Арнаулы әлеуметтік қызметтер көрсететін ұйымдар желісінің нормативін бекіту туралы

Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің 2026 жылғы 4 маусымдағы № 231 бұйрығы

ЗҚАИ-ның ескертпесі!
Осы бұйрық 08.06.2026 бастап қолданысқа енгізіледі.

Қазақстан Республикасының 2023 жылғы 20 сәуірдегі Әлеуметтік кодексінің 12-бабы 5) тармақшасының отыз бірінші абзацына сәйкес БҰЙЫРАМЫН:

1. Қоса беріліп отырған әлеуметтік қорғау саласында арнаулы әлеуметтік қызметтер көрсететін ұйымдар желісінің нормативі бекітілсін.

2. Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің Арнаулы әлеуметтік қызметтер департаменті Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен:

1) осы бұйрыққа қол қойылғаннан кейін күнтізбелік бес күн ішінде оны мемлекеттік және орыс тілдерінде Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінің "Қазақстан Республикасының Заңнама және құқықтық ақпарат институты" шаруашылық жүргізу құқығындағы республикалық мемлекеттік кәсіпорнына ресми жариялау және Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерінің Эталондық бақылау банкіне енгізу үшін жолдауды;

2) осы бұйрықты ресми жарияланғанынан кейін Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің интернет-ресурсында орналастыруды;

3. Осы бұйрықтың орындалуын бақылау жетекшілік ететін Қазақстан Республикасының Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау вице-министріне жүктелсін.

4. Осы бұйрық 2026 жылғы 8 маусымнан бастап қолданысқа енгізіледі және ресми жариялануға жатады.

Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі

А. Ертаев

"КЕЛІСІЛДІ"

Қазақстан Республикасының

Ұлттық экономика министрлігі

"КЕЛІСІЛДІ"

Қазақстан Республикасының

Қаржы министрлігі

Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі 2026 жылғы 4 маусымдағы № 231 бұйрығына қосымша

Арнаулы әлеуметтік қызметтер көрсететін ұйымдар желісінің нормативі

1. Жалпы ережелер

1. Осы Арнаулы әлеуметтік қызметтер көрсететін ұйымдар желісінің нормативі (бұдан әрі – Норматив) Қазақстан Республикасының Әлеуметтік кодексінің 12-бабы 5) тармақшасының отыз бірінші абзацын орындау үшін әзірленді және Қазақстан Республикасы аумағында арнаулы әлеуметтік қызметтер көрсететін ұйымдар желісінің нормативтерін белгілеуге бағытталған.

2. Норматив арнаулы әлеуметтік қызметтерге мұқтаж деп танылған адамдар үшін мемлекет кепілдік берген әлеуметтік қолдау деңгейін қамтамасыз етуге бағытталған.

Бұл ретте арнаулы әлеуметтік қызметтер көрсететін ұйымдар желісі (бұдан әрі – Ұйымдар желісі) деп халықтың қажеттіліктерін ескере отырып, әртүрлі нысандар мен жағдайларда арнаулы әлеуметтік қызметтер көрсетуді қамтамасыз ететін мемлекеттік және мемлекеттік емес ұйымдардың жиынтығы түсініледі.

3. Осы Нормативтің мақсаттары мыналар болып табылады:

арнаулы әлеуметтік қызметтердің халық үшін, оның ішінде шалғай және ауылдық елді мекендерде тұратын адамдар үшін аумақтық және физикалық қолжетімділігін қамтамасыз ету;

қызмет алушылардың жеке қажеттілігін ескере отырып, қызметтерді уақтылы көрсетуді қамтамасыз ету;

Қазақстан Республикасының заңнамасының талаптарына сәйкес арнаулы әлеуметтік қызметтердің кепілдік берілген көлемі мен сапасын қамтамасыз ету.

4. Ұйымдар желісін қалыптастыру халықтың қажеттілігін кешенді талдау негізінде жүзеге асырылады және мынадай факторларды есепке алуды қамтиды:

әкімшілік-аумақтық бірліктің халық саны;

белгіленген тәртіппен арнаулы әлеуметтік қызметтерге мұқтаж деп ресми танылған адамдар саны;

мүгедектік құрылымы, оның ішінде санаттар, тіршілік әрекетінің шектелу дәрежесі және нозологиялық топтар;

қызмет алушылардың жас құрылымы (балалар, еңбекке қабілетті жастағы адамдар, егде жастағы адамдар);

көлік инфрақұрылымының даму деңгейі және аумақтық қолжетімділік;

өңірдің әлеуметтік-демографиялық және экономикалық ерекшеліктері.

2. Желіні қалыптастыруға жалпы тәсілдер

5. Арнаулы әлеуметтік қызметтер көрсететін ұйымдарды құру Қазақстан Республикасының Әлеуметтік кодексімен белгіленген олардың құзыретінің шеңберінде, оның ішінде халыққа әлеуметтік қызмет көрсетуді ұйымдастыру және әлеуметтік қызметтердің қолжетімділігін қамтамасыз ету жөніндегі өкілеттіктерді қоса алғанда, жергілікті атқарушы органдармен жүзеге асырылады.

Бұл ретте жергілікті атқарушы органдар өңірдің даму стратегиясының құжаттарын және қызметтерге болжанатын қажеттілікті ескере отырып, ұйымдар желісін жоспарлауды қамтамасыз етеді.

6. Ұйымдар желісі арнаулы әлеуметтік қызметтер көрсету жағдайларын ескере отырып қалыптастырылады және мынадай түрлерді қамтиды:

қызмет алушылардың тәулік бойы тұруын және қызмет көрсетуді қамтамасыз ететін стационарлық ұйымдар;

тәулік бойы тұрусыз күндізгі уақытта қызмет көрсететін жартылай стационарлық ұйымдар;

қызмет алушылардың тұрғылықты жері бойынша қызмет көрсетуді қамтамасыз ететін үйде қызмет көрсететін ұйымдар;

дағдарыстық жағдайларда қысқа мерзімді көмек пен қолдау көрсететін уақытша болу ұйымдары.

7. Ұйымдар желісін қалыптастыру кезінде жергілікті атқарушы органдар мыналарды қамтамасыз етеді:

өңір аумағында ұйымдардың біркелкі орналасуы;

әртүрлі қызмет көрсету нысандары арасындағы сабақтастықты қоса алғанда, арнаулы әлеуметтік қызметтер көрсетудің үздіксіздігі;

халықтың ағымдағы және перспективалық қажеттілігін ескере отырып, ұйымдар желісін кезең-кезеңімен дамыту;

бюджеттік және бюджеттен тыс қаражатты тиімді пайдалану.

3. Қызмет алушылар санының ең төменгі шекті мәндері

8. Ресурстарды ұтымды пайдалану және экономикалық орындылықты қамтамасыз ету мақсатында қызмет алушылар санының ең төменгі шекті мәндері белгіленеді:

республикалық маңызы бар қалаларда, астанада және облыстық маңызы бар қалаларда – арнаулы әлеуметтік қызметтерге мұқтаж кемінде 50 адам болған кезде;

аудандық маңызы бар қалаларда, аудандарда, кенттерде және ауылдық округтерде – стационарлық, жартылай стационарлық типтер және үйде қызмет көрсету жағдайларында арнаулы әлеуметтік қызметтерге мұқтаж кемінде 25 адам болған кезде.

9. Жекелеген жағдайларда, негізделген әлеуметтік қажеттілік болған кезде (оның ішінде қолжетімділігі қиын аумақтар, әлеуметтік тәуекелдің жоғары деңгейі немесе қызмет көрсетудің баламалы нысандарының болмауы) жергілікті атқарушы органдардың шешімі бойынша қызмет алушылар саны аз болған кезде де ұйымдарды құруға жол беріледі.

4. Стационарлық типтегі ұйымдар

10. Стационарлық типтегі ұйымдар тұрақты бөгде күтімге және тұруға мұқтаж адамдарға арнаулы әлеуметтік қызметтер көрсету үшін құрылады және мынадай нысандарда жұмыс істейді:

арнаулы әлеуметтік қызметтер көрсету орталықтары;

әлеуметтік қызмет көрсету орталықтары;

жобалық қуаттылығы 50 орынға дейінгі шағын сыйымдылықтағы үйлер.

11. Стационарлық типтегі ұйымдардың қуаттылығы белгіленген қажеттіліктен шыға отырып айқындалады, бұл ретте ең төменгі сыйымдылық кемінде 50 төсек-орынды құрайды.

12. Стационарлық ұйымдарды құру кезінде тұру жағдайларына қойылатын талаптар, ортаның қолжетімділігі, қауіпсіздікті қамтамасыз ету, сондай-ақ әлеуметтік, медициналық, оңалту және психологиялық қызметтердің кешенін көрсету қажеттілігі ескеріледі.

5. Жартылай стационарлық типтегі ұйымдар

13. Жартылай стационарлық типтегі ұйымдар тәулік бойы тұрусыз арнаулы әлеуметтік қызметтер көрсетуге арналған және мынадай нысандарда құрылады:

күндізгі болу бөлімшелері (орталықтары);

мүгедектігі бар адамдар және (немесе) мүгедектігі бар балалар үшін оңалту орталықтары;

мүгедектігі бар адамдар мен қарттарға арналған аумақтық орталықтар;

жобалық қуаттылығы 50 орынға дейінгі шағын сыйымдылықтағы үйлер.

14. Жартылай стационарлық ұйымдардың қызметі қызмет алушыларды әлеуметтік бейімдеуге, оңалтуға, тіршілік әрекетін қолдауға және қоғамға кіріктіруге бағытталған.

15. Мұндай ұйымдардың жұмыс режимі қызмет алушылардың қажеттіліктерін ескере отырып белгіленеді және келудің икемді кестесін көздеуі мүмкін.

6. Үйде қызмет көрсететін ұйымдар

16. Үйде арнаулы әлеуметтік қызметтер көрсететін ұйымдар әлеуметтік қызмет көрсету ұйымдары жанындағы құрылымдық бөлімшелер (бөлімдер, қызметтер) түрінде құрылады.

17. Үйде қызмет көрсету Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің орынбасары – Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің 2023 жылғы 22 маусымдағы № 230 бұйрығымен бекітілген арнаулы әлеуметтік қызметтер көрсететін ұйымдардың қызметі қағидаларының 25-тармағына сәйкес мынадай санаттарға көрсетіледі.

18. Қызметтер көрсету үшін негіз Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен арнаулы әлеуметтік қызметтерге жеке қажеттілікті бағалауды жүргізу болып табылады.

Үйде қызмет көрсету ұйымдары бір-бірінен 5 (бес) километрден астам радиуста құрылады.

19. Үйде қызмет көрсету қызметтерінің жұмысы әлеуметтік қызметкерлер арасындағы жүктемені ұтымды бөлуді және көлік қолжетімділігін қамтамасыз етуді қоса алғанда, атаулылық, қолжетімділік және уақтылылық қағидаттарын ескере отырып ұйымдастырылады.

7. Уақытша болу ұйымдары

20. Уақытша болу ұйымдары қиын өмірлік жағдайға тап болған адамдарға қысқа мерзімді көмек көрсету үшін арналған және мынадай нысандарда құрылады:

әлеуметтік бейімдеу орталықтары, белгілі бір тұрғылықты жері жоқ адамдарға, бас бостандығынан айыру орындарынан босатылған және (немесе) пробация қызметінде есепте тұрған адамдарға арналған түнгі болу үйлері;

дағдарыс орталықтары, әлеуметтік көмек орталықтары, адам саудасының және тұрмыстық зорлық-зомбылықтың құрбандарына арналған баспаналар.

Әлеуметтік бейімдеу орталықтарында қызмет алушылар үшін қажет болған жағдайда құрылымдық бөлімшелер – түнгі болу бөлімшелері және әлеуметтік патрульдің мобильді қызметтері құрылады.

Түнгі болу үйлері (бөлімшелері) ұйымға жүгінген, бірақ қаңғыбастық өмір салтын өзгерткісі келмейтін адамдарға ыстық тамақ берусіз түнгі уақытта (жазғы уақытта сағат 21-ден 9-ға дейін, қысқы уақытта сағат 18-ден 10-ға дейін) төсек-орын береді.

Әлеуметтік патрульдің мобильді қызметтері күндізгі уақытта белгілі бір тұрғылықты жері жоқ адамдарға олардың көшеде болатын орындарында арнаулы әлеуметтік қызметтер көрсетеді. Жергілікті атқарушы органдардың шешімі бойынша әлеуметтік патрульдің мобильді қызметтері түнгі уақытта да қызмет көрсетеді.

21. Уақытша болу ұйымдарын құру:

республикалық маңызы бар қалаларда, астанада және облыстық маңызы бар қалаларда – міндетті түрде;

халық саны 100 000 адамнан асатын аудандық маңызы бар қалаларда;

халық саны 50 000 адамнан асатын аудандарда – жергілікті атқарушы органдардың шешімі бойынша жүзеге асырылады.

Об утверждении норматива сети организаций, предоставляющих специальные социальные услуги

Приказ Министра труда и социальной защиты населения Республики Казахстан от 4 июня 2026 года № 231

Вводится в действие с 8 июня 2026 года.

В соответствии с абзацем тридцать первым подпункта 5) статьи 12 Социального кодекса Республики Казахстан ПРИКАЗЫВАЮ:

1. Утвердить прилагаемый Норматив сети организаций, предоставляющих специальные социальные услуги.

2. Департаменту специальных социальных услуг Министерства труда и социальной защиты населения Республики Казахстан в установленном законодательством Республики Казахстан порядке обеспечить:

1) в течение пяти календарных дней после подписания настоящего приказа направление его на государственном и русском языках в Республиканское государственное предприятие на праве хозяйственного ведения "Институт законодательства и правовой информации Республики Казахстан" Министерства юстиции Республики Казахстан для официального опубликования и включения в Эталонный контрольный банк нормативных правовых актов Республики Казахстан;

2) размещение настоящего приказа на интернет-ресурсе Министерства труда и социальной защиты населения Республики Казахстан после его официального опубликования.

3. Контроль за исполнением настоящего приказа возложить на курирующего вице-министра труда и социальной защиты населения Республики Казахстан.

4. Настоящий приказ вводится в действие с 8 июня 2026 года и подлежит официальному опубликованию.

Министр труда и социальной защиты населения Республики Казахстан

А. Ертаев

"СОГЛАСОВАН"
Министерство национальной экономики
Республики Казахстан

"СОГЛАСОВАН"
Министерство финансов
Республики Казахстан

Приложение к приказу Министр труда и социальной защиты населения Республики Казахстан от 4 июня 2026 года № 231

Норматив сети организаций, предоставляющих специальные социальные услуги

1. Общие положения

1. Настоящий Норматив сети организаций, предоставляющих специальные социальные услуги (далее – Норматив), разработан во исполнение абзаца тридцать первого подпункта 5) статьи 12 Социального кодекса Республики Казахстан и направлен на установление нормативов сети организаций, предоставляющих специальные социальные услуги на территории Республики Казахстан.

2. Норматив направлен на обеспечение гарантированного государством уровня социальной поддержки лиц, признанных нуждающимися в специальных социальных услугах.

При этом под сетью организаций, предоставляющих специальные социальные услуги (далее - Сеть организаций) понимается совокупность государственных и негосударственных организаций, обеспечивающих предоставление специальных социальных услуг в различных формах и условиях с учетом потребностей населения.

3. Целями настоящего Норматива являются:

обеспечение территориальной и физической доступности специальных социальных услуг для населения, включая лиц, проживающих в отдаленных и сельских населенных пунктах;

обеспечение своевременности предоставления услуг с учетом индивидуальной потребности получателей;

обеспечение гарантированного объема и качества специальных социальных услуг в соответствии с требованиями законодательства Республики Казахстан.

4. Формирование Сети организаций осуществляется на основе комплексного анализа потребности населения и включает учет следующих факторов:

численности населения административно-территориальной единицы;

количества лиц, официально признанных нуждающимися в специальных

социальных услугах в установленном порядке;

структуры инвалидности, включая категории, степень утраты жизнедеятельности и нозологические группы;

возрастной структуры получателей услуг (дети, лица трудоспособного возраста, пожилые лица);

уровня развития транспортной инфраструктуры и территориальной доступности;

социально-демографических и экономических особенностей региона.

2. Общие подходы к формированию сети

5. Создание организаций, предоставляющих специальные социальные услуги, осуществляется местными исполнительными органами в рамках их компетенции, установленной Социальным кодексом Республики Казахстан, включая полномочия по организации социального обслуживания населения и обеспечению доступности социальных услуг.

При этом местные исполнительные органы обеспечивают планирование сети организаций с учетом стратегических документов развития региона и прогнозируемой потребности в услугах.

6. Сеть организаций формируется с учетом условий предоставления специальных социальных услуг и включает следующие виды:

стационарные организации, обеспечивающие круглосуточное проживание и обслуживание получателей услуг;

полустационарные организации, предоставляющие услуги в дневное время без проживания;

организации, оказывающие услуги на дому, обеспечивающие обслуживание по месту проживания получателей;

организации временного пребывания, оказывающие краткосрочную помощь и поддержку в кризисных ситуациях.

7. При формировании Сети организаций местными исполнительными органами обеспечиваются:

равномерное распределение организаций по территории региона;

непрерывность предоставления специальных социальных услуг, включая преемственность между различными формами обслуживания;

поэтапное развитие сети организаций с учетом текущей и перспективной потребности населения;

эффективное использование бюджетных и внебюджетных средств.

3. Минимальные пороговые значения численности получателей услуг для Сети организаций

8. В целях рационального использования ресурсов и обеспечения экономической целесообразности устанавливаются минимальные пороговые значения численности получателей услуг:

в городах республиканского значения, столице и городах областного значения – при наличии не менее 50 лиц, нуждающихся в специальных социальных услугах;

в городах районного значения, районах, поселках и сельских округах – при наличии не менее 25 лиц, нуждающихся в специальных социальных услугах в условиях организации деятельности стационарного, полустационарного типов и надомного обслуживания.

9. В отдельных случаях, при наличии обоснованной социальной необходимости (включая труднодоступные территории, высокий уровень социального риска или отсутствие альтернативных форм обслуживания), допускается создание организаций при меньшей численности получателей услуг по решению местных исполнительных органов.

4. Организации стационарного типа

10. Организации стационарного типа создаются для предоставления специальных социальных услуг лицам, нуждающимся в постоянном постороннем уходе и проживании, и функционируют в следующих формах:

центров оказания специальных социальных услуг;

центров социального обслуживания;

домов малой вместимости проектной мощностью до 50 мест;

11. Мощность организаций стационарного типа определяется исходя из установленной потребности, при этом минимальная вместимость составляет не менее 50 койко-мест.

12. При создании стационарных организаций учитываются требования к условиям проживания, доступности среды, обеспечению безопасности, а также необходимости предоставления комплексных социальных, медицинских, реабилитационных и психологических услуг.

5. Организации полустационарного типа

13. Организации полустационарного типа предназначены для оказания специальных социальных услуг без круглосуточного проживания и создаются в следующих формах:

отделения (центра) дневного пребывания;

реабилитационного центра для лиц с инвалидностью и (или) детей с инвалидностью;

территориального центра для лиц с инвалидностью и престарелых;

домов малой вместимости проектной мощностью до 50 мест;

14. Деятельность полустационарных организаций направлена на социальную адаптацию, реабилитацию, поддержание жизнедеятельности и интеграцию получателей услуг в общество.

15. Режим работы таких организаций устанавливается с учетом потребностей получателей услуг и может предусматривать гибкий график посещения.

6. Организации, оказывающие услуги на дому

16. Организации, оказывающие специальные социальные услуги на дому, создаются в виде структурных подразделений (отделений, служб) социальной помощи на дому при организациях социального обслуживания.

17. Услуги на дому предоставляются следующим категориям, согласно пункту 25 Правил деятельности организаций, оказывающих специальные социальные услуги, утвержденным Приказом Заместителя Премьер-Министра - Министра труда и социальной защиты населения Республики Казахстан от 22 июня 2023 года № 230.

18. Основанием для предоставления услуг является проведение оценки индивидуальной потребности в специальных социальных услугах в порядке, установленном законодательством Республики Казахстан.

организации надомного обслуживания создаются в радиусе более 5 (пять) километров друг от друга.

19. Организация работы служб на дому осуществляется с учетом принципов адресности, доступности и своевременности, включая рациональное распределение нагрузки между социальными работниками и обеспечение транспортной доступности.

7. Организации временного пребывания

20. Организации временного пребывания предназначены для оказания краткосрочной помощи лицам, оказавшимся в трудной жизненной ситуации, и создаются в следующих формах:

центров социальной адаптации, домов ночного пребывания для лиц без определенного места жительства, освободившихся из мест лишения свободы и (или) находящихся на учете в службе пробации;

кризисного центра, центра социальной помощи, приюта для жертв торговли людьми и бытового насилия.

В центрах социальной адаптации для получателей услуг при необходимости создаются структурные подразделения – отделения ночного пребывания и мобильные службы социального патруля.

Дома (отделения) ночного пребывания предоставляют койко-места в ночное время суток (с 21 часа до 9 часов в летнее время года, с 18 часов до 10 часов в зимнее время года) без обеспечения горячим питанием лицам, обратившимся в организацию временного пребывания, но не желающим менять бродяжный образ жизни.

Мобильные службы социального патруля оказывают специальные социальные услуги в дневное время суток лицам без определенного места жительства в местах их уличного обитания. По решению местных исполнительных органов услуги мобильной службы социального патруля предоставляются и в ночное время суток.

21. Создание организаций временного пребывания осуществляется:

в городах республиканского значения, столице и городах областного значения – в обязательном порядке;

в городах районного значения с численностью населения свыше 100 000 человек;

в районах с численностью населения свыше 50 000 человек – по решению местных исполнительных органов.