ИПС "Әділет"

Unofficial translation

This Constitutional Law in accordance with the Constitution of the Republic of Kazakhstan shall define the legal status, powers, formation procedure, composition and organization of activities of Kazakhstan Khalyk Kenesi.

Chapter 1. GENERAL PROVISIONS

Article 1. Legal status and basis of activity

1. Kazakhstan Khalyk Kenesi (Kazakhstan People's Council) is the highest constitutional advisory body, representing the interests of the people of the Republic of Kazakhstan.

2. The legal basis for Kazakhstan Khalyk Kenesi activities shall be the Constitution of the Republic of Kazakhstan, this Constitutional Law, the Rules of Procedure of Kazakhstan Khalyk Kenesi, other regulatory legal acts and international treaties of the Republic of Kazakhstan.

3. Issues, related to the organization and operation of Kazakhstan Khalyk Kenesi, not regulated by this Constitutional Law, shall be governed by the Rules of Procedure of Kazakhstan Khalyk Kenesi.

Article 2. Purpose and objectives

1. The purpose of the Kazakhstan Khalyk Kenesi shall be to ensure representation of the interests of the people of Kazakhstan in public administration through consultative participation in the formation and implementation of state policy.

2. The Kazakhstan Khalyk Kenesi shall pursue the following objectives:

1) organizing a national dialogue on the main home policy areas;

2) strengthening of public harmony, national unity and solidarity;

3) promoting the fundamental principles of the Republic of Kazakhstan and national values.

Article 3. Operating policies

Kazakhstan Khalyk Kenesi shall base its operating policies on the fundamental principles of the Republic of Kazakhstan, and also the following principles:

1) independence;

2) legality and law and order;

3) dialogue and openness;

4) consensus and collegiality;

5) inclusivity and non-discrimination.

Article 4. Powers of Kazakhstan Khalyk Kenesi

Kazakhstan Khalyk Kenesi shall:

1) develop proposals and recommendations on the main directions of the state’s internal policy;

2) submit draft laws to the Kurultai of the Republic of Kazakhstan;

3) put forward an initiative to call a national referendum;

4) interact with state bodies, organizations, civil society institutions and international organizations on the implementation of the goals and objectives of Kazakhstan Khalyk Kenesi;

5) organize public platforms, consultations and hearings, seminars, conferences, as well as other events to ensure national dialogue between state bodies, organizations and civil society institutions;

6) ensure the organization and holding of the Congress of Leaders of World and Traditional Religions, also on behalf of the President of the Republic of Kazakhstan other humanitarian forums of national importance;

7) participate in conducting awareness-raising work on the state’s internal policy issues, strengthening public harmony, national unity and solidarity, promoting the fundamental principles of the activities of the Republic of Kazakhstan and national values;

8) exercise public control in the forms that do not contradict the legislation of the Republic of Kazakhstan on issues, related to the purpose and objectives of Kazakhstan Khalyk Kenesi;

9) exercise other powers to implement the goals and objectives of Kazakhstan Khalyk Kenesi.

Chapter 2. STRUCTURE AND MANAGEMENT OF KAZAKHSTAN KHALYK KENESI

Article 5. Powers of the President of the Republic of Kazakhstan with respect to Kazakhstan Khalyk Kenesi

The President of the Republic of Kazakhstan shall:

1) approve the composition of Kazakhstan Khalyk Kenesi;

2) form the Secretariat of Kazakhstan Khalyk Kenesi and appoint its chairman;

3) have the right to participate in sessions of Kazakhstan Khalyk Kenesi and submit proposals and initiatives on matters, related to the activities of Kazakhstan Khalyk Kenesi, as well as other issues of the internal and foreign policy;

4) exercise other powers in accordance with the Constitution and laws of the Republic of Kazakhstan.

Article 6. Structure of Kazakhstan Khalyk Kenesi

1. The Session of Kazakhstan Khalyk Kenesi and Kazakhstan Khalyk Kenesiin Toralkasy (Presidium) constitute the structure of Kazakhstan Khalyk Kenesi.

2. Kazakhstan Khalyk Kenesi shall have the right to create permanent and temporary committees, industry commissions and task groups, as well as other consultative and advisory bodies in the areas of achieving their goals and objectives. The procedure for their formation and activities shall be determined by the Regulations of Kazakhstan Khalyk Kenesi.

Article 7. Session of Kazakhstan Khalyk Kenesi

1. The session of Kazakhstan Khalyk Kenesi –a meeting of members of Kazakhstan Khalyk Kenesi (hereinafter referred to as the Session) – is the highest governing body of Kazakhstan Khalyk Kenesi.

2. The first Session of Kazakhstan Khalyk Kenesi shall be convened by the President of the Republic of Kazakhstan.

3. The regular Session of Kazakhstan Khalyk Kenesi shall be convened by the Chairman of Kazakhstan Khalyk Kenesi as necessary, but at least once a year. A decision to convene a Session, specifying the date, venue and agenda shall be adopted no later than thirty days prior to its commencement and is announced in the media.

4. The Session of Kazakhstan Khalyk Kenesi shall exercise the powers of Kazakhstan Khalyk Kenesi to:

1) adopt decisions on the submission of draft laws to the Kurultai of the Republic of Kazakhstan;

2) put forward an initiative to hold a national referendum;

3) develop conceptual approaches, proposals and recommendations on the main areas of the internal state policy, strengthening public harmony, national unity and solidarity, and promoting the fundamental principles of the Republic of Kazakhstan and national values.

5. The Session shall be deemed duly constituted, if at least two-thirds of the total number of the Kazakhstan Khalyk Kenesi members participates in its work.

6. The decision of the Session shall be considered adopted if more than half of the attending members of Kazakhstan Khalyk Kenesi vote in favor of it.

7. The Session's decisions shall be approved by the Chairman of Kazakhstan Khalyk Kenesi. Recommendations and proposals, addressed to state bodies and officials contained in the Session's decisions, shall be subject to mandatory review.

8. The issues, discussed by the Session and the recommendations and proposals adopted by it shall be communicated to the public.

9. Officials and other persons, who are not members of Kazakhstan Khalyk Kenesi, as well as representatives of civil society, may be invited to meetings of the Session by decision of the Chairman of Kazakhstan Khalyk Kenesi.

Article 8. Chairman of Kazakhstan Khalyk Kenesi

1. The Chairman of Kazakhstan Khalyk Kenesi shall be elected at the Session of Kazakhstan Khalyk Kenesi for a term of four years.

The same person may not be elected Chairman of Kazakhstan Khalyk Kenesi more than twice.

2. Candidates for the position of Chairman of Kazakhstan Khalyk Kenesi shall be nominated by the President of the Republic of Kazakhstan and (or) on the initiative of at least one third of the total number of the Kazakhstan Khalyk Kenesi members.

3. The Chairman of Kazakhstan Khalyk Kenesi shall be elected by secret ballot by a simple majority of votes from the total number of Kazakhstan Khalyk Kenesi members. The meeting of Kazakhstan Khalyk Kenesi on the election of the Chairman of Kazakhstan Khalyk Kenesi shall be deemed duly constituted with the participation of at least three quarters of the total number of its members.

4. The Chairman of Kazakhstan Khalyk Kenesi shall:

1) exercise general management of the activities of Kazakhstan Khalyk Kenesi;

2) convene the Session of Kazakhstan Khalyk Kenesi;

3) approve the governing documents of Kazakhstan Khalyk Kenesi, give instructions for their implementation;

4) preside over the Session of Kazakhstan Khalyk Kenesi and meetings of the Presidium of Kazakhstan Khalyk Kenesi (Kazakhstan Khalyk Kenesiin Toralkasy);

5) determine the agenda of the Session of Kazakhstan Khalyk Kenesi;

6) approve the regulations of Kazakhstan Khalyk Kenesi;

7) speak on behalf of Kazakhstan Khalyk Kenesi with appeals and statements in the mass media and international organizations;

8) have the right to delegate part of his powers to his deputies.

5. The Chairman of Kazakhstan Khalyk Kenesi shall appoint his deputies from among the members of Kazakhstan Khalyk Kenesi for a term of two years in accordance with the principle of rotation.

Rotation of deputy chairmen of Kazakhstan Khalyk Kenesi shall be carried out in accordance with the procedure, determined by the Regulations of Kazakhstan Khalyk Kenesi. The same person may not be appointed deputy Chairman of Kazakhstan Khalyk Kenesi more than once.

Article 9. Termination of Kazakhstan Khalyk Kenesi Chairman’s powers

1. The powers of Kazakhstan Khalyk Kenesi Chairman shall terminate in the following cases:

1) expiration of the term of office;

2) submission of an application for termination of powers at the Chairman's own request;

3) termination of citizenship of the Republic of Kazakhstan or receipt of a residence permit or other document, confirming the right to permanent residence in the territory of a foreign state;

4) entry into force of a court conviction against the Chairman;

5) recognition of the Chairman as incapacitated or limitation of his capacity by an effective court ruling;

6) recognition of the Chairman as missing by an effective court ruling;

7) death of the Chairman or declaration of death by an effective court ruling;

8) adoption of a decision on the initiative of at least one-third of the members of Kazakhstan Khalyk Kenesi.

2. The decision to terminate the powers of the Chairman of Kazakhstan Khalyk Kenesi shall be made by a simple majority of votes of the total number of Kazakhstan Khalyk Kenesi members.

3. In the event of termination of the powers of the Chairman of Kazakhstan Khalyk Kenesi, the deputy Chairman – head of the Secretariat of Kazakhstan Khalyk Kenesi – shall temporarily perform his duties until a new Chairman is elected.

4. The election of a new Chairman of Kazakhstan Khalyk Kenesi shall be held no later than two months from the date of termination of the powers of the Chairman of Kazakhstan Khalyk Kenesi.

In the event of termination of the powers of the Chairman of Kazakhstan Khalyk Kenesi on the grounds referred to in subparagraphs 2)–8) of paragraph 1 of this article, the newly elected Chairman of Kazakhstan Khalyk Kenesi shall exercise his powers for the remainder of his term.

Article 10. Kazakhstan Khalyk Kenesiin Toralqasy

1. Between sessions the leadership of Kazakhstan Khalyk Kenesi shall be exercised by Kazakhstan Khalyk Kenesiin Toralqasy (hereinafter referred to as Toralqa- Presidium).

2. The Toralqa is a collegial body formed by the Chairman of Kazakhstan Khalyk Kenesi from among its members, equally representing ethno-cultural associations, public associations, and other non-profit organizations, maslikhats and public councils of the capital, oblasts and cities of national significance.

3. Meetings of the Toralqa shall be convened by the Chairman of Kazakhstan Khalyk Kenesi or his deputies in consultation with the Chairman of Kazakhstan Khalyk Kenesi as necessary, but no less than once every six months.

4. The powers of the Toralqa shall include:

1) making decisions on the development of draft laws;

2) submitting proposals to the Chairman of Kazakhstan Khalyk Kenesi on the convening and agenda of the next Session;

3) developing proposals for the work plan of Kazakhstan Khalyk Kenesi;

4) submitting proposals on the establishment of standing and interim committees, sectoral commissions and task groups in areas of implementing the goals and objectives of Kazakhstan Khalyk Kenesi, as well as approving regulations thereon.

5) hearing the heads of standing and interim committees, sectoral commissions and task groups of Kazakhstan Khalyk Kenesi;

6) based on the conclusion of the ethics commission in the event of established facts of breached ethical standards by a member of Kazakhstan Khalyk Kenesi or improper performance of his duties making a decision to propose the termination of their powers;

7) making other decisions not within the competence of the Session.

5. A meeting of Toralqa shall be deemed duly constituted, if at least two-thirds of its members participate in its work.

6. A decision of Toralqa shall be recorded in minutes and shall be considered adopted if at least two-thirds of the members present at the meeting vote in favor.

Article 11. Secretariat of Kazakhstan Khalyk Kenesi

1. The Secretariat of Kazakhstan Khalyk Kenesi is a state body that ensures the activities of Kazakhstan Khalyk Kenesi.

2. The activities of the Secretariat of Kazakhstan Khalyk Kenesi shall be regulated by the legislation of the Republic of Kazakhstan and the Regulation on the Secretariat of Kazakhstan Khalyk Kenesi.

3. The Secretariat of Kazakhstan Khalyk Kenesi shall be led by the head of the Secretariat, who is concurrently the deputy Chairman of Kazakhstan Khalyk Kenesi and who shall be appointed to the position for a term of four years from among persons, who are not members of Kazakhstan Khalyk Kenesi.

Chapter 3. PROCEDURE FOR THE FORMATION OF THE COMPOSITION AND ORGANIZATION OF THE ACTIVITIES OF KAZAKHSTAN KHALYK KENESI

Article 12. Procedure for the formation of Kazakhstan Khalyk Kenesi and formation of its composition

1. The Kazakhstan Khalyk Kenesi shall be composed of citizens of the Republic of Kazakhstan, taking into account the recommendations of civil society and local self-government institutions in the following proportions: forty-two from ethnic culture associations, forty-two from public associations and other non-profit organizations, forty-two from maslikhats and public councils of the capital, oblasts and cities of national significance.

2. The term of office of Kazakhstan Khalyk Kenesi members shall be four years, unless otherwise provided by this Constitutional Law.

3. Proposals regarding the composition of Kazakhstan Khalyk Kenesi shall be formulated by the Secretariat of Kazakhstan Khalyk Kenesi and submitted to the President of the Republic of Kazakhstan for approval.

Article 13. Requirements for Kazakhstan Khalyk Kenesi members

1. A citizen of the Republic of Kazakhstan, who has reached the age of eighteen may be a member of Kazakhstan Khalyk Kenesi.

2. A member of Kazakhstan Khalyk Kenesi from ethnic culture associations, public associations and other non-profit organizations must have at least three years of experience in public activities, including at least one year of experience of participating in the activities of the relevant ethnic culture association, public association and other non-profit organization.

3. A person may not be a member of Kazakhstan Khalyk Kenesi if he:

1) has a criminal record that has not been expunged or removed in accordance with the procedure established by law;

2) has been found guilty by a court of committing a corruption crime and (or) corruption offense in accordance with the procedure, established by law;

3) recognized by the court as incapacitated or of limited capacity.

Article 14. Rights and duties of Kazakhstan Khalyk Kenesi members

1. Kazakhstan Khalyk Kenesi members shall carry out their activities on a voluntary basis within the powers, defined by this Constitutional Law.

2. Associations of Kazakhstan Khalyk Kenesi members based on ethnic, religious, party or regional affiliation shall be prohibited.

3. In pursuit of their activities the members of Kazakhstan Khalyk Kenesi shall have the right to:

1) submit proposals regarding the work plan of Kazakhstan Khalyk Kenesi and the session agenda;

2) participate in the work of standing and interim committees, sectoral commissions, and task groups of Kazakhstan Khalyk Kenesi;

3) participate in conferences, seminars, round tables and other events of Kazakhstan Khalyk Kenesi;

4) carry out other activities in accordance with the legislation of the Republic of Kazakhstan, aimed at achieving the goals and objectives of Kazakhstan Khalyk Kenesi.

Members of the Kazakhstan Khalyk Kenesi shall not have the right to delegate their powers to other persons.

4. When carrying out their activities the members of Kazakhstan Khalyk Kenesi shall be obligated to:

1) take part in the work of Kazakhstan Khalyk Kenesi, also in the events, organized by Kazakhstan Khalyk Kenesi;

2) implement the decisions of the Session and Kazakhstan Khalyk Kenesin Toralqasy on the activities of Kazakhstan Khalyk Kenesi;

3) refrain from actions or statements, aimed at undermining the national security of the state, inciting social, national, tribal and religious discord, hatred and enmity;

4) adhere to the principles of the activities of Kazakhstan Khalyk Kenesi, ethical standards of a member of Kazakhstan Khalyk Kenesi, established in Article 21 of this Constitutional Law, and the requirements of the legislation of the Republic of Kazakhstan.

Article 15. Termination of powers of Kazakhstan Khalyk Kenesi members

1. The powers of a member of the Kazakhstan Khalyk Kenesi shall terminate in the following cases:

1) expiration of the term of office;

2) submission of an application for termination of powers at the member's own request;

3) termination of citizenship of the Republic of Kazakhstan or receipt of a residence permit or other document, confirming the right to permanent residence in the territory of a foreign state;

4) entry into force of a court conviction against the member;

5) recognition of the member as incapacitated or limitation of his capacity by a court decision that has taken effect;

6) recognition of the member as missing by a court decision that has taken effect;

7) death of the member or declaration of death by a court decision that has taken effect;

8) improper performance by a member of Kazakhstan Khalyk Kenesi of his duties, established by this Constitutional Law, subject to a corresponding decision by Kazakhstan Khalyk Kenesinin Toralqasy;

9) committing an offense that violates the ethical standards of a member of Kazakhstan Khalyk Kenesi, established in Article 21 of this Constitutional Law, subject to a corresponding decision by Kazakhstan Khalyk Kenesinin Toralqasy;

10) rotation in the manner, established by the Regulations of Kazakhstan Khalyk Kenesi;

11) occurrence of other grounds, stipulated by the legislation of the Republic of Kazakhstan.

2. In the event of termination of the powers of the Kazakhstan Khalyk Kenesi members on the grounds, provided for in subparagraphs 2) - 11) of paragraph 1 of this article, the powers of the members of Kazakhstan Khalyk Kenesi, who joined Kazakhstan Khalyk Kenesi instead of those who left, shall be exercised for the remaining term of office of the members Kazakhstan Khalyk Kenesi.

Article 16. Exercise of the right of legislative initiative

1. Kazakhstan Khalyk Kenesi shall exercise the right of legislative initiative, established by the Constitution of the Republic of Kazakhstan to achieve its goals and objectives in the manner, prescribed by this Constitutional Law.

2. Development of draft laws in Kazakhstan Khalyk Kenesi may be initiated by at least one-third of the total number of Kazakhstan Khalyk Kenesi members, also by decision of the Kazakhstan Khalyk Kenesinin Toralqasy.

3. Draft laws shall be subject to mandatory preliminary discussion in standing and interim committees, sectoral commissions and task groups of Kazakhstan Khalyk Kenesi in accordance with the Rules of Procedure of Kazakhstan Khalyk Kenesi.

4. The decision on introducing draft laws to the Kurultai of the Republic of Kazakhstan shall be taken at the Session of Kazakhstan Khalyk Kenesi by a majority of no less than two-thirds of the total number of Kazakhstan Khalyk Kenesi members.

Article 17. Initiating a national referendum

1. Kazakhstan Khalyk Kenesi shall have the right to initiate a national referendum on issues, falling within the scope of its goals and objectives in accordance with the procedure, established by this Constitutional Law and the legislation of the Republic of Kazakhstan.

2. The right to raise the issue of proponing an initiative to hold a nationwide referendum shall rest with at least two-thirds of the total number of Kazakhstan Khalyk Kenesi members.

3. The proponing of an initiative to hold a nationwide referendum shall be subject to mandatory preliminary discussion in the standing and interim committees, sectoral commissions and task groups of Kazakhstan Khalyk Kenesi in accordance with the Rules of Procedure of Kazakhstan Khalyk Kenesi.

4. A decision to propone a nationwide referendum shall be adopted at a session of Kazakhstan Khalyk Kenesi by a three-quarters majority of the total number of Kazakhstan Khalyk Kenesi members.

Article 18. Interaction of Kazakhstan Khalyk Kenesi with the Kurultai of the Republic of Kazakhstan and state bodies

1. Within its jurisdiction Kazakhstan Khalyk Kenesi shall interact with the Kurultai of the Republic of Kazakhstan and state bodies of the Republic of Kazakhstan to ensure representation of public interests in the formation and implementation of the state policy.

2. Kazakhstan Khalyk Kenesi shall interact with the Kurultai of the Republic of Kazakhstan by submitting draft laws, participating in hearings, meetings of committees and task groups on issues within its authority, submitting conclusions and recommendations, prepared on the basis of public discussions to the Kurultai of the Republic of Kazakhstan.

3. Kazakhstan Khalyk Kenesi shall interact with central and local government bodies through the participation of their representatives in the work of standing and interim committees, sectoral commissions and task groups, making motions, requesting and providing information and analytical materials to Kazakhstan Khalyk Kenesi, and also sending conclusions and recommendations to Kazakhstan Khalyk Kenesi.

4. Within their jurisdiction the state bodies shall ensure interaction with Kazakhstan Khalyk Kenesi and facilitate the implementation of its goals and objectives in accordance with this Constitutional Law.

Article 19. Interaction with public associations, other non-commercial organizations and citizens

1. Kazakhstan Khalyk Kenesi shall interact with public associations, other non-commercial organizations and citizens of the Republic of Kazakhstan to ensure representation of the interests of the people of Kazakhstan and promote public dialogue.

2. Kazakhstan Khalyk Kenesi shall have the right to involve public associations, other non-commercial organizations, expert and scientific communities, trade unions and individual citizens in the discussion of socially significant issues, conducting public examinations, preparing analytical and advisory materials, proposals and recommendations.

3. Kazakhstan Khalyk Kenesi shall ensure that public associations, other non-commercial organizations and citizens can submit proposals, initiatives and applications regarding matters, falling within its purview in the manner, prescribed by the Regulations of Kazakhstan Khalyk Kenesi.

4. Interaction with public associations, other non-profit organizations and citizens shall not entail any obligations for Kazakhstan Khalyk Kenesi, state bodies to make decisions and shall not limit independence of the participants in such interaction.

Article 20. Regional mechanisms for implementing the activities of Kazakhstan Khalyk Kenesi

1. At the regional level, the activities of Kazakhstan Khalyk Kenesi shall be carried out through local public councils, formed in accordance with the Law of the Republic of Kazakhstan "On Public Councils."

2. Local public councils shall ensure dialogue and interaction between Kazakhstan Khalyk Kenesi and civil society institutions and the population at the level of the relevant administrative-territorial unit.

3. Within their purview public councils shall:

1) participate in the implementation of activities, aimed at achieving the goals and objectives of Kazakhstan Khalyk Kenesi;

2) follow the decisions of Kazakhstan Khalyk Kenesi;

3) make motions to Kazakhstan Khalyk Kenesi on exercising of the powers of Kazakhstan Khalyk Kenesi.

4. The procedure for interaction between Kazakhstan Khalyk Kenesi and public councils at the local level shall be determined by the Regulations of Kazakhstan Khalyk Kenesi.

Article 21. Ethical standards of a member of Kazakhstan Khalyk Kenesi

1. A member of the Kazakhstan Khalyk Kenesi shall be guided in his activities by the Constitution of the Republic of Kazakhstan, this Constitutional Law, other laws of the Republic of Kazakhstan, and also the principle of serving the interests of the people of Kazakhstan.

2. A member of the Kazakhstan Khalyk Kenesi shall be obliged to act in good faith, independently, and impartially, based on the priority of public interests and prevention of abuse of their status for personal, corporate or other private purposes.

3. A member of the Kazakhstan Khalyk Kenesi shall respect the rights, honor and dignity of individuals and citizens, adhere to the principles of mutual respect, openness and constructive dialogue when considering issues of public importance.

4. A member of Kazakhstan Khalyk Kenesi shall refrain from actions and statements that could damage the authority of Kazakhstan Khalyk Kenesi, undermine public trust or contradict the goals and objectives of Kazakhstan Khalyk Kenesi.

5. Failure to comply with ethical standards by a member of Kazakhstan Khalyk Kenesi shall entail liability in the manner, established by this Constitutional Law and other regulatory legal acts of the Republic of Kazakhstan.

6. To ensure that members of the Kazakhstan People’s Council adhere to ethical standards and properly fulfill their duties, an ethics commission shall be formed from among the members of Kazakhstan Khalyk Kenesi and, if necessary, other representatives of civil society, an ethics commission shall be established by a decision of Kazakhstan Khalyk Kenesinin Toralqasi in accordance with the procedure, established by the Rules of Procedure of Kazakhstan Khalyk Kenesi.

7. Upon the review of applications, statements, other materials on possible breaching of ethical standards or improper performance of duties by members of Kazakhstan Khalyk Kenesi the ethics commission shall prepare and submit to Kazakhstan Khalyk Kenesinin Toralqasi its conclusions and recommendations.

8. In the event that facts are established that a member of Kazakhstan Khalyk Kenesi has breached ethical standards or has improperly performed his duties the Kazakhstan Khalyk Kenesinin Toralqasi shall have the right to make a decision on introducing a proposal to terminate his powers.

Article 22. Funding for the activities of Kazakhstan Khalyk Kenesi

The activities of Kazakhstan Khalyk Kenesi shall be funded from the republican budget.

Article 23. Procedure for enactment of this Constitutional Law

1. This Constitutional Law shall take effect on July 1, 2026.

2. The Law of the Republic of Kazakhstan of October 20, 2008 "On the Assembly of the People of Kazakhstan" shall be deemed invalid as of the date of this Constitutional Law enactment.

President
of the Republic of Kazakhstan	K.TOKAYEV

ЗҚАИ-ның ескертпесі!
Осы Конституциялық заң 01.07.2026 бастап қолданысқа енгізіледі.

Осы Конституциялық заң Қазақстан Республикасының Конституциясына сәйкес Қазақстан Халық Кеңесінің құқықтық мәртебесін, өкілеттіктерін, құрылу, құрамын қалыптастыру және қызметін ұйымдастыру тәртібін айқындайды.

1-тарау. ЖАЛПЫ ЕРЕЖЕЛЕР

1-бап. Құқықтық мәртебесі және қызметінің негізі

1. Қазақстан Халық Кеңесі – Қазақстан Республикасы халқының мүдделерін білдіретін жоғары конституциялық консультативтік орган.

2. Қазақстан Республикасының Конституциясы, осы Конституциялық заң, Қазақстан Халық Кеңесінің Регламенті, Қазақстан Республикасының өзге де нормативтік құқықтық актілері мен халықаралық шарттары Қазақстан Халық Кеңесі қызметінің құқықтық негізін құрайды.

3. Қазақстан Халық Кеңесін ұйымдастырудың және оның қызмет тәртібінің осы Конституциялық заңмен реттелмеген мәселелері Қазақстан Халық Кеңесінің Регламентімен реттеледі.

2-бап. Мақсаты мен міндеттері

1. Қазақстан Халық Кеңесінің мақсаты – мемлекеттік саясатты қалыптастыруға және іске асыруға консультативтік тұрғыдан қатысу арқылы Қазақстан халқының мемлекеттік басқару саласындағы мүдделерінің білдірілуін қамтамасыз ету.

2. Қазақстан Халық Кеңесі мынадай міндеттерді іске асырады:

1) мемлекеттің ішкі саясатының негізгі бағыттары бойынша жалпыұлттық диалогты ұйымдастырады;

2) қоғамдық келісімді, жалпыұлттық бірлік пен ынтымақты нығайтады;

3) Қазақстан Республикасы қызметінің негіз құраушы қағидаттарын және жалпыұлттық құндылықтарды ілгерілетеді.

3-бап. Қызметінің қағидаттары

Қазақстан Халық Кеңесі өз қызметін Қазақстан Республикасы қызметінің негіз құраушы қағидаттарын, сондай-ақ:

1) тәуелсіздік;

2) заңдылық пен құқықтық тәртіп;

3) диалог пен ашықтық;

4) консенсус пен алқалылық;

5) инклюзивтілік пен кемсітпеушілік қағидаттарын негізге ала отырып жүзеге асырады.

4-бап. Қазақстан Халық Кеңесінің өкілеттіктері

Қазақстан Халық Кеңесі:

1) мемлекеттің ішкі саясатының негізгі бағыттары бойынша ұсыныстар мен ұсынымдарды әзірлейді;

2) Қазақстан Республикасының Құрылтайына заң жобаларын енгізеді;

3) жалпыхалықтық референдум тағайындау туралы бастама көтереді;

4) Қазақстан Халық Кеңесінің мақсаттары мен міндеттерін іске асыру мәселелері бойынша мемлекеттік органдармен, ұйымдармен, азаматтық қоғам институттарымен және халықаралық ұйымдармен өзара іс-қимыл жасайды;

5) мемлекеттік органдар, ұйымдар және азаматтық қоғам институттары арасындағы жалпыұлттық диалогты қамтамасыз ету үшін қоғамдық алаңдарды, консультациялар мен тыңдауларды, семинарларды, конференцияларды, сондай-ақ өзге де іс-шараларды ұйымдастырады;

6) Әлемдік және дәстүрлі діндер лидерлерінің съезін, сондай-ақ Қазақстан Республикасы Президентінің тапсырмасы бойынша мемлекеттік маңызы бар басқа да гуманитарлық форумдар ұйымдастыруды және өткізуді қамтамасыз етеді;

7) мемлекеттің ішкі саясатының мәселелері, қоғамдық келісімді, жалпыұлттық бірлік пен ынтымақты нығайту, Қазақстан Республикасы қызметінің негіз құраушы қағидаттарын және жалпыұлттық құндылықтарды ілгерілету бойынша ақпараттық-түсіндіру жұмыстарын жүргізуге қатысады;

8) Қазақстан Халық Кеңесінің мақсатымен және міндеттерімен байланысты мәселелер бойынша қоғамдық бақылауды Қазақстан Республикасының заңнамасына қайшы келмейтін нысандарда жүзеге асырады;

9) Қазақстан Халық Кеңесінің мақсаттары мен міндеттерін іске асыру үшін өзге де өкілеттіктерді жүзеге асырады.

2-тарау. ҚАЗАҚСТАН ХАЛЫҚ КЕҢЕСІНІҢ ҚҰРЫЛЫМЫ ЖӘНЕ БАСШЫЛЫҒЫ

5-бап. Қазақстан Республикасы Президентінің Қазақстан Халық Кеңесіне қатысты өкілеттігі

Қазақстан Республикасының Президентi:

1) Қазақстан Халық Кеңесінің құрамын бекітеді;

2) Қазақстан Халық Кеңесінің Хатшылығын құрады және оның басшысын тағайындайды;

3) Қазақстан Халық Кеңесінің сессияларына қатысуға және Қазақстан Халық Кеңесінің қызметі мәселелері бойынша, сондай-ақ мемлекеттің ішкі және сыртқы саясатының өзге де мәселелері бойынша ұсыныстармен және бастамалармен сөз сөйлеуге құқылы;

4) Қазақстан Республикасының Конституциясына және заңдарына сәйкес өзге де өкілеттіктерді жүзеге асырады.

6-бап. Қазақстан Халық Кеңесінің құрылымы

1. Қазақстан Халық Кеңесінің құрылымын Қазақстан Халық Кеңесінің Сессиясы мен Қазақстан Халық Кеңесінің Төралқасы құрайды.

2. Қазақстан Халық Кеңесі өзінің мақсаттары мен міндеттерін іске асыру бағыттары бойынша тұрақты және уақытша комитеттер, салалық комиссиялар мен жұмыс топтарын, сондай-ақ өзге де консультативтік-кеңесші органдар құруға құқылы. Оларды құрудың және қызметінің тәртібі Қазақстан Халық Кеңесінің Регламентінде айқындалады.

7-бап. Қазақстан Халық Кеңесінің Сессиясы

1. Қазақстан Халық Кеңесінің Сессиясы – Қазақстан Халық Кеңесі мүшелерінің жиналысы (бұдан әрі – Сессия) Қазақстан Халық Кеңесінің жоғары басшылық органы болады.

2. Қазақстан Халық Кеңесінің бірінші Сессиясын Қазақстан Республикасының Президенті шақырады.

3. Қазақстан Халық Кеңесінің кезекті Сессиясын Қазақстан Халық Кеңесінің Төрағасы қажеттілігіне қарай, бірақ жылына кемінде бір рет шақырады. Сессияны шақыру туралы өкім оның өтетін күні, орны және күн тәртібі көрсетіліп, басталуынан отыз күннен кешіктірмей шығарылады, бұл туралы бұқаралық ақпарат құралдарында жарияланады.

4. Қазақстан Халық Кеңесінің Сессиясы Қазақстан Халық Кеңесінің:

1) Қазақстан Республикасының Құрылтайына заң жобаларын енгізу туралы шешімдер қабылдау;

2) жалпыхалықтық референдум тағайындау туралы бастама көтеру;

3) мемлекеттің ішкі саясатының негізгі бағыттары бойынша, қоғамдық келісімді, жалпыұлттық бірлік пен ынтымақты нығайту, Қазақстан Республикасы қызметінің негіз құраушы қағидаттарын және жалпыұлттық құндылықтарды ілгерілету бойынша тұжырымдамалық тәсілдер, ұсыныстар мен ұсынымдар әзірлеу жөніндегі өкілеттіктерін іске асырады.

5. Сессия жұмысына Қазақстан Халық Кеңесі мүшелерінің жалпы санының кемінде үштен екісі қатысса, Сессия заңды болып есептеледі.

6. Сессия шешіміне Қазақстан Халық Кеңесінің қатысып отырған мүшелерінің жартысынан астамы жақтап дауыс берсе, ол қабылданды деп есептеледі.

7. Сессия шешімін Қазақстан Халық Кеңесінің Төрағасы бекітеді. Сессия шешімдеріндегі мемлекеттік органдарға және лауазымды адамдарға бағытталған ұсынымдар мен ұсыныстар міндетті түрде қаралуға тиіс.

8. Сессияда талқыланатын мәселелер, қабылданған ұсынымдар мен ұсыныстар жұртшылық назарына жеткізіледі.

9. Қазақстан Халық Кеңесі Төрағасының шешімімен Сессия отырыстарына Қазақстан Халық Кеңесінің мүшесі емес лауазымды және өзге де адамдар, сондай-ақ азаматтық қоғам өкілдері шақырылуы мүмкін.

8-бап. Қазақстан Халық Кеңесінің Төрағасы

1. Қазақстан Халық Кеңесінің Төрағасы Қазақстан Халық Кеңесінің Сессиясында төрт жыл мерзімге сайланады.

Бір адам екі реттен артық Қазақстан Халық Кеңесінің Төрағасы болып сайлана алмайды.

2. Қазақстан Халық Кеңесінің Төрағасы лауазымына кандидатураларды Қазақстан Республикасының Президенті және (немесе) жалпы санының кемінде үштен бірінің бастамасы бойынша Қазақстан Халық Кеңесінің мүшелері ұсынады.

3. Қазақстан Халық Кеңесінің Төрағасы Қазақстан Халық Кеңесі мүшелерінің жалпы санының қарапайым көпшілік дауысымен жасырын дауыс беру арқылы сайланады. Қазақстан Халық Кеңесінің Төрағасын сайлау жөніндегі Қазақстан Халық Кеңесінің отырысы оның мүшелерінің жалпы санының кемінде төрттен үші қатысқан кезде заңды болады.

4. Қазақстан Халық Кеңесінің Төрағасы:

1) Қазақстан Халық Кеңесінің қызметіне жалпы басшылық жасайды;

2) Қазақстан Халық Кеңесінің Сессиясын шақырады;

3) Қазақстан Халық Кеңесі басшылыққа алатын құжаттарды бекітеді, оларды іске асыру жөнінде тапсырмалар береді;

4) Қазақстан Халық Кеңесінің Сессиясында және Қазақстан Халық Кеңесі Төралқасының отырыстарында төрағалық етедi;

5) Қазақстан Халық Кеңесі Сессиясының күн тәртібін айқындайды;

6) Қазақстан Халық Кеңесінің Регламентін бекітеді;

7) бұқаралық ақпарат құралдарында және халықаралық ұйымдарда Қазақстан Халық Кеңесінің атынан үндеулер мен мәлімдемелер жасайды;

8) өз өкілеттігінің бір бөлігін өзінің орынбасарларына беруге құқылы.

5. Қазақстан Халық Кеңесінің Төрағасы Қазақстан Халық Кеңесі Төрағасының орынбасарларын Қазақстан Халық Кеңесі мүшелерінің арасынан ротациялау қағидаттарына сәйкес екі жыл мерзімге тағайындайды.

Қазақстан Халық Кеңесі Төрағасының орынбасарларын ротациялау Қазақстан Халық Кеңесінің Регламентінде айқындалатын тәртіппен жүзеге асырылады. Бір адам бір реттен артық Қазақстан Халық Кеңесі Төрағасының орынбасары болып тағайындала алмайды.

9-бап. Қазақстан Халық Кеңесі Төрағасының өкілеттігін тоқтату

1. Қазақстан Халық Кеңесі Төрағасының өкілеттігі:

1) өкілеттік мерзімі аяқталған;

2) өз еркімен өкілеттігін тоқтату туралы өтініш берген;

3) Қазақстан Республикасының азаматтығы тоқтатылған немесе шет мемлекеттің аумағында тұруға ықтиярхат не тұрақты тұру құқығын растайтын өзге де құжат алған;

4) соттың оған қатысты айыптау үкімі заңды күшіне енген;

5) заңды күшіне енген сот шешімімен ол әрекетке қабілетсіз немесе әрекет қабілеті шектелген деп танылған;

6) заңды күшіне енген сот шешімімен ол хабарсыз кеткен деп танылған;

7) қайтыс болған немесе заңды күшіне енген сот шешімімен қайтыс болған деп жарияланған;

8) Қазақстан Халық Кеңесі мүшелерінің кемінде үштен бірінің бастамасы бойынша шешім қабылданған жағдайларда тоқтатылады.

2. Өкілеттікті тоқтату туралы шешім Қазақстан Халық Кеңесі мүшелерінің жалпы санының қарапайым көпшілік дауысымен қабылданады.

3. Қазақстан Халық Кеңесі Төрағасының өкілеттігі тоқтатылған жағдайда жаңа Төраға сайланғанға дейін оның міндеттерін Төрағаның орынбасары – Қазақстан Халық Кеңесі Хатшылығының басшысы уақытша атқарады.

4. Қазақстан Халық Кеңесінің жаңа Төрағасын сайлау Қазақстан Халық Кеңесі Төрағасының өкілеттігі тоқтатылған күннен бастап екі айдан кешіктірілмей жүзеге асырылады.

Қазақстан Халық Кеңесі Төрағасының өкілеттігі осы баптың 1-тармағының 2) – 8) тармақшаларында көзделген негіздер бойынша тоқтатылған жағдайда, Қазақстан Халық Кеңесінің жаңадан сайланған Төрағасы өкілеттігін қалған мерзімде жүзеге асырады.

10-бап. Қазақстан Халық Кеңесінің Төралқасы

1. Қазақстан Халық Кеңесінің Төралқасы (бұдан әрі – Төралқа) сессиялар аралығындағы кезеңде Қазақстан Халық Кеңесіне басшылық жасауды жүзеге асырады.

2. Төралқа – этномәдени бірлестіктерден, қоғамдық бірлестіктерден және өзге де коммерциялық емес ұйымдардан, астананың, облыстар мен республикалық маңызы бар қалалардың мәслихаттары мен қоғамдық кеңестерінен тең дәрежеде өкілдік ететін мүшелерінің арасынан Қазақстан Халық Кеңесінің Төрағасы қалыптастыратын алқалы орган.

3. Төралқа отырыстарын Қазақстан Халық Кеңесінің Төрағасы немесе Қазақстан Халық Кеңесінің Төрағасымен келісу бойынша оның орынбасарлары қажеттілігіне қарай, бірақ кемінде жарты жылда бір рет шақырады.

4. Төралқаның өкілеттігіне:

1) заң жобаларын әзірлеу туралы шешімдер қабылдау;

2) Қазақстан Халық Кеңесінің Төрағасына кезекті Сессияны шақыру және оның күн тәртібі туралы ұсыныстар енгізу;

3) Қазақстан Халық Кеңесінің жұмыс жоспарына ұсыныстар тұжырымдау;

4) Қазақстан Халық Кеңесінің мақсаттары мен міндеттерін іске асырудың бағыттары бойынша тұрақты және уақытша комитеттер, салалық комиссиялар мен жұмыс топтарын құру туралы ұсыныстар енгізу, сондай-ақ олар туралы ережелерді бекіту;

5) Қазақстан Халық Кеңесінің тұрақты және уақытша комитеттері, салалық комиссиялары мен жұмыс топтары жетекшілерінің ақпаратын тыңдау;

6) Қазақстан Халық Кеңесі мүшесінің әдеп нормаларын бұзуы не өз міндеттерін тиісінше орындамауы фактілері анықталған жағдайда Этика жөніндегі комиссия қорытындысы негізінде оның өкілеттігін тоқтату жөнінде ұсыныс енгізу туралы шешім қабылдау;

7) Сессияның құзыретіне жатпайтын өзге де шешімдерді қабылдау жатады.

5. Төралқа отырысының жұмысына оның мүшелерінің жалпы санының кемінде үштен екісі қатысса, ол заңды деп есептеледі.

6. Төралқа шешімі хаттамамен ресімделеді және отырысқа қатысқан Төралқа мүшелерінің кемінде үштен екісі жақтап дауыс берсе, қабылданды деп есептеледі.

11-бап. Қазақстан Халық Кеңесінің Хатшылығы

1. Қазақстан Халық Кеңесінің Хатшылығы – Қазақстан Халық Кеңесінің қызметін қамтамасыз ететін мемлекеттік орган.

2. Қазақстан Халық Кеңесі Хатшылығының қызметі Қазақстан Республикасының заңнамасымен және Қазақстан Халық Кеңесінің Хатшылығы туралы ережемен регламенттеледі.

3. Қазақстан Халық Кеңесінің Хатшылығын Хатшылық басшысы басқарады, ол бір мезгілде Қазақстан Халық Кеңесі Төрағасының орынбасары болады және лауазымға Қазақстан Халық Кеңесінің мүшесі емес адамдар арасынан төрт жыл мерзімге тағайындалады.

3-тарау. ҚАЗАҚСТАН ХАЛЫҚ КЕҢЕСІН ҚҰРУ, ОНЫҢ ҚҰРАМЫН ҚАЛЫПТАСТЫРУ ЖӘНЕ ҚЫЗМЕТІН ҰЙЫМДАСТЫРУ ТӘРТІБІ

12-бап. Қазақстан Халық Кеңесін құру және оның құрамын қалыптастыру тәртібі

1. Қазақстан Халық Кеңесінің құрамы азаматтық қоғам мен жергілікті өзін-өзі басқару институттарының ұсынымдары ескеріле отырып, Қазақстан Республикасының азаматтары арасынан мынадай пропорцияда қалыптастырылады: этномәдени бірлестіктерден – қырық екі адам, қоғамдық бірлестіктер мен өзге де коммерциялық емес ұйымдардан – қырық екі адам, астана, облыстар мен республикалық маңызы бар қалалардың мәслихаттарынан және қоғамдық кеңестерінен – қырық екі адам.

2. Егер осы Конституциялық заңда өзгеше белгіленбесе, Қазақстан Халық Кеңесі мүшелерінің өкілеттік мерзімі төрт жылды құрайды.

3. Қазақстан Халық Кеңесінің құрамы туралы ұсыныстарды Қазақстан Халық Кеңесінің Хатшылығы қалыптастырады және олар Қазақстан Халық Кеңесінің құрамын бекіту үшін Қазақстан Республикасының Президентіне жіберіледі.

13-бап. Қазақстан Халық Кеңесінің мүшелеріне қойылатын талаптар

1. Қазақстан Республикасының он сегіз жасқа толған азаматы Қазақстан Халық Кеңесінің мүшесі бола алады.

2. Қазақстан Халық Кеңесінің этномәдени бірлестіктерден, қоғамдық бірлестіктерден және өзге де коммерциялық емес ұйымдардан қабылданған мүшесінің қоғамдық қызмет тәжірибесі кемінде үш жыл, оның ішінде тиісті этномәдени бірлестіктің, қоғамдық бірлестіктің және өзге де коммерциялық емес ұйымның қызметіне қатысу тәжірибесі кемінде бір жыл болуға тиіс.

3. Мыналар:

1) сотталғандығы заңда белгіленген тәртіппен жойылмаған немесе алынбаған адам;

2) сыбайлас жемқорлық қылмыс және (немесе) сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылық жасаудағы кінәсін сот заңда белгіленген тәртіппен таныған адам;

3) сот әрекетке қабілетсіз немесе әрекет қабілеті шектеулі деп таныған адам Қазақстан Халық Кеңесінің мүшесі бола алмайды.

14-бап. Қазақстан Халық Кеңесі мүшелерінің құқықтары мен міндеттері

1. Қазақстан Халық Кеңесінің мүшелері өз қызметін осы Конституциялық заңда белгіленген өкілеттіктер шеңберінде қоғамдық негізде жүзеге асырады.

2. Қазақстан Халық Кеңесі мүшелерінің этносқа, дінге, партияға немесе өңірге жататыны негізінде бірігуіне жол берілмейді.

3. Қазақстан Халық Кеңесінің мүшелері өз қызметін жүзеге асыру кезінде:

1) Қазақстан Халық Кеңесінің жұмыс жоспарына және сессиялардың күн тәртібіне ұсыныстар енгізуге;

2) Қазақстан Халық Кеңесінің тұрақты және уақытша комитеттерінің, салалық комиссияларының және жұмыс топтарының жұмысына қатысуға;

3) Қазақстан Халық Кеңесі конференцияларының, семинарларының, дөңгелек үстелдерінің жұмысына және өзге де іс-шараларына қатысуға;

4) Қазақстан Халық Кеңесінің мақсаттары мен міндеттеріне қол жеткізуге бағытталған өзге де қызметті Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес жүзеге асыруға құқылы.

Қазақстан Халық Кеңесінің мүшелері өз өкілеттігін басқа адамдарға беруге құқылы емес.

4. Қазақстан Халық Кеңесінің мүшелері өз қызметін жүзеге асыру кезінде:

1) Қазақстан Халық Кеңесінің жұмысына, сондай-ақ Қазақстан Халық Кеңесі ұйымдастыратын іс-шараларға қатысуға;

2) Қазақстан Халық Кеңесінің қызметі мәселелері бойынша Сессияның және Қазақстан Халық Кеңесі Төралқасының шешімдерін орындауға;

3) мемлекеттің ұлттық қауіпсіздігіне нұқсан келтіруге, әлеуметтік, ұлттық, рулық және діни араздықты, өшпенділік пен алауыздықты қоздыруға бағытталған әрекеттерге немесе мәлімдемелерге жол бермеуге;

4) Қазақстан Халық Кеңесі қызметінің қағидаттарын, Қазақстан Халық Кеңесі мүшесінің осы Конституциялық заңның 21-бабында белгіленген әдеп нормаларын және Қазақстан Республикасы заңнамасының талаптарын сақтауға міндетті.

15-бап. Қазақстан Халық Кеңесі мүшелерінің өкілеттігін тоқтату

1. Қазақстан Халық Кеңесі мүшесінің өкілеттігі:

1) өкілеттік мерзімі аяқталған;

2) өз еркімен өкілеттігін тоқтату туралы өтініш берген;

3) Қазақстан Республикасының азаматтығы тоқтатылған немесе шет мемлекеттің аумағында тұруға ықтиярхат не тұрақты тұруға құқығын растайтын өзге де құжат алған;

4) соттың оған қатысты айыптау үкімі заңды күшіне енген;

5) заңды күшіне енген сот шешімімен ол әрекетке қабілетсіз немесе әрекет қабілеті шектелген деп танылған;

6) заңды күшіне енген сот шешімімен ол хабарсыз кеткен деп танылған;

7) қайтыс болған немесе заңды күшіне енген сот шешімімен қайтыс болған деп жарияланған;

8) Қазақстан Халық Кеңесінің мүшесі осы Конституциялық заңда белгіленген өз міндеттерін тиісінше орындамаған, Қазақстан Халық Кеңесі Төралқасының тиісті шешімі болған;

9) Қазақстан Халық Кеңесінің мүшесі осы Конституциялық заңның 21-бабында белгіленген әдеп нормаларын бұзатын теріс қылық жасаған, Қазақстан Халық Кеңесі Төралқасының тиісті шешімі болған;

10) Қазақстан Халық Кеңесінің Регламентінде белгіленген тәртіппен ротацияланған;

11) Қазақстан Республикасының заңнамасында көзделген өзге де негіздер туындаған жағдайларда тоқтатылады.

2. Осы баптың 1-тармағының 2) – 11) тармақшаларында көзделген негіздер бойынша Қазақстан Халық Кеңесі мүшелерінің өкілеттігі тоқтатылған жағдайда, Қазақстан Халық Кеңесінің шығып қалған мүшесінің орнына кірген Қазақстан Халық Кеңесі мүшесінің өкілеттігі Қазақстан Халық Кеңесі мүшесінің қалған өкілеттік мерзімі ішінде жүзеге асырылады.

16-бап. Заң шығаруға бастама жасау құқығын іске асыру

1. Қазақстан Халық Кеңесі өзінің мақсаты мен міндеттерін осы Конституциялық заңда көзделген тәртіппен жүзеге асыру үшін Қазақстан Республикасының Конституциясында белгіленген заң шығаруға бастама жасау құқығын іске асырады.

2. Қазақстан Халық Кеңесінде заң жобаларын әзірлеуге Қазақстан Халық Кеңесі мүшелерінің жалпы санының кемінде үштен бірі бастама жасауы, сондай-ақ Қазақстан Халық Кеңесі Төралқасының шешімімен бастама жасалуы мүмкін.

3. Заң жобалары Қазақстан Халық Кеңесінің Регламентіне сәйкес Қазақстан Халық Кеңесінің тұрақты және уақытша комитеттерінде, салалық комиссияларында және жұмыс топтарында міндетті түрде алдын ала талқылануға тиіс.

4. Заң жобаларын Қазақстан Республикасының Құрылтайына енгізу туралы шешім Қазақстан Халық Кеңесінің Сессиясында Қазақстан Халық Кеңесі мүшелерінің жалпы санының кемінде үштен екісінің дауысымен қабылданады.

17-бап. Бүкілхалықтық референдум тағайындау туралы бастама көтеру

1. Қазақстан Халық Кеңесі өзінің мақсаты мен міндеттерін іске асыру шеңберінде осы Конституциялық заңда және Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен бүкілхалықтық референдум тағайындау туралы бастама көтеруге құқылы.

2. Бүкілхалықтық референдум тағайындау туралы бастама көтеру жөніндегі мәселені қою құқығы Қазақстан Халық Кеңесі мүшелерінің жалпы санының кемінде үштен екісіне тиесілі.

3. Бүкілхалықтық референдум тағайындау туралы бастама көтеру жөніндегі мәселе Қазақстан Халық Кеңесінің Регламентіне сәйкес Қазақстан Халық Кеңесінің тұрақты және уақытша комитеттерінде, салалық комиссияларында және жұмыс топтарында міндетті түрде алдын ала талқылануға тиіс.

4. Бүкілхалықтық референдум тағайындау туралы бастама көтеру жөніндегі шешім Қазақстан Халық Кеңесінің Сессиясында Қазақстан Халық Кеңесі мүшелерінің жалпы санының кемінде төрттен үшінің дауысымен қабылданады.

18-бап. Қазақстан Халық Кеңесінің Қазақстан Республикасының Құрылтайымен, мемлекеттік органдармен өзара іс-қимыл жасауы

1. Қазақстан Халық Кеңесі өз өкілеттігі шегінде мемлекеттік саясатты қалыптастыру және іске асыру кезінде қоғамдық мүдделерді білдіруді қамтамасыз ету мақсатында Қазақстан Республикасының Құрылтайымен, Қазақстан Республикасының мемлекеттік органдарымен өзара іс-қимыл жасайды.

2. Қазақстан Халық Кеңесі заң жобаларын енгізу, өз өкілдерінің оның өкілеттігіне жатқызылған мәселелер бойынша тыңдауға, комитеттер мен жұмыс топтарының отырыстарына қатысуы, қоғамдық талқылау қорытындысы бойынша дайындалған қорытындылар мен ұсынымдарды Қазақстан Республикасының Құрылтайына жіберу арқылы Қазақстан Республикасының Құрылтайымен өзара іс-қимыл жасайды.

3. Қазақстан Халық Кеңесі тұрақты және уақытша комитеттердің, салалық комиссиялардың және жұмыс топтарының жұмысына орталық және жергілікті мемлекеттік органдар өкілдерінің қатысуы, ұсыныстар, сұрау салу енгізу және Қазақстан Халық Кеңесіне ақпарат пен талдамалық материалдар ұсыну, сондай-ақ Қазақстан Халық Кеңесінің қорытындылары мен ұсынымдарын жіберу арқылы орталық және жергілікті мемлекеттік органдармен өзара іс-қимыл жасайды.

4. Мемлекеттік органдар өз құзыреті шегінде Қазақстан Халық Кеңесімен өзара іс-қимыл жасауды қамтамасыз етуге және осы Конституциялық заңға сәйкес оның мақсаты мен міндеттерін іске асыруға жәрдемдесуге міндетті.

19-бап. Қоғамдық бірлестіктермен, өзге де коммерциялық емес ұйымдармен және азаматтармен өзара іс-қимыл жасау

1. Қазақстан Халық Кеңесі Қазақстан халқының мүдделерін білдіруді қамтамасыз ету және қоғамдық диалогқа жәрдемдесу мақсатында Қазақстан Республикасының қоғамдық бірлестіктерімен, өзге де коммерциялық емес ұйымдарымен және азаматтарымен өзара іс-қимыл жасайды.

2. Қазақстан Халық Кеңесі қоғамдық бірлестіктерді, өзге де коммерциялық емес ұйымдарды, сарапшылық және ғылыми қоғамдастықтарды, кәсіптік одақтарды, сондай-ақ жекелеген азаматтарды қоғамдық маңызы бар мәселелерді талқылауға, қоғамдық сараптама жүргізуге, талдамалық, консультативтік материалдарды, ұсыныстар мен ұсынымдарды дайындауға тартуға құқылы.

3. Қазақстан Халық Кеңесі өз өкілеттігінің мәселелері бойынша қоғамдық бірлестіктердің, өзге де коммерциялық емес ұйымдар мен азаматтардың ұсыныстар, бастамалар және өтініштер беру мүмкіндігін Қазақстан Халық Кеңесінің Регламентінде белгіленген тәртіппен қамтамасыз етеді.

4. Қоғамдық бірлестіктермен, өзге де коммерциялық емес ұйымдармен және азаматтармен өзара іс-қимыл жасау Қазақстан Халық Кеңесіне, мемлекеттік органдарға шешімдер қабылдау бойынша міндеттемелер жүктемейді және мұндай өзара іс-қимылға қатысушылардың дербестігін шектемейді.

20-бап. Қазақстан Халық Кеңесінің қызметін іске асырудың өңірлік тетіктері

1. Қазақстан Халық Кеңесінің қызметі өңірлік деңгейде "Қоғамдық кеңестер туралы" Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес қалыптастырылатын жергілікті деңгейдегі қоғамдық кеңестер арқылы қамтамасыз етіледі.

2. Жергілікті деңгейдегі қоғамдық кеңестер Қазақстан Халық Кеңесінің азаматтық қоғам институттарымен және халықпен диалогын және өзара іс-қимылын тиісті әкімшілік-аумақтық бірлік деңгейінде қамтамасыз етеді.

3. Қоғамдық кеңестер өз құзыреті шегінде:

1) Қазақстан Халық Кеңесінің мақсаты мен міндеттеріне қол жеткізуге бағытталған қызметті жүзеге асыруға қатысады;

2) Қазақстан Халық Кеңесінің шешімдерін басшылыққа алады;

3) Қазақстан Халық Кеңесінің өкілеттігін іске асыру мәселелері бойынша ұсыныстарды Қазақстан Халық Кеңесіне енгізеді.

4. Қазақстан Халық Кеңесінің жергілікті деңгейдегі қоғамдық кеңестермен өзара іс-қимыл жасау тәртібі Қазақстан Халық Кеңесінің Регламентінде айқындалады.

21-бап. Қазақстан Халық Кеңесі мүшесінің әдеп нормалары

1. Қазақстан Халық Кеңесінің мүшесі өз қызметін жүзеге асыру кезінде Қазақстан Республикасының Конституциясын, осы Конституциялық заңды, Қазақстан Республикасының өзге де заңдарын, сондай-ақ Қазақстан халқының мүдделеріне қызмет ету қағидатын басшылыққа алады.

2. Қазақстан Халық Кеңесінің мүшесі қоғамдық мүдделерге және өзінің мәртебесін жеке басының мақсаттарында, корпоративтік не өзге де жеке мақсаттарда пайдалануға жол бермеуге басымдық беруді негізге ала отырып, адал, тәуелсіз және бейтарап әрекет етуге міндетті.

3. Қазақстан Халық Кеңесінің мүшесі адамның және азаматтың құқықтарын, ар-намысы мен қадір-қасиетін құрметтейді, қоғамдық маңызы бар мәселелерді қарау кезінде өзара құрмет, ашықтық және сындарлы диалог қағидаттарын сақтайды.

4. Қазақстан Халық Кеңесінің мүшесі Қазақстан Халық Кеңесінің беделіне нұқсан келтіруге, қоғамның сенімін бұзуға ықпал ететін не Қазақстан Халық Кеңесінің мақсаты мен міндеттеріне қайшы келетін әрекеттер мен мәлімдемелерден бас тартады.

5. Қазақстан Халық Кеңесі мүшесінің әдеп нормаларын сақтамауы осы Конституциялық заңда және Қазақстан Республикасының өзге де нормативтік құқықтық актілерінде белгіленген тәртіппен жауаптылыққа алып келеді.

6. Қазақстан Халық Кеңесі мүшелерінің әдеп нормаларын сақтауын, сондай-ақ олардың өз міндеттерін тиісінше орындауын қамтамасыз ету мақсатында Қазақстан Халық Кеңесінің мүшелері және қажет болған кезде азаматтық қоғамның өзге де өкілдері арасынан Қазақстан Халық Кеңесі Төралқасының шешімімен Қазақстан Халық Кеңесінің Регламентінде белгіленген тәртіппен Әдеп жөніндегі комиссия құрылады.

7. Әдеп жөніндегі комиссия шағымдарды, өтініштерді, әдеп нормаларын ықтимал бұзу фактілері, Қазақстан Халық Кеңесі мүшесінің өз міндеттерін тиісінше орындамауы туралы өзге де материалдарды қарау негізінде қорытынды мен ұсынымдар дайындайды және оларды Қазақстан Халық Кеңесінің Төралқасына жібереді.

8. Қазақстан Халық Кеңесі мүшесінің әдеп нормаларын бұзу фактілері не оның өз міндеттерін тиісінше орындамау фактілері анықталған жағдайда Қазақстан Халық Кеңесінің Төралқасы оның өкілеттігін тоқтату туралы ұсыныс енгізу жөнінде шешім қабылдауға құқылы.

22-бап. Қазақстан Халық Кеңесінің қызметін қамтамасыз ету

Қазақстан Халық Кеңесінің қызметін қаржылай қамтамасыз ету республикалық бюджет қаражаты есебінен жүзеге асырылады.

23-бап. Осы Конституциялық заңды қолданысқа енгізу тәртібі

1. Осы Конституциялық заң 2026 жылғы 1 шілдеден бастап қолданысқа енгізіледі.

2. Осы Конституциялық заң қолданысқа енгізілген күннен бастап "Қазақстан халқы Ассамблеясы туралы" 2008 жылғы 20 қазандағы Қазақстан Республикасы Заңының күші жойылды деп танылсын.

Қазақстан Республикасының
Президенті

Қ. ТОҚАЕВ