ИПС "Әділет"

Unofficial translation

This Constitutional Law shall regulate public relations in the functioning of the capital of the Republic of Kazakhstan, define its legal, economic and organizational framework.

Chapter 1. GENERAL PROVISIONS

Article 1. The Capital of the Republic of Kazakhstan

1. The capital of the Republic of Kazakhstan is Astana.

2. The capital of the Republic of Kazakhstan (hereinafter referred to as the capital) is:

1) the political and administrative center of the state;

2) the repository of the original text of the Constitution of the Republic of Kazakhstan, the standards of the National Flag of the Republic of Kazakhstan and the National Emblem of the Republic of Kazakhstan, which shall be kept in the Residence of the President of the Republic of Kazakhstan "Akorda."

3. The Residence of the President of the Republic of Kazakhstan "Akorda," the Kurultai, the Government, the Supreme Court and other central state bodies of the Republic of Kazakhstan shall be based in the capital.

In accordance with the legislation of the Republic of Kazakhstan certain central state bodies of the Republic of Kazakhstan may be located outside the capital.

Article 2. Legislation of the Republic of Kazakhstan on the status of the capital

The legislation of the Republic of Kazakhstan on the status of the capital shall be based on the Constitution of the Republic of Kazakhstan, consist of this Constitutional Law, other regulatory legal acts of the Republic of Kazakhstan and international treaties, ratified by the Republic of Kazakhstan.

Article 3. Regional symbols of the capital

The capital shall have its own regional symbols.

The description and procedure for the use of regional symbols shall be determined by the maslikhat of the capital.

Article 4. City titles and awards

1. Citizens of the Republic of Kazakhstan, foreign nationals and stateless persons may be awarded the title “Astana kalasynyn kurmetti azamaty” (Honored Citizen of Astana) by the capital’s maslikhat, upon the recommendation of the capital’s akim for outstanding contributions to the development of the capital’s economy, social sphere, science and culture.

2. The local representative body (maslikhat) and the local executive body (akimat) of the capital shall have the right to establish and apply other types of awards.

Article 5. Territory and suburban zone of the capital

1. The territory of the capital consists of land and water bodies within the capital’s boundaries, which shall be established and changed by the Government of the Republic of Kazakhstan, taking into account proposals from local representative and executive bodies regarding changes to the capital’s boundaries.

2. Land outside the territory of the capital that, together with the city form a single social, natural and economic territory, shall constitute the suburban zone of the capital, whose size and boundaries shall be established and changed by the Government of the Republic of Kazakhstan on joint proposals from the maslikhat and the akimat of the capital, as well as the maslikhat and the akimat of the oblast, whose territory is included in the suburban zone.

The procedure and regime for the use of lands, included in the capital’s suburban zone, shall be established by the Government of the Republic of Kazakhstan on joint proposals from the maslikhat and the akimat of the capital, in consultation with the maslikhat and the akimat of the oblast, whose territory is included in the suburban zone, and the local council of the agglomeration.

Chapter 2. LOCAL GOVERNMENT IN THE CAPITAL

Article 6. Objectives of the capital’s local government bodies

The objectives of the capital’s local government bodies in ensuring that the city fulfills its functions as the capital shall be:

1) creating conditions for the capital to fulfill its role as the political, administrative, cultural and economic center of the Republic of Kazakhstan;

2) enhancing the capital’s competitive capabilities among other world capitals and fostering the city’s sustainable development;

3) developing the capital as a hub of international relations;

4) creating conditions for the activities of the President of the Republic of Kazakhstan, the Kurultai, the Government, the Supreme Court and other central state bodies of the Republic of Kazakhstan, as well as diplomatic and equivalent missions of foreign states, international organizations and (or) their representative offices, consular offices of foreign states;

5) creating conditions enabling organization and holding of nationwide and international events in the capital;

6) fulfillment of other tasks provided for by the laws of the Republic of Kazakhstan.

Article7. Powers of the capital’s maslikhat

In addition to the powers, established by the laws of the Republic of Kazakhstan, within the scope of its authority the capital’s maslikhat shall:

1) establish international relations with local representative bodies of other states in accordance with the legislation of the Republic of Kazakhstan;

2) approve:

plans, economic and social development programs for the capital, the capital’s budget and reports on their execution;

urban development plans for the capital’s territory, developed in the implementation of the capital’s master plan;

urban planning regulations for the capital’s territory;

rules for managing the capital’s forest and parkland zone and for restricted activities within its territory;

regulations governing registration at the place of residence and the place of temporary stay (residence) within the capital’s territory;

a comprehensive traffic management plan for the capital;

3) draft agreements on the alienation of land plots or other real estate property for public needs.

Article 8. Powers of the local executive body of the capital

In addition to the powers, established by the laws of the Republic of Kazakhstan, within the scope of its authority the capital’s local executive body shall:

1) approve the list of municipal property not assigned to municipal legal entities;

2) prepare materials for preliminary opinions to be submitted to the capital’s architectural and urban planning council;

3) monitor the timelines for the design, construction and commissioning of reconstruction projects;

4) designate a legal entity wholly owned by the state, whose primary purpose is to promote the socio-economic development of the capital, development of tourism, and also the capital’s preparation for international events and exhibitions;

5) determine the list of residential apartment buildings, subject to renovation, aimed at creating a unified architectural appearance and complying with the capital’s design code;

6) designate, from among legal entities wholly owned by the state, established by decision of the capital’s local executive body, an authorized organization to organize the renovation of residential apartment buildings, aimed at creating a unified architectural appearance and complying with the capital’s design code (hereinafter referred to as the “authorized organization”);

7) approve the rules for organizing and carrying out the renovation of residential apartment buildings in the capital, aimed at creating a unified architectural appearance and complying with the capital’s design code;

8) organize the demolition of emergency apartment buildings;

9) designate a city operator of the life support system for residents of the capital wholly owned by the state;

10) designate a legal entity wholly owned by the state for the cleaning and sanitization of special highways and adjacent individual sections of highways, streets, and the street and road network in the capital;

11) implement policies in the development and operation of domestic trade and consumer services facilities;

12) implement measures to ensure the unity and preservation of urban infrastructure facilities, elements of urban improvement and the city’s development;

13) establish routes and traffic for transit motor vehicles in coordination with the relevant state bodies;

14) decide on the establishment, reorganization and liquidation of a state-owned enterprise operating under the economic management right in the sphere of compulsory alienation of land plots for state needs and removal of buildings (structures, facilities) from such plots, and also coordinate its activities;

15) develop and approve rules for the transfer of the capital’s transportation infrastructure facilities to management;

16) designate the company, responsible for managing the capital’s transportation infrastructure facilities;

17) designate a legal entity wholly owned by the state, responsible for traffic management and parking space management in the capital (hereinafter referred to as the capital’s traffic management center);

18) carry out measures to transfer the capital's transport infrastructure facilities to management;

19) develop and approve rules for the implementation and operation of automated traffic management systems;

20) develop and approve rules for the management and operation of transport infrastructure;

21) develop urban development regulations for the capital's territory;

22) develop urban development plans for the capital's territory, drawn up in the implementation of the capital's master plan;

23) develop and approve rules for the installation of summer outdoor venues in the capital;

24) designate a legal entity, wholly owned by the state for the maintenance and development of the capital's forest and parkland zone;

25) develop rules for the management of the capital's forest and parkland zone and for restricted activities within its territory;

26) develop regulations for registration at the place of residence and place of temporary stay (residence) in the capital;

27) coordinate activities to create and develop national handicrafts in the capital and its infrastructure;

28) develop a comprehensive traffic management plan for the capital.

Article 9. An organization, promoting the capital’s socioeconomic development, tourism, and also the capital’s preparation for international events and exhibitions

An organization that promotes the capital’s socioeconomic development, tourism and the capital’s preparation for international events and exhibitions shall:

1) develop and submit proposals to the capital’s akimat for events, aimed at promoting the capital’s brand, and implement these events;

2) provide services to the capital’s akimat in promoting the capital’s brand;

3) attract investment and implement projects within the framework of tourist destination development;

4) develop industrial and innovative activities in renewable energy sources;

5) promote events that contribute to the development of tourism in the capital;

6) provide necessary information about the capital to local and foreign tourists;

7) identify, study, adopt and implement innovative solutions in tourism;

8) submit proposals to the capital’s akimat regarding development of the capital’s tourism potential;

9) pursue other activities, as determined by the capital’s akimat.

Article 10. State enterprise under the economic management right in the field of enforcing compulsory alienation of land plots for state needs, clearing them of buildings (structures, facilities)

1. A state enterprise with the right of economic management in the field of enforcing compulsory alienation of land plots for state needs, clearing them of buildings (structures, facilities) in accordance with the Law of the Republic of Kazakhstan “On State Property” shall:

1) ensure notification of owners or non-state land users about compulsory alienation of a land plot or other real estate in connection with the acquisition of a land plot for state needs;

2) ensure determination of the market value of a compulsorily alienated land plot or other real estate in connection with the acquisition of a land plot for state needs, determine the compensation amount;

3) ensure the preparation of the cost estimate of clearing compulsorily alienated land plots from buildings (structures);

4) ensure the conduct of negotiations and conciliation procedures with owners or non-state land users of a compulsorily alienated land plot or other real estate in connection with the acquisition of a land plot for state needs;

5) represent the interests of the capital’s akimat in the courts on issues of compulsory alienation of land plots or other real estate in connection with the acquisition of a land plot for state needs;

6) ensure the payment of compensation from budgetary funds for the value of a forcibly alienated land plot or other immovable property in connection with the acquisition of the land plot for state needs and for losses subject to compensation;

7) ensure clearing of buildings (structures, facilities) from forcibly alienated land plots.

2. The local executive body of the capital shall procure services and work, related to the compulsory alienation of land plots for state needs and their clearing from buildings (structures, facilities) from the state-owned enterprise, referred to in paragraph 1 of this article.

Article 11. Traffic management center in the capital

1. The traffic management center of the capital shall be in charge of:

1) organization and management of street, intercept and municipal parking lots (parking spaces, parking areas), special (guarded) premises, sites, and parking areas, parking spaces;

2) monitoring of the use of parking lots and parking areas;

3) organization of activities, related to the removal (towing) of vehicles impounded in accordance with the Code of the Republic of Kazakhstan on Administrative Offenses to special sites and parking areas, their temporary holding, payment for the cost of delivery (towing) and holding, return of the vehicles in cases of administrative offenses, abandoned or ownerless vehicles, vehicles recognized as material evidence, as well as vehicles, subject to seizure, held in special (secured) premises, areas and parking lots;

4) traffic lights control;

5) development of traffic management projects and schemes;

6) analysis, forecasting and management of traffic flows;

7) organization of the operation of intelligent transport systems;

8) management of transport infrastructure facilities;

9) organization of traffic management and territorial transport planning activities;

10) preparation of reports on road safety;

11) development of recommendations for road safety;

12) development and implementation of traffic management activities;

13) development of recommendations for the section on territorial transport planning and traffic management in urban planning documentation;

14) participation in monitoring losses from road accidents and budget expenditures on road safety, as well as efficacy of measures taken to reduce the road accidents rate;

15) implementation of measures to reduce the traffic congestion in populated areas by:

developing comprehensive traffic management plans and programs for the integrated development of the transport system;

providing information support for urban traffic;

16) organization of the movement of heavy and oversized freight vehicles, including managing their movement on the street and road network;

17) coordination of transportation service plans for large-scale cultural, sporting and other events;

18) coordination of public transport routes and operating parameters, as well as the locations of stops.

2. The delivery (towing), and holding of vehicles, referred to in subparagraph 3) of paragraph 1 of this article shall be carried out by the capital’s traffic management center on a fee-for-service basis in accordance with the traffic management rules in the city of Astana, to the extent not covered by traffic regulations.

Article 12. The akim of the capital

In addition to the powers, established by the legislation of the Republic of Kazakhstan, within the scope of his authority the akim of the capital shall:

1) represent the capital in the relations with the President of the Republic of Kazakhstan, the Kurultai, the Government, other central state bodies of the Republic of Kazakhstan, international organizations and representatives of foreign states;

2) coordinate draft regulatory legal acts of the Republic of Kazakhstan that directly affect the interests of the capital, in accordance with the legislation of the Republic of Kazakhstan;

3) submit draft regulatory legal acts and other proposals on the functioning and development of the capital to the Government of the Republic of Kazakhstan for consideration;

4) participate in resolving issues, related to the holding of national and international events in the capital;

5) submit proposals to the relevant state bodies of the Republic of Kazakhstan on the transfer to municipal ownership of facilities, owned by the Republic that are located within the territory of the capital and are essential for ensuring the city’s fulfillment of its functions as the capital.

Article 13. Municipal property of the capital

Municipal property of the capital shall be an integral part of the state property of the Republic of Kazakhstan and comprise:

1) ownership of land within the territory of the capital, with the exception of privately owned land parcels;

2) ownership rights to shares in joint-stock companies and equity interests in limited liability partnerships, in which the capital’s city administration acts as a shareholder (partner);

3) streets of the capital and real estate ownership;

4) the property of state institutions and state-owned public utilities, where the capital’s city administration acts as the owner;

5) other property, including property rights.

Article 14. Architectural, urban planning and construction activities in the capital

1. On the territory of the capital architectural, urban planning and construction activities must be carried out pursuant to the master plan of the capital, urban planning and architectural and construction documentation, the state system of regulatory documents (state regulatory documents), requirements for a unified architectural appearance, the design code of the capital and the legislation of the Republic of Kazakhstan on architectural, urban planning and construction activities.

2. To coordinate efforts to implement a unified urban development policy, improve the quality of the living environment and human activity, ensure sustainable development and shape the capital's modern architectural image an architectural and urban planning council shall be established under the capital's akimat with its membership determined by the capital’s local representative body.

The regulations on the architectural and urban planning council of the capital shall be approved by the capital's akimat, who shall also chair it.

The members of the architectural and urban planning council of the capital shall include representatives of the local executive body, architects and specialists from research organizations, representatives of design, public and other organizations, including those representing the interests of persons with disabilities.

The architectural and urban planning council of the capital shall:

1) review architectural, urban planning and construction projects within the capital and its suburban area;

2) review and make recommendations on matters, related to the architectural and aesthetic appearance of the capital;

3) exercise other powers in accordance with the regulations on the architectural and urban planning council.

The frequency of meetings of the architectural and urban planning council shall be determined by the akim of the capital.

3. To ensure a unified architectural appearance and compliance with the capital's design code, the capital's local executive body shall conduct technical inspections of apartment buildings.

Based on the technical inspection reports, the capital's local executive body shall determine the list of apartment buildings, subject to renovation, aimed at achieving a unified architectural style and compliance with the capital's design code.

4. To create a unified architectural appearance and ensure compliance with the capital’s design code, the authorized organization shall be vested with the following powers:

1) organizing the renovation of residential of apartment buildings to create a unified architectural appearance and ensure compliance with the capital’s design code;

2) entering into contracts with:

the association of property owners of apartment buildings, or the entity managing the condominium property, if the owners of apartments and non-residential premises choose direct joint management as the form of condominium property management;

the contractor;

3) paying for the work performed;

4) monitoring and supervising the work performed by contractors on the common property of the condominium.

Article 15. Unified architectural style and design code of the capital

1. The requirements for the unified architectural appearance and design code of the capital shall apply to design code objects, which shall include buildings and structures, engineering and transport communications, non-stationary facilities, the capital's infrastructure facilities, their complexes in residential, public (social and business), industrial (manufacturing), recreational and other functional areas of the capital, unfinished construction projects, the street and road network, as well as exterior design elements, lighting and illumination, advertising, signs and pointers.

2. The organization and urban planning of the capital’s development and construction shall be carried out in accordance with the requirements for the capital’s unified architectural appearance and design code.

3. Construction, expansion, modernization, technical upgrading, reconstruction, restoration, major repairs, conservation and post-utilization, temporary or permanent placement of design-coded facilities, as well as the organization of these types of work, engineering preparation of the territory, improvement, landscaping and exterior design shall comply with the requirements for the unified architectural appearance and design code of the capital as prescribed by the rules for administering the design code of the capital.

4. Compliance with the requirements for the unified architectural appearance and the capital’s design code shall be assessed by the organization, responsible for developing and administering the capital’s design code.

5. When organizing urban infrastructure an accessible environment must be ensured through the proper condition of the capital's road, transport and social infrastructure, ensuring comfortable access for all categories of citizens, including road users, persons with disabilities, minors and retirees.

Article 16. Specifics of the capital's forest- park zone

1. The capital's forest and parkland zone shall be defined as land within the capital's territory, designated for and serving protective, health and recreational functions.

2. The decision to establish or change the boundaries of the capital's forest- park zone shall be adopted by the Government of the Republic of Kazakhstan upon the motion of the capital's local executive body.

3. Any activity that adversely impacts the condition and restoration of the ecological system, plants, animals and other organisms shall be prohibited on the lands of the capital's forest-park zone, including grazing and herding of livestock, waste dumping, soil disturbance, hunting, illegal capture, removal and killing of animals, disturbance of the environment and their habitats, and other activities that may alter its natural appearance or disrupt the ecological systems stability.

Article 17. Infrastructure of the capital

The infrastructure of the capital shall include:

1) engineering infrastructure;

2) transport infrastructure;

3) a system for engineering support, operation and maintenance of the housing stock, healthcare, education and domestic trade facilities;

4) a system for urban beautification and landscaping;

5) other facilities and systems, necessary for the functioning of the capital.

Chapter 3. FINAL PROVISIONS

Article 18. Procedure for enactment of this Constitutional Law

1. This Constitutional Law shall take effect on July 1, 2026.

2. The Law of the Republic of Kazakhstan of July 21, 2007 "On the status of the capital of the Republic of Kazakhstan" shall be deemed invalid as of the date of this Constitutional Law enactment.

President
of the Republic of Kazakhstan	K.TOKAYEV

ЗҚАИ-ның ескертпесі!
Осы Конституциялық заң 01.07.2026 бастап қолданысқа енгізіледі.

Осы Конституциялық заң Қазақстан Республикасы астанасының жұмыс істеуі саласындағы қоғамдық қатынастарды реттейді, оның қызметінің құқықтық, экономикалық және ұйымдастырушылық негіздерін айқындайды.

1-тарау. ЖАЛПЫ ЕРЕЖЕЛЕР

1-бап. Қазақстан Республикасының астанасы

1. Қазақстан Республикасының елордасы – Астана қаласы.

2. Қазақстан Республикасының астанасы (бұдан әрі – астана):

1) мемлекеттің саяси және әкімшілік орталығы;

2) Қазақстан Республикасы Президентінің "Ақорда" резиденциясында сақталатын Қазақстан Республикасының Конституциясы мәтінінің түпнұсқасы, Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Туы мен Қазақстан Республикасы Мемлекеттік Елтаңбасының эталондары орналасқан жер.

3. Астанада Қазақстан Республикасы Президентінің "Ақорда" резиденциясы, Қазақстан Республикасының Құрылтайы, Үкіметі, Жоғарғы Соты және өзге де орталық мемлекеттік органдары орналасқан.

Қазақстан Республикасының жекелеген орталық мемлекеттік органдары Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес астанадан тыс жерде орналасуы мүмкін.

2-бап. Астананың мәртебесі туралы Қазақстан Республикасының заңнамасы

Астананың мәртебесі туралы Қазақстан Республикасының заңнамасы Қазақстан Республикасының Конституциясына негізделеді, осы Конституциялық заңнан, Қазақстан Республикасының өзге де нормативтік құқықтық актілерінен және Қазақстан Республикасы ратификациялаған халықаралық шарттардан тұрады.

3-бап. Астананың өңірлік нышаны

Астананың өз өңірлік нышаны бар.

Өңірлік нышанның сипаттамасын және оны пайдалану тәртібін астананың мәслихаты айқындайды.

4-бап. Қала атынан берілетін атақ және көтермелеу түрлері

1. Қазақстан Республикасының азаматтарына, шетелдік азаматтарға және азаматтығы жоқ адамдарға астананың экономикасын, әлеуметтік саласын, ғылымы мен мәдениетін дамытуға сіңірген айрықша еңбегі үшін астана әкімінің ұсынуымен астана мәслихаты "Астана қаласының құрметті азаматы" атағын беруі мүмкін.

2. Астананың жергілікті өкілді органы (мәслихаты) және жергілікті атқарушы органы (әкімдігі) көтермелеудің өзге де түрлерін белгілеуге және қолдануға құқылы.

5-бап. Астананың аумағы мен қала маңындағы аймағы

1. Астананың шекарасындағы жер, су объектілері астана аумағын құрайды, оны Қазақстан Республикасының Үкіметі астананың шекарасын өзгерту туралы жергілікті өкілді және атқарушы органдардың ұсыныстарын ескере отырып белгілейді және өзгертеді.

2. Қаламен біртұтас әлеуметтік, табиғи және шаруашылық аумақты құрайтын қала аумағынан тысқары жерлер астананың қала маңындағы аймағы болып саналады, оның көлемі мен шекарасын Қазақстан Республикасының Үкіметі астана мәслихаты мен әкімдігінің және аумағы қала маңындағы аймаққа қосылған облыс мәслихаты мен әкімдігінің бірлескен ұсынысы бойынша белгілейді және өзгертеді.

Астананың қала маңындағы аймағына қосылған жерлерді пайдаланудың тәртібі мен режимін Қазақстан Республикасының Үкіметі астана мәслихаты мен әкімдігінің бірлескен ұсынысы бойынша айқындайды, бұл ұсыныс аумағы қала маңындағы аймаққа қосылған облыстың мәслихатымен және әкімдігімен, сондай-ақ жергілікті агломерация кеңесімен келісіледі.

2-тарау. АСТАНАДАҒЫ ЖЕРГІЛІКТІ МЕМЛЕКЕТТІК БАСҚАРУДЫҢ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ

6-бап. Астананың жергілікті мемлекеттік басқару органдарының міндеттері

Астананың жергілікті мемлекеттік басқару органдарының астана функцияларын қаланың орындауын қамтамасыз ету жөніндегі міндеттері:

1) астананың Қазақстан Республикасының саяси, әкімшілік, мәдени және экономикалық орталығының рөлін атқаруы үшін жағдай жасау;

2) астананың әлемдегі басқа астаналар арасындағы бәсекелестік мүмкіндіктерін арттыру, орнықты дамыған қаланы құру;

3) астананы халықаралық қатынастар орталығы ретінде дамыту;

4) Қазақстан Республикасы Президентінің, Қазақстан Республикасы Құрылтайының, Үкіметінің, Жоғарғы Сотының, өзге де орталық мемлекеттік органдарының, сондай-ақ шет мемлекеттердің дипломатиялық және оларға теңестірілген өкілдіктерінің, халықаралық ұйымдардың және (немесе) олардың өкілдіктерінің, шет мемлекеттердің консулдық мекемелерінің қызметін жүзеге асыру үшін жағдай жасау;

5) астанада жалпымемлекеттік және халықаралық іс-шараларды ұйымдастыру және өткізу үшін жағдай жасау;

6) Қазақстан Республикасының заңдарында көзделген өзге де міндеттерді атқару.

7-бап. Астана мәслихатының өкілеттігі

Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген өкілеттікпен қатар, астананың мәслихаты өз құзыреті шегінде:

1) Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес басқа мемлекеттердің жергілікті өкілді органдарымен халықаралық байланыс орнатады;

2) мыналарды:

астананы дамытудың жоспарларын, экономикалық және әлеуметтік бағдарламаларын, астана бюджетін және олардың атқарылуы туралы есепті;

астананың бас жоспарын іске асыру үшін әзірленетін астана аумағын қала құрылысы үшін игеру схемаларын;

астана аумағының қала құрылысы регламентін;

астананың орманды саябақ аймағын басқару және оның аумағындағы қызметтің шектеулі режимі қағидасын;

астана аумағында тұрғылықты жері және уақытша болатын (тұратын) жері бойынша тіркеу нормативтерін;

астанада жол жүрісін ұйымдастырудың кешенді схемасын бекітеді;

3) жер учаскесін мемлекет мұқтажы үшін алып қоюға байланысты жер учаскесін немесе өзге де жылжымайтын мүлікті иеліктен шығару туралы шарттардың жобаларын келіседі.

8-бап. Астананың жергілікті атқарушы органының өкілеттігі

Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген өкілеттікпен қатар, астананың жергілікті атқарушы органы өз құзыреті шегінде:

1) коммуналдық заңды тұлғаларға бекітіліп берілмеген коммуналдық мүліктің тізбесін бекітеді;

2) астананың сәулет-қала құрылысы кеңесі үшін алдын ала қорытындылардың материалдарын дайындайды;

3) реконструкциялау объектілерін жобалау, салу және пайдалануға беру мерзімін бақылайды;

4) жарғылық капиталына мемлекет жүз пайыз қатысатын, қызметінің негізгі нысанасы астананың әлеуметтік-экономикалық дамуына, туризмді дамытуға, сондай-ақ астананы халықаралық іс-шаралар мен көрмелерге дайындауға жәрдемдесу болып саналатын заңды тұлғаны айқындайды;

5) астанаға бірыңғай сәулеттік келбет беру мен оның дизайн-кодын сақтауға бағытталып жөнделуге тиіс көппәтерлі тұрғын үйлердің тізбесін айқындайды;

6) астананың жергілікті атқарушы органының шешімімен құрылған, жарғылық капиталына мемлекет жүз пайыз қатысатын заңды тұлғалар қатарынан астанаға бірыңғай сәулеттік келбет беру мен оның дизайн-кодын сақтауға бағытталған көппәтерлі тұрғын үйлерді жөндеуді ұйымдастыру жөніндегі уәкілетті ұйымды (бұдан әрі – уәкілетті ұйым) айқындайды;

7) астанаға бірыңғай сәулеттік келбет беру мен оның дизайн-кодын сақтауға бағытталған, астананың көппәтерлі тұрғын үйлерін жөндеуді ұйымдастыру және жүргізу қағидаларын бекітеді;

8) авариялық жағдайдағы көппәтерлі тұрғын үйлерді сүруді ұйымдастырады;

9) жарғылық капиталына мемлекет жүз пайыз қатысатын, астана тұрғындарының тыныс-тіршілігін қамтамасыз ету жүйесінің қалалық операторын айқындайды;

10) жарғылық капиталына мемлекет жүз пайыз қатысатын, астанада арнаулы трассаларды және автомобиль жолдарының оларға іргелес жатқан жекелеген учаскелерін, көшелерді және көше-жол желісін жинау және санитариялық тазарту жөніндегі заңды тұлғаны айқындайды;

11) ішкі сауда және тұрмыстық қызмет көрсету объектілерін дамыту және олардың жұмыс істеуі саласындағы саясатты іске асырады;

12) қалалық шаруашылық объектілерінің, абаттандыру элементтерінің біртұтастығын және олардың сақталуын қамтамасыз ету және қаланы дамыту жөніндегі шараларды жүргізеді;

13) мүдделі мемлекеттік органдармен келісу бойынша транзиттік автомобиль көлігінің жүру схемалары мен тәртібін айқындайды;

14) мемлекет мұқтажы үшін жер учаскелерін мәжбүрлеп иеліктен шығаруды, оларды ғимараттардан (құрылыстардан, құрылысжайлардан) босатуды қамтамасыз ету саласындағы шаруашылық жүргізу құқығындағы мемлекеттік кәсіпорынды құру, қайта ұйымдастыру, тарату туралы шешім қабылдайды, сондай-ақ оның қызметін үйлестіреді;

15) астананың көліктік инфрақұрылымы объектілерін басқаруға беру қағидаларын әзірлейді және бекітеді;

16) астананың көліктік инфрақұрылымы объектілерін басқару функцияларын жүзеге асыратын компанияны айқындайды;

17) жарғылық капиталына мемлекет жүз пайыз қатысатын, астанада жол жүрісін ұйымдастыруға, орынтұрақ кеңістігін басқаруға жауап беретін заңды тұлғаны (бұдан әрі – астанада жол жүрісін ұйымдастыру орталығы) айқындайды;

18) астананың көліктік инфрақұрылымы объектілерін басқаруға беру жөніндегі іс-шараларды жүргізеді;

19) жол жүрісін басқарудың автоматтандырылған жүйелерін ендіру және пайдалану қағидаларын әзірлейді және бекітеді;

20) көліктік инфрақұрылымды басқару және пайдалану қағидаларын әзірлейді және бекітеді;

21) астана аумағының қала құрылысы регламентін әзірлейді;

22) астананың бас жоспарын іске асыру үшін әзірленетін астана аумағын қала құрылысы үшін игеру схемаларын әзірлейді;

23) астананың жазғы алаңдарын орнату қағидаларын әзірлейді және бекітеді;

24) астананың орманды саябақ аймағын күтіп-ұстау және дамыту үшін жарғылық капиталына мемлекет жүз пайыз қатысатын заңды тұлғаны айқындайды;

25) астананың орманды саябақ аймағын басқару және оның аумағындағы қызметтің шектеулі режимі қағидаларын әзірлейді;

26) астана аумағында тұрғылықты жері және уақытша болатын (тұратын) жері бойынша тіркеу нормативтерін әзірлейді;

27) астанада ұлттық қолөнерді және оның инфрақұрылымын құру және дамыту жөніндегі қызметті үйлестіреді;

28) астанада жол жүрісін ұйымдастырудың кешенді схемасын әзірлейді.

9-бап. Астананың әлеуметтік-экономикалық дамуына, туризмді дамытуға, сондай-ақ астананы халықаралық іс-шаралар мен көрмелерге дайындауға жәрдем көрсететін ұйым

Астананың әлеуметтік-экономикалық дамуына, туризмді дамытуға, сондай-ақ астананы халықаралық іс-шаралар мен көрмелерге дайындауға жәрдем көрсететін ұйым:

1) астананың брендін ілгерілетуге бағытталған іс-шараларды өткізу жөнінде ұсыныстар әзірлеп, оларды астана әкімдігінің қарауына енгізеді және осы іс-шараларды іске асырады;

2) астананың әкімдігіне астананың брендін ілгерілету бойынша қызмет көрсетеді;

3) инвестиция тартады және туристік дестинацияны дамыту шеңберіндегі жобаларды іске асырады;

4) жаңартылатын энергия көздері саласында өнеркәсіптік-инновациялық қызметті дамытады;

5) астанада туризмді дамытуға ықпал ететін іс-шараларды ілгерілетеді;

6) жергілікті және шетелдік туристерге астана туралы қажетті ақпарат береді;

7) туризм саласындағы инновациялық шешімдерді қарастырады, зерделейді, тартады және ендіреді;

8) астана әкімдігіне астананың туристік әлеуетін дамыту жөнінде ұсыныс енгізеді;

9) астана әкімдігі айқындайтын өзге де қызметті атқарады.

10-бап. Мемлекет мұқтажы үшін жер учаскелерін мәжбүрлеп иеліктен шығаруды, оларды ғимараттардан (құрылыстардан, құрылысжайлардан) босатуды қамтамасыз ету саласындағы шаруашылық жүргізу құқығындағы мемлекеттік кәсіпорын

1. Мемлекет мұқтажы үшін жер учаскелерін мәжбүрлеп иеліктен шығаруды, оларды ғимараттардан (құрылыстардан, құрылысжайлардан) босатуды қамтамасыз ету саласындағы шаруашылық жүргізу құқығындағы мемлекеттік кәсіпорын "Мемлекеттік мүлік туралы" Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес:

1) меншік иелерін немесе мемлекеттік емес жер пайдаланушыларды мемлекет мұқтажы үшін жер учаскесін алып қоюға байланысты жер учаскесін немесе өзге де жылжымайтын мүлікті мәжбүрлеп иеліктен шығару туралы хабардар етуді қамтамасыз етеді;

2) мемлекет мұқтажы үшін жер учаскесін алып қоюға байланысты мәжбүрлі түрде иеліктен шығарылатын жер учаскесінің немесе өзге де жылжымайтын мүліктің нарықтық құнын айқындауды қамтамасыз етеді, өтем мөлшерін айқындайды;

3) мәжбүрлі түрде иеліктен шығарылатын жер учаскелерін ғимараттардан (құрылыстардан, құрылысжайлардан) босатудың сметалық құнын дайындауды қамтамасыз етеді;

4) мемлекет мұқтажы үшін жер учаскесін алып қоюға байланысты мәжбүрлі түрде иеліктен шығарылатын жер учаскесінің немесе өзге де жылжымайтын мүліктің меншік иелерімен немесе мемлекеттік емес жер пайдаланушыларымен келіссөздерді, келісу рәсімдерін жүргізуді қамтамасыз етеді;

5) мемлекет мұқтажы үшін жер учаскесін алып қоюға байланысты жер учаскелерін немесе өзге де жылжымайтын мүлікті мәжбүрлеп иеліктен шығару мәселелері бойынша соттарда астана әкімдігінің мүдделерін білдіреді;

6) мемлекет мұқтажы үшін жер учаскесін алып қоюға байланысты мәжбүрлі түрде иеліктен шығарылатын жер учаскесі немесе өзге де жылжымайтын мүлік құнының және өтелуге тиіс залалдардың өтемін бюджет қаражаты есебінен төлеуді қамтамасыз етеді;

7) мәжбүрлі түрде иеліктен шығарылатын жер учаскелерін ғимараттардан (құрылыстардан, құрылысжайлардан) босатуды қамтамасыз етеді.

2. Астананың жергілікті атқарушы органы мемлекет мұқтажы үшін жер учаскелерін мәжбүрлеп иеліктен шығаруды, оларды ғимараттардан (құрылыстардан, құрылысжайлардан) босатуды қамтамасыз ету саласында көрсетілетін қызмет пен жұмысты осы баптың 1-тармағында айқындалған мемлекеттік кәсіпорыннан сатып алады.

11-бап. Астанада жол жүрісін ұйымдастыру орталығы

1. Астанада жол жүрісін ұйымдастыру орталығы:

1) көше, шеткері және коммуналдық автомобиль тұрақтарын (орынтұрақтар, паркингтер), арнаулы (күзетілетін) үй-жайларды, алаңдар мен тұрақтарды, орынтұрақ кеңістіктерін ұйымдастырады және басқарады;

2) паркингтер мен орынтұрақтардың пайдаланылуын мониторингтейді;

3) Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексіне сәйкес ұсталған көлік құралдарын арнаулы алаңдар мен тұрақтарға жеткізумен (эвакуациялаумен), оларды уақытша сақтаумен, жеткізу (эвакуациялау) және сақтау құнын төлеумен, арнаулы (күзетілетін) үй-жайларда, алаңдар мен тұрақтарда тұрған, әкімшілік құқық бұзушылық жасалған кездегі көлік құралдарын, тасталған немесе иесіз көлік құралын, заттай дәлелдемелер деп танылған көлік құралдарын, сондай-ақ тыйым салу қолданылған көлік құралдарын қайтарумен байланысты қызметті ұйымдастырады;

4) бағдаршамдарды басқарады;

5) жол жүрісін ұйымдастыру жобалары мен схемаларын әзірлейді;

6) көлік ағынын талдайды, болжайды және басқарады;

7) интеллектуалдық көлік жүйелерінің жұмыс істеуін ұйымдастырады;

8) көліктік инфрақұрылым объектілерін басқарады;

9) жол жүрісін және аумақтық-көліктік жоспарлау жөніндегі іс-шараларды ұйымдастырады;

10) жол жүрісі қауіпсіздігін қамтамасыз ету мәселелері бойынша есептер дайындайды;

11) жол жүрісі қауіпсіздігін қамтамасыз ету жөнінде ұсыным әзірлейді;

12) жолдарда жол жүрісін ұйымдастыру жөніндегі іс-шараларды әзірлейді және іске асырады;

13) қала құрылысы құжаттамасының аумақтық-көліктік жоспарлауға және жол жүрісін ұйымдастыруға қатысты ұсынымдар әзірлейді;

14) жол-көлік оқиғаларынан болған шығындарды және жол жүрісі қауіпсіздігін қамтамасыз етуге жұмсалған бюджет шығындарын, сондай-ақ жолдардағы авариялар деңгейін төмендету үшін қабылданатын шаралардың тиімділігін мониторингтеуге қатысады;

15) елді мекендерге көлік жүктемесін азайту бойынша шараларды:

жол жүрісін ұйымдастырудың кешенді схемаларын және көлік жүйесін кешенді дамыту бағдарламаларын әзірлеу;

қалалардағы жол жүрісін ақпараттық қамтамасыз ету арқылы орындайды;

16) ауыр салмақты және ірі габаритті жүк көлік құралдарының жүруін ұйымдастырады, оның ішінде олардың көше-жол желісі бойынша жүруін әкімшілендіреді;

17) бұқаралық мәдени, спорттық және өзге де іс-шараларға көліктік қызмет көрсету схемаларын келіседі;

18) қоғамдық көлік жүрісінің маршруттары мен параметрлерін және аялдау пункттерінің орналасуын келіседі.

2. Астанада жол жүрісін ұйымдастыру орталығы осы баптың 1-тармағының 3) тармақшасында көрсетілген көлік құралдарын жол жүрісі қағидаларында реттелмеген бөлігінде Астана қаласында жол жүрісін ұйымдастыру қағидаларына сәйкес ақылы негізде жеткізеді (эвакуациялайды), сақтайды.

12-бап. Астана әкімі

Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген өкілеттіктермен қатар, астана әкімі өз құзыреті шегінде:

1) Қазақстан Республикасының Президентімен, Қазақстан Республикасының Құрылтайымен, Үкіметімен, өзге де орталық мемлекеттік органдарымен, халықаралық ұйымдармен және шет мемлекеттердің өкілдерімен қатынаста астананың атынан өкілдік етеді;

2) астананың мүдделерін тікелей қозғайтын Қазақстан Республикасы нормативтік құқықтық актілерінің жобаларын Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес келіседі;

3) Қазақстан Республикасы Үкіметінің қарауына астананың жұмыс істеуі және оны дамыту мәселелері жөніндегі нормативтік құқықтық актілердің жобаларын және басқа да ұсыныстарды енгізеді;

4) астанада жалпымемлекеттік және халықаралық сипаттағы іс-шараларды өткізу мәселелерін шешуге қатысады;

5) Қазақстан Республикасының тиісті мемлекеттік органдарына астана аумағында орналасқан, республикалық меншіктегі, қаланың астана функцияларын орындауын қамтамасыз ету үшін зор маңызы бар объектілерді қаланың коммуналдық меншігіне беру туралы ұсыныстар енгізеді.

13-бап. Астананың коммуналдық меншігі

Астананың коммуналдық меншігі – Қазақстан Республикасы мемлекеттік меншігінің құрамдас бөлігі, ол:

1) жеке меншіктегі жер учаскелерін қоспағанда, астана аумағындағы жер меншігінен;

2) астана әкімдігі акционері (қатысушысы) ретінде әрекет ететін акционерлік қоғамдардағы акцияларға меншік құқығынан, жауапкершілігі шектеулі серіктестіктердегі қатысу үлесінен;

3) астана көшелерінен, жылжымайтын мүлік меншігінен;

4) астана әкімдігі меншік иесі ретінде әрекет ететін мемлекеттік мекемелер мен коммуналдық мемлекеттік кәсіпорындар мүлкінен;

5) өзге де мүліктен, оның ішінде мүліктік құқықтан тұрады.

14-бап. Астанадағы сәулет, қала құрылысы және құрылыс қызметі

1. Астананың аумағында сәулет, қала құрылысы және құрылыс қызметі астананың бас жоспарына, қала құрылысы және сәулет-құрылыс құжаттамасына, нормативтік құжаттардың мемлекеттік жүйесіне (мемлекеттік нормативтік құжаттарға), астананың бірыңғай сәулеттік келбетіне, дизайн-кодына қойылатын талаптарға және Қазақстан Республикасының сәулет, қала құрылысы және құрылыс қызметі туралы заңнамасына сәйкес жүргізілуге тиіс.

2. Бiрыңғай қала құрылысы саясатын іске асыру жөнiндегi iс-қимылды үйлестiру, адам өмір сүретін және тiршiлiк ететін ортаның сапасын арттыру, астананың орнықты дамуын қамтамасыз ету және заманауи сәулеттік келбетін қалыптастыру үшiн астана әкiмдiгi жанынан сәулет-қала құрылысы кеңесi құрылады, оның құрамын астананың жергiлiктi өкiлдi органы қалыптастырады.

Астананың сәулет-қала құрылысы кеңесi туралы ереженi астана әкiмi бекiтеді және оны өзі басқарады.

Астананың сәулет-қала құрылысы кеңесiнiң құрамына жергiлiктi атқарушы органның өкiлдерi, сәулетшiлер мен ғылыми-зерттеу ұйымдарының мамандары, жобалау, қоғамдық және өзге де ұйымдардың, оның iшiнде мүгедектiгi бар адамдардың мүдделерiн бiлдiретiн ұйымдардың өкiлдерi кiредi.

Астананың сәулет-қала құрылысы кеңесі:

1) астананың аумағы мен қала маңындағы аймағындағы сәулет, қала құрылысы және құрылыс жобаларын қарайды;

2) астананың сәулеттік-көркем келбеті мәселелері бойынша ұсынымдарды қарайды және енгізеді;

3) сәулет-қала құрылысы кеңесі туралы ережеге сәйкес өзге де өкілеттіктерді атқарады.

Сәулет-қала құрылысы кеңесі отырыстарының жиілігін астана әкімі айқындайды.

3. Астанаға бірыңғай сәулеттік келбет беру мен оның дизайн-кодын сақтау үшін астананың жергілікті атқарушы органы көппәтерлі тұрғын үйлерге техникалық зерттеп-қарауды жүргізеді.

Астананың жергілікті атқарушы органы техникалық зерттеп-қарау актілері негізінде астанаға бірыңғай сәулеттік келбет беру мен оның дизайн-кодын сақтауға бағытталып жөнделуге тиіс көппәтерлі тұрғын үйлердің тізбесін айқындайды.

4. Астанаға бірыңғай сәулеттік келбет беру мен оның дизайн-кодын сақтауды қамтамасыз ету үшін уәкілетті ұйымға:

1) астанаға бірыңғай сәулеттік келбет беру мен оның дизайн-кодын сақтауды қамтамасыз етуге бағытталған көппәтерлі тұрғын үйлерді жөндеуді ұйымдастыру;

2) мыналармен:

көппәтерлі тұрғын үй мүлкінің меншік иелері бірлестігімен, пәтерлердің, тұрғын емес үй-жайлардың меншік иелері кондоминиум объектісін басқарудың тікелей бірлесіп басқару түріндегі нысанын таңдаған кезде кондоминиум объектісін басқару субъектісімен;

мердігер ұйыммен шарттар жасасу;

3) орындалған жұмыстарға ақы төлеу;

4) кондоминиум объектісінің ортақ мүлкіне қатысты мердігер ұйымдардың орындайтын жұмыстарын мониторингтеу және бақылау өкілеттіктері берілген.

15-бап. Астананың бірыңғай сәулеттік келбеті мен дизайн-коды

1. Астананың бірыңғай сәулеттік келбеті мен дизайн-кодына қойылатын талаптар дизайн-код объектілеріне қолданылады, оларға астананың ғимараттары мен құрылысжайлары, инженерлік және көлік коммуникациялары, стационарлық емес объектілері, инфрақұрылым объектілері, астананың тұрғын, қоғамдық (қоғамдық-іскерлік), өнеркәсіптік (өндірістік), рекреациялық және басқа да функционалдық аймақтарындағы олардың кешендері, аяқталмаған құрылыс объектілері, көше-жол желісі, сондай-ақ сыртқы безендіру, жарықтандыру және иллюминация объектілері, жарнама объектілері, маңдайшалар мен нұсқағыштар да жатады.

2. Астананың аумағын дамыту мен онда құрылыс салуды ұйымдастыру, қала құрылысын жоспарлау астананың бірыңғай сәулеттік келбеті мен дизайн-кодына қойылатын талаптар ескеріле отырып жүргізіледі.

3. Дизайн-код объектілерін салу, кеңейту, жаңғырту, техникалық қайта жарақтандыру, реконструкциялау, реставрациялау, күрделі жөндеу, консервациялау және кейіннен кәдеге жарату, уақытша немесе тұрақты орналастыру, сондай-ақ осы жұмыс түрлерін ұйымдастыру, аумақты инженерлік жағынан дайындау, абаттандыру, көгалдандыру және сыртқы безендіру астананың бірыңғай сәулеттік келбеті мен дизайн-кодына қойылатын талаптарға сәйкес астананың дизайн-кодын әкімшілендіру қағидаларында көзделген тәртіппен жүргізіледі.

4. Астананың дизайн-кодын қалыптастыру мен әкімшілендіруге жауапты ұйым астананың бірыңғай сәулеттік келбеті мен дизайн-кодына қойылатын талаптардың сақталуын бағалайды.

5. Қалалық инфрақұрылымды ұйымдастыру кезінде астананың жол-көлік және әлеуметтік инфрақұрылымының тиісті түрдегі жай-күйін көрсететін қолжетімді орта қалыптастырылуға және аталған инфрақұрылым жол жүрісіне қатысушыларды, мүгедектігі бар адамдарды, кәмелетке толмағандар мен зейнеткерлерді қоса алғанда, азаматтардың барлық санаттарының оған жайлы қол жеткізуін қамтамасыз етуге тиіс.

16-бап. Астананың орманды саябақ аймағы режимінің ерекшеліктері

1. Астананың орманды саябақ аймағы деп астана аумағы шегіндегі, қорғау, сауықтыру және рекреациялық функцияларды орындауға арналған жерлер танылады.

2. Астананың орманды саябақ аймағының шекараларын белгілеу және өзгерту туралы шешімді астананың жергілікті атқарушы органының ұсынуымен Қазақстан Республикасының Үкіметі қабылдайды.

3. Астананың орманды саябақ аймағының жерлерінде экологиялық жүйенің, өсімдіктердің, жануарлар мен басқа да организмдердің жай-күйіне және қалпына келтірілуіне теріс әсер ететін кез келген қызметті жүзеге асыруға, оның ішінде ауыл шаруашылығы жануарларын жаюға және айдауға, қоқысты жинап қоюға, топырақтың бұзылуына, аң аулауға, жануарларды заңсыз аулауға, алып қоюға және жансыздандыруға, олардың мекендеу ортасы мен жағдайларын бұзуға, осы аймақтың табиғи келбетін өзгертетін немесе экологиялық жүйелердің орнықтылығын бұзатын өзге де қызметке тыйым салынады.

17-бап. Астананың инфрақұрылымы

Астананың инфрақұрылымын:

1) инженерлік инфрақұрылым;

2) көліктік инфрақұрылым;

3) тұрғын үй қорын, денсаулық сақтау, білім беру және ішкі сауда объектілерін инженерлік жағынан қамтамасыз ету, пайдалану және жөндеу жүйесі;

4) абаттандыру және көгалдандыру жүйесі;

5) астананың жұмыс істеуі үшін қажет басқа да объектілер мен жүйелер құрайды.

3-тарау. ҚОРЫТЫНДЫ ЕРЕЖЕЛЕР

18-бап. Осы Конституциялық заңды қолданысқа енгізу тәртібі

1. Осы Конституциялық заң 2026 жылғы 1 шілдеден бастап қолданысқа енгізіледі.

2. Осы Конституциялық заң қолданысқа енгізілген күннен бастап "Қазақстан Республикасы астанасының мәртебесі туралы" 2007 жылғы 21 шілдедегі Қазақстан Республикасы Заңының күші жойылды деп танылсын.

Қазақстан Республикасының
Президенті

Қ. ТОҚАЕВ