DIGITAL CODE OF THE REPUBLIC OF KAZAKHSTAN

Code of the Republic of Kazakhstan dated January 9, 2026 № 255-VIII ZRK

      Unofficial translation

SECTION 1. BASIC PROVISIONS

Chapter 1. GENERAL PROVISIONS

Article 1. Relations regulated by this Code

      1. This Code shall regulate public relations, arising in the digital environment during the creation, circulation, storage, transmission and use of digital data and digital objects.

      The digital environment shall be understood to mean the totality of infrastructure, technologies, processes and conditions for the creation, circulation, storage, transfer and use of digital data and digital objects, the exercise and transfer of rights thereto, regardless of the territory of their placement or registration of rights, insofar as they affect the public relations regulated by this Code.

      2. Property and other civil law relations, arising in the digital environment shall be regulated by the civil legislation of the Republic of Kazakhstan, subject to the specific provisions, established by this Code.

      3. Foreign nationals, stateless persons and foreign legal entities, involved in the creation, circulation, storage, transfer and use of digital data and digital objects in the territory of the Republic of Kazakhstan, shall enjoy the rights and freedoms in the Republic of Kazakhstan and shall bear the obligations, established for citizens and legal entities of the Republic of Kazakhstan, unless otherwise provided by The Constitution of the Republic of Kazakhstan, this Code, the laws of the Republic of Kazakhstan and international treaties, ratified by the Republic of Kazakhstan.

Article 2. Digital legislation of the Republic of Kazakhstan

      1. The digital legislation of the Republic of Kazakhstan shall be based on the Constitution of the Republic of Kazakhstan and consist of this Code and other regulatory legal acts of the Republic of Kazakhstan.

      2. International treaties, ratified by the Republic of Kazakhstan, shall take precedence over this Code. The procedure and conditions in the territory of the Republic of Kazakhstan for the operation of international treaties, to which the Republic of Kazakhstan is a party, shall be determined by the legislation of the Republic of Kazakhstan.

      3. In cases of conflict between this Code and other laws of the Republic of Kazakhstan, regarding the regulation of relations in the digital environment the provisions of this Code shall apply.

Article 3. The purpose and objectives of the digital legislation of the Republic of Kazakhstan

      1. The purpose of the digital legislation of the Republic of Kazakhstan shall be to ensure sustainable development and functioning of the digital environment in the interests of individuals and legal entities, society and the state.

      2. The objectives of the digital legislation of the Republic of Kazakhstan shall be:

      1) legal regulation of social relations arising in the digital environment;

      2) defining mechanisms for implementing a unified state policy in the digital environment;

      3) strengthening law and order in the digital environment;

      4) creating conditions, conductive to attracting investment in the development of the digital environment in the Republic of Kazakhstan;

      5) legal support for the digital transformation of all social relations areas.

Article 4. Principles of digital legislation of the Republic of Kazakhstan

      Legal regulation of social relations in the digital environment shall be governed by the following fundamental principles:

      1) respect for the rights, freedoms, and legitimate interests of individuals in the digital environment;

      2) security of individuals, society and the state in the use of digital technologies;

      3) freedom of digital data circulation;

      4) freedom to create, develop and use digital technologies;

      5) balance of private and public interests;

      6) accessibility and inclusiveness of the digital environment;

      7) proportionate and justified state participation in the digital environment;

      8) technological neutrality of legal regulation;

      9) digital ethics and social responsibility.

Article 5. Respect for human rights, freedoms and legitimate interests in the digital environment

      1. Human rights, freedoms and legitimate interests in the digital environment shall be recognized as the highest value and may be limited only by the laws of the Republic of Kazakhstan and only to the extent necessary to protect the constitutional order, public order, human rights and freedoms, public health and morality.

      2. Relations in the digital environment shall be based on the free, conscious and expressed will of the individual.

      3. Algorithmic and automated decisions affecting human rights, freedoms and legitimate interests in the digital environment shall be applied in compliance with transparency, non-discrimination and ability of the digital environment user to exercise control.

Article 6. Security of individuals, society and the state in the use of digital technologies

      1. Security of an individual, society and the state in the use of digital technologies is an integral element of sustainable operation of the digital environment.

      2. The state shall take measures to prevent and mitigate the risks of negative impact and use of digital technologies on the rights, freedoms and legitimate interests of an individual, society and the state, ensuring their necessity and proportionality to the goals pursued.

Article 7. Freedom of digital data circulation

      1. The Republic of Kazakhstan ensures freedom of search, formation, transmission, storage and use of digital data within the limits established by this Code and the laws of the Republic of Kazakhstan.

      2. Restriction of access to digital data shall be allowed in accordance with the laws of the Republic of Kazakhstan.

      3. The State shall promote the development of a mechanism for the openness, reliability, accessibility, relevance, completeness of digital data, their digital compatibility and free exchange of digital data.

Article 8. Freedom to create, develop and apply digital technologies

      1. Creation, development and application of digital technologies shall be free, unless otherwise provided by this Code and the laws of the Republic of Kazakhstan.

      2. The state shall create enabling conditions for scientific research, innovation and development of digital technologies.

      3. The state shall ensure implementation of measures to improve digital literacy among the population, develop accessible infrastructure and eliminate digital divide, and also equal conditions for the development of private initiatives and competition in the digital environment.

Article 9. Balance of private and public interests

      1. Public relations in the digital environment shall be regulated with observance of a balance between private and public interests.

      2. Pursuit of public interests must not lead to unjustified restriction of the rights of private individuals.

      3. In the exercise of state regulation proportionality shall be ensured between its goals and consequences for a person and a citizen, interests of the society and the state.

      4. State bodies and organizations shall ensure transparency, openness and motivation of decisions, adopted with the use of digital technologies.

Article 10. Accessibility and inclusivity of the digital environment

      1. The State shall ensure equal access for citizens to digital technologies, products, services and opportunities in the digital environment.

      2. Digital resources, for which accessibility requirements are established by the legislation of the Republic of Kazakhstan, shall be developed and used with due regard to accessibility for persons with disabilities, as well as persons with visual, hearing or speech impairments and other functional limitations and persons with limited mobility.

Article 11. Proportionate and justified state involvement in the digital environment

      1. The state shall participate in the digital environment within the frames established by this Code and the laws of the Republic of Kazakhstan.

      2. State involvement in the creation and operation of digital resources and systems shall be permitted for the purposes of performing state functions, providing public services and ensuring security, sustainability and accessibility of digital infrastructure subject to the requirements for preventing unjustified interference in the competitive environment.

Article 12. Technological neutrality of legal regulation

      1. The principle of technological neutrality of legal regulation presupposes equal treatment of various digital technologies.

      2. Legal regulation of relations in the digital environment is based on the functional characteristics of digital technologies.

      3. The state shall ensure predictability and stability of legal regulation as new digital technologies emerge, without creating obstacles to their development.

Article 13. Digital ethics and social accountability

      1. Digital technologies shall be created, developed and applied in accordance with the principles of respect for human rights and dignity, non-discrimination, fairness, integrity, transparency and accountability.

      2. The state, organizations and citizens shall participate in the development and observance of ethical standards of conduct in the digital environment, aimed at preventing discrimination, manipulation, abuse of digital technologies and other violations of the rights, freedoms and legitimate interests of individuals, society and the state.

Chapter 2. STATE REGULATION IN THE DIGITAL ENVIRONMENT

Article 14. Jurisdiction of the digitalization authority

      1. The digitization authority (hereinafter referred to as the authorized body) is the central executive body, exercising leadership and cross-sectoral coordination in digitalization.

      2. Within its jurisdiction the authorized body shall:

      1) formulate the state policy in digitalization in accordance with the legislation of the Republic of Kazakhstan based on and pursuant to the main directions of the internal and foreign policy of the state, determined by the President of the Republic of Kazakhstan, and the main directions of the socio-economic policy of the state, its defense capability, security and public order, developed by the Government of the Republic of Kazakhstan;

      2) perform strategic, regulatory, realizing and supervising functions;

      3) develop and approve regulatory legal acts in digitalization field;

      4) exercise other powers, stipulated by this Code, other laws of the Republic of Kazakhstan, acts of the President of the Republic of Kazakhstan and the Government of the Republic of Kazakhstan.

Article 15. Jurisdiction of state bodies in digitalization

      Within their jurisdiction the State bodies shall:

      1) participate in the implementation of state policy in digitalization;

      2) develop and approve regulatory legal acts in digitalization;

      3) exercise state supervision within their jurisdiction;

      4) exercise other powers, stipulated by this Code, other laws of the Republic of Kazakhstan, and acts of the President of the Republic of Kazakhstan and the Government of the Republic of Kazakhstan.

SECTION 2. DIGITAL ENVIRONMENT OBJECTS

Chapter 3. DIGITAL DATA

Article 16. Digital data

      1. Digital data refers to information provided in digital form that is suitable for automated and (or) analytical collection, storage, processing, use, transmission, distribution or deletion, regardless of the method by which it was obtained or the form in which it is provided digitally.

      2. Digital data may be freely created, collected, stored, processed, used and transmitted, unless otherwise provided by the laws of the Republic of Kazakhstan.

      3. State bodies, state legal entities and quasi-public sector entities, with the exception of special state bodies, shall provide access to digital data and digital records to the digital government operator (hereinafter referred to as the operator) for the purpose of data analytics in accordance with the requirements for digital data management, developed by the authorized body in coordination with the state statistics authority and approved by the Government of the Republic of Kazakhstan.

      4. Management of the digital data, containing state secrets, official or confidential information, personal data, and other information, protected by law shall be effected in accordance with the requirements and specific provisions, established by the laws of the Republic of Kazakhstan.

Article 17. Open Data

      1. Open data is digital data presented in machine-readable form and intended for free use, processing, re-publication and distribution, placed in the public domain.

      2. The open data internet portal is the state digital resource for the centralized placement, description, storage, search, access and reuse of open digital data, as well as the provision of software interfaces for machine access to such data.

      3. The open data internet portal shall provide free, open, and non-discriminatory access to the open data posted on it, subject to technical limitations related to ensuring stability, security or performance of the portal.

      4. The operator shall ensure its technical support, cybersecurity, uninterrupted availability, relevance of the posted open data, and also logging of the portal user actions in the manner determined by the authorized body.

      5. Information holders, as defined by the Law of the Republic of Kazakhstan On Access to Information shall publish open data on the open data portal on an ongoing basis and update them timely in accordance with the legislation of the Republic of Kazakhstan on access to information.

      6. Other digital environment entities, not specified in this article shall have the right to voluntarily submit digital data that do not contain restricted information, for publication on the open data portal.

      7. Digital data that became accessible to an unlimited number of persons due to a leak, errors, security breaches, unauthorized use, granting of access to such data, or other unlawful actions, shall not be considered open data and shall be subject to immediate removal from digital resources in accordance with the procedure, established by the legislation of the Republic of Kazakhstan, with notification to the cybersecurity authority and the National Security Committee of the Republic of Kazakhstan.

Article 18. Administrative digital data

      1. Administrative digital data are digital data, generated by state bodies, state legal entities, quasi-public sector entities and the entities performing their assigned state functions and providing state services.

      2. The administrative digital data shall be collected, formed, stored, processed, used, updated and transmitted in accordance with data management requirements and the legislation of the Republic of Kazakhstan on state statistics.

      3. The authorized body for determining the administrative digital data quality shall be the state statistics authority in accordance with the legislation of the Republic of Kazakhstan on state statistics.

      4. Administrative digital data must be maintained and updated on an ongoing basis for the following purposes:

      1) ensuring the quality of national registers;

      2) improving the efficiency of public administration and provision of public services;

      3) generating official statistical information;

      4) data analysis;

      5) executive decision-making.

Article 19. National registers

      1. The National Register is a digital resource containing reference digital data, defined within the framework of the digital government architecture, and used as a single source of reliable information for the performance of state functions, provision of public services, interdepartmental interaction and state statistics.

      2. The list of national registers, their structure, composition of the reference digital data, as well as the requirements for their maintenance and updating shall be determined by the authorized body in consultation with the state statistics authority.

      3. Owners and (or) holders of digital objects, who are holders or sources of digital data for national registers, shall ensure the appropriate quality of the digital data, contained in the relevant national registers.

      The quality of digital data, included in national registers shall be determined by the state statistics authority in accordance with the legislation of the Republic of Kazakhstan in the state statistics.

      4. If digital data are available in the national register, the state digital entities, using such data must obtain them directly from the relevant national register.

      5. State bodies, state legal entities and quasi-public sector entities through database integration shall provide access to administrative digital data, contained in national registers to the state statistics authority for the pursuance of statistical activities, and also to the authorized body for data analysis.

Chapter 4. DIGATAL OBJECTS

Article 20. Digital objects and their types

      1. A digital object is a separate element of the digital environment, created, used, or transmitted through digital technologies, possessing unique digital characteristics and enabling digital entities to exercise the rights of ownership, use, or disposal to the extent established by the legislation of the Republic of Kazakhstan.

      2. Digital objects include:

      1) digital records;

      2) digital assets;

      3) digital resources;

      4) software;

      5) digital systems;

      6) digital platforms;

      7) digital infrastructure objects;

      8) digital data products;

      9) other digital objects, stipulated by the laws of the Republic of Kazakhstan.

      3. Digital objects are subject to systematization through their identification, categorization, description and recording in a digital object classifier, which is compiled and maintained by the authorized body.

      4. Suspension of operation or restriction of user access to digital objects shall be permitted in cases and in the manner, stipulated by the laws of the Republic of Kazakhstan and only to the extent, necessary for the purpose of protecting the constitutional order, public order, human rights and freedoms and the public health and morality.

Article 21. Digital records

      1.⁠ ⁠ A digital record is defined as a separate digital object, consisting of information recorded in digital form or data regarding such information, that possesses unique identification characteristics, enabling determination of the record’s content, source, structure, or purpose.

      2.⁠ ⁠Digital records are classified into:

      1) identification digital records - recording factual, personal or official information and intended to individualize digital data;

      2) title certification digital records - certifying creation, ownership, transfer, encumbrance, or termination of rights to digital and (or) tangible objects, including items, goods, raw materials, and other assets, as well as claims related to such objects.

      3.⁠ ⁠ Identification digital records, including those containing personal data, are not involved in civil circulation, and the rights to their content (information) are protected as intangible assets (personal non-property rights) or as restricted-access information in accordance with the legislation of the Republic of Kazakhstan.

      4. Digital records containing personal data and provided to state bodies shall be used by state bodies only on the basis and within the limits established by the laws of the Republic of Kazakhstan, without the emergence of ownership rights of the state to such data, except in cases expressly provided for by the laws of the Republic of Kazakhstan.

      5.⁠ ⁠ Title certification digital records may be transferred, alienated, encumbered, or allow for other disposal of the corresponding property rights. The specific procedures for the creation, use, accounting and circulation of title certification digital records shall be established by the legislation of the Republic of Kazakhstan on digital assets.

Article 22. Digital assets

      1. Digital assets are defined as digital objects, classified as digital assets in accordance with the Law of the Republic of Kazakhstan On Digital Assets in the Republic of Kazakhstan.

      2. The creation (emission), release, circulation, storage, accounting, termination of circulation, and other relations, pertaining to digital assets and financial instruments derived therefrom shall be regulated by the Law of the Republic of Kazakhstan On Digital Assets in the Republic of Kazakhstan and other laws of the Republic of Kazakhstan, establishing the legal regime for digital assets and related financial instruments.

      3. The provisions of this Code on digital objects shall apply to digital assets to the extent not regulated by the Law of the Republic of Kazakhstan On Digital Assets in the Republic of Kazakhstan.

Article 23. Software

      1. Software is a digital object consisting of a set of codes, prepared for use, implementing algorithms that ensure the performance of certain functions, processing, storing, reproducing and (or) transmitting digital data.

      2. The rights to the software belong to the right holder and shall be protected in accordance with the legislation of the Republic of Kazakhstan on copyright and related rights.

      3. Open-source software may be created and maintained by multiple entities that jointly participate in its development or modification.

      Open-source code is defined as a code that is available for viewing, studying, using, copying, and (or) modifying under the terms specified by the copyright holder and the rules for participation in the development of such code.

      Source code is the text of a program written in a programming language, intended for the creation and modification of the software.

      4. Open-source software shall be distributed and used under the terms of an open license.

      5. An open license is defined as a license of the copyright holder that grants an unlimited number of persons the right to use, study, copy, modify, and distribute open-source software, subject to the terms and restrictions established by such license.

Article 24. Digital resources

      1. A digital resource is a collection of organized digital data, digital records and software for their creation, storage, processing, display and distribution.

      2. A digital resource, hosted on a digital infrastructure and identified by a domain name, Internet address, or other digital identifier is recognized as an Internet resource.

      3. Subject to restrictions, established by the laws of the Republic of Kazakhstan, the owner and (or) holder of a digital resource shall have the right to:

      1) establish the procedure and conditions for access to the digital resource, as well as the rules for using such digital resource;

      2) use designations, identifiers, and other means of individualizing the digital resource that are not prohibited by the laws of the Republic of Kazakhstan;

      3) protect their rights, freedoms, and legitimate interests from unlawful interference, impact, blocking, copying, modification, security breach, or other unlawful use of the digital resource.

      4. The owner and (or) holder of a digital resource is obligated to:

      1) ensure the safety, integrity, protection, and confidentiality of digital data and digital records posted or processed in the digital resource;

      2) comply with the requirements of the legislation of the Republic of Kazakhstan on personal data and their protection;

      3) provide users of the digital resource with information on the terms of access, processing of digital data and digital records and use of its functionality.

      5. The owner and (or) holder shall have other rights and shall fulfill other obligations, established by the laws of the Republic of Kazakhstan.

      6. The terms of posting, processing and use of digital data and digital records in digital resources, as well as access to such digital data and digital records shall be determined by the legislation of the Republic of Kazakhstan, the terms of the public offer, the user agreement, or other agreements concluded with the digital resource users.

Article 25. Digital infrastructure objects

      1. A digital infrastructure object is defined as a set of material, technical and technological resources that support the placement and operational environment of digital objects.

      2. Digital infrastructure objects include data processing centers, telecommunications networks, communications and other infrastructure facilities.

      3. Requirements for the creation, placement, operation, modernization, sustainability, integrity, and cybersecurity of digital infrastructure objects shall be established by the legislation of the Republic of Kazakhstan.

      4. Digital infrastructure objects may be state-owned or privately owned.

      5. State digital infrastructure objects shall be created to implement state functions, provide public services, protect national interests and ensure the continuity of public administration.

      6. Non-state digital infrastructure objects may be used to support the operation of state digital objects in accordance with the laws of the Republic of Kazakhstan.

Article 26. Distributed digital objects

      1. A distributed digital object is defined as a digital object created, stored, processed, or used through a distributed architecture, characterized by the use of multiple interconnected technical means that ensure consistency, authenticity and integrity of digital records without their single processing center.

      2. Distributed digital objects operate on the basis of internal interaction regulations that define the procedure for recording, coordinating, verifying, storing and using digital data, as well as algorithms for ensuring consistency, authenticity and immutability of digital records.

      3. Distributed digital objects are classified as:

      1) centralized-distributed, in which a single entity coordinates, controls, maintains, or confirms transactions of the participants;

      2) decentralized, in which participants directly coordinate, verify, and record digital data among themselves without a designated coordinator using consensus algorithms or other mechanisms.

      4. The specifics of ownership, use and disposal of distributed digital objects shall be determined by this Code and the laws of the Republic of Kazakhstan.

      5. Distributed digital objects are objects of joint ownership, excluded from circulation.

Article 27. Data processing centers

      1. A data processing center is a digital infrastructure object, designed to host and to provide an operational environment for other digital objects using technological, engineering, technical means and software.

      2. Data processing centers may undergo a national or international technical audit in accordance with the procedure, established by the authorized body in consultation with the National Security Committee of the Republic of Kazakhstan.

      3. A data processing center must have an engineering, power, telecommunications and technological infrastructure, ensuring its uninterrupted, fault-tolerant, and secure operation.

      4. Data processing centers used to host digital objects containing state digital data, restricted-access data, or critical digital objects must comply with the requirements, established by the authorized body in consultation with the National Security Committee of the Republic of Kazakhstan.

Article 28. Digital systems

      1. A digital system is a functionally integrated set of digital resources that utilizes digital infrastructure objects to facilitate creation, collection, processing, storage and distribution of digital data, also to automate the interaction of digital environment entities and (or) to enable the provision of services in the digital environment.

      2. The owner and (or) proprietor of a digital system shall have the right, unless otherwise established by the laws of the Republic of Kazakhstan or by the owner and (or) proprietor of digital resources, to determine the rules for the operation of the digital system, including the conditions for the movement and use of the digital resources contained therein.

      The owner and (or) proprietor of a digital system shall ensure reliability, integrity, protection and cybersecurity of the digital system, and also comply with the requirements of the legislation of the Republic of Kazakhstan on personal data and their protection.

      3. If the owner and (or) proprietor of a digital system are not the owners and (or) proprietors of the digital resources contained therein, the procedure for operating the digital system and accessing the digital resources shall be determined by an agreement between such owners and (or) proprietors.

      4. The creation, commercial operation, maintenance, development, integration, termination of commercial operation and protection of secure digital systems, classified as state secrets, shall be carried out in accordance with this Code, unless otherwise provided by the legislation of the Republic of Kazakhstan on state secrets.

Article 29. Digital platforms

      1. A digital platform is a digital object, providing access to services in the digital environment, data, services and goods (works, services), offered by digital environment subjects and enabling interaction between them.

      2. Depending on their activities on the platform, users of digital platforms are classified into digital platform users and business users:

      1) digital platform users – are individuals or legal entities using the digital platform to search for, order, or purchase goods, perform work, provide services, and for other consumer or ancillary purposes unrelated to income generation, including entrepreneurial activity;

      2) business users of the digital platform are individuals or legal entities, using the digital platform to sell goods, perform work, provide services, or engage in other income-generating activities, including entrepreneurial activity.

      3. Activities carried out on the digital platform, as well as the requirements for digital platform users, are determined by the industry-specific legislation of the Republic of Kazakhstan.

      4. Requirements for digital platforms shall be established to an extent commensurate with the functions performed, the extent of influence on the rights of an indefinite number of persons, and the nature of control over digital data, services, goods, or the results of interaction.

      5. Digital platform owners shall ensure transparency of the terms of use, set out in the user agreement.

      6. In cases where a business user, owner, and (or) proprietor of a digital platform, in accordance with the Tax Code of the Republic of Kazakhstan, performs the duties of a tax agent or taxpayer, such duties shall be carried out in the manner and to the extent, established by the Tax Code of the Republic of Kazakhstan.

Chapter 5. DIGITAL DATA PRODUCTS AND THEIR CIRCULATION

Article 30. Digital data product

      1. A digital data product is an aggregated, formalized result of digital data processing, comprising structured or otherwise transformed digital data, suitable for use, exchange, and (or) circulation in the digital environment.

      2. The structure, quality, and metadata of digital data products of state bodies, state legal entities and quasi-public sector entities shall be regulated in accordance with data management requirements.

      3. A digital data product on the digital data product exchange and circulation platform may be the subject of transactions, alienation and transfer under the terms determined by the owner, with the exception of publicly available information, stipulated by the legislation of the Republic of Kazakhstan.

      4. A digital data product on a digital data exchange and circulation platform must have the following properties:

      1) not containing personal data that could allow identification of personal data subjects directly and (or) indirectly;

      2) created, processed and structured in accordance with digital data security and quality requirements;

      3) comprising the necessary metadata on the composition, structure, purpose and terms of use.

Article 31. Digital data exchange and circulation platforms

      1. A digital data exchange and circulation platform is a digital platform that provides access to digital data products hosted thereon with established conditions for their exchange and circulation in accordance with this Code and the legislation of the Republic of Kazakhstan.

      2. State bodies, state legal entities, quasi-public sector entities and private businesses operating in the Republic of Kazakhstan may create digital data exchange and circulation platforms in compliance with uniform requirements in digitalization and cybersecurity, as well as the operating rules for digital data exchange and circulation platforms, approved by the authorized body for data economy development in consultation with the authorized body.

      3. The authorized body for data economy development is the government body exercising leadership in strategic planning, reform implementation and state statistics areas.

      4. Digital data exchange and circulation platforms shall be included in the register of digital data exchange and circulation platforms subject to the criteria and procedure determined by the authorized body for data economy development.

      5. Owners and (or) holders of digital data exchange and circulation platforms are required to:

      1) ensure creation and maintenance of the list of digital data products;

      2) ensure conditions for access, exchange and use of digital data products;

      3) prevent unauthorized access, leakage and cross-border transfer of digital data products, if such transfer is restricted by the laws of the Republic of Kazakhstan.

      6. The authorized body for data economy development shall monitor digital data exchange and circulation platforms.

      7. From the moment they commence operations, the owner and (or) operator of platforms for the exchange and circulation of digital data products are required to file a notification regarding the commencement or termination of operations or activities to the authorized body for data economy development, in accordance with the legislation of the Republic of Kazakhstan on permits and notifications.

      8. The authorized body for the data economy development shall develop and approve a standard methodology for assessing the value of digital data products for state bodies, state legal entities and quasi-public sector entities in consultation with the authorized body.

      9. Owners and (or) holders of platforms for the exchange and circulation of digital data products shall be prohibited from:

      1) circulating raw (unprocessed) data, including personal data, unless otherwise provided by the laws of the Republic of Kazakhstan;

      2) placing or storing digital data products outside the territory of the Republic of Kazakhstan, if such placement or storage is restricted;

      3) transferring digital data products to third parties without the consent of the owner and (or) holder of the digital data product, except in cases, stipulated by the legislation of the Republic of Kazakhstan.

Chapter 6. SPECIAL REGIMES FOR DIGITAL OBJECTS

Article 32. Trusted digital objects

      1. Trusted digital objects are defined as digital objects, excepting digital records and digital assets that meet the criteria for security, reliability, localization and technical support established by the authorized body, as well as other requirements of the legislation of the Republic of Kazakhstan.

      2. Trusted digital objects shall be included in the register of trusted digital objects by the authorized body if the digital object complies with the established requirements for trusted digital objects. The authorized body shall create and maintain the register of trusted digital objects, and also determine the types of digital objects to be included in the register, in accordance with the rules for the creation and maintenance of the register.

      3. State bodies, state legal entities and quasi-public sector entities shall procure digital objects, included in the register of trusted digital objects in accordance with the legislation of the Republic of Kazakhstan on public procurement and on procurement by certain entities of the quasi-public sector.

      4. Inclusion of a digital object in the registry of trusted digital objects shall not grant the state exclusive rights to such digital object, nor shall it restrict the rights of its owner.

      5. If a digital object ceases to meet the established requirements for trusted digital objects, the authorized body shall decide to remove the digital object from the registry of trusted digital objects and notify the interested state bodies, owners and (or) holders and users of the digital object accordingly in compliance with the rules for the formation and maintenance of the registry.

Article 33. Critical digital objects

      1. Critical digital objects are digital objects, whose disruption or cessation of operation leads to unlawful collection and processing of restricted personal data and other information, containing legally protected secrets, a social and (or) man-made emergency, or significant negative consequences for defense, security, international relations, economy, individual economic sectors, or the livelihoods of the population residing in the relevant territory, including infrastructure, such as heat supply, electricity supply, gas supply, water supply, industry, healthcare, communications, banking, transportation, hydraulic structures, law enforcement or digital government.

      2. The list of critical digital objects, as well as the rules and criteria for classifying digital objects as critical shall be approved by the cybersecurity authority.

      3. Non-state digital objects classified as critical digital objects, as well as those intended for the formation of state digital resources, are required to comply with cybersecurity requirements.

      4. In cases, stipulated by the laws of the Republic of Kazakhstan, the owner and (or) holder of critical digital objects are required to conduct a cybersecurity audit.

Article 34. National digital objects

      1. National digital objects are state digital objects, whose status is established by the laws of the Republic of Kazakhstan due to their critical importance for the performance of state functions, provision of public services, or sustainable operation of the state’s digital architecture.

      2. A digital object is designated as national in accordance with the laws of the Republic of Kazakhstan, which establish the status of such digital objects and define the specific procedures for their creation, development, operation, modification, and protection.

      3. National digital objects are objects of public interest and may not be alienated, pledged as collateral, encumbered, or subject to property claims, nor may they be subject to enforcement proceedings based on the obligations of their owners or other persons, except in cases expressly provided for by the laws of the Republic of Kazakhstan.

      4. Creation, development, operation, modification, and protection of national digital objects shall be funded from state budget or other sources, not prohibited by the legislation of the Republic of Kazakhstan.

Article 35. Digital condominium

      1. A digital condominium is a form of ownership, in which participants exercise joint rights of ownership, use and disposal of distributed digital objects, created and used by them in accordance with common interaction rules.

      2. A digital condominium consists of:

      1) individual digital objects, belonging to the participants;

      2) shared digital objects, used jointly by the participants for the operation of the relevant infrastructure.

      3. Participants own, use and dispose of the digital objects belonging to them, while shared digital objects are used in accordance with the terms set forth in an agreement or a smart contract.

      4. Shared digital objects are managed by entities in the digital environment either directly or through an authorized representative, acting under a contract with the participants.

      5. The rights and obligations of participants shall be determined by an agreement between them or by the terms of a smart contract and are evidenced by digital records confirming participation and scope of the relevant rights.

      6. The procedure for the creation, operation, accounting and termination of digital condominiums shall be determined by the authorized body.

SECTION 3. DIGITAL ENVIRONMENT ENTITIES Chapter 7. DIGITAL ENVIRONMENT ENTITIES, THEIR TYPES, RIGHTS AND OBLIGATIONS

Article 36. Types of digital environment entities

      1. Digital environment entities are individuals and legal entities, including state bodies and organizations, possessing a digital identity in accordance with the legislation of the Republic of Kazakhstan, including:

      1) digital data entities;

      2) owners and (or) holders of digital objects;

      3) users of digital objects;

      4) other digital environment entities, defined by this Code and other laws of the Republic of Kazakhstan.

      2. The rights and obligations of digital environment entities shall be determined in accordance with this Code and the laws of the Republic of Kazakhstan.

Article 37. Digital data subjects

      1. A digital data subject is an individual or legal entity, to whom digital data processed in a digital environment relate and who can be identified using such digital data.

      2. Individuals to whom personal data relate are considered personal data subjects.

      3. Personal data may be processed or transferred only with the consent of the digital data subject or in cases, expressly provided for by the laws of the Republic of Kazakhstan.

      4. A digital data subject shall have the right to protect his personal non-property rights, arising in connection with the creation and use of their digital data, as well as their rights with respect to such digital data, including the right to access, control and delete such data, to restrict its processing and to receive information about the purposes, legal grounds and methods of processing the digital data.

      5. These rights shall be exercised upon confirmation of the digital data subject or the authority of his representative, also upon verification of the relevant digital data, belonging to such a subject.

      6. The specifics for exercising the rights of digital data subjects shall be determined by the laws of the Republic of Kazakhstan.

Article 38. Owners and (or) holders of digital objects

      1. Owners and (or) holders of digital objects shall hold ownership or other rights stipulated by the laws of the Republic of Kazakhstan and the terms of the agreement with respect to such digital objects.

      2. The owner and (or) holders of a digital object are obligated to:

      1) respect the rights, freedoms and legitimate interests of third parties, including requirements for the protection of personal data and confidential information;

      2) take measures to prevent unauthorized access, copying, modification, or deletion of digital data and digital objects;

      3) fulfill other obligations, established by this Code and the laws of the Republic of Kazakhstan.

      3. The transfer of rights to digital objects shall be carried out on the grounds and in accordance with the procedures provided for by the Civil Code of the Republic of Kazakhstan, this Code and the terms of the contract.

      4. The owner and (or) holder of a digital object shall be liable for harm caused by their unlawful actions (or inaction) in the creation, use or disposal of the digital object, in the cases and to the extent, established by the laws of the Republic of Kazakhstan.

Article 39. Users of digital objects

      1. Users of digital objects are individuals or legal entities that lawfully use digital objects in accordance with paragraph 2 of this article.

      2. A user of a digital object shall have the right to:

      1) use digital objects under the terms and conditions determined by the legislation of the Republic of Kazakhstan and by the owner and (or) holder of the digital object;

      2) receive accurate information on the characteristics and risks of the digital object;

      3) protect their rights against unlawful restriction of access or abuse by the owner and (or) holder or other users of the digital object;

      4) enjoy other rights, established by this Code and the laws of the Republic of Kazakhstan.

      3. A user of digital objects shall be obligated:

      1) to comply with the requirements of the legislation of the Republic of Kazakhstan on the protection of personal data and confidential information;

      2) not to interfere with the operation of the digital object or modify it without the permission of the owner and (or) holder of the digital object;

      3) to act in good faith and not cause harm to other users of the digital object;

      4) to perform other duties in accordance with this Code and other laws of the Republic of Kazakhstan.

Chapter 8. FUNDAMENTAL RIGHTS OF DIGITAL ENVIRONMENT SUBJECTS

Article 40. The right to digital identity and its protection

      1. Digital identity is a set of digital records, enabling establishment or confirmation of the attribution of digital actions, rights or objects to a specific digital environment entity. Digital identity shall be subject to protection as a personal non-property asset.

      2. No one may be compelled to undergo digital identification, except in cases, where such an obligation is expressly provided for by the laws of the Republic of Kazakhstan.

      3. Participation in digital environment interactions without identification shall be permitted only with respect to services and actions that do not give rise to rights and obligations, whose exercise requires identification.

      4. In the absence of digital identification possibility a digital environment subject has the right to receive state and other services stipulated by the laws of the Republic of Kazakhstan, provided that they undergo identification by another method, established by the legislation of the Republic of Kazakhstan.

      5. The State shall ensure protection of digital identity against unauthorized access to digital records that would allow identification of digital environment subjects without their consent.

Article 41. Right to deletion, anonymization and restriction of personal data processing

      1. A personal data subject shall have the right to request deletion, anonymization, or restriction of processing of their personal data stored or processed in the digital environment, regardless of the ground for its receipt, except in cases stipulated by the laws of the Republic of Kazakhstan.

      Anonymization of personal data refers to actions that make it impossible to determine the ownership of the personal data by the personal data subject.

      2. The digital objects owner or another person processing personal data shall be obligated to comply with the personal data subject’s request to erase, anonymize, or restrict the processing of personal data in accordance with the procedure, established by the legislation of the Republic of Kazakhstan on personal data and their protection.

      3. If the legislation of the Republic of Kazakhstan establishes mandatory retention periods for digital data, the owner of the relevant digital object or another person processing the personal data shall be obligated to restrict access to such data and suspend its processing at the request of the personal data subject, with the exception of processing:

      1) on the basis of a final and binding court order;

      2) to fulfill obligations stipulated by the laws of the Republic of Kazakhstan or an agreement;

      3) to ensure archival storage in accordance with the laws of the Republic of Kazakhstan.

      4. A request to delete, anonymize, or limit the processing of personal data shall not be enforced, if the retention of the personal data is necessary for:

      1) protection of life, health, rights, freedoms, and legitimate interests of third parties;

      2) investigation of offenses;

      3) administering of justice or enforcing of final and binding court rulings;

      4) safeguarding the public interest, expressly established by the laws of the Republic of Kazakhstan;

      5) the purposes of state statistics or scientific research, provided that the personal data are anonymized;

      6) performance of state functions and provision of public services.

Article 42. Digital accessibility and the rights of persons with disabilities in the digital environment

      1. State bodies, state legal entities, quasi-public sector entities and other entities, involved in the provision of public services shall ensure accessibility of digital systems, digital resources and services in the digital environment for all categories of users, including persons with disabilities.

      2. When creating, developing, modifying and operating digital assets, through which public services are provided, the requirements for ensuring accessibility of services in the digital environment, as stipulated by the uniform requirements in digitalization and cybersecurity, shall be taken into account.

      The uniform requirements in digitalization and cybersecurity shall be developed and updated with regard to international approaches and recommendations in the digital environment accessibility.

Article 43. Rights of digital environment subjects in the use of algorithmic systems and fully automated decision making

      1. An algorithmic system is a digital system that makes or influences decisions based on automated data processing, including artificial intelligence systems.

      2. A decision made with the use of algorithmic decision-making systems must not result in discrimination, including discrimination on the grounds, established by the laws of the Republic of Kazakhstan.

      3. A fully automated decision is the one, made without human involvement in assessing the circumstances or approving the result in cases, stipulated by the laws of the Republic of Kazakhstan or by agreement.

      4. A data subject in respect of which a fully automated algorithmic system was applied shall have the right, in the cases and in the manner, prescribed by the legislation of the Republic of Kazakhstan:

      1) to receive information regarding the use of the algorithmic system;

      2) to receive an explanation of the key factors and criteria that influenced the decision, without disclosing the algorithms, source code or information, constituting a legally protected secret;

      3) to request a review of the decision with the participation of an authorized specialist (specialists), if the decision entails legal consequences or is capable of affecting the rights and legitimate interests of an individual within the time frames, established by the legislation of the Republic of Kazakhstan.

      5. The specifics of applying algorithmic systems and fully automated solutions shall be established by the legislation of the Republic of Kazakhstan.

SECTION 4. LEGAL RELATIONS IN DIGITAL ENVIRONMENT

Chapter 9. DIGITAL IDENTIFICATION

Article 44. Emergence, exercise and termination of rights in the digital environment

      1. The grounds for the emergence, modification and termination of legal relations in the digital environment are legally significant facts expressed in digital records.

      2. Legal relations in the digital environment arise due to the creation, receipt or use of digital objects and performance of actions, and also in other cases provided for by this Code.

      3. Legal relations, arising in the digital environment are implemented using digital technologies that ensure the identification of participants, confirmation of their expression of will and recording of legally significant facts.

      4. Termination of legal relations in the digital environment occurs as a result of the fulfillment of obligations, loss of a digital object, expiration of a right or other legally significant facts, established by this Code, other laws of the Republic of Kazakhstan or an agreement.

Article 45. Digital data identifiers

      1. Identifiers and digital records containing them shall be processed in accordance with the legislation of the Republic of Kazakhstan on personal data and their protection with regard to the specifics, established by this Code.

      2. Unique identifiers in the Republic of Kazakhstan shall be:

      1) for individuals – an individual identification number;

      2) for legal entities (branches and representative offices, and sole proprietors operating as joint ventures) – a business identification number.

      3. Identifiers used in state digital objects, as well as identifiers used to exchange digital records between digital objects of different owners, are recognized as public identifiers.

      4. Identifiers used exclusively in private digital resources or restricted digital systems are recognized as private identifiers.

      5. The selection of an identifier for inclusion in a digital record is made:

      1) by the personal data subject when collecting data about them by the owner of the digital records;

      2) by the owner of the digital records when creating digital data by the owners themselves, including when creating or assigning an identifier;

      3) by a third party when transferring digital data to the owner of the digital records, not received from the personal data subject.

      6. The owner of the digital records shall be obligated to ensure uniqueness and consistency of the identifiers used within their digital object, as well as their correct matching when exchanging digital records between digital objects.

Article 46. Digital authentication

      1. Digital authentication is defined as a procedure for verifying the identity of an individual or the legal capacity of a legal entity when accessing services and objects in the digital environment in cases, stipulated by the legislation of the Republic of Kazakhstan or by agreement of the parties.

      2. Digital authentication shall be carried out using digital objects and identification tools that comply with the requirements of the legislation of the Republic of Kazakhstan on cybersecurity, personal data and their protection.

      3. When applying for state services, digital authentication is recognized as an appropriate expression of the individual’s will to receive the service, provided that it is performed in accordance with uniform requirements in digitalization and cybersecurity.

      4. Digital authentication, performed with the use of multi-factor means, shall be the ground for creation, modification or termination of legal relations in the digital environment, and also for the purposes of proving legally significant actions, performed in digital format.

      5. Digital records of digital authentication facts may not be deemed legally invalid solely on the grounds that they are presented in digital data form.

Article 47. Digital verification

      1. Digital verification is an action by a digital environment subject, expressing consent or other expression of will, performed after digital authentication with the use of digital technologies.

      2. Digital verification includes codes, passwords, one-time digital identifiers, push notifications, biometric verification, digital records in distributed ledgers and other means, generated and sent by digital systems to:

      1) cellular subscriber devices, including those registered on the digital government’s web portal;

      2) instant messaging services;

      3) email;

      4) distributed digital objects and other systems.

      3. Digital verification may be used by a digital environment subject in cases established by the laws of the Republic of Kazakhstan or by agreement of the parties.

      4. Digital verification is not an electronic digital signature and does not ensure the authenticity and immutability of the content of a digital record.

Article 48. Biometric authentication

      1. Biometric data used for digital authentication are recognized as personal data and shall be subject to protection under the Law of the Republic of Kazakhstan On Personal Data and Their Protection.

      2. Every citizen of the Republic of Kazakhstan shall have the right to biometric registration for digital authentication purposes.

      3. Mandatory processing of biometric data and biometric authentication shall be permitted only in cases, established by the laws of the Republic of Kazakhstan.

      4. Biometric authentication is the process of matching and verifying the conformity of biometric data for the purpose of establishing identity.

      5. Biometric authentication, as provided for by the laws of the Republic of Kazakhstan, shall be carried out with the use of the national biometric authentication system in the context of digitalization of the state body activities, including performance of state functions and provision of state services in accordance with the rules for operating and connecting to the national biometric authentication system, approved by the authorized body, unless otherwise provided for in paragraph 6 of this article.

      6. The procedure for conducting biometric authentication by financial and payment organizations, including cases of mandatory use and (or) filling the national biometric authentication system with biometric data, obtained by the identification data exchange center of the National Bank of the Republic of Kazakhstan, shall be determined by the authorized body for regulation, control and supervision of the financial market and financial organizations and the National Bank of the Republic of Kazakhstan.

      7. The national biometric authentication system is a digital object of the digital government, intended for facial biometric authentication, the creation, development, support and system maintenance of which are carried out by the operator.

      8. The provisions of this article shall not apply to relations, arising from the collection, processing and protection of biometric data in the course of intelligence, counterintelligence, operational investigative activities, as well as the implementation of security measures to ensure the safety of protected persons and objects.

Chapter 10. ELECTRONIC DIGITAL SIGNATURE

Article 49. Electronic digital signature

      1. An electronic digital signature is a digital record (a set of digital data), created with the use of the private key of an electronic digital signature and electronic digital signature tools, confirming the authenticity of an electronic document, its ownership and immutability of its content.

      2. An electronic digital signature shall be equivalent to the signatory’s handwritten signature and shall have equal legal force provided the following conditions are met:

      1) the authenticity of the electronic digital signature is confirmed using a public key that has a public key certificate for the electronic digital signature;

      2) the person, who signed the electronic document is in lawful possession of the private key for the electronic digital signature;

      3) the electronic digital signature is used in accordance with the information, specified in the public key certificate for the electronic digital signature;

      4) the public key certificate for the electronic digital signature is issued by a certification authority, accredited in the Republic of Kazakhstan or by a foreign certification authority, registered with a trusted third party in the Republic of Kazakhstan.

      3. An electronic digital signature, created with the use of a public key certificate for an electronic digital signature of a digital object shall be equivalent to the electronic digital signature of the owner of such digital object. The use of such an electronic digital signature shall be permitted for the automatic signing of similar electronic documents that do not contain an expression of intent, aimed at establishing, amending or terminating civil rights and obligations.

Article 50. Electronic digital signature tools

      1. Electronic digital signature tools refer to the combination of software and digital infrastructure objects, used to create and verify the authenticity of an electronic digital signature.

      2. Electronic digital signature tools shall be subject to conformity assessment in the cases and the procedure established by the legislation of the Republic of Kazakhstan in technical regulation.

      3. When generating an electronic digital signature, the software, using the electronic digital signature tools must ensure the following requirements are met:

      1) the person, signing the electronic document is given the opportunity to review its contents before signing it;

      2) the electronic digital signature is created only after explicit confirmation of the action to create it by the person, signing the document;

      3) after signing the electronic document, a notification is generated regarding creation of the electronic digital signature and its application;

      4) the information necessary to confirm the existence of the electronic digital signature at a specific point in time is ensured;

      5) the person, signing the electronic document is given the opportunity to save the signed electronic document, except in cases, expressly provided for by the laws of the Republic of Kazakhstan.

      4. When verifying an electronic digital signature, the software, using the electronic digital signature tools must:

      1) ensure the retrieval of the contents of the electronic document;

      2) provide information on the results of the electronic digital signature verification;

      3) display the data of the public key certificate of the electronic digital signature, enabling identification of the owner of the private key, used to sign the electronic document.

      5. The requirements of paragraphs 3 and 4 of this article shall not apply to electronic digital signature tools, used to create or verify electronic digital signatures of digital systems.

Article 51. Electronic digital signature keys

      1. A public digital signature key is digital data, intended to verify the authenticity of an electronic digital signature.

      2. A private digital signature key is digital data, intended to create an electronic digital signature with the use of electronic digital signature tools.

      3. Private digital signature keys are the property of the persons who legally own them.

      An individual may hold multiple public digital signature key certificates and corresponding private keys.

      Transferring private keys to other persons, or using private keys by other persons is prohibited.

      Private keys may be stored in a certification authority in accordance with the procedure, determined by the authorized body.

Chapter 11. CERTIFICATION AUTHORITIES AND ELECTRONIC DIGITAL SIGNATURE INFRASTRUCTURE

Article 52. Certification authority

      1. A certification authority is a legal entity, established in accordance with the legislation of the Republic of Kazakhstan that verifies the authenticity of public key certificates for electronic digital signatures, as well as the ownership and validity of public keys for electronic digital signatures.

      2. The root certification authority of the Republic of Kazakhstan is a certification authority that confirms the ownership and validity of public keys for electronic digital signatures of certification authorities.

      3. A certification authority of state bodies of the Republic of Kazakhstan is a certification authority that provides electronic digital signature tools and public key certificates for electronic digital signatures to government officials for the generation and verification of electronic digital signatures in electronic documents in state and non-state digital systems.

      4. The National certification authority of the Republic of Kazakhstan is the certification authority that provides electronic digital signature tools and electronic digital signature certificates to individuals or legal entities for the generation and verification of electronic digital signatures in electronic documents in government and non-government digital systems.

      5. The operator shall perform the functions of the certification authority of state bodies of the Republic of Kazakhstan, the national certification authority of the Republic of Kazakhstan and the root certification authority of the Republic of Kazakhstan.

      6. The authorized body shall coordinate the activities of the root certification authority of the Republic of Kazakhstan, the certification authority of state bodies of the Republic of Kazakhstan, the national certification authority of the Republic of Kazakhstan and the trusted third party of the Republic of Kazakhstan.

Article 53. Special certification authority

      1. A Special certification authority is an authorized division of a state body of the Republic of Kazakhstan that certifies correspondence of a public key for an electronic digital signature to a private key for an electronic digital signature and carries out activities, related to the use of information, constituting state secrets.

      2. A special root certification authority of the Republic of Kazakhstan is a certification authority that confirms the ownership and validity of public keys for electronic digital signatures of special certification authorities.

      3. The National Security Committee of the Republic of Kazakhstan shall approve the rules for the issuance, storage and revocation of public key certificates for electronic digital signatures and for confirmation of the ownership and validity of a public key for an electronic digital signature by a special root certification authority of the Republic of Kazakhstan.

      4. The National Security Committee of the Republic of Kazakhstan shall ensure implementation of the functions of the special root certification authority of the Republic of Kazakhstan.

      5. Accreditation of a special root certification authority is the official recognition by the National Security Committee of the Republic of Kazakhstan of the special root certification authority’s competence to carry out its activities.

      6. Accreditation of special certification authorities shall be a mandatory requirement for special certification authorities (with the exception of the special root certification authority of the Republic of Kazakhstan) to carry out their activities within the territory of the Republic of Kazakhstan.

Article 54. Accreditation of the certification authority

      1. Accreditation of a certification authority is an official recognition by the cybersecurity authority of the certification authority’s competence to provide services.

      2. Accreditation of certification authorities shall be a mandatory requirement for certification authorities (with the exception of the root certification authority of the Republic of Kazakhstan) to pursue their activities within the territory of the Republic of Kazakhstan. Accreditation shall be performed by the cybersecurity authority.

      3. Accreditation of a certification authority is free of charge for a period of three years, unless a shorter period is specified in the certification authority’s application in accordance with the rules for issuing and revoking certificates of accreditation for certification authorities, as approved by the authorized body.

Article 55. The functions of the certification authority

      1. The certification authority shall perform the following functions:

      1) issue electronic digital signature tools;

      2) issue, store and revoke public key certificates for electronic digital signatures;

      3) approve the policy for the application of public key certificates for electronic digital signatures;

      4) provide gratuitously a timestamping service, confirming the point in time at which an electronic digital signature existed in an electronic document, in accordance with the rules for the generation and verification of the authenticity of electronic digital signatures, approved by the authorized body;

      5) provide gratuitously the list of revoked public key certificates for electronic digital signatures and an online service for checking the revocation status of public key certificates for electronic digital signatures;

      6) maintain records of current and revoked public key certificates for electronic digital signatures;

      7) provide users’ electronic digital signature certificates, and also information on their revocation to the root certification authority of the Republic of Kazakhstan;

      8) revoke electronic digital signature certificates upon request from the owner, signed with the private key of the electronic digital signature, the electronic digital signature certificate of which was issued by the national certification authority of the Republic of Kazakhstan.

      2. The certification authority shall take all necessary measures to prevent the loss, modification and forgery of public keys and private keys of electronic digital signatures in its custody.

      3. The certification authority shall ensure the protection of information about the owners of electronic digital signature certificates and disclose it in cases, stipulated by the laws of the Republic of Kazakhstan.

      4. For failure to fulfill the obligation, stipulated by paragraph 2 of this article, the certification authority shall bear liability established by the laws of the Republic of Kazakhstan.

      5. The rules for issuing, storing and revoking public key certificates for electronic digital signatures, as well as for confirming the ownership and validity of a public key for electronic digital signatures by a certification authority shall be approved by the authorized body.

      6. Copies of public key certificates for electronic digital signatures shall be stored in the relevant certification authorities in the manner determined by the authorized body.

      7. The storage term of revoked public key certificates for electronic digital signatures in certification authorities shall be no less than five years from the revocation date.

      8. Upon expiry of the period specified in paragraph 7 of this article, the revoked public key certificates for electronic digital signatures shall be transferred to archival storage in accordance with the procedure, established by the legislation of the Republic of Kazakhstan.

Article 56. Termination of the certification authority’s operations

      1. The certification authority’s operations shall be terminated in accordance with the procedure, established by the legislation of the Republic of Kazakhstan.

      2. In the event of a decision to terminate its operations, the certification authority shall notify all participants in the digital systems it services and the authorized cybersecurity body thereof ninety calendar days prior to the termination.

      3. Upon termination of a certification authority’s operations the public key certificates for electronic digital signatures, issued by it and the corresponding electronic digital signature keys, as well as information about the owners of the public key certificates for electronic digital signatures shall be transferred to other certification authorities in agreement with the owner of the public key certificate for electronic digital signatures.

      4. Upon expiry of the term, specified in paragraph 2 of this article, the public key certificates for electronic digital signatures and the corresponding electronic digital signature keys that have not been transferred to other certification authorities, shall cease to be valid and shall be stored in accordance with the legislation of the Republic of Kazakhstan.

Article 57. Recognition of foreign electronic digital signature

      1. A trusted third party of the Republic of Kazakhstan is a digital system that verifies the authenticity of foreign electronic digital signatures and electronic digital signatures, issued in the Republic of Kazakhstan within the framework of cross-border interaction.

      2. The rules for the registration and termination of interaction between the certification authorities and trusted third parties of foreign countries and a trusted third party of the Republic of Kazakhstan shall be approved by the authorized body.

      3. The rules for verifying the authenticity of an electronic digital signature by a trusted third party of the Republic of Kazakhstan shall be approved by the authorized body.

Article 58. Rights and obligations of the holder of a public key certificate of an electronic digital signature

      1. A public key certificate of an electronic digital signature is a digital record, certified by the electronic digital signature of a certification authority, which serves to confirm the electronic digital signature’s compliance with the requirements, established by this Code.

      2. The holder of a public key certificate of an electronic digital signature is an individual or a legal entity, in whose name the public key certificate for an electronic digital signature was issued, who is a legal owner of the private key corresponding to the public key, specified in the public key certificate of an electronic digital signature.

      3. The holder of a public key certificate of an electronic digital signature shall be entitled to request the certification authority to revoke the public key certificate of digital signature in accordance with this Code and the rules for issuing, storing and revocation of digital signature certificates by the certification authority, as approved by the authorized body.

      4. The holder of a public key certificate of an electronic digital signature shall take measures to protect their private key digital signature against unauthorized access and use.

      5. The private key and the corresponding public key certificate of an electronic digital signature, issued by the certification authority for the digital system are installed in the digital system, and its owner shall ensure its security, safe use and protection against unauthorized access.

Article 59. Revocation of a public key certificate of an electronic digital signature

      1. The certification authority that issued the public key certificate of an electronic digital signature may revoke it based on a corresponding notification in the following cases:

      1) at the request of the holder of the public key certificate of an electronic digital signature in the manner, determined by the certification authority;

      2) upon establishing that false information or an incomplete set of documents was submitted, when obtaining the public key certificate of an electronic digital signature;

      3) upon the death of the holder of the public key certificate of an electronic digital signature;

      4) upon a change in the last name, first name, or patronymic (if indicated in the identity document) of the holder of the public key certificate of an electronic digital signature;

      5) upon a change of management, name change, reorganization or liquidation of the legal entity that holds the public key certificate of an electronic digital signature;

      6) by the final and binding court ruling.

      2. The certification authority shall revoke the public key certificate of the electronic digital signature in the manner and within the timeframes, determined by the rules for issuing, storing and revoking the certificate of the electronic digital signature by the certification authority.

Article 60. Rejecting the issue of a public key certificate of an electronic digital signature

      The certification authority shall reject the issue of a public key certificate of an electronic digital signature in the following cases:

      1) incomplete documentation;

      2) submission of false information;

      3) entry of a court order into force;

      4) the person has not reached the age of sixteen.

Article 61. Generation and verification of an electronic digital signature

      1. The generation and verification of an electronic digital signature shall be carried out in accordance with the rules for the generation and verification of an electronic digital signature.

      2. The authority to sign on behalf of a legal entity (branches and representative offices) is verified by the digital system in which the signing is performed, using the authority verification service of the root certification authority of the Republic of Kazakhstan.

      3. To ensure trust and uniformity of electronic document verification the authorized body shall provide an electronic document verification service.

      4. A digital system, in which electronic documents are signed using an electronic digital signature, enables verification of such signatures through an open service, provided by the system owner.

      5. If in accordance with the regulatory legal acts of the Republic of Kazakhstan a document, signed by a legal entity (branch and representative office) is subject to certification by a seal, an electronic document, certified by an electronic digital signature of an employee of a legal entity, authorized to sign such a document in accordance with the legislation of the Republic of Kazakhstan, shall be recognized as equivalent to a paper document, signed by hand and certified with a seal.

Chapter 12. DOCUMENTS IN THE DIGITAL ENVIRONMENT

Article 62. An electronic document

      1. A digital record, whose authenticity, ownership, and immutability are confirmed by an electronic digital signature, shall be recognized as an electronic document.

      An electronic document must be capable of being circulated and stored outside the digital system, in which it was created, without altering its properties.

      2. An electronic document that complies with the requirements of this Code and is certified by an electronic digital signature of the person, authorized to sign it, shall be equivalent to a signed paper document.

      3. Electronic documents shall be generated, stored and presented through state and (or) non-state digital systems, as well as outside of them, in accordance with the procedure established by the legislation of the Republic of Kazakhstan.

      4. The procedure for collecting, processing, storing, transmitting, searching, distributing, using, protecting, registering, confirming and destroying electronic documents and other data, containing information, constituting state secrets, using secure digital systems classified as state secrets, as well as the procedure for establishing, accrediting and terminating the activities of a special certification center, shall be determined by the National Security Committee of the Republic of Kazakhstan.

      5. Electronic documents of state bodies shall be transferred for state storage to digital archives in accordance with the procedure, established by the legislation of the Republic of Kazakhstan.

      6. The head of a legal entity or a person replacing him shall have the right to delegate authority to an employee of the said legal entity or a person designated by them to sign electronic documents. In this case each employee uses a public key certificate for an electronic digital signature, issued in his name, and the corresponding private key for an electronic digital signature.

Article 63. Digital documents

      1. A digital document is an intangible digital presentation of authentic information, generated in a digital environment on the basis of the data, contained in the national registries at the time of a request or presentation.

      2. A digital document confirms the legally significant facts and information contained therein that are necessary for receiving government and other services, making transactions or engaging in other legal relations.

      3. A digital document shall be certified by an electronic digital signature of the relevant state body in cases, where it is subject to presentation or verification by third parties.

      4. The digital document service operator is responsible for correct formation and technical integrity of the digital document, when it is presented.

      5. When receiving payment and financial services the digital identity documents are used by financial and payment institutions and are presented to them through the digital document service upon personal request (presence) of individuals.

Article 64. Digital data

      1. Digital data refer to the data contained in national registries and other state digital resources, used to verify facts, rights and obligations without the need to issue a separate document.

      2. The use of digital data in legal relations shall be equivalent to the presentation of a digital document, if its authenticity can be verified at the time of presentation through a digital document service.

      3. State bodies and other entities with access to national registries are required to obtain the necessary information directly from reference data sources without requesting documents from an individual, if the national registries contain such data.

      4. Third-party access to digital data through the digital document service is granted with the user’s consent in accordance with the procedure, established by the authorized body, with mandatory protection of personal data.

Article 65. Digital archive

      1. A digital archive is a collection of electronic archival records and electronic copies of archival records, organized and stored in electronic form in accordance with the procedures, established by the authorized body in archival affairs and administrative documentation management.

      2. The digital archive operates to preserve the cultural heritage of the people of Kazakhstan.

      3. The digital archive ensures accessibility, preservation, integrity and confidentiality of the stored information in accordance with the requirements of the legislation of the Republic of Kazakhstan.

      4. The procedure for the operation of the digital archive shall be determined by the authorized body in archival affairs and administrative documentation management in consultation with the cybersecurity authority.

      5. The storage, use and destruction of electronic documents and digital objects shall be carried out in accordance with the procedure, determined by the authorized body in archival affairs and administrative documentation management.

Article 66. Notification of digital entities

      1. Digital environment entities shall be notified digitally through the single notification point.

      2. The single notification point is a state digital facility that enables targeted delivery of notifications from state bodies to digital entities, mobile subscriber devices, and (or) email, including when providing state services and which ensures guaranteed delivery and storage of information regarding delivery status.

      3. Notifications from the single notification point are deemed delivered if there is information confirming their proper delivery.

Article 67. Smart contracts

      1. A smart contract is an agreement providing for an automatic execution of the terms previously agreed by the parties upon the occurrence of certain circumstances through the use of digital technologies.

      2. By agreement of the parties all or part of the terms of a smart contract may be expressed in software code, provided that such code allows for the unambiguous determination of the parties’ rights and obligations and ensures the ability to reproduce the terms in a form accessible to human perception.

      3. A smart contract must provide for a dispute resolution procedure between the parties, under which the final decision on the dispute is made by a human in accordance with the procedure, established by the legislation of the Republic of Kazakhstan or by agreement of the parties.

      4. Parties to legal relations have the right to use insurance and other mechanisms to protect against risks, associated with a technical error, software malfunction or digital platform failure, resulting in non-fulfillment or improper fulfillment of obligations under the smart contract.

      5. Requirements regarding the use of smart contracts in specific activity areas shall be established by this Code and (or) the laws of the Republic of Kazakhstan.

SECTION 5. DIGITAL PUBLIC ADMINISTRATION Chapter 13. DIGITAL ARCHITECTURE OF THE STATE

Article 68. Digital architecture of the state

      1. Digital architecture of the state is a comprehensive description of digital objects and digital data, created and used to achieve state objectives, as well as the tasks, functions and public administration processes by industry (sphere), formalized and presented in digital format to ensure the coordinated development, integration and standardization of digital solutions.

      2. Digital architecture of the state (including the architecture of the digital government) includes:

      1) architectural principles for the construction and development of digital objects (digital systems and digital platforms);

      2) requirements for the integration and compatibility of digital systems, including standardized interaction interfaces;

      3) requirements for an architecture ready for deployment in a cloud infrastructure (cloud readiness);

      4) requirements for a service architecture that ensures modularity, component reuse and interoperability;

      5) requirements for a digital data architecture that ensures the quality, compatibility, security and rational use of the digital data;

      6) requirements for architectural security and resilience, including digital data protection, cybersecurity and resilience to cyber threats.

      3. State bodies, state legal entities, quasi-public sector entities, legal entities, whose fifty or more percent of the voting shares (equity interests) are directly or indirectly held by quasi-public sector entities, as well as other organizations, involved in the performance of state functions and the provision of state services, are required to comply with the rules for the formation, development and monitoring of the digital architecture of the state, approved by the authorized body.

Article 69. Digital government architecture

      1. Digital government is a system of digital interaction between state bodies, and also with individuals and legal entities, based on the integrated use of digital technologies.

      2. Digital government operates on the basis of the digital government architecture.

      3. The formation, implementation monitoring and development of the digital government architecture shall be carried out in accordance with the uniform requirements in digitalization and cybersecurity and the rules for the formation, development and monitoring of the state’s digital architecture.

Article 70. Smart cities and smart regions

      1. Smart cities and smart regions are cities and regions, whose governance, infrastructure and service delivery are organized on the basis of digital data and artificial intelligence through digital infrastructure.

      2. Development of smart cities and smart regions shall be carried out in accordance with the state’s digital architecture and the methodology for building “smart cities” and “smart regions,” as approved by the authorized body.

Article 71. Architectural portal of state digital objects

      1. The architectural portal of state digital objects is a digital object, intended for recording, storing and systematizing information about digital state objects, the state’s digital architecture and platform software products for subsequent use by state bodies for monitoring, analysis and planning in digitalization area.

      2. State bodies, state legal entities, quasi-public sector entities, legal entities, whose fifty percent or more of the voting shares (equity interests) are directly or indirectly held by quasi-public sector entities, as well as other organizations, involved in the performance of state functions and provision of state services, shall post information about digital objects and their technical documentation on the architectural portal of state digital objects, maintain records of them and update them as required by the rules for the formation, development and monitoring of the state's digital architecture.

      3. The list of technical documentation for a digital object shall be determined by the rules for the formation and monitoring of the performance of the state’s digital architecture.

      Technical documentation is a set of documents for a digital object, based on which the creation and development of the digital object, as well as its pilot and industrial operation, are carried out.

      4. The state’s architectural portal for digital objects operates on the digital infrastructure located within the Republic of Kazakhstan.

Article 72. Architectural coordination center

      1. The architectural coordination center is a legal entity, designated by the Government of the Republic of Kazakhstan.

      The architectural coordination center ensures integrity, compatibility and efficacy of the digital architecture of state bodies, state legal entities, entities of the quasi-public sector and legal entities, whose fifty or more percent of the voting shares (equity interests) are directly or indirectly held by quasi-public sector entities, as well as other organizations involved in public administration processes.

      2. The architectural coordination center shall:

      1) participate in the implementation of state policy in digitalization and artificial intelligence;

      2) form, develop and monitor the performance of the digital architecture of the state in accordance with the rules for the formation, development and monitoring of the digital architecture of the state;

      3) provide organizational and methodological support for the development of the digital architecture of the state and the digital transformation of public administration;

      4) carry out expert assessments of process reengineering;

      5) develop methodology for the construction of smart cities and smart regions;

      6) conduct an expert review of investment proposals, feasibility study for budget investments, and technical assignment for the creation and development of digital government’s digital objects;

      7) issue expert opinions to the authorized body on the calculation of expenses for public procurement of goods, works and services in digitalization;

      8) support assessment of the efficacy of state bodies in the application of digitalization and assessment of the public service delivery automation;

      9) manage projects for the creation and development of digital objects of the digital government, and also projects for the implementation of strategic and program documents;

      10) provide consulting, methodological, and practical assistance to state bodies in the creation and development of digital objects of the digital government, management of digital data, artificial intelligence and project management within the framework of implementing the documents of the State Planning System of the Republic of Kazakhstan;

      11) record information on digital objects of the digital government and technical documentation on the architectural portal of digital objects of the state;

      12) analyze the integration of digital objects of the digital government to identify incomplete and outdated information contained therein and develop recommendations for their elimination;

      13) ensure compliance with uniform requirements in digitalization and cybersecurity.

      14) participate in the development of standardization documents in the artificial intelligence;

      15) analyze data, including open data, generated by state bodies, state legal entities, quasi-public sector entities, legal entities, whose fifty percent or more of the voting shares (equity interests) are directly or indirectly held by quasi-public sector entities, and also other organizations;

      16) organize the creation and development of digital objects according to the service model of digitalization.

Chapter 14. DIGITAL GOVERNMENT

Article 73. Digitalization of state bodies’ activity

      1. Digital objects of the digital government include digital objects of state bodies and other entities, intended for the implementation of state activities, performance of state functions and provision of state services.

      2. Digitalization shall be understood to mean a set of measures, aimed at digitizing processes and applying digital technologies to automate the activities of state bodies, organizations and citizens.

      3. Digitalization of a state body’s activity, including state functions and provision of state services is implemented through:

      1) creation, development, and acquisition of digital objects of the digital government;

      2) development and deployment of platform software products in accordance with the state’s digital architecture and with regard to the conducted process reengineering;

      3) acquisition of digital services using a service-based digitalization model.

      A service-based digitalization model is understood as a method of providing digital services on the terms of access to digital solutions or in a service format without the need for the state body to independently develop them, including with the possibility of subsequently transferring such solutions to the state body’s balance sheet in accordance with the legislation of the Republic of Kazakhstan.

      4. Digital assets of the digital government are subject to systematization through their identification, categorization and description in a classifier of digital assets of the digital government, compiled by the authorized agency.

Article 74. Digital government operator

      1. The operation of digital objects of the digital government shall be provided by the operator, a legal entity assigned by the Government of the Republic of Kazakhstan.

      2. The operator shall:

      1) provide system and technical maintenance and support for digital infrastructure assets of the digital government in accordance with the list and rules for its formation approved by the authorized body;

      2) provide digital services to state bodies and quasi-public sector entities in accordance with the list approved by the authorized body;

      3) develop platform software products for state bodies and quasi-public sector entities;

      4) ensure a secure storage of state digital resources, hosted on the digital government platform and in the digital infrastructure of the digital government, during their storage and processing in accordance with the legislation of the Republic of Kazakhstan on cybersecurity;

      5) render services in the provision of the digital government platform for development, advancement and deployment of digital objects and (or) platform software products;

      6) integrate and connect the digital government’s digital objects to the digital government gateway and the national gateway of the Republic of Kazakhstan, and also connect the state bodies’ digital objects to the digital infrastructure of the digital government;

      7) provide connection services and communication services of the uniform transport environment to digital environment entities, determined by the authorized body for the operation of their digital resources and digital systems.

      To provide communication services it has the right to engage other persons as subcontractors (co-contractors) for such services;

      8) create and develop the digital government platform and the unified transport environment of state bodies;

      9) provide support and system and technical maintenance, manage projects for the development of the national gateway of the Republic of Kazakhstan;

      10) collect, process, store and transmit digital data and digital records on the digital government platform in accordance with data management requirements.

      11) engage other entities’ digital infrastructure facilities to develop the digital infrastructure of the digital government, as well as other entities to provide support and system and technical maintenance for the state bodies’ digital facilities;

      12) collect, process, store and transmit digital data and digital records for data analytics in accordance with data management requirements, and also transmit digital data and digital records to the digital government platform;

      13) provides digital infrastructure services for the provision of information, reference and consulting services to legal entities;

      14) provide data analytics services in accordance with data management requirements;

      15) on the basis of information, received from the personal data protection authority, notify personal data subjects about a breach of personal data security or about processing of personal data by sending information to their personal account on the digital government web portal, the digital government mobile application and (or) to their mobile subscriber number in the form of a short text message.

Article 75. Digital government web portal

      1. The digital government web portal is a digital object that represents a single window for access to consolidated information, posted by state bodies and other entities, providing state services, including the regulatory framework, and also to government and other services provided in electronic form.

      2. On the digital government web portal interaction between individuals and legal entities with service providers regarding the government services, applications to entities reviewing requests from said individuals, and also the use of personal data are carried out through a personal account.

      3. State bodies and other entities, involved in the state services shall provide the operator with the digital data and digital records necessary for the information content of the digital government web portal.

      4. Requirements for the content, maintenance and information content of the digital data and digital records of the digital government web portal shall be established by the authorized body.

      5. State and other services shall be rendered through the digital government web portal, the digital government mobile application and (or) a subscriber’s cellular device.

      6. State services shall be rendered in the manner prescribed by the legislation of the Republic of Kazakhstan on government and socially responsible services with mandatory access to them via the digital government web portal and (or) the digital government mobile application.

      7. If other services provided electronically meet the criteria, established in accordance with the procedure, determined by the authorized body, mandatory access to such services shall be ensured through the digital government web portal and (or) the digital government mobile application.

      8. Registration and linking of a mobile network subscriber number, provided by a mobile network operator to an account on the digital government web portal for the purpose of receiving state and other services in electronic form via a mobile device shall be carried out in accordance with the procedure, determined by the authorized body.

      9. To receive state and other services via the digital government web portal and a mobile device, the mobile phone number registered in the database of mobile citizens of the Republic of Kazakhstan is used.

      The database of mobile citizens is a digital resource containing the mobile phone numbers of digital government users.

Article 76. Digital event

      1. A digital event is a circumstance, recorded in digital form resulting from the actions of a digital environment subject or the operation of a digital object and reflects their interaction parameters in the digital environment.

      2. Data on digital events is stored during the operation of digital objects and shall be used to ensure their functioning for the provision of services and operation logging, taking into account technical features and limitations.

      3. Processing of data on digital events shall be permitted in cases, established by the laws of the Republic of Kazakhstan:

      to confirm legal facts;

      to ensure the security of the digital environment.

Article 77. Digital space of a citizen of the Republic of Kazakhstan

      1. The digital space of a citizen of the Republic of Kazakhstan is a section of the personal account on the digital government web portal that provides access to information about recorded digital events, their viewing, management and use.

      2. The operator shall ensure confidentiality, integrity and control by the citizen of the Republic of Kazakhstan of the use of digital events, contained in the digital space.

      3. Requirements for the digital space of a citizen of the Republic of Kazakhstan are determined by the authorized body.

      4. When requesting digital data of a citizen of the Republic of Kazakhstan from the digital government’s digital objects, the digital objects through which the request is made, must generate a digital event regarding the use of such data and transmit it to the digital space of the citizen of the Republic of Kazakhstan.

Article 78. Open government

      1. Open government is a digital entity providing access to information about government activities and citizen participation in discussions and decision-making through interconnected open data internet portals, open budgets and open regulatory legal acts.

      2. Information shall be posted on the open data internet portals in accordance with this Code and the legislation of the Republic of Kazakhstan on access to information.

Article 79. Uniform platform for government digital resources

      1. The uniform platform for government digital resources is a digital platform designed to host government digital resources.

      2. State bodies are required to publish digital resources on the uniform platform of the state bodies’ digital resources and to ensure accuracy and timeliness of their content in accordance with the laws of the Republic of Kazakhstan on access to information.

Article 80. Payment gateway of the digital government

      1. The digital government’s payment gateway is a digital object that automates the transfer of payment information on the provision of paid services.

      2. The digital government’s payment gateway ensures:

      1) the transfer of payment requests;

      2) notification of payment for the service.

      3. Second-tier banks, payment organizations, and organizations that perform certain types of banking operations, when participating in the processes of accepting and processing payments for the provision of services, shall ensure integration of their own digital objects, involved in these processes with the digital government’s payment gateway, either directly or through the facility of the national center for managing the national digital financial infrastructure.

Article 81. Unified transport environment of state bodies

      1. The unified state bodies’ transport environment is a telecommunications network that is part of the digital government infrastructure and is designed to ensure the interaction of local (excluding local networks with internet access), departmental, and corporate telecommunications networks of state bodies, their subordinate organizations and local governments, and also other digital environment entities, determined by the authorized body, while maintaining the required cybersecurity level.

      2. State bodies, their subordinate organizations and local governments, as well as other digital environment entities, determined by the authorized body, are required to use exclusively the uniform transport environment of state bodies for the interaction of local (excluding local networks with internet access), departmental and corporate networks.

      3. To ensure cybersecurity the connection of local, departmental and corporate networks, connected to the uniform transport environment of state bodies, to public telecommunications networks and other telecommunications networks shall be carried out in accordance with uniform digitalization and cybersecurity requirements.

Article 82. Digital government platform

      1. The digital government platform is an operator’s digital platform designed for the development, advancement, deployment, and integration of platform software products and (or) deployment of digital assets.

      2. Software developed and deployed on the digital government platform constitutes a platform software product.

      3. The operator has the right to provide the platform software product through the provision of digital services.

      A digital service includes services for the rental (lease, temporary use) and (or) deployment of computing resources and provision of software, software products, technical equipment for use, including communication services, which enable the operation of these services through a digitalization service model, in accordance with the rules for the creation, development and deployment of digital assets.

      4. Digital objects implementing state functions and the resulting state services shall be developed and hosted on the digital government platform in accordance with the rules for implementing the stages of the digital government object’s life cycle, approved by the authorized body in coordination with the authorized state planning body, and also transfer digital data to the digital government platform in accordance with data management requirements.

      5. Ownership of the digital government platform does not create ownership rights to digital data and records created with its use and (or) hosted on it, which belong to other owners and (or) holders, unless otherwise provided by the legislation of the Republic of Kazakhstan or an agreement between them.

      6. The use of digital records, hosted on the digital government platform, in the digitalization of state bodies’ activities, including their government functions and provision of state services, as well as the operator’s data analytics, shall be carried out without the consent of their owners and (or) holders of the digital data, in compliance with the requirements of the legislation of the Republic of Kazakhstan on personal data and their protection and other legislation of the Republic of Kazakhstan.

      7. The digital government platform shall operate on a digital infrastructure, located within the territory of the Republic of Kazakhstan.

Article 83. Integration of digital objects

      1. Integration of digital objects shall mean measures to organize and ensure interaction between digital objects through integration services by means of standard data transfer protocols.

      2. Integration services shall mean functional digital objects that enable interaction, data exchange and execution of coordinated operations between digital objects through standard interfaces, protocols and access mechanisms, defined by the authorized body.

      3. Integration of digital objects of the digital government is effected through the digital government’s gateway in accordance with the rules for the integration of digital objects of the digital government, approved by the authorized body in consultation with the cybersecurity authority and the National Security Committee of the Republic of Kazakhstan, subject to compliance with the cybersecurity and personal data protection requirements, established by the legislation of the Republic of Kazakhstan.

      4. Integration of non-governmental digital objects with digital objects of the digital government, including on a fee basis, is effected through the digital government’s external gateway in accordance with the rules for the integration of digital objects of the digital government, subject to the cybersecurity and personal data protection requirements, established by the legislation of the Republic of Kazakhstan.

      5. The digital government gateway is a digital object designed to integrate digital objects of the digital government with other digital objects.

      6. The digital government external gateway is a subsystem of the digital government gateway to facilitate the interaction of digital objects, located in the uniform transport environment of state bodies, with digital objects, located outside the uniform transport environment of state bodies.

      The operating rules and technical requirements for the digital government external gateway shall be approved by the authorized body in consultation with the cybersecurity authority.

      7. The National gateway of the Republic of Kazakhstan is a digital object designed to facilitate international (interstate) information interaction of digital objects.

      8. International (interstate) information interaction using digital technologies shall be carried out through the National gateway of the Republic of Kazakhstan.

      9. The list of digital objects through which international (interstate) information interaction is carried out via the National gateway of the Republic of Kazakhstan shall be approved by the authorized body.

Chapter 15. LIFE CYCLE OF A DIGITAL OBJECT

Article 84. Life cycle of digital government’s digital object and its stages

      1. The life cycle of a digital government’s digital object is a set of stages of planning, creation, pilot operation, cybersecurity compliance testing, commissioning, development, decommissioning, modification, archiving and decommissioning of a digital government’s digital object, aimed at ensuring its effective operation.

      2. The life cycle of a digital government’s digital object may include all or some of these stages, depending on the type of digital object and its operational characteristics in accordance with the rules for implementing the stages of the digital government object’s life cycle.

Article 85. Planning, creation and development of a digital government digital object

      1. Planning is an initial stage of the digital object’s life cycle, which includes a range of activities to justify the need for its creation and define the objectives, requirements, resources and implementation conditions.

      Planning of a digital government object involves process reengineering, which comprises analysis of current processes, a digital review of regulatory legal acts and design of new processes and is carried out in accordance with digital transformation rules, approved by the authorized body.

      2. When planning, creating and developing digital objects of the digital government it is necessary to obtain an opinion from the authorized body and the cybersecurity authority on the developed regulatory and technical documentation, also on the calculation of costs for public procurement of goods, works and services in digitalization in accordance with the rules for implementing the stages of the life cycle of the digital object of the digital government.

      3. Creation and development of digital objects shall be carried out in accordance with regulatory and technical documentation (state investment project, technical specifications, software product requirements specification, also public-private partnership project documentation) in accordance with the digital and budgetary legislation of the Republic of Kazakhstan.

      4. Development of a digital object of the digital government shall be carried out after its commissioning.

      5. This article does not apply to digital objects of the national security bodies of the Republic of Kazakhstan.

Article 86. Conducting trial operation and testing of the digital government object

      1. The trial operation of the digital government’s digital object shall be conducted in accordance with uniform requirements in digitalization and cybersecurity, including:

      1) documenting of the trial operation procedures;

      2) optimizing and eliminating any identified defects and deficiencies, followed by their correction;

      3) issuing a certificate of completion of the trial operation.

      The trial operation period shall not exceed one year.

      2. Testing of the digital government digital object for compliance with cybersecurity requirements shall be conducted in accordance with this Code and the legislation of the Republic of Kazakhstan on cybersecurity.

Article 87. Commissioning of digital government digital object

      1. The digital government digital object shall be commissioned in accordance with the requirements of regulatory and technical documentation, subject to successful completion of pilot operation with involvement of the authorized body and the cybersecurity authority.

      2. During the commercial operation of the digital government digital object the following shall be ensured:

      1) compliance with uniform requirements in digitalization and cybersecurity;

      2) safety, protection and restoration of digital resources in the event of failure or damage;

      3) backup and monitoring of the timely updating of digital resources;

      4) automated recording, storage and periodic archiving of information about access to the state body’s digital system;

      5) maintenance of the digital government digital object;

      6) technical support for the licensed software used by the digital facility of the digital government;

      7) systems and technical maintenance;

      8) reduction (or elimination) of the use of paper documents, as well as requirements for their submission, when performing state functions and providing state services;

      9) warranty service by the supplier of the digital government’s digital object, including elimination of errors and defects, identified during the warranty period. Warranty service shall be provided for at least one year from the date of commissioning of the digital government object.

Article 88. Modification of digital government digital object

      1. Modification of a digital government digital object refers to work that does not require development of an investment proposal or a feasibility study for budgetary investments in accordance with the budget legislation of the Republic of Kazakhstan, provided that the total cost of the modification does not exceed twenty percent of the initial estimated cost of the digital government object, established by the state investment project at the time of its creation.

      2. Modification of a digital government digital object may be carried out if the following conditions are met:

      1) the modification complies with the technical specifications or amendments to the technical specifications;

      2) the work performed complies with cybersecurity requirements, established by the legislation of the Republic of Kazakhstan;

      3) the authorized body’s consent to the modification.

Article 89. Termination of commercial operation of digital government’s digital object

      1. Cessation of the need for further use of a digital government’s digital object entails termination of commercial operation and modification of information about the digital government object on the digital objects’ architecture portal in accordance with uniform requirements in digitalization and cybersecurity.

      2. The decision on cessation of the need for further operation of a digital government digital object shall be made by the owner and (or) holder in consultation with the authorized body, with notification of the owners and (or) holders of the digital objects, with which the digital government object is integrated.

Article 90. Archiving and decommissioning of digital government’s digital object

      1. Digital records, technical documentation, source codes and (or) digital government digital objects shall be archived in accordance with the rules for implementing the life cycle stages of the digital government digital objects.

      2. In the event that a previously created digital object is replaced by platform software products, developed on the digital government platform and performing all (or more) of its functions, such a digital object may be subject to decommissioning.

      3. Decommissioning of digital government digital objects shall be carried out in accordance with the requirements, established by the budget legislation of the Republic of Kazakhstan, pursuant to a decision, adopted by the owner in consultation with the authorized body.

Article 91. Technologically complex digital objects of the digital government

      1. Digital objects of the digital government, possessing special architectural and technological characteristics that necessitate the establishment of special requirements for their design, development, modernization, implementation, integration and operation, are classified as technologically complex digital objects of digital government.

      2. The criteria for classifying objects as technologically complex digital objects of the digital government shall be determined by the authorized body.

      3. The specifics of the creation and development of technologically complex digital objects of the digital government shall be regulated by the digital and budgetary legislation of the Republic of Kazakhstan.

Article 92. The procedure for creation and development of digital objects of the national security bodies of the Republic of Kazakhstan

      Digital objects, intended to fulfill the tasks of the national security bodies of the Republic of Kazakhstan, shall be created or developed in the following order:

      1) adoption of a decision to create or develop a digital object;

      2) developing technical specifications for the creation or development of a digital object;

      3) developing technical specifications and cost estimates for the procurement of goods, works and services in digitalization or performance of work without allocation of budgetary funds;

      4) public procurement of goods, works and services in digitalization or performance of work without allocation of budgetary funds;

      5) development, pilot operation, implementing and commissioning of the digital object in accordance with the effective standards in the Republic of Kazakhstan.

      Expenses for the creation and development of digital objects of the national security bodies of the Republic of Kazakhstan shall be planned based on the conclusion of an ad hoc expert council (independently by the budget program administrator).

Chapter 16. DIGITAL TRANSFORMATION

Article 93. Digital transformation

      1. Digital transformation is a process of system changes, based on the implementation of digital technologies, architectural and platform solutions, data analytics and artificial intelligence, with the aim of enhancing the efficacy, transparency and proactivity of management and service delivery.

      2. Digital transformation shall pursue:

      1) improving the interaction channels between digital entities by reducing the number of processes;

      2) decision making based on data analytics;

      3) maximizing the transition of public services to proactive services;

      4) ensuring accessibility, resilience and inclusiveness of digital objects while respecting digital rights and protecting personal data.

      3. State bodies, state legal entities and quasi-public sector entities are required to develop, approve, and implement digital transformation programs for their operations, including internal processes.

      4. The digital transformation of state bodies, state legal entities and quasi-public sector entities includes upgrade of digital infrastructure facilities and transition to platform solutions, based on the digital government architecture and is carried out in accordance with the rules for the digital transformation of public administration.

      5. Cross-sector coordination of the digital transformation of state bodies, state legal entities and quasi-public sector entities shall be performed by the authorized body.

Article 94. National Institute for digital development

      1. The National Institute for digital development shall be determined by the Government of the Republic of Kazakhstan with the aim of creating enabling conditions for enhancing competitiveness of the digital environment.

      2. The National Institute for digital development shall:

      1) implement state support measures in accordance with the Entrepreneur Code of the Republic of Kazakhstan;

      2) provide analytical and consulting services in digitalization, and also issue recommendations in digitalization;

      3) cooperate with international organizations and foreign legal entities to promote digitalization;

      4) analyze development of the digitalization sector;

      5) perform other functions provided for by other laws of the Republic of Kazakhstan, decrees of the President of the Republic of Kazakhstan and resolutions of the Government of the Republic of Kazakhstan.

Article 95. Digital development index

      1. Digital development index is a complex indicator of the level of institutional, technological and process readiness for the implementation, use and development of digital technologies by state bodies, state-owned legal entities and quasi-public sector entities.

      2. The digital development index shall be determined annually as part of the annual performance assessment of central state and local executive bodies of oblasts, cities of national status and the capital.

      3. The methodology for determining the digital development index shall be approved by the authorized body in consultation with the Supreme Audit Chamber of the Republic of Kazakhstan.

SECTION 6. SECURITY AND INTERNATIONAL COOPERATION IN DIGITALIZATION Chapter 17. STATE SUPERVISION AND RISK MANAGEMENT IN THE DIGITAL ENVIRONMENT

Article 96. State supervision in digitalization, and also in the electronic documents and electronic digital signatures

      1. State supervision in digitalization shall be carried out in the form of inspections, preventive control with a visit to the subject (object) of control, and preventive control without a visit to the subject (object) of control, unless otherwise provided in paragraph 4 of this article.

      2. Inspections and preventive control with a visit to the subject (object) of control shall be carried out pursuant to the Entrepreneur Code of the Republic of Kazakhstan.

      3. Preventive control without a visit to the subject (object) of control shall be carried out pursuant to the Law of the Republic of Kazakhstan On Cybersecurity and the Entrepreneur Code of the Republic of Kazakhstan.

      4. State supervision of electronic documents and electronic digital signatures shall be carried out in the form of unscheduled inspections and preventive controls with a visit to the subject (object) of supervision pursuant to the Entrepreneur Code of the Republic of Kazakhstan, unless otherwise provided in the second part of this paragraph.

      With respect to state bodies the state supervision of electronic documents and electronic digital signatures shall be pursuant to the Law of the Republic of Kazakhstan On Cybersecurity.

      The requirement of this paragraph shall not apply to the National Bank of the Republic of Kazakhstan and its subordinate organizations and legal entities, whose fifty or more percent of the voting shares (interests in the authorized capital) are owned by the National Bank of the Republic of Kazakhstan or are held in trust by it, and also special state bodies of the Republic of Kazakhstan.

Article 97. Cybersecurity

      1. Cybersecurity is security of the digital objects against violation of their confidentiality, integrity or availability.

      2. Protection of digital objects shall be implemented by the owners and (or) holders of digital objects.

      3. Measures for protecting digital objects shall be determined by the Law of the Republic of Kazakhstan On Cybersecurity, uniform requirements in digitalization and cybersecurity, and also other laws of the Republic of Kazakhstan.

Article 98. Providing digital data security

      1. Digital data security shall be provided through a combination of technical, organizational, legal, and other measures aimed at preventing, detecting and eliminating cyber threats.

      2. Technical protection measures include cryptographic and other information protection means.

      3. The procedure for applying technical protection measures, their certification and conformity assessment shall be determined by the legislation of the Republic of Kazakhstan on cybersecurity and the legislation of the Republic of Kazakhstan in technical regulation.

Article 99. Testing and auditing of digital objects for compliance with cybersecurity requirements

      1. Testing of digital objects for compliance with cybersecurity requirements shall be conducted on a mandatory basis or at the initiative of the owner and (or) holder of the digital object.

      2. Digital objects subject to mandatory testing for compliance with cybersecurity requirements and also such testing procedure shall be determined by the Law of the Republic of Kazakhstan On Cybersecurity.

      3. Testing of digital objects for compliance with cybersecurity requirements at the initiative of owners and (or) holders shall be conducted in accordance with this Code, the Law of the Republic of Kazakhstan On Cybersecurity and the legislation of the Republic of Kazakhstan in technical regulation.

      4. Audits of digital objects for compliance with cybersecurity requirements shall be conducted at the initiative of their owner and (or) holder in accordance with the legislation of the Republic of Kazakhstan on cybersecurity, unless otherwise provided by the laws of the Republic of Kazakhstan.

Article 100. Quality audit of digital objects

      1. A quality audit of digital objects shall be conducted to assess their functionality and digital architecture.

      2. During the creation, implementation and operation of digital objects a quality audit may be conducted at the initiative of the owner and (or) holder of the digital objects.

      3. A quality audit of digital objects shall be conducted by independent individuals and (or) legal entities, possessing specialized knowledge and expertise in accordance with the procedure, established by the authorized body.

      4. A quality audit of artificial intelligence systems shall be conducted with regard to the assessment of the quality and legality of the use of data libraries, used to train artificial intelligence models, as well as the presence of prohibited functional capabilities of artificial intelligence systems in accordance with the Law of the Republic of Kazakhstan On Artificial Intelligence.

      5. Quality audits of secure versions of digital objects, classified as state secrets shall not be conducted.

Chapter 18. GOALS, PRINCIPLES, MAIN DIRECTIONS OF THE INTERNATIONAL COOPERATION OF THE REPUBLIC KAZAKHSTAN IN DIGITALIZATION

Article 101. Objectives of International Cooperation of the Republic of Kazakhstan in Digitalization

      The objectives of international cooperation in digitalization shall be recognized as mutual assistance and coordination of joint actions between the Republic of Kazakhstan and other states and international organizations on digital technology development issues.

Article 102. Principles of International Cooperation of the Republic of Kazakhstan in Digitalization

      1. Cooperation with other states and international organizations shall be based on the principles of mutual respect, trust, mutual assistance, compromise, non-discrimination, non-interference in each other’s affairs, timely fulfillment of accepted international obligations and peaceful resolution of disputes.

      2. The state is undertaking efforts to create an environment conducive to attracting investment and introducing modern digital technologies based on market-oriented approaches to organizing activities in the digital environment.

Article 103. Key International Cooperation Areas of the Republic of Kazakhstan in Digitalization

      The key international cooperation areas of the Republic of Kazakhstan in digitalization shall be:

      1) creation, implementation and development of digital technologies;

      2) removal of regulatory barriers to the implementation of digitalization;

      3) development of the internet;

      4) combating cyber threats and cybercrime;

      5) combating digital fraud.

Chapter 19. FINAL AND TRANSITIONAL PROVISIONS

Article 104. Dispute resolution in digitalization

      Disputes in digitalization shall be resolved in accordance with the laws of the Republic of Kazakhstan and international treaties, ratified by the Republic of Kazakhstan.

Article 105. Liability for breach of the digital legislation of the Republic of Kazakhstan

      1. Breaching of the digital legislation of the Republic of Kazakhstan shall entail liability, established by the laws of the Republic of Kazakhstan.

      2. Administrative or criminal liability shall not relieve the guilty parties of their obligation to remedy the breaches.

Article 106. Enacting procedure of this Code

      1. This Code shall come into effect six months after the date of its first official publication.

      2. The Law of the Republic of Kazakhstan of January 7, 2003 On Electronic Documents and Electronic Digital Signature shall be deemed repealed.

President
of the Republic of Kazakhstan

K. TOKAYEV


ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ЦИФРЛЫҚ КОДЕКСІ

Қазақстан Республикасының Кодексі 2026 жылғы 9 қаңтардағы № 255-VIII ҚРЗ.

      ЗҚАИ-ның ескертпесі!
      Қолданысқа енгізілу тәртібін 106-баптан қараңыз.

1-БӨЛІМ. ЖАЛПЫ ЕРЕЖЕЛЕР

1-тарау. ЖАЛПЫ ЕРЕЖЕЛЕР

1-бап. Осы Кодекспен реттелетін қатынастар

      1. Осы Кодекс цифрлық деректер мен цифрлық объектілерді құру, олардың айналымы, сақтау, беру және пайдалану кезінде цифрлық ортада туындайтын қоғамдық қатынастарды реттейді.

      Цифрлық орта деп осы Кодекспен реттелетін қоғамдық қатынастарды қозғайтын бөлікте цифрлық деректер мен цифрлық объектілерді орналастыру немесе оларға құқықтарды тіркеу аумағына қарамастан, оларды құру, олардың айналымы, сақтау, беру және пайдалану, оларға құқықтарды жүзеге асыру және беру үшін инфрақұрылымның, технологиялардың, процестер мен шарттардың жиынтығы түсініледі.

      2. Цифрлық ортада туындайтын мүліктік және өзге де азаматтық-құқықтық қатынастар осы Кодексте белгіленген ерекшеліктер ескеріле отырып, Қазақстан Республикасының азаматтық заңнамасымен реттеледі.

      3. Егер Қазақстан Республикасының Конституциясында, осы Кодексте, Қазақстан Республикасының заңдарында және Қазақстан Республикасы ратификациялаған халықаралық шарттарда өзгеше көзделмесе, Қазақстан Республикасының аумағында цифрлық деректер мен цифрлық объектілерді құру, олардың айналымы, сақтау, беру және пайдалану жөніндегі қызметті жүзеге асыратын шетелдіктер, азаматтығы жоқ адамдар және шетелдік заңды тұлғалар Қазақстан Республикасының азаматтары мен заңды тұлғалары үшін Қазақстан Республикасында белгіленген құқықтар мен бостандықтарды пайдаланады, сондай-ақ міндеттерді атқарады.

2-бап. Қазақстан Республикасының цифрлық заңнамасы

      1. Қазақстан Республикасының цифрлық заңнамасы Қазақстан Республикасының Конституциясына негізделеді және осы Кодекстен және Қазақстан Республикасының өзге де нормативтік құқықтық актілерінен тұрады.

      2. Қазақстан Республикасы ратификациялаған халықаралық шарттар осы Заңнан басым болады. Қазақстан Республикасы қатысушысы болып табылатын халықаралық шарттардың Қазақстан Республикасының аумағында қолданылу тәртібі мен талаптары Қазақстан Республикасының заңнамасында айқындалады.

      3. Осы Кодекс пен Қазақстан Республикасының өзге де заңдары арасында цифрлық ортадағы қатынастарды реттеу мәселелері бойынша қайшылықтар болған жағдайларда осы Кодекстің ережелері қолданылады.

3-бап. Қазақстан Республикасы цифрлық заңнамасының мақсаты мен міндеттері

      1. Қазақстан Республикасы цифрлық заңнамасының мақсаты жеке және заңды тұлғалардың, қоғам мен мемлекеттің мүддесі үшін цифрлық ортаның орнықты дамуы мен жұмыс істеуін қамтамасыз ету болып табылады.

      2. Мыналар Қазақстан Республикасы цифрлық заңнамасының міндеттері болып табылады:

      1) цифрлық ортада туындайтын қоғамдық қатынастарды құқықтық реттеу;

      2) цифрлық ортада бірыңғай мемлекеттік саясатты іске асыру тетіктерін айқындау;

      3) цифрлық ортада заңдылық пен құқықтық тәртіпті нығайту;

      4) Қазақстан Республикасында цифрлық ортаны дамытуға инвестициялар тарту үшін жағдайлар жасау;

      5) қоғамдық қатынастардың барлық салаларын цифрлық трансформациялауды құқықтық қамтамасыз ету.

4-бап. Қазақстан Республикасы цифрлық заңнамасының қағидаттары

      Цифрлық ортадағы қоғамдық қатынастарды құқықтық реттеу мынадай негізгі қағидаттарға негізделеді:

      1) цифрлық ортада адамның құқықтарын, бостандықтары мен заңды мүдделерін сақтау;

      2) цифрлық технологияларды қолдану кезінде адамның, қоғамның және мемлекеттің қауіпсіздігі;

      3) цифрлық деректердің айналым еркіндігі;

      4) цифрлық технологияларды құру, дамыту және қолдану еркіндігі;

      5) жеке және көпшілік мүдделерінің теңгерімі;

      6) цифрлық ортаның қолжетімділігі мен инклюзивтілігі;

      7) мемлекеттің цифрлық ортаға пропорционалды және негізді қатысуы;

      8) құқықтық реттеудің технологиялық бейтараптығы;

      9) цифрлық әдеп және әлеуметтік жауапкершілік.

5-бап. Цифрлық ортада адамның құқықтарын, бостандықтары мен заңды

мүдделерін сақтау

      1. Адамның цифрлық ортадағы құқықтары, бостандықтары мен заңды мүдделері ең жоғары құндылық деп танылады және олардың шектелуі тек Қазақстан Республикасының заңдарымен және конституциялық құрылысты қорғау, қоғамдық тәртіпті, адамның құқықтары мен бостандықтарын, халықтың денсаулығы мен имандылығын сақтау мақсаттарында қажетті шамада ғана мүмкін болады.

      2. Цифрлық ортадағы қатынастар адамның еркін, саналы және айқын ерік-жігеріне негізделеді.

      3. Цифрлық ортадағы адамның құқықтарын, бостандықтары мен заңды мүдделерін қозғайтын алгоритмдік және автоматтандырылған шешімдер ашықтық, кемсітпеу және цифрлық орта субъектісі тарапынан бақылау мүмкіндігі сақтала отырып қолданылады.

6-бап. Цифрлық технологияларды қолдану кезіндегі адамның, қоғамның және

мемлекеттің қауіпсіздігі

      1. Цифрлық технологияларды қолдану кезіндегі адамның, қоғамның және мемлекеттің қауіпсіздігі цифрлық ортаның тұрақты жұмыс істеуінің ажырамас элементі болып табылады.

      2. Мемлекет адамның, қоғамның және мемлекеттің құқықтарына, бостандықтары мен заңды мүдделеріне цифрлық технологиялардың теріс әсері мен қолдану тәуекелдерінің алдын алу және азайту жөнінде шаралар қабылдайды, олардың қажеттілігі мен қол жеткізілетін мақсаттарға мөлшерлeстігін қамтамасыз етеді.

7-бап. Цифрлық деректердің айналым еркіндігі

      1. Қазақстан Республикасында осы Кодексте және Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген шектерде цифрлық деректерді іздеу, қалыптастыру, беру, сақтау және пайдалану еркіндігі қамтамасыз етіледі.

      2. Цифрлық деректерге қол жеткізуді шектеуге Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес жол беріледі.

      3. Мемлекет цифрлық деректердің ашықтығы, анықтығы, қолжетімділігі, өзектілігі, толықтығы, олардың цифрлық үйлесімділігі және цифрлық деректермен еркін алмасу тетігін дамытуға жәрдемдеседі.

8-бап. Цифрлық технологияларды құру, дамыту және қолдану еркіндігі

      1. Егер осы Кодексте және Қазақстан Республикасының заңдарында өзгеше белгіленбесе, цифрлық технологияларды құру, дамыту және қолдану еркін жүзеге асырылады.

      2. Мемлекет ғылыми зерттеулер жүргізуге, инновациялық қызметті жүзеге асыруға және цифрлық технологияларды дамытуға жағдай жасайды.

      3. Мемлекет халықтың цифрлық сауаттылығын арттыру, қолжетімді инфрақұрылымды дамыту және цифрлық теңсіздікті жою жөніндегі шараларды іске асыруды, сондай-ақ цифрлық ортадағы жеке бастамалар мен бәсекелестікті дамытудың тең жағдайларын қамтамасыз етеді.

9-бап. Жеке және көпшілік мүдделерінің теңгерімі

      1. Цифрлық ортадағы қоғамдық қатынастарды реттеу жеке және көпшілік мүдделері арасындағы теңгерім сақтала отырып жүзеге асырылады.

      2. Көпшілік мүдделерін іске асыру жеке тұлғалардың құқықтарын негізсіз шектеуге алып келмеуге тиіс.

      3. Мемлекеттік реттеуді жүзеге асыру кезінде оның мақсаттарының және адам мен азамат үшін салдары, қоғам мен мемлекет мүдделері арасындағы мөлшерлестік қамтамасыз етіледі.

      4. Мемлекеттік органдар мен ұйымдар цифрлық технологияларды пайдалана отырып қабылданатын шешімдердің айқындығын, ашықтығын және уәжділігін қамтамасыз етеді.

10-бап. Цифрлық ортаның қолжетімділігі мен инклюзивтілігі

      1. Мемлекет азаматтардың цифрлық технологияларға, өнімдерге, көрсетілетін қызметтер мен цифрлық ортадағы мүмкіндіктерге тең қолжетімділігін қамтамасыз етеді.

      2. Қазақстан Республикасының заңнамасында қолжетімділік жөніндегі талаптар белгіленген цифрлық объектілер мүгедектігі бар адамдар, сондай-ақ көру, есту, сөйлеу қабілеттері бұзылған және басқа да функционалдық шектеулері бар адамдар және халықтың жүріп-тұруы шектеулі топтарына жататын адамдар үшін қолжетімділік ескеріле отырып әзірленеді және пайдаланылады.

11-бап. Мемлекеттің цифрлық ортаға пропорционалды және негізді түрде

қатысуы

      1. Мемлекет осы Кодексте және Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген шектерде цифрлық ортаға қатысады.

      2. Цифрлық ресурстар мен жүйелерді құруға және пайдалануға мемлекеттің қатысуына бәсекелестік ортаға негізсіз араласуға жол бермеу талаптары сақталған кезде мемлекеттік функцияларды іске асыру, мемлекеттік қызметтер көрсету, цифрлық инфрақұрылымның қауіпсіздігін, орнықтылығы мен қолжетімділігін қамтамасыз ету мақсатында жол беріледі.

12-бап. Құқықтық реттеудің технологиялық бейтараптығы

      1. Құқықтық реттеудің технологиялық бейтараптығы қағидаты әртүрлі цифрлық технологияларға тең қатынасты болжайды.

      2. Цифрлық ортадағы қатынастарды құқықтық реттеу цифрлық технологиялардың функционалдық сипаттамалары негізге алына отырып жүзеге асырылады.

      3. Мемлекет жаңа цифрлық технологиялар пайда болған кезде олардың дамуына кедергі келтірмей, құқықтық реттеудің болжамдылығы мен тұрақтылығын қамтамасыз етеді.

13-бап. Цифрлық әдеп және әлеуметтік жауапкершілік

      1. Цифрлық технологияларды құру, дамыту және қолдану адамның құқықтары мен қадір-қасиетін құрметтеу, кемсітушілікке жол бермеу, әділдік, адалдық, ашықтық пен жауапкершілік қағидаттары сақтала отырып жүзеге асырылады.

      2. Мемлекет, ұйымдар мен азаматтар кемсітуді, манипуляция жасауды, цифрлық технологияларды теріс пайдалануды және адамның, қоғамның және мемлекеттің құқықтарын, бостандықтарын және заңды мүдделерін өзге де бұзушылықтарды болғызбауға бағытталған цифрлық ортадағы іс-қимылдың әдеп стандарттарын қалыптастыруға және сақтауға қатысады.

2-тарау. ЦИФРЛЫҚ ОРТАДАҒЫ МЕМЛЕКЕТТІК РЕТТЕУ

14-бап. Цифрландыру саласындағы уәкілетті органның құзыреті

      1. Цифрландыру саласындағы уәкілетті орган (бұдан әрі – уәкілетті орган) – цифрландыру саласындағы басшылықты және салааралық үйлестіруді жүзеге асыратын орталық атқарушы орган.

      2. Уәкілетті орган өз құзыреті шегінде:

      1) Қазақстан Республикасының Президенті айқындаған мемлекеттің ішкі және сыртқы саясатының негізгі бағыттары және Қазақстан Республикасының Үкіметі әзірлеген мемлекеттің әлеуметтік-экономикалық саясатының, оның қорғаныс қабілеттілігінің, қауіпсіздігінің, қоғамдық тәртіпті қамтамасыз етудің негізгі бағыттары негізінде және оларды орындау үшін Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес цифрландыру саласындағы мемлекеттік саясатты қалыптастырады;

      2) стратегиялық, реттеушілік, іске асыру және бақылау функцияларын жүзеге асырады;

      3) цифрландыру саласындағы нормативтік құқықтық актілерді әзірлейді және бекітеді;

      4) осы Кодексте, Қазақстан Республикасының өзге де заңдарында, Қазақстан Республикасы Президентінің және Қазақстан Республикасы Үкіметінің актілерінде көзделген өзге де өкілеттіктерді жүзеге асырады.

15-бап. Мемлекеттік органдардың цифрландыру саласындағы құзыреті

      Мемлекеттік органдар құзыреті шегінде:

      1) цифрландыру саласындағы мемлекеттік саясатты іске асыруға қатысады;

      2) цифрландыру саласындағы нормативтік құқықтық актілерді әзірлейді және бекітеді;

      3) құзыреті шегінде мемлекеттік бақылауды жүзеге асырады;

      4) осы Кодексте, Қазақстан Республикасының өзге де заңдарында, Қазақстан Республикасы Президентінің және Қазақстан Республикасы Үкіметінің актілерінде көзделген өзге де өкілеттіктерді жүзеге асырады.

2-БӨЛІМ. ЦИФРЛЫҚ ОРТА ОБЪЕКТІЛЕРІ

3-тарау. ЦИФРЛЫҚ ДЕРЕКТЕР

16-бап. Цифрлық деректер

      1. Цифрлық нысанда берілген және оны алу тәсіліне және цифрлық ұсыну нысанына қарамастан автоматтандырылған және (немесе) талдамалық жинауға, сақтауға, өңдеуге, пайдалануға, беруге, таратуға немесе алып тастауға жарамды ақпарат цифрлық деректер болып табылады.

      2. Егер Қазақстан Республикасының заңдарында өзгеше белгіленбесе, цифрлық деректер еркін құрылуы, жиналуы, сақталуы, өңделуі, пайдаланылуы және берілуі мүмкін.

      3. Арнаулы мемлекеттік органдарды қоспағанда, мемлекеттік органдар, мемлекеттік заңды тұлғалар, квазимемлекеттік сектор субъектілері уәкілетті орган мемлекеттік статистика саласындағы уәкілетті органмен бірлесіп әзірлейтін, Қазақстан Республикасының Үкіметі бекітетін цифрлық деректерді басқару жөніндегі талаптарға сәйкес деректерді талдауды жүзеге асыру үшін "цифрлық үкімет" операторына (бұдан әрі – оператор) цифрлық деректерге және цифрлық жазбаларға рұқсат береді.

      4. Мемлекеттік құпияларды, қызметтік немесе құпия ақпаратты, дербес деректерді және заңмен қорғалатын өзге де ақпаратты қамтитын цифрлық деректерді басқару Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген талаптар мен ерекшеліктер ескеріле отырып жүзеге асырылады.

17-бап. Ашық деректер

      1. Машинада оқылатын нысанда ұсынылған және еркін пайдалануға, өңдеуге, қайта жариялауға және таратуға арналған, ашық қолжетімділікте орналастырылған цифрлық деректер ашық деректер болып табылады.

      2. Ашық цифрлық деректерді орталықтандырылған орналастыру, сипаттау, сақтау, іздеу, қол жеткізу және қайта пайдалану, сондай-ақ мұндай деректерге машиналық қол жеткізуге бағдарламалық интерфейстерді ұсыну үшін ашық деректердің интернет-порталы мемлекеттік цифрлық ресурс болып табылады.

      3. Ашық деректердің интернет-порталы порталдың тұрақтылығын, қауіпсіздігін немесе өнімділігін қамтамасыз етуге байланысты техникалық шектеулерді қоспағанда, онда орналастырылған ашық деректерге өтеусіз, ашық және кемсітусіз қол жеткізуді қамтамасыз етеді.

      4. Оператор оны техникалық сүйемелдеуді, киберқауіпсіздікті, орналастырылған ашық деректердің үздіксіз қолжетімділігін, өзектілігін, сондай-ақ уәкілетті орган айқындайтын тәртіппен портал пайдаланушыларының іс-әрекеттерін журналға енгізуді қамтамасыз етеді.

      5. "Ақпаратқа қол жеткізу туралы" Қазақстан Республикасының Заңында айқындалған ақпарат иелері Қазақстан Республикасының ақпаратқа қол жеткізу туралы заңнамасына сәйкес ашық деректердің интернет-порталында ашық деректерді тұрақты негізде орналастыруға және уақтылы жаңартып отыруға міндетті.

      6. Цифрлық ортаның осы бапта көрсетілмеген өзге субъектілері қолжетімділігі шектеулі ақпаратты қамтымайтын цифрлық деректерді ашық деректердің интернет-порталында жариялау үшін өз еркімен жіберуге құқылы.

      7. Таралып кетуі, қателік, қауіпсіздіктің бұзылуы, оларды заңсыз пайдалану, оларға рұқсат беру немесе өзге де құқыққа қайшы әрекеттер салдарынан адамдардың шектелмеген тобына қолжетімді болған цифрлық деректер ашық деректер болып табылмайды және киберқауіпсіздікті қамтамасыз ету саласындағы уәкілетті органды және Қазақстан Республикасының Ұлттық қауіпсіздік комитетін хабардар ете отырып, Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен цифрлық ресурстардан дереу алып тасталуға тиіс.

18-бап. Әкімшілік цифрлық деректер

      1. Мемлекеттік органдар, мемлекеттік заңды тұлғалар, квазимемлекеттік сектор субъектілері және оларға жүктелген мемлекеттік функцияларды орындау және мемлекеттік қызметтер көрсету кезінде субъектілер қалыптастыратын цифрлық деректер әкімшілік цифрлық деректер деп танылады.

      2. Әкімшілік цифрлық деректерді жинау, қалыптастыру, сақтау, өңдеу, пайдалану, жаңарту және беру деректерді басқару жөніндегі талаптарға және Қазақстан Республикасының мемлекеттік статистика саласындағы заңнамасына сәйкес жүзеге асырылады.

      3. Қазақстан Республикасының мемлекеттік статистика саласындағы заңнамасына сәйкес мемлекеттік статистика саласындағы уәкілетті орган әкімшілік цифрлық деректердің сапасын айқындау саласындағы уәкілетті орган болып табылады.

      4. Әкімшілік цифрлық деректер мынадай мақсаттарда тұрақты негізде жүргізілуге және жаңартылуға тиіс:

      1) ұлттық тіркелімдердің сапасын қамтамасыз ету;

      2) мемлекеттік басқарудың және мемлекеттік қызметтер көрсетудің тиімділігін арттыру;

      3) ресми статистикалық ақпаратты қалыптастыру;

      4) деректерді талдау;

      5) басқарушылық шешімдер қабылдау.

19-бап. Ұлттық тіркелімдер

      1. Ұлттық тіркелім – "цифрлық үкімет" архитектурасы шеңберінде айқындалған және мемлекеттік функцияларды орындау, мемлекеттік қызметтер көрсету, ведомствоаралық өзара іс-қимыл және мемлекеттік статистика үшін анық ақпараттың бірыңғай көзі ретінде пайдаланылатын, эталондық цифрлық деректерді қамтитын цифрлық ресурс түсініледі.

      2. Ұлттық тіркелімдердің тізбесін, олардың құрылымын, эталондық цифрлық деректердің құрамын, сондай-ақ оларды жүргізуге және жаңартып отыруға қойылатын талаптарды мемлекеттік статистика саласындағы уәкілетті органмен келісу бойынша уәкілетті орган айқындайды.

      3. Ұлттық тіркелімдер үшін цифрлық деректердің ұстаушылары немесе көздері болып табылатын цифрлық объектілердің меншік иелері және (немесе) иегерлері тиісті ұлттық тіркелімдерде қамтылған цифрлық деректердің тиісті сапасын қамтамасыз етеді.

      Ұлттық тіркелімдерге енгізілген цифрлық деректердің сапасын айқындауды Қазақстан Республикасының мемлекеттік статистика саласындағы заңнамасына сәйкес мемлекеттік статистика саласындағы уәкілетті орган жүзеге асырады.

      4. Ұлттық тіркелімде цифрлық деректер болған жағдайда мұндай деректерді пайдаланатын мемлекеттік цифрлық объектілер оларды тікелей тиісті ұлттық тіркелімнен алуға тиіс.

      5. Мемлекеттік органдар, мемлекеттік заңды тұлғалар, квазимемлекеттік сектор субъектілері мемлекеттік статистика саласындағы уәкілетті органға статистикалық қызметті жүзеге асыру үшін, сондай-ақ уәкілетті органға деректерді талдау үшін деректер базасын интеграциялау жолымен ұлттық тіркелімдерде қамтылған әкімшілік цифрлық деректерге рұқсат береді.

4-тарау. ЦИФРЛЫҚ ОБЪЕКТІЛЕР

20-бап. Цифрлық объектілер және олардың түрлері

      1. Цифрлық объект – цифрлық технологиялар арқылы құрылған, пайдаланылатын немесе берілетін, бірегей цифрлық сипаттамаларға ие және цифрлық орта субъектілеріне Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген көлемде иелену, пайдалану не билік ету құқықтарын жүзеге асыруға мүмкіндік беретін цифрлық ортаның ерекшеленген элементі.

      2. Цифрлық объектілерге мыналар жатады:

      1) цифрлық жазбалар;

      2) цифрлық активтер;

      3) цифрлық ресурстар;

      4) бағдарламалық қамтылым;

      5) цифрлық жүйелер;

      6) цифрлық платформалар;

      7) цифрлық инфрақұрылым объектілері;

      8) цифрлық деректер өнімдері;

      9) Қазақстан Республикасының заңдарында көзделген өзге де цифрлық объектілер.

      3. Цифрлық объектілер уәкілетті орган қалыптастыратын және жүргізетін цифрлық объектілер сыныптауышында оларды сәйкестендіру, санаттау, сипаттау және есепке алу арқылы жүйелендіруге жатады.

      4. Қазақстан Республикасының заңдарында көзделген жағдайларда және тәртіппен және конституциялық құрылысты қорғау, қоғамдық тәртіпті, адамның құқықтары мен бостандықтарын, халықтың денсаулығы мен имандылығын сақтау мақсатында қажетті шамада ғана цифрлық объектілердің жұмыс істеуін тоқтата тұруға немесе пайдаланушылардың оларға қол жеткізуін шектеуге жол беріледі.

21-бап. Цифрлық жазбалар

      1. Жазбаның мазмұнын, дереккөзін, құрылымын немесе мақсатын анықтауға мүмкіндік беретін бірегей сәйкестендіру сипаттамалары бар цифрлық нысанда тіркеп-белгіленген ақпаратты немесе осындай ақпарат туралы мәліметтерді білдіретін ерекшеленген цифрлық объект цифрлық жазба деп танылады.

      2. Цифрлық жазбалар мынадай болып бөлінеді:

      1) сәйкестендіру цифрлық жазбалары – нақты, дербес немесе қызметтік сипаттағы және цифрлық деректерді дараландыруға арналған ақпаратты немесе мәліметтерді тіркеп-белгілеуші;

      2) құқық куәландыратын цифрлық жазбалар – заттарды, тауарларды, шикізат ресурстарын және өзге де активтерді қоса алғанда, цифрлық және (немесе) материалдық объектілерге құқықтардың туындауын, тиесілігін, ауысуын, ауыртпалығын немесе тоқтатылуын, сондай-ақ осындай объектілерге байланысты талап ету құқықтарын куәландыратын жазбалар.

      3. Сәйкестендіру цифрлық жазбалары, оның ішінде дербес деректері бар жазбалар азаматтық айналымға қатыспайды, ал олардың мазмұнына (ақпаратқа) құқықтар материалдық емес игіліктер (жеке мүліктік емес құқықтар) не Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес қолжетімділігі шектеулі ақпарат ретінде қорғалады.

      4. Дербес деректерді қамтитын және мемлекеттік органдарға берілген цифрлық жазбаларды мемлекеттік органдар, Қазақстан Республикасының заңдарында тікелей көзделген жағдайларды қоспағанда, мемлекеттің осындай деректерге меншік құқығы туындамай, Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген негізде және шектерде ғана пайдаланады.

      5. Құқық куәландыратын цифрлық жазбалар тиісті мүліктік құқықтарды беруге, иеліктен шығаруға, ауыртпалық салуға немесе өзге де иелік етуге жол береді. Құқық куәландыратын цифрлық жазбаларды жасау, пайдалану, есепке алу және олардың айналымының ерекшеліктері Қазақстан Республикасының цифрлық активтер туралы заңнамасында белгіленеді.

22-бап. Цифрлық активтер

      1. "Қазақстан Республикасындағы цифрлық активтер туралы" Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес цифрлық активтерге жатқызылған цифрлық объектілер цифрлық активтер деп танылады.

      2. Цифрлық активтерді және олардан туындайтын қаржы құралдарын құру (эмиссиялау), шығару, айналымға жіберу, сақтау, есепке алу, айналымды тоқтату ерекшеліктері және цифрлық активтерге және олардан туындайтын қаржы құралдарымен байланысты өзге де қатынастар "Қазақстан Республикасындағы цифрлық активтер туралы" Қазақстан Республикасының Заңымен және қаржы активтерінің және олармен байланысты қаржы құралдарының құқықтық режимін белгілейтін Қазақстан Республикасының өзге де заңдарымен реттеледі.

      3. Осы Кодекстің цифрлық объектілер туралы ережесі цифрлық активтерге "Қазақстан Республикасындағы цифрлық активтер туралы" Қазақстан Республикасының Заңымен реттелмеген бөлігінде қолданылады.

23-бап. Бағдарламалық қамтылым

      1. Бағдарламалық қамтылым – белгілі бір функциялардың орындалуын, цифрлық деректерді өңдеуді, сақтауды, қайта көшіруді және (немесе) беруді қамтамасыз ететін алгоритмдерді іске асыратын, пайдалану үшін дайындалған кодтардың жиынтығы болып табылатын сандық объект.

      2. Бағдарламалық қамтылым құқығы құқық иесіне тиесілі және Қазақстан Республикасының авторлық құқық және сабақтас құқықтар туралы заңнамасына сәйкес қорғалады.

      3. Ашық бастапқы коды бар бағдарламалық қамтылымды оны әзірлеуге немесе өзгертуге бірлесіп қатысатын бірнеше субъектілер құра алады және қолдап отыра алады.

      Авторлық құқық иесі және осындай кодты әзірлеуге қатысу қағидалары айқындаған шарттарда қарау, зерделеу, пайдалану, көшіру және (немесе) өзгерістер енгізу үшін қолжетімді код ашық бастапқы код деп танылады.

      Бастапқы код деп бағдарламалау тілінде көрсетілген, бағдарламалық қамтылымды құруға және өзгертуге арналған бағдарлама мәтіні түсініледі.

      4. Ашық бастапқы коды бар бағдарламалық қамтылым ашық лицензия шарттарымен таратылады және пайдаланылады.

      5. Осындай лицензияда белгіленген шарттар мен шектеулер сақталған жағдайда ашық бастапқы коды бар бағдарламалық қамтылымды пайдалануға, зерделеуге, көшіруге, модификациялауға және таратуға адамдардың шектелмеген тобына құқық беретін құқық иеленушінің лицензиясы ашық лицензия деп танылады.

24-бап. Цифрлық ресурстар

      1. Цифрлық ресурс – реттелген цифрлық деректер, цифрлық жазбалар мен оларды жасауға, сақтауға, өңдеуге, көрсетуге және таратуға арналған бағдарламалық қамтылым жиынтығы.

      2. Цифрлық инфрақұрылымда орналастырылған және домен атауы, Интернет мекенжайы немесе өзге де цифрлық сәйкестендіргіш арқылы сәйкестендірілетін цифрлық ресурс интернет-ресурс деп танылады.

      3. Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген шектеулерді ескере отырып, цифрлық ресурстың меншік иесі және (немесе) иегері:

      1) цифрлық ресурсқа қол жеткізудің тәртібі мен шарттарын, сондай-ақ осындай цифрлық ресурсты пайдалану қағидаларын белгілеуге;

      2) Қазақстан Республикасының заңдарында тыйым салынбаған цифрлық ресурстың белгілерін, сәйкестендіргіштерін және дараландырудың өзге де құралдарын пайдалануға;

      3) өз құқықтарын, бостандықтары мен заңды мүдделерін заңсыз араласудан, әсерден, бұғаттаудан, көшіруден, модификациялаудан, қауіпсіздікті бұзудан немесе цифрлық ресурсты өзге де заңсыз пайдаланудан қорғауға құқылы.

      4. Цифрлық ресурстың меншік иесі және (немесе) иегері:

      1) цифрлық ресурста орналастырылған немесе өңделетін цифрлық деректердің, цифрлық жазбалардың сақталуын, тұтастығын, қорғалуын және құпиялылығын қамтамасыз етуге;

      2) Қазақстан Республикасының дербес деректер және оларды қорғау туралы заңнамасының талаптарын сақтауға;

      3) цифрлық ресурс пайдаланушыларына қол жеткізу, цифрлық деректер мен цифрлық жазбаларды өңдеу және оның функционалын пайдалану шарттары туралы ақпарат беруге міндетті.

      5. Меншік иесінің және (немесе) иегерінің Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген өзге де құқықтары болады және өзге де міндеттерді атқарады.

      6. Цифрлық ресурстарда цифрлық деректер мен цифрлық жазбаларды орналастыру, өңдеу және пайдалану, сондай-ақ осындай цифрлық деректер мен цифрлық жазбаларға қол жеткізу шарттары Қазақстан Республикасының заңнамасында, жария оферта шарттарында, пайдаланушы келісімінде немесе цифрлық ресурсты пайдаланушылармен жасалған өзге де шарттарында айқындалады.

25-бап. Цифрлық инфрақұрылым объектілері

      1. Цифрлық объектілерді орналастыруды және олардың жұмыс істеу ортасын қамтамасыз ететін материалдық, техникалық және технологиялық құралдардың жиынтығы цифрлық инфрақұрылым объектісі деп танылады.

      2. Цифрлық инфрақұрылым объектілеріне деректерді өңдеу орталықтары, телекоммуникация желілері, байланыс жүйелері және өзге де инфрақұрылым объектілері жатады.

      3. Цифрлық инфрақұрылым объектілерін құруға, орналастыруға, пайдалануға, жаңғыртуға, олардың орнықтылығын, тұтастығын және киберқауіпсіздігін қамтамасыз етуге қойылатын талаптар Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленеді.

      4. Цифрлық инфрақұрылым объектілері мемлекеттік немесе жеке меншікте болуы мүмкін.

      5. Мемлекеттік цифрлық инфрақұрылым объектілері мемлекеттік функцияларды іске асыру, мемлекеттік қызметтер көрсету, ұлттық мүдделерді қорғау және мемлекеттік басқарудың үздіксіздігін қамтамасыз ету мақсатында құрылады.

      6. Мемлекеттік емес цифрлық инфрақұрылым объектілері Қазақстан Республикасының заңдары негізінде мемлекеттік цифрлық объектілердің жұмыс істеуін қамтамасыз ету үшін пайдаланылуы мүмкін.

26-бап. Бөлінген цифрлық объектілер

      1. Бөлінген цифрлық объект деп құрылуы, сақталуы, өңделуі немесе пайдаланылуы цифрлық жазбалардың үйлесімділігін, анықтығын және тұтастығын біртұтас өңдеу орталығынсыз қамтамасыз ететін көптеген өзара байланысты техникалық құралдарды пайдаланумен сипатталатын бөлінген архитектура арқылы жүзеге асырылатын цифрлық объект танылады.

      2. Бөлінген цифрлық объектілер цифрлық деректерді жазу, келісу, тексеру, сақтау және пайдалану тәртібін айқындайтын өзара іс-қимылдың ішкі регламенті, сондай-ақ цифрлық жазбалардың үйлесімділігін, анықтығын және өзгермейтіндігін қамтамасыз ету алгоритмдері негізінде жұмыс істейді.

      3. Бөлінген цифрлық объектілер:

      1) бір субъект қатысушылардың операцияларын үйлестіруді, бақылауды, жұмыс істеуін қамтамасыз етуді немесе растауды жүзеге асыратын орталықтандырылған-бөлінген;

      2) цифрлық жазбаларды келісуді, тексеруді және тіркеп-белгілеуді қатысушылар бөлінген үйлестірушісіз консенсус алгоритмдері немесе өзге де тетіктер негізінде тікелей өзара жүзеге асыратын орталықтандырылмаған болып бөлінеді.

      4. Бөлінген цифрлық объектілерді иелену, пайдалану және оларға иелік ету ерекшеліктері осы Кодексте және Қазақстан Республикасының заңдарында айқындалады.

      5. Бөлінген цифрлық объектілер айналымнан шығарылған, бірлесіп иелік ету объектілері болып табылады.

27-бап. Деректерді өңдеу орталықтары

      1. Технологиялық, инженерлік, техникалық құралдар мен бағдарламалық қамтылым арқылы өзге де цифрлық объектілерді орналастыруға және олардың жұмыс істеу ортасын қамтамасыз етуге арналған цифрлық инфрақұрылым объектісі деректерді өңдеу орталығы болып танылады.

      2. Деректерді өңдеу орталықтары Қазақстан Республикасының Ұлттық қауіпсіздік комитетімен келісу бойынша уәкілетті орган айқындайтын тәртіппен ұлттық немесе халықаралық техникалық аудиттен өтуі мүмкін.

      3. Деректерді өңдеу орталығы оның үздіксіз, ақауларға төзімді және қауіпсіз жұмыс істеуін қамтамасыз ететін инженерлік, энергетикалық, телекоммуникациялық және технологиялық инфрақұрылымға ие болуға тиіс.

      4. Мемлекеттік цифрлық деректерді, қолжетімділігі шектеулі деректерді немесе аса маңызды цифрлық объектілерді қамтитын цифрлық объектілерді орналастыру үшін пайдаланылатын деректерді өңдеу орталықтары Қазақстан Республикасының Ұлттық қауіпсіздік комитетімен келісу бойынша уәкілетті орган айқындайтын талаптарға сәйкес келуге тиіс.

28-бап. Цифрлық жүйелер

      1. Цифрлық деректерді құруды, жинауды, өңдеуді, сақтауды және таратуды қамтамасыз ету мақсатында цифрлық инфрақұрылым объектілерін пайдаланатын, сондай-ақ цифрлық орта субъектілерінің өзара іс-қимылын автоматтандыратын және (немесе) цифрлық ортада қызметтер көрсетуді қамтамасыз ететін функционалдық байланысты цифрлық ресурстар кешені цифрлық жүйе болып табылады.

      2. Цифрлық жүйенің иегері және (немесе) меншік иесі, егер Қазақстан Республикасының заңдарында өзгеше белгіленбесе немесе цифрлық ресурстардың иегері және (немесе) меншік иесі өзгешені белгілемесе, онда қамтылған цифрлық ресурстарды ауыстыру және пайдалану шарттарын қоса алғанда, цифрлық жүйенің жұмыс істеу қағидаларын айқындауға құқылы.

      Цифрлық жүйенің иегері және (немесе) меншік иесі цифрлық жүйенің сенімділігін, тұтастығын, қорғалуын және киберқауіпсіздігін қамтамасыз етуге, сондай-ақ Қазақстан Республикасының дербес деректер және оларды қорғау туралы заңнамасының талаптарын сақтауға міндетті.

      3. Егер цифрлық жүйенің иегері және (немесе) меншік иесі ондағы цифрлық ресурстардың иегерлері және (немесе) меншік иелері болып табылмаған жағдайда, цифрлық жүйені пайдалану және цифрлық ресурстарға қол жеткізу тәртібі осындай иегерлер және (немесе) меншік иелері арасындағы келісіммен айқындалады.

      4. Егер Қазақстан Республикасының мемлекеттік құпиялар туралы заңнамасында өзгеше көзделмесе, мемлекеттік құпияларға жатқызылған қорғалған орындаудағы цифрлық жүйелерді өнеркәсіптік пайдалану, сүйемелдеу, дамыту, интеграциялау, өнеркәсіптік пайдалану мен қорғауды тоқтату осы Кодекске сәйкес жүзеге асырылады.

29-бап. Цифрлық платформалар

      1. Цифрлық платформа – цифрлық орта субъектілері орналастыратын цифрлық ортадағы көрсетілетін қызметтерге, деректерге, сервистерге, тауарларға (жұмыстарға, көрсетілетін қызметтерге) қол жеткізуді және олардың өзара іс-қимылын қамтамасыз ететін цифрлық объект.

      2. Цифрлық платформа пайдаланушылары платформадағы қызметке байланысты цифрлық платформаны пайдаланушылар мен бизнес-пайдаланушы болып бөлінеді:

      1) цифрлық платформаны пайдаланушылар – цифрлық платформаны тауарларды іздеу, тапсырыс беру немесе сатып алу, жұмыстарды орындау, қызметтер көрсету үшін, сондай-ақ табыс алумен, оның ішінде кәсіпкерлік қызметпен байланысты емес өзге де тұтынушылық немесе қосалқы мақсаттар үшін пайдаланатын жеке немесе заңды тұлғалар;

      2) цифрлық платформаның бизнес-пайдаланушысы – тауарларды сату, жұмыстарды орындау, қызметтер көрсету немесе табыс алуға байланысты өзге де қызметті, оның ішінде кәсіпкерлік қызметті жүзеге асыру мақсатында цифрлық платформаны пайдаланатын жеке немесе заңды тұлға.

      3. Цифрлық платформада жүзеге асырылатын қызмет, сондай-ақ цифрлық платформаны пайдаланушыларға қойылатын талаптар Қазақстан Республикасының салалық заңнамасында айқындалады.

      4. Цифрлық платформаларға қойылатын талаптар орындалатын функцияларға, адамдардың айқындалмаған тобының құқықтарына әсер ету дәрежесіне және цифрлық деректерге, көрсетілетін қызметтерге, тауарларға немесе өзара іс-қимыл нәтижелеріне бақылау сипатына сәйкес көлемде белгіленеді.

      5. Цифрлық платформалардың иегерлері пайдаланушы келісімінде көрсетілген пайдалану шарттарының ашықтығын қамтамасыз етуге міндетті.

      6. Бизнес-пайдаланушы, цифрлық платформаның иегері және (немесе) меншік иесі Қазақстан Республикасының Салық кодексіне сәйкес салық агентінің немесе салық төлеушінің міндеттерін атқарған жағдайларда, мұндай міндеттер Қазақстан Республикасының Салық кодексінде белгіленген тәртіппен және көлемде жүзеге асырылады.

5-тарау. ЦИФРЛЫҚ ДЕРЕКТЕР ӨНІМДЕРІ ЖӘНЕ ОЛАРДЫҢ АЙНАЛЫМЫ

30-бап. Цифрлық деректер өнімі

      1. Цифрлық деректер өнімі – цифрлық ортада пайдалануға, айырбастауға және (немесе) айналымға жарамды құрылымдық немесе басқаша түрлендірілген цифрлық деректерді қамтитын цифрлық деректерді өңдеудің біріктірілген, қалыпқа келтірілген нәтижесі.

      2. Мемлекеттік органдардың, мемлекеттік заңды тұлғалардың және квазимемлекеттік сектор субъектілерінің цифрлық деректер өнімдерінің құрылымы, сапасы және метадеректері деректерді басқару жөніндегі талаптарға сәйкес реттеледі.

      3. Цифрлық деректер өнімдерімен алмасу және олардың айналымы платформасындағы цифрлық деректер өнімі Қазақстан Республикасының заңнамасында көзделген жалпыға қолжетімді ақпаратты қоспағанда, иегері айқындаған шарттарда мәмілелердің, иеліктен шығарудың және берудің нысанасы болуы мүмкін.

      4. Цифрлық деректер өнімдерімен алмасу және олардың айналымы платформасындағы цифрлық деректер өнімі мынадай қасиеттерге ие болуға тиіс:

      1) дербес деректер субъектілерін тікелей және (немесе) жанама әдістермен сәйкестендіру мүмкіндігіне жол беретін дербес деректерді қамтымауға тиіс;

      2) цифрлық деректердің қауіпсіздігі мен сапасына қойылатын талаптарға сәйкес жасалған, өңделген және құрылымдалған;

      3) құрамы, құрылымы, мақсаты және пайдалану шарттары туралы қажетті метадеректерді қамтиды.

31-бап. Цифрлық деректер өнімдерімен алмасу және олардың айналымы

платформалары

      1. Цифрлық деректер өнімдерімен алмасу және олардың айналымы платформасы – осы Кодекске және Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес онда орналастырылған цифрлық деректер өнімдеріне олардың алмасуы мен айналымының белгіленген шарттарымен қол жеткізуді қамтамасыз ететін цифрлық платформа.

      2. Қазақстан Республикасының аумағында қызметін жүзеге асыратын мемлекеттік органдар, мемлекеттік заңды тұлғалар, квазимемлекеттік сектор субъектілері және жеке кәсіпкерлік субъектілері цифрландыру және киберқауіпсіздікті қамтамасыз ету саласындағы бірыңғай талаптарды, сондай-ақ уәкілетті органмен келісу бойынша экономиканы дамыту жөніндегі уәкілетті орган бекіткен цифрлық деректер өнімдерімен алмасу және олардың айналымы платформаларының жұмыс істеу қағидаларын сақтай отырып, цифрлық деректер өнімдерімен алмасуы және олардың айналымы платформаларын құруға құқылы.

      3. Деректер экономикасын дамыту жөніндегі уәкілетті орган – стратегиялық жоспарлау, реформалар жүргізу салаларында және мемлекеттік статистика саласында басшылықты жүзеге асыратын мемлекеттік орган.

      4. Цифрлық деректер өнімдерімен алмасу және олардың айналымы платформалары деректер экономикасын дамыту жөніндегі уәкілетті орган айқындаған өлшемшарттарға сәйкес келген кезде және тәртіппен цифрлық деректер өнімдерімен алмасу және оның айналымы платформаларының тізіліміне енгізілуге тиіс.

      5. Цифрлық деректер өнімдерімен алмасу және олардың айналымы платформаларының меншік иелері және (немесе) иегерлері:

      1) цифрлық деректер өнімдерінің тізбесін құруды және жүргізуді қамтамасыз етуге;

      2) цифрлық деректер өнімдеріне қол жеткізу, алмасу және пайдалану шарттарын қамтамасыз етуге;

      3) цифрлық деректер өнімдеріне рұқсатсыз қол жеткізудің, олардың таралып кетуінің және трансшекаралық берудің, егер мұндай беру Қазақстан Республикасының заңдарымен шектелген болса, алдын алуға міндетті.

      6. Деректер экономикасын дамыту жөніндегі уәкілетті орган цифрлық деректер өнімдерімен алмасу және олардың айналымы платформаларының мониторингін жүзеге асырады.

      7. Қызметі басталған сәттен бастап цифрлық деректер өнімдерімен алмасу және олардың айналымы платформаларының меншік иесі және (немесе) иегері Қазақстан Республикасының рұқсаттар және хабарламалар туралы заңнамасына сәйкес деректер экономикасын дамыту жөніндегі уәкілетті органға қызметтің немесе іс-қимылдың басталғаны немесе тоқтатылғаны туралы хабарлама жіберуге міндетті.

      8. Деректер экономикасын дамыту жөніндегі уәкілетті орган уәкілетті органмен келісу бойынша мемлекеттік органдар, мемлекеттік заңды тұлғалар және квазимемлекеттік сектор субъектілері үшін цифрлық деректер өнімдерінің құнын бағалаудың үлгілік әдістемесін әзірлейді және бекітеді.

      9. Цифрлық деректер өнімдерімен алмасу және олардың айналымы платформаларының меншік иелеріне және (немесе) иегерлеріне:

      1) егер Қазақстан Республикасының заңдарында өзгеше белгіленбесе, дербес деректерді қоса алғанда, бастапқы (өңделмеген) деректердің айналымын жүзеге асыруға;

      2) егер мұндай орналастыру немесе сақтау шектелген болса, цифрлық деректер өнімдерін Қазақстан Республикасының аумағынан тыс орналастыруды немесе сақтауды жүзеге асыруға;

      3) Қазақстан Республикасының заңнамасында көзделген жағдайларды қоспағанда, цифрлық деректер өнімі меншік иесінің және (немесе) иегерінің келісімінсіз цифрлық деректер өнімдерін үшінші тұлғаларға беруге тыйым салынады.

6-тарау. ЦИФРЛЫҚ ОБЪЕКТІЛЕРДІҢ АРНАУЛЫ РЕЖИМДЕРІ

32-бап. Сенімді цифрлық объектілер

      1. Уәкілетті орган белгілеген қауіпсіздік, сенімділік, оқшаулау және техникалық қолдау өлшемшарттарына, сондай-ақ Қазақстан Республикасы заңнамасының өзге де талаптарына сәйкес келетін цифрлық жазбалар мен цифрлық активтерді қоспағанда, цифрлық объектілер сенім білдірілген цифрлық объектілер деп танылады.

      2. Цифрлық объект сенім білдірілген цифрлық объектілерге қойылатын белгіленген талаптарға сәйкес келген кезде уәкілетті орган сенім білдірілген цифрлық объектілерді сенім білдірілген цифрлық объектілер тізіліміне енгізеді. Сенім білдірілген цифрлық объектілердің тізілімін қалыптастыруды және жүргізуді, сондай-ақ тізілімге енгізілетін цифрлық объектілердің түрлерін айқындауды уәкілетті орган тізілімді қалыптастыру және жүргізу қағидаларына сәйкес жүзеге асырады.

      3. Мемлекеттік органдар, мемлекеттік заңды тұлғалар және квазимемлекеттік сектор субъектілері Қазақстан Республикасының мемлекеттік сатып алу туралы және квазимемлекеттік сектордың жекелеген субъектілерін сатып алу туралы заңнамасына сәйкес сенімді цифрлық объектілер тізіліміне енгізілген цифрлық объектілерді сатып алуды жүзеге асырады.

      4. Цифрлық объектіні сенім білдірілген цифрлық объектілер тізіліміне енгізу мемлекетте осындай цифрлық объектіге айрықша құқықтардың туындауына алып келмейді және оның меншік иесінің құқықтарын шектемейді.

      5. Цифрлық объект сенім білдірілген цифрлық объектілерге қойылатын белгіленген талаптарға сәйкестігін жоғалтқан жағдайда уәкілетті орган сенім білдірілген цифрлық объектілер тізілімінен цифрлық объектіні алып тастау туралы шешім қабылдайды және бұл туралы тізілімді қалыптастыру және

      жүргізу қағидаларына сәйкес мүдделі мемлекеттік органдарды, цифрлық объектінің иегерлерін және (немесе) меншік иелері мен пайдаланушыларын хабардар етеді.

33-бап. Аса маңызды цифрлық объектілер

      1. Аса маңызды цифрлық объектілер – бұзылуы немесе жұмыс істеуін тоқтатуы қолжетімділігі шектеулі дербес деректерді және заңмен қорғалатын құпияны қамтитын өзге де мәліметтерді заңсыз жинауға және өңдеуге, әлеуметтік және (немесе) техногендік сипаттағы төтенше жағдайға немесе қорғаныс, қауіпсіздік, халықаралық қатынастар, экономика, шаруашылықтың жекелеген салалары үшін немесе тиісті аумақта тұратын халықтың тыныс-тіршілігі үшін, оның ішінде жылумен жабдықтау, электрмен жабдықтау, газбен жабдықтау, сумен жабдықтау инфрақұрылымы, өнеркәсіп, денсаулық сақтау, байланыс, банк саласы, көлік, гидротехникалық құрылыстар, құқық қорғау қызметі, "цифрлық үкімет" үшін елеулі теріс салдарларға алып келетін цифрлық объектілер.

      2. Аса маңызды цифрлық объектілердің тізбесін, сондай-ақ цифрлық объектілерді аса маңызды объектілерге жатқызу қағидалары мен өлшемшарттарын киберқауіпсіздікті қамтамасыз ету саласындағы уәкілетті орган бекітеді.

      3. Аса маңызды цифрлық объектілерге жатқызылған, сондай-ақ мемлекеттік цифрлық ресурстарды қалыптастыруға арналған мемлекеттік емес цифрлық объектілер киберқауіпсіздікті қамтамасыз ету саласындағы талаптарды сақтауға міндетті.

      4. Қазақстан Республикасының заңдарында көзделген жағдайларда аса маңызды цифрлық объектілердің иегері және (немесе) меншік иесі киберқауіпсіздік аудитін жүргізуге міндетті.

34-бап. Ұлттық цифрлық объектілер

      1. Мемлекеттік функцияларды орындау, мемлекеттік қызметтер көрсету не мемлекеттің цифрлық архитектурасының орнықты жұмыс істеуін

      қамтамасыз ету үшін аса маңыздылығына байланысты мәртебесі Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген мемлекеттік цифрлық объектілер ұлттық цифрлық объектілер болып табылады.

      2. Цифрлық объектіні ұлттық деп тану тиісті цифрлық объектілердің мәртебесі белгіленетін және оларды құру, дамыту, пайдалану, модификациялау және қорғау ерекшеліктері айқындалатын Қазақстан Республикасының заңдары негізінде жүзеге асырылады.

      3. Ұлттық цифрлық объектілер көпшілік мүддесі объектілері болып табылады және Қазақстан Республикасының заңдарында тікелей көзделген жағдайларды қоспағанда, иеліктен шығаруға, кепілге беруге, оларға қатысты ауыртпалықтарды немесе мүліктік талаптарды белгілеуге, сондай-ақ иегерлерінің немесе өзге де адамдардың міндеттемелері бойынша өндіріп алуға жатпайды.

      4. Ұлттық цифрлық объектілерді құру, дамыту, пайдалану, модификациялау және қорғау бюджет қаражаты не Қазақстан Республикасының заңнамасында тыйым салынбаған өзге де көздер есебінен қаржыландырылады.

35-бап. Цифрлық кондоминиум

      1. Цифрлық кондоминиум – өзара іс-қимылдың жалпы ережелері негізінде қатысушылар құрған және пайдаланатын, бөлінген цифрлық объектілерді бірлесіп иелену, пайдалану және оларға билік ету құқықтары жүзеге асырылатын меншік нысаны.

      2. Цифрлық кондоминиум құрамына мыналар кіреді:

      1) қатысушыларға тиесілі жеке цифрлық объектілер;

      2) тиісті инфрақұрылымның жұмыс істеуі үшін қатысушылар бірлесіп пайдаланатын ортақ цифрлық объектілер.

      3. Қатысушылар өздеріне тиесілі цифрлық нысандарға иелік етеді, пайдаланады және оларға билік етеді, ал ортақ цифрлық объектілер келісім немесе смарт-келісімшартта белгіленген тәртіппен пайдаланылады.

      4. Ортақ цифрлық объектілерді басқаруды цифрлық орта субъектілері тікелей не қатысушылармен жасалған шарт негізінде әрекет ететін уәкілетті тұлға арқылы жүзеге асырады.

      5. Қатысушылардың құқықтары мен міндеттері олардың арасындағы келісіммен немесе смарт-келісімшарт талаптарымен айқындалады, тиісті өкілеттіктердің қатысуын және көлемін растайтын цифрлық жазбалармен куәландырылады.

      6. Цифрлық кондоминиумдарды құру, жұмыс істеу, есепке алу және тоқтату тәртібін уәкілетті орган айқындайды.

3-БӨЛІМ. ЦИФРЛЫҚ ОРТА СУБЪЕКТІЛЕРІ

7-тарау. ЦИФРЛЫҚ ОРТА СУБЪЕКТІЛЕРІ, ОЛАРДЫҢ ТҮРЛЕРІ, ҚҰҚЫҚТАРЫ МЕН МІНДЕТТЕРІ

36-бап. Цифрлық орта субъектілерінің түрлері

      1. Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес цифрлық сәйкестікке ие мемлекеттік органдар мен ұйымдарды қоса алғанда, жеке және заңды тұлғалар, оның ішінде мыналар цифрлық орта субъектілері болып табылады:

      1) цифрлық деректер субъектілері;

      2) цифрлық объектілердің меншік иелері және (немесе) иегерлері;

      3) цифрлық объектілерді пайдаланушылар;

      4) осы Кодексте және Қазақстан Республикасының өзге де заңдарында айқындалған өзге де цифрлық орта субъектілері.

      2. Цифрлық орта субъектілерінің құқықтары мен міндеттері осы Кодекске және Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес айқындалады.

37-бап. Цифрлық деректер субъектілері

      1. Цифрлық деректер субъектісі – цифрлық ортада өңделетін цифрлық деректер жататын және осындай цифрлық деректерді пайдалана отырып сәйкестендірілуі мүмкін жеке немесе заңды тұлға.

      2. Дербес деректері өздеріне қатысты жеке тұлғалар дербес деректер субъектілері болып табылады.

      3. Дербес деректер цифрлық деректер субъектісінің келісімімен не Қазақстан Республикасының заңдарында тікелей көзделген жағдайларда ғана өңделуі немесе берілуі мүмкін.

      4. Цифрлық деректер субъектісі өзінің цифрлық деректерін қалыптастыруға және пайдалануға байланысты туындайтын өзінің жеке мүліктік емес құқықтарын, сондай-ақ оларға қол жеткізуді, бақылауды, алып тастауды, өңдеуді шектеуді, сондай-ақ цифрлық деректерді өңдеудің мақсаттары, құқықтық негіздері мен тәсілдері туралы ақпарат алу құқығын қоса алғанда, осы цифрлық деректерге қатысты құқықтарын қорғауға құқығы бар.

      5. Көрсетілген құқықтарды іске асыру цифрлық деректер субъектісінің жеке басы не оның өкілінің өкілеттіктері расталған кезде, сондай-ақ тиісті цифрлық деректердің осындай субъектіге тиесілігі расталған кезде жүзеге асырылады.

      6. Цифрлық деректер субъектілерінің құқықтарын іске асыру ерекшеліктері Қазақстан Республикасының заңдарында айқындалады.

38-бап. Цифрлық объектілердің меншік иелері және (немесе) иегерлері

      1. Цифрлық объектілердің меншік иелері және (немесе) иегерлері осындай цифрлық объектілерге қатысты Қазақстан Республикасының заңдарында және шарттың талаптарында көзделген меншік құқығына немесе өзге де құқықтарға ие болады.

      2. Цифрлық объектінің меншік иесі және (немесе) иегері:

      1) дербес деректер мен құпия ақпаратты қорғау жөніндегі талаптарды қоса алғанда, үшінші тұлғалардың құқықтарын, бостандықтары мен заңды мүдделерін сақтауға;

      2) цифрлық деректер мен цифрлық объектілерге заңсыз қол жеткізуді, көшіруді, өзгертуді немесе алып тастауды болғызбау жөнінде шаралар қабылдауға;

      3) осы Кодексте және Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген өзге де міндеттерді орындауға міндетті.

      3. Цифрлық объектілерге құқықтарды беру Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексінде, осы Кодексте және шарттың талаптарында көзделген негіздерде және тәртіппен жүзеге асырылады.

      4. Цифрлық объектінің меншік иесі және (немесе) иегері Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген жағдайларда және шектерде цифрлық объектіні құру, пайдалану немесе оған билік ету кезінде оның заңсыз әрекеттері (әрекетсіздігі) салдарынан келтірілген зиян үшін жауапты болады.

39-бап. Цифрлық объектілерді пайдаланушылар

      1. Осы баптың 2-тармағына сәйкес цифрлық объектілерді заңды негіздерде пайдаланатын жеке немесе заңды тұлғалар цифрлық объектілерді пайдаланушылар деп танылады.

      2. Цифрлық объектіні пайдаланушы:

      1) цифрлық объектілерді Қазақстан Республикасының заңнамасында, цифрлық объектінің меншік иесі және (немесе) иегері белгілеген шарттарда пайдалануға;

      2) цифрлық объектінің сипаттамалары мен тәуекелдері туралы анық ақпарат алуға;

      3) өз құқықтарын цифрлық объектінің меншік иесі және (немесе) иегері немесе өзге де пайдаланушылары тарапынан қол жеткізуді заңсыз шектеуден немесе теріс пайдаланудан қорғауға;

      4) осы Кодексте және Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген өзге де құқықтарды пайдалануға құқылы.

      3. Цифрлық объектілерді пайдаланушы:

      1) Қазақстан Республикасы заңнамасының дербес деректерді және құпия ақпаратты қорғау жөніндегі талаптарын сақтауға;

      2) цифрлық объектінің жұмыс істеуіне араласпауға және оны цифрлық объектінің меншік иесінің және (немесе) иегерінің рұқсатынсыз өзгертпеуге;

      3) адал әрекет етуге және цифрлық объектінің басқа пайдаланушыларына зиян келтірмеуге;

      4) осы Кодекске және Қазақстан Республикасының өзге де заңдарына сәйкес өзге де міндеттерді орындауға міндетті.

8-тарау. ЦИФРЛЫҚ ОРТА СУБЪЕКТІСІНІҢ НЕГІЗГІ ҚҰҚЫҚТАРЫ

40-бап. Цифрлық сәйкестік және оны қорғау құқығы

      1. Цифрлық сәйкестік – цифрлық әрекеттердің, құқықтардың немесе объектілердің нақты бір цифрлық орта субъектісіне жататындығын анықтауға немесе растауға мүмкіндік беретін цифрлық жазбалардың жиынтығы. Цифрлық сәйкестік жеке мүліктік емес игілік ретінде қорғалады.

      2. Ешкімді цифрлық сәйкестендіруге мәжбүрлеуге, мұндай міндет Қазақстан Республикасының заңдарында тікелей көзделген жағдайларды қоспағанда, болмайды.

      3. Цифрлық ортадағы өзара қарым-қатынастарға сәйкестендірусіз қатысуға тек іске асырылуы сәйкестендіруді талап ететін құқықтар мен міндеттердің туындауына алып келмейтін көрсетілетін қызметтер мен іс-қимылдарға қатысты жол беріледі.

      4. Цифрлық сәйкестендіру мүмкіндігі болмаған кезде цифрлық орта субъектісі сәйкестендіруден Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген өзге тәсілмен өткен жағдайда мемлекеттік және Қазақстан Республикасының заңдарында көзделген өзге де көрсетілетін қызметтерді алуға құқылы.

      5. Мемлекет цифрлық сәйкестікті цифрлық орта субъектілерін өздерінің келісімінсіз сәйкестендіруге мүмкіндік беретін цифрлық жазбаларға заңсыз қол жеткізуден қорғауды қамтамасыз етеді.

41-бап. Дербес деректерді алып тастау, анонимдеу және өңдеуді шектеу құқығы

      1. Дербес деректер субъектісі, Қазақстан Республикасының заңдарында көзделген жағдайларды қоспағанда, олардың алыну негізіне қарамастан, цифрлық ортада орналастырылған немесе өңделетін өзінің дербес деректерін алып тастауды, анонимдеуді немесе өңдеуді шектеуді талап етуге құқылы.

      Дербес деректерді анонимдеу деп оны жасаудың нәтижесінде дербес деректердің дербес деректер субъектісіне тиесілігін анықтау мүмкін болмайтын іс-қимыл түсініледі.

      2. Цифрлық объектілердің иегері немесе дербес деректерді өңдеуді жүзеге асыратын өзге тұлға дербес деректер субъектісінің дербес деректерді алып тастау, анонимдеу немесе өңдеуді шектеу туралы талабын Қазақстан Республикасының дербес деректер және оларды қорғау туралы заңнамасында белгіленген тәртіппен орындауға міндетті.

      3. Егер Қазақстан Республикасының заңнамасында цифрлық деректерді сақтаудың міндетті мерзімдері белгіленген болса, тиісті цифрлық объектінің иегері немесе дербес деректерді өңдеуді жүзеге асыратын өзге тұлға:

      1) заңды күшіне енген сот актісі негізінде;

      2) Қазақстан Республикасының заңдарында немесе шартында көзделген міндеттемелерді орындау үшін;

      3) Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес архивтік сақтауды қамтамасыз ету мақсатында өңдеуді қоспағанда, мұндай деректерге қол жеткізуді шектеуге және дербес деректер субъектісінің талабы бойынша оларды өңдеуді тоқтата тұруға міндетті.

      4. Дербес деректерді алып тастау, анонимдеу немесе өңдеуді шектеу туралы талап, егер дербес деректерді сақтау:

      1) үшінші тұлғалардың өмірін қорғау, денсаулығын сақтау, құқықтарын, бостандықтары мен заңды мүдделерін қорғау;

      2) құқық бұзушылық бойынша істерді қарау;

      3) сот төрелігін жүзеге асыру немесе заңды күшіне енген сот актілерін орындау;

      4) Қазақстан Республикасының заңдарында тікелей белгіленген көпшілік мүддесін қамтамасыз ету;

      5) дербес деректерді анонимдеу жағдайында мемлекеттік статистиканың немесе ғылыми-зерттеу қызметінің мақсаттары;

      6) мемлекеттік функцияларды іске асыру және мемлекеттік қызметтер көрсету үшін қажет болса, орындалуға жатпайды.

42-бап. Мүгедектігі бар адамдардың цифрлық ортадағы цифрлық қолжетімділігі

мен құқықтары

      1. Мемлекеттік органдар, мемлекеттік заңды тұлғалар, квазимемлекеттік сектор субъектілері және мемлекеттік қызметтер көрсетуге қатысатын өзге де тұлғалар пайдаланушылардың барлық санаттары үшін, оның ішінде мүгедектігі бар адамдар үшін цифрлық жүйелердің, цифрлық ресурстардың және цифрлық ортада көрсетілетін қызметтердің қолжетімділігін қамтамасыз етеді.

      2. Мемлекеттік қызметтер көрсетілетін цифрлық объектілерді құру, дамыту, модификациялау, пайдалану кезінде цифрландыру және киберқауіпсіздікті қамтамасыз ету саласындағы бірыңғай талаптарда көзделген цифрлық ортадағы көрсетілетін қызметтердің қолжетімділігін қамтамасыз етуге қойылатын талаптар ескеріледі.

      Цифрландыру және киберқауіпсіздікті қамтамасыз ету саласындағы бірыңғай талаптар цифрлық ортаның қолжетімділігі саласындағы халықаралық тәсілдер мен ұсынымдар ескеріле отырып әзірленеді және жаңартылып отырады.

43-бап. Цифрлық орта субъектілерінің алгоритмдік жүйелер мен толық

автоматтандырылған шешімдерді пайдалану кезіндегі құқықтары

      1. Алгоритмдік жүйе – жасанды интеллект жүйелерін қоса алғанда, деректерді автоматтандырылған түрде өңдеу негізінде шешімдер қабылдайтын немесе қабылдауға әсер ететін цифрлық жүйе.

      2. Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген белгілер бойынша кемсітушілікті қоса алғанда, алгоритмдік жүйелерді пайдалана отырып қабылданатын шешімдер кемсітушілікке алып келмеуге тиіс.

      3. Қабылдануы адамның мән-жайларды бағалауға не Қазақстан Республикасының заңдарында немесе келісімде көзделген жағдайларда нәтижені бекітуде адамның қатысуынсыз жүзеге асырылатын шешім толық автоматтандырылған шешім деп танылады.

      4. Өзіне қатысты толық автоматтандырылған алгоритмдік жүйе қабылданатын субъект Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген жағдайларда және тәртіппен:

      1) алгоритмдік жүйені қолдану фактісі туралы ақпарат алуға;

      2) алгоритмдерді, бастапқы кодты немесе заңмен қорғалатын құпияны құрайтын мәліметтерді ашпай шешімге әсер еткен негізгі факторлар мен өлшемшарттардың түсіндірмесін алуға;

      3) егер шешім заңды салдарларға алып келетін болса не адамның құқықтары мен заңды мүдделеріне ықпал етуге қабілетті болса, Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген мерзімдерде уәкілетті маманның (мамандардың) қатысуымен шешімді қайта қарауды талап етуге құқылы.

      5. Алгоритмдік жүйелерді, толық автоматтандырылған шешімдерді қолдану ерекшеліктері Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленеді.

4-БӨЛІМ. ЦИФРЛЫҚ ОРТАДАҒЫ ҚҰҚЫҚТЫҚ ҚАТЫНАСТАР

9-тарау. ЦИФРЛЫҚ СӘЙКЕСТЕНДІРУ

44-бап. Цифрлық ортада құқықтардың туындауы, жүзеге асырылуы және

тоқтатылуы

      1. Цифрлық жазбаларда көрсетілген заңдық маңызы бар фактілер цифрлық ортада құқықтық қатынастардың туындауының, өзгеруінің және тоқтатылуының негіздері болып табылады.

      2. Цифрлық ортадағы құқықтық қатынастар цифрлық объектілерді құруға, алуға немесе пайдалануға және іс-әрекеттер жасауға байланысты, сондай-ақ осы Кодексте көзделген өзге де жағдайларда туындайды.

      3. Цифрлық ортада туындаған құқықтық қатынастар қатысушыларды сәйкестендіруді, олардың ерік білдіруін растауды және заңдық маңызы бар фактілерді тіркеп-белгілеуді қамтамасыз ететін цифрлық технологиялар пайдаланыла отырып жүзеге асырылады.

      4. Цифрлық ортадағы құқықтық қатынастардың тоқтатылуы міндеттемелерді орындау, цифрлық объектіні жоғалту, құқықтың қолданылу мерзімінің аяқталуы не осы Кодексте, Қазақстан Республикасының өзге де заңдарында немесе шартта белгіленген өзге де заңдық маңызы бар фактілер нәтижесінде туындайды.

45-бап. Цифрлық деректер сәйкестендіргіштері

      1. Сәйкестендіргіштер және оларды қамтитын цифрлық жазбалар осы Кодексте белгіленген ерекшеліктер ескеріле отырып, Қазақстан Республикасының дербес деректер және оларды қорғау туралы заңнамасына сәйкес өңделеді.

      2. Қазақстан Республикасында мыналар бірегей сәйкестендіргіш болып табылады:

      1) жеке тұлғалар үшін – жеке сәйкестендіру нөмірі;

      2) заңды тұлғалар (филиалдар мен өкілдіктер және бірлескен кәсіпкерлік түріндегі қызметті жүзеге асыратын дара кәсіпкер) үшін – бизнес-сәйкестендіру нөмірі.

      3. Мемлекеттік цифрлық объектілерде пайдаланылатын сәйкестендіргіштер, сондай-ақ әртүрлі иегерлердің цифрлық объектілері арасында цифрлық жазбаларды алмасу үшін қолданылатын сәйкестендіргіштер жария сәйкестендіргіштер деп танылады.

      4. Жеке цифрлық ресурстарда немесе шектеулі цифрлық жүйелерде ғана пайдаланылатын сәйкестендіргіштер жеке сәйкестендіргіштер болып танылады.

      5. Цифрлық жазбаға қосу үшін сәйкестендіргіштерді таңдауды:

      1) цифрлық жазбалардың иегері дербес деректер субъектісі туралы деректерді жинау кезінде дербес деректер субъектісі;

      2) иегердің өзі цифрлық деректерді жасаған кезде, оның ішінде сәйкестендіргіш жасалған немесе берілген кезде цифрлық жазбалардың иегері;

      3) дербес деректер субъектісінен алынбаған цифрлық деректердің цифрлық жазбаларын иегеріне беру кезінде үшінші тұлға жүзеге асырады.

      6. Цифрлық жазбалардың иегері өзінің цифрлық объектісі шегінде пайдаланылатын сәйкестендіргіштердің бірегейлігі мен дәйектілігін, сондай-ақ цифрлық объектілер арасында цифрлық жазбаларды алмасу кезінде олардың дұрыс салыстырылуын қамтамасыз етуге міндетті.

46-бап. Цифрлық аутентификация

      1. Цифрлық аутентификация Қазақстан Республикасының заңнамасында немесе тараптардың келісімінде көзделген жағдайларда цифрлық ортадағы көрсетілетін қызметтер мен объектілерге қол жеткізу кезінде жеке тұлғаның жеке басын немесе заңды тұлғаның құқық қабілеттілігін растау рәсімі деп танылады.

      2. Цифрлық аутентификация Қазақстан Республикасының киберқауіпсіздік, дербес деректер және оларды қорғау туралы заңнамасының талаптарына сәйкес келетін цифрлық объектілер мен сәйкестендіру құралдары пайдаланыла отырып жүзеге асырылады.

      3. Мемлекеттік көрсетілетін қызметтерді алуға өтініш білдірген кезде цифрлық аутентификация цифрландыру және киберқауіпсіздікті қамтамасыз ету саласындағы бірыңғай талаптарға сәйкес орындалған жағдайда, адамның көрсетілетін қызметті алуға тиісті ерік білдіруі деп танылады.

      4. Көп факторлы құралдар пайдаланыла отырып орындалған цифрлық аутентификация цифрлық ортада құқықтық қатынастардың туындауы, өзгеруі немесе тоқтатылуы үшін, сондай-ақ цифрлық форматта жасалған заңды маңызы бар іс-әрекеттерді дәлелдеу мақсаттары үшін негіз болып табылады.

      5. Цифрлық аутентификация фактілері туралы цифрлық жазбаларды олардың цифрлық деректер ретінде ұсынылғаны негізінде ғана заңды күші жоқ деп тануға болмайды.

47-бап. Цифрлық растау

      1. Цифрлық растау – цифрлық технологиялар құралдарын пайдалана отырып, цифрлық аутентификациядан өткеннен кейін жасалатын келісімді немесе өзге де ерік білдіруді білдіретін цифрлық орта субъектісінің іс-қимылы.

      2. Цифрлық растауларға кодтар, парольдер, бір реттік цифрлық сәйкестендіргіштер, пуш – хабарламалар, биометриялық растаулар, бөлінген тізілімдердегі цифрлық жазбалар және цифрлық жүйелер қалыптастыратын және:

      1) ұялы байланыстың абоненттік құрылғыларына, оның ішінде "цифрлық үкіметтің" веб-порталында тіркелген құрылғыларға;

      2) жедел хабар алмасу сервистеріне;

      3) электрондық поштаға;

      4) бөлінген цифрлық объектілерге және өзге де жүйелерге жіберетін өзге де құралдар жатады.

      3. Цифрлық растауды цифрлық орта субъектісі Қазақстан Республикасының заңдарында немесе тараптардың келісімі бойынша белгіленген жағдайларда пайдалана алады.

      4. Цифрлық растау электрондық цифрлық қолтаңба болып табылмайды және цифрлық жазба мазмұнының дұрыстығы мен өзгермейтіндігін қамтамасыз етпейді.

48-бап. Биометриялық аутентификация

      1. Цифрлық аутентификация үшін пайдаланылатын биометриялық деректер дербес деректер болып танылады және "Дербес деректер және оларды қорғау туралы" Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес қорғалуға жатады.

      2. Қазақстан Республикасының әрбір азаматының цифрлық аутентификация мақсатында биометриялық тіркелуге құқығы бар.

      3. Биометриялық деректерді міндетті түрде өңдеуге және биометриялық аутентификацияны жүргізуге Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген жағдайларда ғана жол беріледі.

      4. Биометриялық аутентификация – жеке тұлғаны анықтау мақсатында биометриялық деректердің сәйкестігін салыстыру және тексеру процесі.

      5. Егер осы баптың 6-тармағында өзгеше көзделмесе, Қазақстан Республикасының заңдарында көзделген биометриялық аутентификация мемлекеттік органның қызметін цифрландыру кезінде, оның ішінде мемлекеттік функцияларды жүзеге асыру және уәкілетті орган бекіткен ұлттық биометриялық аутентификация жүйесінің жұмыс істеуі және оған қосылу қағидаларына сәйкес мемлекеттік қызметтер көрсету кезінде ұлттық биометриялық аутентификация жүйесі қолданыла отырып жүзеге асырылады.

      6. Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің сәйкестендіру деректерімен алмасу орталығы алған ұлттық биометриялық аутентификация жүйесінің биометриялық деректерін міндетті пайдалану және (немесе) толықтыру жағдайларын қоса алғанда, қаржы және төлем ұйымдарының биометриялық аутентификация жүргізу тәртібін қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу, бақылау және қадағалау жөніндегі уәкілетті орган және Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі айқындайды.

      7. Ұлттық биометриялық аутентификация жүйесі адам бет-әлпетінің негізінде биометриялық аутентификациялауға арналған "цифрлық үкіметтің" цифрлық объектісі болып табылады, оны құруды, дамытуды, сүйемелдеуді және оған жүйелік-техникалық қызмет көрсетуді оператор жүзеге асырады.

      8. Осы баптың қолданысы барлау, қарсы барлау, жедел-іздестіру қызметі барысында биометриялық деректерді жинау, өңдеу және қорғау, сондай-ақ күзетілетін адамдар мен объектілердің қауіпсіздігін қамтамасыз ету жөніндегі күзет іс-шараларын жүзеге асыру кезінде туындайтын қатынастарға қолданылмайды.

10-тарау. ЭЛЕКТРОНДЫҚ ЦИФРЛЫҚ ҚОЛТАҢБА

49-бап. Электрондық цифрлық қолтаңба

      1. Электрондық цифрлық қолтаңба – электрондық цифрлық қолтаңбаның жабық кілті мен электрондық цифрлық қолтаңба құралдарын пайдалана отырып жасалған, электрондық құжаттың анықтығын, оның тиесілілігін және мазмұнының өзгермейтіндігін растайтын цифрлық жазба (цифрлық деректер жиынтығы).

      2. Электрондық цифрлық қолтаңба қол қоюшы адамның өз қолымен қойылған қолтаңбасына тең және мынадай шарттар бір мезгілде сақталған кезде:

      1) электрондық цифрлық қолтаңбаның ашық кілті сертификаты бар ашық кілттің көмегімен электрондық цифрлық қолтаңбаның түпнұсқалығы расталғанда;

      2) электрондық құжатқа қол қойған адам электрондық цифрлық қолтаңбаның жабық кілтін заңды түрде иеленгенде;

      3) электрондық цифрлық қолтаңба электрондық цифрлық қолтаңбаның ашық кілті сертификатында көрсетілген мәліметтерге сәйкес пайдаланылғанда;

      4) электрондық цифрлық қолтаңбаның ашық кілті сертификатын Қазақстан Республикасында аккредиттелген куәландырушы орталық не Қазақстан Республикасының сенімді үшінші тарапында тіркелген шетелдік куәландырушы орталық бергенде тең дәрежелі заңды күшке ие болады.

      3. Цифрлық объектінің электрондық цифрлық қолтаңбасының ашық кілті сертификатын пайдалана отырып жасалған электрондық цифрлық қолтаңба осындай цифрлық объект иегерінің электрондық цифрлық қолтаңбасымен теңестіріледі. Мұндай электрондық цифрлық қолтаңбаны азаматтық құқықтар мен міндеттерді белгілеуге, өзгертуге немесе тоқтатуға бағытталған ерік білдіруді қамтымайтын бір үлгідегі электрондық құжаттарға автоматты түрде қол қою үшін пайдалануға жол беріледі.

50-бап. Электрондық цифрлық қолтаңба құралдары

      1. Электрондық цифрлық қолтаңба құралдары – электрондық цифрлық қолтаңбаны жасау және оның түпнұсқалығын тексеру үшін пайдаланылатын бағдарламалық қамтылым мен цифрлық инфрақұрылым объектілерінің жиынтығы.

      2. Электрондық цифрлық қолтаңба құралдары Қазақстан Республикасының техникалық реттеу саласындағы заңнамасында белгіленген жағдайларда және тәртіппен сәйкестігін растауға жатады.

      3. Электрондық цифрлық қолтаңбаны қалыптастыру кезінде электрондық цифрлық қолтаңба құралдарын пайдаланатын бағдарламалық қамтылым мынадай талаптардың орындалуын қамтамасыз етуге тиіс:

      1) электрондық құжатқа қол қоятын адамға қол қойылғанға дейін оның мазмұнымен танысуға мүмкіндік беріледі;

      2) электрондық цифрлық қолтаңбаны жасау құжатқа қол қоятын адам оны жасау жөніндегі іс-қимылды анық растағаннан кейін ғана жүзеге асырылады;

      3) электрондық құжатқа қол қойылғаннан кейін электрондық цифрлық қолтаңба жасау және оны қолдану туралы хабарлама қалыптастырылады;

      4) белгілі бір уақытта электрондық цифрлық қолтаңбаның болуын растау үшін қажетті мәліметтердің болуы қамтамасыз етіледі;

      5) Қазақстан Республикасының заңдарында тікелей көзделген жағдайларды қоспағанда, электрондық құжатқа қол қоятын адамға қол қойылған электрондық құжатты сақтау мүмкіндігі беріледі.

      4. Электрондық цифрлық қолтаңбаны тексеру кезінде электрондық цифрлық қолтаңба құралдарын пайдаланатын бағдарламалық қамтылым:

      1) электрондық құжаттың ішіндегісін шығарып алуды қамтамасыз етуге;

      2) электрондық цифрлық қолтаңбаның түпнұсқалығын тексеру нәтижелері туралы хабардар етуге;

      3) электрондық құжатқа қол қою кезінде пайдаланылған жабық кілттің иегерін анықтауға мүмкіндік беретін электрондық цифрлық қолтаңбаның ашық кілті сертификатының деректерін көрсетуге тиіс.

      5. Осы баптың 3 және 4-тармақтарының талаптары цифрлық жүйелердің электрондық цифрлық қолтаңбаларын жасау немесе тексеру үшін пайдаланылатын электрондық цифрлық қолтаңба құралдарына қолданылмайды.

51-бап. Электрондық цифрлық қолтаңба кілттері

      1. Электрондық цифрлық қолтаңбаның ашық кілті – электрондық цифрлық қолтаңбаның түпнұсқалығын растауға арналған цифрлық деректер.

      2. Электрондық цифрлық қолтаңбаның жабық кілті – электрондық цифрлық қолтаңба құралдарын пайдалана отырып, электрондық цифрлық қолтаңбаны жасауға арналған цифрлық деректер.

      3. Электрондық цифрлық қолтаңбаның жабық кілттері оларды заңды негіздерде иеленетін адамдардың меншігі болып табылады.

      Тұлға электрондық цифрлық қолтаңбаның ашық кілттерінің және оларға сәйкес келетін жабық кілттердің бірнеше сертификаттарына ие болуы мүмкін.

      Жабық кілттерді басқа адамдарға беруге, сондай-ақ басқа адамдардың жабық кілттерді пайдалануына жол берілмейді.

      Жабық кілттерді уәкілетті орган айқындаған тәртіппен куәландырушы орталықта сақтауға жол беріледі.

11-тарау. КУӘЛАНДЫРУШЫ ОРТАЛЫҚТАР ЖӘНЕ ЭЛЕКТРОНДЫҚ ЦИФРЛЫҚ ҚОЛТАҢБА ИНФРАҚҰРЫЛЫМЫ

52-бап. Куәландырушы орталық

      1. Куәландырушы орталық – Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес құрылған, электрондық цифрлық қолтаңбаның ашық кілттері сертификаттарының анықтығын, электрондық цифрлық қолтаңбаның ашық кілттерінің тиесілілігін және жарамдылығын растайтын заңды тұлға.

      2. Қазақстан Республикасының негізгі куәландырушы орталығы – куәландырушы орталықтардың электрондық цифрлық қолтаңбасының ашық кілттерінің тиесілілігін және жарамдылығын растауды жүзеге асыратын куәландырушы орталық.

      3. Мемлекеттік және мемлекеттік емес цифрлық жүйелердегі электрондық құжаттарда электрондық цифрлық қолтаңбаны қалыптастыру және тексеру үшін мемлекеттік органдардың лауазымды адамдарына электрондық цифрлық қолтаңба құралдары мен электрондық цифрлық қолтаңбаның ашық кілттерінің сертификаттарын беретін куәландырушы орталық Қазақстан Республикасы мемлекеттік органдарының куәландырушы орталығы болып танылады.

      4. Мемлекеттік және мемлекеттік емес цифрлық жүйелердегі электрондық құжаттарда электрондық цифрлық қолтаңбаны қалыптастыру және тексеру үшін жеке немесе заңды тұлғаларға электрондық цифрлық қолтаңба құралдары мен электрондық цифрлық қолтаңба сертификаттарын беретін куәландырушы орталық Қазақстан Республикасының Ұлттық куәландырушы орталығы болып танылады.

      5. Қазақстан Республикасы мемлекеттік органдарының куәландырушы орталығының, Қазақстан Республикасының Ұлттық куәландырушы орталығының және Қазақстан Республикасының негізгі куәландырушы орталығының функцияларын жүзеге асыруды оператор қамтамасыз етеді.

      6. Қазақстан Республикасының негізгі куәландырушы орталығының, Қазақстан Республикасы мемлекеттік органдарының куәландырушы орталығының, Қазақстан Республикасының Ұлттық куәландырушы орталығының және Қазақстан Республикасының сенім білдірілген үшінші тарапының қызметін үйлестіруді уәкілетті орган жүзеге асырады.

53-бап. Арнаулы куәландырушы орталық

      1. Арнаулы куәландырушы орталық – Қазақстан Республикасы мемлекеттік органының электрондық цифрлық қолтаңбаның ашық кілтінің электрондық цифрлық қолтаңбаның жабық кілтіне сәйкестігін куәландыратын, мемлекеттік құпияларды құрайтын мәліметтерді пайдалануға байланысты қызметті жүзеге асыратын уәкілетті бөлімшесі.

      2. Қазақстан Республикасының арнаулы негізгі куәландырушы орталығы – арнаулы куәландырушы орталықтардың электрондық цифрлық қолтаңбасы ашық кілттерінің тиесілілігін және жарамдылығын растауды жүзеге асыратын куәландырушы орталық.

      3. Қазақстан Республикасының Ұлттық қауіпсіздік комитеті электрондық цифрлық қолтаңбаның ашық кілтінің сертификаттарын беру, сақтау, кері қайтарып алу және Қазақстан Республикасының арнаулы негізгі куәландырушы орталығының электрондық цифрлық қолтаңбаның ашық кілтінің тиесілілігі мен жарамдылығын растау қағидаларын бекітеді.

      4. Қазақстан Республикасының арнаулы негізгі куәландырушы орталығының функцияларын жүзеге асыруды Қазақстан Республикасының Ұлттық қауіпсіздік комитеті қамтамасыз етеді.

      5. Арнаулы куәландырушы орталықты аккредиттеу – Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитетінің арнаулы куәландырушы орталықтың қызметті жүзеге асырудағы құзыреттілігін ресми мойындауы.

      6. Арнаулы куәландырушы орталықтарды аккредиттеу арнаулы куәландырушы орталықтардың (Қазақстан Республикасының арнаулы негізгі куәландырушы орталығын қоспағанда) өз қызметін Қазақстан Республикасының аумағында жүзеге асыруы үшін міндетті шарт болып табылады.

54-бап. Куәландырушы орталықты аккредиттеу

      1. Куәландырушы орталықты аккредиттеу – куәландырушы орталықтың қызметтер көрсетудегі құзыреттілігін киберқауіпсіздікті қамтамасыз ету саласындағы уәкілетті органның ресми түрде мойындауы.

      2. Куәландырушы орталықтарды аккредиттеу куәландырушы орталықтардың (Қазақстан Республикасының негізгі куәландырушы орталығын қоспағанда) өз қызметін Қазақстан Республикасының аумағында жүзеге асыруы үшін міндетті шарт болып табылады. Аккредиттеуді киберқауіпсіздікті қамтамасыз ету саласындағы уәкілетті орган жүзеге асырады.

      3. Егер уәкілетті орган бекітетін куәландырушы орталықтарды аккредиттеу туралы куәлікті беру және кері қайтарып алу қағидаларына сәйкес куәландырушы орталықтың өтінішінде неғұрлым қысқа мерзім көрсетілмесе, куәландырушы орталықты үш жыл мерзімге аккредиттеу тегін негізде жүзеге асырылады.

55-бап. Куәландырушы орталықтың функциялары

      1. Куәландырушы орталық мынадай функцияларды орындайды:

      1) электрондық цифрлық қолтаңба құралдарын береді;

      2) электрондық цифрлық қолтаңбаның ашық кілті сертификаттарын береді, сақтайды, кері қайтарып алады;

      3) электрондық цифрлық қолтаңбаның ашық кілті сертификаттарын қолдану саясатын бекітеді;

      4) уәкілетті орган бекітетін электрондық цифрлық қолтаңбаны қалыптастыру және түпнұсқалығын тексеру қағидаларына сәйкес электрондық құжатта электрондық цифрлық қолтаңбаның болған кезін растайтын уақыт белгісінің сервисін өтеусіз негізде береді;

      5) кері қайтарып алынған электрондық цифрлық қолтаңбаның ашық кілті сертификаттарының тізімі сервисін және электрондық цифрлық қолтаңбаның ашық кілті сертификатының кері қайтарып алу мәртебесін тексеру онлайн-сервисін өтеусіз негізде береді;

      6) қолданыстағы және кері қайтарып алынған электрондық цифрлық қолтаңбаның ашық кілті сертификаттарын есепке алуды жүзеге асырады;

      7) пайдаланушылардың электрондық цифрлық қолтаңбасының сертификаттарын, сондай-ақ оларды Қазақстан Республикасының негізгі куәландырушы орталығына кері қайтарып алу туралы ақпаратты ұсынады;

      8) электрондық цифрлық қолтаңба сертификатын Қазақстан Республикасының ұлттық куәландырушы орталығы берген, электрондық цифрлық қолтаңбаның жабық кілтімен қол қойылған, электрондық цифрлық қолтаңба сертификаттарын иегерінен түскен сұрау салу бойынша кері қайтарып алуды жүзеге асырады.

      2. Куәландырушы орталық электрондық цифрлық қолтаңбаның сақтаудағы ашық кілттерінің және жабық кілттерінің жоғалуын, модификациялануын немесе қолдан жасалуын болғызбау үшін барлық қажетті шараларды қабылдауға міндетті.

      3. Куәландырушы орталық электрондық цифрлық қолтаңба сертификаттарының иегерлері туралы мәліметтерді қорғауды қамтамасыз етеді және оларды Қазақстан Республикасының заңдарында көзделген жағдайларда ашады.

      4. Осы баптың 2-тармағында көзделген міндетті орындамағаны үшін куәландырушы орталық Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген жауаптылықта болады.

      5. Куәландырушы орталықтың электрондық цифрлық қолтаңбаның ашық кілті сертификаттарын беру, сақтау, кері қайтарып алу, электрондық цифрлық қолтаңбаның ашық кілтінің тиесілілігін және жарамдылығын растау қағидаларын уәкілетті орган бекітеді.

      6. Электрондық цифрлық қолтаңбаның ашық кілті сертификаттарының көшірмелері уәкілетті орган айқындаған тәртіппен тиісті куәландырушы орталықтарда сақталады.

      7. Куәландырушы орталықтарда кері қайтарып алынған электрондық цифрлық қолтаңбаның ашық кілті сертификаттарының сақталу мерзімі кері қайтарып алынған күннен бастап кемінде бес жылды құрайды.

      8. Осы баптың 7-тармағында көрсетілген мерзім өткеннен кейін кері қайтарып алынған электрондық цифрлық қолтаңбаның ашық кілті сертификаттары Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен архивтік сақтауға түседі.

56-бап. Куәландырушы орталық қызметінің тоқтатылуы

      1. Куәландырушы орталықтың қызметі Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен тоқтатылады.

      2. Өз қызметін тоқтату туралы шешім қабылдаған жағдайда куәландырушы орталық қызметі тоқтатылғанға дейін күнтізбелік тоқсан күн бұрын ол қызмет көрсететін цифрлық жүйелердің барлық қатысушыларын және киберқауіпсіздікті қамтамасыз ету саласындағы уәкілетті органды бұл туралы хабардар етуге міндетті.

      3. Куәландырушы орталықтың қызметі тоқтатылған кезде ол берген электрондық цифрлық қолтаңбаның ашық кілті сертификаттары және электрондық цифрлық қолтаңбаның тиісті кілттері, электрондық цифрлық қолтаңбаның ашық кілті сертификатының иегерлері туралы мәліметтер электрондық цифрлық қолтаңбаның ашық кілті сертификатының иегерімен келісу бойынша басқа куәландырушы орталықтарға беріледі.

      4. Осы баптың 2-тармағында көрсетілген мерзім өткеннен кейін электрондық цифрлық қолтаңбаның ашық кілті сертификаттары және басқа куәландырушы орталықтарға берілмеген электрондық цифрлық қолтаңбаның тиісті кілттері өз қолданысын тоқтатады және Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес сақталуға тиіс.

57-бап. Шетелдік электрондық цифрлық қолтаңбаны тану

      1. Қазақстан Республикасының сенім білдірілген үшінші тарапы – трансшекаралық өзара іс-қимыл шеңберінде шетелдік электрондық цифрлық қолтаңбаның және Қазақстан Республикасының аумағында берілген электрондық цифрлық қолтаңбаның түпнұсқалығын растауды жүзеге асыратын цифрлық жүйе.

      2. Куәландырушы орталықтардың, шет мемлекеттердің сенім білдірілген үшінші тараптарының Қазақстан Республикасының сенім білдірілген үшінші тарапымен өзара іс-қимылын тіркеу және тоқтату қағидаларын уәкілетті орган бекітеді.

      3. Қазақстан Республикасының сенім білдірілген үшінші тарапының электрондық цифрлық қолтаңбасының түпнұсқалығын растау қағидаларын уәкілетті орган бекітеді.

58-бап. Электрондық цифрлық қолтаңбаның ашық кілті сертификаты иегерінің

құқықтары мен міндеттері

      1. Электрондық цифрлық қолтаңбаның ашық кілті сертификаты – куәландырушы орталықтың электрондық цифрлық қолтаңбасымен куәландырылған цифрлық жазба, ол электрондық цифрлық қолтаңбаның осы Кодексте белгіленген талаптарға сәйкестігін растауға қызмет етеді.

      2. Электрондық цифрлық қолтаңбаның ашық кілті сертификатының иегері атына электрондық цифрлық қолтаңбаның ашық кілті сертификаты берілген, электрондық цифрлық қолтаңбаның ашық кілті сертификатында көрсетілген ашық кілтке сәйкес келетін жабық кілтті заңды түрде иеленетін жеке немесе заңды тұлға болып табылады.

      3. Электрондық цифрлық қолтаңбаның ашық кілті сертификатының иегері куәландырушы орталықтан осы Кодекске және уәкілетті орган бекіткен куәландырушы орталықтың электрондық цифрлық қолтаңба сертификатын беру, сақтау, кері қайтарып алу қағидаларына сәйкес электрондық цифрлық қолтаңбаның ашық кілті сертификатын кері қайтарып алуды талап етуге құқылы.

      4. Электрондық цифрлық қолтаңбаның ашық кілті сертификатының иегері өзіне тиесілі электрондық цифрлық қолтаңбаның жабық кілтін заңсыз қол жеткізуден және пайдаланудан қорғау жөнінде шаралар қабылдауға міндетті.

      5. Жабық кілт және куәландырушы орталық цифрлық жүйеге берген электрондық цифрлық қолтаңбаның тиісті ашық кілті сертификаты цифрлық жүйеге орнатылады және оның иегері оның сақталуын, қауіпсіз пайдаланылуын және заңсыз қол жеткізуден қорғалуын қамтамасыз етеді.

59-бап. Электрондық цифрлық қолтаңбаның ашық кілті сертификатын кері

қайтарып алу

      1. Электрондық цифрлық қолтаңбаның ашық кілті сертификатын берген куәландырушы орталық мынадай жағдайларда:

      1) куәландырушы орталық айқындаған тәртіппен электрондық цифрлық қолтаңбаның ашық кілті сертификаты иегерінің талап етуі бойынша;

      2) электрондық цифрлық қолтаңбаның ашық кілті сертификатын алған кезде анық емес мәліметтерді не толық емес құжаттар топтамасын ұсыну фактісі анықталған кезде;

      3) электрондық цифрлық қолтаңбаның ашық кілті сертификатының иегері қайтыс болғанда;

      4) электрондық цифрлық қолтаңбаның ашық кілті сертификаты иегерінің тегі, аты немесе әкесінің аты (егер ол жеке басын куәландыратын құжатта көрсетілген болса) өзгергенде;

      5) электрондық цифрлық қолтаңбаның ашық кілті сертификатының иегері – заңды тұлғаның басшысы ауысқанда, атауы ауысқанда, қайта ұйымдастырылғанда, таратылғанда;

      6) заңды күшіне енген сот шешімі бойынша тиісті хабарламаның негізінде кері қайтарып алады.

      2. Куәландырушы орталық куәландырушы орталықтың электрондық цифрлық қолтаңба сертификатын беру, сақтау, кері қайтарып алу қағидаларында айқындалған тәртіппен және мерзімдерде электрондық цифрлық қолтаңбаның ашық кілті сертификатын кері қайтарып алады.

60-бап. Электрондық цифрлық қолтаңбаның ашық кілті сертификатын беруден

бас тарту

      Куәландырушы орталық:

      1) ұсынылған құжаттар толық болмаған;

      2) анық емес мәліметтер ұсынылған;

      3) сот актісі заңды күшіне енген;

      4) адам он алты жасқа толмаған жағдайларда электрондық цифрлық қолтаңбаның ашық кілті сертификатын беруден бас тартады.

61-бап. Электрондық цифрлық қолтаңбаны қалыптастыру және оның

түпнұсқалығын тексеру

      1. Электрондық цифрлық қолтаңбаны қалыптастыру және оның түпнұсқалығын тексеру электрондық цифрлық қолтаңбаны қалыптастыру және оның түпнұсқалығын тексеру қағидаларына сәйкес жүзеге асырылады.

      2. Заңды тұлғаның (филиалдардың және өкілдіктердің) атынан қол қоюға арналған өкілеттіктер қол қою жүзеге асырылатын цифрлық жүйемен, Қазақстан Республикасының негізгі куәландырушы орталығының өкілеттіктерін тексеру сервисі арқылы тексеріледі.

      3. Электрондық құжаттарды тексерудің сенімділігі мен біркелкілігін қамтамасыз ету мақсатында уәкілетті орган электрондық құжаттарды тексеру сервисін ұсынады.

      4. Электрондық цифрлық қолтаңбаны пайдалана отырып электрондық құжаттарға қол қою жүзеге асырылатын цифрлық жүйе мұндай қолтаңбаларды жүйе иегері ұсынатын ашық сервис арқылы тексеру мүмкіндігін қамтамасыз етеді.

      5. Егер Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілеріне сәйкес заңды тұлға (филиал және өкілдік) қол қойған құжат мөрмен куәландырылуға жататын болса, Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес осындай құжатқа қол қоюға құқығы бар заңды тұлға қызметкерінің электрондық цифрлық қолтаңбасымен куәландырылған электрондық құжат өз қолымен қол қойылған және мөрмен куәландырылған қағаз жеткізгіштегі құжатпен тең деп танылады.

12-тарау. ЦИФРЛЫҚ ОРТАДАҒЫ ҚҰЖАТТАР

62-бап. Электрондық құжат

      1. Анықтығын, тиесілілігін және өзгермейтіндігін растау электрондық цифрлық қолтаңбаның көмегімен қамтамасыз етілген цифрлық жазба электрондық құжат болып танылады.

      Электрондық құжат өзінің қасиеттерін өзгертпестен, өзі құрылған цифрлық жүйеден тыс айналым мен сақталу мүмкіндігіне ие болуға тиіс.

      2. Осы Кодекстің талаптарына сәйкес келетін және оған қол қоюға өкілеттігі бар адамның электрондық цифрлық қолтаңбасы арқылы куәландырылған электрондық құжат қағаз жеткізгіштегі қол қойылған құжатпен тең болады.

      3. Электрондық құжаттар Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен мемлекеттік және (немесе) мемлекеттік емес цифрлық жүйелер арқылы, сондай-ақ олардан тыс қалыптастырылады, сақталады және ұсынылады.

      4. Мемлекеттік құпияларға жатқызылған қорғалып орындалған цифрлық жүйелерді пайдалана отырып, электрондық құжаттарды және мемлекеттік құпияларды құрайтын мәліметтерді қамтитын өзге де деректерді жинау, өңдеу, сақтау, беру, іздеу, тарату, пайдалану, қорғау, тіркеу, растау және жою тәртібін, сондай-ақ арнаулы куәландырушы орталықты құру, аккредиттеу және оның қызметін тоқтату тәртібін Қазақстан Республикасының Ұлттық қауіпсіздік комитеті айқындайды.

      5. Мемлекеттік органдардың электрондық құжаттары Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен цифрлық архивтерге мемлекеттік сақтауға беріледі.

      6. Заңды тұлғаның басшысы немесе оны алмастыратын адам осы заңды тұлғаның жұмыскеріне немесе ол тағайындаған адамға электрондық құжаттарға қол қоюға өкілеттік беруге құқылы. Бұл ретте әрбір жұмыскер өз атына алынған электрондық цифрлық қолтаңбаның ашық кілті сертификатын және оған сәйкес келетін электрондық цифрлық қолтаңбаның жабық кілтін пайдаланады.

63-бап. Цифрлық құжаттар

      1. Цифрлық құжат – сұрау салу немесе ұсыну кезінде ұлттық тіркелімдерде қамтылған деректер негізінде цифрлық ортада қалыптастырылатын анық мәліметтерді материалдық емес цифрлық ұсыну.

      2. Цифрлық құжат онда қамтылған мемлекеттік және өзге де көрсетілетін қызметтерді алу, мәмілелер жасасу немесе өзге де құқықтық қатынастарды жүзеге асыру үшін қажетті заңдық маңызы бар фактілер мен мәліметтерді растайды.

      3. Цифрлық құжатты үшінші тұлғалар ұсынуға немесе тексеруге тиіс жағдайларда ол тиісті мемлекеттік органның электрондық цифрлық қолтаңбасымен куәландырылады.

      4. Цифрлық құжатты ұсыну кезінде оны дұрыс қалыптастыру мен техникалық тұтастығы үшін цифрлық құжаттар сервисінің операторы жауапты болады.

      5. Төлем және қаржы қызметтерін алған кезде жеке басты куәландыратын цифрлық құжаттарды қаржы және төлем ұйымдары пайдаланады және оларға жеке тұлғалар жеке жүгінген (қатысқан) кезде цифрлық құжаттар сервисі арқылы ұсынылады.

64-бап. Цифрлық мәліметтер

      1. Цифрлық мәліметтер – жеке құжатты ресімдемей фактілерді, құқықтар мен міндеттерді куәландыру үшін пайдаланылатын ұлттық тіркелімдерде және өзге де мемлекеттік цифрлық ресурстарда қамтылған деректер.

      2. Құқықтық қатынастарда цифрлық мәліметтерді пайдалану, егер олардың анықтығын цифрлық құжаттар сервисі арқылы ұсыну кезінде растауға болатын болса, цифрлық құжатты ұсынуға теңестіріледі.

      3. Мемлекеттік органдар мен ұлттық тіркелімдерге қолжетімділігі бар өзге де субъектілер қажетті мәліметтерді, егер мұндай мәліметтер ұлттық тіркелімдерде бар болса, адамнан құжаттарды ұсынуды талап етпей, тікелей эталондық деректер көздерінен алуға міндетті.

      4. Цифрлық құжаттар сервисі арқылы үшінші тұлғалардың цифрлық мәліметтерге қол жеткізуі дербес деректерді қорғауды міндетті түрде қамтамасыз ете отырып, уәкілетті орган айқындаған тәртіппен пайдаланушының келісімімен жүзеге асырылады.

65-бап. Цифрлық архив

      1. Цифрлық архив – архив ісі және басқаруды құжаттамалық қамтамасыз ету саласындағы уәкілетті орган айқындаған тәртіппен ұйымдастырылған және электрондық нысанда сақталатын электрондық архив құжаттарының және архив құжаттарының электрондық көшірмелерінің жиынтығы.

      2. Цифрлық архив Қазақстан халқының мәдени мұрасын сақтау мақсатында жұмыс істейді.

      3. Цифрлық архив Қазақстан Республикасы заңнамасының талаптарына сәйкес сақталатын ақпараттың қолжетімділігін, сақталуын, тұтастығын және құпиялылығын қамтамасыз етеді.

      4. Цифрлық архивтің жұмыс істеу тәртібін киберқауіпсіздікті қамтамасыз ету саласындағы уәкілетті органмен келісу бойынша архив ісі және басқаруды құжаттамалық қамтамасыз ету саласындағы уәкілетті орган айқындайды.

      5. Электрондық құжаттар мен цифрлық объектілерді сақтау, пайдалану және жою архив ісі және басқаруды құжаттамалық қамтамасыз ету саласындағы уәкілетті орган айқындайтын тәртіппен жүзеге асырылады.

66-бап. Цифрлық орта субъектілеріне хабарлау

      1. Цифрлық орта субъектілеріне хабарлау бірыңғай хабарламалар нүктесі арқылы цифрлық тәсілмен жүзеге асырылады.

      2. Бірыңғай хабарламалар нүктесі – мемлекеттік органдардан хабарламаларды цифрлық объектілерге, ұялы байланыстың абоненттік құрылғысына және (немесе) электрондық поштаға, оның ішінде мемлекеттік қызметтерді көрсету кезінде атаулы таратуды жүзеге асыруға мүмкіндік беретін және жеткізу мәртебелері туралы ақпаратты кепілді жеткізуді және сақтауды қамтамасыз ететін мемлекеттік цифрлық объект.

      3. Бірыңғай хабарламалар нүктесінің хабархаттары тиісінше жеткізілу фактісі туралы ақпарат болған жағдайда жеткізілді деп танылады.

67-бап. Смарт-келісімшарттар

      1. Смарт-келісімшарт – цифрлық технологияларды қолдану арқылы белгілі бір мән-жайлар туындаған кезде тараптар алдын ала келіскен талаптардың автоматты түрде орындалуын көздейтін шарт.

      2. Тараптардың келісімі бойынша смарт-келісімшарт талаптарының барлығы немесе бір бөлігі бағдарламалық код түрінде, егер мұндай код тараптардың құқықтары мен міндеттерінің мазмұнын біржақты анықтауға мүмкіндік берсе және шарттарды адамның қабылдауы үшін қолжетімді нысанда жазып келтіру мүмкіндігін қамтамасыз етсе, көрсетілуі мүмкін.

      3. Смарт-келісімшарт тараптар арасындағы дауларды шешу тәртібін көздеуге тиіс, онда дау бойынша түпкілікті шешімді адам Қазақстан Республикасының заңнамасында немесе тараптардың келісімінде белгіленген рәсімге сәйкес қабылдайды.

      4. Құқықтық қатынастар субъектілері смарт-келісімшарт бойынша міндеттемелерді орындамауға не тиісінше орындамауға алып келген техникалық қатеге, бағдарламалық қамтылымның ақаулығына немесе цифрлық платформаның жұмыс істеуінен бас тартуға байланысты қауіп-қатерден қорғаудың сақтандыру және өзге де тетіктерін пайдалануға құқылы.

      5. Қызметтің жекелеген салаларында смарт-келісімшарттарды пайдалануға қатысты талаптар осы Кодексте және (немесе) Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленеді.

5-БӨЛІМ. ЦИФРЛЫҚ МЕМЛЕКЕТТІК БАСҚАРУ

13-тарау. МЕМЛЕКЕТТІҢ ЦИФРЛЫҚ АРХИТЕКТУРАСЫ

68-бап. Мемлекеттің цифрлық архитектурасы

      1. Мемлекеттің цифрлық архитектурасы – цифрлық шешімдерді келісілген дамытуды, интеграциялауды және стандарттауды қамтамасыз ету мақсатында цифрлық форматта қалыпқа келтірілген және ұсынылған, мемлекеттің жұмыс істеу мақсаттарына, сондай-ақ мемлекеттік басқарудың салалары (аялары) бойынша міндеттеріне, функциялары мен процестеріне қол жеткізу үшін құрылатын және пайдаланылатын цифрлық объектілердің, цифрлық деректердің кешенді сипаттамасы.

      2. Мемлекеттің цифрлық архитектурасы (оның ішінде "цифрлық үкімет" архитектурасы) мыналарды қамтиды:

      1) цифрлық объектілерді (цифрлық жүйелерді және цифрлық платформаларды) құру мен дамытудың архитектуралық қағидаттары;

      2) стандартталған өзара іс-қимыл интерфейстерін қоса алғанда, цифрлық жүйелердің интеграциясы мен үйлесімділігіне қойылатын талаптар;

      3) бұлтты инфрақұрылымда орналастыруға дайын архитектураға қойылатын талаптар (бұлтты дайындық);

      4) модульділікті, компоненттерді қайта пайдалануды және интероперабельділікті қамтамасыз ететін сервистік архитектураға қойылатын талаптар;

      5) цифрлық деректердің сапасын, үйлесімділігін, қорғалуын және ұтымды пайдаланылуын қамтамасыз ететін цифрлық деректер архитектурасына қойылатын талаптар;

      6) цифрлық деректерді қорғауды, киберқауіпсіздікті және киберқауіптерге төзімділікті қоса алғанда, архитектуралық қауіпсіздік пен тұрақтылыққа қойылатын талаптар.

      3. Мемлекеттік органдар, мемлекеттік заңды тұлғалар, квазимемлекеттік сектор субъектілері, дауыс беретін акцияларының (қатысу үлестерінің) елу және одан да көп пайызы тікелей немесе жанама түрде квазимемлекеттік сектор субъектілеріне тиесілі заңды тұлғалар, сондай-ақ мемлекеттік функцияларды іске асыруға және мемлекеттік қызметтер көрсетуге қатысатын өзге де ұйымдар уәкілетті орган бекітетін мемлекеттің цифрлық архитектурасын қалыптастыру, дамыту және мониторингтеу қағидаларын сақтауға міндетті.

69-бап. "Цифрлық үкімет" архитектурасы

      1. "Цифрлық үкімет" – мемлекеттік органдардың бір-бірімен, сондай-ақ жеке және заңды тұлғалармен цифрлық технологияларды кешенді пайдалануға негізделген цифрлық өзара іс-қимыл жүйесі.

      2. "Цифрлық үкімет" архитектурасы негізінде "цифрлық үкімет" жұмыс істейді.

      3. "Цифрлық үкіметтің" архитектурасын қалыптастыру, іске асырылуын мониторингтеу және дамыту цифрландыру және киберқауіпсіздікті қамтамасыз ету салаларындағы бірыңғай талаптарға және мемлекеттің цифрлық архитектурасын қалыптастыру, дамыту және мониторингтеу қағидаларына сәйкес жүзеге асырылады.

70-бап. Смарт-қалалар мен смарт-өңірлер

      1. Смарт-қалалар мен смарт-өңірлер – басқару, инфрақұрылым және көрсетілетін қызметтерді ұсыну цифрлық деректер мен цифрлық объектілер арқылы жасанды интеллект негізінде ұйымдастырылған қалалар мен өңірлер.

      2. Смарт-қалалар мен смарт-өңірлерді дамыту мемлекеттің цифрлық архитектурасына және уәкілетті орган бекітетін "смарт-қалалар" мен "смарт-өңірлер" құру жөніндегі әдістемеге сәйкес жүзеге асырылады.

71-бап. Мемлекеттің цифрлық объектілерінің архитектуралық порталы

      1. Мемлекеттің цифрлық объектілерінің архитектуралық порталы – цифрландыру саласындағы мониторинг, талдау және жоспарлау үшін мемлекеттік органдардың одан әрі пайдалануы мақсатында мемлекеттің цифрлық объектілері, мемлекеттің цифрлық архитектурасы, платформалық бағдарламалық өнімдер туралы мәліметтерді есепке алуды, сақтауды және жүйелеуді жүзеге асыруға арналған цифрлық объект.

      2. Мемлекеттік органдар, мемлекеттік заңды тұлғалар, квазимемлекеттік сектор субъектілері, дауыс беретін акцияларының (қатысу үлестерінің) елу және одан да көп пайызы тікелей немесе жанама түрде квазимемлекеттік сектор субъектілеріне тиесілі заңды тұлғалар, сондай-ақ мемлекеттік функцияларды іске асыруға және мемлекеттің цифрлық объектілерінің архитектуралық порталында мемлекеттік қызметтер көрсетуге қатысатын өзге де ұйымдар цифрлық объектілер мен олардың техникалық құжаттамасы туралы мәліметтерді орналастырады, мемлекеттің цифрлық архитектурасын қалыптастыру, дамыту және мониторингтеу қағидаларына сәйкес оларды есепке алуды және жаңартып отыруды жүргізеді.

      3. Цифрлық объектіге техникалық құжаттаманың тізбесі мемлекеттің цифрлық архитектурасын қалыптастыру және іске асырылуын мониторингтеу қағидаларында айқындалады.

      Техникалық құжаттама цифрлық объектіге арналған құжаттама жиынтығы болып табылады, оның негізінде цифрлық объектіні құру және дамыту, сондай-ақ оны тәжірибелік және өнеркәсіптік пайдалану жүзеге асырылады.

      4. Мемлекеттің цифрлық объектілерінің архитектуралық порталы Қазақстан Республикасының аумағында орналасқан цифрлық инфрақұрылымда жұмыс істейді.

72-бап. Архитектуралық-үйлестіруші орталық

      1. Архитектуралық-үйлестіруші орталық – Қазақстан Республикасының Үкіметі айқындайтын заңды тұлға.

      Архитектуралық-үйлестіруші орталық мемлекеттік органдардың, мемлекеттік заңды тұлғалардың, квазимемлекеттік сектор субъектілерінің, дауыс беретін акцияларының (қатысу үлестерінің) елу және одан да көп пайызы тікелей немесе жанама түрде квазимемлекеттік сектор субъектілеріне тиесілі заңды тұлғалардың, сондай-ақ мемлекеттік басқару процестеріне қатысатын өзге де ұйымдардың цифрлық архитектурасының тұтастығын, үйлесімділігін және тиімділігін қамтамасыз етеді.

      2. Архитектуралық-үйлестіруші орталық:

      1) цифрландыру және жасанды интеллект саласындағы мемлекеттік саясатты іске асыруға қатысады;

      2) мемлекеттің цифрлық архитектурасын қалыптастыру, дамыту және мониторингтеу қағидаларына сәйкес мемлекеттің цифрлық архитектурасын қалыптастыруды, дамытуды және іске асыруды мониторингтеуді жүзеге асырады;

      3) мемлекеттің цифрлық архитектурасын дамытуды және мемлекеттік басқарудың цифрлық трансформациясын ұйымдастырушылық-әдіснамалық қамтамасыз етуді жүзеге асырады;

      4) процестердің реинжинирингіне сараптаманы жүзеге асырады;

      5) "смарт-қалаларды" және "смарт-өңірлерді" құру жөніндегі әдістемені әзірлейді;

      6) цифрландыру саласында инвестициялық ұсынысқа, бюджеттік инвестициялардың қаржы-экономикалық негіздемесіне, сондай-ақ "цифрлық үкіметтің" цифрлық объектілерін құруға және дамытуға арналған техникалық тапсырмаға сараптама жүргізеді;

      7) уәкілетті органға цифрландыру саласындағы тауарларды, жұмыстар мен көрсетілетін қызметтерді мемлекеттік сатып алуға арналған шығыстардың есеп-қисабына сараптамалық қорытынды береді;

      8) цифрландыруды қолдану бойынша мемлекеттік органдар қызметінің тиімділігіне бағалау жүргізуді және мемлекеттік қызметтер көрсетуді автоматтандыру процесін бағалауды сүйемелдейді;

      9) "цифрлық үкіметтің" цифрлық объектілерін құру және дамыту жөніндегі жобаларды басқаруды, сондай-ақ стратегиялық және бағдарламалық құжаттарды іске асыру жөніндегі жобаларды басқаруды жүзеге асырады;

      10) "цифрлық үкіметтің" цифрлық объектілерін құру және дамыту, цифрлық деректерді, жасанды интеллектіні басқару, Қазақстан Республикасының мемлекеттік жоспарлау жүйесінің құжаттарын іске асыру шеңберінде жобалық басқару барысында мемлекеттік органдарға консультациялық, әдіснамалық және практикалық көмек көрсетеді;

      11) мемлекеттің цифрлық объектілерінің архитектуралық порталында "цифрлық үкімет" цифрлық объектілерінің мәліметтерін және техникалық құжаттамасын есепке алуды жүзеге асырады;

      12) "цифрлық үкімет" цифрлық объектілерінде қамтылған толық емес және жаңартылмаған мәліметтерді анықтау бөлігінде олардың интеграцияларын талдауды жүзеге асырады және оларды жою жөнінде ұсынымдар әзірлейді;

      13) цифрландыру және киберқауіпсіздікті қамтамасыз ету салаларындағы бірыңғай талаптардың сақталуын қамтамасыз етеді;

      14) жасанды интеллект саласындағы стандарттау жөніндегі құжаттарды әзірлеуге қатысады;

      15) мемлекеттік органдар, мемлекеттік заңды тұлғалар, квазимемлекеттік сектор субъектілері, дауыс беретін акцияларының (қатысу үлестерінің) елу және одан да көп пайызы тікелей немесе жанама түрде квазимемлекеттік сектор субъектілеріне тиесілі заңды тұлғалар, сондай-ақ өзге де ұйымдар қалыптастыратын деректерге, оның ішінде ашық деректерге талдау жүргізеді;

      16) цифрландырудың сервистік моделі бойынша цифрлық объектілерді құруды және дамытуды ұйымдастырады.

14-тарау. "ЦИФРЛЫҚ ҮКІМЕТ"

73-бап. Мемлекеттік органдардың қызметін цифрландыру

      1. "Цифрлық үкіметтің" цифрлық объектілеріне мемлекеттік органдардың және өзге де адамдардың мемлекеттік органдардың қызметін жүзеге асыруға, мемлекеттік функцияларды орындауға және мемлекеттік қызметтер көрсетуге арналған цифрлық объектілері жатады.

      2. Цифрландыру деп процестерді цифрлық нысанға ауыстыруға, мемлекеттік органдардың, ұйымдар мен азаматтардың қызметін автоматтандыру үшін цифрлық технологияларды қолдануға бағытталған іс-шаралар жиынтығы түсініледі.

      3. Мемлекеттік органның қызметін, оның ішінде мемлекеттік функцияларды және мемлекеттік қызметтер көрсетуді цифрландыру:

      1) "цифрлық үкіметтің" цифрлық объектілерін құру, дамыту, сатып алу;

      2) мемлекеттің цифрлық архитектурасына сәйкес және жүргізілген процестердің реинжинирингі ескеріле отырып, платформалық бағдарламалық өнімдерді әзірлеу және орналастыру;

      3) цифрландырудың сервистік моделі бойынша цифрлық көрсетілетін қызметтерді сатып алу арқылы жүзеге асырылады.

      Цифрландырудың сервистік моделі деп цифрлық шешімдерге рұқсат беру шарттарында немесе сервис форматында мемлекеттік органның оларды дербес әзірлеуінің қажеттілігінсіз, оның ішінде мұндай шешімдерді кейіннен Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес мемлекеттік органның балансына беру мүмкіндігімен цифрлық көрсетілетін қызметтерді ұсыну тәсілі түсініледі.

      4. "Цифрлық үкіметтің" цифрлық объектілері оларды сәйкестендіру, санаттарға бөлу және уәкілетті орган қалыптастыратын "цифрлық үкімет" цифрлық объектілерінің сыныптауышында сипаттау арқылы жүйелендіруге жатады.

74-бап. "Цифрлық үкімет" операторы

      1. "Цифрлық үкімет" цифрлық объектілерінің жұмыс істеуін Қазақстан Республикасының Үкіметі айқындайтын оператор, заңды тұлға қамтамасыз етеді.

      2. Оператор:

      1) уәкілетті орган бекіткен тізбеге және оны қалыптастыру қағидаларына сәйкес "цифрлық үкіметтің" цифрлық инфрақұрылым объектілеріне жүйелік-техникалық қызмет көрсетуді және оларды сүйемелдеуді жүзеге асырады;

      2) уәкілетті орган бекіткен тізбеге сәйкес мемлекеттік органдарға, квазимемлекеттік сектор субъектілеріне цифрлық қызметтер көрсетеді;

      3) мемлекеттік органдарға, квазимемлекеттік сектор субъектілеріне платформалық бағдарламалық өнімдерді әзірлеуді жүзеге асырады;

      4) "цифрлық үкімет" платформасында және "цифрлық үкіметтің" цифрлық инфрақұрылымында орналастырылған мемлекеттік цифрлық ресурстарды Қазақстан Республикасының киберқауіпсіздік туралы заңнамасына сәйкес сақтау және өңдеу кезінде сақтаудың қауіпсіздігін қамтамасыз етеді;

      5) цифрлық объектілерді және (немесе) платформалық бағдарламалық өнімдерді әзірлеу, дамыту және орналастыру үшін "цифрлық үкімет" платформасын ұсыну бойынша қызметтер көрсетеді;

      6) "цифрлық үкіметтің" цифрлық объектілерін "цифрлық үкімет" шлюзіне және Қазақстан Республикасының ұлттық шлюзіне интеграциялайды және қосады, сондай-ақ мемлекеттік органдардың цифрлық объектілерін "цифрлық үкіметтің" цифрлық инфрақұрылымына қосады;

      7) уәкілетті орган айқындаған цифрлық орта субъектілеріне олардың цифрлық ресурстары мен цифрлық жүйелерінің жұмыс істеуі үшін бірыңғай көліктік ортаны қосу қызметтерін және байланыс қызметтерін көрсетеді.

      Байланыс қызметтерін көрсету үшін көрсетілетін қызметтердің қосалқы мердігерлері (бірлесіп орындаушылары) ретінде өзге тұлғаларды тартуға құқығы бар;

      8) "цифрлық үкімет" платформасын, мемлекеттік органдардың бірыңғай көліктік ортасын құрады және дамытады;

      9) Қазақстан Республикасының ұлттық шлюзін дамыту жөніндегі жобаларға жүйелік-техникалық қызмет көрсетуді, басқаруды сүйемелдейді және жүзеге асырады;

      10) деректерді басқару жөніндегі талаптарға сәйкес цифрлық деректерді, цифрлық жазбаларды "цифрлық үкімет" платформасында жинауды, өңдеуді, сақтауды, беруді жүзеге асырады;

      11) "цифрлық үкіметтің" цифрлық инфрақұрылымын дамыту үшін өзге тұлғалардың, сондай-ақ мемлекеттік органдардың цифрлық объектілерін сүйемелдеуді және оларға жүйелік-техникалық қызмет көрсетуді жүзеге асыру үшін басқа да тұлғалардың цифрлық инфрақұрылым объектілерін тартады;

      12) деректерді басқару жөніндегі талаптарға сәйкес деректерді талдауды жүзеге асыру үшін цифрлық деректерді, цифрлық жазбаларды жинауды, өңдеуді, сақтауды, беруді, сондай-ақ цифрлық деректерді, цифрлық жазбаларды "цифрлық үкімет" платформасына беруді жүзеге асырады;

      13) заңды тұлғаларға ақпараттық-анықтамалық және консультациялық қызметтер көрсету үшін цифрлық инфрақұрылымды ұсыну бойынша қызметтер көрсетеді;

      14) деректерді басқару жөніндегі талаптарға сәйкес деректерді талдау бойынша қызметтер көрсетеді;

      15) дербес деректерді қорғау саласындағы уәкілетті органнан алынған ақпарат негізінде дербес деректер субъектілерін дербес деректер қауіпсіздігінің бұзылуы туралы не дербес деректерді өңдеу туралы ақпаратты қысқа мәтіндік хабарлама түрінде "цифрлық үкімет" веб-порталындағы жеке кабинетке, "цифрлық үкіметтің" мобильдік қосымшасына және (немесе) олардың ұялы байланыс абоненттік нөміріне жіберу арқылы хабардар етуді жүзеге асырады.

75-бап. "Цифрлық үкіметтің" веб-порталы

      1. "Цифрлық үкіметтің" веб-порталы – нормативтік құқықтық базаны қоса алғанда, мемлекеттік қызметтер көрсетуге қатысатын мемлекеттік органдар мен өзге де субъектілер орналастыратын шоғырландырылған ақпаратқа, сондай-ақ электрондық нысанда көрсетілетін мемлекеттік және өзге де көрсетілетін қызметтерге қол жеткізудің "бірыңғай терезесін" білдіретін цифрлық объект.

      2. "Цифрлық үкіметтің" веб-порталында жеке және заңды тұлғалардың мемлекеттік қызметтер көрсету, аталған тұлғалардың өтініштерін қарайтын субъектілерге жүгіну, сондай-ақ дербес деректерді пайдалану мәселелері бойынша қызметтер көрсету субъектілерімен өзара іс-қимылы жеке кабинет арқылы жүзеге асырылады.

      3. Мемлекеттік органдар мен мемлекеттік қызметтер көрсетуге қатысатын өзге де субъектілер операторға "цифрлық үкіметтің" веб-порталын ақпараттық толықтыруға арналған қажетті цифрлық деректер мен цифрлық жазбаларды ұсынады.

      4. "Цифрлық үкімет" веб-порталының мазмұнына, жүргізілуіне және цифрлық деректермен және цифрлық жазбалармен ақпараттық толықтырылуына қойылатын талаптарды уәкілетті орган белгілейді.

      5. Мемлекеттік және өзге де көрсетілетін қызметтер "цифрлық үкіметтің" веб-порталы, "цифрлық үкіметтің" мобильдік қосымшасы және (немесе) ұялы байланыстың абоненттік құрылғысы арқылы көрсетіледі.

      6. Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер "цифрлық үкіметтің" веб-порталы және (немесе) "цифрлық үкіметтің" мобильдік қосымшасы арқылы оларға қол жеткізуді міндетті түрде қамтамасыз ете отырып, Қазақстан Республикасының мемлекеттік және әлеуметтік жауапкершілігі бар көрсетілетін қызметтер туралы заңнамасында көзделген тәсілдермен ұсынылады.

      7. Электрондық нысанда көрсетілетін өзге де қызметтер уәкілетті орган айқындаған тәртіппен белгіленетін өлшемшарттарға сәйкес келген кезде оларға "цифрлық үкіметтің" веб-порталы және (немесе) "цифрлық үкіметтің" мобильдік қосымшасы арқылы міндетті түрде қол жеткізу қамтамасыз етіледі.

      8. Ұялы байланыс операторы ұсынған ұялы байланыс желісінің абоненттік нөмірін ұялы байланыстың абоненттік құрылғысы арқылы мемлекеттік және өзге де көрсетілетін қызметтерді электрондық нысанда алу үшін "цифрлық үкіметтің" есептік жазбасына, веб-порталына тіркеу және қосу уәкілетті орган айқындайтын тәртіппен жүзеге асырылады.

      9. Мемлекеттік және өзге де көрсетілетін қызметтерді "цифрлық үкіметтің" веб-порталы және ұялы байланыстың абоненттік құрылғысы арқылы алу үшін Қазақстан Республикасының мобильді азаматтарының базасында тіркелген ұялы байланыс желісінің абоненттік нөмірі пайдаланылады.

      Мобильді азаматтар базасы – "цифрлық үкімет" пайдаланушыларының ұялы байланыс желісі абоненттік нөмірлерінің цифрлық ресурсы.

76-бап. Цифрлық оқиға

      1. Цифрлық оқиға – цифрлық орта субъектісінің іс-қимылдары немесе цифрлық объектінің жұмыс істеуі нәтижесінде туындаған және олардың цифрлық ортадағы өзара іс-қимыл параметрлерін көрсететін цифрлық нысанда тіркеп-белгіленген мән-жай.

      2. Цифрлық оқиғалар туралы деректер цифрлық объектілердің жұмыс істеу процесінде сақталады және олардың жұмыс істеуін қамтамасыз ету, техникалық ерекшеліктер мен шектеулер ескеріле отырып, қызметтер көрсету және операциялар журналдарын жүргізу үшін пайдаланылады.

      3. Цифрлық оқиғалар туралы деректерді өңдеуге Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген жағдайларда:

      заңды фактілерді растау үшін;

      цифрлық ортаның қауіпсіздігін қамтамасыз ету мақсатында жол беріледі.

77-бап. Қазақстан Республикасы азаматының цифрлық кеңістігі

      1. Қазақстан Республикасы азаматының цифрлық кеңістігі – Қазақстан Республикасы азаматының тіркеп-белгіленген цифрлық оқиғалар туралы мәліметтерге, оларды қарауға, басқаруға және пайдалануға қол жеткізуін қамтамасыз ететін "цифрлық үкімет" веб-порталындағы жеке кабинетінің бөлімі.

      2. Оператор цифрлық кеңістікте қамтылған цифрлық оқиғалардың құпиялығын, тұтастығын және пайдаланылуын Қазақстан Республикасының азаматы тарапынан бақылау мүмкіндігін қамтамасыз етеді.

      3. Қазақстан Республикасы азаматының цифрлық кеңістігіне қойылатын талаптарды уәкілетті орган айқындайды.

      4. "Цифрлық үкіметтің" цифрлық объектілерінен Қазақстан Республикасы азаматының цифрлық деректерін сұрату кезінде сұрау салу сол арқылы жіберілген цифрлық объектілер осындай деректерді пайдалану фактісі туралы цифрлық оқиғаны қалыптастыруға және оны азаматтың цифрлық кеңістігіне беруге міндетті.

78-бап. Ашық үкімет

      1. Ашық үкімет – ашық деректердің, ашық бюджеттердің, ашық нормативтік құқықтық актілердің өзара байланысты интернет-порталдары арқылы мемлекеттің қызметі туралы ақпаратқа қол жеткізуді және Қазақстан Республикасы азаматтарының шешімдерді талқылауға және қабылдауға қатысуын қамтамасыз ететін цифрлық объект.

      2. Ақпаратты ашық деректердің интернет-порталдарында орналастыру осы Кодекске және Қазақстан Республикасының ақпаратқа қол жеткізу туралы заңнамасына сәйкес жүзеге асырылады.

79-бап. Мемлекеттік органдардың цифрлық ресурстарының бірыңғай

платформасы

      1. Мемлекеттік органдардың цифрлық ресурстарын орналастыруға арналған цифрлық платформа мемлекеттік органдардың цифрлық ресурстарының бірыңғай платформасы болып табылады.

      2. Мемлекеттік органдар цифрлық ресурстарды мемлекеттік органдардың цифрлық ресурстарының бірыңғай платформасына міндетті түрде орналастырады, сондай-ақ Қазақстан Республикасының ақпаратқа қол жеткізу туралы заңнамасына сәйкес олардың мазмұнының анықтығын және жаңартылып отыруын қамтамасыз етеді.

80-бап. "Цифрлық үкіметтің" төлем шлюзі

      1. "Цифрлық үкіметтің" төлем шлюзі – өтеулі қызметтер көрсету шеңберінде төлемдер жүргізу туралы ақпаратты беру процестерін автоматтандыратын цифрлық объект.

      2. "Цифрлық үкіметтің" төлем шлюзі мыналарды:

      1) төлемдер жүргізуге сұрау салуларды беруді;

      2) қызмет көрсеткені үшін төлемді жүзеге асыру туралы хабардар етуді қамтамасыз етеді.

      3. Екінші деңгейдегі банктер, төлем ұйымдары және банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдар қызметтер көрсету шеңберінде төлемдерді қабылдау және жүргізу процестеріне қатыса отырып, осы процестерге тартылған меншікті цифрлық объектілердің "цифрлық үкіметтің" төлем шлюзімен тікелей не ұлттық цифрлық қаржы инфрақұрылымын басқару жөніндегі ұлттық орталықтың объектісі арқылы интеграциялануын қамтамасыз етеді.

81-бап. Мемлекеттік органдардың бірыңғай көліктік ортасы

      1. Мемлекеттік органдардың бірыңғай көліктік ортасы – "цифрлық үкіметтің" инфрақұрылымына кіретін және киберқауіпсіздіктің талап етілетін қажетті деңгейі сақтала отырып, мемлекеттік органдардың, олардың ведомстволық бағынысты ұйымдары мен жергілікті өзін-өзі басқару органдарының, сондай-ақ уәкілетті орган айқындаған цифрлық ортаның өзге де субъектілерінің жергілікті (Интернетке қолжетімділігі бар жергілікті желілерді қоспағанда), ведомстволық және корпоративтік телекоммуникация желілерінің өзара іс-қимылын қамтамасыз етуге арналған телекоммуникациялар желісі болып табылады.

      2. Мемлекеттік органдар, олардың ведомстволық бағынысты ұйымдары және жергілікті өзін-өзі басқару органдары, сондай-ақ уәкілетті орган айқындаған цифрлық ортаның өзге де субъектілері жергілікті (Интернетке қолжетімділігі бар жергілікті желілерді қоспағанда), ведомстволық және корпоративтік желілердің өзара іс-қимылы үшін мемлекеттік органдардың бірыңғай көліктік ортасын ғана пайдалануға міндетті.

      3. Киберқауіпсіздікті қамтамасыз ету мақсатында мемлекеттік органдардың бірыңғай көліктік ортасына қосылған жергілікті, ведомстволық және корпоративтік желілерді ортақ пайдаланылатын телекоммуникация желілеріне және басқа да телекоммуникация желілеріне қосу цифрландыру және киберқауіпсіздікті қамтамасыз ету салаларындағы бірыңғай талаптарға сәйкес жүзеге асырылады.

82-бап. "Цифрлық үкімет" платформасы

      1. "Цифрлық үкімет" платформасы – оператордың платформалық бағдарламалық өнімдерді әзірлеуге, дамытуға, орналастыруға, интеграциялауға және (немесе) цифрлық объектілерді орналастыруға арналған цифрлық платформасы.

      2. Әзірленген және "цифрлық үкімет" платформасында орналастырылған бағдарламалық қамтылым платформалық бағдарламалық өнім болып табылады.

      3. Оператор цифрлық қызметтер көрсету арқылы платформалық бағдарламалық өнімді ұсынуға құқылы.

      Цифрлық көрсетілетін қызмет цифрлық объектілерді құру, дамыту және орналастыру қағидаларына сәйкес цифрландырудың сервистік моделі арқылы осы көрсетілетін қызметтердің жұмыс істеуі қамтамасыз етілетін байланыс қызметтерін қоса алғанда, мүліктік жалдау (жалға алу, уақытша пайдалану) және (немесе) есептеу ресурстарын орналастыру, бағдарламалық қамтылымды, бағдарламалық өнімдерді, техникалық құралдарды пайдалануға беру жөніндегі көрсетілетін қызметтерді қамтиды.

      4. Мемлекеттік функцияларды іске асыратын цифрлық объектілер және олардан туындайтын мемлекеттік көрсетілетін қызметтер мемлекеттік жоспарлау жөніндегі уәкілетті органмен келісу бойынша уәкілетті орган бекітетін "цифрлық үкімет" цифрлық объектісінің қолданыста болу циклінің кезеңдерін іске асыру қағидаларына сәйкес әзірленеді және "цифрлық үкімет" платформасында орналастырылады, сондай-ақ деректерді басқару талаптарына сәйкес цифрлық деректерді "цифрлық үкімет" платформасына береді.

      5. Егер Қазақстан Республикасының заңнамасында немесе олардың арасындағы келісімде өзгеше көзделмесе, "цифрлық үкімет" платформасына меншік құқығы оның көмегімен құрылатын және (немесе) онда орналастырылған, басқа меншік иелеріне және (немесе) иегерлеріне тиесілі цифрлық деректер мен жазбаларға меншік құқығын тудырмайды.

      6. Мемлекеттік органдардың қызметін, оның ішінде олардың мемлекеттік функцияларын цифрландыру және мемлекеттік қызметтер көрсету, сондай-ақ оператордың деректерге талдау жүргізу кезінде "цифрлық үкімет" платформасында орналастырылған цифрлық жазбаларды пайдалануы Қазақстан Республикасының дербес деректер және оларды қорғау туралы заңнамасының және Қазақстан Республикасының өзге де заңнамасының талаптары сақтала отырып, олардың меншік иелерінің және (немесе) цифрлық деректер иегерлерінің келісімінсіз жүзеге асырылады.

      7. "Цифрлық үкімет" платформасы Қазақстан Республикасының аумағында орналасқан цифрлық инфрақұрылымда жұмыс істейді.

83-бап. Цифрлық объектілерді интеграциялау

      1. Цифрлық объектілерді интеграциялау – деректерді берудің стандартты хаттамалары пайдаланыла отырып, интеграциялық сервистер арқылы цифрлық объектілер арасындағы өзара іс-қимылды ұйымдастыру және қамтамасыз ету жөніндегі іс-шаралар.

      2. Интеграциялық сервистер – уәкілетті орган айқындаған стандартты интерфейстер, хаттамалар және қол жеткізу тетіктері арқылы цифрлық объектілер арасындағы өзара іс-қимылды, деректермен алмасуды және келісілген операцияларды орындауды қамтамасыз ететін функционалдық цифрлық объектілер.

      3. "Цифрлық үкіметтің" цифрлық объектілерін интеграциялау Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген киберқауіпсіздік және дербес деректерді қорғау талаптары сақталған жағдайда, киберқауіпсіздікті қамтамасыз ету саласындағы уәкілетті органмен және Қазақстан Республикасының Ұлттық қауіпсіздік комитетімен келісу бойынша уәкілетті орган бекітетін "цифрлық үкіметтің" цифрлық объектілерін интеграциялау қағидаларына сәйкес "цифрлық үкімет" шлюзі арқылы жүзеге асырылады

      4. Мемлекеттік емес цифрлық объектілерді "цифрлық үкіметтің" цифрлық объектілерімен, оның ішінде өтеулі негізде интеграциялау Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген киберқауіпсіздік және дербес деректерді қорғау талаптары сақталған жағдайда, "цифрлық үкіметтің" цифрлық объектілерін интеграциялау қағидаларына сәйкес "цифрлық үкіметтің" сыртқы шлюзі арқылы жүзеге асырылады.

      5. "Цифрлық үкіметтің" цифрлық объектілерін өзге де цифрлық объектілермен интеграциялауға арналған цифрлық объект "цифрлық үкіметтің" шлюзі болып табылады.

      6. Мемлекеттік органдардың бірыңғай көліктік ортасындағы цифрлық объектілердің мемлекеттік органдардың бірыңғай көліктік ортасынан тыс орналасқан цифрлық объектілермен өзара іс-қимылын қамтамасыз етуге арналған "цифрлық үкімет" шлюзінің кіші жүйесі "цифрлық үкіметтің" сыртқы шлюзі болып табылады.

      "Цифрлық үкіметтің" жұмыс істеу қағидалары мен сыртқы шлюзіне қойылатын техникалық талаптарды уәкілетті орган киберқауіпсіздікті қамтамасыз ету саласындағы уәкілетті органмен келісу бойынша айқындайды.

      7. Цифрлық объектілердің халықаралық (мемлекетаралық) ақпараттық өзара іс-қимылын қамтамасыз етуге арналған цифрлық объект Қазақстан Республикасының ұлттық шлюзі болып табылады.

      8. Цифрлық технологияларды қолдана отырып халықаралық (мемлекетаралық) ақпараттық өзара іс-қимыл жасау Қазақстан Республикасының ұлттық шлюзі арқылы жүзеге асырылады.

      9. Қазақстан Республикасының ұлттық шлюзі арқылы халықаралық (мемлекетаралық) ақпараттық өзара іс-қимыл жүзеге асырылатын цифрлық объектілердің тізбесін уәкілетті орган бекітеді.

15-тарау. ЦИФРЛЫҚ ОБЪЕКТІНІҢ ҚОЛДАНЫСТА БОЛУ ЦИКЛІ

84-бап. "Цифрлық үкімет" цифрлық объектісінің қолданыста болу циклі және

оның кезеңдері

      1. "Цифрлық үкімет" цифрлық объектісінің қолданыста болу циклі – оның тиімді жұмыс істеуін қамтамасыз етуге бағытталған "цифрлық үкіметтің" цифрлық объектісін жоспарлау, құру, тәжірибелік пайдалану, киберқауіпсіздік талаптарына сәйкестігін сынау, өнеркәсіптік пайдалануға беру, дамыту, өнеркәсіптік пайдалануды тоқтату, модификациялау, архивтеу және есептен шығару кезеңдерінің жиынтығы.

      2. "Цифрлық үкімет" цифрлық объектісінің қолданыста болу циклі "цифрлық үкімет" цифрлық объектісінің қолданыста болу циклінің кезеңдерін іске асыру қағидаларына сәйкес цифрлық объектінің түріне және оны пайдалану ерекшеліктеріне байланысты кезеңдердің барлығын немесе бір бөлігін қамтуы мүмкін.

85-бап. "Цифрлық үкіметтің" цифрлық объектісін жоспарлау, құру және дамыту

      1. Жоспарлау – цифрлық объектінің қолданыста болу циклінің бастапқы кезеңі, ол оны құру қажеттігін негіздеу, цифрлық объектіні іске асырудың мақсаттарын, талаптарын, ресурстары мен шарттарын айқындау бойынша жұмыстар жиынтығын қамтиды.

      "Цифрлық үкіметтің" цифрлық объектісін жоспарлау ағымдағы процестерді талдаудан, нормативтік құқықтық актілердің цифрлық сараптамасынан, жаңа процестерді жобалаудан тұратын процестердің реинжинирингін қамтиды және уәкілетті орган бекітетін цифрлық трансформациялау қағидаларына сәйкес жүзеге асырылады.

      2. "Цифрлық үкіметтің" цифрлық объектілерін жоспарлау, құру және дамыту кезінде әзірленген нормативтік-техникалық құжаттамаға, сондай-ақ "цифрлық үкімет" цифрлық объектісінің қолданыста болу циклінің кезеңдерін іске асыру қағидаларына сәйкес цифрландыру саласындағы тауарларды, жұмыстар мен көрсетілетін қызметтерді мемлекеттік сатып алуға арналған шығыстардың есеп-қисаптарына уәкілетті органның және киберқауіпсіздікті қамтамасыз ету саласындағы уәкілетті органның қорытындысын алу қажет.

      3. Цифрлық объектілерді құру және дамыту Қазақстан Республикасының цифрлық және бюджет заңнамасына сәйкес нормативтік-техникалық құжаттамаға (мемлекеттік инвестициялық жоба, техникалық тапсырма, бағдарламалық өнімге қойылатын талаптардың өзіндік ерекшелігі, мемлекеттік жекешелік әріптестік жобасының құжаттамасы) сәйкес жүзеге асырылады.

      4. "Цифрлық үкіметтің" цифрлық объектісін дамыту оны өнеркәсіптік пайдалануға бергеннен кейін жүзеге асырылады.

      5. Осы бап Қазақстан Республикасы ұлттық қауіпсіздік органдарының цифрлық объектілеріне қолданылмайды.

86-бап. "Цифрлық үкіметтің" цифрлық объектісін тәжірибелік пайдалануды

өткізу және сынақтан өткізу

      1. "Цифрлық үкіметтің" цифрлық объектісін тәжірибелік пайдалануды өткізу цифрландыру және киберқауіпсіздікті қамтамасыз ету саласындағы бірыңғай талаптарға сәйкес, оның ішінде:

      1) тәжірибелік пайдалануды өткізу рәсімдерін құжаттауды;

      2) анықталған ақаулар мен кемшіліктерді кейіннен түзете отырып, оларды оңтайландыру мен жоюды;

      3) тәжірибелік пайдаланудың аяқталуы туралы актіні ресімдеуді қоса алғанда, жүзеге асырылады.

      Тәжірибелік пайдалануды өткізу мерзімі бір жылдан аспауға тиіс.

      2. "Цифрлық үкімет" цифрлық объектісінің киберқауіпсіздік талаптарына сәйкестігін сынау осы Кодекске және Қазақстан Республикасының киберқауіпсіздік туралы заңнамасына сәйкес жүзеге асырылады.

87-бап. "Цифрлық үкіметтің" цифрлық объектісін өнеркәсіптік пайдалануға

беру

      1. "Цифрлық үкіметтің" цифрлық объектісін өнеркәсіптік пайдалануға беру уәкілетті орган мен киберқауіпсіздікті қамтамасыз ету саласындағы уәкілетті органның қатысуымен тәжірибелік пайдалану оң аяқталған жағдайда нормативтік-техникалық құжаттаманың талаптарына сәйкес жүзеге асырылады.

      2. "Цифрлық үкіметтің" цифрлық объектісін өнеркәсіптік пайдалану кезінде:

      1) цифрландыру және киберқауіпсіздікті қамтамасыз ету салаларындағы бірыңғай талаптарды сақтау;

      2) цифрлық ресурстар істен шыққан немесе бүлінген жағдайда оларды сақтау, қорғау, қалпына келтіру;

      3) цифрлық ресурстарды резервтік көшіру және олардың уақтылы жаңартылып отыруын бақылау;

      4) мемлекеттік органның цифрлық жүйесіне жолданымдар туралы мәліметтерді автоматтандырылған есепке алу, сақтау және мерзімдік архивтеу;

      5) "цифрлық үкіметтің" цифрлық объектісін сүйемелдеу;

      6) "цифрлық үкімет" цифрлық объектісінің пайдаланылатын лицензиялық бағдарламалық қамтылымын техникалық қолдау;

      7) жүйелік-техникалық қызмет көрсету;

      8) құжаттарды қағаз жеткізгіште пайдалануды, сондай-ақ мемлекеттік функцияларды жүзеге асыру және мемлекеттік қызметтер көрсету кезінде оларды ұсыну жөніндегі талаптарды қысқарту (алып тастау);

      9) өнім берушінің кепілдік мерзімі кезеңінде анықталған қателер мен кемшіліктерді жоюды қамтитын "цифрлық үкіметтің" цифрлық объектісіне кепілдендірілген қызмет көрсетуі. Кепілдендірілген қызмет көрсету "цифрлық үкіметтің" цифрлық объектісі өнеркәсіптік пайдалануға енгізілген күннен бастап кемінде бір жыл мерзімде қамтамасыз етіледі.

88-бап. "Цифрлық үкіметтің" цифрлық объектісін модификациялау

      1. Модификациялаудың жиынтық құны мемлекеттік инвестициялық жобаны құру кезінде онда белгіленген "цифрлық үкімет" цифрлық объектісінің бастапқы сметалық құнының жиырма пайызынан аспайтын жағдайда, "цифрлық үкіметтің" цифрлық объектісін модификациялау Қазақстан Республикасының бюджет заңнамасына сәйкес инвестициялық ұсынысты немесе бюджеттік инвестициялардың қаржы-экономикалық негіздемесін әзірлеуді талап етпейтін жұмыстарға жатады.

      2. "Цифрлық үкіметтің" цифрлық объектісін модификациялау мынадай шарттар орындалған кезде жүзеге асырылуы мүмкін:

      1) модификациялаудың техникалық тапсырмаға немесе техникалық тапсырмаға толықтыруларға сәйкестігі;

      2) жүргізілетін жұмыстардың Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген киберқауіпсіздік талаптарына сәйкестігі;

      3) уәкілетті органның модификациялауды жүргізуге келісімінің болуы.

89-бап. "Цифрлық үкіметтің" цифрлық объектісін өнеркәсіптік пайдалануды

тоқтату

      1. "Цифрлық үкіметтің" цифрлық объектісін одан әрі пайдалану қажеттілігінің болмауы цифрландыру және киберқауіпсіздікті қамтамасыз ету салаларындағы бірыңғай талаптарға сәйкес цифрлық объектілердің архитектуралық порталында "цифрлық үкіметтің" цифрлық объектісін өнеркәсіптік пайдалануды тоқтатуға және ол туралы мәліметтерді өзгертуге алып келеді.

      2. "Цифрлық үкіметтің" цифрлық объектісін одан әрі пайдалану қажеттілігінің болмауы туралы шешімді "цифрлық үкіметтің" цифрлық объектісі интеграцияланған цифрлық объектілердің меншік иелерін және (немесе) иегерлерін хабардар ете отырып, уәкілетті органмен келісу бойынша меншік иесі және (немесе) иегерлері қабылдайды.

90-бап. "Цифрлық үкіметтің" цифрлық объектісін архивтеу және есептен

шығару

      1. "Цифрлық үкіметтің" цифрлық жазбалары, техникалық құжаттамасы, бастапқы кодтары және (немесе) цифрлық объектісі "цифрлық үкімет" цифрлық объектісінің қолданыста болу циклінің кезеңдерін іске асыру қағидаларына сәйкес архивтеуге жатады.

      2. Бұрын құрылған цифрлық объект "цифрлық үкімет" платформасында әзірленген және оның бүкіл функционалын (немесе одан көп) іске асыратын платформалық бағдарламалық өнімдермен ауыстырылған жағдайда, мұндай цифрлық объект есептен шығарылуға жатады.

      3. "Цифрлық үкіметтің" цифрлық объектілерін есептен шығару уәкілетті органмен келісу бойынша меншік иесі қабылдаған шешім бойынша Қазақстан Республикасының бюджет заңнамасында белгіленген талаптарға сәйкес жүзеге асырылады.

91-бап. "Цифрлық үкіметтің" технологиялық жағынан күрделі цифрлық

объектілері

      1. Ерекше архитектуралық және технологиялық сипаттамаларға ие, оларды жобалауға, әзірлеуге, жаңғыртуға, енгізуге, интеграциялауға және пайдалануға арнаулы талаптарды белгілеу қажеттілігін белгілейтін "цифрлық үкіметтің" цифрлық объектілері "цифрлық үкіметтің" технологиялық күрделі цифрлық объектілеріне жатады.

      2. "Цифрлық үкіметтің" технологиялық жағынан күрделі цифрлық объектілеріне жатқызу өлшемшарттарын уәкілетті орган айқындайды.

      3. "Цифрлық үкіметтің" технологиялық жағынан күрделі цифрлық объектілерін құру және дамыту ерекшеліктері Қазақстан Республикасының цифрлық және бюджет заңнамасымен реттеледі.

92-бап. Қазақстан Республикасы ұлттық қауіпсіздік органдарының цифрлық

объектілерін құру және дамыту тәртібі

      Қазақстан Республикасы ұлттық қауіпсіздік органдарының міндеттерін іске асыруға арналған цифрлық объектілер мынадай тәртіппен құрылады немесе дамиды:

      1) цифрлық объектіні құру немесе дамыту туралы шешім қабылдау;

      2) цифрлық объектіні құруға немесе дамытуға арналған техникалық тапсырманы әзірлеу;

      3) цифрландыру саласындағы тауарларды, жұмыстар мен көрсетілетін қызметтерді сатып алуға не бюджет қаражатын бөлмей жұмыстарды жүзеге асыруға техникалық ерекшелік пен есеп-қисаптарды әзірлеу;

      4) цифрландыру саласында тауарларды, жұмыстар мен көрсетілетін қызметтерді мемлекеттік сатып алуды жүзеге асыру не бюджет қаражатын бөлмей жұмыстарды жүзеге асыру;

      5) Қазақстан Республикасының аумағында қолданыстағы стандарттарға сәйкес цифрлық объектіні әзірлеу, тәжірибелік пайдалануды жүргізу, ендіру, өнеркәсіптік пайдалануға беру.

      Қазақстан Республикасы ұлттық қауіпсіздік органдарының цифрлық объектілерін құруға және дамытуға арналған шығындар арнаулы сараптамалық кеңестің (бюджеттік бағдарлама әкімшісінің дербес) қорытындысы негізінде жоспарланады.

16-тарау. ЦИФРЛЫҚ ТРАНСФОРМАЦИЯЛАУ

93-бап. Цифрлық трансформациялау

      1. Цифрлық трансформация – басқару мен қызметтер көрсетудің тиімділігін, ашықтығын, проактивтілігін арттыру мақсатында цифрлық технологияларды, архитектуралық және платформалық шешімдерді, деректерді талдауды және жасанды интеллектіні ендіруге негізделген жүйелі өзгерістер процесі.

      2. Цифрлық трансформациялау мыналарға бағытталған:

      1) процестер санын азайту есебінен цифрлық орта субъектілерінің өзара іс-қимыл жасау арналарын жетілдіру;

      2) деректерді талдау негізінде шешімдер қабылдау;

      3) көрсетілетін мемлекеттік қызметтерді проактивті көрсетілетін қызметтерге барынша ауыстыру;

      4) цифрлық ортадағы құқықтар мен дербес деректерді қорғауды сақтай отырып, цифрлық объектілердің қолжетімділігін, ақаулыққа төзімділігін және инклюзивтілігін қамтамасыз ету.

      3. Мемлекеттік органдар, мемлекеттік заңды тұлғалар, квазимемлекеттік сектор субъектілері ішкі процестерді қоса алғанда, өз қызметін цифрлық трансформациялау бағдарламаларын міндетті түрде әзірлейді, бекітеді және іске асырады.

      4. Мемлекеттік органдарды, мемлекеттік заңды тұлғаларды, квазимемлекеттік сектор субъектілерін цифрлық трансформациялау цифрлық инфрақұрылым объектілерін жаңғыртуды және "цифрлық үкімет" архитектурасы негізіндегі платформалық шешімдерге ауысуды қамтиды және мемлекеттік басқаруды цифрлық трансформациялау қағидаларына сәйкес жүргізіледі.

      5. Мемлекеттік органдарды, мемлекеттік заңды тұлғаларды, квазимемлекеттік сектор субъектілерін цифрлық трансформациялауды салааралық үйлестіруді уәкілетті орган жүзеге асырады.

94-бап. Цифрландыру саласындағы ұлттық даму институты

      1. Цифрландыру саласындағы ұлттық даму институтын цифрлық ортаның бәсекеге қабілеттілігін арттыру үшін қолайлы жағдайлар жасау мақсатында Қазақстан Республикасының Үкіметі айқындайды.

      2. Цифрландыру саласындағы ұлттық даму институты:

      1)  Қазақстан Республикасының Кәсіпкерлік кодексіне сәйкес мемлекеттік қолдау шараларын іске асыруды жүзеге асырады;

      2) цифрландыру саласында талдамалық және консультациялық қызметтер көрсетеді, сондай-ақ цифрландыру саласында ұсынымдар береді;

      3) цифрландыруды дамыту мақсатында халықаралық ұйымдармен және шетелдік заңды тұлғалармен ынтымақтасады;

      4) цифрландыру саласын дамытуды талдауды жүзеге асырады;

      5) Қазақстан Республикасының өзге де заңдарында, Қазақстан Республикасы Президентінің және Қазақстан Республикасы Үкіметінің актілерінде көзделген өзге де функцияларды жүзеге асырады.

95-бап. Цифрлық даму индексі

      1. Цифрлық даму индексі – мемлекеттік органдардың, мемлекеттік заңды тұлғалардың, квазимемлекеттік сектор субъектілерінің цифрлық технологияларын ендіруге, пайдалануға және дамытуға институционалдық, технологиялық және процестік дайындық деңгейін көрсететін кешенді көрсеткіш.

      2. Цифрлық даму индексі облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың, астананың орталық мемлекеттік және жергілікті атқарушы органдары қызметінің тиімділігін жыл сайынғы бағалау шеңберінде жыл сайынғы негізде айқындалады.

      3. Цифрлық даму индексін айқындау әдістемесін Қазақстан Республикасының Жоғары аудиторлық палатасымен келісу бойынша уәкілетті орган бекітеді.

6-БӨЛІМ. ЦИФРЛАНДЫРУ САЛАСЫНДАҒЫ ҚАУІПСІЗДІК ЖӘНЕ ХАЛЫҚАРАЛЫҚ ЫНТЫМАҚТАСТЫҚ

17-тарау. ЦИФРЛЫҚ ОРТАДАҒЫ МЕМЛЕКЕТТІК БАҚЫЛАУ ЖӘНЕ ТӘУЕКЕЛДЕРДІ БАСҚАРУ

96-бап. Цифрландыру саласындағы, сондай-ақ электрондық құжат және

электрондық цифрлық қолтаңба саласындағы мемлекеттік бақылау

      1. Цифрландыру саласындағы мемлекеттік бақылау, егер осы баптың 4-тармағында өзгеше белгіленбесе, тексерулер, бақылау субъектісіне (объектісіне) бару арқылы профилактикалық бақылау және бақылау объектісіне (субъектісіне) бармай профилактикалық бақылау нысанында жүзеге асырылады.

      2. Бақылау субъектісіне (объектісіне) бару арқылы тексеру және профилактикалық бақылау Қазақстан Республикасының Кәсіпкерлік кодексіне сәйкес жүзеге асырылады.

      3. Бақылау субъектісіне (объектісіне) бармай профилактикалық бақылау "Киберқауіпсіздік туралы" Қазақстан Республикасының Заңына және Қазақстан Республикасының Кәсіпкерлік кодексіне сәйкес жүзеге асырылады.

      4. Электрондық құжат және электрондық цифрлық қолтаңба саласындағы мемлекеттік бақылау, егер осы тармақтың екінші бөлігінде өзгеше белгіленбесе, Қазақстан Республикасының Кәсіпкерлік кодексіне сәйкес бақылау субъектісіне (объектісіне) бару арқылы жоспардан тыс тексеру және профилактикалық бақылау нысанында жүзеге асырылады.

      Мемлекеттік органдарға қатысты "Киберқауіпсіздік туралы" Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес электрондық құжат және электрондық цифрлық қолтаңба саласында мемлекеттік бақылау жүзеге асырылады.

      Осы тармақтың талабы Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіне және оның құрылымына кіретін ұйымдарға және дауыс беретін акцияларының (жарғылық капиталға қатысу үлестерінің) елу және одан көп пайызы Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіне тиесілі немесе оның сенімгерлік басқаруындағы заңды тұлғаларға, сондай-ақ Қазақстан Республикасының арнаулы мемлекеттік органдарына қолданылмайды.

97-бап. Киберқауіпсіздік

      1. Киберқауіпсіздік – цифрлық объектілердің құпиялылығын, тұтастығын немесе қолжетімділігін бұзудан қорғалу жағдайы.

      2. Цифрлық объектілерді қорғауды цифрлық объектілердің меншік иелері және (немесе) иегерлері жүзеге асырады.

      3. Цифрлық объектілерді қорғау шаралары "Киберқауіпсіздік туралы" Қазақстан Республикасының Заңында, цифрландыру мен киберқауіпсіздікті қамтамасыз ету салаларындағы бірыңғай талаптарда, сондай-ақ Қазақстан Республикасының өзге де заңдарында айқындалады.

98-бап. Цифрлық деректерді қорғауды қамтамасыз ету

      1. Цифрлық деректерді қорғау киберқауіптердің алдын алуға, анықтауға және жоюға бағытталған техникалық, ұйымдастырушылық, құқықтық және өзге де шаралар жиынтығымен қамтамасыз етіледі.

      2. Техникалық қорғау құралдарына ақпаратты криптографиялық және өзге де қорғау құралдары жатады.

      3. Техникалық қорғау құралдарын қолдану, оларды сертификаттау және сәйкестігін бағалау тәртібі Қазақстан Республикасының киберқауіпсіздік туралы заңнамасында айқындалады.

99-бап. Цифрлық объектілердің киберқауіпсіздік талаптарына сәйкестігін сынау

және аудит

      1. Цифрлық объектілердің киберқауіпсіздік талаптарына сәйкестігін сынау міндетті түрде немесе цифрлық объектінің меншік иесінің және (немесе) иегерінің бастамасы бойынша жүргізіледі.

      2. Киберқауіпсіздік талаптарына сәйкестігін міндетті сынауға жататын цифрлық объектілер, сондай-ақ оларды өткізу тәртібі "Киберқауіпсіздік туралы" Қазақстан Республикасының Заңында айқындалады.

      3. Цифрлық объектілердің меншік иелерінің және (немесе) иегерлерінің бастамасы бойынша киберқауіпсіздік талаптарына сәйкестігін сынау осы Кодекске, "Киберқауіпсіздік туралы" Қазақстан Республикасының Заңына және Қазақстан Республикасының техникалық реттеу саласындағы заңнамасына сәйкес жүргізіледі.

      4. Цифрлық объектілердің киберқауіпсіздік талаптарына сәйкестігіне аудит, егер Қазақстан Республикасының заңдарында өзгеше көзделмесе, олардың меншік иесінің және (немесе) иегерінің бастамасы бойынша Қазақстан Республикасының киберқауіпсіздік туралы заңнамасына сәйкес жүргізіледі.

100-бап. Цифрлық объектілердің сапасына аудит

      1. Цифрлық объектілердің сапасына аудит олардың функционалдығы мен цифрлық архитектурасын бағалау мақсатында жүргізіледі.

      2. Цифрлық объектілерді құру, ендіру және пайдалану кезеңінде цифрлық объектілердің меншік иесінің және (немесе) иегерінің бастамасы бойынша цифрлық объектілердің сапасына аудит жүргізілуі мүмкін.

      3. Цифрлық объектілер сапасының аудитін арнаулы білімі мен жұмыс тәжірибесі бар тәуелсіз жеке және (немесе) заңды тұлғалар уәкілетті орган айқындайтын тәртіппен жүргізеді.

      4. Жасанды интеллект жүйелерінің сапасына аудит жасанды интеллект модельдерін оқыту үшін қолданылатын дерекнамалардың сапасын және оларды пайдаланудың құқыққа сыйымдылығын, сондай-ақ "Жасанды интеллект туралы" Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес жасанды интеллект жүйелерінің тыйым салынған функционалдық мүмкіндіктерінің бар-жоғын бағалау ескеріле отырып жүргізіледі.

      5. Мемлекеттік құпияларға жатқызылған, қорғалған орындаудағы цифрлық объектілердің сапасына аудит жүргізілмейді.

18-тарау. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ЦИФРЛАНДЫРУ САЛАСЫНДАҒЫ ХАЛЫҚАРАЛЫҚ ЫНТЫМАҚТАСТЫҒЫНЫҢ МАҚСАТТАРЫ, ҚАҒИДАТТАРЫ, НЕГІЗГІ БАҒЫТТАРЫ

101-бап. Қазақстан Республикасының цифрландыру саласындағы халықаралық

ынтымақтастығының мақсаттары

      Цифрландыру саласындағы халықаралық ынтымақтастықтың мақсаттары деп Қазақстан Республикасы мен өзге де мемлекеттердің, халықаралық ұйымдардың цифрлық технологияларды дамыту мәселелері бойынша бірлескен іс-қимылдарына өзара көмек және үйлестіру танылады.

102-бап. Қазақстан Республикасының цифрландыру саласындағы халықаралық

ынтымақтастығының қағидаттары

      1. Басқа мемлекеттермен және халықаралық ұйымдармен ынтымақтастық өзара құрмет, сенім, өзара көмек, ымыраға келу, кемсітпеу, бір-бірінің істеріне араласпау, қабылданған халықаралық міндеттемелерді уақтылы орындау, дауларды бейбіт жолмен шешу қағидаттарына негізделеді.

      2. Мемлекет инвестицияларды тарту және цифрлық ортадағы қызметті ұйымдастыруға арналған нарықтық тәсілдер негізінде заманауи цифрлық технологияларды ендіру үшін қолайлы жағдай жасау бойынша күш-жігер жұмсайды.

103-бап. Қазақстан Республикасының цифрландыру саласындағы халықаралық

ынтымақтастығының негізгі бағыттары

      Қазақстан Республикасының цифрландыру саласындағы халықаралық ынтымақтастығының негізгі бағыттары:

      1) цифрлық технологияларды құру, ендіру және дамыту;

      2) цифрландыруды ендіруге кедергі келтіретін реттеушілік кедергілерді жою;

      3) Интернетті дамыту;

      4) киберқауіптер мен киберқылмысқа қарсы күрес;

      5) цифрлық алаяқтықпен күресу.

19-тарау. ҚОРЫТЫНДЫ ЖӘНЕ ӨТПЕЛІ ЕРЕЖЕЛЕР

104-бап. Цифрландыру саласындағы дауларды шешу тәртібі

      Цифрландыру саласындағы дауларды шешу Қазақстан Республикасының заңдарына және Қазақстан Республикасы ратификациялаған халықаралық шарттарға сәйкес реттелуге жатады.

105-бап. Қазақстан Республикасының цифрлық заңнамасын бұзғаны үшін

жауаптылық

      1. Қазақстан Республикасының цифрлық заңнамасын бұзу Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген жауаптылыққа алып келеді.

      2. Әкімшілік немесе қылмыстық жауаптылыққа тарту кінәлі адамдарды жіберілген бұзушылықтарды жою міндетінен босатпайды.

106-бап. Осы Кодексті қолданысқа енгізу тәртібі және өтпелі ережелер

      1. Осы Кодекс алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін алты ай өткен соң қолданысқа енгізіледі.

      2. "Электрондық құжат және электрондық цифрлық қолтаңба туралы" 2003 жылғы 7 қаңтардағы Қазақстан Республикасы Заңының күші жойылды деп танылсын.

      Қазақстан Республикасының
Президенті
Қ. Тоқаев