасын қолданумен күрделене түседі. Жобалардың қымбаттауы заңды түрде ұзақ мерзімді қамтитын жобалау-сметалық құжаттаманы (бұдан әрі − ЖСҚ) түзету қажеттілігін туындатады, бұл ретте құрылыс жұмыстары мемлекеттік органдардың қорытындысын алғанға дейін уақытша тоқтатылады, бұл жол төсемінің сапасына теріс әсер етпей қоймайды. Аталған жағдайлар сатып алу рәсімдерінің ұзақтығымен және үнемі толық қаржыландырылумен бірге жол құрылысының сапасына әсер етеді.

2022 жылы негізгі жол-құрылыс материалдары құнының орта есеппен 50 %-ға өсуі іске асырылып жатқан жобалар бойынша ЖСҚ құнының шамамен 27 %-ға өсуіне алып келді. Республикалық бюджеттен (бұдан әрі − РБ) қаржыландырылатын жобалар бойынша 25 %-ды, ҚХР Эксимбанкі қаржыландыратын жобалар бойынша қымбаттау 28 % құрады.

Ұлттық жол саласының жұмыс істеуі нәтижесінде қалыптасқан күрделі ахуал осы нарықтың ірі халықаралық бизнес үшін тартымсыздығы болып табылады, сол себепті үздік халықаралық тәжірибені енгізу мүмкін емес.

Баға белгілеу мәселелерінде жүйелі тәсілді өзгерту талап етіледі. Халықаралық тәжірибені назарға ала отырып, FIDIC қағидаларының негізгі қағидаттарын барлық жобаларға, оның ішінде РБ-дан қаржыландырылатын жобаларға пайдалану тиімді шара болып табылады. Осы мәселені шешу құзыретіне кіретін тиісті мемлекеттік органдармен FIDIC-ті пысықтау қажет.

Республикалық маңызы бар автомобиль жолдарын күтіп-ұстауды жеткіліксіз қаржыландыру негізгі мәселе болып қалып отыр. 2022 жылы республикалық желінің жолдарын ұстауға 33 млрд теңге (нормативтік қажеттіліктің 80 %-ы) бөлінді.

Осы себепті ақауларды уақтылы жойылмауы орын алып, қажетті іс-шаралар неғұрлым кеш мерзімге ауыстырылады. Нәтижесінде бұл жол активтерінің пайдалану сипаттамаларының төмендеуіне және тиісінше жолдың нормативтік қызмет ету мерзімінің қысқаруына әкеледі.

Жол-пайдалану техникасының жеткілікті санын қамтамасыз ете отырып және резидент еместерден алынатын жолдарды күтіп-ұстауға транзиттік алымды енгізу және одан әрі пайдалану мүмкіндігі мен күтіп-ұстауды нормативтік қаржыландыруға көшу, сондай-ақ барлық жолдарда жүк көтергіштігі 25 тоннадан асатын ірі габаритті көлік құралдарының жүріп-тұруына тыйым салуды енгізу ұсынылады.

Сондай-ақ жолдарға келтірілген залалды өтеу ретінде Платон (Ресей Федерациясы) жүйесіне ұқсас тетікті енгізу мәселесін пысықтау қажет, оның ішінде:

жергілікті жүк көлігіне республикалық маңызы бар автомобиль жолдарымен жүргені үшін абоненттік төлемді енгізу;

транзиттік жүк көлігіне Қазақстан аумағында болғаны үшін болған күндерінің санына байланысты ақы төлеуді белгілеу.

Бұл ретте республикалық маңызы бар автомобиль жолдарын күтіп-ұстауға арналған қаржыландыру нормативі 7 жылдан бері қолданыста болғандықтан, өзектілендіруді талап етеді.

Технологиялық құрамдас

Мердігер ұйымдар тарапынан құрылыс технологияларын сақтамау және сапасыз материалдарды қолдану жолдардың сапасына айтарлықтай әсер етеді. Сондай-ақ өңірдің жұмыс ерекшелігі мен климаттық жағдайлары ескерілмейді.

Қазіргі уақытта республикалық маңызы бар автомобиль жолдарын нормативтік күтіп-ұстауды қамтамасыз ету үшін жол-пайдалану техникасы мен жабдықтарының (ЖІК, автогрейдерлер, тиегіштер, белгілеу машиналары, тракторлар, тралдар және т.с.) жетіспеушілігі байқалады. Бұл ретте қолдағы бар техника едәуір тозған, өйткені ол ұзақ уақыт бойы қолданылады. Сондай-ақ осы импорттық техникаға қосалқы бөлшектерге тапсырыс беру COVID-19 пандемиясының жағымсыз салдарынан жеткізу тізбегінің үзілуіне байланысты ұзақ уақыт ала бастағанын атап өткен жөн.

Жоғарыда көрсетілгендер республикалық маңызы бар автомобиль жолдарын қысқы кезеңде тиісті жағдайда күтіп-ұстауға әсер етеді. Нормативтік қажеттілік 1684 бірлік болған кезде жол-пайдалану техникасының 1086 бірлігі пайдалануға тартылды, жетіспейтіні 598 бірлік техниканы құрайды (оның ішінде шнекороторлар − 108 бірлік, КДМ (Камаз, ЗИЛ, Рено, Урал) – 134 бірлік, автогрейдерлер – 95 бірлік, тракторлар (К-700, Т-150, МТЗ және т.б.) 111 бірлік, бульдозерлер – 35 бірлік, тиегіштер – 115 бірлік. Осыған байланысты республикалық маңызы бар автомобиль жолдарын сапалы күтіп-ұстау үшін тиісті норматив әзірлей отырып, жол-пайдалану техникасы мен жабдығын (ЖІК, автогрейдерлер, тиегіштер, белгілеуіш машиналары, тракторлар, тралдар және т.б.) талап етілетін мөлшерге дейін жеткізу қажет.

Табиғи-климаттық жағдайлар

Қазақстанның күрделі табиғи жағдайын атап өткен жөн. Қысқы және жазғы температуралар арасындағы айырмашылығы үлкен, қысқы кезеңі созылмалы күрт континенталды климат жол сапасының халықаралық рейтингісі көшбасшыларының климатынан айтарлықтай ерекшеленеді.

Бұл климаттық ерекшеліктер топырақтың жай-күйіне және автомобиль жолдарының пайдалану сипаттамаларына ғана теріс әсер етіп қоймай, сонымен қатар мамыр айында басталып, қазан айында аяқталатын жол-құрылыс маусымының қысқа болуына әкеледі.

Жұмыстың мұндай маусымдылығының да өз салдары бар, өйткені оның нәтижесінде қысқы кезеңде мердігерлер қызметкерлерді өз есебінен ұстауға мәжбүр болады, ал климаты неғұрлым қолайлы елдерде құрылыс маусымы жыл бойына созылады.

Күрделі климаттық жағдайлар технологиялық процестердің тиімділігіне және жол саласын дамыту жөніндегі қызметтің жалпы тиімділігіне жоғары талаптар қояды.

Нормативтік құқықтық орта

Мердігерлер жол желісін салу және пайдалану жөніндегі жұмыстардың сапасын арттыруға мүдделі болуы үшін баға белгілеу процесі мен шарттық талаптар қайта қарауды қажет етеді. Жағдай жол-құрылыс саласының әлемдік көшбасшыларымен ұзақ мерзімді серіктесудің болмауынан күрделене түсіп, халықаралық технологиялар мен персоналды тартуға, жобаларды басқарудың үздік халықаралық тәжірибесін тиімді пайдалануға мүмкіндік бермейді.

Республикалық маңызы бар автомобиль жолдарын күтіп-ұстау кезінде қажетті материалдарды, жұмыстар мен көрсетілетін қызметтерді сатып алу мемлекеттік сатып алу туралы заңнаманың талаптарына сәйкес жүзеге асырылады. Бұл талаптар республикалық маңызы бар автомобиль жолдарын күтіп-ұстау жөніндегі қызметтің жеделдігіне теріс әсер етеді, өйткені сатып алу рәсімдері (наряд-тапсырма алудан, материалдарды сатып алудан бастап жұмыстарды орындалғанға дейін) орта есеппен 3-4 айға созылады.

"Жол активтері сапасының ұлттық орталығы" РМК жол-құрылыс жұмыстарының сапасын объективті бақылауды қамтамасыз етуі маңызды құрамдас болып табылады. Сонымен қатар бүгінгі күні кепілдік берілген кезең шеңберінде анықталған кемшіліктер үшін авторлық және техникалық қадағалаудың өнім берушілері қандай да бір жауапкершілікке тартылмайды.

Қолданыстағы заңнаманың жекелеген кемшіліктері жол саласының дамуына тежеуші әсер ететінін атап өткен жөн. Атап айтқанда, жер заңнамасы талаптарының нәтижесінде карьерлерді, сондай-ақ орман қоры жерлерін ресімдеу ұзақ болатындықтан, жобалар бойынша жұмыстардың кешіктірілуіне әкеп соғады және ресімдеу кезінде сыбайлас жемқорлық тәуекелдері деңгейін жоғарылатады. Іс жүзінде бұл рәсімдер бір жарым жылдан екі жылға дейін созылады, нәтижесінде мердігерлер заңсыз топырақ өндіруге және құрылыс жүргізуге мәжбүр.

Сондай-ақ бүгінгі күні заңнамада жобалардың құнын (қымбаттауы, жұмыстар мен көрсетілетін қызметтердің қосымша түрлерінің пайда болуы және т.б. себебінен) қайта есептеудің бірыңғай және ашық тетігі жоқ, ол жобаны жұмысты тоқтатпай бір мезгілде іске асыруға мүмкіндік берер еді. Қолданыстағы талаптарға сәйкес тапсырыс беруші барлық жұмыстарды тоқтата тұру туралы нұсқау беруі, аудит жүргізу үшін мемлекеттік органдарға тиісті өтінімдермен жүгінуі және мемлекеттік органның қорытындысын алғаннан кейін Республикалық бюджеттік комиссияның отырысына материалдар дайындауға тиіс.

Бұдан басқа 2010 жылдан бастап 2020 жылға дейінгі кезеңде Қазақстан Республикасы құрылыс саласының нормативтік базасын реформалау шеңберінде барлық дерлік дамыған елдерде қолданылатын прогрессивті параметрлік нормалау қағидаты бойынша барлық нормативтік-техникалық құжаттар қайта өңделгеніне қарамастан, бұл жұмыстың автожол саласының ведомстволық нормативтеріне қатысы болмады. Еуропа елдерінде пайдалану қауіпсіздігін қамтамасыз ету жөніндегі талаптарды ғана қатаң сақтауға бағытталған параметрлік нормалау әдісі қолданылады, ал өзге параметрлер құрылыс процесіне қатысушы субъектілердің қарауына берілді. Осыған байланысты параметрлік нормалау әдісі техникалық регламенттің параметрлік талаптарын сақтау әдістеріне негізделген құрылыс шешімдерін таңдауға мүмкіндік береді. Бүгінгі күні автомобиль жолдары саласындағы нормативтік база қайта өңдеуді талап етеді.

Саланың одан әрі дамуын тежейтін басқа да маңызды фактор жобалау ұйымдары үшін жобалау-сметалық құжаттаманы әзірлеу кезінде инновациялық технологияларды қолдануда ынталандырулардың болмауы, бұл мемлекеттік сараптаманың оң қорытындысын кепілді және тез алу мақсатында үлгілік, бірнеше рет пайдаланылған және моральдық ескірген жобалық шешімдерді пайдалануға алып келеді. Сонымен қатар, мердігерлік ұйымдар, өз кезегінде, жобалау-сметалық құжаттама талаптарының шектеулі жағдайында коммерциялық пайданың болмауына байланысты алдыңғы қатарлы технологияларды қолдануға мүдделі емес және осының салдары ретінде сол сипаттамалар сақталған кезде жұмыстардың құнын арзандату нұсқаларын қарастырмайды.

Жол саласының одан әрі серпінді дамуын тежейтін нормативтік-құқықтық орта элементтерін жою мақсатында салалық және өзге де қолданылатын заңнамаға тиісті өзгерістер мен новеллалар енгізген орынды.

Атап айтқанда, кепілдік кезеңінде анықталған кемшіліктер үшін техникалық және авторлық қадағалау қызметтерінің жауапкершілігін заңнамалық тұрғыда бекіту қажет. Себебі жобалау кезінде анықталған қателіктер сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне және жобалардың қымбаттауына әкелетіндіктен, ведомстволық сараптаманың қорытындыларын заңсыз бергені, сондай-ақ жұмыс сапасының қорытындысында жіберілген қателіктер үшін тиісті мемлекеттік кәсіпорындар жұмыскерлерінің жауапкершілігін бекіту қажет.

Автожол саласының барлық жобаларына FIDIC халықаралық қағидаларын қолдануды дәйекті және кезең-кезеңімен енгізу талабын заңнамалық тұрғыдан бекіту, оның ішінде:

материалдарға бағаларды түзетуді (эскалация) қолдану;

озық инновациялық технологияларды пайдалану кезінде және үшінші тұлғалардың, жергілікті тұрғындардың негізделген өтініштері бойынша өзгерістер енгізу кезінде қосымша жұмыс көлемдеріне өтінімдер ресімдеу орынды.

Жалпыға ортақ пайдаланылатын автомобиль жолдарын салу және реконструкциялау кезінде, сондай-ақ орман қорының, ерекше қорғалатын аумақтардың және су қорғау аймақтарының жерлерін көлік жерлері санатына ауыстыру кезінде жобалық карьерлер мен трасса бойындағы резервтерді ресімдеуін оңайлату мақсатында жер заңнамасын өзгерту қажет.

Практикада сынақтан өткізу жолымен жаңа тәсілдердің тиімділігін бағалау үшін жағдай жасау мақсатында қоғамның республикалық автожолдарды басқару жөніндегі ұлттық оператор ретіндегі пилоттық режимде әртүрлі модификациядағы конкурстар өткізу құқығына өкілеттіктерін заңнамалық тұрғыдан бекіту қажет. Мысалы, құндық көрсеткіштерсіз, тек техникалық параметрлерді көрсете отырып (ұзындығы, ені, санаты, оське түсетін жүктеме, ЖҚС ең аз саны және т.б.). Бұл ретте әртүрлі бұрмалауларды жою мақсатында мұндай өкілеттіктер комплаенс-бақылаудың тиімді шараларының, тиісті бағыттағы өзге де шаралардың бүкіл арсеналымен теңгерілімді болуға тиіс.

Автожол саласының ведомстволық нормативтеріне прогрессивті параметрлік нормалау қағидатын, оның ішінде жобалау-сметалық құжаттамада көрсетілген құнына қарамастан және жұмыстарды жүргізу барысында құрылыс сапасына нұқсан келтірмейтін жол конструкциясын, тасымалдау қашықтығын және т.б. дербес айқындайтын мердігер ұйымның конкурста айқындалған тиісті төлемді алуын көздейтін қағидатты кеңейту қажет.

Сондай-ақ республикалық маңызы бар автомобиль жолдарын күтіп- ұстауға арналған қаржыландыру нормативінің қазіргі заманғы шындыққа жанаспауына байланысты, оны қайта жасау қажет (2015 жылдан бері жаңартылмаған).

Автомобильді транзиттік жүк ағындарының құрылымы мен қарқынын талдау

Қазіргі кезде Қазақстан аумағында сегіз автомобиль транзиттік дәлізі жұмыс істейді:

1) ұзындығы 2747 км "Батыс Еуропа – Батыс Қытай", Қытайдан Қазақстан, Ресей арқылы және одан әрі Еуропаға, сондай-ақ Орта Азия елдеріне, атап айтқанда, Өзбекстанға, Қырғызстанға және кері қарай транзиттік ағын;

2) ұзындығы 1868 км "Алматы – Қарағанды – Астана – Петропавл – РФ шекарасы", Қазақстан, Ресей арқылы және одан әрі Еуропаға Орта Азия елдерімен транзиттік ағын (бұл ретте транзиттің бір бөлігі Қытай тарапынан келеді);

3) ұзындығы 860 км "Астана – Қостанай – Челябинскіге РФ шекарасы" Орта Азия елдерінен Қазақстан, Ресей арқылы және одан әрі Еуропаға транзиттік ағын;

4) ұзындығы 1116 км "ҚХР шекарасы – Майқапшағай – Қалбатау – Семей – Павлодар – Омбыға РФ шекарасы", транзит Қытайдан Қазақстан, Ресей аумағы арқылы және одан әрі Еуропаға бағытталатын шығыс өңірінің негізгі бағыттарының бірі;

5) ұзындығы 1026 км "Алматы – Талдықорған – Өскемен – Шемонаиха – Барнауылға РФ шекарасы" Орталық Азия мен Қытайдан Қазақстан арқылы Ресейдің шығыс өңірлеріне және Қиыр Шығысқа транзитті қамтамасыз етеді.

6) ұзындығы 893 км "Ақтөбе – Қандыағаш – Мақат – Атырау – Астраханьға РФ шекарасы" Өзбекстан мен Түрікменстан елдерінің Қазақстан, Ресей аумағы арқылы Еуропаға транзитін қамтамасыз етеді;

7) ұзындығы 587 км "Атырау – Орал – Саратов";

8) ұзындығы 4016 км ТРАСЕКА, дәліз бағыты "Батыс Еуропа – Батыс Қытай" дәлізінің негізгі бөлігі бойынша өтеді, одан әрі Ақтөбе мен Доссор арқылы Қазақстанның теңіз порттарына шығады. Ақтау және Құрық теңіз порты арқылы Қытайдан және Орта Азия елдерінен Кавказға және одан әрі Еуропаға транзитті қамтамасыз етеді.

"Қазақстан жолы ҒЗИ" АҚ деректеріне сәйкес 2021 жылдың және 2021 жылғы қараша – 2022 жылғы наурыз кезеңінің нәтижелері бойынша ақылы автожолдардағы транзиттік көліктің үлесі автокөлік құралдарының жалпы көлемінде 3 %-дан (Алматы – Қонаев, Алматы – Қорғас жолдары) 18 %-ға дейін (Шымкент – Қызылорда жолы) және бағытқа байланысты жүк автокөлік құралдары көлемінде 3 %-дан бастап (Алматы – Қорғас жолы) 45 %-ға дейін (Шымкент – Қызылорда жолы) өзгерді.

Елдер бөлінісінде ең үлкен үлес салмақ РФ-ға (49,3 %), Қырғызстанға (21,7 %), Өзбекстанға (13,1 %) және Арменияға (10,6 %) тиеслі, бұл ретте көлік құралдарының шамамен 90 %-ы I (67,4 %) және VI (22,1 %) санаттарға тиесілі.

Ақылы жолдарды пайдалану құрылымы мен серпінін, тариф белгілеуді және ақылы жолдардың өзін-өзі ақтауын арттыру жөніндегі мүмкіндіктерді талдау

Ақылы жолдарды пайдалану құрылымы мен серпінін талдау жағымды өзгерісті көрсетті. Мәселен, ақылы жолдар учаскелерінде тоқтаусыз қозғалыс жолақтарымен жүретін көлік құралдарының саны 2017 жылдан бастап 2021 жылға дейін 4,9 есеге өсті (2017 жылғы 2,8 млн-нан 2021 жылы 13,5 млн-ға дейін), бұл ретте алдын ала төлем бойынша жүретін көлік құралдарының үлес салмағы 2017 жылғы 2,8 %-дан 2021 жылы 75,8 %-ға дейін немесе 27,2 есе өсті.

2-кесте – Ақылы жолдар учаскелерінде тоқтаусыз қозғалыс жолақтарымен жүріп өту, көлік құралдарының саны

КҚ	2017	2018	2019	2020	2021	Өсуі 2021/2017
Алдын ала төлем бойынша	76 854	648 495	2 930 048	5 715 821	10 243 340	133,3
КҚ жалпы саны	2 757 857	2 809 993	9 375 761	10 660 876	13 514 438	4,9
Үлес.салм., %	2,8	23,1	31,3	53,6	75,8	27,2

Жол жұмыстарының сапасын бағалау (автожолдарды салу, реконструкциялау және (немесе) күрделі жөндеу жөніндегі бірнеше іске асырылған жобалар мысалында және халықаралық көрсеткіштермен салыстыру)

Жол жұмыстарының сапасын бағалау реконструкциялау, құрылыс және күрделі жөндеу объектілері аяқталған кезде пайдалануға беру актілерінде көрініс табады. Авторлық және техникалық қадағалауды ұйымдастыру арқылы орындалатын жұмыс түрлерінің сапасы мен қауіпсіздігі бақыланады, олар мемлекеттік нормативтерде, жобалау-сметалық құжаттамада белгіленген талаптарға жауап беруге, сондай-ақ шарттың талаптарына сәйкес келуі тиіс.

Сапаны бағалау Қазақстан Республикасының Ұсынымдар қағидаларының 218–03–2016 "Жол төсемдерінің тегістігін бағалау жөніндегі нұсқаулық", Қазақстан Республикасының Ұсынымдар қағидаларының 218–27–2014 "Автомобиль жолдарының көліктік-пайдалану жағдайын диагностикалау және бағалау жөніндегі нұсқаулық" нормативтеріне сәйкес жүргізіледі.

Объект IRI жабыны тегістігінің халықаралық индексіне сәйкес автомобиль жолының жабыны өте жақсы, жақсы және қанағаттанарлық деп бағаланған жағдайда пайдалануға беріледі.

Әріптестіктің даму бағыттарын және көлік секторының басқа қатысушыларымен өзара іс-қимылды айқындау қызметтің стратегиялық бағыттары шеңберінде қаралды.

1.2. Ішкі ортаны талдау

1.2.1 Қоғамның қолданыстағы даму жоспарының нәтижелерін талдау

Қоғамның қолданыстағы даму жоспары (бұдан әрі – Жоспар) Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 26 желтоқсандағы №1409 қаулысымен бекітілген.

2013 – 2017 жылдар қорытындысы бойынша Жоспар міндеттерін орындаудың төмен тиімділігі байқалады:

1 міндет ("Автомобиль жолдарын пайдаланушылармен өзара іс-қимыл") орындалды;

2 міндет ("Жол бойындағы сервистік қызмет көрсетуді дамыту", "Персоналдың жұмыс тиімділігін жоғарылату") ішінара орындалды;

6 міндет ("Республикалық маңызы бар автомобиль жолдарын салу, реконструкциялау жөніндегі жұмыстарды ұйымдастыру", "Республикалық маңызы бар автомобиль жолдарын күрделі және орташа жөндеу жөніндегі жұмыстарды ұйымдастыру", "Тиімділік көрсеткіштеріне негізделген ағымдағы жөндеу және күтіп-ұстау жөніндегі жұмыстарды ұйымдастыру", "I және II техникалық санаттағы республикалық маңызы бар автомобиль жолдарына арналған ақылы төлем жинау жүйесін орнату", "Жол активтерін басқару жүйесін енгізу", "Республикалық маңызы бар автомобиль жолдарының көліктік-пайдалану жағадйына экспресс диагностика әдістерін енгізу") орындалмады.

2018 жылы Даму жоспарына өзгерістер енгізілді, оның ішінде міндеттер мен көрсеткіштер түбегейлі қайта қаралды. 2018 – 2021 жылдардың өзектілендірілген көрсеткіштерінің орындалуын талдау Жоспар міндеттерін орындау сапасының айтарлықтай жақсарғанын көрсетеді:

7 міндет ("Қызметтің рентабельділігін қамтамасыз ету", "Қарыздарды уақтылы өтеуді қамтамасыз ету", "Көрсетілетін қызметтердің сапасын арттыру және спектрін кеңейту", "Ұлттық бренд құру", "Кәсіби персоналды іріктеу жүйесін қалыптастыру", "Персоналды басқару жүйесін жетілдіру", "Үздіксіз жақсартулар (инновациялар) жүйесін енгізу") орындалды;

3 міндет ("Басқару жүйесінің тиімділігін арттыру", "Технологияны және инфрақұрылымды дамытуға ұмтылу", "Бірыңғай оператордың алдында тұрған міндеттерді тиімді іске асыруды қамтамасыз ету") ішінара орындалды.

2018 жылы бірыңғай оператордың алдында тұрған міндеттерді тиімді іске асыруды қамтамасыз етуді сипаттайтын көрсеткіштер бөлімі де көзделген болатын. Осы бөлімнің жоспарланған негізгі көрсеткіштерінің нақты орындалуын талдау мынадай:

3-кесте – Қызметтің түйінді көрсеткіштері

Түйінді көрсеткіш	жоспар / нақты	2018 ж.	2019 ж.	2020 ж.	2021 ж.
Республикалық маңызы бар автомобиль жолдарында жол салу, реконструкциялау жұмыстарын ұйымдастыру жөніндегі мемлекеттік тапсырманы орындау, %	жоспар	100	100	100	100
	нақты	100	100	100	100
Республикалық маңызы бар автомобиль жолдарында күрделі, орташа жөндеу, ағымдағы жөндеу және күтіп-ұстау жөніндегі жұмыстарды ұйымдастыру бойынша мемлекеттік тапсырманы орындау, %	жоспар	100	100	100	100
	нақты	100	100	100	100
Жақсы және қанағаттанарлық күйдегі республикалық маңызы бар автомобиль жолдарының үлесі, %	жоспар	87	88	88	88
	нақты	87	88	89	90
Ақы алу жүйесі енгізілген I, II, III санаттағы республикалық маңызы бар автомобиль жолдарының үлесі, %	жоспар	25	27	45	63
	нақты	3	3	3	9,4
Республикалық маңызы бар автомобиль жолдарының жол бойындағы сервис объектілерімен қамтамасыз етілуі, %-бен	жоспар	76	100
	нақты	99	100

1.2.2 Халықаралық және республикалық маңызы бар жалпыға ортақ пайдаланылатын автомобиль жолдарын салу, реконструкциялау, жөндеу және күтіп-ұстау

2013 жылы жол саласының институционалдық моделінің тиімділігін арттыру шеңберінде құрылған және республикалық автожолдарды басқару жөніндегі ұлттық оператор айқындаған Қоғамның қызметі халықаралық және республикалық маңызы бар жалпыға ортақ пайдаланылатын автомобиль жолдарын салу, реконструкциялау, жөндеу және күтіп-ұстау, оларда ақылы қозғалысты ұйымдастыру, сондай-ақ жол бойындағы сервис объектілерін дамыту жөніндегі жобаларды іске асыруға бағытталған.

Қоғам өз міндеттерін орындау үшін республика заңдарында тыйым салынбаған кез келген қаржыландыру көздерін тартуға және пайдалануға құқылы. Қоғам қызметін қаржыландырудың негізгі көздері республикалық бюджет қаражаты және мемлекеттік кепілдікпен тартылатын және республикалық бюджет қаражаты есебінен толық көлемде өтелетін мемлекеттік емес қарыздар болып табылады.

Халықаралық және республикалық маңызы бар жалпыға ортақ пайдаланылатын автомобиль жолдарын салу, реконструкциялау және жөндеу жөніндегі жобаларды қаржыландырудың 2013–2021 жылдардағы жыл сайынғы қарқынын талдау соңғы жылдары жол салуға және реконструкциялауға арналған шығыстарды қаржыландырудың орнықты түрде төмендегенін көрсетеді. Атап айтқанда, егер 2017 жылы республикалық бюджеттен осы мақсаттарға 187,1 млрд теңге бөлінсе, 2018 жылы 121,6 млрд. теңге, 2019 жылы 100,2 млрд теңге, 2020 жылы 58,7 млрд теңге және 2021 жылы 47 млрд теңге бөлінген болатын.

2-диаграмма – 2013 – 2021 жылдары халықаралық және республикалық маңызы бар жалпыға ортақ пайдаланылатын автомобиль жолдарын салу, реконструкциялау және жөндеу жөніндегі жобаларды республикалық бюджет есебінен қаржыландыру серпіні, млрд теңге

Қаржыландырудың төмендеуі жұмыс серпініне тікелей әсер етті. Атап айтқанда, 2013 – 2021 жылдар аралығында жалпыға ортақ пайдаланымдағы ұзындығы 3406 км автожол пайдалануға берілді, тағы 665,6 км күрделі жөндеумен және 10103 км орташа жөндеумен қамтылды. Бұл ретте жұмыс көлемі 2017 жылғы 2309 км-ден 2019 жылы 1339 км-ге дейін және 2021 жылы 848 км-ге дейін біртіндеп төмендеді. Жүргізілетін жұмыстардың құрылымы жол салу және реконструкциялау бойынша орта есеппен 24 %-ды, күрделі жөндеудің 5 %-ын және жыл сайынғы мәндердің елеулі ауытқуы арқылы орташа жөндеудің 71 %-ын құрады.

3-диаграмма – Мемлекеттік тапсырма шеңберінде халықаралық және республикалық маңызы бар жалпыға ортақ пайдаланылатын автомобиль жолдарындағы 2013 – 2021 жылдардағы жұмыстардың серпіні

Қаржыландыру көлемінің төмендеуі жол сапасының өсу қарқынының төмендеуіне әкелді. Мәселен, егер 2013 жылдан бастап 2017 жылға дейінгі кезеңде бірінші техникалық санаттағы республикалық жолдардың ұзындығы 2,5 есе өссе, 2017 жылдан бастап 2021 жылды қоса алғанда кезеңде тек 16 %-ға өсті.

Жалпы алғанда, жақсы жағдайдағы автомобиль жолдарының ұзындығы абсолютті мәнде де және салыстырмалы мәнде (2013 жылғы 7045 км-ден немесе 30 % - дан, 2021 жылы 12786 км-ге дейін немесе 51 %-ға өсті), қанағаттанарлық жағдайдағы көрсеткіштерінің бір мезгілде төмендеуімен (2013 жылғы 11507 км-ден немесе 49 %-дан, 2021 жылы 9564 км дейін немесе 38 %-ға) және қанағаттанарлықсыз жағдайдағы жолдары (2013 жылғы 4932 км немесе 21 %-дан 2584 км дейін немесе 2021 жылы 10 %-ға) өсті.

4-кесте – 2013 – 2021 жылдардағы жолдар сапасы құрылымының серпіні

Атауы	2013	2017	2021
Республикалық жолдардың ұзындығы, км	23 484	24 100	24 933
1-ші техникалық санат	1 069	2 668	3 102
2-ші техникалық санат	4 016	5 249	5495
3-ші техникалық санат	16 505	14 410	14360
4-ші техникалық санат	1 808	1 660	1 867
5-ші техникалық санат	86	112	109
Жақсы жағдайда	7 045 км (30 %)	12 306 км (51 %)	12 786 км (52 %)
Қанағаттанарлық жағдайда	11 507 км (49 %)	8 423 км (35 %)	9 564 км (38 %)
Қанағаттанарлықсыз жағдайда	4 932 км (21 %)	3 372 км (14 %)	2 584 км (10 %)

Нәтижесінде 2022 жылғы 1-тоқсандағы жағдай бойынша республикалық автомобиль жолдары желісі 24,9 мың км-ге жетті. Нормативтік жағдайдағы жолдардың үлесі жалпы ұзындығының 90 % - н (22,5 мың км) құрайды. I және II техникалық санаттағы жолдардың ұзындығы 8,6 мың км (34 %) құрады.

Сонымен қатар жалпы сомасы 9,5 трлн теңгеге 9,5 мың км халықаралық және республикалық маңызы бар жолдарды салу және реконструкциялау жөніндегі жобаларды іске асыру жоспарланып отыр.

5-кесте - Қоғамның республикалық бюджет қаражаты және мемлекеттік қарыздар есебінен қаржыландырылатын халықаралық және республикалық маңызы бар жалпыға ортақ пайдаланылатын автомобиль жолдары желісін дамыту жөніндегі жобаларының портфелі

Ескерту. 5-кесте жаңа редакцияда - ҚР Үкіметінің 08.01.2026 № 4 қаулысымен.

Р/с №	Атауы	Ұзындығы, км	Сомасы, млн теңге
2022 – 2025 жылдар
1	"Ақтөбе – Қарабұтақ – Ұлғайсын" а/ж	28	8 807
2	"Подстепное – Федоровка" а/ж	72	25 932
3	"Рахманов қайнары" а/ж	27,7	8 000
	Жиыны	127,7	42 739
2025 – 2030 жылдар*
1	"Қызылорда – Павлодар – Успенка- РФ шекарасы" а/ж Жезқазған – Қарағанды учаскесі	572	1 173 000
2	Орал қаласын айналып өтетін "Орал – Атырау" а/ж	516	1 290 000
3	"Ақтөбе – Қарабұтақ – Ұлғайсын" а/ж	262	523 051
4	"Алматы – Талғар – Бәйдібек би" а/ж	68	170 000
5	"Алматы – Үшқоңыр – Ұзынағаш" а/ж	48	120 000
6	"Семей – РФ шекарасы (Барнауылға)" а/ж	111	120 000
7	Орталық – Батыс дәлізі, "Астана – Арқалық – Торғай – Ырғыз – Шалқар – Қандыағаш" учаскесі	1 273,2	1 274 000
8	"Атырау – Доссор" а/ж	86	138 000
9	"Рудный қаласын айналып өтетін жол салу" а/ж	16,9	26 000
10	"Астана – Қостанай – РФ шекарасы (Челябіге)" а/ж	830	2 075 000
11	"Бейнеу – Сексеуіл" а/ж	736	662 000
12	"Сарыағаш қаласын айналып өтетін жол" а/ж	102	238 000
13	"Жаңаөзен – Кендірлі" а/ж	156	156 000
14	"Шымкент қаласын айналып өтетін" а/ж	48	120 000
15	Қызылорда қаласын айналып өтетін жол салынатын "Қызылорда – Сексеуіл" а/ж	495	879 000
16	Жайық өзені арқылы өтетін көпір	7	70 000
17	"Бурабай – Көкшетау – Петропавл – РФ шекарасы" транзиттік дәлізінің "Астана – Петропавл" а/ж, "Петропавл –РФ шекарасы" учаскесі 496-465 км және Петропавл қаласын айналып өтетін жол 0-8 км	37	87 700
18	"Қызылорда – Павлодар – Қалбатау – Өскемен" а/ж 1381-ші км Ертіс өзені арқылы өтетін көпір құрылысы	2,7	50 328
19	"Түркістан қаласын айналып өтетін жол"	29,6	65 000
20	"Рахманов кайнары" а/ж	27,7	11 582
21	"Подстепное – Федоровка" а/ж	72	22 665
	Жиыны	5 496,1	9 271 326
2030 – 2035 жылдар*
1	"Жезқазған – Арқалық – Петропавл" а/ж	929	929 000
2	"Өскемен – Шемонаиха" а/ж	131	131 000
3	Астана қаласын солтүстік – шығыс айналып өтетін а/ж	28	28 000
4	"Қарағанды – Баянауыл – Қалқаман" а/ж	324	324 000
5	"Қарағанды – Успенка – РФ шекарасы" а/ж	390	390 000
6	"Қарағанды – Аягөз – Тарбағатай – Бұғаз" а/ж	603	603 000
7	"Семей – Өскемен" а/ж	100	100 000
8	"Қарағанды – Аягөз – Тарбағатай – Бұғаз" а/ж	84	50 400
9	Семей қаласын айналып өтетін жол	51	98 100
	Жиыны	2 640	2 653 500
2035 – 2040 жылдар*
1	"Құлсары қаласын айналып өтетін жол салынатын Құлсары – Мұқыр" а/ж	181	181 000
2	"Құлсары-Мұқыр" а/ж	183	183 000
3	Өскемен қаласын айналып өтетін жол	23	88 600
	Жиыны	387	452 600
Барлығы		8 650,8	12 420 165

* осы жобалар бойынша инвестициялық ұсыныстар ғана бар және қазіргі уақытта олар уәкілетті мемлекеттік органдарда қаралуда.

Жекелеген жобаларды іске асыру халықаралық қаржы ұйымдары мен шетелдік банктерден қаржыландыруды тарту есебінен жүзеге асырылады.
2022 жылғы жағдай бойынша мемлекеттік кепілдікпен Еуропа қайта құру және даму банкі (бұдан әрі –ЕҚДБ), Қытай Халық Республикасының Эксимбанкі және Азия даму банкінің (бұдан әрі – АДБ) жалпы сомасы 2552 млн. АҚШ долларына және 202 млрд теңгеге 10 жоба мемлекеттік емес қарыздары есебінен жүзеге асырылуда.

ҚХР Эксимбанкімен кредиттік келісімдердің талаптарында республикалық бюджет қаражаты есебінен 15 %, ЕҚДБ және АДБ – 12 % мөлшерінде инвестициялық жобаларды қоса қаржыландыру көзделген.

6-кесте – Қоғамның мемлекеттік кепілдікпен тартылған мемлекеттік емес қарыздар есебінен қаржыландырылатын халықаралық және республикалық маңызы бар жалпыға ортақ пайдаланылатын автомобиль жолдары желісін салу және реконструкциялау жөніндегі жобаларының ағымдағы портфелі

Ескерту. 6-кесте жаңа редакцияда - ҚР Үкіметінің 08.01.2026 № 4 қаулысымен.

Р/с №	Жоба	Келісім жасалған жыл	Сомасы	Игерілгені, %	Бастапқы сметаға қарағанда қымбаттау, %	Қымбаттаудың себебі
Еуропа Қайта Құру және Даму банкі
1	"Күрті – Бурылбайтал" (2214 – 2 295 км)	2016 жыл	31,5 млрд теңге	31,5 млрд теңге, 99,6 %	-
2	"Күрті – Бурылбайтал" (2152 – 2 214 км)	2016 жыл	29,5 млрд теңге	29,5 мдрд теңге, 99 %	-
3	"Қонаев – Күрті" (0 – 67 км)	2019 жыл	34,2 млрд теңге	22,6 млрд теңге, 66 %	3,9 %	COVID-19, ТЖ, эскалация
4	"Атырау – Астрахань" (616 – 833 км)	2019 жыл	128,9 млрд теңге	101,7 млрд теңге, 81 %	21,3 %	COVID-19, ТЖ,өзгерістерге өтінімдер, эскалация
5	"Қызылорда – Жезқазған" (12 – 216 км)	2021 жыл	81,3 млрд теңге	58,9 млрд теңге, 77 %	21 %	негізгі жол-құрылыс материалдарының қымбаттауы
ҚХР Экспорттық-импорттық банкі
6	"Талдықорған – Қалбатау – Өскемен" (287 – 1073 км)	2016 жыл	382,2 млрд теңге	319,7 млрд теңге, 83,6 %	31,5 %	COVID-19, ТЖ, негізгі жол-құрылыс материалдарының қымбаттауы
7	"Мерке – Бурылбайтал" (7 – 273 км)	2016 жыл	114,5 млрд теңге	102,3 млрд теңге, 89,3 %	16,2 %	COVID-19, ТЖ, негізгі жол-құрылыс материалда рының қымбаттауы
8	"Қалбатау – Майқапшағай" (906 – 1321 км)	2016 жыл	213,7 млрд теңге	152,6 млрд теңге, 71,4 %	31,4 %	COVID-19, ТЖ, негізгі жол-құрылыс материалда рының қымбаттауы
9	"Астана қаласын оңтүстік – батыс айналып өтетін жол" (0 – 34 км)	2017 жыл	57,2 млрд теңге	53,4 млрд теңге		COVID-19, ТЖ, негізгі жол-құрылыс материалда рының қымбаттауы
10	"Қарағанды-Балқаш" (1492,4 – 1855 км)	2018 жыл	317,4 млрд теңге	265,8 млрд теңге, 83,7%	24,5 %	COVID-19, ТЖ, негізгі жол-құрылыс материалда рының қымбаттауы
Азия Даму Банкі
11	"Ақтөбе – Қандыағаш" (11 – 100 км)	2020 жыл	98,9 млрд теңге	84,1 млрд теңге, 85 %	42,8 %	COVID-19, ТЖ, эскалация
12	"Қызылорда – Жезқазған" (216 – 464 км)	2024 жыл	108,5 млрд теңге	3,2 млрд теңге, 0,03 %	77 %	Жобаның сметалық бөлігін түзету

Қарыздарды өтеу және оларға қызмет көрсету бойынша шығыстар 233 "Мемлекеттік мүлікті сенімгерлік басқару шарты бойынша міндеттемелерді орындау" бюджеттік бағдарламасы шеңберінде республикалық бюджеттен қаржыландырылады.

Сыртқы қарыздарды өтеу графигін талдау негізгі жүктеме 2023 – 2036 жылдар кезеңіне келетіндіктен, бұл жаһандық саяси-экономикалық жағдайдың нашарлауы, санкциялық текетірестердің өршуі және әлемдік экономиканың жаһандану деңгейінің төмендеуіне байланысты белгілі бір сын-тегеурін болып табылатынын көрсетіп отыр. Осыған байланысты жобалардың сөзсіз қымбаттау факторының мәні ерекше. Мәселен, халықаралық қаржы ұйымдары мен банктердің қаражаты есебінен іске асырылатын жобалар бойынша эскалация мөлшері 10 %-дан 42 %-ға дейін құрады, бұл инвестициялардың жиынтық көлемінің ұлғаюына әкеледі.

4-диаграмма – ЕҚДБ, ҚХР Эксимбанкі, АДБ-ның ағымдағы сыртқы қарыздарын өтеу графигі

* Қоғамның есептеулері бойынша

1.2.3 Республикалық маңызы бар жекелеген автомобиль жолдарында (жол учаскелерінде) жүріп өту үшін ақы алу жүйесін дамыту

Ескерту. 1.2.3-тарауға өзгеріс енгізілді - ҚР Үкіметінің 08.01.2026 № 4 қаулысымен.

Тұрақты экономикалық өсу, көлік құралдарының иелері санының артуы және соның салдарынан жол қозғалысы қарқындылығының артуы жоғары сапалы жолдарға сұраныстың өсуіне әкеледі. Мұндай даму әсіресе Азияда, атап айтқанда, Қытай Халық Республикасы (бұдан әрі – ҚХР), Индонезия, Малайзия, Филиппин және Таиландта айқын көрінді. Малайзия ақылы жолдарды енгізген алғашқы Азия елі болса, ал ҚХР қазіргі уақытта ақылы жылдам жолдардың жалпы ұзындығы бойынша әлемдік көшбасшы болып отыр.

Инфрақұрылымды дамыту мен оған қызмет көрсетуді қаржыландыру үшін мемлекетке қол жетімді ресурстардың шектеулігіне байланысты көптеген елдер жол желісін дамытуды қаржыландыру әдісі ретінде жол жүру ақысын алу жүйесін пайдаланады. Көбіне жол жүру ақысы бос қалааралық жолдарда алынады, ал жол жүру тарифінің мөлшері көлік құралдарының класына және оның жол жабынына келтіретін зиянына байланысты болады.

Қазақстанда алғашқы ақылы жол 2013 жылы ұзындығы 211,5 км "Астана – Щучинск" автожолы бойынша пайда болды. Осы сәттен бастап бюджетке жүктемені азайту және жол инфрақұрылымын неғұрлым орнықты пайдалануды қамтамасыз ету мақсатында жол жүру үшін ақы алу жүйесі мүмкіндігінше енгізіліп келеді. Қосымша қаржылық түсімдер жөндеуаралық мерзімдерді сақтауға, жұмыс орындарын құруға, жаңа технологияларды пайдалануға, қауіпсіздікті арттыруға ықпал етеді.

2019 жылғы қаңтарда республикалық маңызы бар автожолдардың тағы 3 учаскеде ("Астана – Теміртау" (134 км), "Алматы – Қонаев" (42 км), "Алматы – Қорғас" (295 км) ақы төлеу енгізілді. 2021 жылғы 23 қарашадан бастап барлығы 7 жаңа ақылы учаске енгізілді: "Астана – Павлодар" (375 км), "Щучинск – Көкшетау" (60,75 км), "Шымкент – Тараз" (89,3 км), "Шымкент – Қызылорда" (446,5 км), "Шымкент – Өзбекстан шекарасы" (84 км), "Талдықорған – Қонаев" (186 км), "Тараз – Қайнар" (237,5 км). Жаңадан енгізілген учаскелер 1-санатты учаскелер болып табылады, ақы алудың ашық жүйесі пайдаланылады (шлагбаумдар мен ААП болмауы, төлем бақылау аркаларының көмегімен жүргізіледі). 2022 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша барлығы 2161 км жол, 11 учаске ақылы.

Ұлттық жобаға сәйкес 2025 жылдың соңына қарай қаржылай өзін-өзі ақтайтын ақылы жолдардың үлесі республикалық желінің жалпы ұзындығының шамамен 45 %-ын немесе 11000 км-ді құрауға тиіс.

Қазіргі уақытта бейінді мемлекеттік органдар ұлттық жоба шеңберінде автожолдардың ақылы учаскелері ұзындығының көрсеткішін 11000 км-ден 8700 км-ге дейін төмендету мүмкіндігін қарастыруда.

Жол ақысын енгізудің айқын артықшылықтарымен қатар, көлік құрауыштарының есебінен бизнес шығындарының сөзсіз артуын атап өткен жөн. Бұл тауарлар, жұмыстар мен көрсетілетін қызметтердің құнына теріс әсер етіп, инфляцияның өсуіне ықпал етеді. Сонымен қатар ақылы жолдар – кең таралған әлемдік тәжірибе болғандықтан Қазақстан да одан бөлініп қала алмайды.

Ақылы жолдарды пайдаланушылардың қанағаттану деңгейінің серпінін талдау бағалаудың барлығы жоғары деңгейін және жоспарланған мәндердің сенімді орындалуын көрсетеді, сонымен бірге бұл көрсеткіштің нақты өсу тренді жоқ.

7-кесте – Ақылы автожолдарды пайдаланушылардың қанағаттану деңгейінің серпіні, %

Ескерту. 7-кесте жаңа редакцияда - ҚР Үкіметінің 08.01.2026 № 4 қаулысымен.

Атауы	2018	2019	2020	2021	2022	2023	2024
Жоспар	50	60	70	80	95	95	95
Нақты	81	78,9	89,7	83,3	63,4	95,3	95,1
Сауалнамаға қатысушылардың саны	796	398	243	317	1 359	32 717	294 224

2018 – 2024 жылдары ақы алудан түскен жалпы түсім ҚҚС-сыз 124,1 млрд теңгені құрады, ал 2018 – 2024 жылдары күрделі салымдарды ескергенде ақы алу жүйесін және учаскені күтіп-ұстауға жалпы шығыс 117,3 млрд теңге мөлшерінде болды.

8-кесте – Түсімдер мен шығыстар көлемінің серпіні, ҚҚС-сыз млн теңге

Ескерту. 8-кесте жаңа редакцияда - ҚР Үкіметінің 08.01.2026 № 4 қаулысымен.

Атауы	2018	2019	2020	2021	2022	2023	2024
Ақы алудан түскен түсім	1 375	4 812	5 131	8 048	24 688	31 323	48 750
Шығыстар, оның ішінде:	1 378	4 093	4 435	6 288	22 728	31 098	47 253
ақы алу жүйелерін күтіп-ұстау	361	1 403	1 472	2 225	7 954	10 884	16 539
учаскені күтіп-ұстау	1 017	2 690	2 963	4 063	14 774	20 214	30 714

1.2.4. Жол бойындағы сервисті дамыту

Ескерту. 1.2.4-тарауға өзгеріс енгізілді - ҚР Үкіметінің 08.01.2026 № 4 қаулысымен.

Қазіргі заманғы жол бойындағы инфрақұрылымның болуы Қазақстан жолдарын пайдаланудың қауіпсіздігі мен жайлылығын қамтамасыз ететін маңызды фактор болып табылады.

Қоғамға 2015 жылдан бастап "Автомобиль жолдары туралы" Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес жол сервисі объектілерін дамыту жөніндегі өкілеттіктер берілген.

2015 жылғы 1 шілдеден бастап ҚР СТ 2476-2014 "Жалпыға ортақ пайдаланылатын автомобиль жолдары. Жол сервисі объектілеріне және олардың көрсететін қызметтеріне қойылатын талаптар" ұлттық стандарты қолданысқа енгізілді.

"Автомобиль жолдары туралы" Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес 2015 жылы республикалық және халықаралық маңызы бар жалпыға ортақ пайдаланылатын жолдардың ұлттық операторы "ҚазАвтоЖол" ҰК" АҚ-ға (бұдан әрі – ұлттық оператор) жол сервисі объектілерін дамыту жөніндегі өкілеттіктер берілді.

Жол бойындағы белдеуде орналасқан және жүру жолында жол жүрісіне қатысушыларға жүру жолындағы қызмет көрсетуге арналған ғимараттар мен құрылысжайлар (мотельдер, кемпингтер, техникалық қызмет көрсету станциялары, автожанармай құю станциялары, тамақтану, сауда, байланыс, медициналық көмек пункттері, автомобиль көлігін жуу және өзге де осыған ұқсас құрылысжайлар) жүріп-тұру жайлылығын едәуір арттырады, жұмыс орындарын құрады, автотрасса бойындағы елді мекендер мен олардың тұрғындарының дамуына едәуір үлес қосады.

Қазіргі уақытта республикалық маңызы бар автомобиль жолдарының бойында 1 449 жол бойындағы сервис объектісі орналасқан, олардың ішінде 1 309-ы немесе 90 %-ы ұлттық стандарттың талаптарына сәйкес келеді. Автомобиль жолдарының бойында 618 демалыс алаңы орналасқан, оларда жұмыс істеп тұрған 144 бірлік модульдік және күрделі үлгідегі абаттандырылған санитарлық-гигиеналық тораптар бар.

9-кесте – Жол бойындағы сервис объектілері бойынша 2024 жылы ақпарат

Ескерту. 9-кесте жаңа редакцияда - ҚР Үкіметінің 08.01.2026 № 4 қаулысымен.

Р/с №	Өңір	Барлығы
		ЖБС-ға сәйкес келетін барлығы	сәйкес келеді, %-бен	сәйкес келмейді	жұмыс істеп тұр	жұмыс істемейтін ЖСО	2024 жылғы 4- тоқсандағы ЖСО саны	жұмыс істейтін жаңа ЖСО	ЖСОбарлығы
1	Абай облысы	40	91%	4	43	1	44	0	44
2	Ақмола облысы	157	92%	14	166	5	171	0	171
3	Ақтөбе облысы	106	89%	13	119	0	118	1	119
4	Алматы облысы	182	89%	15	192	13	205	0	205
5	Атырау облысы	43	100%	0	42	0	42	1	43
6	Шығыс Қазақстан облысы	37	100%	0	37	0	37	0	37
7	Жамбыл облысы	53	93%	4	55	0	55	2	57
8	Жетісу облысы	32	89%	4	36	0	36	0	36
9	Батыс Қазақстан облысы	78	87%	12	90	0	88	2	90
10	Қарағанды облысы	91	88%	13	104	0	104	0	104
11	Қостанай облысы	117	91%	12	120	9	129	0	129
12	Қызылорда облысы	52	93%	4	53	1	54	2	56
13	Маңғыстау облысы	30	97%	1	31	0	31	0	31
14	Павлодар облысы	107	91%	18	124	1	125	0	118
15	Солтүстік Қазақстан облысы	86	91%	9	95	0	93	2	95
16	Түркістан облысы	87	84%	16	103	0	103	0	103
17	Ұлытау облысы	11	100%	0	9	2	11	0	11
ЖИЫНЫ		1 309	90	139	1 419	32	1 446	10	1 449

2025 жылы жол бойындағы сервис объектілерінің 36 бірлігін (22 автожанармай құю станциялары (бұдан әрі – АЖС) және 14 тамақтану объектісі мен кемпингтер) және санитарлық-гигиеналық тораптардың 37 бірлігін салу және ұлттық стандарт талаптарына сәйкестік көрсеткішін 100 %-ға дейін арттыру жоспарланған. 2025 жылдың 1-жартыжылдығының қорытындысы бойынша жол бойындағы 24 сервис объектісі (бұдан әрі – ЖСО) пайдалануға берілді, оның ішінде 10 бірлік дәмхана, 14 бірлік АЖС демалыс алаңдарының артында салынды.

Республикалық және халықаралық маңызы бар жалпыға ортақ пайдаланылатын автомобиль жолдарының жол бойындағы сервис объектілерімен қамтамасыз етілуі қолданыстағы нормативтік құқықтық актілерде белгіленген талаптарға, оның ішінде халықаралық, техникалық нормаларға, сондай-ақ жол жүрісіне қатысушы – көрсетілген автомобиль жолдарын пайдаланушылардың нақты сұранысана толық көлемде сай келмейтінің атап өткен жөн. 2018 – 2025 жылдардағы жол сервисі объектілерін пайдаланушылардың қанағаттану деңгейінің серпінін талдау осы көрсеткіштің дәйекті түрде өскенін көрсетеді.

Бұдан бөлек, жол бойындағы сервис мәселелері бойынша жол пайдаланушыларға уақтылы кері байланыс беру бойынша "1403" байланыс орталығы үнемі жұмыс істейді, сондай-ақ жол бойындағы сервис объектілерінің иелерімен және әлеуетті инвесторлармен жол бойындағы сервис объектілерін ұлттық стандарт талаптарына сәйкестендіру, халықтың жүріп-тұруы шектеулі топтары үшін жағдай жасау мүмкіндігі, сондай-ақ жол бойындағы қызмет көрсету нысандары иелері күтетін межені айқындау және осы кәсіпкерлердің проблемалық мәселелерін шешу.

2018 – 2021 жылдардағы жол сервисі объектілерін пайдаланушылардың қанағаттану деңгейінің динамикасын талдау осы көрсеткіштің дәйекті өсуін көрсетеді.

10-кесте – Жол сервисі объектілерін пайдаланушылардың қанағаттану деңгейі, %-бен

Ескерту. 10-кесте жаңа редакцияда - ҚР Үкіметінің 08.01.2026 № 4 қаулысымен.

Атауы	2018	2019	2020	2021	2022	2023	2024
Жоспар	20	30	40	50	60	60	65
Нақты	37	37,2	51	79,2	69,2	93,5	96,5
Сауалнамаға қатысушылардың саны	796	398	580	317	1 359	32 717	294 224

2020 жылы облыс әкімдіктері республикалық және халықаралық маңызы бар автомобиль жолдарында жол бойындағы сервисті дамыту жөніндегі өңірлік іс-шаралар жоспарларына қол қойды.

Ұлттық стандартқа сәйкес келтіруді қамтамасыз ету мақсатында санитариялық-гигиеналық тораптарды орнату бойынша бағдарлама іске асырылуда. Санитариялық-гигиеналық тораптардың модульдік павильондарының үлгілік эскиздері әзірледі және бекітілді. Олар бірыңғай стилистикалық шешімді пайдалануды көздейді, нәтижесінде танымалдылық пен имиджді арттыру, сондай-ақ инвесторлардың сәулеттік шешімді әзірлеу бойынша шығындарын азайту қамтамасыз етіледі.

1.2.5. Корпоративтік даму

Қазақстан Республикасының Үкіметі қоғамның жалғыз акционері бола отырып, қоғамның корпоративтік дамуына, үздік әлемдік практика стандарттарын енгізуге мүдделі.

Тиімді корпоративтік басқару қаржы көрсеткіштерін жақсартуға ықпал етеді, беделін арттырады, неғұрлым тиімді шарттарда және неғұрлым ұзақ мерзімге қаржыландыруды тартуды жеңілдетеді.

Корпоративтік басқару сапасын жақсарту және үздік тәжірибелерді енгізу аясында "ҚазАвтоЖол" ҰК" АҚ-ның "Корпоративтік басқару кодексі" бекітілді. Оған сәйкес қоғам өз қызметінің маңызды аспектілеріне, оның ішінде қаржылық жағдайына, қызметінің нәтижелеріне, меншік және басқару құрылымына қатысты ақпаратты уақтылы және дұрыс береді.

Директорлар кеңесі Қазақстан Республикасының заңнамасымен және қоғамның Жарғысымен Жалғыз акционердің айрықша құзыретіне жатқызылған мәселелерді шешуді қоспағанда, қоғамның қызметіне жалпы басшылық етуді жүзеге асырады.

Корпоративтік хатшы Директорлар кеңесі мен қоғам арасындағы өзара іс-қимылды қамтамасыз етеді. Қоғамда ішкі аудитті ұйымдастыруды және жүзеге асыруды ішкі аудит қызметі қамтамасыз етеді. Сатып алуды бақылау жөніндегі орталықтандырылған қызмет қоғамда сатып алуды жүзеге асыру қағидаларының сақталуына ішкі бақылауды қамтамасыз етеді.

Қоғамның ағымдағы қызметіне басшылықты атқарушы орган – Басқарма, оның Төрағасы қоғамның Жарғысына сәйкес құқықтар мен міндеттерді жүзеге асырады.

Қоғамда Сыбайлас жемқорлыққа қарсы комплаенс-қызмет жұмыс істейді.

Корпоративтік басқару қағидаттарына сәйкестендіру мақсатында корпоративтік басқаруға 3 жылда 1 рет кезеңділігімен тәуелсіз бағалау жүргізу көзделген.

Қоғамның Директорлар кеңесі қоғамның барлық қызметкерлері қол қоюға міндетті Іскерлік этика кодексін бекітті. Іскерлік этика кодексі қызметкерлердің іскерлік мінез-құлқының маңызды қағидаларының, корпоративішілік өзара қарым-қатынастардың этикалық нормаларының, әлеуметтік жауапкершілік қағидаттарының жиынтығы болып табылады.

Сондай-ақ Директорлар кеңесінің шешімімен Корпоративтік жанжалдар мен мүдделер қақтығысын реттеу туралы ереже бекітілді. Еңбек дауларын сотқа дейін реттеу жөніндегі келісу комиссиясы жұмыс істейді.

Қоғамның қызметі туралы ақпараттың ашықтығы мен ашылу мәселелерін Директорлар кеңесі бекіткен қоғамның ақпараттық саясаты реттейді. Қоғамның https://kz.qaj.kz/ веб-сайты жұмыс істейді. Тәулік бойы 1403 call-орталығы, Қоғамның Басқарма төрағасының блогы, әлеуметтік желілер жұмыс істейді.

Қоғам орнықты даму жөніндегі саясатты әзірледі, жыл сайын Директорлар кеңесі орнықты даму саласындағы есепті қамтитын жылдық есептерді қарайды және бекітеді. Жоғарыда көрсетілген бағыт шеңберінде қоғам 2015 жылдан бастап 2021 жылды қоса алғандағы кезеңде мынадай технологияларды сынақтан өткізді:

"Доссор – Ақтау" автожолының 640 – 642 км, "Самара – Шымкент" автожолының 753 – 763 км учаскесінде күн панельдері мен жел генераторларындағы (баламалы қуат көзі) диодтық жарықтандыру;

ғимараттар мен құрылысжай конструкцияларының жай-күйін мониторингтеуге арналған және конструкциялардың нақты жай-күйі туралы нәтижелер алуға мүмкіндік беретін, олардың дамуын бақылайтын және жаңадан бүлінген жерлерін анықтайтын "SMARTEC" технологиясы "Алматы – Көктал – Байсерке – Междуреченское" автожолының 30,2 км;

"Астана – Щучинск" – 40,8 км және Жамбыл облысындағы "Күйік асуының жаңа айналма жолы" автожолдарындағы күн батареяларындағы сигналды катафоттар және композитті материалдан жасалған (өздігінен қалпына келетін) сигнал бағаналары;

"Омбы – Майқапшағай" (Қалбатау ауылы), "Ақтөбе – Атырау – Астаханьға РФ шекарасы" (Доссор кенті), "Шу қаласының айналма жолы" (Жамбыл облысы) автожолдарында жол конструкциясының және оның топырақ негізінің температурасы мен ылғалдылығын анықтауға арналған датчиктер, сондай-ақ сыртқы және уақытша факторлардың әсерінен жол конструкциясы мен жер төсемі материалдары қасиеттерінің өзгеруін одан әрі бағалауға бағытталған;

ауа райы жағдайына қарамастан түнгі уақытта көрінетін жаяу жүргіншілер өткелін проекциялайтын CROSS лазерлік проекторы Хромтау қаласындағы "Самара – Шымкент" 837 км автожолында;

"Астана – Қабанбай батыр – Киевка – Теміртау" 216 – 266 км автожолында жол жағдайын кешенді бағалау және автомобиль жолдары құрылысын басқарудың тиімділігін арттыру үшін жерді қашықтықтан зондтау (ЖҚЗ) және ГАЖ – технологиялар жүйесі;

"Көкшетау қаласы арқылы өтетін Астана – Петропавл" А-1 – 29 км автожолындағы полимер-құмды композитті орындықтар мен қоқыс жәшіктері;

"Павлодар – Успенка" – 32 км автожол учаскесінде фосфогипс және фосфорлы түйіршіктелген шлак сияқты өнеркәсіп қалдықтарын қолдану.

1.2.6. Жолдардағы қауіпсіздік

Кез келген мемлекеттің маңызды міндеттерінің бірі – халықтың қауіпсіздігін қамтамасыз ету. Қоғам жағдайында бұл ең алдымен жол қозғалысы қауіпсіздігін білдіреді.

Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының (бұдан әрі – ДДСҰ) 2018 жылғы деректері бойынша жыл сайын жол авариясынан 1,3 миллионға жуық адам қайтыс болады, 25 миллион адам жарақат алады, ал жаһандық экономикалық салдар әлемдік ЖІӨ-нің 3 %-ын құрайды.

2019 жылдың қорытындысы бойынша ДДСҰ-ның "Global Status Report on Road Safety" есебінде Қазақстан 100 мың тұрғынға шаққанда 12,7 өлім көрсеткішімен 107-орынды иеленді, бұл ретте 2018 жылы аталған көрсеткіш 17,6, 2015 жылы 23,2-ні құрады, бұл жағымды динамика болып табылады.

Сонымен қатар Қазақстан жолдарындағы қауіпсіздік жағдайы жұртшылық пен билік органдары өкілдерінің алаңдаушылығын тудырып, депутаттық өтініштер түсуде.

Жол қозғалысын ұйымдастырудағы өзекті мәселелердің бірі жануарларды қағып кетумен байланысты жол-көлік оқиғалары (бұдан әрі – ЖКО) болып отыр. Соңғы 6 жылда (2015 – 2020 жылдары) автомобиль жолдарында осындай сипаттағы 779 ЖКО орын алды, жануарларды қағып кетумен байланысты ЖКО санының жыл сайын өсуі байқалады. Негізінен қақтығыстар қараңғыда көлік жүргізушілеріне іс жүзінде көрінбейтін қараусыз қалған ірі үй жануарларының қатысуымен орын алады.

Зерттеулер көрсеткендей, ЖКО негізінен жүргізушілердің кінәсінен және тек 5%-ы ауа райының қолайсыздығынан (бұрқасын, тұман) және жолдардың нашар күтіп-ұсталуынан (ойықтар, жүргін бөлігіндегі қар, көктайғақ) орын алады. ЖКО-ның негізгі себептері жылдамдық режимін асыру және қарама-қарсы қозғалыс жолағына шығу (ЖКО жалпы санының 48%-ы) болып табылады.

Қоғам жол авариясын азайту үшін көлік жүретін бөлікті кеңейте және жол осі бойынша қоршаулар жасай отырып, автомобиль жолдарын реконструкциялау бойынша үлкен жұмыс жүргізуде. Бұл іс-шаралар авариялылықты және авария салдарының ауыртпалығын айтарлықтай төмендетуге мүмкіндік береді.

Сондай-ақ республикалық маңызы бар автомобиль жолдарындағы авариялардың алдын алу және оларды азайту мақсатында қоғам жолдарды реконструкциялау және күрделі жөндеу жобаларына жолдарды қажетті техникалық шешімдермен жайластыру (елді мекендер арқылы өтетін айналма жолдарды салу, жерүсті композиттік жаяу жүргіншілер өткелдерін орнату, малды жолдың жүріс бөлігінің астымен қауіпсіз айдап өту үшін мал айдау жолдарын орнату және басқа да іс-шаралар) жөнінде ұсыныстар енгізеді.

Қоғам республикалық маңызы бар автомобиль жолдарын күтіп-ұстау шеңберінде жол жүрісі қауіпсіздігін қамтамасыз ету жөніндегі мынадай іс-шараларды іске асырды:

тәуліктің қараңғы уақытында жаяу жүргіншілердің қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін лазерлік-проекциялық жаяу жүргіншілер өткелін орнату (Ақтөбе облысының Хромтау қаласында "РФ шекарасы (Самараға) – Шымкент" автомобиль жолында);

аздаған кернеумен жануарларды үркітетін "Электр бақташы" аспабын орнату (Маңғыстау облысы);

күн батареяларындағы жанатын катафоттарды орнату (8,5 мың дана);

жүру жолы бөлігінің осі бойынша (Ақмола, Алматы, Жамбыл, Қарағанды облыстары) орнатылатын жол катафоттарының бағыттаушы құрылғыларын орнату;

270 қауіпті учаскеде (4836 ш.м.) шу жолақтарын орнату;

жарық диодты жол белгілерін орнату (409 дана);

жол буферлерін орнату (250 дана).

1.2.7. Инновациялар және цифрландыру

Ескерту. 1.2.7-тарауға өзгеріс енгізілді - ҚР Үкіметінің 08.01.2026 № 4 қаулысымен.

Қызметтің тиімділігін арттырудың маңызды құралы инновациялық даму және цифрлық шешімдерді енгізу болып табылады.

Қоғам 2021 жылдан бастап республикалық желінің 23 объектісінде сынақтан өткен "Е-Құрылыс" ақпараттық-талдау жүйесін пайдаланады. Жүйе ашықтықты арттыруға, бақылауды күшейтуге, құрылыс барысына мониторинг жүргізуге, деректер архивін құруға және барлық құжаттарға қолжетімділікті қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.

2017 жылдан бастап ЕҚДБ-мен халықаралық конкурстық сауда-саттық "ECEPP" электрондық сатып алу порталы арқылы жүргізіледі. Қоғам осы порталдың көмегімен 3 жоба ("Атырау – Астрахань", "Күрті – Қонаев", "Қызылорда – Жезқазған" учаскелерін реконструкциялау) бойынша конкурстық рәсімдер өткізді.

Қоғам "Қазжолзерт" платформасының көмегімен техникалық қадағалау жұмысының табыстылығын бағалай отырып, іске асырылатын объектілерде, кепілдік берілген учаскелерде және күтіп-ұстау учаскелерінде анықталған кемшіліктерді жоюды тіркеу мен бақылауды жүргізеді.

Жеке инвесторлар есебінен республикалық маңызы бар автомобиль жолдарының бойында талшықты-оптикалық байланыс желісін (бұдан әрі –ТОБЖ) төсеу жұмыстары жоспарлануда. Бүгінгі таңда ТОБЖ 4 учаскеде бар, олар: "Астана – Щучинск", "Астана – Теміртау", "Алматы – Қонаев", "Алматы – Қорғас". "Қостанай – Қарабұтақ" (483-503 км) – 19 км (40 млн тг), "Қызылорда – Жезқазған" (12-424 км) – 426,5 км (1,6 млрд тг) учаскелерін реконструкциялаудың 2 жобасы шеңберінде көзделген.

Қоғамның "Kaztoll" электрондық төлем алу жүйесі 11 ақылы учаскеде жұмыс істейді.

Автомобиль жолдарын пайдаланушыларға көлік құралы шотының жай-күйі туралы деректерге, жол жүрулерді нақтылауға, шоттағы теңгерім туралы, тарифтер, төленбеген жол жүрулер туралы, төлемдер және шотты толықтыру туралы ақпаратқа қол жеткізуге мүмкіндік беретін төлем алу жүйесінің жеке кабинеті жұмыс істейді.

Қазіргі уақытта қоғам жол желісінің сапасы мен қауіпсіздігін арттыру үшін заманауи технологиялық шешімдер мен материалдарды белсенді қолданады. "Астана – Қарағанды – Алматы" тас жолында жаңа қақпа жүйесі –коррозияға қарсы апталған және жылжымалы секциялары бар заманауи инженерлік құрылғы ауа-райы қолайсыз жағдайларында қорғау үшін орнатылған.

Халықаралық және республикалық маңызы бар автожолдарда қозғалыс қауіпсіздігінің деңгейін арттыру аясында көлік құралдарының жылдамдық режимін бақылауды енгізу, ауыспалы ақпараттың электрондық таблолары мен белгілерін, жарықтандырудың инновациялық жүйелерін, жарық шағылыстырғыш элементтерді, жарықтың шағылысуына қарсы экрандарды, лазерлік қондырғыларды орнату, сондай-ақ қашықтан өнімділікті бақылай отырып, жануарларды тану, үркіту және жіктеу үшін жасанды интеллект модулін енгізу арқылы жұмыстарды жалғастыру жоспарлануда.

Автомобиль жолдарының егжей-тегжейлі моделін және жол қызметі мен инфрақұрылым объектілерін, автожол объектілеріндегі жұмыстарды орындау барысына цифрлық мониторинг жүйесін көрсетіп, жолдардың цифрлық картасының іске асырылуын жалғастыру, сондай-ақ жасанды интеллект элементтерін енгізу арқылы байланыс орталығын одан әрі жаңғырту жоспарлануда.

Автожолдарда цифрландыруды арттыру саласындағы инновациялық шешім – бейнеаналитика және жасанды интеллект элементтері бар зияткерлік көлік жүйесін енгізу болады.

Сондай-ақ қоғам екі автожол учаскесінде цифрлық теңге пайдаланылатын пилоттық жобаны іске қосады, бұл бюджет қаражатын таңбалауға мүмкіндік береді және олардың дұрыс жұмсалмауын жоққа шығарады.

Сонымен қатар қоғам экологиялық және ресурс үнемдеуші технологияларды сынақтан өткізуге қатысады: Қазақстанда 52 инновация материалдардың бірыңғай базасында "жасыл" мәртебеге ие болды және жол құрылысы объектілерінде қолданылуы мүмкін.

Ғылыми-зерттеу институттарымен және халықаралық серіктестермен өзара іс-қимыл шеңберінде резеңке үгінділерін қайта өңдеу және жабын сипаттамаларын жақсарту негізінде шешімдер пысықталуда.

Осы технологияларды одан әрі масштабтау, бақылау және басқару процестерін цифрландыруды күшейту, сондай-ақ Қазақстанның климаттық және пайдалану жағдайларына бейімделген инновацияларды жүйелі түрде енгізу жоспарда бар.

"Kaztoll" қоғамының электрондық төлем алу жүйесі 27 ақылы учаскеде жұмыс істейді.

Республикалық маңызы бар автомобиль жолдарында ауыр салмақты автокөлік құралдарының габариттік параметрлерінің бұзылуы, оларды Қазақстан Республикасы Көлік министрлігі Автомобиль көлігі және көліктік бақылау комитетінің көліктік деректер базасы және тасымалдау серпіні мониторингінің ақпараттық талдау жүйесіне беру туралы деректерді тіркеуге арналған автоматтандырылған арнайы өлшеу құралдарының 22 бірлігі жұмыс істейді.

Пайдаланушыға жаңалық таспасын, жеке кабинеттен жол бойындағы сервис пен жолдардағы жағдайларға (жолдарды ашу/жабу) қатысты ақпаратты, жол жұмыстарының картасын қарауға, ақылы жолдарды пайдаланғаны үшін төлем есебімен бағыт құруға мүмкіндік беретін QAJ mobile мобильді қосымшасын жетілдіру бойынша жұмыс жалғасуда.

Өзіндік құнды төмендету, қызметтің жөндеуаралық мерзімдерін, жол киімдері конструкцияларының берік сипаттамаларын арттыру, автомобиль жолдарының сенімділігі, қауіпсіздігі және жобалау мен құрылыс мерзімдерін қысқарту мақсатында инновациялық технологиялар мен материалдарды тәжірибелік-эксперименталдық енгізу бойынша жұмыстар жүргізілуде, олар:

автокөлік жолдарын жобалау және салу кезінде жол жағдайын кешенді бағалау және басқару тиімділігін арттыру үшін су тасқынын жерді қашықтықтан зондтау және ГАЖ-технологиясы жүйесімен болжау тасқынды учаскелерді жоғары дәлдікпен болжауға мүмкіндік береді;

құрылыс мерзімдерін қысқарту үшін гофрленген металл конструкциялардан "гильзалау" әдісімен жасанды құрылысжайларды жөндеу (жұмыстардың қарапайымдылығы көлік құралдарының қозғалысын тоқтатпай орындалатындығында) авариялық шағын жасанды құрылыстарды қалпына келтіру және нығайту үшін тиімді болып табылады;

ұстап тұру қабілеті металл қоршаулардан кем түспейтін поливинилхлоридтен (ПВХ) (түрлі түсті және түнгі уақытта жарық шағылыстыратын) жол қоршауларын орнату.

Талдау ағымдағы операциялық модель жол жұмыстарын тапсыру мерзімдерінің бұзылуы, жол салу және реконструкциялау барысында қымбаттау, материалдар сапасының сәйкес келмеуі тәуекелдерін басқаруға толық мүмкіндік бермейтінін көрсетіп отыр, себебі қоғам мердігер ұйымдар тарапынан арнайы техника әзірлігінің, оның өнімділігінің төмендеуі, сондай-ақ жұмыс процесінде персоналдың болуы факторларын жасыруға мәжбүр.

11-кесте – SWOT-талдау (күшті жақтары, әлсіз жақтары, қауіптер, мүмкіндіктер)

Күшті жақтары	Әлсіз жақтары
Талдау барысында қоғамның мынадай күшті жақтары айқындалды: 1. Республикалық маңызы бар жолдар желісінің ұлттық операторы мәртебесінің болуына байланысты бәсекелестіктің жоқтығы. 2. Қаржыландыруды тарту бойынша күш-жігер салуға қажеттіліктің болмауы. 3. Қоғам өз қызметінде айтарлықтай тәжірибеге, кадрлық және зияткерлік әлеуетке ие.	Қоғамның әлсіз жақтарын талдау барысында мақсатты деңгейге қол жеткізуге кедергі келтіретін бірқатар проблемалар, сондай-ақ тиісті бағыттарда жұмысты жетілдіру әлеуеті анықталды: 1. Жоспарлау және басқару процесі бөлігінде құзырет пен сараптама деңгейінің жеткіліксіздігі. 2. IT-мүмкіндіктері бөлігінде құзырет пен сараптама деңгейінің жеткіліксіздігі. 3. Өз қызметі бойынша БАҚ-тағы жағымсыз бейне. 4. Корпоративтік мәдениет пен қоғамның адами капиталына назар аудару деңгейінің жеткіліксіздігі.
Мүмкіндіктер	Қауіптер
1. Жоспарлау сапасын арттыру және үздік халықаралық тәжірибені пайдалану есебінен операциялық тиімділікті арттыру. 2. IT-шешімдермен ұсынылатын өнімділік пен тиімділікті арттыру әлеуетінің маңыздылығы. 3. Корпоративтік мәдениетті күшейту және адами капиталды дамыту. 4. Деректерді басқару, республикалық жолдардағы жол бойындағы жерлердің экономикалық әлеуетінің тиімділігін арттыру және өзге де мүмкіндіктер есебінен қосымша көздерден кіріс алу. 5. Жол желісін дамыту үшін жеке қаржыландыруды тарту саласындағы әлеует. 6. Бизнес-процестерді оңтайландыру әлеуеті.	1. Заңнамаға қажетті өзгерістерді енгізу процесіндегі кідірістер. 2. Жол жұмыстарын қаржыландыру деңгейінің жеткіліксіздігі. 3. Нәтижелілікке негізделген келісімшарттар шеңберінде қызметтер көрсету үшін өнім берушілер дағдыларының жеткіліксіздігі. 4. Баламалы табыс көздерін дамытуға қажетті инвестицияларды қаржыландырудың болмауы. 5. БАҚ және соңғы пайдаланушылардың қоғамның операциялық қызметін теріс қабылдауы.

Ұлттық оператордың мәртебесі, қаржыландыруды тарту бойынша мүмкіндіктердің кеңдігі, жұмыс тәжірибесінің, корпоративтік және адами капиталдың болуы қоғамның бәсекеге қабілеттілігіндегі негізгі артықшылықтар болып табылады.

2. Миссиясы және пайымы

Миссиясы: өңірлерді байланыстырып, экологияға қамқорлық жасай және мемлекет шығындарын азайта отырып, барлық автомобиль жолдарын пайдаланушылар үшін жылдам, қауіпсіз және жайлы жол жүруді қамтамасыз ету.

Пайымы: Қазіргі заманғы автомобиль жолдарын пайдаланушыларды толық көлемде қанағаттандыруға қабілетті ұлттық автомобиль жолдарын басқару жөніндегі оператор.

3. Қызметтің стратегиялық бағыттары, мақсаттары, қызметтің түйінді көрсеткіштері және олар бойынша күтілетін нәтижелер

Қоғам өз миссиясы мен пайымын іске асыру мақсатында өз қызметін мынадай стратегиялық бағыттар бойынша жүзеге асыратын болады:

1. Республикалық жолдар желісін дамыту және күтіп-ұстау.

2. Қолжетімді және іркіліссіз ақылы автожолдар желісі.

3. Жол бойындағы сервисті дамыту.

4. Қоғамның орнықты дамуын қамтамасыз ету.

3.1. "Республикалық жолдар желісін дамыту және күтіп-ұстау" стратегиялық бағыты

Ескерту. 3.1-тарауға өзгеріс енгізілді - ҚР Үкіметінің 08.01.2026 № 4 қаулысымен.

Мақсаты: Жол желісін дамыту мен күтіп-ұстаудың сапасын арттыру.

1-міндет. Жол жобаларын іске асыру сапасын арттыру

Қоғам жол жұмыстарын жоспарлаудың тиімділігін арттыруға, жол саласын дамытуда жүйелілік пен сабақтастықты қамтамасыз етуге, әлеуметтік-экономикалық дамудың жалпы мемлекеттік және салалық жоспарларымен үндестіруге ерекше назар аударатын болады.

Атап айтқанда, жоспарлау процесі нақты регламенттеліп, автожолдарды пайдаланушылардың мүдделерін, экономикалық өсуі мүмкіндігін кеңейту, халық табысының өсуін қамтамасыз ету, өңірлердің байланыстылығын арттыру мен үйлесімді дамуы оңтайлы ескеретіндей бағдарланатын болады. Жобаларға басымдық беру процесіне регламенттелген тәсілді енгізу шектеулі бюджет жағдайында тиімділікті барынша арттыруға мүмкіндік береді.

Қоғам өнім берушілерді іріктеу қағидаларын жетілдіру және саланың халықаралық көшбасшыларының қолжетімділігін қамтамасыз ету, жобалардың мемлекеттік сараптамасының деңгейі мен сапасын арттыру, нормативтік-регламенттік құжаттамада икемді тәсіл әдіснамасын енгізу, ЖСҚ келісу процесін жетілдіру, стандарттарды жаңғырту және т.б. мақсатында уәкілетті мемлекеттік органдармен тиімді өзара іс-қимыл жасауға күш-жігерін салады.

Қоғам жобалау ұйымдарының жауапкершілігін арттыруға бағытталған салалық заңнамаға өзгерістер енгізу мүмкіндігін қарастырады. Осындай өзгерістер нұсқаларының бірі жоба сапасының төмендеуіне не сол арқылы келтірілген залалды өтей отырып, оның құнының өсуіне әкеп соғуы мүмкін ықтимал жағдайларды өтеу мақсатында жобалау ұйымдарының өз кәсіби қызметін міндетті сақтандыруы болып табылады.

Жол саласын басқарудың тиімділігін арттыру және бюджет қаражатын ұтымды пайдалану мақсатында қоғам барлық жол жобаларына FIDIC халықаралық стандарттарын енгізу жөніндегі жоспарлы жұмысты жалғастырады. Бұл, атап айтқанда, жобалар құнының әділ, уақтылы, жедел өсуі үшін жағдай жасайды және осыған байланысты қолданыстағы бюджет заңнамасына тиісті өзгерістер енгізуге бастама жасалатын болады.

Қоғам республикалық маңызы бар жолдар желісінің жекелеген учаскелерін халықаралық деңгейдегі танылған көшбасшылар қатарындағы компанияларға сенімді басқаруға ұзақ мерзімге (25 – 30 жыл) беруді көздейтін ерекше маңызы бар автожол жобаларын қаржыландырудың жаңа тетігін пайдалану мүмкіндігі мен орындылығын зерделейді. Мұндай тетіктің ерекшеліктері жобаның өмірлік циклінде жобалау кезеңінен бастап күтіп-ұстау, орташа жөндеуге дейін бір ғана жеткізуші болуға тиіс. Бұл тәсіл өзінің ұзақ мерзімді сипатына байланысты мердігер ұйымды шығындарын азайту мақсатында жобалау деңгейінде, сол сияқты күтіп-ұстау кезеңінде де сапаға баса назар аударуға ынталандырады. Сондай-ақ ол жолдарды басқаруда тәжірибесі бар және өмірлік циклі ұзақ жобаларға қызығушылық танытатын халықаралық ойыншылар үшін қызығушылық тудырады.

Мұндай жағдайда мемлекеттің қаржыландыру бөлігінде өз міндеттерін сөзсіз және уақтылы орындауға кепілдік беретін қаржыландырудың жаңа түрі, сондай-ақ жоба сомасын эскалациялаудың және валюталық тәуекел мәселесін шешудің әділ тетігі талап етілетінін ескерген жөн. Қоғам мұндай тетікті пайдалану мүмкіндігі мен орындылығын сапалы бағалау мақсатында саланың әлемдік ойыншыларымен автожол желісінің нақты пилоттық учаскелерінің алаңдарында тиімді өзара іс-қимылды қамтамасыз етеді.

Бұдан басқа реттеуші мен ұлттық оператор арасындағы рөлдер мен жауапкершілік аймақтарын нақты ажырататын бұл тетік автожол жобаларын іске асырудың өмірлік циклін бюджет процесі кезеңімен синхрондау, мемлекеттік тапсырмалар шеңберінде шығындарды жыл сайын баптар бойынша келісу қажеттілігін болдырмауға мүмкіндік береді, іске асырылып жатқан көптеген бағдарламаларды интеграциялайды, тұтастай алғанда жол саласын дамыту процесін бюрократиядан арылтуға мүмкіндік береді.

Қоғам техникалық бақылау және өнім берушілерді іріктеу тетіктерін жетілдіруді, автоматтандырылған бақылау жүйелерін ортақ IT-экожүйеге біріктіруді жалғастырады, KazRoadLab платформасы одан әрі дамытылады. Қоғам үлгілік шарттарға өзгерістер енгізу арқылы кепілдік берілген және іске асырылатын объектілерде техникалық қадағалау жауапкершілігін күшейтеді. Қоғам автожол жұмыстары нарығында бәсекелестікті дамыту мен қолдау және сапалы өнім берушіні таңдау арасындағы теңгерімге ұмтылатын болады.

Мердігер ұйымдардың жұмыс сапасын объективті бақылау құралдары жерді қашықтықтан зондтау құралдарын, GPS-датчиктердің, ұшқышсыз ұшу аппараттарының деректерін және т.б. күшейту бойынша қазіргі бар және перспективті мүмкіндіктер қаралатын болады.

Қоғам мердігер ұйымдардың жабдықтарын мониторингтеудің автоматтандырылған жүйесін қолдану мүмкіндігін зерделейді, ол қажетті жол техникасының парктің санынан ауытқуын қадағалауға, ықтимал тапшылықты және графиктен қалыс қалуды ерте болжауға мүмкіндік береді.

Құрылған қоғамдық кеңес жол саласын дамытуда және автожолдарды пайдаланушылармен тұрақты кері байланысты жақсартуда "халықтық бақылау" жүйесінің негізгі буынына айналады. Қоғамдық ұйымдарды, кәсіптік одақтарды, азаматтық белсенділерді және азаматтық қоғамның өзге де элементтерін тарту қоғамның мердігер ұйымдардың жұмыс сапасы мен мерзімдеріне бақылау жасау дәрежесін арттыруға, "халық үніне құлақ асатын мемлекет" идеологиясын практикада іске асыруға мүмкіндік береді.

Қоғам персоналдың жұмыс істеуі үшін қолайлы жағдайларды қамтамасыз етіп, сонымен бірге мердігер ұйымдардан жұмыс орнында қауіпсіз еңбек жағдайларын сақтауды талап етуге ниетті. Қоғам қызметкерлер арасында нөлдік жарақаттану бағдарламасын, деректерді жинақтауды Near miss қауіпті оқиғаларын талдауды және қызметкерлер мен мердігерлер арасында қауіпсіздік мәдениетін дамытуды жалғастырады. Сондай-ақ қоғам құрылыс қызметінің қоршаған ортаға, жануарлар мен өсімдіктер әлеміне теріс әсерін азайтуға ұмтылатын болады.

2-міндет. Автомобиль жолдарын күтіп-ұстаудың заманауи тәсілдерін енгізу

Қоғам автожолдардың жоғары көліктік пайдалану көрсеткіштеріне (жылдамдық, тегістік, төзімділік, автокөлік қозғалысы қауіпсіздігінің жоғары жағдайлары) қол жеткізу мақсатында жолдарды сапалы және уақтылы
күтіп-ұстау жөніндегі жұмысты жалғастырады. Құрылыс кезеңінде алынған автоматтандырылған бақылау жүйелерінің деректері ықтимал проблемалық жол учаскелерін талдау және болжау үшін пайдаланылатын болады.

Қоғам жағдайы нашар автожолдарды жөндеуден жолдарды жақсы және қанағаттанарлық жағдайда сақтауға, олардың нашарлауының алдын алуға және сол арқылы болашақта қымбат жөндеу жүргізу қажеттілігіне көшуге ұмтылатын болады.

Жол ісі теориясы мен практикасының дамуын, жаңа технологиялардың пайда болуы мен дамуын ескере отырып, жол желісінің жай-күйін бағалау әдіснамасы мен технологиясы кезең-кезеңімен өзектілендіріліп, жетілдірілетін болады.

Жолдарды күтіп-ұстау жөніндегі жұмыстарды уақтылы жүргізу қаражатты ұтымды пайдаланудың кепілі болып табылады. Осыған байланысты қоғам республикалық жолдар желісін күтіп-ұстау үшін жол-пайдалану техникасы мен жабдықтарының жеткіліксіз жарақтандырылу проблемасын шешу, оларды уақтылы сатып алу мен қайта жарақтандыруды жүзеге асыру жөнінде шаралар қабылдайды.

Мемлекет басшысының тапсырмасына сәйкес автожол саласын реформалау шеңберінде "ҚазАвтоЖол" ҰК" АҚ мен "Қазақавтожол" ЖШС біріктіру бойынша жұмыс жалғасуда, нәтижесінде республикалық маңызы бар автомобиль жолдарын басқару жөніндегі бірыңғай автожол компаниясы құрылады.

Бұл ретте жұмыстарды ұзақ мерзімді жоспарлау бөлігінде қолданыстағы заңнаманың нормаларын жетілдіру қажет, бұл жөндеулерді жоспарлауды және үлестік шығындарды оңтайландыру, республикалық автомобиль жолдарын жөндеуге және күтіп-ұстауға арналған шығыстарды ықтимал субсидиялау есебінен автожол саласы қызметінің тиімділігін арттыруға қатысты нормаларды іс жүзінде қолданысқа енгізу үшін құқықтық тетіктерді жетілдіруге мүмкіндік береді.

Қоғам жолдарды күтіп-ұстауға жұмсалатын шығындарды үнемдеу және жолдардың қажетті сапа мен қауіпсіздік деңгейіне тұрақты сәйкестігін қамтамасыз ету мақсатында жолдарға қызмет көрсетуге сервистік шарттарды ақаусыздық қағидаттарында жасасуды енгізуді жоспарлап отыр. Бұл тәсіл жол сапасының тұрақты деңгейін қамтамасыз етуге, пайдаланушылардың автокөлікті жөндеуге арналған шығыстарын азайтуға және олардың қанағаттанушылығын арттыруға мүмкіндік береді. Ұзақ мерзімді табыс көзіне кепілдік мердігерлерге инновацияларға, жабдықтарға және персоналды оқытуға инвестиция салуға мүмкіндік береді.

Қоғам инновациялық шешімдер мен технологияларды, материалдар түрлерін енгізуді жалғастырады. Қоғам қаражатты ұтымды пайдалану мақсатында пайдаланудың жоғары сипаттамаларын сақтай отырып, жөндеуаралық мерзімді ұлғайтатын материалдарды қолдануға ұмтылады.

Қоғамда екпінді жұмыс жүргізу үшін бекітілген штат саны шеңберінде арнайы құрылымдық бөлімше құрылады, ол бейінді жоғары оқу орындарымен, отандық және халықаралық ғылыми орталықтармен, шет елдердегі өздеріне ұқсас ұйымдармен ынтымақтастықта ғылыми-зерттеу және тәжірибелік-конструкторлық жұмыстарды (бұдан әрі – ҒЗТКЖ) дамытумен, сондай-ақ нормативтік базаны жетілдірумен және автомобиль жолдарының және жол құрылыс жайларының сенімділігін арттыру бойынша инновациялық жолдарды іздеумен айналысатын болады.

Күтілетін нәтижелер:

2032 жылдың соңына қарай республикалық маңызы бар автожолдардың 100 %* үлесін "жақсы" және "қанағаттанарлық" жағдайға жеткізу, сондай-ақ өңірлерді автожолдардың жақсы жай-күйімен толық қамтуды қамтамасыз ету.

3.2. "Қолжетімді және іркіліссіз ақылы автожолдар желісі" стратегиялық бағыты

Мақсаты: Ақылы автомобиль жолдарын пайдаланушылардың барынша қанағаттануын қамтамасыз ету

1-міндет. Автожолдарда ақы алу жүйесін сапалы енгізу

Қоғам мемлекеттік бюджетке түсетін жүктемені азайту, автожолдардың сапасын жақсарту, инфрақұрылымды дамытуды және ұзақ мерзімді перспективада қалыпты жағдайда ұстауды қамтамасыз ету мақсатында халықаралық практиканы ескере отырып, төлемақы алу жүйесін дамытуды жалғастырады.

Мүдделі мемлекеттік органдардың қатысуымен шарттардың (оның ішінде концессия шарттарының) негізінде не беделді халықаралық инвесторларды тарту не аралас немесе өзге де тәсілді пайдалану негізінде ААЖ-ны одан әрі дамыту міндетін іске асырудың оңтайлы нұсқасы айқындалатын болады. Қоғам ААЖ енгізу процесін жедел және күрделі шығындардың әділ құнын айқындау тұрғысынан да бақылауды жоспарлап отыр. Ақылы жүйені енгізуге жоспарланған барлық жобаларға ААЖ (Kaztoll) лицензияланған операциялық жүйесін енгізу жалғастырылады.

Елдің транзиттік әлеуетін арттыру және өңірлердің орталықпен ішкі көліктік байланысын қамтамасыз ету жөніндегі ұлттық жобаның міндеттерін іске асыру шеңберінде ақылы жолдар жүйесін дамыту олардың санатын, сұранысы мен жүктемесін, сондай-ақ алынған ағымдағы нәтижелерді ескере отырып, оңтайлы конфигурацияны айқындау қағидаттарына сәйкес кезең-кезеңімен жүзеге асырылатын болады. Бұл ретте экономикалық орындылықтың қажетті әлеуетіне ие, неғұрлым сұранысқа ие бағыттардағы, қозғалысы қарқынды жолдарға басымдық берілетін болады. Атап айтқанда, Қытайдан және Орталық Азия елдерінен Кавказ арқылы Еуропаға транзитті қамтамасыз ететін ТРАСЕКА көлік дәлізі жоғары сұранысқа ие бола бастады. Сонымен бірге қоғам осы мәселені шешу кезінде ақы алу жүйесінің өзін-өзі ақтау қажеттілігі мен жақын маңдағы елді мекендер өңірінің әлеуметтік-экономикалық жағдайына әсер ету арасындағы мүдделер теңгерімін іздестіретін болады.

ААЖ-ны дамыту барысында бақылау аркаларында жүріп өтуді тіркейтін қазіргі заманғы технологиялар қолданылатын болады, бұл жолдарда кептелістердің (кезектердің) болмауына байланысты пайдаланушыларға жоғары жылдамдық режимін қамтамасыз етуге мүмкіндік береді. Көлік құралдарын сапалы тіркеу және сәйкестендіру міндеттеріне, оның ішінде қолайсыз ауа-райы жағдайларында және тәуліктің түнгі уақытында, сондай-ақ бейне талдау мүмкіндіктеріне ерекше назар аудару жоспарлануда.

Қоғам жаңа ақылы учаскелерді енгізу, мониторинг орталығын, деректерді (негізгі және резервтік) өңдеу орталықтарын, клиенттермен жұмыс істеу жөніндегі колл-орталықты және өзге де қажетті инфрақұрылымды дамыту жөніндегі жұмысты жалғастырады. Қажет болған жағдайда шлагбаумдары бар гибридті ақы алу жүйелерін пайдалану жоспарлануда.

Ақылы жолдар жүйесін дамыту мәселесін республикалық маңызы бар автомобиль жолдарының бойында ТОБЖ төсеу мәселелерімен, сондай-ақ интернет желісінің тұрақты және сапалы қолжетімділігі мәселесін шешудің өзге де тиімді тәсілдерімен үйлестіру жоспарлануда. Интеллектуалды көлік жүйесін құруға жасалған мұндай қадам нақты уақыт режимінде автожолдарға мониторинг жүргізуге, жақын маңдағы елді мекендерге, жол бойындағы сервис пункттеріне және пайдаланушыларға байланыс қызметтерін көрсетуге, мобильді байланыс операторларына және телекоммуникациялық байланыс операторларына ТОБЖ-ны жалға беруге, ААЖ қажеттіліктерін қанағаттандыруға мүмкіндік береді.

Қоғам халықаралық ақылы жолдар операторларымен келіссөздер жүргізу бөлігінде құзыретті күшейту бойынша шаралар қабылдауды жоспарлап отыр.

Жалпы ақылы автожолдар жүйесін одан әрі дамытуды саннан сапа басымдығымен жүргізу жоспарлануда.

2-міндет. Пайдаланушылардың қанағаттану деңгейін арттыру

Ақы алу тетігін жетілдіру, сондай-ақ көрсетілетін қызметтерден табыс табу және олардың ассортиментін кеңейту жөніндегі шаралар қабылдау жұмысы өз жалғасын табады.

Қоғам ақылы автожолдарды пайдаланудан барынша жайлылықты қамтамасыз ететін адамға бағдарланған инфрақұрылымды қамтамасыз етуге назар аударады.

Оның ішінде QAJ mobile мобильді қосымшасының функционалын, "ҚазАвтоЖол" ҰК" АҚ (Kaztoll) электрондық төлем алу жүйесін қажетті техникалық деңгейде ұстау және одан әрі дамыту бойынша шаралар қабылдануы мүмкін. Даму шеңберінде мемлекеттік органдардың автомобиль жолдарын, берешектерінің бар екендігі туралы смс-хабардар ету сервисін пайдаланушылармен тікелей өзара іс-қимылын қамтамасыз ету үшін шаралар қабылдау, ақылы учаскелерде орналасқан метеостанцияларды мобильді қосымшамен және т.б. интеграциялау жоспарлануда.

Қазақстан Республикасының бейрезиденттерінен ақы алу, сондай-ақ Е100 төлем карталарын пайдаланушылардың ақы төлеу рәсімін оңайлату мақсатында жеке шот бойынша алдын ала төлеу мүмкіндігін көздеу қажет.

Ақылы көрсетілген қызметтер ассортиментін кеңейту шеңберінде QazToll бағдарламалық қамтылымы бар және қоғам қызметінің табысын арттырудың консультациялық қызметтерін көрсететін жаңа нарықтарға шығу мүмкіндігі зерделенетін болады.

Осылайша алынған цифрлық деректер массиві мемлекеттік әкімшілендірудің мақсаттары үшін, сол сияқты коммерциялық мақсатта пайдалану үшін жеке деректер мен ақпараттық қауіпсіздік туралы заңнаманы сақтау мақсатында да қолданыла алады. Мысалы, ауыр салмақты автокөлік құралдарының салмақ габариттік параметрлерінің бұзылуы туралы деректерді тіркеуге, оларды ҚР ИИДМ Көлік комитетінің көлік дерекқорымен тасымалдар динамикасын мониторингтеу ақпараттық-талдау жүйесіне беруге арналған мамандандырылған автоматтандырылған өлшеу құралдарын орнату және қызмет көрсету бойынша қызметтер көрсетуден табыс табу. Қазіргі уақытта өлшеу құралдарына техникалық қызмет көрсетуге арналған шығындар (тексеру туралы сертификатты растау) қоғам қаражаты есебінен жүргізіледі. Болашақта автоматтандырылған өлшеу құралдарын (бұдан әрі – АӨҚ) басқарғаны, тиісті мемлекеттік органдарға ақпарат беретін, ЖҚЕ бұзушылықтарын тіркеу жүйесін орнатқаны үшін сыйақы алу мүмкіндігі қарастырылуда. Осыған байланысты Қоғам мүдделі мемлекеттік органдармен тиісті жұмыс жүргізуді, сондай-ақ алынатын ақпараттан табыс табуды жоспарлап отыр.

Қоғамның ұйымдық құрылымында қоғамның Басқарма төрағасына тікелей бағынатын цифрлық деректермен талдамалық жұмыс жөніндегі жеке бөлімшені ашу жоспарлануда.

Қоғам республикалық жолдар учаскелерінде ақы алуды енгізуді бастау аясында пайдаланушыларды белсенді түрде хабардар етуді және қолжетімді төлем құралдарына оқытуды, сондай-ақ қолда бар көрсетілетін қызметтер спектрі бойынша ақпараттық-түсіндіру жұмысын күшейтуді жоспарлап отыр.

Қоғам ақылы автожолдарды пайдаланушылардың қанағаттану деңгейін объективті бағалау тетігін құру және PDCA ("Plan-Do-Check-Act" – жоспарлау – іс-қимыл – тексеру – түзету) тәсілі шеңберінде шаралар қабылдау жөніндегі іс-шараларды қабылдайды.

Күтілетін нәтижелер:

жоғары жылдамдық режимін қамтамасыз ететін инфрақұрылымы тиімді ақылы автожолдардың дамыған жүйесі. Ақы алу жүйесі үздік халықаралық стандарттарға жауап беретін болады;

пайдаланушының қажеттіліктерін қанағаттандыруды толық қамтамасыз етуге бағытталған ыңғайлы төлемдер алу жүйесі.

3.3. "Жол бойындағы сервисті дамыту" стратегиялық бағыты

Мақсаты: Пайдаланушыларға жайлылықты қамтамасыз ету мақсатында жол бойындағы сервисті дамыту

1-міндет. Жол бойындағы бизнесті дамыту

Қоғам бизнеспен, жергілікті атқарушы органдармен, коммерциялық емес ұйымдармен және азаматтық қоғаммен ынтымақтастықтың жеделдігі мен тиімділігін арттыру мақсатында нормативтік-құқықтық базаны одан әрі жетілдіру жөнінде шаралар қабылдайды.

Гранттар, арзандатылған кредиттер, консультациялар беру, үлгілік жобаларды әзірлеу бөлігінде бизнес пен коммерциялық емес сектор үшін ынталандыру шараларын заңнамалық ресімдеу және дамыту бойынша жұмыс жалғасады.

Қоғам ҚР СТ 2476 – 2021 ұлттық стандартын жетілдіру және әлемдік деңгейге жеткізу бойынша кезеңді жұмыс жүргізуді жоспарлап отыр. ҚНжЕ және санитариялық нормаларды уақтылы жаңарту олардың автожолдарды пайдаланушылардың сапа стандарттарына қойылатын талаптарының өсуіне сәйкестігін қамтамасыз етуге мүмкіндік береді. Автомобиль жолдарын пайдаланушылардың базалық қажеттіліктерін жедел қанағаттандыру мақсатында сервистің ең төменгі деңгейі объектісінің үлгілік шарты әзірленетін болады.

Республикалық және жергілікті атқарушы органдармен бірлесіп жол бойындағы сервисті дамыту жөніндегі өңірлік іс-шаралар жоспарларын әзірлеу және өзектілендіру жалғасады.

Қоғам республикалық жолдар бойындағы елді мекендерді дамытуды экономикалық ынталандыру шаралары бойынша нормативтік-құқықтық заңнамаға қажетті өзгерістер әзірлеп, ұсынуды жоспарлап отыр. "Құзыреттерді дамыту" тәсілін іске асыру шеңберінде өздері өндірген халық тұтынатын тауарларды өткізетін жол бойындағы елді мекендердің тұрғындары жол инфрақұрылымына біріктірілетін болады.

Халықаралық автомобиль көлігі одағы (IRU) жасайтын халықаралық жол сервисі картасына кіретін қазақстандық объектілер санын ұлғайту жөніндегі іс-шаралар жоспарын әзірлеу жоспарлануда.

2-міндет. Жол бойындағы инфрақұрылымды дамыту

Қоғам бизнеспен жол бойындағы сервис объектілерінің Ұлттық стандарт талаптарына сәйкестігін қамтамасыз ету, жол бойындағы сервиске инвесторлар тарту бойынша жұмысты жалғастырады.

Демалыс алаңдары мен жабдықталған модульдік және күрделі үлгідегі жайлы санитариялық-гигиеналық тораптарды халықаралық және техникалық нормаларының талаптарына келтіру жоспарлануда. Автожолдардың жол бойындағы сервис объектілерімен қамтамасыз етілуі халықаралық және техникалық нормалардың талаптарына, сондай-ақ жол қозғалысына қатысушылардың шынайы қажеттіліктеріне толық көлемде жауап беретін болады.

Жол бойындағы инфрақұрылымды дамытуға кешенді тәсілді енгізу, оның ішінде Караванинг пен TIR-паркингтерге арналған алаңдар орнату қажеттілігіне ерекше назар аударылатын болады. Инклюзивтілік, ерекше қажеттіліктері бар адамдардың мұқтаждықтарын қанағаттандыру, ана мен баланы қорғау мәселелеріне ерекше назар аудару жоспарлануда. Қоғам инфрақұрылым, сумен жабдықтау және өзге де коммуникацияларды жүргізуді ішінара қамтамасыз ету жөнінде шаралар қабылдайды.

Қауіпсіз орта құруға күш салу шеңберінде жол бойындағы сервис объектілерін дамытуды жол желісін мониторингтеу және қауіпті учаскелерін анықтаумен байланыстыру жоспарлануда. Атап айтқанда, ауа райы жағдайы (боран, тұман) үнемі бұзылатын, жолдар қанағаттанарлық жағдайда күтіп-ұсталмайтын (шұңқырлар, жүргінші бөлігіндегі қар, көктайғақ), жануарлардың өріс аудару жолдарымен қиылысатын жол желісі аймақтарын және өзге де факторларды айқындау және инженерлік, техникалық және өзге де шешімдер арқылы тиісті проактивті шаралар әзірлеу.

Атап айтқанда, мұндай объектілерде мемлекеттік органдармен ынтымақтастықта қажетті медициналық инфрақұрылым құру, жол полициясы бөлімшелерін орналастыру, жолдарды тазарту және жөндеу үшін ресурстар мен құзыреттерді шоғырландыру жоспарлануда. Бұл бағыттағы жұмыс, мысалы LiTRO компаниясы сияқты осы салада маманданған бизнеспен тығыз ынтымақтастықта жүргізілетін болады. Жолда күтпеген жағдайға тап болған пайдаланушылар үшін ақылы сервисті дамытуды ынталандыру бойынша шаралар қабылданатын болады.

Қоғам жол бойындағы сервис объектілері жүйесін дамыту шеңберінде елді мекендер экономикасының дамуына қосымша қарқын беру, жұмыс орындарын құру мақсатында жергілікті билік органдарымен жұмыс атқаруды жоспарлап отыр. Өңірлердің байланысын күшейту мақсатында объектілер құрылысын экономикалық жағынан тиімді жерде ғана емес, сол сияқты әлеуметтік маңызы бар жерде де жүзеге асыру қажет.

3-міндет. Биоәртүрлілікті қорғау

Қоғам құрылыс пен көліктің биологиялық және физикалық табиғи жүйелерге теріс әсерін азайтуға күш салады. Елді мекендердің тұрғындарына шулы және өзге де жағымсыз әсерді азайту жөнінде шаралар қабылдау жалғасады.

Шектеулі ресурстарды оңтайлы пайдалану, жол салу және пайдалануда экологиялық және ресурс үнемдейтін технологияларды қолдану бойынша жағдай жасау үшін шаралар қабылдау жоспарлануда. Қоғам жері қуаң аудандарда жасыл желектер алаңын ұлғайтуды және еріген суды ұтымды пайдалануды, демалыс алаңдарының айналасындағы аймақтарды абаттандыруды ынталандыру үшін күш-жігерін салады.

Қоғамның жасыл күн тәртібінің өзектілігі және орнықты дамуы аясында қалдықтарды бөлек жинау және қайта өңдеу ынталандырылады. "Жасыл экономикаға" көшу шеңберінде автожолдар мен жол құрылысжайларын жобалау сатысында энергия үнемдеу және энергия генерациялау жүйелері, демалыс алаңдарын, сервис объектілерін жарықтандыру үшін күн батареялары, экодуктарды жобалау, МБҚ қоқыстары мен қалдықтарын қайта өңдеу енгізіледі.

Шығарындыларды азайту және экологиялық бейтарап көлікті ынталандыру мақсатында электромобильдерді қуаттау станциялары жүйесі дамитын болады. Бұл жұмыс бизнеспен және ірі инвесторлармен ынтымақтастықта жасалуы мүмкін.

Экологиялық тепе-теңдікті, өсімдіктер мен жануарлар дүниесінің биологиялық әртүрлілігін сақтау, қоршаған ортаға антропогендік әсерді азайту үшін барлық қажетті шараларды қолдану жоспарлануда.

Күтілетін нәтижелер:

үздік халықаралық стандарттар мен тәжірибелерге сәйкес келетін жол бойындағы сервис саласының дамуына негіз болатын және оны ынталандыратын жетілдірілген нормативтік-құқықтық база;

қауіпсіздіктің жоғары деңгейін қамтамасыз ететін, автожол пайдаланушыларының қажеттіліктерін ыңғайлы және сапалы қанағаттандыратын жол бойындағы сервистің инклюзивті көпфункционалды ортасы;

қоршаған ортаны қорғауға, биосфераны қорғау және молықтыруға ықпал ететін экологиялық инфрақұрылым.

3.4. "Қоғамның тұрақты дамуын қамтамасыз ету" стратегиялық бағыты

Ескерту. 3.4-тарауға өзгеріс енгізілді - ҚР Үкіметінің 08.01.2026 № 4 қаулысымен.

Мақсаты: Қоғамның тұрақты дамуы бойынша шаралар қабылдау

1-міндет. Бизнес-процестерді цифрландыруды қамтамасыз ету

Қоғам бизнеске деген көзқарасты жаһандық қайта ойластыру, бизнес-процестерді оңтайландыру және автоматтандыру есебінен қызметтің тиімділігін арттыру, сондай-ақ IT-жүйелердің келісілген жұмысын ұйымдастыру қажеттілігін түсінеді.

Бұл кезеңде қоғам бірыңғай цифрлық экожүйені құруға назар аударады. Міндетті іске асыру шеңберінде кәсіпорынды басқару жүйесін (ERP) және интеллектуалды көлік жүйесін (ИКЖ) енгізу жоспарлануда.

Кәсіпорынды басқару жүйесі ақы алу жүйесімен, мамандандырылған автоматтандырылған өлшеу жүйесімен, автожолдарды пайдаланушыларға арналған мобильді қосымшамен, "Е-Құрылыс" жүйесімен, Қазжол зертханасымен, сондай-ақ уәкілетті мемлекеттік органның ақпараттық жүйелерімен және ҚР ИИДМ Автомобиль жолдары комитетімен интеграцияланатын болады. Қоғамның негізгі бизнес-процестерін цифрлау және автоматтандыру бойынша іс-шараларды кәсіпорынды басқарудың өзіндік жүйесін енгізу арқылы іске асыру жоспарлануда. Бұл жүйе "бір терезе" тұжырымдамасы шеңберінде қоғамның барлық бизнес-процестерінің өзара байланысын қамтамасыз етеді, бұл өз кезегінде деректерді енгізудің, сақтаудың және өңдеудің ашықтығын, қолжетімділігін, жеделдігін қамтамасыз етеді. Сондай-ақ бұл жүйе кеңейтілген талдамалық деректерді алуға, қызметтің негізгі түрлері бойынша есептілікті оңтайландыруға, автожолдардың жай-күйі бойынша жедел мәліметтерді алуға, үлкен деректер негізінде әртүрлі көрсеткіштерді болжауға мүмкіндік береді. Жүйелерді интеграциялаудың нәтижесі республикалық маңызы бар автожолдардың цифрлық моделі (2D) болады, онда барлық жедел ақпарат қамтылады (автокөлік құралдары қозғалысының қарқындылығы, жол бойындағы сервис объектілері, климаттық деректер, автожолдардың ағымдағы жай-күйі, жол-құрылыс жұмыстарының мәртебесі жөніндегі ақпарат, ақылы учаскелердің алымдары туралы ақпарат, арнайы автоматтандырылған өлшеу құралдарымен (бұдан әрі – ААӨҚ) орналасқан жері және өзгелері).

Республикалық жолдар бойында IT-инфрақұрылымды кеңейту және жеке инвесторлар есебінен Интернетпен қамтамасыз ету бойынша бағдарлама әзірлеу жоспарлануда. ТОБЖ құрылысы нақты уақыт режимінде автожолдарға мониторинг жүргізуге, жақын маңдағы елді мекендерге, жол бойындағы сервис пункттеріне және пайдаланушыларға байланыс қызметтерін көрсетуге, мобильді байланыс операторларына және GSM телекоммуникациялық байланыс операторларына ТОБЖ-ны жалға беруге мүмкіндік береді. ТОБЖ-ны дамыту GSM-операторларға мобильді байланысты дамытуға және жол бойындағы сервис объектілерінің интернетке қол жеткізуін қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.

Қоғам интеллектуалды көлік жүйесінің мүмкіндіктерін пайдалану перспективасының зор екенін көріп отыр. Пайдаланушыларға қолжетімділік мобильді құрылғымен қамтамасыз етіледі, жүйе жүргізуді қауіпсіз, тиімді және жайлы етуге мүмкіндік береді. Интеллектуалды көлік жүйесі бағдарламалық инфрақұрылымы бар датчиктер, жасанды интеллект және үлкен деректерді өңдеу жүйесі сияқты физикалық инфрақұрылымды қамтуы қажет.

Internet of Things (IoT) құралдарының дамуы сел мен су тасқыны, жер сілкінісі сияқты табиғаттың дүлей құбылыстарына жедел ден қоюға, бұзылған жол төсемі бар учаскелерді анықтауға мүмкіндік береді.

Қоғамның IT әлеуетін арттыру мақсатында жүйені одан әрі дамыта отырып және басқа да мемлекеттік және мемлекеттік емес ақпараттық жүйелермен интеграциялай отырып, ҚР ИИДМ Көлік комитетінің (сенімгерлік басқару шеңберінде) көліктік деректер базасының ақпараттық-талдау жүйесін (бұдан әрі – КДБ АТЖ) беру жоспарлануда.

Осы бастама шеңберінде жасанды тапшылық пен қайталама нарықтың проблемалық мәселелерін шешуді ескере отырып, осы бланкілерді қарау және беру рәсімін толық автоматтандыру жолымен шетелдік рұқсат бланкілерін беру тетігін жетілдіру жоспарлануда.

Бұдан басқа, қоғамның жолдардың интерактивті картасымен КДБ АТЖ интеграциялау 5 минут ішінде ірі габаритті және ауыр салмақты жүкті тасымалдауға арналған арнайы рұқсаттарды қарау және беру рәсімін толық автоматтандыруды қамтамасыз етеді, бұл рұқсаттарды алудың жоғары қолжетімділігі есебінен мемлекет бюджетіне автожолдармен жол жүргені үшін алымдар түсімдерінің ұлғаюын қамтамасыз етеді.

КДБ АТЖ-ны әлеуетін пайдалану арқылы Қазақстан Республикасындағы бейрезиденттердің ақылы автожолдармен жол жүргені үшін берешектерді толық өндіріп алуды қамтамасыз ету жоспарлануда.

КДБ АТЖ дамыту арқылы автокөлік құралдарының жол жүруін көліктік бақылау функциясын жетілдіру жоспарлануда.

Қоғам өз қаражаты есебінен оқыту арқылы IT-мамандардың біліктілік деңгейін арттыру, меншікті серверлік қуаттарды жаңғырту мен кеңейтуді қоса алғанда, қоғамның ішкі IT-инфрақұрылымын дамыту және ақпараттық қауіпсіздікті қамтамасыз ету бойынша ұзақ мерзімді бағдарламаны жоспарлайды.

Колл-орталық пен help desk интерфейсінің мүмкіндіктерін кеңейту арқылы жүйе пайдаланушыларымен кері байланыс деңгейін арттыру.

2-міндет. Тұрақты дамудың ажырамас элементі ретінде қаржылық орнықтылықты күшейту

Қоғам жол жұмыстарын бюджеттен толық қаржыландырмау мүмкіндігін жою үшін заңнамаға өзгерістерге бастама жасайды. Қаржыландырудың тұрақты және болжамды ағынын қамтамасыз ету тетіктерін әзірлеу бойынша тиісті мемлекеттік органдармен консультациялар жалғасатын болады. Осыған байланысты, атап айтқанда, нысаналы қаржыландырумен, оның ішінде егеменді әл-ауқат қорларынан берілетін нысаналы трансферттер, сондай-ақ қаржыландырудың болжамды деңгейін қамтамасыз етуге мүмкіндік беретін өзге де көздер есебінен жол қорларының жұмыс істеуінің халықаралық тәжірибесі зерделенетін болады.

Қоғам республикалық жолдардағы жол бойындағы жерлерде қажетті инфрақұрылымды жүргізу арқылы оларды кейіннен реконструкциялау үшін және реконструкциялау жүргізілген учаскелерді қосымша кіріс көзін жасау мақсатында жалға не басқаруға беру жолымен оларды басқаруға алу жөнінде шаралар қабылдайды.

Қоғам қосымша кіріс алу салаларын кеңейту әлеуетін іске асыру жөніндегі жұмысты жалғастырады. Кірістің жаңа көздерін іздестіру көрсетілетін қызметтердің сапасы мен географиясын жақсартуға, ағымдағы операциялық қызметке қарыздар мен шығындар бойынша міндеттемелерді уақтылы орындауға мүмкіндік береді. Болашағы бар бағыттардың бірі ТОБЖ көлік құралдарын пайдаланушылар үшін сервис (жолдағы техникалық көмек және т.б.) ұсынатын қосымша мүмкіндіктер есебінен сервис, цифрлық деректер, интернет желісі және ұялы байланыс саласынан табыс табу, автожол учаскелері бойында жарнама қалқандарын жалға беру және басқалары болып табылады.

Қоғам жол саласында жергілікті қамтуды және импортты алмастыруды дамыту бойынша мүдделі мемлекеттік органдармен және даму институттарымен белсенді ынтымақтастық арқылы сатып алынатын материалдар мен көрсетілетін қызметтер бағасының күрт өсуіне жол бермеу бойынша бюджеттің шығыс бөлігіне бақылауды жүзеге асыру үшін шаралар қабылдайды.

Қоғам қарыз жүктемесін азайтуға қатысты қарыздарды ұлттық валютадағы қайта қаржыландыру жолымен валюталы міндеттемелер үлесін төмендетуде перспективаны байқап отыр. Қоғам қарыздарды қайта құрылымдау жолымен қарызға қызмет көрсетуге арналған шығыстарды төмендету, сондай-ақ валюталық және өзге де қаржылық тәуекелдерді төмендету бойынша отандық және шетелдік қаржы институттарымен ынтымақтастықты жалғастырады.

3-міндет. Қоғамның теңгерімді дамуын қамтамасыз ету

Қоғам адам капиталын дамытуға елеулі ресурстар салуды жалғастырады. Персонал үшін қамқорлық жасау қоғам үшін басымдық болып табылады.

Қоғам әлеуметтік пакетті, қолайлы еңбек атмосферасын, өз жұмыскерлерінің әлеуметтік қорғалуын қамтамасыз ете отырып, персоналдың қанағаттанушылығын арттыруға ұмтылады.

Мемлекеттік саясатты және орын алып отырған басшылық позициялардағы әйелдер санының теңгерімсіздігін ескере отырып, қоғам гендерлік теңдікті дамыту жөнінде нысаналы жұмыс жүргізетін болады.

Қоғам кандидаттарды іріктеу, жалдау мен дамытудың ашық және әділ процесін қамтамасыз ететін кадр саясатын іске асыруды жалғастырады.

Қоғам инклюзивтілік қағидаты бойынша мансаптық өсудің тең мүмкіндіктеріне кепілдік беретін HR-стратегиясын жақсартуға ниетті.

Қоғам нөлдік жарақаттану, қауіпті жұмыс жағдайларының тәуекелдерін, өндірістегі қауіпті іс-қимылдарды азайту саясатын жалғастырады. Қоғам еңбекті қорғауды жақсарту, оның ішінде қауіпсіздікті басқару бойынша проактивті іс-шараларды іске асыру бойынша үздік әлемдік тәжірибені пайдалануды жоспарлап отыр.

Қоғам жол-көлік жарақатын азайту жөніндегі кешенді бағдарламаны іске асыруда, онда инфрақұрылымдық, сондай-ақ ұйымдастырушылық шаралар қамтылған. Қоғам тәуекелдерді азайту, жол инфрақұрылымының қауіпсіздігін арттыру және жол-көлік жарақатын қоса алғанда, жол-көлік оқиғалары салдарының ауырлығын төмендетуге ықпал ететін жағдайлар жасау үшін барлық ықтимал шараларды қабылдайды.

Қоғам қаржы-шаруашылық қызметтің ашықтығына ұмтылады, ашықтық, есептілік, сыбайлас жемқорлыққа төзбеушілік, мүдделер қақтығысына жол бермеу сияқты тұрақты даму қағидаттарын сақтауды жалғастырады.

Корпоративтік рух корпоративтік мәдениеттің негізі болып табылады. Қоғам ұжымда берік қарым-қатынас жасау, қоғам мақсаттарын дұрыс түсіну мен көру, жұмыс орнымен және қызметімен бірлік сезімін қалыптастыру үшін жағдай жасауды жалғастырады.

Қоғам қоршаған ортаға қамқорлық жасауға ерекше назар аударуды жалғастырады. Жасыл технологияларды, жасыл офисті енгізу, ұқыпты өндіріс қағидаттарын ұстану және рециклинг мүмкіндігін пайдалану корпоративтік мәдениеттің бір бөлігіне айналады.

Қоғам тиімді корпоративтік мәдениеттің негізгі құрамдастарының бірі ретінде тәуекел-менеджментті одан әрі дамыту жөнінде шаралар қабылдайды.

Күтілетін нәтижелер:

дамыған АТ инфрақұрылымы, автоматтандырылған процестер, пайдаланушылар үшін қолайлылық;

Қоғамның төлем және кредит қабілеттілігін сақтау;

корпоративтік мәдениеттің жоғары деңгейі, білікті персонал, қоршаған ортаға қамқорлық жасау;

қөлік рұқсаттарын, оның ішінде шетелдік рұқсат бланкілерін беру рәсімінің ашықтығын және қолжетімділігін арттыру;

цифрлық шешімдерді пайдалану есебінен автожолдардың сақталуын қамтамасыз ету.

Қорытынды ережелер

Күтілетін нәтижелер: Даму жоспарын табысты іске асыру қоғам базасында бизнес жүргізудің үздік әлемдік тәжірибесіне сәйкес келетін жол-көлік инфрақұрылымы нарығында мемлекеттің бірыңғай операторын құруға мүмкіндік береді.

Қоғамның стратегиялық мақсаттарына қол жеткізу нәтижесі республикалық автожолдарды пайдаланушылардың жайлылығы мен қауіпсіздігі, ұлттық стандарттарға сәйкес келетін жол бойындағы дамыған сервис, автожол саласында құзыреттілік деңгейі жоғары дамыған компания болады.

Мақсатты индикаторлар: Миссияны іске асыру және нысаналы пайымға қол жеткізу индикаторлары ретінде қоғамның мақсаттары негізгі мүдделі тараптар – жалғыз акционердің, клиенттердің, қызметкерлердің, іскер әріптестердің, қоғамның үміттерін білдіреді.

"ҚазАвтоЖол" ұлттық компаниясы" акционерлік қоғамының 2023–2032 жылдарға арналған даму жоспарына 1-қосымша

"ҚазАвтоЖол" ҰК" АҚ сандық және сапалық көрсеткіштері

Ескерту. 1-қосымша жаңа редакцияда - ҚР Үкіметінің 08.01.2026 № 4 қаулысымен.

Р/ с №	Стратегиялық бағыт	Міндеттің атауы	Қызметтің негізгі көрсеткіші	Жылдар бойынша көрсеткіштердің мәні
				2023	2024	2025	2026	2027	2028	2029	2030	2031	2032
1	2	3	4	5	6	7	8	9	10	11	12	13	14

1	Республикалық жолдар желісін дамыту және күтіп-ұстау	1-міндет. Жол жобаларының іске асырылу сапасын арттыру	2019 жылға қатысты негізгі капиталға инвестициялардың өсімі*, %	15,1	152,8
			Өткен жылға қатысты негізгі капиталға салынған инвестициялардың өсімі, кемінде, %			10	10	10	10	10	10	10	10
			Республикалық маңызы бар автомобиль жолдарының жалпы ұзындығы бойынша I және II техникалық санаттағы республикалық маңызы бар автомобиль жолдарының үлесі, %	50	55	38	39	40	41	42	43	44	45
			Іске асырылатын жобалар бөлінісінде қайта жаңартылған автомобиль жолдарының үлесі (жол жүрісін ашу),%			45	47	50	20	35	14	10	13
			Құрылыспен қамтылған автомобиль өткізу пункттерінің үлесі,%			16	19	22	38	54	69	85	100
			Күрделі және орташа жөндеумен қамтылған республикалық және халықаралық маңызы бар жолдардың үлесі, %			30,8	35,3	40,9	17,5	15	10	10	10
			Нормативтік жағдайдағы республикалық маңызы бар автомобиль жолдарының үлесі**, %	94	97	94	95	96	97	98	99	100	100
		2-міндет. Жолдарды күтіп-ұстаудың заманауи тәсілдерін енгізу	Кешенді-нысаналы бағдарламаның жоспарлы мәндерінің орындалуы, %	100	100	100	100	100	100	100	100	100	100
			Автожолдарды күтіп-ұстау үшін жол-пайдалану техникасымен жарақтандыру, %			90	95	100	48	50	52	54	56
2	Автожолдардың қолжетімді және іркіліссіз ақылы желісі	1-міндет. Автожолдарда ақы жүйесін сапалы енгізу	Республикалық маңызы бар автомобиль жолдарының жалпы ұзындығы бойынша ақы алу жүйесін енгізу, %	20	27
			Республикалық маңызы бар автожолдардың ақылы учаскелерін енгізуге инфрақұрылым дайындау, %			22	30	36	36	36	36	36	36
		2-міндет. Пайдаланушылардың қанағаттану деңгейін арттыру	Ақылы автожолдарды пайдаланушылардың қанағаттану деңгейі, %	95	95	95	100	100	100	100	100	100	100
3	Жол бойындағы сервисті дамыту	1-міндет. Жол бойындағы бизнесті дамыту	Жол бойындағы сервис объектілерін пайдаланушылардың қанағаттану деңгейі, %	60	65	70	75	80	85	90	95	100	100
		2-міндет. Жол бойындағы инфрақұрылымды дамыту	Ұлттық стандартқа сәйкес жол бойындағы сервис объектілерімен қамтамасыз етілген автомобиль жолдарының үлесі, %	82	90	100	100	100	100	100	100	100	100
		3-міндет. Биоәралуандықты қорғау	Жасыл желектерді отырғызу жүзеге асырылған демалыс алаңдарының саны, бірлік		5	5	5	5	5	5	5	5	5
4	Қоғамның орнықты дамуын қамтамасыз ету	1-міндет. Бизнес-процестерді цифрландыруды қамтамасыз ету	ERP жүйесінің модулін енгізу (SMART QAJ), бірлік	1	1	1	1	1	1	1	1	1	1
			Республикалық автомобиль жолдары желісінің цифрлық картасын жасау, кемінде %	10	10	10	10	10	10	10	10	10	10
			Республикалық маңызы бар автомобиль жолдарында автоматтандырылған өлшеу станцияларын орнату, бірлік	15	18	8	11	9	20	21	25	30	30
1	2	3	4	5	6	7	8	9	10	11	12	13	14
		2-міндет. Орнықты дамудың ажырамас элементі ретінде қаржылық орнықтылықты күшейту	Ағымдағы өтімділік коэффициенті	1,0	1,0
			2019 жылға арналған жоспарлы көрсеткішке қатысты еңбек өнімділігінің өсімі, %-бен	35	40
			Еңбек өнімділігінің жинақталған өсу индексі, 2022 (жоспар) 100 %			132,6	143,7	156,6	163,7	171,4	179,8	188,8	198,5
		3-міндет. Қоғамның теңгерімді дамуын қамтамасыз ету	Тұрақты және уақытша жұмыс орындарын құру,**** мың адам, оның ішінде:	85	75,9
			тұрақты	1	0,9
			уақытша	84	75
			Корпоративтік басқаруды бағалау, бірлік	1			1			1			1
			Шешім қабылдау деңгейіндегі әйелдердің үлесін арттыру, %	30	30	30	30	30	30	30	30	30	30

"ҚазАвтоЖол" ұлттық компаниясы" акционерлік қоғамының 2023–2032 жылдарға арналған даму жоспарына 2-қосымша

"ҚазАвтоЖол "ҰК" АҚ көрсеткіштерін есептеу әдістемесі

Ескерту. 2-қосымша жаңа редакцияда - ҚР Үкіметінің 08.01.2026 № 4 қаулысымен.

Р/с №	Міндеттің/түйінді көрсеткіштің атауы		Есептеу әдістемесі
	Міндеттер	Түйінді көрсеткіштер
1	2	3	4
1	Жол жобаларын іске асыру сапасын арттыру	2019 жылғы деңгейге қатысты негізгі капиталға инвестициялардың өсімі, %	2019 жылғы деңгейге қатысты инвестиция өсімінің % (пайызы)
		Өткен жылға қатысты негізгі капиталға салынған инвестициялардың өсімі, кемінде %	Есепті жылдағы инвестициялардың өткен жылғы инвестицияларға қатынасы
		Республикалық маңызы бар автомобиль жолдарының жалпы ұзындығы бойынша I және II техникалық санаттағы республикалық маңызы бар автомобиль жолдарының үлесі, %	I және II техникалық санаттағы жолдар ұзындығының республикалық маңызы бар автомобиль жолдарының жалпы ұзындығына қатынасы
		Іске асырылатын жобалар бөлінісінде қайта жаңартылған автомобиль жолдарының үлесі (жол жүрісін ашу), %	Іске асырылып жатқан жобалар бөлінісінде республикалық маңызы бар автомобиль жолдарын салу және реконструкциялау жобалары бойынша іс жүзінде жол жүрісінің ашылуы (өспелі қорытындымен)
		Құрылыспен қамтылған автомобиль өткізу пункттерінің үлесі,%	Қамтылған автомобиль өткізу пункттерінің республикалық маңызы бар автомобиль жолдарындағы жалпы өткізу пункттеріне қатынасы
		Күрделі және орташа жөндеумен қамтылған республикалық және халықаралық маңызы бар жолдардың үлесі, %	Күрделі және орташа жөндеумен қамтылған республикалық маңызы бар автомобиль жолдарының республикалық жолдар желісінің жалпы
			ұзындығына қатынасы (құрылыс және реконструкциялау жобаларын қоспағанда)
		Нормативтік жағдайдағы республикалық маңызы бар автомобиль жолдарының үлесі, %	Республикалық маңызы бар автожолдар желісінің жалпы ұзындығына жақсы және қанағаттанарлық жағдайдағы республикалық маңызы бар автожолдардың жалпы ұзындығының қатынасы
2	Жолдарды күтіп-ұстаудың заманауи тәсілдерін енгізу	Кешенді-нысаналы бағдарламаның жоспарлы мәндерінің орындалуы, %	Есепті кезеңдегі жол жұмыстары көлемінің нақты орындалуының жоспарлы кезеңге қатынасы
		Автожолдарды күтіп-ұстау үшін жол-пайдалану техникасымен жарақтандыру, %	Автожолдарды нормативтік қажеттіліктен күтіп-ұстау үшін жол-пайдалану техникасымен жарақтандыру (өспелі қорытындымен)
3	Автожолдарда ақылылық жүйесін сапалы енгізу	Республикалық маңызы бар а/ж жалпы ұзындығында ақы алу жүйесін енгізу, %	Ақылы учаскелер ұзындығының I, II және III техникалық санаттағы жолдардың жалпы ұзындығына қатынасы
		Республикалық маңызы бар автожолдардың ақылы учаскелерін енгізуге инфрақұрылым дайындау,%	Ақылы учаскелер ұзындығының I, II және III техникалық санаттағы жолдардың жалпы ұзындығына қатынасы
	Пайдаланушылардың қанағаттану деңгейін арттыру	Ақылы автожолдарды пайдаланушылардың қанағаттану деңгейі, %	Автомобиль жолдарының ақылы учаскелерінің қанағаттанған пайдаланушылар санының сауалнамаға қатысқан пайдаланушылардың жалпы санына қатынасы
4	Жол бойындағы бизнесті дамыту	Жол бойындағы қызмет көрсету объектілерін пайдаланушылардың қанағаттану деңгейі, %	Жол сервисі объектілерінің қанағаттандырылған пайдаланушылары санының сауалнамаға қатысқан жол бойындағы сервис объектілерін пайдаланушылардың жалпы санына қатынасы
	Жол бойындағы инфрақұрылымды дамыту	Ұлттық стандарттарға сәйкес жол бойындағы қызмет көрсету объектілерімен қамтамасыз етілген автомобиль жолдарының үлесі, %	Ұлттық стандартқа сәйкес келетін жол бойындағы сервис объектілерінің нақты санының жол бойындағы сервис объектілерінің жалпы санына қатынасы
	Биоәралуандықты қорғау	Жасыл желектерді отырғызу жүзеге асырылған демалыс аландарының саны, кемінде бір бірлік	Жасыл желектерді отырғызу жүзеге асырылған демалыс алаңдарының саны
5	Бизнес-процестерді цифрландыруды қамтамасыз ету	ERP-жүйесінің модульдерін енгізу (SMART QAJ), бірлік	Енгізілген ERP модульдерінің саны
		Автомобиль жолдарының республикалық желісінің цифрлық картасын жасау	Цифрланған картаның республикалық жолдар желісінің жалпы ұзындығына қатынасы
		Республикалық маңызы бар автомобиль жолдарында автоматтандырылған өлшеу станцияларын орнату, бірлік	Республикалық маңызы бар автомобиль жолдарында автоматтандырылған өлшеу станцияларын орнату бойынша жоспарлы көрсеткіштердің орындалуы
6	Орнықты дамудың ажырамас элементі ретінде қаржылық орнықтылықты күшейту	Ағымдағы өтімділік коэффициенті	Айналымдағы активтер шамасының жалпы мәнінің қысқа мерзімді міндеттемелер шамасының жалпы мәніне қатынасы
		2019 жылға арналған жоспарлы көрсеткішке қатысты еңбек өнімділігінің өсімі	Көрсеткіштің нақты орындалуының 2019 жылға арналған жоспарлы көрсеткішке қатынасы
		Еңбек өнімділігінің жинақталған өсу индексі, 2022 (жоспар) 100, %	Көрсеткіштің нақты орындалуының 2022 жылға арналған жоспарлы көрсеткішке қатынасы
7	Қоғамның үйлесімді дамуын қамтамасыз ету	Жұмыс орындарын құру, мың адам, оның ішінде:	Еңбек шарты бойынша еңбек ететін және тұрақты, уақытша немесе маусымдық жұмысты орындайтын жалдамалы жұмыскерлерді қоса алғанда, республикалық маңызы бар автомобиль жолдарын салуды және жөндеуді жүзеге асыратын компаниялар жұмыскерлерінің жалпы тізімдік саны
		тұрақты	қызметкерлердің жалпы саны мен уақытша қызметкерлер арасындағы айырмашылық
		уақытша	маусымдық, уақытша жұмыскерлердің, оның ішінде автожол саласының сабақтас салалары жұмыскерлерінің саны
		Корпоративтік басқаруды бағалау, бірлік	Тәуелсіз ұйымдардың қоғамның корпоративтік басқаруын бағалауы
		Шешімдер қабылдау деңгейінде әйелдер үлесінің артуы, %	Қоғамның құрылымдық бөлімшелерін, басқарманы, директорлар кеңесін, корпоративтік секторды қоса алғанда, басшы әйелдер санының жалпы санға қатынасы

"ҚазАвтоЖол" ұлттық компаниясы" акционерлік қоғамының 2023–2032 жылдарға арналған даму жоспарына 3-қосымша

Қазақстан Республикасының стратегиялық және бағдарламалық құжаттарына сәйкес қоғамның көрсеткіштері (Стратегиялық карта)

Ескерту. 3-қосымша жаңа редакцияда - ҚР Үкіметінің 08.01.2026 № 4 қаулысымен.

Мақсат қою құжаттары ("Қазақстан-2050" пайымы, Қазақстан Республикасының көміртегі бейтараптығына қол жеткізуінің 2060 жылға дейінгі стратегиясы)			Мемлекеттік жоспарлау жүйесінің құжаттары (Қазақстан Республикасының ұлттық даму жоспары, Қазақстан Республикасының Ұлттық қауіпсіздік стратегиясы)			Мемлекеттік жоспарлау жүйесінің құжаттары (мемлекеттік органдардың даму жоспарлары, облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың, астананың даму жоспарлары)			Мемлекеттік жоспарлау жүйесіне кірмейтін өзге де құжаттар (тұжырымдамалар, ұлттық жобалар, мемлекеттік бағдарламалар, доктриналар (стратегиялар), кешенді жоспарлар, Ұлттық инфрақұрылымдық жоспар))		Даму жоспарында көзделген компания қызметінің негізгі көрсеткіштері (бұдан әрі – ҚНК)
Құжаттың атауы	Басымдық / міндет / бастама	Нысаналы индикатор	Құжаттың атауы	Мақсаты/негізгі қағидаттары / бағыттары / Басымдығы / мақсаты / міндеті	Түйінді ұлттық индикаторлар	Құжаттың атауы	Бағыттары/ мақсаттары/ міндеттері/ ресурстары /	Нысаналы индикаторлар /нәтижелер көрсеткіштері	Құжаттың атауы	Іс-шара / индикатор

1	2	3	4	5	6	7	8	9	10	11	12
"Қазақстан-2050" стратегиясы қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты	Бесінші сын-қатер – жаһандық энергетикалық қауіпсіздік	Баламалы және "жасыл" энергетикалық технологияларға инвестицияларды ұлғайту	Қазақстан Республикасының 2029 жылға дейінгі ұлттық даму жоспары	4.2-тармақша "Жаңа инвестициялық цикл" 3-басымдық Экономиканың нақты секторын және белсенділікті ынталандыру үшін банктік кредиттеудің рөлін арттыру және қаржыландырудың баламалы көздерін дамыту	НҰИ "Негізгі капиталға инвестициялар (НКИ) ЖІӨ-ден % 2025 жылы-17%, 2026 жылы - 18%, 2027 жылы-19%, 2027 жылы-19%, 2028 жылы-21%, 2029 жылы-23%"	Қазақстан Республикасы Көлік министрлігінің 2023 – 2027 жылдарға арналған даму жоспары	1-бағыт 1. "Қазақстан Республикасының транзиттік-көліктік әлеуетін дамыту"	Негізгі капиталға инвестициялар (НКИ) ЖІӨ – ден % 2025 жылы-17%, 2026 жылы - 18%, 2027 жылы-19%	Қазақстан Республикасының көлік-логистикалық әлеуетін 2030 жылға дейін дамытудың тұжырымдамасы	"Көлік және қоймаға сақтау" негізгі капиталына инвестициялардың өсуі 2019 жылғы деңгейге қарағанда, (2023 жылы – 41,9%, 2024 жылы – 68,7%, 2025 жылы – 90%, 2026 жылы – 92,4%, 2027 жылы – 93,9%, 2028 жылы – 95,4%, 2029 жылы – 96,9%, 2030 жылы – 98,4%)	2019 жылғы деңгейіне қарағанда негізгі капиталға инвестициялардың өсімі 2024 жылы -152,8%; Өткен жылға қарай негізгі капиталға салынған инвестициялардың өсімі, кем емес, 2025 жылдан бастап -10%
"Қазақстан-2050" стратегиясы қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты	Қалыптасқан Қазақстан-мемлекетіміздің, ұлттық экономикамыздың, азаматтық қоғамның, қоғамдық келісімнің, өңірлік көшбасшылықтың және халықаралық беделдің дағдарыс сынағы юю	8. "Қазақстан-2030" стратегиясы Негізгі нәтижелер. 6. Инфрақұрылым, әсіресе көлік және байланыс Біз транзиттік әлеуетімізді дамытуымыз керек. Бүгінгі таңда бірқатар ірі жалпыұлттық инфрақұрылымдық жобалар іске асырылуда, олардың нәтижесі 2020 жылға қарай Қазақстан арқылы транзиттік тасымалдарды екі есеге ұлғайту болуға тиіс. 2050 жылға қарай бұл көрсеткіш 10 есе артуы керек	Қазақстан Республикасының 2029 жылға дейінгі ұлттық даму жоспары	3.1 - тармақша "Көлік-логистика кешен" 1-басымдық. "Инфрақұрылымды кеңейту және жаңғырту" "Жол инфрақұрылымының өткізу қабілетін және қауіпсіздігін арттыру. Халықаралық және өңіраралық автомобиль дәліздеріндегі кедергілерді жою үшін ұзақ құрылыстарды аяқтау, батыс, орталық және оңтүстік шағын өңірлердегі транзит маршруттарын кеңейту және сыртқы шекаралардағы халықаралық өткізу пункттерінің өткізу қабілетін арттыру бойынша жүйелі шаралар кешенін жүргізу қажет. Сондай-ақ, барлық деңгейдегі автожолдарды салудың, жөндеудің және оларға қызмет көрсетудің инновациялық стандарттарын енгізуді, сондай-ақ ауыр жүк көлігінің салдарынан мерзімінен бұрын бұзылу Тәуекелдерін басқару жүйелерін енгізуді қамтамасыз ету маңызды"	НҰИ "Қазақстан арқылы транзиттік тасымалдар көлемі, 2025 жылы – 34 млн тонна, 2026 жылы – 35,2 млн тонна, 2027 жылы – 38 млн тонна, 2028 жылы – 41,6 млн тонна, 2029 жылы – 43 млн тонна" Нәтиже көрсеткіші 1.1. "Нормативтік техникалық жағдайда халықаралық және Республикалық маңызы бар автожолдар желісінің 100% - келтіру және ұстау" "Келесі жолдарды реконструкциялау бойынша 13 іс-шара: Ақтөбе–Ұлғайсын–Қызылорда, Астана– Петропавл, Челябіге қарай Астана – Қостанай– РФ шекарасы, Қалбатау –Майқапшағай, Бейнеу–Шалқар, Қызылорда – Жезқазған, Жезқазған – Қарағанды, Атырау – Доссор, Жаңаөзен – Кендірлі, Сарыағаш , Рудный, Түркістан, Шымкент қалаларында айналмалы жол салу"	Қазақстан Республикасы Көлік министрлігінің 2023 – 2027 жылдарға арналған даму жоспары	1-бағыт "Қазақстан Республикасының транзиттік-көліктік әлеуетін дамыту" Мақсат. "Көлік дәліздерінің инфрақұрылымын дамыту" Міндет. "Көлік саласының инфрақұрылымдық жобаларын іске асыру" Нәтиже көрсеткіші 5.2. "Іске асырылып жатқан жобалар бөлінісінде қайта жаңартылған автомобиль жолдарының үлесі (қозғалыстың ашылуы), 2025 жылы – 45%, 2026 жылы – 47%, 2027 жылы –50%"	Іске асырылатын жобалар бөлінісінде қайта жаңартылған автомобиль жолдарының үлесі (қозғалысты ашу), %, 2025 жылы – 47%, 2026 жылы – 50%	Қазақстан Республикасының 2029 жылға дейінгі ұлттық инфрақұрылымдық жоспары	Өткізу пункттерін жаңғырту	Іске асырылып жатқан жобалар бөлінісінде қайта жаңартылған автомобиль жолдарының үлесі (қозғалыстың ашылуы), 2025 жылы – 45%, 2026 жылы-47%, 2027 жылы – 50%, 2028 жылы-20%, 2029 жылы – 35%, 2030 жылы-14%, 2031 жылы – 10%, 2032 жылы –13% Республикалық маңызы бар автомобиль жолдарының жалпы ұзындығындағы I және II техникалық санаттағы республикалық маңызы бар автомобиль жолдарының үлесі 2025 жылы – 38 %, 2026 жылы – 39%, 2027 жылы – 40%, 2028 жылы – 41%, 2029 жылы – 42%, 2030 жылы-43%, 2031 жылы – 44%, 2032 жылы –45%
			Қазақстан Республикасының 2029 жылға дейінгі ұлттық даму жоспары	3.1-тармақша "Көлік-логистикалық кешен" 1-басымдық. "Инфрақұрылымды кеңейту және жаңғырту" "Жол инфрақұрылымының өткізу қабілетін және сақталуын арттыру. Халықаралық және өңіраралық автомобиль дәліздеріндегі кедергілерді жою үшін ұзақ құрылыстарды аяқтау, батыс, орталық және оңтүстік шағын өңірлердегі транзит маршруттарын кеңейту және сыртқы шекаралардағы халықаралық өткізу пункттерінің өткізу қабілетін арттыру бойынша жүйелі шаралар кешенін жүргізу қажет. Сондай-ақ, барлық деңгейдегі автожолдарды салудың, жөндеудің және оларға қызмет көрсетудің инновациялық стандарттарын енгізуді, сондай-ақ ауыр жүк көлігінің салдарынан мерзімінен бұрын бұзылу Тәуекелдерін басқару жүйелерін енгізуді қамтамасыз ету маңызды"	НҰИ "Қазақстан арқылы транзиттік тасымалдар көлемі, 2025 жылы – 34 млн тонна, 2026 жылы – 35,2 млн тонна, 2027 жылы – 38 млн тонна, 2028 жылы – 41,6 млн тонна, 2029 жылы – 43 млн тонна" 2.2 Нәтиже көрсеткіші "Қазақстан Республикасының шекарасындағы автомобиль өткізу пункттерінің орташа өткізу қабілеті" 2-іс шара "Шекарадағы автомобиль өткізу пункттерін қайта жаңарту және кешенді жаңғырту, 2025 жылы – 6 бірлік, 2026 жылы – 0 бірлік, 2027 жылы – 10 бірлік, 2028 жылы – 10 бірлік, 2029 жылы – 10 бірлік"	Қазақстан Республикасы Көлік министрлігінің 2023 – 2027 жылдарға арналған даму жоспары	1-бағыт "Қазақстан Республикасының транзиттік-көліктік әлеуетін дамыту" Мақсат. "Көлік дәліздерінің инфрақұрылымын дамыту" Міндет. "|Негізгі түйісу орындары инфрақұрылымының өткізу қуатын дамыту"	Құрылыспен қамтылған автомобиль өткізу пункттерінің үлесі, 2025 жылы – 16%, 2026 жылы – 19%, 2027 жылы – 22%	Қазақстан Республикасының көлік-логистикалық әлеуетін дамытудың 2030 жылға дейінгі тұжырымдамасы	Сырым, Тасқала, Әлімбет, Үрлітөбе, Жаңа жол, Қосақ, Құрманғазы, Ақсай, Қайрақ, Сырым, Тасқала, Әлімбет, Үрлітөбе, Қосақ, Құрманғазы, Ақсай, Қызылжар, Қаракөл, Үбе, Шарбақты, Шаған, Бидайық, Қондыбай, Ауыл, Жәнібек, Жезкент, Ақбалшық, Аят, Найза, Обаған, Желқуар, Қоянбай, Байтанат, Амангелді, Қарашатау, Орда сияқты Ресей Федерациясымен шекара арқылы өткізу пункттерінің өткізу қабілетін арттыру (реконструкциялау)	Құрылыспен қамтылған автомобиль өткізу пункттерінің үлесі, 2025 жылы – 16%, 2026 жылы – 19%, 2027 жылы –22%, 2028 жылы – 38%, в 2029 жылы – 54% , 2030 жылы – 69%, в 2031 жылы – 85%, 2032 жылы – 100%
									Қазақстан Республикасының 2029 жылға дейінгі ұлттық инфрақұрылымдық жоспары	Өткізу пункттерін жаңғырту
			Қазақстан Республикасының 2029 жылға дейінгі ұлттық даму жоспары	3.1-тармақша "Көлік-логистикалық кешен" 1-басымдық. "Инфрақұрылымды кеңейту және жаңғырту"	НҰИ "Халықтың туу кезіндегі өмір сүру ұзақтығы, жылдар" 1.4 Нәтиже көрсеткіші "100 мың тұрғынға шаққанда жол-көлік оқиғалары салдарынан болатын өлім-жітім" 1-іс шара "Республикалық маңызы бар жолдардың қолданыстағы желісінің нормативтік жай-күйін қамтамасыз ету үшін жол-пайдалану және жөндеу жұмыстарын орындау, 2025 жылдан 2029 жылға дейін – 3 мың км"	Қазақстан Республикасы Көлік министрлігінің 2023 – 2027 жылдарға арналған даму жоспары	1-бағыт "Қазақстан Республикасының транзиттік-көліктік әлеуетін дамыту" Мақсаты: "Көлік инфрақұрылымын дамыту" Міндет. "Автожол саласының инфрақұрылымын дамыту деңгейін арттыру"	Күрделі және орташа жөндеумен қамтылған республикалық және халықаралық маңызы бар жолдардың үлесі, 2025 жылы – 30,8 %, 2026 жылы – 35,3%, 2027 жылы –40,9 %			Күрделі және орташа жөндеумен қамтылған республикалық және халықаралық маңызы бар жолдардың үлесі, 2025 жылы – 30,8 %, 2026 жылы –35,3%, 2027 жылы – 40,9%, 2028 жылы – 17,5%, 2029 жылы – 15%, 2030 жылдан – 10%
			Қазақстан Республикасының 2029 жылға дейінгі ұлттық даму жоспары	3.1-тармақша "Көлік-логистика кешені" 1-басымдық "Инфрақұрылымды кеңейту және жаңғырту"	НҰИ "Халықтың туу кезіндегі өмір сүру ұзақтығы, жылдар" 1.4. Нәтиже көрсеткіші "100 мың тұрғынға шаққанда жол-көлік оқиғалары салдарынан болатын өлім-жітім" 1- іс шара "Республикалық маңызы бар жолдардың қолданыстағы желісінің нормативтік жай-күйін қамтамасыз ету үшін жол пайдалану және жөндеу жұмыстарын орындау, 2025 жылдан 2029 жылға дейін-3 мың км"	Қазақстан Республикасы Көлік министрлігінің 2023 – 2027 жылдарға арналған даму жоспары	1-бағыт "Қазақстан Республикасының транзиттік-көліктік әлеуетін дамыту" Мақсат. "Көлік дәліздерінің инфрақұрылымын дамыту" Міндет. "Көлік саласының инфрақұрылымдық жобаларын іске асыру"	Нормативтік техникалық жағдайда халықаралық және Республикалық маңызы бар автожолдар желісін 100% келтіру және ұстау 2025 жылы – 94%, 2026 жылы –95 %, 2027 жылы – 96%	Қазақстан Республикасының 2029 жылға дейінгі ұлттық инфрақұрылымдық жоспары	Нормативтік жағдайдағы республикалық маңызы бар жолдардың үлесі 2024 жылы –93%, 2025 жылы –94%, 2026 жылы –95%, 2027 жылы –96%, 2028 жылы –97%, 2029 жылы-98 %	Нормативтік жағдайдағы республикалық маңызы бар автомобиль жолдарының үлесі, 2025 жылы – 94%, 2026 жылы – 95%, 2027 жылы – 96%, 2028 жылы – 97 %, 2029 жылы – 98%, 2030 жылы – 99%, 2031 жылдан бастап – 100%
					2-іс шара "Қауіпсіз жол қозғалысын қамтамасыз ету бойынша шаралар қабылдау, 2025 жылдан бастап 25 мың км" 4-іс шара "Іске асыру 2025 жылдан бастап жол-көлік жарақаттануының, оның ішінде жолдардағы өлім-жітімнің деңгейін төмендету жөніндегі бағдарламалар - 1 нысан"				Қазақстан Республикасының көлік-логистикалық әлеуетін дамытудың 2030 жылға дейінгі тұжырымдамасы	Нормативтік техникалық жағдайда халықаралық және Республикалық маңызы бар автожолдар желісін 100 % келтіру және күтіп ұстау, 2023 жылы –92 %, 2024 жылы – 93 %, 2025 жылы – 94 %, 2026 жылы – 95 %, 2027 жылы – 96 %, 2028 жылы– 97 %, 2029 жылы – 100 %, 2030 жылы – 100 %
											2032 жылы кешенді-нысаналы бағдарламаның жоспарлы мәндерін орындау-100%
			Қазақстан Республикасының 2029 жылға дейінгі ұлттық даму жоспары	4.2- тармақша "Жаңа инвестициялық цикл" 3- басымдық "Банктік несиелеудің рөлін арттыру және нақты сектор мен экономикалық белсенділікті ынталандыру үшін баламалы қаржыландыру көздерін дамыту"	НҰИ "Негізгі капиталға инвестициялар (НКИ) ЖІӨ - ден % 2025 жылы –17%, 2026 жылы –18%, 2027 жылы –19%, 2028 жылы – 21%, 2029 жылы –23%"	Қазақстан Республикасы Көлік министрлігінің 2023 – 2027 жылдарға арналған даму жоспары.	1-бағыт "Қазақстан Республикасының транзиттік-көліктік әлеуетін дамыту" Мақсаты. "Көлік инфрақұрылымын дамыту" Міндет. "Автожол саласының инфрақұрылымын дамыту деңгейін арттыру"	Автожолдарды күтіп-ұстау үшін жол-пайдалану техникасымен жарақтандыру, 2025 жылы– 90 %, 2026 жылы – 95 %, 2027 жылы – 100%			Автожолдарды күтіп-ұстау үшін жол-пайдалану техникасымен жарақтандыру, 2025 жылы – 90 %, 2026 жылы – 95%, 2027 жылы-100%, 2028 жылы – 48%, 2029 жылы – 50%, 2030 жылы – 52%, 2031 жылы – 54%, 2032 жылы – 56 %
			Қазақстан Республикасының 2029 жылға дейінгі ұлттық даму жоспары	3.1-тармақша "Көлік-логистика кешені" 1-басымдық. "Инфрақұрылымды кеңейту және жаңғырту"	НҰИ "Халықтың туу кезіндегі өмір сүру ұзақтығы, жылдар" 1.4. Нәтиже көрсеткіші "100 мың тұрғынға шаққанда жол-көлік оқиғалары салдарынан болатын өлім-жітім" 3- іс шара "Республикалық маңызы бар автожолдардың ақылы учаскелерін енгізу, 2025 жылы – 5,4 мың км, 2026 жылы – 7,5 мың км, 2027 жылдан бастап – 9 мың км, 2028 – 2029 жылдары – 11 мың км"	Қазақстан Республикасы Көлік министрлігінің 2023 – 2027 жылдарға арналған даму жоспары	1-бағыт. "Қазақстан Республикасының транзиттік-көліктік әлеуетін дамыту" Мақсаты. "Көлік инфрақұрылымын дамыту" Міндет. "Автожол саласының инфрақұрылымын дамыту деңгейін арттыру"	Республикалық маңызы бар автожолдардың ақылы учаскелерін енгізу, 2025 жылы – 22 %, 2026 жылы – 30 %, 2027 жылы –36 %			Республикалық маңызы бар автожолдардың жалпы ұзындығы бойынша ақы алу жүйесін енгізу, 2023 жылы – 20 %, 2024 жылы – 27 %, Республикалық маңызы бар автожолдардың ақылы учаскелерін енгізуге инфрақұрылымды дайындау, 2025 жылы – 22 %, 2026 жылы – 30 %, 2027 жылдан бастап – 36 %
											Ақылы автожолдарды пайдаланушылардың қанағаттану деңгейі, 2025 жылы – 95%, 2032 жылы –100%
											Жол бойындағы сервис объектілерін пайдаланушылардың қанағаттану деңгейі, 2025 жылы – 70%, 2032 жылы – 100 %
			Қазақстан Республикасының 2029 жылға дейінгі ұлттық даму жоспары	3.4- тармақша "Туризм" 1- басымдық. "Басым дестинацияларды фокустық дамыту" "Туризмде қызмет көрсету сапасын арттыру үшін қызметтердің жекелеген түрлерін ұсынуды регламенттейтін және олардың халықаралық талаптарға сәйкестігін қамтамасыз ететін стандарттар әзірленетін болады"		Қазақстан Республикасы Көлік министрлігінің 2023 – 2027 жылдарға арналған даму жоспары	1-бағыт. "Қазақстан Республикасының транзиттік-көліктік әлеуетін дамыту" Мақсаты. "Көлік инфрақұрылымын дамыту" Міндет. "Автожол саласының инфрақұрылымын дамыту деңгейін арттыру"	Ұлттық стандартқа сәйкес келетін жол бойындағы сервис объектілерінің үлесі 2025 жылы –100%	Қазақстан Республикасының 2029 жылға дейінгі ұлттық инфрақұрылымдық жоспары	Жол бойындағы сервис объектілері 2024 жылы – 36 бірлік, 2025 жылы – 48 бірлік, 2026 жылы – 52 бірлік, 2027 жылы – 60 бірлік, 2028 жылы – 70 бірлік, 2029 жылы – 70 бірлік	Ұлттық стандарттарға сәйкес жол бойындағы сервис объектілерімен қамтамасыз етілген автомобиль жолдарының үлесі 2025 жылдан бастап – 1 00 %
									Қазақстан Республикасының көлік-логистикалық әлеуетін дамытудың 2030 жылға дейінгі тұжырымдамасы	Жол бойындағы сервистің кемінде 200 объектісін салу
											Жасыл желектерді отырғызу жүзеге асырылған демалыс алаңдарының саны, 2025 жыл – 5 бірлік, 2032 жылы – 45 бірлік
											ERP жүйесінің (SMART QAJ) модулін енгізу – 2032 жылы 10 бірлік
"Қазақстан-2050" стратегиясы қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты	Жетінші сынақ-"Үшінші өнеркәсіптік революция"	Цифрлық технология	Қазақстан Республикасының 2029 жылға дейінгі ұлттық даму жоспары	Іске асырудың негізгі принциптері "Инновациялық белсенділікті кеңейту, салалар мен кәсіпорындарды жаңғырту және цифрландыру арқылы экономиканың өнімділігі мен күрделілігін арттыруға баса назар аудару"	НҰИ "Инновация саласындағы белсенділік деңгейі,%"						Республикалық автомобиль жолдары желісінің цифрлық картасын жасау, 2032 жылы – 100 %
											Республикалық маңызы бар автомобиль жолдарында автоматтандырылған өлшеу станцияларын орнату, 2025 жылы – 8 бірлік, 2026 жылы – 11 бірлік, 2027 жылы – 9 бірлік, 2028 жылы – 20 бірлік, 2029 жылы – 21 бірлік, 2030 жылы – 25 бірлік, 2031 жылы – 30 бірлік – 2032 жылы –30 бірлік
											Ағымдағы өтімділік коэффициенті, 2023 жылы – 1, 2024 жылы – 1
											2019 жылға арналған жоспарлы көрсеткішке қатысты еңбек өнімділігінің өсімі, 2023 жылы – 35%, 2024 жылы – 40%
			Қазақстан Республикасының 2029 жылға дейінгі ұлттық даму жоспары	Іске асырудың негізгі принциптері "Инновациялық белсенділікті кеңейту, салалар мен кәсіпорындарды жаңғырту және цифрландыру арқылы экономиканың өнімділігі мен күрделілігін арттыруға баса назар аудару" Көліктік-логистикалық шектеулер" 3 - басымдық "Бәсекеге қабілеттілікті арттыру: еңбек өнімділігінің өсуі. Бәсекеге қабілетті кадрларды даярлау"	НҰИ "Еңбек өнімділігінің жинақталған өсу индексі, 2022 – 100, 2025 жыл – 113,8%; 2026 жыл –120%; 2027 жыл – 127%; 2028 жыл – 134,1%; 2029 жыл –141,8%"	Қазақстан Республикасы Көлік министрлігінің 2023 – 2027 жылдарға арналған даму жоспары	1- бағыт. "Қазақстан Республикасының транзиттік-көлік әлеуетін дамыту" Мақсат. "Көлік инфрақұрылымын дамыту"	Көлік және қоймаға сақтау бойынша еңбек өнімділігінің жинақталған өсу индексі, 2022 –100, 2025 жылы – 132,6 %, 2026 жылы – 143,7 %, 2027 жылы – 156,6 %	Қазақстан Республикасының көлік-логистикалық әлеуетін дамытудың 2030 жылға дейінгі тұжырымдамасы	"Көлік және қоймаға сақтау" секторындағы еңбек өнімділігінің 2019 жылғы деңгейге қарағанда өсуі, 2023 жылы – 9,8 %, 2024 жылы – 14,4 %, 2025 жылы – 19,3 %, 2026 жылы – 21,3 %, 2027 жылы – 23,3 %,2028 жылы – 25,3 %, 2029 жылы – 27,3 %, 2030 жылы – 29,3 %	Еңбек өнімділігінің жинақталған өсу индексі, 2022 (жоспар) – 100, 2025 жылы –132,6 %; 2026 жылы –143,7 %; 2027 жылы –156,6%; 2028 жылы – 163,7 %; 2029 жылы –171,4 %; 2030 жыл – 179,8 %; 2031 жыл –188,8 %; 2032 жыл – 198,5 %
											Тұрақты және уақытша жұмыс орындарын құру: 2023 жылы – 85 мың адам, 2024 жылы –75,9 мың адам
"Қазақстан-2050" стратегиясы қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты	Жаңа кадр саясаты. Менеджменттің заманауи құралдарын енгізу және корпоративтік басқару принциптері		Қазақстан Республикасының 2029 жылға дейінгі ұлттық даму жоспары	3- басымдық "Банктік несиелеудің рөлін арттыру және нақты сектор мен экономикалық белсенділікті ынталандыру үшін баламалы қаржыландыру көздерін дамыту" "Корпоративтік сектордың тұрақтылығын арттыру. Компаниялардың корпоративтік басқару жүйесін жақсарту"							Корпоративтік басқаруды бағалау 2023 жылы – 1 бірлік, 2026 жылы – 1 бірлік, 2029 жылы – 1 бірлік, 2032 жылы – 1 бірлік
"Қазақстан-2050" стратегиясы қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты	3. Әлеуметтік саясаттың жаңа принциптері-әлеуметтік кепілдіктер және жеке жауапкершілік	4-бөлім. Жұмыспен қамту және еңбекақы төлеу саясатын жаңғырту. Гендерлік теңдік және тең мүмкіндіктер	Қазақстан Республикасының 2029 жылға дейінгі ұлттық даму жоспары	2-міндет "Гендерлік теңдік институтын нығайту"	НҰИ "0-ден 1-ге дейінгі шкала бойынша World Justice Project-тен құқық үстемдігі индексінің мәні" Нәтиже көрсеткіші 2.1. "Гендерлік теңдікті ілгерілету, әйелдердің мүмкіндіктерін кеңейту бойынша қабылданып жатқан шаралар туралы халықтың хабардарлық деңгейі, 2025 жылға қарай – 31%, 2026 жылға қарай – 32%, 2027 жылға қарай – 33%, 2028 жылға қарай – 34%, 2029 жылға қарай –36%"				"Қазақстан Республикасындағы 2030 жылға дейінгі отбасылық және гендерлік саясат тұжырымдамасын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Президентінің 2016 жылғы 6 желтоқсандағы № 384 Жарлығы	Квазимемлекеттік және корпоративтік секторларда шешімдер қабылдау деңгейіндегі әйелдердің үлесі 2023 жылға қарай – 25 %, 2024 жылы - 25,3 %, 2025 жылы – 25,5 %, 2026 жылы – 26 %, 2027 жылы – 27 %, 2028 жылы – 28 %, 2029 жылы – 29 %, 2030 жылы – 30 %	Шешім қабылдау деңгейіндегі әйелдердің үлесі 2025 жылдан бастап – 30%

"ҚазАвтоЖол" ұлттық компаниясы" акционерлік қоғамының 2023 – 2032 жылдарға арналған даму жоспарына 4-қосымша

Қызметтің стратегиялық бағыттарының тәуекелдері

Р/с №

Тәуекел атауы

Тәуекел мен оның салдарының сипаттамасы

Тәуекелді азайту жөніндегі іс-шаралар

1	2	3	4
I	Республикалық жолдар желісін дамыту және күтіп-ұстау
1	Жеткілікті/ уақтылы қаржыландырмау тәуекелі	Тәуекел - мемлекеттік бюджеттен қаражат көлемінің жеткіліксіздігі, сондай-ақ қаржыландырудың балама көздерінің болмауы. Салдары: жол жұмыстары көлемінің төмендеуі; жол жұмыстары сапасының төмендеуі.	Қызмет нәтижелерінің макроэкономикалық көрсеткіштердің өзгеруіне сезімталдығына талдау жүргізу, қаржы-экономикалық модельдерді стресс-тестілеу және жұмыстарды жүргізудің баламалы сценарийлерін әзірлеу. "ҚазАвтоЖол" ҰК" АҚ дамуының баламалы сценарийлерін әзірлеу. Баламалы инвестициялық бағдарламаны әзірлеу. Автожол саласының заңнамалық базасын өзгерту.
2	Валюталық тәуекел	Теңгенің құнсыздануы. Салдары: инвестициялық жобалардың, валюталық қарыздардың, жол-құрылыс және қосалқы бөлшектер құнының қымбаттауы.	Қарыздар алынған валюталар бағамының ауытқуын мониторингтеу. Валюталық тәуекелдерді хеджирлеу, оның ішінде ағымдағы міндеттемелерді ұлттық валютада қайта қаржыландыру мүмкіндігін қарау. Қазақстандық қамту үлесін ұлғайту.
3	Инфляция тәуекелдері	Инфляция деңгейінің жоғары болуы Салдары: материалдар мен көрсетілетін қызметтердің қымбаттауы; бағаның өсуі, өзіндік құнға ықпалы.	Қазақстандық қамту үлесін ұлғайту. Материалдарды және қызметтерді жеткізушілермен бағаларды белгілей отырып офтейк келісімшарттар жасасуға ықпал ету. Ұзақ мерзімді қызмет көрсету шарттарын жасасу.
4	Келісімшарттық тәуекелдер	Тауарлар мен көрсетілетін қызметтердің жосықсыз өнім берушілерді таңдау. Жеткізу тізбегін бұзу. Беріктік қорының болмауы және өнім берушінің/мердігердің банкроттығы. Салдары: өнім берушінің міндеттемелерді орындамауы/тиісінше орындамауы; келісімшарттар бойынша мерзімдердің бұзылуы; жұмыс сапасының төмендеуі; *Қоғамның беделінің төмендеуі.	Комплаенс қызметінің өнім берушілер мен мердігерлерді тауарлар жеткізуге және қызметтер көрсетуге шарттар жасасқанға дейін заңнама талаптарына сәйкестігі тұрғысынан тексеруі. Келісімшарттардың орындалуын уақтылы бақылау және мониторингтеу. Материалдар мен қызметтерді ұзақ мерзімді қамтамасыз етуге офтейк келісімшарттар жасасуға жәрдемдесу, қазақстандық қамту үлесін ұлғайту.
5	Операциялық тәуекелдер	Техника мен жабдықтың тапшылығы, қатты тозуы. Техниканың техникалық дайындығының төмендігі.	Техникалық паркті уақтылы жаңарту. Қызмет мерзімін ұзарта отырып жөндеу жұмыстарын жүргізу.
6	HR-тәуекелдер	Жұмыс жүргізу үшін білікті персоналдың болмауы. Кадрлардың жұмысқа шығуының төмендеуі және тұрақтамауының артуы. Салдары: жұмыстарды орындау мерзімдерінің бұзылуы; әлеуметтік шиеленістің өсуі.	Қоғам жұмыскерлері үшін қолайлы жағдай жасау. Қызметкерлерді атқарылған жұмыс үшін ынталандыру және көтермелеу. Жұмыс орнындағы қауіпсіздікті қамтамасыз ету.
7	Беделдік тәуекелдер	Сыбайлас жемқорлық бұзушылықтар, жұмыстарды орындау сапасы мен мерзімі туралы БАҚ-тағы жағымсыз жарияланымдар. Ақылы жолдарды пайдалануға жоғары тарифтер енгізу. Салдары: Республикалық жолдарды пайдаланушылар тарапынан әлеуметтік наразылық.	Қоғам қызметінің ашықтығын жақсарту, салық төлеушілер алдында есеп беру және ашық болу. Қоғамның қызметі мен нәтижелері туралы БАҚ-тағы жарияланымдар. Сала проблемаларын және автожолдар ақылылығын енгізудің маңыздылығын түсіндіру, сатып алу рәсімдерінің ашықтығын қамтамасыз ету, жобаларды сапалы іске асыру.
II	Қолжетімді және іркіліссіз ақылы автожолдар желісі
1	Тарифтік тәуекел	Ақылы автожолдар учаскелерінде уәкілетті органның тарифті көтермеу тәуекелдері. Салдары: Салынған инвестициялар өтелімділігінің төмендігі; Автожолдарды жақсы жағдайда күтіп-ұстауға қоғам мұқтаждықтарының қанағаттандырылмауы.	Өзін-өзі ақтау қағидатын қамтамасыз ету мақсатында 1-ші және 2-ші санаттағы жолдарды тоғыспалы қаржыландыру тетігін пысықтау мәселесін заңнамаға енгізу жөніндегі жұмыс.
2	IT және кибер- тәуекелдер	Ақылы автожолдарды пайдаланушыларға жүйелердің іркілістері, қолжетімсіздігі. Вандалды әрекеттерге байланысты құрылғылардың жоғалуы. Деректерді алу мен өңделу сапасының нашарлығы, тарифті есептеу кезіндегі ауытқулар. Киберқауіпсіздікті төмендету, пайдаланушылардың дербес деректерінің және қоғам деректерінің таралуы. Салдары: Автожолдарды пайдаланғаны үшін төлем алудың қолжетімсіздігі; табысты жоғалту; жүйелерді қалпына келтіру шығындары.	Температураның өзгеруінен, вандалдық әрекеттерден және басқа да физикалық ықпалдан қорғаныс деңгейі жоғары қазіргі заманғы құрылғыларды орнату. Жабдықтарды уақтылы жаңғырту саясатын/ тұжырымдамасын әзірлеу. Жүйелерді бэк-тестілеу, деректерді оқу мен өңдеудің дұрыстығын тексеру. Лицензиялық БҚ орнату, жаңартылған вирусқа қарсы және хакерлікке қарсы жүйелерді пайдалану, деректерді уақтылы бэкапирлеу, АТ-жүйесінің осал жерлерін іздеу.
3	Беделдік тәуекелдер	Жүйелердің жұмысы туралы БАҚ-тағы жағымсыз жарияланымдар. Ақылы жолдарды пайдалануға жоғары тарифтер енгізу. Салдары: Республикалық жолдарды пайдаланушылар тарапынан әлеуметтік наразылық	Әлемдік тәжірибені ескере отырып, автожолдардың ақылы болуына қатысты ақпараттық-түсіндіру жұмысының тұжырымдамасын бекіту.
III	Әлемдік деңгейдегі жол бойындағы сервис
1	Инфрақұрылымдық тәуекел	Жол бойындағы сервисті дамыту үшін қажетті инфрақұрылымның болмауы. Салдары: Халық пен инвесторлардың жол бойындағы сервисті дамытуға қызығушылығының төмендігі.	Дербес энергия көздерін, сумен жабдықтауды және СГТ пайдалануды ескере отырып, кәсіпкерлікті дамытуды заңнамалық деңгейде қолдау.
2	Экологиялық тәуекелдер	Орнатылған санитариялық-гигиеналық тораптар, қоқыс жинау және оны сұрыптау орындары санының жеткіліксіздігі. Автожолдарды ҚТҚ-дан тазалау сапасының төмендігі. Салдары: Жол бойындағы сервис орындарында топырақтың, судың және ауаның қатты ластануы.	Жол жұмыстарын жобалау сатысында жол бойындағы сервис объектілерін дамыту аймақтарын жоспарлау. Гранттар мен жеңілдікті қарыздар беру арқылы халықты ШОБ-ты дамытуға ынталандыру. ҚТҚ сұрыптау орындарын орнату, қалдықтарды уақытылы шығару.
IV	Қоғамның тұрақты дамуын қамтамасыз ету
1	IT және кибер- тәуекелдер	Қоғамның цифрландыруға деген барлық қажеттіліктерінің қанағаттандырылмауы, әртүрлі ақпараттық жүйелерде қолмен енгізудің болуы. Пайдаланылатын лицензияларға, жүйелерге қол жеткізу құқықтарына бағалардың эскалациясы. Бір қызметтердің өнім берушісіне тәуелділік, баламаның болмауы. Салдары: жүйелерді тиімсіз пайдалану.	Жеке платформаларды әзірлеу есебінен сатып алынатын қызметтер үлесін төмендету. Өз әзірлемелеріне авторлық құқықтарды бекіту. Баламалы АТ қызметінің өнім берушілерін іздеу.
2	Қоғамның қаржылық орнықтылығын төмендету	Ақылы автожолдардан ақшалай қаражат түсімдерінің төмендеуі, банктер, кредиторлар және өнім берушілер алдындағы міндеттемелерді орындаудың мүмкін еместігі. Салдары: кредит рейтингтің төмендеуі; инвестициялық тартымдылықтың төмендеуі; өтімділіктің төмендеуі	Шетел валютасындағы борыштық жүктемені төмендету. Қаржылық проблемалардың алдын алу. Сыни тәуекелдерді сақтандыру.
3	Корпоративтік басқару тәуекелдері	Менеджменттің тиімсіз құрылымының тәуекелдері, дұрыс емес шешімдер қабылдау тәуекелдері, мүдделер қақтығысы. Салдары: Қоғам беделінің төмендеуі.	Қызметтің ашықтығын қамтамасыз ету. Үш қорғаныс желісі негізінде корпоративтік модельді қолдану. Тәуекел менеджментін және ішкі бақылауды дамыту
4	HR-тәуекелдер	Білікті кадрларды жоғалту. Кадрлардың жұмысқа шығуының төмендеуі және тұрақтамауының артуы. Салдары: жұмыстардың орындалу мерзімдерінің бұзылуы; әлеуметтік шиеленістің өсуі.	Қоғам жұмыскерлері үшін қолайлы жағдай жасау. Қызметкерлерді атқарылған жұмысы үшін ынталандыру және көтермелеу. Жұмыс орнындағы қауіпсіздікті қамтамасыз ету.

Об утверждении Плана развития акционерного общества "Национальная компания "ҚазАвтоЖол" на 2023 - 2032 годы

Постановление Правительства Республики Казахстан от 30 декабря 2022 года № 1130.

В соответствии с пунктом 2 статьи 184 Закона Республики Казахстан "О государственном имуществе" Правительство Республики Казахстан ПОСТАНОВЛЯЕТ:

1. Утвердить прилагаемый План развития акционерного общества "Национальная компания "ҚазАвтоЖол" на 2023 - 2032 годы.

2. Настоящее постановление вводится в действие со дня его подписания.

Премьер-Министр Республики Казахстан

А. Смаилов

Утвержден постановлением Правительства Республики Казахстан 30 декабря 2022 года № 1130

План развития
акционерного общества "Национальная компания "ҚазАвтоЖол" на 2023 - 2032 годы

Введение

Акционерное общество "Национальная компания "ҚазАвтоЖол" (далее - общество) создано в соответствии с постановлением Правительства Республики Казахстан от 21 августа 2013 года № 822.

Постановлением Правительства Республики Казахстан от 30 июля 2013 года № 744 общество определено Национальным оператором по управлению республиканскими автодорогами.

В функции общества входят реализация инвестиционных проектов, организация ремонта и содержания автомобильных дорог, взимание сборов за проезд по платным дорогам, привлечение инвестиций для строительства и развития автодорожной инфраструктуры, включая объекты придорожного сервиса.

Основными источниками финансирования деятельности общества являются средства республиканского бюджета и негосударственные займы, привлекаемые под государственную гарантию и возмещаемые в полном объеме за счет средств республиканского бюджета, а также сборы с платных участков автомобильных дорог.

С 2018 года права владения и пользования государственным пакетом акций общества принадлежат отраслевому государственному органу в лице Министерства индустрии и инфраструктурного развития, с 10 ноября 2023 года переданы Комитету автомобильных дорог Министерства транспорта Республики Казахстан. Первый десятилетний План развития АО "НК "ҚазАвтоЖол" на 2013 – 2022 годы утвержден постановлением Правительства Республики Казахстан от 26 декабря 2013 года № 1409 и актуализирован в связи с пересмотром направлений деятельности, в реализации которых участвует АО "НК "ҚазАвтоЖол" (далее – общество), а также рядом социально-экономических событий.

Настоящий План развития общества на 2023 – 2032 годы является очередным стратегическим документом на второй десятилетний период. Актуализация в 2025 году продиктована изменениями, вносимыми в документы Системы государственного планирования:

1) Стратегию "Казахстан-2050": новый политический курс состоявшегося государства;

2) Указ Президента Республики Казахстан от 30 июля 2024 года № 611 "Об утверждении Национального плана развития Республики Казахстан до 2029 года и признании утратившими силу некоторых указов Президента Республики Казахстан";

3) приказ Министра транспорта Республики Казахстан от 27 декабря 2024 года № 437 "О внесении изменения в приказ Министра транспорта Республики Казахстан "Об утверждении Плана развития Министерства транспорта Республики Казахстан на 2023 – 2027 годы";

4) постановление Правительства Республики Казахстан от 30 декабря 2022 года № 1116 "Об утверждении Концепции развития транспортно-логистического потенциала Республики Казахстан до 2030 года";

5) постановление Правительства Республики Казахстан от 25 июля 2024 года № 606 "Об утверждении Национального инфраструктурного плана Республики Казахстан до 2029 года".

Сноска. Преамбула с изменениями, внесенными постановлением Правительства РК от 08.01.2026 № 4.

1. Анализ текущей ситуации

1.1. Анализ внешней среды

Дорожная сеть - это важная составляющая производственной и социальной инфраструктуры, обеспечивающая географическую и экономическую связанность территорий и отраслей и их сбалансированное развитие, способствующая реализации значительного транзитно-логистического потенциала страны, обусловленного географическим положением страны. От состояния дорожной сети во многом зависят безопасность дорожного движения, транспортная подвижность населения и удовлетворение спроса со стороны населения на качественные транспортные услуги, что в конечном итоге оказывает прямое и непосредственное влияние на качество жизни граждан Казахстана.

По состоянию на начало 2022 года сеть автомобильных дорог общего пользования составила 96 тыс. км, из них республиканская сеть - 24,9 тыс. км и 71 тыс. км - автомобильные дороги областного и районного значения. Доля дорог республиканского значения в нормативном состоянии от общей протяженности составляет 90 % (22,5 тыс. км). Протяженность дорог I и II технической категории составила 8,6 тыс. км (34 %).

Диаграмма 1 - состояние автодорог республиканского значения в 1 квартале 2022 года, км

Из общей протяженности автомобильных дорог республиканского значения 12786 км (или 52 %) - в хорошем состоянии, 9564 км (или 38 %) - в удовлетворительном состоянии и 2584 км (или 10 %) - в неудовлетворительном состоянии. Обращает на себя внимание определенная поляризация регионов по критерию автомобильных дорог неудовлетворительного состояния: если в Туркестанской, Павлодарской, Мангистауской, Кызылординской, Жамбылской, Алматинской областях они отсутствуют либо их протяженность минимальная, то в Карагандинской, Северо-Казахстанской, Восточно-Казахстанской, Актюбинской и Акмолинской областях максимальные показатели.

Сравнительный анализ состояния дорог в Казахстане и мире, проведенный по материалам рейтинговой оценки World Economic Forum за 2019 год, показывает, что по показателю "Quality of roads" Казахстан набрал 3,6 балла из 7 максимально возможных, что соответствует 95 месту среди 141 страны. Первые места в рейтине ожидаемо возглавляют Сингапур, ОАЭ, Япония, страны Западной Европы, США и др. Из сопоставимых с Казахстаном по размеру территории и(или) климатическим условиям можно отметить Канаду (30 место), США (17 место), Россию (99 место).

В процессе осуществления деятельности на общество влияет ряд факторов внешней среды, который определяет его возможность эффективно достигать цели, поставленные перед ним Правительством республики.

Анализ внешних политических, экономических, социальных, технологических, экологических и законодательных факторов, влияющих на деятельность общества

Государственная политика в области автодорожной отрасли

Основополагающим стратегическим документом Республики Казахстан "Стратегия-2050" поставлена задача интегрировать национальную экономику в глобальную среду и двигаться в регионы внутри страны, важной составляющей которой является развитие автодорожной отрасли.

Национальный план-2025, являющийся документом Системы государственного планирования на среднесрочный период и разработанный в реализацию долгосрочной "Стратегия-2050", запускает процессы третьей модернизации страны и ставит задачи по ускоренному качественному экономическому росту и повышению уровня жизни в стране.

В Национальном плане-2025 в рамках Общенационального приоритета "Сбалансированное территориальное развитие" согласно задаче "Обеспечение внешней и внутренней связанности" города-центры экономической активности, концентрации капитала и ресурсов будут интегрированы в единую транспортную сеть по "лучевому" принципу. В пределах их территорий будет существовать интегрированная инфраструктура пригородного транспорта. Будут реконструированы и обеспечены дорожным сервисом 24 тыс. км республиканских дорог.

Цель государства - содействие экономическому росту и повышению уровня жизни населения страны посредством создания эффективной и конкурентоспособной транспортной инфраструктуры, развития транзита и транспортных услуг, совершенствования технологической и институциональной среды деятельности транспортно-инфраструктурного комплекса, в связи с чем задачами в рамках национального проекта, разработанного в реализацию Национального плана-2025, в том числе определены:

строительство и реконструкция 12 тыс. км автодорог, а также капитальный и средний ремонт 11 тыс. км дорог республиканской сети;

доведение до 100 % доли автодорог республиканского значения в нормативном состоянии;

доведение доли автомобильных дорог, обеспеченных объектами придорожного сервиса в соответствии с национальным стандартом, до 100 %.

Также в рамках национального проекта декомпозированы и конкретизированы по годам задачи и показатели результатов, индикаторы социально-экономического эффекта, необходимые ресурсы с источниками финансирования и распределение ответственности и полномочий.

Таким образом, можно констатировать, что в Республике Казахстан вопросу развития автодорожной отрасли заслуженно уделяется особое внимание, вместе с тем необходимо отметить негативное влияние на успешную реализацию запланированной стратегии развития различного рода факторов объективного и субъективного характера.

Таблица 1 - показатели согласно национальному проекту "Сильные регионы - драйвер развития страны"

№ п/п	Наименование		Национальный проект на 2021 - 2025 гг.
		Ед. изм	2020	2021	2022	2023	2024	2025	Всего
1	Центр - Юг автомобильной дороги "Астана - Караганды - Балхаш - Бурылбайтал - Курты-Қонаев", 955 км	км		399	357	114	85		955
		млрд тг	69,2	70,8	50,3	7,4	7,1		204,8
2	Центр - Восток со строительством обходом городов Павлодар, Семей и Усть-Каменогорск, 116,5 км	км			116,5				116,5
		млрд тг		2,0	3,5				5,5
3	"Талдыкорган - Усть-Каменогорск", 763 км	км		252	511				763
		млрд тг	13,5	7,6	25,7				46,8
4	"Гр. РФ (на Орск) - Актобе - Атырау-гр. РФ (на Астрахань)", строительство обхода г. Атырау, 752 км	км	20	394	222	89	27		752
		млрд тг	37,5	28,5	14	2,9	2,8		85,7
5	"Мерке - Бурылбайтал", 266 км	км		164	102				266
		млрд тг	4	3,2	7,5				14,7
6	"Астана - Петропавловск" коридора "Боровое - Кокшетау - Петропавловск - гр. РФ" со строительством обхода г. Петропавловск, 75 км	км	36	31	8				75
		млрд тг	11,5	2,5	0,1				14,1
7	"гр. РФ (на Омск) - Майкапшагай" участка "Калбатау - Майкапшагай", 415 км	км		60	355				415
		млрд тг	7,6	4,9	16				28,5
8	"Юго-Западный обход г. Астаны" 34,4 км	км		34,4					34,4
		млрд тг	2,1	0,6	2,6				5,3
9	"Алматы - Усть-Каменогорск", со строительством обхода поселков Балпык би и Бактыбай, 17 км	км						17	17
		млрд тг	2					0,1	2,1
10	"Узынагаш - Отар", 96 км	км	16	38	42				96
		млрд тг	13	5,5	8				26,5
11	"Усть-Каменогорск - Зыряновск -Катон-Карагай - Рахмановские ключи", 32 км	км						32	32
		млрд тг	4,5	0,0004				1	5,5
12	"Костанай - Карабутак", со строительством обхода г. Рудный, 139 км	км		65	55	19			139
		млрд тг	11	12,8	19,5	2,5	1,2		47
13	"Ушарал - Достык", 184 км	км	30	60	90	4			184
		млрд тг	10,7	17,8	11,5	1,6	0,1		41,7
14	"Кызылорда - Павлодар - Успенка - гр РФ" участка Кызылорда - Жезкаган, со строительством обхода г. Кызылорда, 427 км	км						427	427
		млрд тг		0,1				25	25,1
15	"Кызылорда - Павлодар - Успенка - гр РФ" участка Кызылорда - Жезкаган, со строительством обхода г. Караганды, 559 км	км				127	118	314	559
		млрд тг		0,1	2	12,8	12,1	30	56,9
16	"Уральск - Атырау" со строительством обхода г. Уральск, 519 км	км					519		519
		млрд тг		0,6	2	1	1	20	24,6
17	"Актобе - Карабутак - Улгайсын", 262 км	км				40	40	182	262
		млрд тг		0,1	1,7	8,5	8,5	15	33,8
18	"Караганда - Аягоз - Бугаз", 921 км	км				30	30	861	921
		млрд тг		0,1	2	8,5	8,5	15	34,1
19	"Уральск - гр. РФ (на Оренбург)" участка Подстепное - Федоровка - гр. РФ (на Илек), 144 км	км						144	144
		млрд тг		0,009				1	1,009
20	"Семей - Усть-Каменогорск", 195 км	км				40	80	75	195
		млрд тг		0,1	0,4	7,8	8	5	21,3
21	"Обход г. Сарыагаш с выходом на Республику Узбекистан через пункт пропуска Конысбаева", 102 км	км						102	102
		млрд тг						2	2
22	"Юго-Западный обход г. Шымкента"	км					48		48
		млрд тг							0
23	Восточный обход г. Туркестана	км						30	30
		млрд тг						29	29
24	Кабанбай батыра на участке от Салтанат Сарайы до международного аэропорта им. Нурсултана Назарбаева со строительством транспортного узла 17,4 км	км				17,4			17,4
		млрд тг							0
25	"Семей - гр. РФ (на Барнаул)", 111 км	км						111	111
		млрд тг						1	1
26	"Алматы - Талгар - Байдибек Би", 68 км	км						68	68
		млрд тг						0,1	0,1
27	"Алматы - Ушконыр - Узынагаш", 48 км	км						48	48
		млрд тг						1,5	1,5
28	"Жезказган - Аркалык -Петропавловск", 929 км	км						929	929
		млрд тг						0,5	0,5
29	"Атбасар - Костанай - гр. РФ", 547 км	км						547	547
		млрд тг						1	1
30	"Кулсары - Мукур со строительством обхода г. Кульсары", 181 км	км						181	181
		млрд тг						0,5	0,5
31	Центр-Запад участка "Астана - Аркалык-Торгай - Иргиз - Шалкар - Кандыгаш", 1273 км	км						1273	1273
		млрд тг						1,0	1,0
32	"Кызылорда - Павлодар - Успенка - гр. РФ" участок Караганда - Успенка - гр. РФ 688 км	км						398	398
		млрд тг						2,2	2,2
33	"Бозой - Бейнеу", 258 км (местная сеть)	км						258	258
		млрд тг						0,6	0,6
34	"Шалкар - Бозой - гр. Узбекистана", 242 км (местная сеть)	км						242	242
		млрд тг						0,3	0,3
35	"Усть-Каменогорск -Шемонаиха", со строительством обхода г. Шемонаиха, 131 км	км						131	131
		млрд тг						0,5	0,5
36	Северо-Восточный обход г. Астаны, 28 км	км						28	28
		млрд тг						0,5	0,5
37	"Караганды - Баянауыл - Калкаман", 324 км	км						324	324
		млрд тг						1	1
38	"Сарыозек - Коктал", 178 км	км						178	178
		млрд тг						1	1
39	"Атырау - Доссор", 86 км	км						86	86
		млрд тг						1	1
40	"Жанаозен - Кендирли - граница Туркменистана", 156 км	км						156	156
		млрд тг						1	1

Влияние состояния национальной экономики на дорожную отрасль

Содержание и развитие дорожной отрасли требуют выделения значительных финансовых ресурсов. Общая финансовая обеспеченность для выполнения поставленных задач национального проекта составляет 970 млрд тенге, при этом потребность по 2025 год составляет порядка 4953 млрд тенге, в том числе на реконструкцию - 3935,9 млрд тенге и ремонтные работы - 1017,3 млрд тенге.

При этом развитие сети автодорог республиканского значения финансируется исключительно за счет средств государства (за исключением незначительного объема средств, собираемых с платных дорог): средства республиканского бюджета и негосударственные займы, привлекаемые под государственную гарантию и возмещаемые в полном объеме за счет средств республиканского бюджета.

Требуется существенное увеличение объема финансирования для достижения целей национального проекта в области развития республиканской сети автодорог.

Учитывая данные обстоятельства, можно констатировать, что уровень состояния национальной экономики в целом и, в частности, государственного бюджета является одним из важнейших факторов, оказывающих непосредственное и решающее влияние на успешность реализации целей по развитию дорожной отрасли.

В свою очередь, имеющийся риск по недостатку средств, обусловленный, в первую очередь, экономической ситуацией в стране, может быть возможным препятствием для осуществления намеченных планов.

По данным Министерства финансов Республики Казахстан1 по состоянию на 1 апреля 2022 года государственный и гарантированный государством долг достиг порядка 23 трлн тенге (50 млрд долларов США), что на 55 % превышает аналогичный показатель по состоянию на 1 апреля 2018 года (15 трлн тенге или 46,5 млрд долларов США). Подобное увеличение размера долговой нагрузки страны в условиях ожидающейся рецессии мировой экономики и связанного с этим негативного воздействия на национальную экономику чревато возможным секвестром портфеля проектов общества и намеченных мероприятий по развитию дорожной отрасли Республики Казахстан.

По данным Национального Банка Республики Казахстан2 (далее - НБ РК), размер чистых международных резервов и активов Национального фонда снизился с 90,2 млрд долларов США по состоянию на 01 января 2018 года до 85,3 млрд долларов США на 1 марта 2022 года. При этом обменный курс USD к тенге по данным НБ РК3 за период с 2013 года (на момент принятия первой редакции Стратегии развития общества) увеличился со 150,8 тенге за доллар США в январе 2013 года до 466,3 тенге за доллар США на март 2022 года, или практически в 3,1 раза.

Следует отметить, что жизненный цикл реализации автодорожных проектов по времени в большинстве случаев не совпадает с периодом бюджетного процесса и часто возникает потребность в корректировке плана финансирования работ, что усложняет весь процесс реализации. Вместе с тем перманентное удорожание строительных материалов, услуг и работ, машин и оборудования, нестабильность курса национальной валюты обуславливают объективное удорожание проекта в течение всего срока его реализации, которая, как правило, занимает не один год. Проблема в свою очередь усугубляется использованием устаревшей номенклатуры цен из используемых официальных источников, не отвечающих реалиям рынка. Удорожание проектов закономерно вызывает необходимость корректировки проектно-сметной документации (далее − ПСД), занимающей длительный период, при этом строительные работы приостанавливаются до получения заключения государственных органов, что не может не сказываться на качестве дорожного полотна. Данные обстоятельства вместе с длительностью процедур закупок и хроническим недофинансированием влияют на качество дорожного строительства.

________________________________________________________

1 https://www.gov.kz/memleket/entities/minfin/activities/261?lang=ru

2 https://nationalbank.kz/ru/international-reserve-and-asset/mezhdunarodnye-rezervy-i-aktivy-nacionalnogo-fonda-rk

3 https://www.nationalbank.kz/ru/news/statisticheskiy-byulleten/rubrics/1799

В частности, в 2022 году рост стоимости основных дорожно-строительных материалов в среднем на 50 % привел к увеличению стоимости ПСД по реализуемым проектам ориентировочно на 27 %. По проектам, финансируемым из республиканского бюджета (далее − РБ), удорожание составило 25 %, по проектам, финансируемым Эксимбанком КНР, - 28 %.

Сложившаяся сложная ситуация с функционированием национальной дорожной отрасли имеет своим результатом непривлекательность данного рынка для крупного международного бизнеса, что приводит к невозможности внедрения лучшего международного опыта.

Требуется изменение системного подхода в вопросах ценообразования. Принимая во внимание международный опыт, эффективной мерой является использование основных принципов правил FIDIC во всех проектах, финансируемых в том числе из РБ. Необходимо проработать FIDIC с соответствующими государственными органами, в чьей компетенции находится решение данного вопроса.

Основным вопросом остается недостаточное финансирование содержания автомобильных дорог республиканского значения. В 2022 году на содержание дорог республиканской сети выделено 33 млрд тенге (80 % от нормативной потребности).

По этой причине имеет место несвоевременное устранение дефектов, необходимые мероприятия переносятся на более поздние сроки, что в итоге приводит к снижению эксплуатационных характеристик дорожных активов и, соответственно, сокращению нормативного срока службы дороги.

Предлагается переход на нормативное финансирование содержания с обеспечением достаточного количества дорожно-эксплуатационной техники и возможностью внедрения и дальнейшего использования транзитного сбора с нерезидентов на содержание дорог, а также внедрения запрета передвижения крупногабаритных транспортных средств грузоподъемностью свыше 25 тонн на всех дорогах.

Также необходима проработка вопроса внедрения механизма по аналогии с системой Платон (Российской Федерации) в качестве возмещения ущерба дорогам, в том числе:

внедрение абонентской платы за проезд по автомобильным дорогам республиканского значения для местного грузового транспорта;

установление платы за пребывание на территории Казахстана транзитного грузового транспорта в зависимости от количества дней пребывания.

При этом норматив финансирования на содержание автомобильных дорог республиканского значения требует актуализации, поскольку действует уже 7 лет.

Технологическая составляющая

Значительное влияние на качество дорог оказывают несоблюдение технологий строительства и применение некачественных материалов со стороны подрядных организаций. Также не учитываются специфика работы и климатические условия региона.

В настоящее время наблюдается нехватка дорожно-эксплуатационной техники и оборудования (КДМ, автогрейдеры, погрузчики, разметочные машины, тракторы, тралы и т.п.) для обеспечения нормативного содержания автомобильных дорог республиканского значения. При этом имеющаяся техника со значительным износом, так как эксплуатируется в течение продолжительного периода времени. Также следует отметить, что заказ запчастей на данную, как правило, импортную технику стал занимать продолжительное время ввиду разрыва цепочек поставок вследствие негативных последствий пандемии COVID-19.

Вышеуказанное влияет на надлежащее содержание автомобильных дорог республиканского значения в зимний период. В эксплуатации задействовано 1086 единиц дорожно-эксплуатационной техники при нормативной потребности 1684 единицы, недостаток составляет 598 единиц техники (в том числе шнекороторы − 108 единиц, КДМ (Камаз, ЗИЛ, Рено, Урал) - 134 единицы, автогрейдеры - 95 единиц, тракторы (К-700, Т-150, МТЗ и др.) - 111 единиц, бульдозеры - 35 единиц, погрузчики - 115 единиц. В этой связи для качественного содержания автомобильных дорог республиканского значения необходимо доведение дорожно-эксплуатационной техники и оборудования (КДМ, автогрейдеры, погрузчики, разметочные машины, тракторы, тралы и т.п.) до требуемого количества с разработкой соответствующего норматива.

Природно-климатические условия

Следует отметить сложные природные условия Казахстана. Резко континентальный климат с большой амплитудой между зимними и летними температурами, продолжительным зимним периодом существенно отличается от климата лидеров международного рейтинга качества дорог.

Данные климатические особенности не только влияют на состояние грунта и негативно сказываются на эксплуатационных характеристиках автомобильных дорог, но и приводят к короткому дорожно-строительному сезону, который начинается в мае и заканчивается уже в октябре.

Такая сезонность работы также накладывает свой отпечаток, поскольку в результате в зимний период подрядчики вынуждены содержать персонал за свой счет, тогда как в странах с более благоприятным климатом строительный сезон длится круглый год.

Осложненные климатические условия предъявляют повышенные требования к эффективности технологических процессов и общей эффективности деятельности по развитию дорожной отрасли.

Нормативная правовая среда

Нуждается в пересмотре процесс ценообразования и договорных условий с тем, чтобы подрядчики были заинтересованы в повышении качества работ по строительству и эксплуатации дорожной сети. Ситуация усугубляется отсутствием долгосрочного партнерства с мировыми лидерами дорожно-строительной отрасли, что не позволяет привлечь международные технологии и персонал, эффективно использовать лучшие международные практики управления проектами.

При содержании автомобильных дорог республиканского значения закуп необходимых материалов, работ и услуг осуществляется в соответствии с требованиями законодательства о государственных закупках. Данные требования негативно отражаются на оперативности деятельности по содержанию автомобильных дорог республиканского значения, так как процедуры закупок в среднем составляют 3-4 месяца (от получения наряд-задания, закупа материалов до выполнения работ).

Важной составляющей является обеспечение объективного контроля качества дорожно-строительных работ РГП "Национальный центр качества дорожных активов". Вместе с тем на сегодняшний день поставщики авторского и технического надзора за выявленные дефекты в рамках гарантийного периода не несут какой-либо ответственности.

Следует отметить, что отдельные недостатки действующего законодательства оказывают сдерживающее влияние на развитие дорожной отрасли. Так, в частности, результатом требований земельного законодательства является длительность оформления карьеров, а также земель лесного фонда, что влечет задержку работ по проектам и создает высокий уровень коррупционных рисков при оформлении. На практике данные процедуры занимают от полутора до двух лет, вследствие чего подрядчики вынуждены вести добычу грунта и строительство вне правового поля.

Также на сегодняшний день в законодательстве отсутствует единый и прозрачный механизм пересчета стоимости проектов (по причине удорожания, образования дополнительных видов работ и услуг и т.д.), который позволял бы одновременную реализацию проекта без остановки работ. Согласно действующим требованиям заказчик должен дать указание о приостановлении всех работ, обратиться с соответствующими заявками к государственным органам на предмет проведения аудита и после получения заключения государственного органа подготовить материалы на заседание Республиканской бюджетной комиссии.

Кроме того, несмотря на то, что в период с 2010 по 2020 годы в рамках реформирования нормативной базы строительной сферы Республики Казахстан были переработаны все нормативно-технические документы по принципу прогрессивного параметрического нормирования, применяемого практически во всех развитых странах, данная работа не коснулась ведомственных нормативов автодорожной отрасли. В европейских странах применяется параметрический метод нормирования, направленный на строгое соблюдение только требований по обеспечению безопасности эксплуатации, прочие же параметры переданы на усмотрение субъектов - участников строительного процесса. В связи с этим параметрический метод нормирования допускает выбор строительных решений, основанных на методах соблюдения параметрических требований технического регламента. На сегодняшний день нормативная база в сфере автомобильных дорог требует переработки.

Другим немаловажным фактором, сдерживающим дальнейшее развитие отрасли, является отсутствие стимулов для проектных организаций в применении инновационных технологий при разработке проектно-сметной документации, что приводит к использованию типовых, многократно использованных и морально устаревших проектных решений с целью гарантированного и скорейшего получения положительного заключения государственной экспертизы. При этом подрядные организации, в свою очередь, также не заинтересованы в применении передовых технологий ввиду отсутствия коммерческой выгоды в условиях ограниченности требованиями проектно-сметной документации и, как следствие, не рассматривают варианты удешевления стоимости работ при сохранении тех же характеристик.

В целях устранения элементов нормативно-правовой среды, сдерживающих дальнейшее динамичное развитие дорожной отрасли, целесообразно внесение соответствующих изменений и новелл в отраслевое и иное применимое законодательство.

В частности, необходимо законодательное закрепление ответственности служб технического и авторского надзора за выявленные дефекты в гарантийный период. Поскольку ошибки, выявляемые при проектировании, влекут коррупционные риски и удорожание проектов, необходимо закрепление ответственности работников соответствующих государственных предприятий за неправомерную выдачу заключений ведомственной экспертизы, а также допущенные ошибки в заключении на качество работ.

Целесообразно законодательное закрепление требования последовательного и поэтапного внедрения применения международных правил FIDIC на всех проектах автодорожной отрасли, в том числе:

применение корректировки цен (эскалация) на материалы;

оформление заявок на дополнительные объемы работ при использовании передовых инновационных технологий и внесении изменений по обоснованным обращениям третьих лиц, местных жителей.

Необходимо изменение земельного законодательства в целях упрощения процедур оформления проектных карьеров и притрассовых резервов при строительстве и реконструкции автомобильных дорог общего пользования, а также при переводе земель лесного фонда, особо охраняемых территорий и водоохранных зон в категорию земель транспорта.

В целях создания условий для оценки эффективности новых подходов путем апробирования на практике необходимо законодательно закрепить полномочия общества, как национального оператора по управлению республиканскими автодорогами, на право проведения в пилотном режиме конкурсов в различных модификациях. Например, без стоимостных показателей, только с указанием технических параметров (длина, ширина, категория, нагрузка на ось, минимальное количество ИССО и др.). При этом в целях нивелирования различных искажений подобные полномочия должны быть сбалансированы всем арсеналом эффективных мер комплаенс-контроля, иных мер соответствующей направленности.

Необходимо расширение принципа прогрессивного параметрического нормирования на ведомственные нормативы автодорожной отрасли, в том числе предусматривающее получение подрядной организацией соответствующей оплаты, определенной конкурсом, вне зависимости от стоимости, указанной в проектно-сметной документации и в ходе производства работ, самостоятельно определяющей дорожную конструкцию, дальность возки и другое, не в ущерб качеству строительства.

Также необходима переработка норматива финансирования на содержание автомобильных дорог республиканского значения ввиду его неадекватности современным реалиям (не обновлялись с 2015 года).

Анализ структуры и динамики автомобильных транзитных грузопотоков

На сегодня на территории Казахстана действует восемь автомобильных транзитных коридоров:

1) "Западная Европа - Западный Китай" протяженностью 2747 км, транзитный поток из Китая через Казахстан, Россию и далее на Европу, а также в страны Средней Азии, в частности, в Узбекистан, Кыргызстан и обратно;

2) "Алматы - Караганда - Астана - Петропавловск - граница РФ на Курган" протяженностью 1868 км, транзитный поток со странами Средней Азии через Казахстан, Россию и далее на Европу (при этом часть транзита приходится со стороны Китая);

3) "Астана - Костанай - гр. РФ на Челябинск" протяженностью 860 км, транзитный поток со стран Средней Азии через Казахстан, Россию и далее на Европу;

4) "гр. КНР - Майкапшагай - Калбатау - Семей - Павлодар - гр.РФ на Омск" протяженностью 1116 км, один из основных маршрутов восточного региона, по которому транзит направляется с Китая через территории Казахстана, России и далее на Европу;

5) "Алматы - Талдыкорган - Усть-Каменогорск - Шемонаиха - гр. РФ на Барнаул" протяженностью 1026 км обеспечивает транзит из Средней Азии и Китая через Казахстан в восточные регионы России и на Дальний Восток.

6) "Актобе - Кандыагаш - Макат - Атырау - гр. РФ на Астрахань" протяженностью 893 км обеспечивает транзит стран Узбекистана и Туркмении по территории Казахстана, России на Европу;

7) "Атырау - Уральск - Саратов" протяженностью 587 км;

8) ТРАСЕКА протяженностью 4016 км, маршрут коридора пролегает по основной части коридора "Западная Европа - Западный Китай" и далее через Актобе и Доссор, выходит к морским портам Казахстана, обеспечивает транзит из Китая и стран Средней Азии через морской порт Актау и Курык на Кавказ и далее в Европу.

Согласно данным АО "Казахстанский дорожный НИИ" по итогам 2021 года и периода ноябрь 2021 - март 2022 года доля транзитного транспорта на платных автодорогах варьировалась от 3 % (дороги Алматы - Қонаев, Алматы - Хоргос) до 18 % (дорога Шымкент - Кызылорда) в общем объеме автотранспортных средств и от 3 % (дорога Алматы - Хоргос) до 45 % (дорога Шымкент - Кызылорда) в объеме грузовых автотранспортных средств в зависимости от направления.

В разрезе стран наибольший удельный вес приходится на РФ (49,3 %), Киргизию (21,7 %), Узбекистан (13,1 %) и Армению (10,6 %), при этом порядка 90 % приходится на I (67,4 %) и VI классы (22,1 %) транспортных средств.

Анализ структуры и динамики пользования платными дорогами, тарифообразования и возможностей̆ по повышению окупаемости платных дорог

Анализ структуры и динамики пользования платными дорогами показывает положительную динамику. Так, в частности, количество транспортных средств с проездом по безостановочным полосам движения на участках платных дорог выросло с 2017 года по 2021 год в 4,9 раза (с 2,8 млн в 2017 году до 13,5 млн в 2021 году), при этом удельный вес транспортных средств с проездом по предоплате вырос с 2,8 % в 2017 году до 75,8 % в 2021 году, или в 27,2 раза.

Таблица 2 - проезд по безостановочным полосам движения на участках платных дорог, количество транспортных средств

ТС	2017	2018	2019	2020	2021	Рост 2021/2017
По предоплате	76 854	648 495	2 930 048	5 715 821	10 243 340	133,3
Общее кол-во ТС	2 757 857	2 809 993	9 375 761	10 660 876	13 514 438	4,9
Уд. вес, %	2,8	23,1	31,3	53,6	75,8	27,1

Оценка качества дорожных работ (на примере нескольких реализованных проектов по строительству, реконструкции и (или) капитальному ремонту автодорог) и сравнение с международными показателями

Оценка качества дорожных работ отражается в актах ввода в эксплуатацию при завершении объектов реконструкции, строительства и капитального ремонта. Посредством организации авторского и технического надзора контролируются качество и безопасность выполняемых видов работ, которые должны отвечать требованиям, установленным в государственных нормативах, проектно-сметной документации, а также соответствовать условиям договора.

Оценка качества производится в соответствии с нормативами Правил рекомендации Республики Казахстан 218-03-2016 "Инструкция по оценке ровности дорожных покрытий", 218-27-2014 "Инструкция по диагностике и оценке транспортно-эксплуатационного состояния автомобильных дорог".

Объект вводится в эксплуатацию при отличной, хорошей и удовлетворительной оценке покрытия автомобильной дороги в соответствии с Международным индексом ровности покрытия IRI.

Определение направлений развития партнерства и взаимодействия с другими участниками транспортного сектора рассмотрено в рамках стратегических направлений деятельности.

1.2. Анализ внутренней среды

1.2.1 Анализ результатов действующего Плана развития общества

Действующий План развития общества (далее - План) утвержден постановлением Правительства Республики Казахстан от 26 декабря 2013 года № 1409.

По итогам 2013-2017 годов отмечается низкая эффективность исполнения задач Плана:

исполнена 1 задача ("Взаимодействие с пользователями автомобильных дорог");

частично исполнены 2 задачи ("Развитие придорожного сервисного обслуживания", "Повышение эффективности работы персонала");

не исполнены 6 задач ("Организация работ по строительству, реконструкции автомобильных дорог республиканского значения", "Организация работ по капитальному и среднему ремонту автомобильных дорог республиканского значения", "Организация работ по текущему ремонту и содержанию, основанных на показателях эффективности", "Устройство системы сбора платности на автомобильных дорогах республиканского значения I и II технических категорий", "Внедрение системы управления дорожными активами", "Внедрение методов экспресс-диагностики транспортно-эксплуатационного состояния автомобильных дорог республиканского значения").

В 2018 году в План развития внесены изменения, в том числе кардинально пересмотрены задачи и показатели. Анализ исполнения актуализированных показателей за 2018 - 2021 годы показывает существенное улучшение качества исполнения задач Плана:

исполнены 7 задач ("Обеспечение рентабельности деятельности", "Обеспечение своевременного погашения займов", "Повышение качества и расширение спектра оказываемых услуг", "Формирование национального бренда", "Формирование системы подбора профессионального персонала", "Совершенствование системы управления персоналом", "Внедрение системы непрерывных улучшений (инноваций)");

частично исполнены 3 задачи ("Повышение эффективности системы управления", "Добиваться развития технологий и инфраструктуры", "Обеспечение эффективной реализации задач, стоящих перед единым оператором").

В 2018 году был также предусмотрен блок показателей, характеризующих обеспечение эффективной реализации задач, стоящих перед единым оператором. Анализ фактического исполнения плановых ключевых показателей этого блока выглядит следующим образом:

Таблица 3 - ключевые показатели деятельности

Ключевой показатель	план факт	2018 г.	2019 г.	2020 г.	2021 г.
Выполнение государственного задания на автомобильных дорогах республиканского значения по организации работ по строительству, реконструкции, в %	план	100	100	100	100
	факт	100	100	100	100
Выполнение государственного задания на автомобильных дорогах республиканского значения по организации работ по капитальному, среднему ремонту, текущему ремонту и содержанию, в %	план	100	100	100	100
	факт	100	100	100	100
Доля автомобильных дорог республиканского значения в хорошем и удовлетворительном состоянии, в %	план	87	88	88	88
	факт	87	88	89	90
Доля автомобильных дорог республиканского значения I, II, III категорий, на которых внедрена система сбора платности, %	план	25	27	45	63
	факт	3	3	3	9,4
Обеспеченность автомобильных дорог республиканского значения на объектах придорожного сервиса, в %	план	76	100
	факт	99	100

1.2.2 Строительство, реконструкция, ремонт и содержание автомобильных дорог общего пользования международного и республиканского значения

Деятельность общества, созданного в 2013 году в рамках повышения эффективности институциональной модели дорожной отрасли и определенного национальным оператором по управлению республиканскими автодорогами, направлена на реализацию проектов по строительству, реконструкции, ремонту и содержанию автомобильных дорог общего пользования международного и республиканского значения, организации платного движения на них, а также развитию объектов придорожного сервиса.

Общество для выполнения своих задач вправе привлекать и использовать любые источники финансирования, не запрещенные законами республики. Основными источниками финансирования деятельности общества являются средства республиканского бюджета и негосударственные займы, привлекаемые под государственную гарантию и возмещаемые в полном объеме за счет средств республиканского бюджета.

Анализ ежегодной динамики за 2013 - 2021 годы финансирования проектов по строительству, реконструкции и ремонту автомобильных дорог общего пользования международного и республиканского значения показывает устойчивое снижение в последние годы финансирования расходов на строительство и реконструкцию. В частности, если из республиканского бюджета в 2017 году на эти цели было привлечено 187,1 млрд тенге, то в 2018 году - 121,6 млрд тенге, в 2019 году - 100,2 млрд тенге, в 2020 году - 58,7 млрд тенге и 47 млрд тенге в 2021 году.

Диаграмма 2 - динамика финансирования проектов по строительству, реконструкции и ремонту автомобильных дорог общего пользования международного и республиканского значения за 2013 - 2021 годы за счет республиканского бюджета, млрд тенге

Снижение финансирования прямым образом сказалось на динамике работ. В частности, за период с 2013 по 2021 годы введено в эксплуатацию 3406 км автомобильных дорог общего пользования, еще 665,6 км охвачено капитальным ремонтом и 10103 км - средним ремонтом. При этом объем работ последовательно снизился с 2309 км в 2017 году до 1339 км в 2019 году и 848 км в 2021 году. Структура проводимых работ составила в среднем 24 % по строительству и реконструкции, 5 % по капитальному ремонту и 71 % по среднему ремонту со значительной флуктуацией ежегодных значений.

Диаграмма 3 - динамика работ на автомобильных дорогах общего пользования международного и республиканского значения за 2013 - 2021 годы в рамках государственного задания

Снижение объемов финансирования имело своим следствием уменьшение темпов роста качества дорог. Так, если в период с 2013 года до 2017 года протяженность республиканских дорог первой технической категории выросла в 2,5 раза, то в период с 2017 года по 2021 год - только на 16 %.

В целом протяженность автомобильных дорог хорошего состояния выросла и в абсолютном, и в относительном выражении (с 7045 км или 30 % в 2013 г. до 12786 км или 51 % в 2021 г.) с одновременным снижением показателей автомобильных дорог в удовлетворительном состоянии (с 11507 км или 49 %, в 2013 г. до 9564 км, или 38 % в 2021 г.) и в неудовлетворительном состоянии (с 4932 км или 21 % в 2013 г. до 2584 км или 10 % в 2021 г.).

Таблица 4 - динамика структуры качества дорог за 2013 - 2021 годы

Наименование	2013	2017	2021
Протяженность республиканских дорог, км	23 484	24 100	24 933
1-й технической категории	1 069	2 668	3 102
2-й технической категории	4 016	5 249	5 495
3-й технической категории	16 505	14 410	14 360
4-й технической категории	1 808	1 660	1 867
5-й технической категории	86	112	109
В хорошем состоянии	7 045 км (30 %)	12 306 км (51 %)	12 786 км (52 %)
В удовлетворительном состоянии	11 507 км (49 %)	8 423 км (35 %)	9 564 км (38 %)
В неудовлетворительном состоянии	4 932 км (21 %)	3 372 км (14 %)	2 584 км (10 %)

В результате по состоянию за 1 - квартал 2022 года республиканская сеть автомобильных дорог достигла 24,9 тыс. км. Доля дорог в нормативном состоянии от общей протяженности составляет 90 % (22,5 тыс. км). Протяженность дорог I и II технических категорий составила 8,6 тыс. км (34 %).

Вместе с тем планируется реализация проектов по строительству и реконструкции 9,5 тыс. км дорог международного и республиканского значения на общую сумму 9,5 трлн тенге.

Таблица 5 - портфель проектов общества по развитию сети автомобильных дорог общего пользования международного и республиканского значения, финансируемых за счет средств республиканского бюджета и государственных займов

№ п/п	Наименование	Протяженность, км	Сумма, млн тенге
2022 – 2025 годы
1	а/д "Актобе – Карабутак – Улгайсын"	28	8 807
2	а/д "Подстепное – Федоровка"	72	25 932
3	а/д "Рахмановские ключи"	27,7	8 000
	Итого	127,7	42 739
2025 – 2030 годы*
1	а/д "Кызылорда – Павлодар – Успенка - граница РФ" участок Жезказган – Караганда	572	1 173 000
2	а/д "Уральск – Атырау" с обходом города Уральска	516	1 290 000
3	а/д "Актобе – Карабутак – Улгайсын"	262	523 051
4	а/д "Алматы – Талгар – Байдибек Би"	68	170 000
5	а/д "Алматы – Ушконыр – Узынагаш"	48	120 000
6	а/д "Семей – граница РФ (на Барнаул)"	111	120 000
7	коридор Центр – Запад, участок "Астана-Аркалык – Торгай – Иргиз – Шалкар –Кандыагаш"	1 273,20	1 274 000
8	а/д "Атырау – Доссор"	86	138 000
9	а/д "Строительство обхода города Рудный"	16,9	26 000
10	а/д "Астана – Костанай – граница РФ (на Челябинск)"	830	2 075 000
11	а/д "Бейнеу – Саксаульск"	736	662 000
12	а/д "Обход города Сарыагаш"	102	238 000
13	а/д "Жанаозен – Кендирли"	156	156 000
14	а/д "Обход города Шымкент"	48	120 000
15	а/д "Кызылорда – Саксаульск" со строительством обхода города Кызылорды	495	879 000
16	Мост через реку Урал	7	70 000
17	а/д "Астана – Петропавловск" транзитного коридора "Боровое – Кокшетау – Петропавловск – граница РФ", участок "Петропавловск – граница РФ" км 496-465 и обход города Петропавловска км 0-8	37	87 700
18	Строительство моста через реку Иртыш на а/д "Кызылорда – Павлодар – Калбатау – Усть –Каменогорск" км 1381	2,7	50 328
19	"Обход города Туркестан"	29,6	65 000
20	а/д "Рахмановские ключи"	27,7	11 582
21	а/д "Подстепное – Федоровка"	72	22 665
	Итого	5 496,1	9 271 326
2030 – 2035 годы*
1	а/д "Жезказган – Аркалык – Петропавловск"	929	929 000
2	а/д "Усть – Каменогорск – Шемонаиха"	131	131 000
3	а/д Северо – Восточный обход города Астаны	28	28 000
4	а/д "Караганды – Баянауыл – Калкаман"	324	324 000
5	а/д "Караганда – Успенка – граница РФ"	390	390 000
6	а/д "Караганда – Аягоз – Тарбагатай – Бугаз"	603	603 000
7	а/д "Семей – Усть-Каменогорск"	100	100 000
8	а/д "Караганда – Аягоз – Тарбагатай – Бугаз"	84	50 400
9	Обход города Семей	51	98 100
	Итого	2 640	2 653 500
2035 – 2040 годы *
1	а/д "Кулсары – Мукур со строительством обхода города Кульсары"	181	181 000
2	а/д "Кулсары – Мукур"	183	183 000
3	Обход города Усть-Каменогорска	23	88 600
	Итого	387	452 600
Всего		8 650,8	12 420 165

Сноска. Таблица 5 – в редакции постановления Правительства РК от 08.01.2026 № 4.

*по данным проектам имеются только инвестиционные предложения, которые в настоящее время находятся на рассмотрении в уполномоченных государственных органах.

Реализация отдельных проектов осуществляется за счет привлечения финансирования от международных финансовых организаций и зарубежных банков. По состоянию на 2022 год реализуется 10 проектов, финансируемых за счет негосударственных займов под государственную гарантию Европейского Банка Реконструкции и Развития (далее - ЕБРР), Эксимбанка Китайской Народной Республики и Азиатского Банка Развития (далее - АБР) на общую сумму 2552 млн долл. США и 202 млрд тенге.

Условиями кредитных соглашений с Эксимбанком КНР за счет средств республиканского бюджета предусмотрено софинансирование инвестиционных проектов в размере 15 %, с ЕБРР и АБР - 12 %.

Таблица 6 - текущий портфель проектов общества по строительству и реконструкции сети автомобильных дорог общего пользования международного и республиканского значения, финансируемых за счет негосударственных займов, привлеченных под государственную гарантию

№ п/п	Проект	Год заключения Соглашения	Сумма	Освоено, %	Удорожание к начальной смете, %	Причины удорожания
Европейский Банк Реконструкции и Развития
1	"Курты –Бурылбайтал" (2214-2295 км)	2016 год	31,5 млрд тенге	31,5 млрд тенге, 99,6 %	-
2	"Курты –Бурылбайтал" (2152-2 214 км)	2016 год	29,5 млрд тенге	29,5 мдрд тенге, 99 %	-
3	"Қонаев –Курты" (0-67 км)	2019 год	34,2 млрд тенге	22,6 млрд тенге, 66 %	3,9 %	COVID-19, ЧП, эскалация
4	"Атырау –Астрахань" (616-833 км)	2019 год	128,9 млрд тенге	101,7 млрд тенге, 81 %	21,3 %	COVID-19, ЧП, заявки на изменения, эскалация
5	"Кызылорда –Жезказган" (12-216 км)	2021 год	81,3 млрд тенге	58,9 млрд тенге, 77 %	21 %	удорожание основных дорожно- строительных материалов
Экспортно-импортный банк КНР
6	"Талдыкорган-Калбатау –Усть –Каменогорск" (287-1073 км)	2016 год	382,2 млрд тенге	319,7 млрд тенге, 83,6 %	31,5 %	COVID-19, ЧП, удорожание основных дорожно- строительных материалов
7	"Мерке –Бурылбайтал" (7-273 км)	2016 год	114,5 млрд тенге	102,3 млрд тенге, 89,3 %	16,2 %	COVID-19, ЧП, удорожание основных дорожно- строительных материалов
8	"Калбатау –Майкапшагай" (906-1321 км)	2016 год	213,7 млрд тенге	152,6 млрд тенге, 71,4 %	31,4 %	COVID-19, ЧП, удорожание основных дорожно- строительных материалов
9	"Юго –Западный обход города Астаны" (0-34 км)	2017 год	57,2 млрд тенге	53,4 млрд тенге		COVID-19, ЧП, удорожание основных дорожно- строительных материалов
10	"Караганда –Балхаш" (1492,4-1855 км)	2018 год	317,4 млрд тенге	265,8 млрд тенге, 83,7%	24,5 %	COVID-19, ЧП, удорожание основных дорожно- строительных материалов
Азиатский Банк Развития
11	"Актобе –Кандыагаш" (11-100 км)	2020 год	98,9 млрд тенге	84,1 млрд тенге, 85 %	42,8 %	COVID-19, ЧП, эскалация
12	"Кызылорда –Жезказган" (216-464 км)	2024 год	108,5 млрд тенге	3,2 млрд тенге, 0,03%	77 %	Корректировка сметной части проекта

Сноска. Таблица 6 – в редакции постановления Правительства РК от 08.01.2026 № 4.

Расходы по погашению и обслуживанию займов финансируются из республиканского бюджета в рамках бюджетной программы 233 "Выполнение обязательств по договору доверительного управления государственным имуществом".

Анализ графика погашения внешних займов показывает, что основная нагрузка придется на период 2023 - 2036 годы, что представляется определенным вызовом в условиях ухудшения глобальной политико-экономической ситуации, нарастания санкционных противостояний и обусловленным этим снижением уровня глобализации мировой экономики, в свете чего приобретает особое значение фактор неизбежной практики удорожания проектов. Так, например, по проектам, реализуемым за счет средств международных финансовых организаций и банков, размер эскалации составил от 10 % до 42 %, что приводит к увеличению совокупного объема инвестиций.

Диаграмма 4 - график погашения текущих внешних займов ЕБРР, Эксимбанка КНР, АБР

* по расчетам общества

1.2.3 Развитие системы взимания платы за проезд на отдельных автомобильных дорогах (участках) республиканского значения

Сноска. Глава 1.2.3 с изменениями, внесенными постановлением Правительства РК от 08.01.2026 № 4.

Устойчивый экономический рост, увеличение числа владельцев транспортных средств и, как следствие, рост интенсивности дорожного движения вызывают рост спроса на дороги высокого качества. Данное развитие особенно ярко проявилось в Азии, в частности, в Китайской Народной Республике (далее - КНР), Индонезии, Малайзии, Филиппинах и Таиланде. Малайзия была первой азиатской страной, которая ввела платные дороги, а КНР в настоящее время является мировым лидером по общей протяженности платных скоростных дорог.

В связи с ограниченностью ресурсов, доступных государству для финансирования развития и обслуживания инфраструктуры, многие страны используют систему взимания платы за проезд в качестве метода финансирования развития дорожной сети. Чаще всего плата за проезд взимается на незагруженных междугородних трассах, при этом размер тарифа за проезд зависит от класса транспортных средств и наносимого им ущерба дорожному покрытию.

В Казахстане первая платная дорога появилась в 2013 году по автодороге "Астана - Щучинск" протяженностью 211,5 км. С этого момента с целью снижения нагрузки на бюджет и обеспечения более устойчивого использования дорожной инфраструктуры внедряется по мере возможности система взимания платы за проезд. Дополнительные финансовые поступления способствуют соблюдению межремонтных сроков, созданию рабочих мест, использованию новых технологий, повышению безопасности.

В январе 2019 года платность внедрена еще на 3-х участках автодорог республиканского значения ("Астана - Темиртау" (134 км), "Алматы -Қонаев" (42 км), "Алматы - Хоргос" (295 км). Всего с 23 ноября 2021 года введено 7 новых платных участков: "Астана - Павлодар" (375 км), "Щучинск - Кокшетау" (60,75 км), "Шымкент-Тараз" (89,3 км), "Шымкент -Кызылорда" (446,5 км), "Шымкент - гр. Узбекистана" (84 км), "Талдыкорган -Қонаев" (186 км), "Тараз - Кайнар" (237,5 км). Вновь введенные участки являются участками 1 категории, используется открытая система взимания платы (отсутствие шлагбаумов и ПВП, начисления производятся с помощью контрольных арок). Всего по состоянию на 1 января 2022 года платность действует на 2161 км дорог, 11 участках.

В соответствии с национальным проектом к концу 2025 года доля платных дорог с финансовой самоокупаемостью должна составить около 45 % от общей протяженности республиканской сети или 11000 км.

В настоящее время профильными государственными органами рассматривается возможность снижения с 11000 км до 8700 км показателя протяженности платных участков автодорог в рамках национального проекта.

Наряду с очевидными выгодами от внедрения платы за проезд также необходимо отметить и неизбежное увеличение расходов бизнеса за счет транспортной составляющей, что негативно отражается на стоимости товаров, работ и услуг, способствуя тем самым росту инфляции. Вместе с тем платные дороги - это распространенная мировая практика и Казахстан не может быть исключением.

Анализ динамики уровня удовлетворенности пользователей платных дорог показывает достаточно высокую степень оценки и уверенное исполнение плановых значений, вместе с тем отсутствует четкий тренд на рост данного показателя.

таблица 7 – Динамика уровня удовлетворенности пользователей платных автодорог, %

Наименование	2018	2019	2020	2021	2022	2023	2024
План	50	60	70	80	95	95	95
Факт	81	78,9	89,7	83,3	63,4	95,3	95,1
Количество участников опроса	796	398	243	317	1 359	32 717	294 224

Сноска. Таблица 7 – в редакции постановления Правительства РК от 08.01.2026 № 4.

Общая выручка от взимания платы за 2018 – 2024 годы составила
124,1 млрд тенге без НДС при общих расходах на содержание системы взимания платы и участка с учетом капитальных вложений за 2018 – 2024 годы в размере 117 ,3 млрд тенге.

таблица 8 – Динамика объемов выручки и расходов, млн тенге без НДС

Наименование	2018	2019	2020	2021	2022	2023	2024
Выручка от взимания платы	1 375	4 812	5 131	8 048	24 688	31 323	48 750
Расходы, в т.ч.:	1 378	4 093	4 435	6 288	22 728	31 098	47 253
содержание системы взимания платы	361	1 403	1 472	2 225	7 954	10 884	16 539
содержание участка	1 017	2 690	2 963	4 063	14 774	20 214	30 714

Сноска. Таблица 8 – в редакции постановления Правительства РК от 08.01.2026 № 4.

1.2.4. Развитие придорожного сервиса

Сноска. Глава 1.2.4 с изменениями, внесенными постановлением Правительства РК от 08.01.2026 № 4.

Важным фактором, обеспечивающим безопасность и комфортность использования дорог Казахстана, является наличие современной придорожной инфраструктуры.

В соответствии с Законом Республики Казахстан "Об автомобильных дорогах" с 2015 года общество наделено полномочиями по развитию объектов дорожного сервиса.

С 1 июля 2015 года введен в действие национальный стандарт СТ РК 2476-2014 "Дороги автомобильные общего пользования. Требования к объектам дорожного сервиса и их услугам".

В соответствии с Законом Республики Казахстан "Об автомобильных дорогах" в 2015 году национальный оператор дорог общего пользования республиканского и международного значения АО "НК "ҚазАвтоЖол" (далее - национальный оператор) был наделен полномочиями по развитию объектов дорожного сервиса.

Здания и сооружения, расположенные на придорожной полосе и предназначенные для обслуживания участников дорожного движения на пути следования (мотели, кемпинги, станции технического обслуживания, автозаправочные станции, пункты питания, торговли, связи, медицинской помощи, мойки автомобильного транспорта и иные аналогичные сооружения), значительно повышают комфортность передвижения, создают рабочие места, вносят весомый вклад в развитие населенных пунктов и их жителей вдоль автотрасс.

В настоящее время вдоль автомобильных дорог республиканского значения расположено 1449 объектов придорожного сервиса, из которых 1309 единиц или 90 % соответствуют требованиям Национального стандарта. Вдоль автомобильных дорог расположено 618 площадок отдыха, на которых имеются действующие 144 единицы благоустроенных санитарно-гигиенических узлов модульного и капитального типа.

таблица 9 – Информация по объектам придорожного сервиса за 2024 год

№ п/п	Регион	Всего
		всего соответствуют ОПС	соответствуют в %	не соответ-ствуют	функционируют	не функционирующие ОПС	количество ОПС за 4 квартал 2024 года	новые функционирующие ОПС	всего ОПС
1	Абайская область	40	91%	4	43	1	44	0	44
2	Акмолинская область	157	92%	14	166	5	171	0	171
3	Актюбинская область	106	89%	13	119	0	118	1	119
4	Алматинская область	182	89%	15	192	13	205	0	205
5	Атырауская область	43	100%	0	42	0	42	1	43
6	Восточно-Казахстанская область	37	100%	0	37	0	37	0	37
7	Жамбылская область	53	93%	4	55	0	55	2	57
8	Жетысуская область	32	89%	4	36	0	36	0	36
9	Западно-Казахстанская область	78	87%	12	90	0	88	2	90
10	Карагандинская область	91	88%	13	104	0	104	0	104
11	Костанайская область	117	91%	12	120	9	129	0	129
12	Кызылординская область	52	93%	4	53	1	54	2	56
13	Мангистауская область	30	97%	1	31	0	31	0	31
14	Павлодарская область	107	91%	18	124	1	125	0	118
15	Северо-Казахстанская область	86	91%	9	95	0	93	2	95
16	Туркестанская область	87	84%	16	103	0	103	0	103
17	Улытауская область	11	100%	0	9	2	11	0	11
ИТОГО		1 309	90	139	1 419	32	1 446	10	1 449

Сноска. Таблица 9 – в редакции постановления Правительства РК от 08.01.2026 № 4.

В 2025 году запланировано строительство 36 единиц объектов придорожного сервиса (22 автозаправочные станции (далее – АЗС) и 14 объектов питания и кемпинги) и 37 единиц санитарно-гигиенических узлов, что повысило показатель соответствия требованиям национального стандарта до 100 %. По итогам 1 полугодия 2025 года введено в эксплуатацию 24 объекта придорожного сервиса (далее – ОПС), из них 10 единиц – кафе, 14 единиц – АЗС построены за площадками отдыха.

Следует отметить, что обеспеченность автомобильных дорог общего пользования республиканского и международного значения объектами придорожного сервиса не в полной мере отвечает требованиям, установленным существующими нормативными правовыми актами, в том числе международным, техническим нормам, а также реальным потребностям участников дорожного движения – пользователей указанных автомобильных дорог. Анализ динамики уровня удовлетворенности пользователей объектов дорожного сервиса за 2018 – 2025 годы показывает последовательный рост этого показателя.

Кроме того, функционирует на постоянной основе контакт-центр "1403" по своевременному предоставлению обратной связи пользователям дорог по вопросам придорожного сервиса, а также ведется работа с владельцами объектов придорожного сервиса и потенциальными инвесторами на предмет приведения в соответствие объектов придорожного сервиса требованиям национального стандарта, возможности обеспечения условий для маломобильных групп населения, а также определения ожиданий владельцев объектов придорожного сервиса и разрешения имеющихся проблемных вопросов данных предпринимателей.

Анализ динамики уровня удовлетворенности пользователей объектов дорожного сервиса за 2018 - 2021 годы показывает последовательный рост этого показателя.

таблица 10 – Уровень удовлетворенности пользователей объектов дорожного сервиса, в %

Наименование	2018	2019	2020	2021	2022	2023	2024
План	20	30	40	50	60	60	65
Факт	37	37,2	51	79,2	69,2	93,5	96,5
Количество участников опроса	796	398	580	317	1 359	32 717	294 224

Сноска. Таблица 10 – в редакции постановления Правительства РК от 08.01.2026 № 4.

В 2020 году были подписаны региональные планы мероприятий по развитию придорожного сервиса на автомобильных дорогах республиканского и международного значения с акиматами областей.

В целях обеспечения приведения в соответствие с национальным стандартом реализуется Программа по устройству санитарно-гигиенических узлов. Разработаны и утверждены типовые эскизы модульных павильонов санитарно-гигиенических узлов, которые предусматривают использование единого стилистического решения, в результате чего будут обеспечены повышение узнаваемости и имиджа, а также снижение затрат инвесторов по разработке архитектурного решения.

1.2.5. Корпоративное развитие

Правительство Республики Казахстан, являясь единственным акционером общества, заинтересовано в корпоративном развитии общества, внедрении стандартов лучшей мировой практики.

Эффективное корпоративное управление способствует улучшению финансовых показателей, повышает репутацию, облегчает привлечение финансирования на более выгодных условиях и на более длительный срок.

В рамках улучшения качества корпоративного управления и внедрения лучших практик утвержден кодекс корпоративного управления АО "НК "ҚазАвтоЖол", в соответствии с которым общество своевременно и достоверно раскрывает информацию касательно важных аспектов своей деятельности, включая финансовое состояние, результаты деятельности, структуру собственности и управления.

Совет директоров осуществляет общее руководство деятельностью общества, за исключением решения вопросов, отнесенных законодательством Республики Казахстан и Уставом общества к исключительной компетенции единственного акционера.

Корпоративный секретарь обеспечивает взаимодействие между Советом директоров и обществом. Служба внутреннего аудита обеспечивает организацию и осуществление внутреннего аудита в обществе. Централизованная служба по контролю за закупками обеспечивает внутренний контроль за соблюдением правил осуществления закупок в обществе.

Руководство текущей деятельностью общества осуществляется исполнительным органом - правлением, председатель которого осуществляет права и обязанности в соответствии с Уставом общества.

В обществе функционирует Антикоррупционная комплаенс-служба.

В целях соответствия принципам корпоративного управления предусмотрено проведение независимой оценки корпоративного управления с периодичностью 1 раз в 3 года.

Советом директоров общества утвержден кодекс деловой этики, обязательный к подписанию всеми работниками общества, который является сводом наиболее важных правил делового поведения сотрудников, этических норм внутрикорпоративных взаимоотношений, принципов социальной ответственности.

Также решением Совета директоров утверждено Положение о регулировании корпоративных конфликтов и конфликтов интересов. Действует Согласительная комиссия по досудебному урегулированию трудовых конфликтов.

Вопросы прозрачности и раскрытия информации о деятельности общества регулирует информационная политика общества, утвержденная Советом директоров. Функционирует веб-сайт общества https://kz.qaj.kz/. Круглосуточно работают сall-центр 1403, блог председателя правления общества, социальные сети.

Обществом разработана политика по устойчивому развитию, ежегодно Советом директоров рассматриваются и утверждаются годовые отчеты, включающие отчет в области устойчивого развития. В рамках вышеуказанного направления обществом в период с 2015 по 2021 годы апробированы следующие технологии:

диодное освещение на солнечных панелях и ветряных генераторах (альтернативный источник питания) на участке автодороги "Доссор - Актау" 640-642 км, "Самара - Шымкент" 753-763 км;

технология "SMARTEC", которая предназначена для мониторинга состояния конструкций зданий и сооружений и дает возможность получать результаты о реальном состоянии конструкций, наблюдает за их развитием и обнаруживает появление новых повреждений, автодорога "Алматы - Коктал - Байсерке - Междуреченское" - 30,2 км;

сигнальные катафоты на солнечных батареях и сигнальные столбики из композитного материала (самовосстанавливающийся) на автодорогах "Астана - Щучинск" - 40,8 км и "Новый обход перевала Куюк" в Жамбылской области;

датчики для определения температуры и влажности дорожной конструкции и ее грунтового основания, а также нацеленные на дальнейшую оценку изменения свойств материалов дорожной конструкции и земляного полотна под воздействием внешних и временных факторов, на автодорогах "Омск - Майкапшагай" (с. Калбатау), "Актобе - Атырау - гр. РФ на Астрахань" (п. Доссор), "Обход г. Шу" (Жамбылская область);

лазерный проектор CROSS, проецирующий пешеходный переход, который видно в ночное время суток вне зависимости от погодных условий, на автодороге "Самара - Шымкент" - 837 км в г. Хромтау;

система дистанционного зондирования Земли (далее - ДЗЗ) и ГИС-технологий для комплексной оценки дорожной ситуации и повышения эффективности управления строительства автомобильных дорог на автодороге "Астана - Кабанбай батыра - Киевка - Темиртау" - 216-266 км;

скамейки и урны из полимер-песчаного композита на автодороге А-1 "Астана - Петропавловск через г.Кокшетау" - 29 км;

применение отходов промышленности, как фосфогипс и фосфорный гранулированный шлак, на участке автодороги "Павлодар - Успенка" - 32 км.

1.2.6. Безопасность на дорогах

Одной из важнейших задач любого государства является обеспечение безопасности населения. В условиях общества это в первую очередь означает безопасность дорожного движения.

По данным Всемирной организации здравоохранения (далее - ВОЗ) за 2018 год ежегодно почти 1,3 миллиона человек погибают в дорожных авариях, 25 миллионов человек получают травмы, а глобальные экономические последствия обходятся в 3 % мирового ВВП.

По итогам 2019 года в отчете ВОЗ "Global Status Report on Road Safety"4 Казахстан занял 107 место с показателем 12,7 смертей на 100 тыс. населения, при этом в 2018 году данный показатель составлял 17,6 и 23,2 в 2015 году, что является положительной динамикой.

Вместе с тем состояние безопасности на дорогах Казахстана вызывает озабоченность у представителей общественности и органов власти5, поступают депутатские обращения6.

Одними из актуальных проблемных вопросов при организации дорожного движения являются дорожно-транспортные происшествия (далее - ДТП), связанные с наездами на животных. За последние 6 лет (2015 - 2020 годы) на автомобильных дорогах произошло 779 ДТП подобного характера, наблюдается ежегодный рост их количества с наездом на животных. В основном столкновения происходят в темное время суток с участием безнадзорных крупных домашних животных, которые практически не заметны водителям транспортных средств.

Исследования показывают, что в основном ДТП происходят по вине водителей и лишь 5 % из-за неудовлетворительных погодных условий (метель, туман) и плохого содержания дорог (выбоины, снег на проезжей части, гололед). Основными причинами ДТП являются превышение скоростного режима и выезд на полосу встречного движения (48 % от общего количества ДТП).

Для снижения аварийности обществом проводится большая работа по реконструкции автомобильных дорог с расширением проезжей части и устройством ограждения по оси дороги. Данные мероприятия позволяют значительно снизить аварийность и тяжесть последствий аварий.

Также в целях предупреждения и снижения аварийности на автомобильных дорогах республиканского значения обществом в проекты реконструкции и капитального ремонта вносятся предложения по обустройству дорог необходимыми техническими решениями (устройство объездных дорог, проходящих через населенные пункты, установка композитных надземных пешеходных переходов, устройство скотопрогонов для безопасного перегона скота под проезжей частью и другие мероприятия).

В рамках содержания автомобильных дорог республиканского значения обществом реализованы следующие мероприятия по обеспечению безопасности дорожного движения:

устройство лазерно-проекционного пешеходного перехода для обеспечения безопасности пешеходов в темное время суток (в г. Хромтау Актюбинской области на автомобильной дороге "Граница РФ (на Самару) - Шымкент");

установка прибора "Электропастух", который под небольшим напряжением отпугивает животных (Мангистауская область);

установка светящихся катафотов на солнечных батареях (8,5 тыс. шт.);

установка направляющих устройств дорожных катафотов, устраиваемых по оси проезжей части (Акмолинская, Алматинская, Жамбылская, Карагандинская области);

устройство шумовых полос на 270 опасных участках (4 836 кв.м);

установка светодиодных дорожных знаков (409 шт.);

установка дорожных буферов (250 шт.).

_______________________________________________________

4 https://nonews.co/directory/lists/countries/mortality-road-traffic

5 https://www.gov.kz/memleket/entities/pravstat/press/news/details/203966?lang=ru

6 https://www.inform.kz/ru/uvelicheniem-smertnosti-na-dorogah-kazahstana-obespokoeny-deputaty

1.2.7. Инновации и цифровизация

Сноска. Глава 1.2.7 с изменениями, внесенными постановлением Правительства РК от 08.01.2026 № 4.

Важными инструментами повышения эффективности деятельности являются инновационное развитие и внедрение цифровых решений.

С 2021 года обществом используется информационно-аналитическая система "Е-Құрылыс", которая апробирована на 23 объектах республиканской сети. Система позволяет повысить прозрачность, усилить контроль, вести мониторинг хода строительства, создать архив данных и обеспечить доступ ко всем документам.

С 2017 года международные конкурсные торги с ЕБРР проводятся через портал электронных закупок "ECEPP". С помощью данного портала обществом проведены конкурсные процедуры по 3 проектам (реконструкция участков "Атырау - Астрахань", "Курты - Қонаев", "Кызылорда -Жезказган").

Обществом с помощью платформы "КазДорЛаб" ведутся фиксация и контроль устранения выявленных дефектов на реализуемых объектах, гарантийных участках и участках содержания с оценкой успешности работы технического надзора.

Планируется работа по прокладке волоконно-оптической линии связи (далее - ВОЛС) вдоль автомобильных дорог республиканского значения за счет частных инвесторов. На сегодняшний день ВОЛС имеются на 4 участках: "Астана - Щучинск", "Астана - Темиртау", "Алматы - Қонаев", "Алматы - Хоргос". Заложено строительство по 2-м проектам реконструкции участков "Костанай - Карабутак" (483-503 км) - 19 км (40 млн. тенге), "Кызылорда - Жезказган" (12-424 км) - 426,5 км (1,6 млрд. тенге).

Электронная система взимания платы общества "Kaztoll" функционирует на 11-ти платных участках.

Функционирует личный кабинет системы взимания платы, позволяющий пользователям автомобильных дорог получить доступ к данным о состоянии счета транспортного средства, детализации проездов, информации о балансе на счете, тарифах, неоплаченных проездах, оплатах и пополнении счета.

В настоящее время общество активно применяет современные технологические решения и материалы для повышения качества и безопасности дорожной сети. На трассе "Астана – Караганда – Алматы" установлена новая воротная система – современное инженерное устройство с антикоррозийным покрытием и подвижными секциями – для защиты в сложных погодных условиях.

В рамках повышения уровня безопасности движения на автодорогах международного и республиканского значения планируется продолжение работ путем внедрения контроля скоростного режима транспортных средств, установке электронных табло и знаков переменной информации, инновационных систем освещения, светоотражающих элементов, противоослепляющих экранов, лазерных установок, а также внедрения модуля искусственного интеллекта для распознавания, отпугивания и классификации животных с удаленным мониторингом эффективности.

Планируется продолжить реализацию цифровой карты дорог, с отображением детализированной модели автомобильных дорог и объектов дорожной службы и инфраструктуры, системы цифрового мониторинга хода выполнения работ на автодорожных объектах, а также дальнейшую модернизацию контакт-центра с внедрением элементов искусственного интеллекта.

Инновационным решением в области повышения цифровизации на автодорогах станет внедрение интеллектуально транспортной системы с элементами видеоаналитики и искусственного интеллекта.

Общество также запускает пилот по использованию цифрового тенге на двух участках автодорог, что позволяет маркировать бюджетные средства и исключить их неправильное перенаправление.

Вместе с тем общество участвует в апробации экологичных и ресурсосберегающих технологий: в Казахстане уже 52 инновации получили "зеленый" статус в единой базе материалов и могут применяться на объектах дорожного строительства.

В рамках взаимодействия с научно-исследовательскими институтами и международными партнерами прорабатываются решения на основе переработки резиновой крошки и улучшения характеристик покрытия.

В планах дальнейшее масштабирование этих технологий, усиление цифровизации процессов контроля и управления, а также систематическое внедрение инноваций, адаптированных к климатическим и эксплуатационным условиям Казахстана.

Электронная система взимания платы общества "Kaztoll" функционирует на 27-ти платных участках.

На автомобильных дорогах республиканского значения функционирует 22 единицы специализированных автоматизированных измерительных средств, предназначенных для фиксации данных о нарушении весогабаритных параметров большегрузных автотранспортных средств, передаче их в информационно-аналитическую систему транспортной базы данных и мониторинга динамики перевозок Комитета автомобильного транспорта и транспортного контроля Министерства транспорта Республики Казахстан.

Продолжается работа по усовершенствованию мобильного приложения QAJ mobile, позволяющего пользователю просмотреть новостную ленту, информацию из личного кабинета касательно придорожного сервиса и ситуаций на дорогах (открытие/закрытие дорог), карту дорожных работ, построить маршрут с расчетом оплаты за пользование платными дорогами.

В целях снижения себестоимости, повышения межремонтных сроков службы, прочностных характеристик конструкций дорожной одежды, надежности, безопасности автомобильных дорог и сокращения сроков проектирования и строительства проводится работа по опытно-экспериментальному внедрению инновационных технологий и материалов:

прогнозирование паводка системой дистанционного зондирования Земли и ГИС-технологией для комплексной оценки дорожной ситуации и повышения эффективности управления при проектировании и строительстве автомобильных дорог позволяет с высокой точностью прогнозировать паводковые участки;

ремонт искусственных сооружений методом "гильзования" из металлических гофрированных конструкций для сокращения сроков строительства (простота выполняемых работ без остановки движения транспортных средств) является эффективным для восстановления и усиления аварийных малых искусственных сооружений;

установка дорожных ограждений из поливинилхлорида (ПВХ) с удерживающей способностью, не уступающих металлическим ограждениям (в различных цветах и с отражением света в ночное время).

Анализ показывает, что текущая операционная модель не в полной мере позволяет управлять рисками срыва сроков сдачи дорожных работ, удорожания в ходе строительства и реконструкции, несоответствия качества материалов ввиду того, что общество подвержено сокрытию факторов снижения готовности специальной техники со стороны подрядных организаций, ее производительности, а также наличия персонала в процессе работы.

Таблица 11 - SWOT-анализ (сильные стороны, слабые стороны, угрозы, возможности)

Сильные стороны	Слабые стороны
В ходе анализа были определены следующие сильные стороны общества: 1. Отсутствие конкуренции в силу наличия статуса национального оператора сети дорог республиканского значения. 2. Отсутствие необходимости усилий по привлечению финансирования. 3. Общество обладает значительным опытом, кадровым и интеллектуальным потенциалом в своей деятельности.	В ходе анализа слабых сторон общества выявлены ряд проблем, препятствующих достижению целевого уровня, а также потенциал для совершенствования работы в соответствующих направлениях: 1. Недостаточный уровень компетенции и экспертизы в части процесса планирования и управления. 2. Недостаточный уровень компетенции и экспертизы в части IT-возможностей; 3. Негативный образ в СМИ по своей деятельности; 4. Недостаточный уровень корпоративной культуры и внимания к человеческому капиталу общества.
Возможности	Угрозы
1. Повышение операционной эффективности за счет повышения качества планирования и использования лучшего международного опыта. 2. Значительный потенциал повышения производительности и эффективности, предоставляемый IT-решениями. 3. Усиление корпоративной культуры и развитие человеческого капитала. 4. Получение дохода из дополнительных источников за счет управления данными, повышения эффективности экономического потенциала придорожных земель вдоль республиканских дорог и иных возможностей. 5. Потенциал в сфере привлечения частного финансирования для развития дорожной сети. 6. Потенциал для оптимизации бизнес-процессов.	1. Задержки в процессе внедрения необходимых изменений в законодательстве. 2. Недостаточный уровень финансирования дорожных работ. 3. Недостаточные навыки поставщиков для оказания услуг в рамках контрактов, основанных на результативности. 4. Отсутствие требуемого финансирования инвестиций в развитие альтернативных источников дохода. 5. Негативное восприятие операционной деятельности общества СМИ и конечными пользователями.

Основными преимуществами в конкурентоспособности общества являются статус национального оператора, широкие возможности по привлечению финансирования, наличие опыта работы, корпоративного и человеческого капитала.

2. Миссия и видение

Миссия: обеспечить быстрый, безопасный и комфортный проезд для всех пользователей автомобильных дорог, связывая регионы, проявляя заботу об экологии и сокращая затраты государства.

Видение: национальный оператор по управлению автомобильными дорогами, способный в полном объеме удовлетворять пользователей современными автомобильными дорогами.

3. Стратегические направления деятельности, цели, ключевые показатели деятельности и ожидаемые результаты по ним

В целях реализации своей миссии и видения общество будет осуществлять свою деятельность по следующим стратегическим направлениям:

1. Развитие и содержание сети республиканских дорог.

2. Доступная и бесперебойная платная сеть автодорог.

3. Развитие придорожного сервиса.

4. Обеспечение устойчивого развития общества.

3.1. Стратегическое направление "Развитие и содержание сети республиканских дорог"

Сноска. Глава 3.1 с изменением, внесенным постановлением Правительства РК от 08.01.2026 № 4.

Цель: повышение качества развития и содержания дорожной сети

Задача 1. Повышение качества реализации дорожных проектов

Общество будет уделять особое внимание повышению эффективности планирования дорожных работ, обеспечению системности и преемственности в развитии дорожной отрасли, гармонизации с общегосударственными и отраслевыми планами социально-экономического развития.

В частности, процесс планирования будет четко регламентирован и настроен таким образом, чтобы оптимально учитывать баланс интересов пользователей автодорог, расширения возможности экономического роста, обеспечения роста доходов населения, повышения связанности и сбалансированного развития регионов. Внедрение регламентированного подхода к процессу приоритизации проектов позволит максимизировать эффект в условиях ограниченного бюджета.

Общество приложит усилия для эффективного взаимодействия с уполномоченными государственными органами в целях совершенствования правил отбора поставщиков и обеспечения доступа международных лидеров отрасли, повышения уровня и качества государственной экспертизы проектов, внедрения методологии гибкого подхода в нормативно-регламентной документации, совершенствования процесса согласования ПСД, модернизации стандартов и прочее.

Общество рассмотрит возможность изменений в отраслевом законодательстве, направленных на повышение ответственности проектных организаций. Одним из вариантов подобных изменений является обязательное страхование проектными организациями своей профессиональной деятельности в целях компенсации возможных случаев, которые могут повлечь за собой снижение качества проектов либо рост их стоимости с компенсацией нанесенного тем самым ущерба.

В целях повышения эффективности управления дорожной отраслью и рационального использования бюджетных средств общество продолжит планомерную работу по внедрению международных стандартов FIDIC во всех дорожных проектах, что, в частности, создаст условия для справедливой, своевременной, оперативной эскалации стоимости проектов и, в этой связи также будет инициировано внесение соответствующих изменений в действующее бюджетное законодательство.

Общество изучит возможность и целесообразность использования нового механизма финансирования автодорожных проектов особого значения, предусматривающего передачу на длительный срок (25-30 лет) отдельных участков сети дорог республиканского значения в доверительное управление компаниям из числа признанных лидеров международного уровня. Особенностями такого механизма является то, что в жизненном цикле проекта от этапа проектирования и до содержания, среднего ремонта должен быть только один поставщик. Такой подход за счет своего долгосрочного характера стимулирует подрядную организацию в целях снижения своих издержек к более качественному подходу как на уровне проектирования, так и на этапе содержания. Также он представляет интерес для международных игроков, имеющих опыт в управлении дорогами и заинтересованных в проектах с длительным жизненным циклом.

Следует учесть, что в таком случае потребуется новый вид финансирования, который будет гарантировать безусловное и своевременное исполнение государством своих обязанностей в части финансирования, а также справедливый механизм эскалации суммы проекта и решения вопроса валютного риска. В целях качественной оценки возможности и целесообразности использования такого механизма общество обеспечит эффективное взаимодействие с мировыми игроками отрасли на площадках конкретных пилотных участков автодорожной сети.

Кроме того, данный механизм с четким разграничением ролей и зон ответственности между регулятором и национальным оператором позволит избежать необходимости синхронизации жизненного цикла реализации автодорожных проектов с периодом бюджетного процесса, ежегодного постатейного согласования расходов в рамках государственных заданий, интегрирует множество реализуемых программ, в целом позволит дебюрократизировать процесс развития дорожной отрасли.

Общество продолжит совершенствование механизмов технического контроля и отбора поставщиков, интегрирование автоматизированных систем контроля в общую IT-экосистему, получит дальнейшее развитие платформа KazRoadLab. Общество усилит ответственность технического надзора на гарантийных и реализуемых объектах путем внесения изменений в типовые договоры. Общество будет стремиться к балансу между развитием и поддержанием конкуренции на рынке автодорожных работ и выбором качественного поставщика.

Будут рассмотрены имеющиеся и перспективные возможности по усилению средств объективного контроля за качеством работы подрядных организаций - инструменты дистанционного зондирования Земли, данные GPS-датчиков, беспилотных летательных аппаратов и пр.

Общество изучит возможность применения автоматизированной системы мониторинга оборудования подрядных организаций, позволяющей отслеживать отклонения количества дорожной техники от потребного парка, на ранней стадии предвидеть возможный дефицит и отставание от графика.

Созданный Общественный совет станет ключевым звеном системы "народного контроля" за развитием дорожной отрасли и улучшения постоянной обратной связи с пользователями автодорог. Привлечение общественных организаций, профессиональных союзов, гражданских активистов и иных элементов гражданского общества позволит повысить степень контроля общества за качеством и сроками работы подрядных организаций, реализовать на практике идеологию "слышащего государства".

Общество обеспечит комфортные условия для работы персонала и в то же время намерено требовать от подрядных организаций соблюдения безопасных условий труда на рабочем месте. Общество продолжит программу нулевого травматизма среди работников, накопление данных, анализ опасных событий Near miss и развитие культуры безопасности среди работников и подрядчиков. Также общество будет стремиться минимизировать негативное влияние строительной деятельности на экологию, окружающий животный и растительный мир.

Задача 2. Внедрение современных подходов к содержанию автомобильных дорог

С целью достижения высоких транспортно-эксплуатационных показателей автодорог (скорость, ровность, долговечность, повышенные условия безопасности движения автотранспорта) общество продолжит работу по качественному и своевременному содержанию дорог. Данные автоматизированных систем контроля, полученные на этапе строительства, будут использоваться для анализа и прогнозирования возможных проблемных дорожных участков.

Общество будет стремиться к переходу от ремонта автодорог в плохом состоянии к сохранению дорог в хорошем и удовлетворительном состоянии, предотвращению их ухудшения и тем самым к необходимости дорогостоящего ремонта в будущем.

С учетом развития теории и практики дорожного дела, появления и развития новых технологий периодически будут актуализироваться и совершенствоваться методология и технология оценки состояния дорожной сети.

Своевременное проведение работ по содержанию дорог является гарантом рационального использования средств. В этой связи общество примет меры по решению проблемы недостаточной оснащенности дорожно-эксплуатационной техники и оборудования для содержания республиканской сети дорог, своевременному осуществлению их закупа и переоснащения.

В соответствии с поручением Главы государства в рамках реформирования автодорожной отрасли продолжается работа по объединению АО "НК "ҚазАвтоЖол" и ТОО "Казахавтодор", в результате которого будет создана единая автодорожная компания по управлению автомобильными дорогами республиканского значения.

При этом необходимо совершенствовать нормы действующего законодательства в части долгосрочного планирования работ, что позволит усовершенствовать правовые механизмы для практического введения в действие норм, касающихся повышения эффективности деятельности автодорожной отрасли за счет оптимизации планирования ремонта и удельных затрат, возможного субсидирования расходов на ремонт и содержание республиканских автомобильных дорог.

В целях экономии затрат на содержание дорог и обеспечение постоянного соответствия дорог необходимому уровню качества и безопасности общество планирует внедрение заключения сервисных договоров на обслуживание дорог на принципах бездефектности. Данный подход позволит обеспечить постоянный уровень качества дорог, уменьшить расходы пользователей на ремонт автотранспорта и увеличить их удовлетворенность. Гарантия долгосрочного источника дохода позволяет подрядчикам инвестировать в инновации, оборудование и обучение персонала.

Общество продолжит внедрять инновационные решения и технологии, виды материалов. С целью рационального использования средств общество будет стремиться к применению материалов, увеличивающих межремонтный срок, сохраняя при этом высокие характеристики эксплуатации.

Для проведения акцентированной работы в обществе в рамках утвержденной штатной численности будет создано специальное структурное подразделение, которое будет заниматься развитием научно-исследовательских и опытно-конструкторских работ (далее - НИОКР) в сотрудничестве с профильными высшими учебными заведениями, отечественными и международными научными центрами, со своими аналогами в зарубежных странах, а также совершенствованием нормативной базы и поиском инновационных путей по повышению надежности автомобильных дорог и дорожных сооружений.

Ожидаемые результаты:

Доведение 100 %7 доли автодорог республиканского значения в "хорошее" и "удовлетворительное" состояние к концу 2032 года, а также обеспечение полного охвата регионов хорошим состоянием автодорог.

3.2. Стратегическое направление "Доступная и бесперебойная платная сеть автодорог"

Цель: обеспечение максимальной удовлетворенности пользователей платных автомобильных дорог

Задача 1. Качественное внедрение системы платности на автодорогах

В целях снижения нагрузки на государственный бюджет, улучшения качества автодорог, обеспечения развития и поддержания инфраструктуры в надлежащем состоянии в долгосрочной перспективе общество с учетом международной практики продолжит развитие системы взимания платы.

_________________________________________________

7 100% достижение возможно при полном обеспечении финансирования дорожно-строительных и ремонтно-восстановительных работ

С участием заинтересованных государственных органов будет определен оптимальный вариант реализации задачи дальнейшего развития СВП на основе договоров (в том числе договоров концессии) либо привлечения авторитетных международных инвесторов, либо использования комбинированного или иного способа. Общество планирует контролировать процесс внедрения СВП, в том числе с точки зрения определения справедливой стоимости оперативных и капитальных затрат. Продолжится внедрение лицензированной операционной системы СВП (KazToll) на все планируемые к внедрению платности проекты.

В рамках реализации задач национального проекта по повышению транзитного потенциала страны и обеспечению внутренней транспортной связанности регионов с центром развитие системы платных дорог будет поэтапно осуществляться на принципах определения оптимальной конфигурации с учетом их категории, востребованности и загруженности, а также полученных текущих результатов. При этом приоритет будет отдаваться дорогам с интенсивным движением с наиболее востребованными маршрутами, обладающими необходимым потенциалом экономической целесообразности. В частности, повышенной востребованностью начинает пользоваться транспортный коридор ТРАСЕКА, обеспечивающий транзит из Китая и стран Центральной Азии через Кавказ в Европу. В то же время при решении данной задачи общество будет искать баланс интересов между необходимостью окупаемости системы взимания платы и влиянием на социально-экономическое положение региона близлежащих населенных пунктов.

В ходе развития СВП будут применяться современные технологии с фиксацией проезда на контрольных арках, что позволит обеспечить пользователям высокий скоростной режим благодаря отсутствию заторов (очередей) на дорогах. Особое внимание планируется уделить задачам качественной фиксации и идентификации транспортных средств, в том числе в неблагоприятных погодных условиях и ночное время суток, а также возможностям видеоаналитики.

Общество продолжит работу по вводу новых платных участков, развитию центра мониторинга, центров обработки данных (основной и резервный), колл-центра по работе с клиентами и прочей необходимой инфраструктуры. В случае необходимости планируется использование гибридных систем взимания платы с наличием шлагбаумов.

Вопрос развития системы платных дорог планируется гармонизировать с вопросами прокладки ВОЛС вдоль автомобильных дорог республиканского значения, а также иными эффективными способами решения вопроса постоянной и качественной доступности сети Интернет. Такой шаг к построению интеллектуальной транспортной системы позволит в том числе вести мониторинг за автодорогами в режиме реального времени, предоставлять услуги связи в близлежащие населенные пункты, пункты придорожного сервиса и пользователям, предоставлять в аренду ВОЛС операторам мобильной связи и телекоммуникационным операторам связи, удовлетворять потребности СВП.

Обществом планируется принятие мер по усилению компетенции в части ведения переговоров с международными операторами платных дорог.

В целом дальнейшее развитие системы платных автодорог планируется проводить с приоритетом качества над количеством.

Задача 2. Повышение уровня удовлетворенности пользователей

Найдет свое продолжение работа по совершенствованию механизма взимания платы, а также принятию мер по монетизации услуг и расширению их ассортимента.

Общество сосредоточится на обеспечении человекоцентричной инфраструктуры, обеспечивающей максимальный комфорт от пользования платными автодорогами.

Также возможно принятие мер по поддержке на необходимом техническом уровне и дальнейшему развитию функционала мобильного приложения QAJ mobile, электронной системы взимания платы
АО "НК "ҚазАвтоЖол" (Kaztoll). В рамках развития планируется принять меры для обеспечения прямого взаимодействия государственных органов с пользователями автомобильных дорог, сервиса смс-оповещения пользователей о наличии задолженности, интеграции метеостанций, расположенных на платных участках, с мобильным приложением и др.

В целях взимания платы с нерезидентов Республики Казахстан, а также упрощения процедуры оплаты пользователями платежных карт Е100 необходимо предусмотреть возможность предварительной оплаты по лицевому счету.

В рамках расширения ассортимента платных услуг будет изучена возможность выхода на новые рынки с программным обеспечением QazToll и предоставлением консультационных услуг с монетизацией деятельности общества.

Массив полученных таким образом цифровых данных возможен для использования как для целей государственного администрирования, так и сохранения законодательства о персональных данных и информационной безопасности для коммерческого использования. Например, монетизация предоставления услуг по устройству и обслуживанию специализированных автоматизированных измерительных средств, предназначенных для фиксации данных о нарушении весогабаритных параметров большегрузных автотранспортных средств, передачи их в информационно-аналитическую систему транспортной базы данных и мониторинга динамики перевозок Комитета транспорта МИИР РК. В настоящее время затраты на техническое обслуживание средств измерения (подтверждение сертификата о поверке) производятся за счет средств общества. В перспективе рассматривается возможность получения вознаграждения за управление специальными автоматизированными измерительными средствами (далее - САИС), установления системы фиксации правонарушений ПДД с передачей информации в соответствующие государственные органы, в связи с чем обществом планируются проведение соответствующей работы с заинтересованными государственными органами, а также монетизация получаемой информации.

В организационной структуре общества планируется предусмотреть отдельное подразделение по аналитической работе с цифровыми данными с непосредственным подчинением председателю правления общества.

Общество планирует активно информировать и обучать пользователей доступным инструментам оплаты на фоне начала внедрения платности на участках республиканских дорог, а также усилить информационно-разъяснительную работу по имеющемуся спектру услуг.

Общество примет меры по созданию механизма объективной оценки степени удовлетворенности пользователей платными автодорогами и принятию мер в рамках подхода PDCA ("Plan-Do-Check-Act" - планирование - действие - проверка - корректировка).

Ожидаемые результаты:

развитая система платных автодорог с эффективной инфраструктурой, обеспечивающей высокий скоростной режим, которая будет отвечать лучшим международным стандартам;

комфортная система взимания платежей с направленностью на полноценное обеспечение удовлетворения потребностей пользователя.

3.3. Стратегическое направление "Развитие придорожного сервиса"

Цель: развитие придорожного сервиса в целях обеспечения комфорта пользователей

Задача 1. Развитие придорожного бизнеса

Общество примет меры по дальнейшему совершенствованию нормативно-правовой базы с целью повышения оперативности и эффективности сотрудничества с бизнесом, местными исполнительными органами, некоммерческими организациями и гражданским обществом.

Продолжится работа по законодательному оформлению и развитию стимулирующих мер для бизнеса и некоммерческого сектора в части грантов, удешевленных кредитов, оказанию консультаций, разработке типовых проектов.

Общество планирует проводить поэтапную работу по совершенствованию Национального стандарта СТ РК 2476-2021 и приближению к мировому уровню. Своевременное обновление СНиП и санитарных норм позволит обеспечить их соответствие росту требований пользователей автодорог к стандартам качества. С целью скорейшего удовлетворения базовых потребностей пользователей автомобильных дорог будет разработан Типовой договор объекта минимального уровня сервиса.

Совместно с республиканскими и местными исполнительными органами продолжатся разработка и актуализация региональных планов мероприятий по развитию придорожного сервиса.

Общество планирует разработать и предложить необходимые изменения в нормативно-правовое законодательство по мерам экономического стимулирования развития населенных пунктов вдоль республиканских дорог. В рамках реализации подхода "Развитие компетенций" будут инкорпорированы в дорожную инфраструктуру жители придорожных населенных пунктов, реализующие товары народного потребления собственного производства.

Планируется разработка плана мероприятий по увеличению числа казахстанских объектов, входящих в международную карту дорожного сервиса, составляемую Международным союзом автомобильного транспорта (IRU).

Задача 2. Развитие придорожной инфраструктуры

Общество продолжит работу с бизнесом по обеспечению соответствия требованиям национального стандарта объектов придорожного сервиса, привлечению инвесторов в придорожный сервис.

Планируется привести к требованиям международных и технических норм площадок отдыха и благоустроенных санитарно-гигиенических узлов модульного и капитального типа. Обеспеченность автодорог объектами придорожного сервиса будет в полной мере отвечать требованиям международных и технических норм, а также реальным потребностям участников дорожного движения.

Особое внимание получит необходимость внедрения комплексного подхода к развитию придорожной инфраструктуры, в том числе устройству площадок для Караванинга и TIR-паркингов. Особое внимание планируется уделить вопросам инклюзивности, удовлетворения нужд лиц с особыми потребностями, охраны материнства и детства. Общество примет меры по частичному обеспечению подведения инфраструктуры, водоснабжения и иных коммуникаций.

В рамках усилий по созданию безопасной среды развитие объектов придорожного сервиса планируется увязать с мониторингом и выявлением рисковых участков дорожной сети. В частности, выявление зон дорожной сети с периодическими осложнениями погодных условий (метель, туман), неудовлетворительное содержание дорог (выбоины, снег на проезжей части, гололед), пересечения с путями миграции животных, иные факторы и с выработкой соответствующих проактивных мер путем инженерных, технических и иных решений.

В частности, на таких объектах в сотрудничестве с государственными органами планируется создать необходимую медицинскую инфраструктуру, расположить отделения дорожной полиции, сосредоточить ресурсы и компетенции для расчистки и ремонта дорог. В этом направлении работа будет вестись в тесном сотрудничестве с бизнесом, специализирующимся в данной сфере, как, например, компания LiTRO. Будут приняты меры по стимулированию развития платного сервиса для пользователей, оказавшихся в непредвиденной ситуации на дороге.

В рамках развития системы объектов придорожного сервиса общество планирует работать с органами местной власти в целях придания дополнительного импульса развитию экономики населенных пунктов, создания рабочих мест. В целях усиления связанности регионов строительство объектов необходимо осуществлять не только там, где это экономически выгодно, но и там, где это социально значимо.

Задача 3. Защита биоразнообразия

Общество сосредоточит усилия на минимизации негативного воздействия строительства и транспорта на биологические и физические природные системы. Продолжится принятие мер по снижению шумового и иного негативного воздействия на жителей населенных пунктов.

Планируется принять меры для создания условий по оптимальному использованию ограниченных ресурсов, применению экологичных и ресурсосберегающих технологий в строительстве и эксплуатации. Общество приложит усилия для стимулирования увеличения площади зеленых насаждений и рационального использования талой воды в засушливых районах, обустройства зон вокруг площадок отдыха.

В свете актуальности зеленой повестки и устойчивого развития общества стимулируются применение раздельного сбора и переработки отходов. На стадии проектирования автодорог и дорожных сооружений в рамках перехода к "зеленой экономике" будут внедряться энергосберегающие и энергогенерирующие системы, солнечные батареи для освещения площадок отдыха, объектов сервиса, проектирование экодуков, вторичная переработка мусора и отходов СГУ.

В целях снижения выбросов и стимулирования экологически нейтрального транспорта получит развитие система станций зарядки электромобилей. Данная работа возможна в сотрудничестве с бизнесом и крупными инвесторами.

Планируется применение всех необходимых мер для сохранения экологического равновесия, биологического разнообразия растительного и животного мира, снижения антропогенного воздействия на окружающую среду.

Ожидаемые результаты:

усовершенствованная нормативно-правовая база, создающая основу и стимулирующая развитие сферы придорожного сервиса, отвечающая лучшим международным стандартам и практикам;

инклюзивная многофункциональная среда придорожного сервиса, комфортно и качественно удовлетворяющая потребности пользователей автодорог, обеспечивающая высокий уровень безопасности;

экологичная инфраструктура, способствующая защите окружающей среды, охране и воспроизводству биосферы.

3.4. Стратегическое направление "Обеспечение устойчивого развития общества"

Сноска. Глава 3.4 с изменением, внесенным постановлением Правительства РК от 08.01.2026 № 4.

Цель: принятие мер по устойчивому развитию общества

Задача 1. Обеспечение цифровизации бизнес-процессов

Общество осознает необходимость глобального переосмысления подхода к бизнесу, повышения эффективности деятельности за счет оптимизации и автоматизации бизнес-процессов, а также организации согласованной работы IT-систем.

На данном этапе Общество сосредоточится на создании единой цифровой экосистемы. В рамках реализации задачи планируется внедрение системы управления предприятием (ERP) и интеллектуальной транспортной системы (ИТС).

Система управления предприятием будет интегрирована с системой взимания платы, специализированной автоматизированной измерительной системой, мобильным приложением для пользователей автодорог, системой "Е-Құрылыс", КазДорЛаб, а также информационными системами уполномоченного государственного органа и Комитетом автомобильных дорог МИИР РК. Планируется реализовать мероприятия по оцифровке и автоматизации основных бизнес-процессов Общества путем внедрения собственной системы управления предприятием. Данная система обеспечит взаимосвязь всех бизнес-процессов Общества в рамках концепции "единого окна", что в свою очередь обеспечит прозрачность, доступность, оперативность ввода, хранения и обработки данных. Также данная система позволит получать расширенные аналитические данные, оптимизировать отчетность по основным видам деятельности, оперативные сводки по состоянию автодорог, прогнозировать различные показатели на основе больших данных. Результатом интеграции систем станет цифровая модель автодорог республиканского значения (2D), которая будет содержать всю оперативную информацию (интенсивность движения автотранспортных средств, объекты придорожного сервиса, климатические данные, текущее состояние автодорог, информацию по статусу дорожно-строительных работ, информацию о сборах платных участков, местоположения САИС и прочее).

Планируются разработка программы по расширению IT-инфраструктуры и обеспечение Интернетом вдоль республиканских дорог за счет частных инвесторов. Строительство ВОЛС позволит вести мониторинг за автодорогами в режиме реального времени, предоставлять услуги связи в близлежащие населенные пункты, пункты придорожного сервиса и пользователям, предоставлять в аренду ВОЛС операторам мобильной связи и телекоммуникационным операторам связи GSM. Развитие ВОЛС позволит GSM-операторам развивать мобильную связь и обеспечивать доступом в Интернет объекты придорожного сервиса.

Общество видит большую перспективу в использовании возможностей интеллектуальной транспортной системы. Доступ пользователям будет обеспечен мобильным устройством, система позволит сделать вождение более безопасным, эффективным и комфортным. Интеллектуальная транспортная система должна сочетать в себе физическую инфраструктуру, как датчики с программной инфраструктурой, искусственный интеллект и система обработки больших данных.

Развитие инструментов Internet of Things (IoT) позволит оперативно реагировать на стихийные явления природы, такие как наводнения, паводки и землетрясения, определять участки с разрушенным дорожным полотном.

В целях наращивания IT-потенциала общества планируется передача информационно-аналитической системы транспортной базы данных (далее-ИАС ТБД) Комитета транспорта МИИР РК (в рамках доверительного управления) с дальнейшим развитием системы и интеграцией с другими государственными и негосударственными информационными системами.

В рамках данной инициативы планируется совершенствование механизма выдачи иностранных бланков разрешения с учетом решения проблемных вопросов искусственного дефицита и вторичного рынка путем полной автоматизации процедуры рассмотрения и выдачи этих бланков.

Кроме того, интеграция ИАС ТБД с интерактивной картой дорог общества обеспечит полную автоматизацию процедуры рассмотрения и выдачи специальных разрешений на перевозку крупногабаритного и тяжеловесного груза с возможностью получения за 5 минут, что обеспечит увеличение поступлений в бюджет государства сборов за проезд по автодорогам за счет высокой доступности получения разрешений.

С помощью использования потенциала ИАС ТБД планируется обеспечить полную взыскаемость задолженностей за проезд по платным автодорогам нерезидентами Республики Казахстан.

Планируется совершенствование функции транспортного контроля за проездом автотранспортных средств путем развития ИАС ТБД.

Обществом планируется долгосрочная программа по повышению уровня квалификации IT-специалистов путем обучения за счет собственных средств, развитию внутренней IT-инфраструктуры Общества, включая модернизацию и расширение собственных серверных мощностей, и обеспечению информационной безопасности.

Повышение уровня обратной связи с пользователями систем путем расширения возможностей колл-центра и интерфейса helpdesk.

Задача 2. Усиление финансовой устойчивости как неотъемлемого элемента устойчивого развития

Общество инициирует изменения в законодательство с тем, чтобы устранить возможность недофинансирования из бюджета дорожных работ. Будут продолжены консультации с соответствующими государственными органами по выработке механизмов обеспечения стабильного и предсказуемого потока финансирования. В этой связи, в частности, будет изучен международный опыт функционирования дорожных фондов с целевым финансированием, в том числе за счет целевых трансфертов из суверенных фондов благосостояния, а также иных источников, позволяющих обеспечить предсказуемый уровень финансирования.

Общество примет меры по получению в управление придорожных земель вдоль республиканских дорог для их последующей реконструкции путем подведения необходимой инфраструктуры и сдачи реконструированных участков в аренду либо под управление в целях создания дополнительных источников дохода.

Общество продолжит работу по реализации потенциала расширения сфер получения дополнительных доходов. Поиск новых источников дохода позволит улучшить качество и географию услуг, своевременно исполнять обязательства по займам и расходам на текущую операционную деятельность. Одними из перспективных направлений представляются монетизация сферы сервиса, цифровых данных, сети Интернет и сотовой связи за счет дополнительных возможностей, предоставляемых ВОЛС, сервисом для пользователей транспортных средств (техническая помощь на дороге и т.д.), сдача в аренду рекламных щитов вдоль участков автодорог и другое.

Общество примет меры для осуществления контроля над расходной частью бюджета, по недопущению резкой эскалации цен на закупаемые материалы и услуги путем активного сотрудничества с заинтересованными государственными органами и институтами развития по развитию местного содержания и импортозамещения в дорожной отрасли.

Касательно снижения долговой нагрузки Общество видит перспективу в снижении доли валютных обязательств путем рефинансирования займов в национальной валюте. Общество продолжит сотрудничество с отечественными и зарубежными финансовыми институтами по снижению расходов на обслуживание займа путем реструктуризации долга, а также снижению валютных и прочих финансовых рисков.

Задача 3. Обеспечение сбалансированного развития общества

Общество продолжит вкладывать значительные ресурсы в развитие человеческого капитала. Приоритетом для общества является забота о сотрудниках.

Общество стремится повысить удовлетворенность персонала, обеспечивая социальный пакет, благоприятную трудовую атмосферу, социальную защиту своих работников.

С учетом государственной политики и существующего дисбаланса представленности женщин на руководящих позициях обществом будет проводиться целенаправленная работа по развитию гендерного равенства.

Общество продолжит реализацию кадровой политики, обеспечивающей прозрачный и справедливый процесс отбора кандидатов, найма и развития.

Общество намерено улучшать HR-стратегию, гарантирующую равные возможности карьерного роста по принципу инклюзивности.

Общество продолжит политику нулевого травматизма, минимизации рисков опасных условий работ, опасных действий на производстве. Общество планирует использовать лучшие мировые практики по улучшению охраны труда, в том числе реализации проактивных мероприятий по управлению безопасностью.

Обществом реализуется комплексная программа по снижению дорожно-транспортного травматизма, охватывающая как инфраструктурные, так и организационные меры. Общество предпринимает все возможные меры для минимизации рисков, повышения безопасности дорожной инфраструктуры и создания условий, способствующих снижению тяжести последствий дорожно-транспортных происшествий, включая дорожно-транспортный травматизм.

Общество стремится к прозрачности финансово-хозяйственной деятельности, продолжит соблюдать принципы устойчивого развития, такие как открытость, подотчетность, нетерпимость к коррупции, недопустимость конфликта интересов.

Корпоративный дух является основой корпоративной культуры. Общество продолжит создавать условия для крепких отношений в коллективе, правильного понимания и видения целей общества, создания чувства единения с местом работы и деятельностью.

Общество продолжит уделять особое внимание заботе об окружающей среде. Внедрение зеленых технологий, зеленого офиса, следование принципам бережливого производства и использования возможности рециклинга станут частью корпоративной культуры.

Общество примет меры по дальнейшему развитию риск-менеджмента как одной из ключевых составляющих эффективной корпоративной культуры.

Ожидаемые результаты:

развитая ИТ-инфраструктура, автоматизированные процессы, удобство для пользователей;

сохранение платеже- и кредитоспособности общества;

высокий уровень корпоративной культуры, квалифицированный персонал, проявление заботы об окружающей среде;

повышение прозрачности и доступность процедуры выдачи транспортных разрешений, в т.ч. иностранных бланков разрешения;

обеспечение сохранности автодорог за счет использования цифровых решений.

Заключительные положения

Ожидаемые результаты: успешная реализация Плана развития позволит на базе общества создать единого оператора государства на рынке дорожно-транспортной инфраструктуры, соответствующего лучшей мировой практике ведения бизнеса.

Результатами достижения стратегических целей общества станут комфорт и безопасность пользователей республиканских автодорог, развитый придорожный сервис, отвечающий национальным стандартам, развитая компания с высоким уровнем компетенции в автодорожной отрасли.

Целевые индикаторы: цели общества, как индикаторы реализации миссии и достижения целевого видения, отражают ожидания основных заинтересованных сторон - единственного акционера, клиентов, сотрудников, деловых партнеров и общества.

Приложение 1 к Плану развития акционерного общества "Национальная компания "ҚазАвтоЖол" на 2023 - 2032 годы

Количественные и качественные показатели АО "НК "ҚазАвтоЖол"

Сноска. Приложение 1 – в редакции постановления Правительства РК от 08.01.2026 № 4.

№ п/п	Стратегическое направление	Наименование задачи	Ключевой показатель деятельности	Значение показателей по годам
				2023	2024	2025	2026	2027	2028	2029	2030	2031	2032
1	2	3	4	5	6	7	8	9	10	11	12	13	14
1	Развитие и содержание сети республиканских дорог	Задача 1. Повышение качества реализации дорожных проектов	Прирост инвестиции в основной капитал к 2019 году*, %	15,1	152,8
			Прирост инвестиции в основной капитал к прошлому году, не менее %			10	10	10	10	10	10	10	10
			Доля автомобильных дорог республиканского значения I и II технических категорий в общей протяженности автомобильных дорог республиканского значения, %	50	55	38	39	40	41	42	43	44	45
1	2	3	4	5	6	7	8	9	10	11	12	13	14
			Доля автомобильных дорог (открытие движения) реконструированных в разрезе реализуемых проектов, %			45	47	50	20	35	14	10	13
			Доля охваченных строительством автомобильных пунктов пропуска, %			16	19	22	38	54	69	85	100
			Доля дорог республиканского и международного значения, охваченных капитальным и средним ремонтом, %			30,8	35,3	40,9	17,5	15	10	10	10
			Доля автомобильных дорог республиканского значения в нормативном состоянии**, %	94	97	94	95	96	97	98	99	100	100
		Задача 2. Внедрение современных подходов к содержанию дорог	Исполнение плановых значений комплексно-целевой программы %	100	100	100	100	100	100	100	100	100	100
			Оснащение дорожно-эксплуатационной техникой для содержания автодорог, %			90	95	100	48	50	52	54	56
2	Доступная и бесперебойная платная сеть автодорог	Задача 1. Качественное внедрение системы платности на автодорогах	Ввод системы взимания платы на автомобильных дорогах республиканского значения в общей их протяженности, %	20	27
1	2	3	4	5	6	7	8	9	10	11	12	13	14
			Подготовка инфраструктуры к внедрению платных участков автодорог республиканского значения,%			22	30	36	36	36	36	36	36
		Задача 2. Повышение уровня удовлетворенности пользователей	Уровень удовлетворенности пользователей платных автодорог, %	95	95	95	100	100	100	100	100	100	100
3	Развитие придорожного сервиса	Задача 1. Развитие придорожного бизнеса	Уровень удовлетворенности пользователей объектов придорожного сервиса, %	60	65	70	75	80	85	90	95	100	100
		Задача 2. Развитие придорожной инфраструктуры	Доля автомобильных дорог, обеспеченных объектами придорожного сервиса в соответствии с Национальным стандартом, %	82	90	100	100	100	100	100	100	100	100
		Задача 3. Защита биоразнообразия	Количество площадок отдыха, на которых осуществлена высадка зеленых насаждений не менее, единиц		5	5	5	5	5	5	5	5	5
4	Обеспечение устойчивого развития общества	Задача 1. Обеспечение цифровизации бизнес-процессов	Внедрение модуля ERP-системы (SMART QAJ), единиц	1	1	1	1	1	1	1	1	1	1
			Создание цифровой карты республиканской сети автомобильных дорог, не менее %	10	10	10	10	10	10	10	10	10	10
1	2	3	4	5	6	7	8	9	10	11	12	13	14
			Установка автоматизированных станций измерения на автомобильных дорогах республиканского значения, единиц	15	18	8	11	9	20	21	25	30	30
		Задача 2. Усиление финансовой устойчивости как неотъемлемого элемента устойчивого развития	Коэффициент текущей ликвидности	1,0	1,0
			Прирост производительности труда по отношению к плановому показателю на 2019 год, в %	35	40
			Индекс накопленного роста производительности труда, 2022 (план) 100%			132,6	143,7	156,6	163,7	171,4	179,8	188,8	198,5
		Задача 3. Обеспечение сбалансированного развития общества	Создание постоянных и временных рабочих мест****, тысяч человек, в т.ч.:	85	75,9
			постоянные	1	0,9
			временные	84	75
			Оценка корпоративного управления, единиц	1			1			1			1
			Увеличение доли женщин на уровне принятия решений, %	30	30	30	30	30	30	30	30	30	30

Приложение 2 к Плану развития акционерного общества "Национальная компания "ҚазАвтоЖол" на 2023 - 2032 годы

Методика расчета показателей АО "НК "ҚазАвтоЖол"

Сноска. Приложение 2 – в редакции постановления Правительства РК от 08.01.2026 № 4.

№ п/п	Наименование задачи/ключевого показателя		Методика расчета
	Задачи	Ключевой показатель
1	2	3	4
1	Повышение качества реализации дорожных проектов	Прирост инвестиций в основной капитал к уровню 2019 года, %	% (процент) роста инвестиций к уровню 2019 года
		Прирост инвестиций в основной капитал к прошлому году, не менее %	Отношение инвестиции отчетного года к инвестиции прошлого года
		Доля автомобильных дорог республиканского значения I и II технических категорий в общей протяженности автомобильных дорог республиканского значения, %	Отношение протяженности дорог I и II технических категорий к общей протяженности автомобильных дорог республиканского значения
		Доля автомобильных дорог (открытие движения) реконструированных в разрезе реализуемых проектов, %	Фактическое открытие движения по проектам строительства и реконструкции автомобильных дорог республиканского значения в разрезе реализуемых проектов (с нарастающим итогом)
		Доля охваченных строительством автомобильных пунктов пропуска, %	Отношение охваченных автомобильных пунктов пропуска к общим пунктам пропуска на автомобильных дорогах республиканского значения
		Доля дорог республиканского и международного %	Отношение автомобильных дорог республиканского значения, охваченных капитальным и
1	2	3	4
		значения охваченных капитальным и средним ремонтом,	средним ремонтом, к общей протяженности республиканской сети дорог (за исключением проектов строительства и реконструкции)
		Доля автомобильных дорог республиканского значения в нормативном состоянии, %	Отношение общей протяженности автодорог республиканского значения в хорошем и удовлетворительном состоянии к общей протяженности сети автодорог республиканского значения
2	Внедрение современных подходов к содержанию дорог	Исполнение плановых значений комплексно-целевой программы, %	Отношение фактического исполнения объема дорожных работ за отчетный период к плановому
		Оснащение дорожно-эксплуатационной техникой для содержания автодорог, %	Оснащение дорожно-эксплуатационной техникой для содержания автодорог от нормативной потребности (с нарастающим итогом)
3	Качественное внедрение системы платности на автодорогах	Ввод системы взимания платы на а/д республиканского значения в общей их протяженности, %	Отношение протяженности платных участков к общей протяженности дорог I, II и III технических категорий
		Подготовка инфраструктуры к внедрению платных участков автодорог республиканского значения, %	Отношение протяженности платных участков к общей протяженности дорог I, II и III технических категорий
	Повышение уровня удовлетворенности пользователей	Уровень удовлетворенности пользователей платных автодорог, %	Отношение количества удовлетворенных пользователей платных участков автомобильных дорог к общему количеству опрошенных пользователей
4	Развитие придорожного бизнеса	Уровень удовлетворенности пользователей объектов придорожного сервиса, %	Отношение количества удовлетворенных пользователей объектов дорожного сервиса к общему количеству опрошенных пользователей объектов придорожного сервиса
	Развитие придорожной инфраструктуры	Доля автомобильных дорог, обеспеченных объектами придорожного сервиса в соответствии с национальным стандартом, %	Отношение фактического количества объектов придорожного сервиса, соответствующих национальному стандарту, к общему количеству объектов придорожного сервиса
1	2	3	4
	Защита биоразнообразия	Количество площадок отдыха, на которых осуществлена высадка зеленых насаждений, не менее, единиц	Количество площадок отдыха, на которых осуществлена высадка зеленых насаждений
5	Обеспечение цифровизации бизнес-процессов	Внедрение модулей ERP-системы (SMART QAJ), единиц	Количество введенных модулей ERP
		Создание цифровой карты республиканской сети автомобильных дорог, %	Отношение оцифрованной карты к общей протяженности республиканских сети дорог
		Установка автоматизированных станций измерения на автомобильных дорогах республиканского значения, единиц	Исполнение плановых показателей по установке автоматизированных станций измерения на автомобильных дорогах республиканского значения
6	Усиление финансовой устойчивости как неотъемлемого элемента устойчивого развития	Коэффициент текущей ликвидности	Отношение общего значения величины оборотных активов к общему значению величины краткосрочных обязательств
		Прирост производительности труда по отношению к плановому показателю на 2019 год, %	Отношение фактического исполнения показателя к плановому показателю на 2019 год
		Индекс накопленного роста производительности труда, 2022 (план) - 100,%	Отношение фактического исполнения показателя к плановому показателю на 2022 год
7	Обеспечение сбалансированного развития общества	Создание постоянных и временных рабочих мест, тысяч человек, в т.ч.:	Общая списочная численность работников компаний, которые осуществляют строительство и ремонт автомобильных дорог республиканского значения, включая наемных работников, трудящихся по трудовому договору и выполняющих постоянную, временную или сезонную работу
		постоянные	разность между общей численностью и временными работниками
		временные	численность сезонных, временных работников, в т.ч. работников смежных отраслей автодорожной отрасли
1	2	3	4
		Оценка корпоративного управления, единиц	Оценка корпоративного управления общества независимыми организациями
		Увеличение доли женщин на уровне принятия решений, %	Отношение количества руководителей – женщин, включая структурные подразделения общества, правление, совет директоров, корпоративный сектор, к общей численности

	Приложение 3 к Плану развития акционерного общества "Национальная компания "ҚазАвтоЖол" на 2023 - 2032 годы

Показатели общества
в соответствии со стратегическими и программными документами Республики Казахстан (Стратегическая карта)

Сноска. Приложение 3 – в редакции постановления Правительства РК от 08.01.2026 № 4.

Документы целеполагания (Видение "Казахстан – 2050", Стратегия достижения углеродной нейтральности Республики Казахстан до 2060 года)			Документы Системы государственного планирования (Национальный план развития Республики Казахстан, Стратегия национальной безопасности Республики Казахстан)			Документы Системы государственного планирования (планы развития государственных органов, планы развития областей, городов республиканского значения, столицы)			Иные документы, не входящие в Систему государственного планирования (концепции, национальные проекты, государственные программы, доктрины (стратегии), комплексные планы, Национальный инфраструктурный план)		Ключевые показатели деятельности (далее – КПД) компании, предусмотренные планом развития
Наименование документа	Приоритет/ задача/ инициатива	Целевой индикатор	Наименование документа	Цель/ основные принципы/ направления/ приоритет/ цель/ задача	Ключевые национальные индикаторы	Наименование документа	Направления цели/задачи/ ресурсы	Целевые индикаторы/ показатели результатов	Наименование документа	Мероприятия/ индикатор
1	2	3	4	5	6	7	8	9	10	11	12
Стратегия "Казахстан-2050": новый политический курс состоявшегося государства	Пятый вызов – глобальная энергетическая безопасность	Увеличение инвестиций в альтернативные и "зеленые" энергетические технологии	Национальный план развития Республики Казахстан до 2029 года	4.2. Новый инвестиционный цикл Приоритет 3. "Повышение роли банковского кредитования и развитие альтернативных источников финансирования для стимулирования реального сектора и экономической активности"	КНИ "Инвестиции в основной капитал (ИОК) % от ВВП в 2025 году- 17 %, в 2026 году-18 %, в 2027 году-19 %, в 2028 году-21 %, в 2029 году- 23 %"	План развития Министерства транспорта Республики Казахстан на 2023-2027 годы	Направление 1. "Развитие транзитно-транспортного потенциала Республики Казахстан"	Инвестиции в основной капитал (ИОК) % от ВВП в 2025 году- 17 %, в 2026 году-18 %, в 2027 году- 19 %	Концепция развития транспортно-логистического потенциала Республики Казахстан до 2030 года	Рост инвестиций в основной капитал "Транспорт и складирование" к уровню 2019 года (2023 год – 41,9 %, 2024 год – 68,7 %, 2025 год – 90 %, 2026 год – 92,4 %, 2027 год – 93,9 %, 2028 год – 95,4 %, 2029 год – 96,9 %, 2030 год –98,4 %	Прирост инвестиций в основной капитал к 2019 году, 2024 год- 152,8 % Прирост инвестиции в основной капитал к прошлому году, не менее, с 2025 года -10 %
1	2	3	4	5	6	7	8	9	10	11	12
Стратегия "Казахстан-2050": новый политический курс состоявшегося государства	.Состоявшийся Казахстан – испытание кризисом нашей государственности, национальной экономики, гражданского общества, общественного согласия, регионального лидерства и международного авторитета	8. Стратегия "Казахстан-2030".Основные итоги. 6. Инфраструктура, в особенности транспорт и связь Мы должны развивать наш транзитный потенциал. Сегодня реализуется ряд крупных общенациональных инфрастуктурных проектов, результатом которых должно стать увеличение транзитных перевозок через Казахстан к	Национальный план развития Республики Казахстан до 2029 года	Подраздел 3.1. "Транспортно-логистический комплекс" Приоритет 1. "Расширение и модернизация инфраструктуры" "Повышение пропускной способности и сохранности дорожной инфраструктуры. Для устранения узких мест на международных и межрегиональных автомобильных коридорах необходимо провести комплекс системных мер по завершению долгостроев, расширению маршрутов транзита в	КНИ "Объем транзитных перевозок через Казахстан. В 2025 году – 34 млн тонн, 2026 году -35,2 млн тонн, 2027 году- 38 млн тонн, в 2028 году- 41,6 млн тонн, в 2029 году- 43 млн тонн" Показатель результата 1.1 "Приведение и содержание 100% сети автодорог	План развития Министерства транспорта Республики Казахстан на 2023-2027 годы	Направление 1. "Развитие транзитно-транспортного потенциала Республики Казахстан". Цель. "Развитие инфраструктуры транспортных коридоров". Задача. "Реализация инфраструктурных проектов транспортной отрасли"	Доля автомобильных дорог (открытие движения) реконструированных в разрезе реализуемых проектов, в 2025 году – 47 %, в 2026 году – 50 %	Национальный инфраструктурный план Республики Казахстан до 2029 года	Модернизация пунктов пропуска	Доля автомобильных дорог (открытие движения) реконструированных в разрезе реализуемых проектов, в 2025 году – 45 %, в 2026 году – 47 %, в 2027 году –50 %, в 2028 году – 20 %, в 2029 году –35 %, в 2030 году –14 %, в 2031
1	2	3	4	5	6	7	8	9	10	11	12
		2020 году, в два раза. К 2050 году эта цифра должна увеличиться в 10 раз		западном, центральном и южных микрорегионах и повышению пропуской способности международных пунктов пропуска на внешних границах. Также важно обеспечить внедрение инновационных стандартов строительства, ремонта и обслуживания автодорог на всех уровнях, а также внедрение систем управления рисками преждевременного разрушения из-за большегрузного транспорта"	международного и республиканского значения в нормативном техническом состоянии" "13 мероприятий по реконструкции сл. дорог: Актобе – Улгайсын – Кызылорда, Астана – Петропавловск с обходом г.Петропавловск, Астана – Костанай– гр. РФ на Челябинск		Показатель результата 5.2. "Доля автомобильных дорог (открытие движения) реконструированных в разрезе реализуемых проектов, в 2025 году – 45%, в 2026 году – 47%, в 2027 году –50%"				году –10 %, в 2032 году – 13 % Доля автомобильных дорог республиканского значения I и II технической категории в общей протяженности автомобильных дорог республиканского значения в 2025 году – 38 %, в 2026
1	2	3	4	5	6	7	8	9	10	11	12
					Калбатау – Майкапшагай, Бейнеу-Шалкар, Кызылорда – Жезказган, Жезказган – Караганды, Атырау – Доссор, Жанаозен – Кендирли, строительство обходов г. Сарыагаш, г. Рудный , г. Туркестан , г. Шымкент"						году -39%, 2027 году –40 %, 2028 году- 41%, 2029 году – 42 %, 2030 году – 43 %, 2031 году – 44 %, 2032 году – 45 %
			Национальный план развития	Подраздел 3.1. "Транспортно-логистический комплекс".	КНИ "Объем транзитных перевозок	План развития Министерства	Направление 1. "Развитие	Доля охваченных строительством	Концепция развития транспортно-	Повышение пропускной способности	Доля охваченных строительством
1	2	3	4	5	6	7	8	9	10	11	12
			Республики Казахстан до 2029 года	Приоритет 1. "Расширение и модернизация инфраструктуры" "Повышение пропускной способности и сохранности дорожной инфраструктуры. Для устранения узких мест на международных и межрегиональных автомобильных коридорах необходимо провести комплекс системных мер по завершению долгостроев, расширению маршрутов транзита в западном, центральном и южных микрорегионах и повышению пропуской	через Казахстан, В 2025 году – 34 млн тонн 2026 году -35,2 млн тонн,2027 году- 38 млн тонн, в 2028 году- 41,6 млн тонн, в 2029 году- 43 млн тонн" Показатель результата 2.2 "Средняя пропускная способность автомобильных пунктов пропуска на границе Республики	транспорта Республики Казахстан на 2023-2027 годы	транзитно-транспортного потенциала Республики Казахстан". Цель. "Развитие инфраструктуры транспортных коридоров" Задача. "Развитие пропускной мощности инфраструктуры приоритетных стыков"	автомобильных пунктов пропуска, в 2025 году -16%, в 2026 году – 19%, в 2027 году – 22%	логистического потенциала Республики Казахстан до 2030 года	(реконструкция) пунктов пропуска через границу с Российской Федерацией: Сырым Таскала, Алимбет, Урлитобе, Жана жол, Косак, Курмангазы, Аксай, Кайрак, Сырым, Таскала, Алимбет, Урлитобе, Косак, Курмангазы, Аксай, Кызылжар, Каракога, Убе, Щарбакты, Шаган, Бидаик, Кондыбай, Ауыл, Жаныбек, Жезкент, Аят, Найза,	автомобильных пунктов пропуска, в 2025 году – 16 %, в 2026 году – 19 %, в 2027 году – 22%, в 2028 году – 38 %, в 2029 году – 54 % , 2030 году – 69 %, в 2031 году – 85 % , 2032 году – 100 %
1	2	3	4	5	6	7	8	9	10	11	12
				способности международных пунктов пропуска на внешних границах. Также важно обеспечить внедрение инновационных стандартов строительства, ремонта и обслуживания автодорог на всех уровнях, а также внедрение систем управления рисками преждевременного разрушения из-за большегрузного транспорта"	Казахстан" Мероприятие 2. "Реконструкция и комплексная модернизация автомобильных пунктов пропуска на границе, в 2025 году – 6 ед. в 2026 году – 0 ед, в 2027 году – 10 ед., в 2028 году – 10 ед., в 2029 году – 10 4107"				Национальный инфраструктурный план Республики Казахстан до 2029 года	Убаган, Желкуар, Коянбай, Байтанат, Амангельды, Карашатау, Орда Модернизация пунктов пропуска
			Национальный план развития Республики	Подраздел 3.1. "Транспортно-логистический комплекс" Приоритет 1. "Расширение и	КНИ "Ожидаемая продолжительность жизни населения при	План развития Министерства транспорта	Направление 1. "Развитие транзитно-транспортного	Доля дорог республиканского и международного значения, охваченных			Доля дорог республиканского и международного значения,
1	2	3	4	5	6	7	8	9	10	11	12
			Казахстан до 2029 года	модернизация инфраструктуры"	рождении, годы" Показатель результата 1.4. "Смертность в результате дорожно-транспор тных происшествий на 100 тыс. населения" Мероприятие 1. "Выполнение дорожно-эксплуатационных и ремонтных работ для обеспечения нормативного	Республики Казахстан на 2023 – 2027 годы	потенциала Республики Казахстан" Цель. "Развитие транспортной инфраструктуры" Задача. "Повышение уровня развития инфраструктуры автодорожной отрасли"	капитальным и средним ремонтом, в 2025 году – 30,8 %, в 2026 году – 35,3 %, в 2027 году – 40,9 %			охваченных капитальным и средним ремонтом в 2025 году– 30,8 %, в 2026 году – 35,3 %, в 2027 году – 40,9 %, в 2028 году – 17,5%, в 2029 году – 15%, с 2030 года –10%
1	2	3	4	5	6	7	8	9	10	11	12
					состояния существующей сети дорог республиканского значения, с 2025 по 2029 годы – 3 тыс.км"
			Национальный план развития Республики Казахстан до 2029 года	Подраздел 3.1. "Транспортно-логистический комплекс" Приоритет 1. "Расширение и модернизация инфраструктуры"	КНИ "Ожидаемая продолжительность жизни населения при рождении, годы" Показатель результата 1.4 "Смертность в результате	План развития Министерства транспорта Республики Казахстан на 2023 – 2027 годы	Направление 1. "Развитие транзитно-транспортного потенциала Республики Казахстан" Цель. "Развитие	Приведение и содержание 100% сети автодорог международного и республиканского значения в нормативном техническом состоянии в 2025 году – 94 %, в 2026 году – 95 %, в 2027 году -96 %	Национальный инфраструктурный план Республики Казахстан до 2029 года	Доля дорог республиканского значения в нормативном состоянии 2024 год – 93 %, 2025 год – 94 %, 2026 год – 95 %, 2027 год – 96 %, 2028 год – 97 %, 2029 год – 98 %	Доля автомобильных дорог республиканского значения в нормативном состоянии, в 2025 году – 94 %, 2026 году – 95 %, 2027 году – 96 %, 2028 год – 97 %, 2029 год – 98
1	2	3	4	5	6	7	8	9	10	11	12
					дорожно-транспортных происшествий на 100 тыс. населения"Мероприятие 1. "Выполнение дорожно-эксплуатационных и ремонтных работ для обеспечения нормативного состояния существующей сети дорог республиканского значения, с 2025 по		инфраструктуры транспортных коридоров" Задача. "Реализация инфраструктурных проектов транспортной отрасли"		Концепция развития транспортно-логистического потенциала Республики Казахстан до 2030 года	Приведение и содержание 100 % сети автодорог международного и республиканского значения в нормативном техническом состоянии, 2023 год – 92 %, 2024 год – 93 %, 2025 год – 94 %, 2026 год– 95 %, 2027 год – 96 %, 2028 год – 97 %, 2029 год – 100 %, 2030 год– 100 %	%,2030 год - 99%, с 2031 года - 100%
1	2	3	4	5	6	7	8	9	10	11	12
					2029 годы – 3 тыс.км" Мероприятие 2 "Принятие мер по обеспечению безопасного дорожного движения, с 2025 года 25 тыс.км" Мероприятие 4. "Реализация программ по снижению уровня дорожно-транспортного травматизма, в том числе
1	2	3	4	5	6	7	8	9	10	11	12
					смертности на дорогах с 2025 года - 1 объект"
											Исполнение плановых значений комплексно-целевой программы в 2032 году-100 %
			Национальный план развития Республики Казахстан до 2029 года	Подраздел 4.2. "Новый инвестиционный цикл" Приоритет 3. "Повышение роли банковского кредитования и развитие альтернативных источников финансирования для	КНИ "Инвестиции в основной капитал (ИОК) % от ВВП в 2025 году- 17 %, в 2026 году-18 %, в 2027 году-19 %, в 2028 году-21 %, в	План развития Министерства транспорта Республики Казахстан на 2023 – 2027 годы	Направление 1. "Развитие транзитно-транспортного потенциала Республики Казахстан"	Оснащение дорожно-эксплуатационной техникой для содержания автодорог, в 2025 году– 90 %, 2026 году – 95 %, 2027 году – 100%			Оснащение дорожно-эксплуатационной техникой для содержания автодорог, в 2025 году– 90 %, в 2026 году – 95 %, в 2027
1	2	3	4	5	6	7	8	9	10	11	12
				стимулирования реального сектора и экономической активности"	2029 году- 23 %"		Цель: "Развитие транспортной инфраструктуры"				году – 100%, 2028 году– 48 %, в 2029 году – 50 %, в 2030 году – 52%, 2031 году– 54 %, в 2032 году – 56 %
							Задача. "Повышение уровня развития инфраструктуры автодорожной отрасли"
			Национальный план развития Республики Казахстан до 2029 года	Подраздел 3.1. "Транспортно-логистический комплекс" Приоритет 1. "Расширение и модернизация инфраструктуры"	КНИ "Ожидаемая продолжительность жизни населения при рождении, годы"	План развития Министерства транспорта Республики Казахстан на 2023 –	Направление 1. "Развитие транзитно-транспортного потенциала	Внедрение платных участков автодорог республиканского значения, в 2025 году–22 %, в 2026 году – 30 %,			Ввод системы взимания платы на а/д республиканского значения в общей их протяженности, в
1	2	3	4	5	6	7	8	9	10	11	12
					Показатель результата 1.4 "Смертность в результате дорожно-транспортных происшествий на 100 тыс. населения"	2027 годы	Республики Казахстан" Цель. "Развитие транспортной инфраструктуры"	в 2027 году – 36 %			2023 году – 20%, в 2024 году – 27%
					"Мероприятие 3. Внедрение платных участков автодорог республиканского значения, в 2025 году– 5,4 тыс.км, в 2026 году – 7,5 тыс.км, с 2027 года – 9 тыс.км, в2028 –		Задача. "Повышение уровня развития инфраструктуры автодорожной отрасли"				Подготовка инфраструктуры к внедрению платных участков автодорог республиканского значения, в 2025
1	2	3	4	5	6	7	8	9	10	11	12
					2029 годах -11 тыс.км"						году– 22 %, в 2026 году – 30 %, с 2027 года – 36 %
											Уровень удовлетворенности пользователей платных автодорог в 2025 году – 95%, 2032 году – 100%
											Уровень удовлетворенности пользователей объектов придорожного сервиса в 2025 году– 70%, 2032 году – 100 %
1	2	3	4	5	6	7	8	9	10	11	12
			Национальный план развития Республики Казахстан до 2029 года	Подраздел 3.4. "Туризм" Приоритет 1. "Фокусное развитие приоритетных дестинаций" "Для повышения качества обслуживания в туризме будут разработаны стандарты, регламентирующие предоставление отдельных видов услуг и обеспечивающие их соответствие		План развития Министерства транспорта Республики Казахстан на 2023 – 2027 годы	Направление 1. "Развитие транзитно-транспортного потенциала Республики Казахстан" Цель. "Развитие транспортной	Доля объектов придорожного сервиса, соответствующих Национальному стандарту, в 2025 году – 100%	Национальный инфраструктурный план Республики Казахстан до 2029 года	Объекты придорожного сервиса, 2024 год – 36 ед., 2025 год – 48 ед., 2026 год – 52 ед., 2027 год – 60 ед., 2028 год – 70 ед., 2029 год – 70 ед.	Доля автомобильных дорог, обеспеченных объектами придорожного сервиса в соответствии с Национальным стандартом с 2025 года – 100%
				международным требованиям"			инфраструктуры" Задача. "Повышение уровня развития инфраструктуры		Концепция развития транспортно-логистического потенциала Республики Казахстан до 2030 года	Строительство не менее 200 объектов придорожного сервиса
1	2	3	4	5	6	7	8	9	10	11	12
							автодорожной отрасли"
											Количество площадок отдыха, на которых осуществлена высадка зеленых насаждений, в 2025 году –
											5 ед., 2032 году – 45 ед.
											Внедрение модуля ERP системы (SMART QAJ) в 2032 году – 10 ед.
1	2	3	4	5	6	7	8	9	10	11	12
Стратегия "Казахстан-2050": новый политический курс состоявшегося государства	Седьмой вызов – "Третья индустриальная революция"	Цифровые технологии	Национальный план развития Республики Казахстан до 2029 года	Основные принципы реализации. "Фокус на повышении производительности и сложности экономики через расширение инновационной активности, модернизацию и цифровизацию отраслей и предприятий"	КНИ "Уровень активности в области инноваций, %"						Создание цифровой карты республиканской сети автомобильных дорог в 2032 году не менее – 100 %
											Установка автоматизированных станций измерения на автомобильных дорогах республиканского значения , в 2025 году – 8 ед., в
1	2	3	4	5	6	7	8	9	10	11	12
											2026 году – 11 ед., в 2027 году – 9 ед., в 2028 году – 20 ед., в 2029 году – 21 ед., в 2030 году – 25 ед., в 2031 году -30 ед., в 2032 году- 30 ед.
											Коэффициент текущей ликвидности, в 2023 году – 1, 2024 году – 1
1	2	3	4	5	6	7	8	9	10	11	12
											Прирост производительности труда по отношению к плановому показателю на 2019 год, в 2023 году – 35%, 2024 году – 40 %
			Национальный план развития Республики Казахстан до 2029 года	Основные принципы реализации. "Фокус на повышении производительности и сложности экономики через расширение инновационной активности, модернизацию и цифровизацию отраслей и предприятий.	КНИ "Индекс накопленного роста производительности труда, 2022 - 100, 2025 год –113,8 %; 2026 год – 120 %; 2027 год - 127 %; 2028 год -134,1 %; 2029	План развития Министерства транспорта Республики Казахстан на 2023 – 2027 годы	Направление 1. Развитие транзитно-транспортного потенциала Республики Казахстан Цель. "Развитие	Индекс накопленного роста производительности труда по транспорту и складирова нию, 2022-100, в 2025 году– 132,6 %, в 2026 году – 143,7 %, в 2027 году –156,6 %	Концепция развития транспортно-логистического потенциала Республики Казахстан до 2030 года	Рост производительности труда в секторе "Транспорт и складирование" к уровню 2019 года, 2023 год – 9,8 %, 2024 год – 14,4 %, 2025 год – 19,3 %,	Индекс накопленного роста производительности труда, 2022 (план) - 100, в 2025 год – 132,6 %; 2026 год– 143,7 %; 2027 год –156,6 %; 2028 год –
1	2	3	4	5	6	7	8	9	10	11	12
				Транспортно-логистические ограничения". Приоритет 3. "Повышение конкурентоспособности: рост производительности труда. Подготовка конкурентных кадров"	год- 141,8 %"		транспортной инфраструктуры"			2026 год – 21,3 %, 2027 год – 23,3 %, 2028 год – 25,3 %, 2029 год – 27,3 %, 2030 год – 29,3 %	163,7 %;2029 год -171,4 % ; 2030 год -179,8 %; 2031 год -188,8 %; 2032 год -198,5 %
											Создание постоянных и временных рабочих мест, в 2023 году – 85 тыс. чел., 2024 году – 75,9 тыс. чел
Стратегия "Казахстан – 2050"	Новая кадровая политика. Внедрение современных инструме нтов		Национальный план развития Республики Казахста н до 2029 года	Приоритет 3. "Повышение роли банковского кредитования и развитие альтернативных источников финансирования							Оценка корпоративного управления в 2023 год –1 единиц, 2026 год
1	2	3	4	5	6	7	8	9	10	11	12
	менеджмента и принципы корпоративного управления			для стимулирования реального сектора и экономической активности" "Повышение устойчивости корпоративного сектора. Улучшение системы корпоративного управления компаний"							– 1 единиц, 2029 год – 1 единиц, 2032 год – 1 единиц
Стратегия "Казахстан-2050": новый политический курс состоявшегося государства	3. Новые принципы социальной политики – социальные гарантии и личная ответственность	Раздел 4. Модернизация политики обеспечения занятости и оплаты труда. Гендерное равноправие и равные возможности	Национальный план развития Республики Казахстан до 2029 года	Задача 2. "Укрепление института гендерного равенства"	КНИ "Значение индекса верховенства права от World Justice Project по шкале от 0 до 1" Показатель результата 2.1. "Уровень осведомленности населения				Указ Президента Республики Казахстан от 6 декабря 2016 года № 384 "Концепция семейной и гендерной политики в Республике Казахстан до 2030 года"	Доля женщин в квазигосударственном и корпоративном секторах на уровне принятия решений к 2023 году – 25%, к 2024 году – 25,3 %, к 2025 году – 25,5%, к 2026 году – 26 %, к	Доля женщин на уровне принятия решений с 2025 года – 30 %
1	2	3	4	5	6	7	8	9	10	11	12
					о принимаемых мерах по продвижению гендерного равенства, расширению возможностей женщин, к 2025 году – 31 %, к 2026 году – 32 %, к 2027 году – 33 %, к 2028 году – 34 %, к 2029 году – 36 %"					2027 году – 27 %, к 2028 году– 28 %, к 2029 году – 29 %, к 2030 году – 30 %

Приложение 4 к Плану развития акционерного общества "Национальная компания "ҚазАвтоЖол" на 2023 - 2032 годы

Риски стратегических направлений деятельности

№ п/п	Наименование риска	Описание риска и его последствий	Мероприятия по снижению риска
1	2	3	4
I	Развитие и содержание сети республиканских дорог
1	Риск недостаточного/несвоевременного финансирования	Риск - недостаточность объема средств из государственного бюджета, а также отсутствие альтернативных источников финансирования. Последствия: снижение объема дорожных работ; снижение качества дорожных работ.	Проведение анализа чувствительности результатов деятельности к изменению макроэкономических показателей, стресс-тестирование финансово-экономических моделей и разработка альтернативных сценариев проведения работ. Разработка альтернативных сценариев развития АО "НК "ҚазАвтоЖол". Разработка альтернативной инвестиционной программы. Изменение законодательной базы автодорожной отрасли.
2	Валютный риск	Девальвация тенге. Последствия: удорожание инвестиционных проектов, валютных займов, стоимости дорожно-строительных и запасных частей.	Мониторинг колебания курса валют, в которых получены займы. Хеджирование валютных рисков, в том числе рассмотрение возможности рефинансирования текущих обязательств в национальной валюте. Увеличение доли казахстанского содержания.
3	Риски инфляции	Повышенный уровень инфляции Последствия: удорожание материалов и услуг; эскалация цен, влияние на себестоимость;	Увеличение доли казахстанского содержания. Содействие в заключении офтейк контрактов с поставщиками материалов и услуг с фиксацией цен. Заключение долгосрочных сервисных договоров.
4	Контрактные риски	Выбор недобросовестных поставщиков товаров и услуг. Нарушение цепочек поставок. Отсутствие запаса прочности и банкротство поставщика/подрядчика. Последствия: неисполнение/ненадлежащее исполнение обязательств поставщиком; срыв сроков по контрактам; снижение качества работ; снижение репутации общества.	Проверка комплаенс-службой поставщиков и подрядчиков на предмет соответствия требованиям законодательства до заключения договоров на поставку товаров и оказание услуг. Своевременный контроль и мониторинг исполнения контрактов. Содействие в заключении офтейк контрактов на долгосрочное обеспечение материалов и услуг, увеличение доли казахстанского содержания.
5	Операционные риски	Дефицит, высокий износ техники и оборудования. Низкая техническая готовность техники.	Своевременное обновление технического парка. Проведение ремонтных работ с продлением срока службы.
6	HR-риски	Отсутствие квалифицированного персонала для проведения работ. Снижение выхождаемости и увеличение текучести кадров. Последствия: срыв сроков выполнения работ; рост социальной напряженности.	Создание благоприятных условий для работников общества. Мотивация и поощрение сотрудников за проделанную работу. Обеспечение безопасности на рабочем месте.
7	Репутационные риски	Коррупционные нарушения, негативные публикации в СМИ о качестве и сроках выполнения работ. Введение высоких тарифов на пользование платными дорогами. Последствия: Социальное недовольство со стороны пользователей республиканских дорог.	Улучшение прозрачности деятельности общества, подотчетность и открытость перед налогоплательщиками. Публикации в СМИ о деятельности и результатах общества. Разъяснение проблем отрасли и важности введения платности автодорог, обеспечение прозрачности закупочных процедур, качественная реализация проектов.
II	Доступная и бесперебойная платная сеть автодорог
1	Тарифный риск	Риски неповышения тарифа уполномоченным органом на участках платных автодорог. Последствия: Низкая окупаемость вложенных инвестиций; Неудовлетворение нужд общества на содержание автодорог в хорошем состоянии.	Работа по внесению в законодательство вопроса проработки механизма перекрестного финансирования дорог 1-й и 2-й категорий с целью обеспечения принципа самоокупаемости.
2	IT- и киберриски	Сбои, недоступность систем для пользователей платных автодорог. Потеря устройств в связи с вандальными действиями. Низкое качество получения и обработки данных, погрешности при расчетах тарифа. Снижение кибербезопасности, утечка персональных данных пользователей и данных общества. Последствия: Недоступность получения платы за пользование автодорогами; потеря доходов; затраты на восстановление систем.	Установка современных устройств с высоким уровнем защиты от перепадов температур, вандальных действий и других физических воздействий. Разработка политики/концепции своевременной модернизации оборудования. Бэк-тестирование систем, проверка корректности считывания и обработки данных. Установка лицензионных ПО, использование обновленных антивирусных и антихакерских систем, своевременное бэкапирование данных, поиск уязвимых мест в ИТ-системе.
3	Репутационные риски	Негативные публикации в СМИ о работе систем. Введение высоких тарифов на пользование платными дорогами. Последствия: Социальное недовольство со стороны пользователей республиканских дорог	Утверждение концепции информационно-разъяснительной работы касательно платности автодорог с учетом мировой практики.
III	Придорожный сервис на мировом уровне
1	Инфраструктурный риск	Отсутствие необходимой инфраструктуры для развития придорожного сервиса. Последствия: Низкая заинтересованность населения и инвесторов в развитии придорожного сервиса.	Поддержка на законодательном уровне развития предпринимательства с учетом использования автономных источников энергии, водоснабжения и СГУ.
2	Экологические риски	Недостаточное количество установленных санитарно-гигиенических узлов, мест сбора мусора и его сортировки. Низкое качество уборки автодорог от ТБО. Последствия: Повышенное загрязнение почвы, воды и воздуха в местах придорожного сервиса.	Планирование зон развития объектов придорожного сервиса на стадии проектирования дорожных работ. Стимулирование населения на развитие МСБ путем выдачи грантов и льготных займов. Установка мест сортировки ТБО, своевременный вывоз отходов.
IV	Обеспечение устойчивого развития общества
1	IT- и киберриски	Неудовлетворение всех потребностей общества в цифровизации, наличие ручного ввода в различных информационных системах. Эскалация цен на используемые лицензии, права доступа к системам. Зависимость от одного поставщика услуг, отсутствие альтернативы. Последствия: неэффективность использования систем.	Снижение доли закупаемых услуг за счет разработки собственных платформ. Закрепление авторских прав на собственные разработки. Поиск альтернативных поставщиков ИТ-услуг.
2	Снижение финансовой устойчивости общества	Снижение поступлений денежных средств с платных автодорог, невозможность исполнения обязательств перед банками, кредиторами и поставщиками. Последствия: снижение кредитного рейтинга; снижение инвестиционной привлекательности; снижение ликвидности	Снижение долговой нагрузки в иностранной валюте. Предупреждение финансовых проблем. Страхование критических рисков.
3	Риски корпоративного управления	Риски неэффективной структуры менеджмента, риски принятия неправильных решений, конфликт интересов. Последствие: снижение репутации общества.	Обеспечение прозрачности деятельности. Применение корпоративной модели на базе трех линий защиты. Развитие риск-менеджмента и внутреннего контроля
4	HR-риски	Потеря квалифицированных кадров. Снижение выхождаемости и увеличение текучести кадров. Последствия: срыв сроков выполнения работ; рост социальной напряженности.	Создание благоприятных условий для работников общества. Мотивация и поощрение сотрудников за проделанную работу. Обеспечение безопасности на рабочем месте.