ИПС "Әділет"

Unofficial translation

This Constitutional Law determines the procedure for the formation, transformation, and abolition of administrative-territorial units, the establishment and alteration of their boundaries, as well as the assignment of names and renaming of administrative-territorial units.

Chapter 1. GENERAL PROVISIONS

Article 1. Basic concepts used in this Constitutional Law

The following basic concepts are used in this Constitutional Law:

1) district — an administrative-territorial unit consisting of towns of district significance (towns of district significance) and/or rural districts, settlements, villages, with a total population of no more than 300,000 people, in which public administration is carried out by local representative and executive bodies;

2) town of district significance — a populated locality in whose territory there are enterprises, housing stock, a developed network of educational and healthcare organizations, cultural, educational, and commercial facilities, with a population of at least 10,000 people;

3) village — a populated locality with a population of at least 50 people;

4) rural district — an administrative-territorial unit consisting of two or more settlements and/or villages, with a total population of at least 500 people;

5) administrative-territorial unit — a part of the territory of the Republic of Kazakhstan within whose boundaries local state administration and local self-government are carried out in the manner established by the legislation of the Republic of Kazakhstan.

Administrative-territorial units include a region, district, town, district in a city, rural district, settlement, and village;

6) boundary of an administrative-territorial unit — the outer line of the territory of an administrative-territorial unit that separates it from the territories of other administrative-territorial units;

7) populated locality — a part of the compactly inhabited territory of the Republic of Kazakhstan intended for permanent residence, with a population of at least 50 people;

8) settlement — a populated locality with a population of at least 500 people, formed on the basis of industrial, transport, energy, recreational, or other economic activity, provided with basic social and engineering infrastructure intended to serve the population of the settlement and adjacent territories;

9) district in a city — an administrative-territorial unit created in the capital, a city of republican significance, as well as in a town of regional significance with a population exceeding 400,000 people.

The population of a district in a city must be at least 200,000 people;

10) region — an administrative-territorial unit consisting of cities of regional significance (cities of regional significance) and districts, in which public administration is carried out by local representative and executive bodies;

11) city of regional significance — a populated locality that is a major economic and cultural center with a developed industrial and social infrastructure, with a population of more than 50,000 people, in which public administration is carried out by local representative and executive bodies.

A town with a population of less than 50,000 people may also be classified as a town of regional significance, taking into account the historical circumstances of its formation;

12) isolated settlements — permanently or temporarily inhabited settlements or an isolated economic facility intended for agricultural or other activity, with a population of no more than 50 people, which are administratively or territorially connected with populated localities and are taken into account for statistical purposes.

Isolated settlements include railway stations or sidings, forestry stations or foresters’ houses, buildings (structures) for seasonal work, remote livestock breeding and/or agricultural production, solitary houses, outposts, winter shelters, and other settlements;

13) region — a part of the territory of the Republic of Kazakhstan including several populated localities, formed and governed in the interests of the Republic of Kazakhstan;

14) city of republican significance — a populated locality of special state importance or with a population of more than one million people, in which public administration is carried out by local representative and executive bodies.

Article 2. Legislation of the Republic of Kazakhstan on the administrative-territorial structure

1.The legislation of the Republic of Kazakhstan on the administrative-territorial structure is based on the Constitution of the Republic of Kazakhstan and consists of this Constitutional Law and other regulatory legal acts of the Republic of Kazakhstan.

2.The specific features of the functioning of the administrative-territorial structure system in the city of Alatau, and the establishment and alteration of its boundaries, are determined by the Constitutional Law of the Republic of Kazakhstan “On the Special Legal Regime of the City of Alatau”.

Article 3. Purpose and objective of this Constitutional Law

1.The purpose of this Constitutional Law is to ensure the rational territorial organization of the Republic of Kazakhstan for effective public administration.

2.The objective of this Constitutional Law is to regulate the procedure for the formation, transformation and abolition, change of status, establishment and alteration of boundaries, naming and renaming, as well as the accounting and registration of administrative-territorial units.

Article 4. Principles of state regulation in the sphere of the administrative-territorial structure of the Republic of Kazakhstan

State regulation in the sphere of the administrative-territorial structure of the Republic of Kazakhstan is based on the principles of:

1) legality;

2) stability of the administrative-territorial structure of the Republic of Kazakhstan;

3) unity and territorial integrity of the state.

Article 5. Legality

The formation, transformation and abolition, change of status, establishment and alteration of boundaries, naming and renaming of administrative-territorial units, as well as their accounting and registration, shall be carried out on the basis of this Constitutional Law and other regulatory legal acts of the Republic of Kazakhstan.

Article 6. Stability of the administrative-territorial structure of the Republic of Kazakhstan

The stability of the administrative-territorial structure of the Republic of Kazakhstan is ensured by the stable and continuous functioning of the system of administrative-territorial units, under which the formation, transformation and abolition, change of status, establishment and alteration of boundaries, naming and renaming, as well as the accounting and registration of administrative-territorial units, are carried out on the basis of this Constitutional Law and other regulatory legal acts of the Republic of Kazakhstan.

Article 7. Unity and territorial integrity of the state

The administrative-territorial structure of the state is formed and functions taking into account the integrity, inviolability, and inalienability of the territory of the Republic of Kazakhstan.

Article 8. Categories of administrative-territorial units and populated localities

1.For the purposes of public administration, the territory of the Republic of Kazakhstan is divided into regions and populated localities.

2.The regions are oblasts, districts, and rural districts.

3.Populated localities are divided into urban and rural populated localities:

1) urban populated localities include the capital, cities of republican, regional, and district significance;

2) rural populated localities include all other populated localities regardless of their administrative subordination.

4. Populated localities have constituent parts.

The constituent parts of populated localities are districts in a city, microdistricts, blocks, avenues, streets, lanes, residential areas, squares, boulevards, parks, public gardens, bridges, and other parts.

Article 9. Formation, transformation and abolition, naming and renaming of administrative-territorial units, establishment and alteration of their boundaries

The President of the Republic of Kazakhstan and the Government of the Republic of Kazakhstan, as well as local representative and executive bodies, within their powers, make decisions on the formation, transformation and abolition of administrative-territorial units, the establishment and alteration of their boundaries, and their naming and renaming.

Central state bodies and local executive bodies, within their powers, make decisions on assigning names, renaming, clarifying and changing the transliteration of their names, and assigning personal names to state legal entities and legal entities with state participation on the basis of the conclusion of the Republican Onomastic Commission.

Central and local executive bodies, within their powers, ensure work on determining the boundaries of administrative-territorial units, including the formation, updating, and maintenance of state digital systems, digital maps, and spatial data.

Expenses related to the naming and renaming of administrative-territorial units, as well as constituent parts of populated localities, shall be covered from budgetary funds.

Article 10. Onomastic Commissions

Onomastic commissions are created to streamline the work of naming and renaming administrative-territorial units, constituent parts of populated localities, airports, ports, railway stations, metro stations, bus terminals, bus stations, physical-geographical, and other state-owned objects on the territory of the Republic of Kazakhstan, to clarify and change the transcription of their names, and to assign personal names to state legal entities and legal entities with state participation, as well as to restore and preserve historical names as an integral part of the historical and cultural heritage of the Republic of Kazakhstan.

A Republican Onomastic Commission is formed under the authorized body in the field of onomastics, and onomastic commissions for the capital, regions, and cities of republican significance are formed under the local executive bodies of the capital, regions, and cities of republican significance.

Article 11. Accounting and registration of administrative-territorial units and their boundaries, removal from registry data

Populated localities whose permanent population is at least 50 people and which are considered independent populated localities are subject to accounting and registration.

Isolated settlements are accounted for as part of the populated localities with which they are administratively or territorially connected.

Populated localities that have been included in cities, settlements, or villages and have become part of them, as well as populated localities from which all residents have departed or relocated, lose the status of independent populated localities and are removed from the registry data.

The establishment and alteration of the boundaries of populated localities are carried out on the basis of an approved general plan or a development and construction scheme (simplified general plan) of the given populated locality in the manner established by the laws of the Republic of Kazakhstan.

Local executive bodies of the capital, regions, cities of republican and regional significance, and districts, through a digital system intended for creating, accumulating, and processing information about addresses in the Republic of Kazakhstan, carry out the accounting of existing and registration of newly created administrative-territorial units, their naming and renaming, and also perform their removal from registry data.

Article 12. Accounting for the opinion of the population of the relevant territory when naming and renaming administrative-territorial units, constituent parts of populated localities, as well as clarifying and changing the transcription of their names

1.Accounting for the opinion of the population of the relevant territory when naming or renaming administrative-territorial units or constituent parts of populated localities, as well as clarifying and changing the transcription of their names, is conducted by local executive bodies in the manner determined by the authorized body in the field of onomastics.

2.Local representative and executive bodies, based on the results of accounting for the opinion of the population of the relevant territory, submit proposals for the naming and renaming of administrative-territorial units and constituent parts of populated localities, as well as for the clarification and change of the transcription of their names, to the relevant onomastic commissions for consideration through a joint decision.

Chapter 2. POWERS OF THE PRESIDENT OF THE REPUBLIC OF KAZAKHSTAN AND THE GOVERNMENT OF THE REPUBLIC OF KAZAKHSTAN IN RESOLVING ISSUES OF THE ADMINISTRATIVE-TERRITORIAL STRUCTURE OF THE REPUBLIC OF KAZAKHSTAN

Article 13. Powers of the President of the Republic of Kazakhstan

The President of the Republic of Kazakhstan, on the proposal of the Government of the Republic of Kazakhstan and taking into account the opinion of local representative and executive bodies:

1)forms and abolishes regions and districts, establishes and changes their administrative centers;

2) classifies populated localities as cities of republican, regional, and district significance, and establishes and changes their subordination;

3) resolves issues of naming and renaming regions, districts, and cities, as well as clarifying and changing the transcription of their names;

4) makes decisions on transforming cities of republican, regional, and district significance into other populated localities;

5) exercises other powers in accordance with the Constitution and laws of the Republic of Kazakhstan.

Article 14. Competence of the Government of the Republic of Kazakhstan

The Government of the Republic of Kazakhstan:

1) submits proposals to the President of the Republic of Kazakhstan on the formation and abolition of regions and districts, and on the establishment and change of their administrative centers;

2) establishes and changes the boundaries of the capital, regions, and cities of republican significance;

3) submits proposals to the President of the Republic of Kazakhstan on classifying populated localities as cities of republican, regional, and district significance, and on establishing and changing their subordination;

4) submits proposals to the President of the Republic of Kazakhstan on transforming cities of republican, regional, and district significance into other populated localities;

5) approves the rules for assigning names to airports, ports, railway stations, railway stops, metro stations, bus terminals, bus stations, physical-geographical, and other state-owned objects on the territory of the Republic of Kazakhstan, as well as for renaming, clarifying, and changing the transcription of their names and assigning personal names to state legal entities and legal entities with state participation;

6) on the basis of the conclusion of the Republican Onomastic Commission and taking into account the opinion of the population of the relevant territory and its local representative and executive bodies, submits proposals to the President of the Republic of Kazakhstan on the naming and renaming of regions, districts, and cities, as well as on clarifying and changing the transcription of their names;

7) makes decisions on assigning names to airports, ports, railway stations, railway stops, metro stations, bus terminals, bus stations, physical-geographical, and other state-owned objects on the territory of the Republic of Kazakhstan on the basis of the conclusion of the Republican Onomastic Commission;

8) performs other functions assigned to it by the Constitution, this Constitutional Law, other laws of the Republic of Kazakhstan, and acts of the President of the Republic of Kazakhstan.

Chapter 3. POWERS OF LOCAL REPRESENTATIVE AND EXECUTIVE BODIES IN RESOLVING ISSUES OF THE ADMINISTRATIVE-TERRITORIAL STRUCTURE OF THE REPUBLIC OF KAZAKHSTAN

Article 15. Powers of local representative and executive bodies of regions

Local representative and executive bodies of regions, by joint decision:

1) submit to the Government of the Republic of Kazakhstan proposals on changing the boundaries of a region, forming and abolishing districts, establishing and changing their administrative centers, and classifying populated localities as cities of republican, regional, and district significance;

2) in agreement with the Government of the Republic of Kazakhstan, establish and change the boundaries of cities of regional significance;

3) establish and change the boundaries of districts, towns of district significance, and rural districts, and resolve issues of transferring settlements and villages from one district to another or into the administrative subordination of a city;

4) taking into account the opinion of the local representative and executive bodies of a district or city of regional significance, classify settlements and villages as settlements or villages, form, transform, and abolish rural districts, settlements, and villages, and also change their subordination;

5) submit to the Government of the Republic of Kazakhstan proposals on transforming cities of regional and district significance into other populated localities;

6) taking into account the opinion of the population of the relevant territory and on the basis of the conclusion of the regional onomastic commission, agreed with the Republican Onomastic Commission, on the proposal of the local representative and executive bodies of districts and cities of regional significance, resolve issues of naming and renaming rural districts, settlements, and villages, as well as clarifying and changing the transcription of their names;

7) taking into account the opinion of the population of the relevant territory and on the basis of the conclusion of the Republican Onomastic Commission, resolve issues of naming and renaming districts in a city and constituent parts of cities of regional significance, as well as clarifying and changing the transcription of their names;

8) submit to the Republican Onomastic Commission proposals on assigning names to airports, ports, railway stations, railway stops, metro stations, bus terminals, bus stations, physical-geographical, and other state-owned objects on the territory of the Republic of Kazakhstan, as well as on renaming, clarifying and changing the transcription of their names and assigning personal names to state legal entities and legal entities with state participation;

9) exercise other powers assigned to local representative and executive bodies by the laws of the Republic of Kazakhstan.

Article 16. Powers of local representative and executive bodies of districts

Local representative and executive bodies of districts, by joint decision:

1) submit to the local representative and executive bodies of regions proposals on classifying populated localities as cities of district significance;

2) submit to the local representative and executive bodies of regions proposals on classifying settlements and villages as settlements or villages, forming, transforming, and abolishing rural districts, settlements, or villages, changing their subordination, and their accounting and registration;

3) taking into account the opinion of the governing bodies of rural districts, settlements, and villages, establish and change the boundaries of settlements and villages;

4) submit to the local representative and executive bodies of regions proposals on establishing and changing the boundaries of districts, cities of district significance, and rural districts;

5) taking into account the opinion of the population of the relevant territory, submit proposals to the local representative and executive bodies of regions on naming and renaming rural districts, settlements, and villages, as well as clarifying and changing the transcription of their names;

6) taking into account the opinion of the population of the relevant territory and on the basis of the conclusion of the regional onomastic commission, agreed with the Republican Onomastic Commission, resolve issues of naming and renaming constituent parts of a city of district significance, as well as clarifying and changing the transcription of their names;

7) exercise other powers assigned to local representative and executive bodies by the laws of the Republic of Kazakhstan.

Article 17. Powers of local representative and executive bodies of the capital, cities of republican and regional significance

1.The powers of local representative and executive bodies of the capital and cities of republican significance are as follows:

1) by joint decision, they submit to the Government of the Republic of Kazakhstan proposals on changing the boundaries of the capital or a city of republican significance, including the inclusion of rural districts, settlements, and villages into their composition;

2) by joint decision, they form and abolish districts in a city, and establish and change their boundaries;

3) taking into account the opinion of the population of the relevant territory, they resolve issues of naming, renaming, as well as clarifying and changing the transcription of the names of districts in a city and constituent parts of the capital and cities of republican significance, on the basis of the conclusion of the onomastic commission of the capital or cities of republican significance, agreed with the Republican Onomastic Commission;

4) by joint decision, they submit to the Republican Onomastic Commission proposals on assigning names to airports, ports, railway stations, railway stops, metro stations, bus terminals, bus stations, physical-geographical, and other state-owned objects on the territory of the Republic of Kazakhstan, as well as on renaming, clarifying and changing the transcription of their names and assigning personal names to state legal entities and legal entities with state participation;

5) local executive bodies ensure the performance of work on naming and renaming constituent parts of the city, and changing the transcription of their names;

6) they exercise other powers assigned to local representative and executive bodies by the laws of the Republic of Kazakhstan.

2. The powers of local representative and executive bodies of cities of regional significance are as follows:

1) by joint decision, they submit to the local representative and executive bodies of regions proposals on classifying a city of regional significance as a city of republican or district significance;

2) by joint decision, they submit to the local representative and executive bodies of regions proposals on changing the boundaries of cities, including the inclusion of rural districts, settlements, and villages into their composition;

3) by joint decision and taking into account the opinion of the governing bodies of rural districts, settlements, and villages, they establish and change the boundaries of settlements and villages;

4) by joint decision, they submit to the local representative and executive bodies of regions proposals on establishing and changing the boundaries of rural districts;

5) by joint decision and taking into account the opinion of the population of the relevant territory, they submit proposals to the local representative and executive bodies of regions on naming and renaming rural districts, settlements, and villages, as well as clarifying and changing the transcription of their names;

6) by joint decision, they form and abolish districts in a city, and establish and change their boundaries;

7) by joint decision, they submit to the local representative and executive bodies of regions proposals on classifying settlements and villages as settlements or villages, forming, transforming, and abolishing rural districts, settlements, or villages, changing their subordination, and their accounting and registration;

8) local executive bodies ensure the performance of work on naming and renaming constituent parts of the city, and changing the transcription of their names;

9) they exercise other powers assigned to local representative and executive bodies by the laws of the Republic of Kazakhstan.

Article 18. Powers of the akim of a town of district significance, rural district, settlement, and village

1. Akim of a town of district significance:

1) taking into account the opinion of the population of the city of district significance, submits to the local representative and executive bodies of districts a proposal on classifying the city of district significance as a settlement or village;

2) submits to the local representative and executive bodies of districts proposals on establishing and changing the boundaries of the city of district significance;

3) taking into account the opinion of the population of the city of district significance, submits proposals to the local representative and executive bodies of districts on naming and renaming constituent parts of cities of district significance, as well as clarifying and changing the transcription of their names.

2. Akim of a rural district, settlement, and village:

1) taking into account the opinion of the population of the relevant populated locality, submits to the local representative and executive bodies of districts and cities of regional significance proposals on classifying settlements and villages as cities of district significance, settlements, or villages, and on their transformation and abolition;

2) taking into account the opinion of the population of the relevant populated locality, submits to the local representative and executive bodies of districts and cities of regional significance proposals on naming and renaming rural districts, settlements, and villages, clarifying and changing the transcription of their names, as well as on naming and renaming constituent parts of rural districts, settlements, and villages, and clarifying and changing the transcription of their names;

3) submits to the local representative and executive bodies of districts and cities of regional significance proposals on establishing and changing the boundaries of rural districts, settlements, and villages;

4) taking into account the opinion of the population of the relevant territory and on the basis of the conclusion of the regional onomastic commission, resolves issues of naming and renaming constituent parts of settlements and villages, as well as clarifying and changing the transcription of their names.

5) ensures the performance of work on naming, renaming constituent parts of settlements, villages, as well as clarifying and changing the transcription of their names.

Chapter 4. PROCEDURE FOR CONSIDERATION OF ISSUES OF THE ADMINISTRATIVE-TERRITORIAL STRUCTURE OF THE REPUBLIC OF KAZAKHSTAN

Article 19. Procedure for changing the categories of administrative-territorial units

1.The status of a city shall be changed if, for five years, it does not meet the requirements established by subparagraphs 2), 11), and 14) of Article 1 of this Constitutional Law.

2. The status of a settlement or village shall be changed if, for three years, it does not meet the requirements established by subparagraphs 3) and 8) of Article 1 of this Constitutional Law.

3. If, for three years, it does not meet the requirements established by subparagraph 4) of Article 1 of this Constitutional Law, the rural district shall be abolished, and its rural settlements shall be attached to nearby rural districts or other settlements, unless otherwise provided by the laws of the Republic of Kazakhstan.

4. The procedure for changing the category of a settlement shall be carried out in the manner established by this Constitutional Law.

Article 20. List of documents and materials required for resolving issues of the administrative-territorial structure of the Republic of Kazakhstan at the level of regions, districts, and cities of republican, regional, and district significance

To resolve issues of the administrative-territorial structure of the Republic of Kazakhstan at the level of regions, districts, and cities of republican, regional, and district significance, the following are required:

1) a decision made by the President of the Republic of Kazakhstan upon a submission by the Government of the Republic of Kazakhstan, on the formation and abolition of regions and districts, the establishment and change of their administrative centers; the assignment of settlements to the category of cities of republican, regional, and district significance, the establishment and change of their subordination; the transformation of cities of republican, regional, and district significance into other settlements;

2) a submission by the Government of the Republic of Kazakhstan containing the relevant petition and justification for the expediency of the proposed measure, information on the size of the territory to be changed, the population living there, a list of the main legal entities, their production indicators, the number of employees at each of them, information on the structure and staffing of local representative and executive bodies, and changes thereto in connection with the reorganization, issues of naming and renaming, as well as all other information necessary for resolving the issue in accordance with the powers established by this Constitutional Law;

3) a decision (joint) of the local representative and executive bodies in accordance with the powers established by this Constitutional Law;

4) proposals from akims of cities of district significance, rural districts, settlements, and villages on the issue under consideration;

5) a map with a coordinate description of boundaries in the state reference system, indicating the boundaries of administrative-territorial units, geographic data, and other information relevant to resolving the issue. The map shall be signed by the heads of the authorized bodies in the sphere of regional development, geodesy, cartography and spatial data, land relations, as well as by the heads of the local representative and executive bodies transferring and receiving the territories; the signatures shall be sealed.

Article 21. List of documents and materials required for resolving issues of the administrative-territorial structure of the Republic of Kazakhstan at the level of rural districts, cities of district significance, settlements, and villages

To resolve issues of the administrative-territorial structure of the Republic of Kazakhstan at the level of rural districts, cities of district significance, settlements, and villages, the following are required:

1) a joint decision of the local representative and executive body in accordance with the powers established by this Constitutional Law;

2) minutes of meetings of the local community concerning the issue under consideration;

3) an explanatory note containing justification for the expediency of the proposed measure, information on the size of the territory to be changed, the population living there, a list of legal entities, industrial and other facilities, as well as all other information necessary for resolving the issue in accordance with the powers established by this Constitutional Law;

4) a map with a coordinate description of boundaries in the state reference system, indicating the boundaries of cities of district significance, settlements, and villages, geographic data, and other information relevant to resolving the issue. The map shall be signed by the heads of the local representative and executive bodies of the territory being changed;

5) proposals from akims of rural districts, cities of district significance, settlements, and villages on the issue under consideration;

6) a proposal from the akim of the city of district significance on the establishment and change of the boundaries of the city of district significance.

Chapter 5. FINAL PROVISIONS

Article 22. Procedure for the entry into force of this Constitutional Law

1.This Constitutional Law shall enter into force on 1 July 2026.

2. The Law of the Republic of Kazakhstan dated 8 December 1993 “On the Administrative-Territorial Structure of the Republic of Kazakhstan” shall be declared invalid from the date this Constitutional Law enters into force.

President of the Republic of Kazakhstan K. TOKAYEV

ЗҚАИ-ның ескертпесі!
Осы Конституциялық заң 01.07.2026 бастап қолданысқа енгізіледі.

Осы Конституциялық заң әкімшілік-аумақтық бірліктерді құру, қайта құру және тарату, олардың шекараларын белгілеу және өзгерту, сондай-ақ әкімшілік-аумақтық бірліктерге атау беру және оларды қайта атау тәртібін айқындайды.

1-тарау. ЖАЛПЫ ЕРЕЖЕЛЕР

1-бап. Осы Конституциялық заңда пайдаланылатын негізгі ұғымдар

Осы Конституциялық заңда мынадай негізгі ұғымдар пайдаланылады:

1) аудан – халқының жалпы саны 300 мың адамнан аспайтын, аудандық маңызы бар қалалардан (аудандық маңызы бар қаладан) және (немесе) ауылдық округтерден, кенттерден, ауылдардан тұратын, онда жергілікті өкiлдi және атқарушы органдар мемлекеттік басқаруды жүзеге асыратын әкімшілік-аумақтық бірлік;

2) аудандық маңызы бар қала – халқының саны кемiнде 10 мың адам болатын, аумағында кәсіпорындар, тұрғын үй қоры, білім беру және денсаулық сақтау ұйымдарының дамыған желісi, мәдени-ағарту және сауда объектілері бар елдi мекен;

3) ауыл – халқының саны кемінде 50 адам болатын елді мекен;

4) ауылдық округ – халқының жалпы саны кемінде 500 адам болатын, екі және одан көп кенттерден және (немесе) ауылдардан тұратын әкімшілік-аумақтық бірлік;

5) әкімшілік-аумақтық бірлік – Қазақстан Республикасы аумағының бір бөлігі, оның шегінде Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен жергілікті мемлекеттік басқару және жергілікті өзін-өзі басқару жүзеге асырылады.

Әкімшілік-аумақтық бірлікке облыс, аудан, қала, қаладағы аудан, ауылдық округ, кент, ауыл жатады;

6) әкімшілік-аумақтық бірліктің шекарасы – әкімшілік-аумақтық бірліктің аумағын басқа әкімшілік-аумақтық бірліктердің аумағынан бөліп тұратын оның сыртқы сызығы;

7) елдi мекен – халқының саны кемiнде 50 адам болатын, тұрақты тұруға арналған Қазақстан Республикасы аумағының халық ықшам қоныстанған бөлігі;

8) кент – халқының саны кемінде 500 адам болатын, өнеркәсіптік, көліктік, энергетикалық, рекреациялық не өзге де шаруашылық қызмет негізінде құрылған, кент пен оған іргелес аумақтардың тұрғындарына қызмет көрсетуге арналған базалық әлеуметтік және инженерлік инфрақұрылыммен қамтамасыз етілген елді мекен;

9) қаладағы аудан – халқының саны 400 мың адамнан асқан кезде астанада, республикалық маңызы бар қалада, сондай-ақ облыстық маңызы бар қалада құрылатын әкімшілік-аумақтық бірлік.

Қаладағы аудан халқының саны кемінде 200 мың адам болуға тиіс;

10) облыс – облыстық маңызы бар қалалардан (облыстық маңызы бар қаладан) және аудандардан тұратын әкімшілік-аумақтық бірлік, онда жергілікті өкiлдi және атқарушы органдар мемлекеттік басқаруды жүзеге асырады;

11) облыстық маңызы бар қала – халқының саны 50 мың адамнан асатын, дамыған өндiрiстiк және әлеуметтiк инфрақұрылымы бар iрi экономикалық және мәдени орталық саналатын елдi мекен, онда жергілікті өкілді және атқарушы органдар мемлекеттік басқаруды жүзеге асырады.

Облыстық маңызы бар қалаға құрылуының тарихи алғышарттары ескеріле отырып, халқының саны 50 мың адамнан аз қала да жатады;

12) оқшау қоныстар – әкімшілік немесе аумақтық жағынан елді мекендермен байланысты және статистикалық мақсаттарда есепке алынатын, халқының саны 50 адамнан аспайтын, ауыл шаруашылығы немесе өзге де қызметті жүргізуге арналған, адамдар тұрақты немесе уақытша қоныстанатын қоныстар не оқшау шаруашылық объект.

Оқшау қоныстарға теміржол станциялары немесе разъездері, орманшылықтар немесе орманшы үйлері, маусымдық жұмыстарға, шалғайдағы мал шаруашылығына және (немесе) ауыл шаруашылығы өндірісіне арналған ғимараттар (құрылыстар), жалғыз үйлер, қыстақтар, қыстаулар мен өзге де қоныстар жатады;

13) өңір – Қазақстан Республикасының мүддесi үшiн құрылатын және басқарылатын, құрамына бiрнеше елдi мекен кіретін Қазақстан Республикасы аумағының бір бөлiгi;

14) республикалық маңызы бар қала – ерекше мемлекеттiк маңызы бар немесе халқының саны бiр миллион адамнан асатын елдi мекен, онда жергілікті өкілді және атқарушы органдар мемлекеттік басқаруды жүзеге асырады.

2-бап. Қазақстан Республикасының әкімшілік-аумақтық құрылыс туралы заңнамасы

1. Қазақстан Республикасының әкімшілік-аумақтық құрылыс туралы заңнамасы Қазақстан Республикасының Конституциясына негізделеді, осы Конституциялық заңнан және Қазақстан Республикасының өзге де нормативтік құқықтық актілерінен тұрады.

2. Алатау қаласындағы әкімшілік-аумақтық құрылыс жүйесінің жұмыс істеу, оның шекараларын белгілеу және өзгерту ерекшеліктері "Алатау қаласының арнаулы құқықтық режимі туралы" Қазақстан Республикасының Конституциялық заңында айқындалады.

3-бап. Осы Конституциялық заңның мақсаты мен міндеті

1. Осы Конституциялық заңның мақсаты – тиімді мемлекеттік басқару үшін Қазақстан Республикасының ұтымды аумақтық ұйымдастырылуын қамтамасыз ету.

2. Осы Конституциялық заңның міндеті – әкімшілік-аумақтық бірліктерді құру, қайта құру және тарату, олардың мәртебесін өзгерту, шекараларын белгілеу және өзгерту, оларға атау беру және оларды қайта атау, сондай-ақ есепке алу және тіркеу тәртібін реттеу.

4-бап. Қазақстан Республикасының әкімшілік-аумақтық құрылысы саласындағы мемлекеттік реттеу қағидаттары

Қазақстан Республикасының әкімшілік-аумақтық құрылысы саласындағы мемлекеттік реттеу:

1) заңдылық;

2) Қазақстан Республикасының әкімшілік-аумақтық құрылысының орнықтылығы;

3) мемлекеттің бірлігі мен аумақтық тұтастығы қағидаттарына негізделеді.

5-бап. Заңдылық

Әкімшілік-аумақтық бірліктерді құру, қайта құру және тарату, олардың мәртебесін өзгерту, шекараларын белгілеу және өзгерту, оларға атау беру және оларды қайта атау, сондай-ақ есепке алу және тіркеу осы Конституциялық заң және Қазақстан Республикасының өзге де нормативтік құқықтық актілері негізінде жүргізіледі.

6-бап. Қазақстан Республикасының әкімшілік-аумақтық құрылысының орнықтылығы

Қазақстан Республикасының әкімшілік-аумақтық құрылысының орнықтылығы әкімшілік-аумақтық бірліктер жүйесінің тұрақты және үздіксіз жұмыс істеуі арқылы қамтамасыз етіледі, бұл ретте әкімшілік-аумақтық бірліктерді құру, қайта құру және тарату, олардың мәртебесін өзгерту, шекараларын белгілеу және өзгерту, оларға атау беру және оларды қайта атау, сондай-ақ есепке алу және тіркеу осы Конституциялық заң және Қазақстан Республикасының өзге де нормативтік құқықтық актілері негізінде жүргізіледі.

7-бап. Мемлекеттің бірлігі мен аумақтық тұтастығы

Мемлекеттің әкімшілік-аумақтық құрылысы Қазақстан Республикасы аумағының тұтастығы, оған қол сұғылмауы және бөлінбеуі ескеріле отырып қалыптастырылады және жұмыс істейді.

8-бап. Әкiмшiлiк-аумақтық бiрлiктердiң және елдi мекендердiң санаттары

1. Мемлекеттiк басқаруды жүргізу мақсатында Қазақстан Республикасының аумағы өңірлер мен елді мекендер болып бөлiнедi.

2. Өңірлер – облыс, аудан және ауылдық округ.

3. Елдi мекендер қалалық және ауылдық елдi мекендер болып бөлiнедi:

1) қалалық елдi мекендерге астана, республикалық, облыстық және аудандық маңызы бар қалалар жатады;

2) ауылдық елді мекендерге әкiмшiлiк бағыныстылығына қарамастан, қалған барлық елдi мекендер жатады.

4. Елдi мекендердің құрамдас бөліктері болады.

Елді мекендердің құрамдас бөліктері – қаладағы аудандар, шағын аудандар, орамдар, даңғылдар, көшелер, тұйық көшелер, тұрғын алаптары, алаңдар, бульварлар, саябақтар, скверлер, көпірлер және басқа да бөліктер.

9-бап. Әкiмшiлiк-аумақтық бiрлiктердi құру, қайта құру және тарату, оларға атау беру және оларды қайта атау, олардың шекараларын белгiлеу және өзгерту

Қазақстан Республикасының Президентi және Қазақстан Республикасының Үкiметi, жергiлiктi өкiлдi және атқарушы органдар өз өкiлеттiгi шегiнде әкiмшiлiк-аумақтық бiрлiктердi құру, қайта құру және тарату, олардың шекараларын белгiлеу және өзгерту, оларға атау беру және оларды қайта атау туралы шешiм қабылдайды.

Орталық мемлекеттік органдар және жергілікті атқарушы органдар өз өкілеттігі шегінде Республикалық ономастика комиссиясының қорытындысы негізінде мемлекеттік заңды тұлғаларға, мемлекет қатысатын заңды тұлғаларға атау беру, оларды қайта атау, олардың атауларының транскрипциясын нақтылау мен өзгерту және оларға жеке адамдардың есімдерін беру туралы шешім қабылдайды.

Орталық және жергілікті атқарушы органдар өз өкілеттігі шегінде мемлекеттік цифрлық жүйелерді, цифрлық карталарды және кеңістіктік деректерді қалыптастыруды, жаңартуды және жүргізуді қоса алғанда, әкімшілік-аумақтық бірліктердің шекараларын айқындау жөніндегі жұмыстарды жүргізуді қамтамасыз етеді.

Әкімшілік-аумақтық бірліктерге, сондай-ақ елді мекендердің құрамдас бөліктеріне атау беруге, оларды қайта атауға байланысты шығыстар бюджет қаражаты есебiнен жүргізіледі.

10-бап. Ономастика комиссиялары

Ономастика комиссиялары Қазақстан Республикасының аумағындағы әкiмшiлiк-аумақтық бiрлiктерге, елді мекендердің құрамдас бөлiктерiне, әуежайларға, порттарға, теміржол вокзалдарына, теміржол станцияларына, метрополитен станцияларына, автовокзалдарға, автостанцияларға, физикалық-географиялық және мемлекет меншігіндегі басқа да объектілерге атау беру және оларды қайта атау, олардың атауларының транскрипциясын нақтылау мен өзгерту және мемлекеттік заңды тұлғаларға, мемлекет қатысатын заңды тұлғаларға жеке адамдардың есімдерін беру, сондай-ақ Қазақстан Республикасының тарихи-мәдени мұрасының құрамдас бөлiгi ретiнде тарихи атауларды қалпына келтiру, сақтау жөніндегі жұмысты ретке келтіру мақсатында құрылады.

Ономастика саласындағы уәкілетті органның жанынан Республикалық ономастика комиссиясы, астананың, облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың жергілікті атқарушы органдарының жанынан астананың, облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың ономастика комиссиялары құрылады.

11-бап. Әкiмшiлiк-аумақтық бірлiктер мен олардың шекараларын есепке алу және тiркеу, оларды есепке алу деректерінен шығару

Тұрақты халқының саны кемінде 50 адам болатын және дербес елдi мекендер болып саналатын елді мекендер есепке алынуға және тiркелуге тиіс.

Оқшау қоныстар әкiмшiлiк немесе аумақтық жағынан байланысты елдi мекендер құрамында есепке алынады.

Қалалардың, кенттердiң немесе ауылдардың құрамына енгiзiлген және олардың бiр бөлiгіне айналған елдi мекендер, сондай-ақ тұрғындарының бәрi кетiп қалған немесе қоныс аударған елдi мекендер дербес елдi мекендер мәртебесiнен айырылады және есепке алу деректерінен шығарылады.

Елді мекендердің шекараларын белгілеу және өзгерту осы елді мекеннің бекітілген бас жоспары немесе оны дамыту және онда құрылыс салу схемасы (оңайлатылған бас жоспар) негізінде Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген тәртіппен жүзеге асырылады.

Астананың, облыстардың, республикалық, облыстық маңызы бар қалалардың және аудандардың жергілікті атқарушы органдары Қазақстан Республикасындағы мекенжайлар туралы мәліметтерді жасауға, жинақтауға, өңдеуге арналған цифрлық жүйе арқылы қазіргі бар әкімшілік-аумақтық бірліктерді есепке алуды және жаңадан құрылатындарын тіркеуді, оларға атау беруді және оларды қайта атауды жүзеге асырады, сондай-ақ есепке алу деректерінен шығарады.

12-бап. Әкiмшiлiк-аумақтық бiрлiктерге, елді мекендердің құрамдас бөлiктерiне атау беру және оларды қайта атау, сондай-ақ олардың атауларының транскрипциясын нақтылау мен өзгерту кезінде тиісті аумақ халқының пікірін ескеру

1. Әкімшілік-аумақтық бірліктерге, елді мекендердің құрамдас бөліктеріне атау беру, оларды қайта атау, сондай-ақ олардың атауларының транскрипциясын нақтылау мен өзгерту кезінде тиісті аумақ халқының пікірін ескеруді жергілікті атқарушы органдар ономастика саласындағы уәкілетті орган айқындайтын тәртіппен жүргізеді.

2. Жергілікті өкілді және атқарушы органдар бірлескен шешіммен тиісті аумақ халқының пікірін ескеру қорытындылары бойынша әкiмшiлiк-аумақтық бiрлiктерге, елді мекендердің құрамдас бөлiктерiне атау беру, оларды қайта атау, сондай-ақ олардың атауларының транскрипциясын нақтылау мен өзгерту жөніндегі ұсыныстарды тиісті ономастика комиссияларының қарауына енгізеді.

2-тарау. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ПРЕЗИДЕНТІНІҢ ЖӘНЕ ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ҮКІМЕТІНІҢ ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ӘКІМШІЛІК-АУМАҚТЫҚ ҚҰРЫЛЫСЫ МӘСЕЛЕЛЕРІН ШЕШУ ЖӨНІНДЕГІ ӨКІЛЕТТІГІ

13-бап. Қазақстан Республикасы Президентiнiң өкiлеттiгi

Қазақстан Республикасының Президентi Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң ұсынуы бойынша және жергiлiктi өкiлдi және атқарушы органдардың пiкiрiн ескере отырып:

1) облыстар мен аудандарды құрады және таратады, олардың әкiмшiлiк орталықтарын белгiлейдi және өзгертеді;

2) елдi мекендердi республикалық, облыстық және аудандық маңызы бар қалалар санатына жатқызады, олардың бағыныстылығын белгiлейдi және өзгертедi;

3) облыстарға, аудандар мен қалаларға атау беру және оларды қайта атау, сондай-ақ олардың атауларының транскрипциясын нақтылау мен өзгерту мәселелерiн шешедi;

4) республикалық, облыстық және аудандық маңызы бар қалаларды өзге елді мекендер етіп қайта құру жөнінде шешім қабылдайды;

5) Қазақстан Республикасының Конституциясына және заңдарына сәйкес басқа да өкiлеттiкттi жүзеге асырады.

14-бап. Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң құзыреті

Қазақстан Республикасының Үкiметi:

1) Қазақстан Республикасының Президентiне облыстар мен аудандарды құру және тарату, олардың әкiмшiлiк орталықтарын белгiлеу және өзгерту туралы ұсыну енгiзедi;

2) астананың, облыстардың және республикалық маңызы бар қалалардың шекараларын белгiлейді және өзгертеді;

3) Қазақстан Республикасының Президентiне елдi мекендердi республикалық, облыстық және аудандық маңызы бар қалалар санатына жатқызу, олардың бағыныстылығын белгiлеу және өзгерту туралы ұсыну енгiзедi;

4) Қазақстан Республикасының Президентіне республикалық, облыстық және аудандық маңызы бар қалаларды өзге елді мекендер етіп қайта құру туралы ұсыну енгізеді;

5) Қазақстан Республикасының аумағындағы әуежайларға, порттарға, теміржол вокзалдарына, теміржол станцияларына, метрополитен станцияларына, автовокзалдарға, автостанцияларға, физикалық-географиялық және мемлекет меншігіндегі басқа да объектілерге атау беру, сондай-ақ оларды қайта атау, олардың атауларының транскрипциясын нақтылау мен өзгерту және мемлекеттік заңды тұлғаларға, мемлекет қатысатын заңды тұлғаларға жеке адамдардың есімдерін беру қағидаларын бекітеді;

6) Республикалық ономастика комиссиясының қорытындысы негізінде және тиісті аумақ халқының, оның жергілікті өкілді және атқарушы органдарының пікірін ескере отырып, Қазақстан Республикасының Президентіне облыстарға, аудандарға, қалаларға атау беру және оларды қайта атау, сондай-ақ олардың атауларының транскрипциясын нақтылау мен өзгерту жөнінде ұсыну енгізеді;

7) Республикалық ономастика комиссиясының қорытындысы негізінде Қазақстан Республикасының аумағындағы әуежайларға, порттарға, теміржол вокзалдарына, теміржол станцияларына, метрополитен станцияларына, автовокзалдарға, автостанцияларға, физикалық-географиялық және мемлекет меншігіндегі басқа да объектілерге атау беру туралы шешім қабылдайды;

8) өзiне Конституцияда, осы Конституциялық заңда, Қазақстан Республикасының өзге де заңдарында және Қазақстан Республикасы Президентiнiң актiлерiнде жүктелген өзге де функцияларды орындайды.

3-тарау. ЖЕРГІЛІКТІ ӨКІЛДІ ЖӘНЕ АТҚАРУШЫ ОРГАНДАРДЫҢ ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ӘКІМШІЛІК-АУМАҚТЫҚ ҚҰРЫЛЫСЫ МӘСЕЛЕЛЕРІН ШЕШУ ЖӨНІНДЕГІ ӨКІЛЕТТІГІ

15-бап. Облыстардың жергілікті өкiлдi және атқарушы органдарының өкiлеттiктерi

Облыстардың жергілікті өкiлдi және атқарушы органдары бiрлескен шешiммен:

1) Қазақстан Республикасының Үкiметiне облыстың шекараларын өзгерту, аудандарды құру және тарату, олардың әкiмшiлiк орталықтарын белгiлеу және өзгерту, елдi мекендердi республикалық, облыстық және аудандық маңызы бар қалалар санатына жатқызу туралы ұсыныс енгiзедi;

2) Қазақстан Республикасы Үкiметiнің келiсуімен облыстық маңызы бар қалалардың шекараларын белгiлейдi және өзгертедi;

3) аудандардың, аудандық маңызы бар қалалардың, ауылдық округтердiң шекараларын белгiлейдi және өзгертедi, кенттердi, ауылдарды бiр ауданнан екiншi ауданға немесе қаланың әкiмшiлiк бағынысына беру туралы мәселелердi шешедi;

4) ауданның, облыстық маңызы бар қаланың жергілікті өкiлдi және атқарушы органдарының пiкiрiн ескере отырып, кенттерді, ауылдарды кенттер немесе ауылдар санатына жатқызады, ауылдық округтердi, кенттердi, ауылдарды құрады, қайта құрады және таратады, сондай-ақ олардың бағыныстылығын өзгертедi;

5) Қазақстан Республикасының Үкіметіне облыстық және аудандық маңызы бар қалаларды өзге елді мекендер етіп қайта құру туралы ұсыныс енгізеді;

6) аудандардың, облыстық маңызы бар қалалардың жергілікті өкілді және атқарушы органдарының ұсынуымен Республикалық ономастика комиссиясымен келісілген облыстық ономастика комиссиясының қорытындысы негізінде ауылдық округтерге, кенттерге, ауылдарға атау беру және оларды қайта атау, сондай-ақ олардың атауларының транскрипциясын нақтылау мен өзгерту жөніндегі мәселелерді тиісті аумақ халқының пікірін ескере отырып шешеді;

7) Республикалық ономастика комиссиясының қорытындысы негізінде қаладағы аудандарға, облыстық маңызы бар қалалардың құрамдас бөліктеріне атау беру және оларды қайта атау, сондай-ақ олардың атауларының транскрипциясын нақтылау мен өзгерту жөніндегі мәселелерді тиісті аумақ халқының пікірін ескере отырып шешеді;

8) Республикалық ономастика комиссиясының қарауына Қазақстан Республикасының аумағындағы әуежайларға, порттарға, теміржол вокзалдарына, теміржол станцияларына, метрополитен станцияларына, автовокзалдарға, автостанцияларға, физикалық-географиялық және мемлекет меншігіндегі басқа да объектілерге атау беру, сондай-ақ оларды қайта атау, олардың атауларының транскрипциясын нақтылау мен өзгерту және мемлекеттік заңды тұлғаларға, мемлекет қатысатын заңды тұлғаларға жеке адамдардың есімдерін беру жөнінде ұсыныс енгізеді;

9) Қазақстан Республикасының заңдарында жергілікті өкілді және атқарушы органдарға жүктелетін өзге де өкілеттікті атқарады.

16-бап. Аудандардың жергілікті өкiлдi және атқарушы органдарының өкiлеттiгi

Аудандардың жергілікті өкiлдi және атқарушы органдары бiрлескен шешiммен:

1) облыстардың жергілікті өкiлдi және атқарушы органдарына елдi мекендердi аудандық маңызы бар қалалар санатына жатқызу туралы ұсыныс енгiзедi;

2) облыстардың жергілікті өкiлдi және атқарушы органдарына кенттерді, ауылдарды кенттер немесе ауылдар санатына жатқызу, ауылдық округтерді, кенттерді немесе ауылдарды құру, қайта құру және тарату, олардың бағыныстылығын өзгерту, оларды есепке алу және тiркеу туралы ұсыныс енгiзедi;

3) ауылдық округтердің, кенттер мен ауылдардың басқару органдарының пiкiрiн ескере отырып, кенттердің, ауылдардың шекараларын белгiлейдi және өзгертедi;

4) облыстардың жергілікті өкiлдi және атқарушы органдарына аудандардың, аудандық маңызы бар қалалардың, ауылдық округтердiң шекараларын белгілеу және өзгерту туралы ұсыныс енгiзедi;

5) облыстардың жергілікті өкiлдi және атқарушы органдарына ауылдық округтерге, кенттерге, ауылдарға атау беру және оларды қайта атау, сондай-ақ олардың атауларының транскрипциясын нақтылау мен өзгерту туралы ұсынысты тиiстi аумақ халқының пiкiрiн ескере отырып енгiзедi;

6) Республикалық ономастика комиссиясымен келісілген облыстық ономастика комиссиясының қорытындысы негізінде аудандық маңызы бар қаланың құрамдас бөлiктерiне атау беру, оларды қайта атау, сондай-ақ олардың атауларының транскрипциясын нақтылау мен өзгерту жөніндегі мәселелерді тиісті аумақ халқының пікірін ескере отырып шешеді;

7) Қазақстан Республикасының заңдарында жергілікті өкілді және атқарушы органдарға жүктелетін өзге де өкілеттікті атқарады.

17-бап. Астананың, республикалық және облыстық маңызы бар қалалардың жергілікті өкiлдi және атқарушы органдарының өкiлеттiгi

1. Астананың, республикалық маңызы бар қалалардың жергілікті өкілді және атқарушы органдарының өкілеттігі:

1) Қазақстан Республикасының Үкiметiне астананың, республикалық маңызы бар қаланың шекараларын өзгерту, оның iшiнде олардың құрамына ауылдық округтерді, кенттерді, ауылдарды енгiзу туралы ұсынысты бірлескен шешіммен енгiзедi;

2) бірлескен шешіммен қаладағы аудандарды құрады және таратады, олардың шекараларын белгiлейдi және өзгертедi;

3) Республикалық ономастика комиссиясымен келісілген астананың, республикалық маңызы бар қалалардың ономастика комиссиясының қорытындысы негізінде қаладағы аудандарға, астананың, республикалық маңызы бар қалалардың құрамдас бөлiктерiне атау беру, оларды қайта атау, сондай-ақ олардың атауларының транскрипциясын нақтылау мен өзгерту жөніндегі мәселелерді тиісті аумақ халқының пікірін ескере отырып шешеді;

4) Республикалық ономастика комиссиясының қарауына Қазақстан Республикасының аумағындағы әуежайларға, порттарға, теміржол вокзалдарына, теміржол станцияларына, метрополитен станцияларына, автовокзалдарға, автостанцияларға, физикалық-географиялық және мемлекет меншігіндегі басқа да объектілерге атау беру, сондай-ақ оларды қайта атау, олардың атауларының транскрипциясын нақтылау мен өзгерту және мемлекеттік заңды тұлғаларға, мемлекет қатысатын заңды тұлғаларға жеке адамдардың есімдерін беру жөніндегі ұсынысты бірлескен шешіммен енгізеді;

5) жергілікті атқарушы органдар қаланың құрамдас бөлiктерiне атау беру және оларды қайта атау, олардың атауларының транскрипциясын өзгерту жөнiндегi жұмыстардың орындалуын қамтамасыз етедi;

6) Қазақстан Республикасының заңдарында жергілікті өкілді және атқарушы органдарға жүктелетін өзге де өкілеттікті атқарады.

2. Облыстық маңызы бар қалалардың жергілікті өкілді және атқарушы органдарының өкілеттігі:

1) облыстардың жергілікті өкiлдi және атқарушы органдарына облыстық маңызы бар қаланы республикалық және аудандық маңызы бар қалалар санатына жатқызу туралы ұсынысты бірлескен шешіммен енгiзедi;

2) облыстардың жергілікті өкiлдi және атқарушы органдарына қалалардың шекараларын өзгерту, оның iшiнде олардың құрамына ауылдық округтерді, кенттерді, ауылдарды енгiзу туралы ұсынысты бірлескен шешіммен енгiзедi;

3) бірлескен шешіммен және ауылдық округтердің, кенттер мен ауылдардың басқару органдарының пікірін ескере отырып, кенттердің, ауылдардың шекараларын белгілейді және өзгертеді;

4) облыстардың жергілікті өкілді және атқарушы органдарына ауылдық округтердің шекараларын белгілеу және өзгерту туралы ұсынысты бірлескен шешіммен енгізеді;

5) облыстардың жергілікті өкілді және атқарушы органдарына ауылдық округтерге, кенттерге, ауылдарға атау беру және оларды қайта атау, сондай-ақ олардың атауларының транскрипциясын нақтылау мен өзгерту туралы ұсынысты бірлескен шешіммен және тиісті аумақ халқының пікірін ескере отырып енгізеді;

6) бірлескен шешіммен қаладағы аудандарды құрады және таратады, олардың шекараларын белгiлейдi және өзгертедi;

7) облыстардың жергілікті өкiлдi және атқарушы органдарына кенттерді, ауылдарды кенттер немесе ауылдар санатына жатқызу, ауылдық округтерді, кенттердi немесе ауылдарды құру, қайта құру және тарату, олардың бағыныстылығын өзгерту, оларды есепке алу және тiркеу туралы ұсынысты бірлескен шешіммен енгiзедi;

8) жергілікті атқарушы органдар қаланың құрамдас бөлiктерiне атау беру және оларды қайта атау, олардың атауларының транскрипциясын өзгерту жөнiндегi жұмыстардың орындалуын қамтамасыз етедi;

18-бап. Аудандық маңызы бар қала, ауылдық округ, кент, ауыл әкімінің өкілеттігі

1. Аудандық маңызы бар қала әкімі:

1) аудандық маңызы бар қала халқының пiкiрiн ескере отырып, аудандардың жергілікті өкілді және атқарушы органдарына аудандық маңызы бар қаланы кент, ауыл санатына жатқызу туралы ұсыныс енгізеді;

2) аудандардың жергілікті өкілді және атқарушы органдарына аудандық маңызы бар қаланың шекараларын белгілеу және өзгерту туралы ұсыныс енгізеді;

3) аудандардың жергілікті өкілді және атқарушы органдарына аудандық маңызы бар қалалардың құрамдас бөліктеріне атау беру, оларды қайта атау, сондай-ақ олардың атауларының транскрипциясын нақтылау мен өзгерту жөніндегі ұсынысты аудандық маңызы бар қала халқының пікірін ескере отырып енгізеді.

2. Ауылдық округ, кент, ауыл әкімі:

1) аудандардың, облыстық маңызы бар қалалардың жергілікті өкілді және атқарушы органдарына кенттерді, ауылдарды аудандық маңызы бар қалалар, кенттер, ауылдар санатына жатқызу, оларды қайта құру және тарату туралы ұсынысты тиiстi елдi мекен халқының пiкiрiн ескере отырып енгiзедi;

2) аудандардың, облыстық маңызы бар қалалардың жергілікті өкiлдi және атқарушы органдарына ауылдық округтерге, кенттерге, ауылдарға атау беру және оларды қайта атау, олардың атауларының транскрипциясын нақтылау мен өзгерту туралы, сондай-ақ ауылдық округтердің, кенттердің, ауылдардың құрамдас бөліктеріне атау беру және оларды қайта атау, олардың атауларының транскрипциясын нақтылау мен өзгерту туралы ұсынысты тиiстi елдi мекен халқының пiкiрiн ескере отырып енгiзедi;

3) аудандардың, облыстық маңызы бар қалалардың жергілікті өкiлдi және атқарушы органдарына ауылдық округтердiң, кенттердiң, ауылдардың шекараларын белгiлеу және өзгерту туралы ұсыныс енгiзедi;

4) облыстық ономастика комиссиясының қорытындысы негізінде кенттердің, ауылдардың құрамдас бөлiктеріне атау беру, оларды қайта атау, сондай-ақ олардың атауларының транскрипциясын нақтылау мен өзгерту жөніндегі мәселелерді тиiстi аумақ халқының пiкiрiн ескере отырып шешеді;

5) кенттердің, ауылдардың құрамдас бөліктеріне атау беру, оларды қайта атау, сондай-ақ олардың атауларының транскрипциясын нақтылау мен өзгерту жөніндегі жұмыстардың орындалуын қамтамасыз етеді.

4-тарау. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ӘКІМШІЛІК-АУМАҚТЫҚ ҚҰРЫЛЫСЫ МӘСЕЛЕЛЕРІН ҚАРАУ ТӘРТІБІ

19-бап. Әкімшілік-аумақтық бірліктердің санаттарын өзгерту тәртібі

1. Қала мәртебесін өзгерту бес жыл ішінде осы Конституциялық заңның 1-бабының 2), 11) және 14) тармақшаларында белгіленген талаптарға сәйкес келмеген жағдайда жүзеге асырылады.

2. Кент, ауыл мәртебесін өзгерту үш жыл ішінде осы Конституциялық заңның 1-бабының 3) және 8) тармақшаларында белгіленген талаптарға сәйкес келмеген жағдайда жүзеге асырылады.

3. Егер Қазақстан Республикасының заңдарында өзгеше белгіленбесе, үш жыл ішінде осы Конституциялық заңның 1-бабының 4) тармақшасында белгіленген талаптарға сәйкес келмеген жағдайда ауылдық округ таратылады, ал оның ауылдық елді мекендері жақын маңдағы ауылдық округтерге немесе өзге де елді мекендерге қосылады.

4. Елді мекеннің санатын өзгерту рәсімі осы Конституциялық заңда белгіленген тәртіппен жүзеге асырылады.

20-бап. Қазақстан Республикасының әкiмшiлiк-аумақтық құрылысы мәселелерiн облыстар, аудандар, республикалық, облыстық және аудандық маңызы бар қалалар деңгейінде шешу үшiн қажеттi құжаттар мен материалдардың тiзбесі

Қазақстан Республикасының әкiмшiлiк-аумақтық құрылысы мәселелерiн облыстар, аудандар, республикалық, облыстық және аудандық маңызы бар қалалар деңгейінде шешу үшiн:

1) облыстар мен аудандарды құру және тарату, олардың әкімшілік орталықтарын белгілеу және өзгерту; елді мекендерді республикалық, облыстық және аудандық маңызы бар қалалар санатына жатқызу, олардың бағыныстылығын белгілеу және өзгерту; республикалық, облыстық және аудандық маңызы бар қалаларды өзге елді мекендер етіп қайта құру туралы Қазақстан Республикасы Үкіметінің енгізген ұсынуы бойынша Қазақстан Республикасының Президенті қабылдайтын шешім;

2) тиiстi өтiнiшхатты және енгiзiлетiн ұсыныстың орындылығының негiздемесiн, өзгертiлетiн аумақтың көлемi, онда тұратын халық саны туралы мәлiметтерді, негiзгi заңды тұлғалардың тiзбесiн, олардың өндiрiстiк көрсеткiштерiн, олардың әрқайсысында жұмыс iстейтiн адамдардың санын, жергiлiктi өкiлдi және атқарушы органдардың құрылымы мен штаттары, қайта ұйымдастыруға байланысты олардың өзгеруi туралы мәліметтерді, атау беру және қайта атау мәселелерін, сондай-ақ осы Конституциялық заңда белгіленген өкілеттікке сәйкес мәселені шешу үшін қажеттi барлық қалған мәлiметтерді қамтитын Қазақстан Республикасы Үкіметінің ұсынуы;

3) осы Конституциялық заңда белгіленген өкілеттікке сәйкес жергілікті өкілді және атқарушы органдардың (бiрлескен) шешімі;

4) аудандық маңызы бар қалалар, ауылдық округтер, кенттер, ауылдар әкiмдерiнiң қаралатын мәселе бойынша ұсыныстары;

5) әкiмшiлiк-аумақтық бiрлiктердiң шекаралары, мәселені шешу үшін маңызы бар географиялық деректер және өзге де мәліметтер көрсетілген, мемлекеттік есептеу жүйесіндегі шекаралардың координаттық сипаттамасы бар карта қажет. Картаға өңірлік даму, геодезия, картография және кеңістіктік деректер, жер қатынастары саласындағы уәкілетті органдардың басшылары, сондай-ақ аумақтарды қабылдайтын және беретiн жергілікті өкiлдi және атқарушы органдардың басшылары қол қояды, қолтаңбалар мөрмен бекемделеді.

21-бап. Қазақстан Республикасының әкiмшiлiк-аумақтық құрылысы мәселелерiн ауылдық округтер, аудандық маңызы бар қалалар, кенттер мен ауылдар деңгейінде шешу үшiн қажеттi құжаттар мен материалдардың тiзбесi

Қазақстан Республикасының әкімшілік-аумақтық құрылысы мәселелерін ауылдық округтер, аудандық маңызы бар қалалар, кенттер мен ауылдар деңгейінде шешу үшін:

1) осы Конституциялық заңда белгіленген өкілеттікке сәйкес жергілікті өкiлдi және атқарушы органның бiрлескен шешімі;

2) жергілікті қоғамдастық жиынының шешілетін мәселеге қатысты хаттамалары;

3) енгiзiлетiн ұсыныстың орындылығының негiздемесiн, өзгертiлетiн аумақтың көлемі, онда тұратын халықтың саны туралы мәлiметтерді, заңды тұлғалардың, өнеркәсiптiк және басқа да объектiлердiң тiзбесiн, сондай-ақ осы Конституциялық заңда белгіленген өкілеттікке сәйкес мәселені шешу үшін қажеттi барлық қалған мәлiметтердi қамтитын түсiндiрме жазба;

4) аудандық маңызы бар қалалардың, кенттер мен ауылдардың шекаралары, мәселені шешу үшін маңызы бар географиялық деректер және өзге де мәліметтер көрсетілген, мемлекеттік есептеу жүйесіндегі шекаралардың координаттық сипаттамасы бар карта қажет. Картаға өзгертiлетiн аумақтың жергілікті өкiлдi және атқарушы органдарының басшылары қол қояды;

5) ауылдық округтер, аудандық маңызы бар қалалар, кенттер мен ауылдар әкiмдерiнiң қаралатын мәселе бойынша ұсыныстары;

6) аудандық маңызы бар қала әкімінің аудандық маңызы бар қаланың шекараларын белгілеу және өзгерту жөніндегі ұсынысы қажет.

5-тарау. ҚОРЫТЫНДЫ ЕРЕЖЕЛЕР

22-бап. Осы Конституциялық заңды қолданысқа енгізу тәртібі

1. Осы Конституциялық заң 2026 жылғы 1 шілдеден бастап қолданысқа енгізіледі.

2. Осы Конституциялық заң қолданысқа енгізілген күннен бастап "Қазақстан Республикасының әкiмшiлiк-аумақтық құрылысы туралы" 1993 жылғы 8 желтоқсандағы Қазақстан Республикасы Заңының күші жойылды деп танылсын.

Қазақстан Республикасының
Президенті

Қ. ТОҚАЕВ

On the administrative-territorial structure of the Republic of Kazakhstan