ИПС "Әділет"

Правление Национального Банка Республики Казахстан ПОСТАНОВЛЯЕТ:

1. Утвердить прилагаемый Перечень некоторых постановлений Правления Национального Банка Республики Казахстан, в которые вносятся изменения и дополнения по вопросам платежей и платежных систем (далее – Перечень).

2. Департаменту платежных систем и цифровых финансовых технологий Национального Банка Республики Казахстан в установленном законодательством Республики Казахстан порядке обеспечить:

1) совместно с Юридическим департаментом Национального Банка Республики Казахстан государственную регистрацию настоящего постановления в Министерстве юстиции Республики Казахстан;

2) размещение настоящего постановления на официальном интернет-ресурсе Национального Банка Республики Казахстан после его официального опубликования;

3) в течение десяти рабочих дней после государственной регистрации настоящего постановления представление в Юридический департамент Национального Банка Республики Казахстан сведений об исполнении мероприятия, предусмотренного подпунктом 2) настоящего пункта.

3. Контроль за исполнением настоящего постановления возложить на курирующего заместителя Председателя Национального Банка Республики Казахстан.

4. Настоящее постановление вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования, за исключением пункта 4 Перечня, который вводится в действие с 19 июля 2026 года.

Председатель Национального Банка
Республики Казахстан

Т. Сулейменов

      СОГЛАСОВАНО
      Агентство Республики Казахстан
      по регулированию и развитию
      финансового рынка

      СОГЛАСОВАНО
      Министерство финансов
      Республики Казахстан

Утвержден постановлением
Правления Национального
Банка Республики Казахстан
от 3 июля 2026 года № 81

Перечень некоторых постановлений Правления Национального Банка Республики Казахстан, в которые вносятся изменения и дополнения по вопросам платежей и платежных систем

1. Внести в постановление Правления Национального Банка Республики Казахстан от 31 августа 2016 года № 201 "Об утверждении Правил функционирования межбанковской системы переводов денег" (зарегистрировано в Реестре государственной регистрации нормативных правовых актов под № 14310) следующие изменения:

в Правилах функционирования межбанковской системы переводов денег, утвержденных указанным постановлением:

часть вторую пункта 1 изложить в следующей редакции:

"Порядок функционирования межбанковской системы переводов денег включает условия участия в системе, правовую основу функционирования системы, услуги, оказываемые Национальным Банком и Центром в системе, и виды операций, взаимодействие пользователя с системой, процедуры кибербезопасности, открытие операционного дня, функционирование системы в течение операционного дня, очередь, завершенность (окончательность) платежей и (или) переводов денег в системе, прием в систему и изъятие денег из системы в течение операционного дня, осуществление трансграничных платежей и (или) переводов денег через систему, закрытие операционного дня, предоставление информационных сообщений в течение и в конце операционного дня и систему управления рисками в системе.";

в пункт 1-1 вносится изменение на казахском языке, текст на русском языке не меняется;

в пункт 2 вносится изменение на казахском языке, текст на русском языке не меняется;

пункт 4 изложить в следующей редакции:

"4. В Правилах используются понятия, предусмотренные Цифровым кодексом Республики Казахстан, законами Республики Казахстан "О платежах и платежных системах" (далее – Закон о платежах и платежных системах), "О рынке ценных бумаг", а также следующие понятия:

1) аудиторский след – последовательная регистрация событий по обработке электронных сообщений в системе, информация по которой сохраняется в системе и пользователями системы;

2) аутентификация – комплекс мер для подтверждения подлинности пользователей системы при обмене платежными и информационными сообщениями, а также для подтверждения подлинности платежных и информационных сообщений;

3) платежи социальной направленности – пенсионные выплаты и (или) выплаты пособий, социальных и иных выплат из государственного бюджета или Государственного фонда социального страхования, жилищные выплаты и иные платежи из бюджета;

4) программно-технический комплекс системы – технические, программные или другие средства, обеспечивающие работу системы, включающие цифровую систему, сервера и терминалы системы, средства коммуникации (передачи данных);

5) основной центр программно-технического комплекса системы (далее – основной центр) – программно-технический комплекс системы, обеспечивающий работу системы в обычном (повседневном) режиме;

6) резервный центр программно-технического комплекса системы (далее – резервный центр) – резервный программно-технический комплекс системы, обеспечивающий работу системы при возникновении нестандартных ситуаций или проведении плановых работ в основном центре;

7) финансовая организация-нерезидент – финансовая организация (банк), созданная за пределами Республики Казахстан, имеющая право на осуществление банковских операций по законодательству государства, в котором она зарегистрирована, не являющаяся пользователем системы и обслуживающая физическое или юридическое лицо, в пользу которого направляется либо от которого получен трансграничный платеж и (или) перевод денег;

8) дебетовый перевод – перевод денег, при котором пользователь-инициатор является пользователем-бенефициаром;

9) сводное платежное сообщение – платежное сообщение от одного отправителя денег в пользу нескольких бенефициаров одного банка-бенефициара или от нескольких отправителей денег одного банка-отправителя денег в пользу одного бенефициара;

10) системный риск – риск невыполнения обязательств одного или нескольких пользователей по одному или нескольким переводам денег, вызванный невыполнением обязательств одного или нескольких пользователей;

11) пользователь системы (далее – пользователь) – участник системы, Национальный Банк и (или) оператор (операционный центр) иной платежной системы;

12) очередь – механизм управления рисками, при котором при отсутствии либо недостаточности суммы денег на позиции пользователя-отправителя денег платежные сообщения становятся в очередь в ожидании момента расчета после поступления необходимых сумм денег на позицию пользователя в течение операционного дня;

13) кредитовый перевод – перевод денег, при котором пользователь-инициатор является пользователем-отправителем денег;

14) кредитный риск – риск, связанный с возможностью несвоевременного выполнения (невыполнения) контрагентом своих обязательств в полном объеме;

15) операционный риск – риск, связанный с недостатками цифровых систем или внутренних процессов, человеческими ошибками, сбоями или нарушениями в управлении системой, в том числе вследствие внешних событий;

16) позиция системы в Центре – позиция, обрабатываемая Центром и предназначенная для контроля общей суммы денег, переведенных пользователями на счет системы в Национальном Банке, и переводов денег пользователей в системе;

17) риск ликвидности – риск пользователя-отправителя денег, связанный с возможностью несвоевременного выполнения (невыполнения) своих обязательств по переводу денег в полном объеме;

18) позиция пользователя в системе (далее – позиция пользователя) – позиция, предназначенная для учета суммы денег пользователя системы, переведенной им с корреспондентского счета в теңге, открытого в Национальном Банке (далее – корреспондентский счет пользователя), для осуществления платежей и переводов денег через систему;

19) пользователь-отправитель денег – пользователь, с позиции которого переводятся (списываются) деньги;

20) пользователь-инициатор – пользователь, направивший платежное сообщение в систему. Пользователь-инициатор является пользователем-отправителем денег или пользователем-бенефициаром;

21) пользователь-бенефициар – пользователь, на позицию которого переводятся деньги;

22) пользователь-посредник – пользователь, осуществляющий перевод денег по трансграничным платежам и (или) переводам денег между пользователями и финансовыми организациями-нерезидентами;

23) платежное указание – указание пользователя на перевод денег с его корреспондентского счета на счет системы в Национальном Банке либо со счета системы в Национальном Банке на его корреспондентский счет;

24) трансграничный платеж и (или) перевод денег – указание по платежу или переводу денег, инициированное отправителем денег или от его имени, где поставщики платежных услуг отправителя денег и бенефициара расположены в различных государствах;

25) счет системы в Национальном Банке – счет, открытый в Национальном Банке и предназначенный для учета денег пользователей, используемых ими для осуществления переводов денег в системе, и перевода сальдо позиций пользователей по переводам денег в систему (из системы);

26) электронное информационное сообщение (далее – информационное сообщение) – электронное сообщение, имеющее электронную цифровую подпись, не относящееся к платежным сообщениям и имеющее информационный характер, в том числе выписки;

27) электронное платежное сообщение (далее – платежное сообщение) – электронное сообщение, имеющее электронную цифровую подпись, на основании которого осуществляются переводы денег по позициям пользователей в системе;

28) электронное сообщение – совокупность информации в цифровом виде в формате, разработанном Центром по согласованию с Национальным Банком.

Понятия рисков, используемые в Правилах, применимы в отношении системы в рамках Правил и изложены в соответствии с Глоссарием терминов, используемых в платежных и расчетных системах, разработанных Комитетом по платежам и рыночным инфраструктурам Банка международных расчетов (Базель, Швейцария, март 2003 года).";

в заголовок главы 2 вносится изменение на казахском языке, текст на русском языке не меняется;

в пункт 8 вносится изменение на казахском языке, текст на русском языке не меняется;

в часть вторую пункта 9 вносится изменение на казахском языке, текст на русском языке не меняется;

пункт 12 изложить в следующей редакции:

"12. Договор об участии, договор об оказании услуг в системе содержат следующее:

1) предмет договора;

2) права и обязанности сторон;

3) ответственность сторон за невыполнение условий договора;

4) порядок изменения условий и расторжения договора;

5) порядок разрешения споров;

6) другие условия по согласованию сторон.

Договор об участии дополнительно содержит основные условия осуществления платежей и (или) переводов денег в системе, порядок и условия завершенности (окончательности) платежа и (или) перевода денег.

Договор об оказании услуг в системе дополнительно содержит порядок оплаты услуг Центра, соблюдение режима кибербезопасности, конфиденциальности, сохранения банковской тайны и защиты персональных данных.";

в часть вторую пункта 13 вносится изменение на казахском языке, текст на русском языке не меняется;

заголовок главы 5 изложить в следующей редакции:

"Глава 5. Взаимодействие пользователя с системой, процедуры кибербезопасности";

в пункт 19 вносится изменение на казахском языке, текст на русском языке не меняется;

пункт 21 изложить в следующей редакции:

"21. В системе соблюдаются процедуры кибербезопасности, установленные Центром, для определения факта передачи электронных сообщений и обнаружения ошибок при их передаче.";

в пункт 25 вносится изменение на казахском языке, текст на русском языке не меняется;

в пункт 39 вносится изменение на казахском языке, текст на русском языке не меняется;

в пункт 40 вносится изменение на казахском языке, текст на русском языке не меняется;

в пункт 42 вносится изменение на казахском языке, текст на русском языке не меняется;

в часть первую пункта 58 вносится изменение на казахском языке, текст на русском языке не меняется;

в пункт 63 вносится изменение на казахском языке, текст на русском языке не меняется;

пункт 67 изложить в следующей редакции, текст на казахском языке не меняется:

"67. Трансграничные платежи и (или) переводы денег через систему проводятся в теңге с использованием Процедур с дальнейшей конвертацией суммы платежа пользователем-посредником в указанную инициатором платежа и (или) перевода денег валюту платежа.";

в пункт 69 вносится изменение на казахском языке, текст на русском языке не меняется;

в пункт 70 вносится изменение на казахском языке, текст на русском языке не меняется;

в пункт 73 вносится изменение на казахском языке, текст на русском языке не меняется;

пункты 74 и 75 изложить в следующей редакции:

"74. Пользователь-посредник по трансграничному платежу и (или) переводу денег, направленному от пользователя-отправителя денег финансовой организации-нерезиденту, после приема и обработки платежного сообщения через систему:

1) преобразует формат платежного сообщения в формат, используемый пользователем-посредником для обмена сообщениями с финансовой организацией-нерезидентом;

2) конвертирует сумму платежа в теңге, указанную в платежном сообщении пользователя-отправителя денег, в сумму платежа в иностранной валюте в соответствии с условиями платежного сообщения и представленного им предложения;

3) направляет трансграничный платеж и (или) перевод денег финансовой организации-нерезиденту.

75. Пользователь-посредник по трансграничному платежу и (или) переводу денег, направленному от финансовой организации-нерезидента пользователю-бенефициару, после приема и обработки платежного сообщения:

1) преобразует формат платежного сообщения, используемый пользователем-посредником для обмена сообщениями с финансовой организацией-нерезидентом, в формат, используемый в системе;

2) конвертирует сумму платежа в иностранной валюте в сумму платежа в теңге в соответствии с условиями платежного сообщения и представленного им предложения;

3) направляет трансграничный платеж и (или) перевод денег пользователю-бенефициару через систему.";

в пункт 76 вносится изменение на казахском языке, текст на русском языке не меняется;

подпункт 3) пункта 77 изложить в следующей редакции:

"3) процедуры обеспечения кибербезопасности при преобразовании форматов обмениваемых сообщений;";

в пункт 83 вносится изменение на казахском языке, текст на русском языке не меняется;

пункт 103 изложить в следующей редакции:

"103. При нарушении пользователем требований Правил, условий договора об участии, договора об оказании услуг в системе, мер кибербезопасности, определенных Правилами и Центром, в том числе, при выявлении проведения пользователем несанкционированных платежей и (или) переводов денег Национальный Банк применяет одну из следующих мер к пользователю:

1) расторжение договора об участии либо исключение условий договора об участии из смешанного договора (договора корреспондентского счета) и (или) расторжение договора об оказании услуг в системе;

2) приостановление участия пользователя в системе до устранения выявленных нарушений.".

2. Внести в постановление Правления Национального Банка Республики Казахстан от 31 августа 2016 года № 203 "Об утверждении Правил применения кодов секторов экономики и назначения платежей" (зарегистрировано в Реестре государственной регистрации нормативных правовых актов под № 14365) следующие изменения и дополнения:

в Правилах применения кодов секторов экономики и назначения платежей, утвержденных указанным постановлением:

абзац первый пункта 2 изложить в следующей редакции:

"2. В Правилах используются понятия, предусмотренные Цифровым кодексом Республики Казахстан, Законом Республики Казахстан "О платежах и платежных системах", а также следующие понятия:";

часть вторую пункта 4 изложить в следующей редакции:

"По входящему из-за рубежа или от банка-участника Международного финансового центра "Астана" платежу и (или) переводу денег при отсутствии в платежном документе проставленных кодов секторов экономики и назначения платежей банк-резидент Республики Казахстан, филиал банка-нерезидента Республики Казахстан самостоятельно проставляет в цифровых системах банка, филиала банка-нерезидента Республики Казахстан коды секторов экономики и назначения платежей на основании полученных по платежу и (или) переводу денег документов.";

в приложении 2:

в Детализированной таблице кодов назначения платежей:

в разделе 1 "Специфические переводы":

строки по кодам назначения платежа 113 и 114 изложить в следующей редакции:

113	Выплаты целевых накоплений, в том числе:
	выплаты акционерным обществом "Единый накопительный пенсионный фонд" целевых накоплений
	перевод выплат целевых накоплений уполномоченным оператором банку-участнику и между банками-участниками
114	Возврат ранее выплаченных сумм целевых накоплений, в том числе:
	возврат в акционерное общество "Единый накопительный пенсионный фонд" ранее выплаченных сумм целевых накоплений
	возврат сумм целевых накоплений банком-участником уполномоченному оператору

после строки с кодом назначения платежа 195 "Реализация электронных денег" дополнить строками, порядковыми номерами 196, 197, 198 и 199 следующего содержания:

196	Выпуск цифрового теңге
197	Погашение цифрового теңге
198	Покупка цифрового теңге у клиента
199	Приобретение цифрового теңге клиентом

в разделе 2 "Операции с иностранной валютой и драгоценными металлами":

строки по коду назначения платежа 211 изложить в следующей редакции, текст на казахском языке не меняется:

211	Покупка иностранной валюты за теңге на бирже,
	в том числе:
	операции по неттингу сделок по купле-продаже иностранной валюты на бирже

строки по коду назначения платежа 213 изложить в следующей редакции, текст на казахском языке не меняется:

213	Покупка иностранной валюты за теңге вне биржи,
	в том числе:
	выдача наличных теңге за безналичную иностранную валюту
	зачисление банком, филиалом банка-нерезидента Республики Казахстан теңге на банковский счет клиента в оплату за безналичную иностранную валюту
	операции по неттингу сделок по купле-продаже иностранной валюты вне биржи

строку по коду назначения платежа 221 изложить в следующей редакции, текст на казахском языке не меняется:

221	Продажа иностранной валюты за теңге на бирже

строки по коду назначения платежа 223 изложить в следующей редакции, текст на казахском языке не меняется:

223	Продажа иностранной валюты за теңге вне биржи,
	в том числе:
	выдача наличной иностранной валюты за безналичные теңге
	продажа клиентом со своего банковского счета безналичной иностранной валюты банку, филиалу банка-нерезидента Республики Казахстан за теңге

в разделе 3 "Вклады (депозиты)":

строку по коду назначения платежа 332 изложить в следующей редакции:

332	Перечисление юридическим лицом/ индивидуальным предпринимателем в банк, филиал банка-нерезидента Республики Казахстан заработной платы, оплаты трудового отпуска для последующего зачисления на банковские счета работников данного юридического лица/ индивидуального предпринимателя

строки по коду назначения платежа 334 изложить в следующей редакции, текст на казахском языке не меняется:

334	Зачисление банком, филиалом банка-нерезидента Республики Казахстан на банковский счет клиента безналичных денег в оплату за наличную валюту,
	в том числе:
	безналичной иностранной валюты (в том числе с учетом комиссионного вознаграждения) в оплату за наличную иностранную валюту
	безналичных теңге (в том числе с учетом комиссионного вознаграждения) в оплату за наличные теңге

строки по коду назначения платежа 344 изложить в следующей редакции, текст на казахском языке не меняется:

344	Выдача (продажа) наличных денег за безналичную валюту,
	в том числе:
	наличных теңге за безналичные теңге
	наличной иностранной валюты за безналичную иностранную валюту

в разделе 8 "Услуги":

строки по коду назначения платежа 851 изложить в следующей редакции:

851	Платежи за компьютерные услуги,
	в том числе:
	услуги по компьютерному программированию
	услуги по изданию программного обеспечения
	услуги консультационные в области компьютерных технологий
	услуги по управлению компьютерным оборудованием
	услуги по сборке, установке, техническому обслуживанию и ремонту компьютеров и периферийных устройств
	услуги в области цифровых технологий и компьютерных систем
	услуги по обработке данных, сайтов и услуги аналогичные
	процессинговые услуги (сбор, обработка и передача информации, формируемой при осуществлении платежей и других операций с использованием платежных карточек)
	создание, хранение и работа с массивами данных в режиме реального времени; обработка данных, включая табулирование данных, обработку данных в режиме коллективного использования компьютерного времени или на основе почасового графика, управление вычислительными комплексами внешних пользователей на постоянной основе
	содержание веб-порталов

в примечании:

часть вторую пункта 2 изложить в следующей редакции:

"Код 150 "Транзитные переводы по корреспондентским счетам банков, филиалов банков-нерезидентов Республики Казахстан" указывается банком-посредником. При получении транзитного платежа банк бенефициара указывает в цифровой системе коды секторов экономики и назначения платежей, соответствующие сделкам. Необходимые реквизиты данного платежа банком бенефициара указываются на основании договора между клиентами, в соответствии с которым производится оплата за реализованные товары или оказанные услуги.".

3. Внести в постановление Правления Национального Банка Республики Казахстан от 31 августа 2016 года № 217 "Об утверждении Правил функционирования межбанковской системы платежных карточек" (зарегистрировано в Реестре государственной регистрации нормативных правовых актов под № 14306) следующие изменения и дополнения:

в Правилах функционирования межбанковской системы платежных карточек, утвержденных указанным постановлением:

пункт 2 изложить в следующей редакции:

"2. В Правилах используются понятия, предусмотренные законами Республики Казахстан "О платежах и платежных системах", "О рынке ценных бумаг", Правилами выпуска платежных карточек, а также требованиями к деятельности по обслуживанию операций с их использованием на территории Республики Казахстан, утвержденными постановлением Правления Национального Банка Республики Казахстан от 31 августа 2016 года № 205 "Об утверждении Правил выпуска платежных карточек, а также требований к деятельности по обслуживанию операций с их использованием на территории Республики Казахстан" (зарегистрировано в Реестре государственной регистрации нормативных правовых актов под № 14299), а также следующие понятия:

1) авторизация – разрешение эмитента платежной карточки на осуществление операций с использованием платежной карточки. Процедура получения авторизации устанавливается в соответствии с договором, заключенным между операционным центром системы и (или) оператором международной системы платежных карточек и участником системы;

2) авторизационное сообщение – запрос (ответ), содержащий информацию, необходимую для проведения авторизации, и передаваемый между участниками системы через операционный центр системы;

3) межбанковская комиссия – денежная сумма, уплачиваемая одним участником системы другому участнику системы при осуществлении операции по выпущенным участником системы платежным карточкам в сети обслуживания другого участника системы;

4) межбанковские платежи и (или) переводы денег (далее – межбанковские платежи) – платежи и (или) переводы денег, осуществляемые одним участником системы в пользу другого участника системы по операциям с использованием платежных карточек в сети обслуживания данного участника системы;

5) система обеспечения завершенности расчетов (далее – система обеспечения) – механизм, используемый Национальным Банком Республики Казахстан для обеспечения завершенности расчетов по межбанковским платежам (или) переводам денег, осуществленным на территории Республики Казахстан с использованием платежных карточек международных систем платежных карточек, выпущенных банками, и обработанным в системе;

6) участник системы обеспечения завершенности расчетов (далее – участник системы обеспечения) – участник системы, присоединившийся к системе обеспечения на основании договора об участии в системе обеспечения завершенности расчетов (далее – договор об обеспечении);

7) сумма обеспечения завершенности расчетов (далее – сумма обеспечения) – размер обеспечения, рассчитываемый для каждого участника системы обеспечения, и предназначенный для завершения Национальным Банком Республики Казахстан расчетов по операциям участника системы обеспечения в системе в соответствии с условиями договора об обеспечении;

8) счет обеспечения завершенности расчетов (далее – счет обеспечения) – счет, открытый для участника системы на основании договора об обеспечении и договора с Клиринговым центром;

9) участник системы – банк второго уровня, филиал банка-нерезидента Республики Казахстан и (или) организация, осуществляющая отдельные виды банковских операций (далее – банк), выполняющий (выполняющая) в системе функции эмитента платежной карточки и (или) эквайера на основании заключенного договора с операционным центром системы;

10) банковский идентификационный номер по выпускаемым платежным карточкам участника системы (далее – банковский идентификационный номер) – уникальный номер, присвоенный эмитенту соответствующей системой платежных карточек для идентификации выпускаемой им платежной карточки в данной системе;

11) операционный центр системы – акционерное общество "Национальная платежная корпорация Национального Банка Республики Казахстан";

12) операционные правила операционного центра системы (далее – операционные правила) – внутренний документ операционного центра системы, определяющий порядок его деятельности и условия осуществления закрепленных за ним функций;

13) Клиринговый центр – клиринговая организация, имеющая лицензию на осуществление клиринговой деятельности, и осуществляющая функции центрального контрагента для участников системы обеспечения на основании договоров с участниками системы обеспечения и договора с Национальным Банком Республики Казахстан;

14) финансовое сообщение – платежный документ, содержащий информацию, необходимую для проведения межбанковского платежа по операции с использованием платежной карточки, и представляющий собой денежные обязательства (требования) одного участника системы по отношению к другому участнику системы;

15) заем "овердрафт" – краткосрочный заем на один операционный день, предоставляемый Национальным Банком Республики Казахстан участникам системы в случае отсутствия или недостаточности денег на их позиции в межбанковской системе переводов денег для осуществления перевода денег по результатам клиринга межбанковских платежей (далее – клиринг);

16) маршрутизация сообщений по операциям с использованием платежных карточек (далее – маршрутизация сообщений) – процесс определения маршрута следования и передачи сообщений по межбанковским платежам между участниками системы;

17) сообщение – группа цифровых данных, используемых для обмена информацией между операционным центром системы и участниками системы;

18) международная система платежных карточек – система платежных карточек, обеспечивающая осуществление операций с использованием платежных карточек в рамках данной системы на территории трех и более стран, участниками которой являются банки, а оператором – юридическое лицо, созданное в соответствии с законодательством иностранного государства;

19) расходный лимит (авторизационный лимит) – сумма денег по операциям участника системы обеспечения, разрешенная к обработке в системе, рассчитываемая Клиринговым центром.";

подпункт 5) пункта 4 изложить в следующей редакции:

"5) обеспечение защиты сообщений при осуществлении их маршрутизации, клиринге и переводе денег по результатам клиринга в соответствии с требованиями, установленными Цифровым кодексом Республики Казахстан, Законом Республики Казахстан "О кибербезопасности" и договорами;";

пункт 16 изложить в следующей редакции:

"16. В случае недостаточности или отсутствия денег у участника системы обеспечения для завершенности расчетов своих обязательств по результатам клиринга Национальным Банком Республики Казахстан предоставляется ликвидность в размере, не превышающем сумму обеспечения участника.

В случае невозврата участником данной ликвидности в размере, не превышающем сумму обеспечения участника, на счет Национального Банка Республики Казахстан в межбанковской системе переводов денег, в срок, установленный договором об обеспечении, в целях обеспечения исполнения участником своих обязательств, обеспечение участника передается Клиринговым центром Национальному Банку Республики Казахстан на основании информации, полученной от Национального Банка Республики Казахстан, в порядке, определенном правилами Клирингового центра.";

дополнить пунктом 16-1 следующего содержания:

"16-1. В случае недостаточности или отсутствия денег у участника системы для осуществления перевода денег по результатам клиринга и при недостаточности суммы обеспечения в рамках системы обеспечения, Национальным Банком Республики Казахстан предоставляется заем "овердрафт" на основании договора, заключенного между участником системы и Национальным Банком Республики Казахстан, в котором определяются порядок и условия предоставления займа "овердрафт", и на основании внутренней оценки Национального Банка Республики Казахстан.";

пункт 17 изложить в следующей редакции:

"17. Допускается создание гарантийного фонда, формируемого за счет сумм обеспечения участников системы обеспечения, и внедрение иных методов обеспечения своевременного осуществления переводов денег по результатам клиринга и управления рисками невозврата участниками ликвидности, предоставленной в соответствии с пунктом 16 Правил.";

подпункт 3) пункта 23 изложить в следующей редакции:

"3) наличие резервного центра для хранения информации и восстановления цифровых систем, баз данных при возникновении чрезвычайных и непредвиденных ситуаций;";

подпункт 4) пункта 30 изложить в следующей редакции:

"4) осуществления мониторинга и анализа функционирования системы с целью выявления причин нарушений функционирования системы, устройств, цифровых систем, выработки и реализации мер по их устранению;";

главу 4 изложить в следующей редакции:

"Глава 4. Функционирование системы обеспечения по платежным карточкам международных систем платежных карточек

32. В системе обеспечения участвуют банки, являющиеся участниками международных систем платежных карточек.

33. Для участия в системе обеспечения и получения статуса участника системы обеспечения требуется следующее:

1) наличие договора об обеспечении;

2) наличие счета обеспечения участника системы, открытого в соответствии с договором об обеспечении и договором с Клиринговым центром;

3) обеспечение участником системы наличия на счете обеспечения остатка на сумму обеспечения, рассчитанную Клиринговым центром;

4) наличие договора с Клиринговым центром или клиринговым участником, обслуживающим участника системы обеспечения.

Счет обеспечения используется в соответствии с договором об обеспечении, правилами Клирингового центра и договором участника системы обеспечения с Клиринговым центром, в случаях неисполнения участником системы обеспечения своих обязательств.

34. В целях соответствия суммы обеспечения участника системы обеспечения суммам операций, обрабатываемых в системе, Клиринговый центр ежемесячно не позднее 5 (пятого) рабочего дня месяца осуществляет расчет (перерасчет) суммы обеспечения участника системы обеспечения. Информация о сумме обеспечения на текущий месяц в указанный срок доводится Клиринговым центром до сведения участника системы обеспечения для обеспечения им данной суммы на счете обеспечения.

35. Участник системы обеспечения ежемесячно, в срок, установленный договором об обеспечении, но не позднее 7 (седьмого) рабочего дня месяца, обеспечивает исполнение требований пункта 34 Правил.

36. Управление рисками в системе обеспечения, в том числе контроль расчета расходного лимита, осуществляется Национальным Банком Республики Казахстан.".

4. Внести в постановление Правления Национального Банка Республики Казахстан от 29 апреля 2026 года № 43 "Об утверждении Правил функционирования межбанковской системы мобильных платежей" (зарегистрировано в Реестре государственной регистрации нормативных правовых актов под № 38623) следующие изменения и дополнения:

преамбулу изложить в следующей редакции:

"В соответствии с подпунктом 18-1) абзаца второго части второй пункта 19 Положения о Национальном Банке Республики Казахстан, утвержденного Указом Президента Республики Казахстан от 31 декабря 2003 года № 1271 "Об утверждении Положения и структуры Национального Банка Республики Казахстан", Правление Национального Банка Республики Казахстан ПОСТАНОВЛЯЕТ:";

в Правилах функционирования межбанковской системы мобильных платежей, утвержденных указанным постановлением:

дополнить пунктами 28-1 и 28-2 следующего содержания:

"28-1. Платежное сообщение участника содержит следующие реквизиты:

1) наименование платежного документа;

2) номер платежного документа, число, месяц, год его выписки, которые указываются цифрами;

3) полное или сокращенное наименование отправителя денег и (или) бенефициара;

фамилию, имя, отчество (при его наличии) физического лица отправителя денег и (или) бенефициара, а также фактического плательщика и (или) фактического (конечного) бенефициара;

4) индивидуальный идентификационный код отправителя денег и бенефициара.

В случае отсутствия у физического лица индивидуального идентификационного кода, указываются данные документа, удостоверяющего его личность, а также адрес места жительства;

5) полное или сокращенное наименование банка отправителя денег и банка бенефициара, их банковские идентификационные коды;

6) назначение платежа, а также его кодовое обозначение;

7) сумма платежа, обозначенная цифрами и прописью. Тиыны в сумме прописью указываются цифрами.

Если сумма платежа цифрами выражена в теңге, без указания тиын, то тиыны в сумме прописью не указываются;

8) индивидуальный идентификационный номер или бизнес-идентификационный номер отправителя денег, бенефициара, а также фактического плательщика и (или) фактического (конечного) бенефициара, за исключением случая, когда отправитель денег или бенефициар являются иностранными гражданами и (или) лицами без гражданства, по которым указывается их адрес (для физических и юридических лиц) либо реквизиты документа, удостоверяющего личность (для физического лица);

9) код отправителя денег (КОд) и код бенефициара (КБе). В случае, если отправитель денег или бенефициар являются нерезидентами Республики Казахстан, указывается страна резидентства – двухбуквенный код соответствующей страны в соответствии с национальным классификатором Республики Казахстан НК РК ISO 3166-1-2016 "Коды для представления названий стран и единиц их административно-территориальных подразделений. Часть 1. Коды стран".

Не требуется указание фактического плательщика, фактического (конечного) бенефициара, если они совпадают в одном лице соответственно с отправителем денег, бенефициаром.

Ответственность за правильное указание реквизитов фактического плательщика и (или) фактического (конечного) бенефициара несет клиент участника-отправителя денег.

28-2. При информационном обмене сообщениями между участниками в процессе осуществления платежей и (или) переводов денег участники обеспечивают передачу следующих реквизитов:

1) полное или сокращенное наименование отправителя денег и (или) бенефициара;

2) индивидуальный идентификационный номер или бизнес-идентификационный номер отправителя денег и (или) бенефициара;

3) полное или сокращенное наименование банка отправителя денег и (или) банка бенефициара, их банковские идентификационные коды.

В целях противодействия мошенничеству и противоправным инцидентам при обмене информационными сообщениями участники дополнительно передают данные, определяемые операционной документацией, о результате оценки уровня риска операции на основе профиля активности клиента.";

пункт 67 изложить в следующей редакции, текст на казахском языке не меняется:

"67. Для целей предотвращения мошенничества в системе устанавливается ограничение на максимальную сумму 1 (одной) операции между физическими лицами в размере 1 000 000 (один миллион) теңге. Участниками могут устанавливаться дополнительные ограничения по частоте указанных операций согласно внутренним документам участников.

Ограничения в системе по платежам по QR-коду отсутствуют.".

ЗҚАИ-ның ескертпесі!

Осы бұйрықтың қолданысқа енгізілу тәртібін 4 т. Қараңыз

Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің Басқармасы ҚАУЛЫ ЕТЕДІ:

1. Қоса беріліп отырған Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Басқармасының төлемдер және төлем жүйелері мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізілетін кейбір қаулыларының тізбесі (бұдан әрі – Тізбе) бекітілсін.

2. Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің Төлем жүйелері және цифрлық қаржы технологиялары департаменті Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен:

1) Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің Заң департаментімен бірлесіп осы қаулыны Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркеуді;

2) осы қаулыны ресми жарияланғаннан кейін Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің ресми интернет-ресурсына орналастыруды;

3) осы қаулы мемлекеттік тіркелгеннен кейін он жұмыс күні ішінде Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің Заң департаментіне осы тармақтың 2) тармақшасында көзделген іс-шараның орындалуы туралы мәліметтерді ұсынуды қамтамасыз етсін.

3. Осы қаулының орындалуын бақылау Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Төрағасының жетекшілік ететін орынбасарына жүктелсін.

4. Осы қаулы 2026 жылғы 19 шілдеден бастап қолданысқа енгізілетін Тізбенің 4-тармағын қоспағанда, алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі.

Қазақстан Республикасы
Ұлттық Банкінің Төрағасы

Т. Сулейменов

КЕЛІСІЛДІ
Қазақстан Республикасының
Қаржы нарығын реттеу және
дамыту агенттігі

КЕЛІСІЛДІ
Қазақстан Республикасы
Қаржы министрлігі

Қазақстан Республикасы
Ұлттық Банкі Басқармасының
2026 жылғы 3 шілдедегі № 81
қаулысымен бекітілген

Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Басқармасының төлемдер және төлем жүйелері мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізілетін кейбір қаулыларының тізбесі

1. "Банкаралық ақша аударымдары жүйесінің жұмыс істеу қағидаларын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Басқармасының 2016 жылғы 31 тамыздағы № 201 қаулысына (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 14310 болып тіркелген) мынадай өзгерістер енгізілсін:

көрсетілген қаулымен бекітілген Банкаралық ақша аударымдары жүйесінің жұмыс істеу қағидаларында:

1-тармақтың екінші бөлігі мынадай редакцияда жазылсын:

"Банкаралық ақша аударымдары жүйесінің жұмыс істеу тәртібіне жүйеге қатысу шарттары, жүйенің жұмыс істеуінің құқықтық негізі, Ұлттық Банк пен Орталық жүйеде көрсететін қызметтер және операциялардың түрлері, пайдаланушының жүйемен өзара іс-әрекеті, киберқауіпсіздік рәсімдері, операциялық күннің ашылуы, операциялық күн ішінде жүйенің жұмыс істеуі, кезек, жүйедегі төлемдердің және (немесе) ақша аударымдарының аяқталуы (түпкіліктілігі), операциялық күн ішінде жүйеге ақша қабылдау және жүйеден ақша алу, жүйе арқылы трансшекаралық төлемдерді және (немесе) ақша аударымдарын жүзеге асыру, операциялық күнді жабу, операциялық күн ішінде және соңында ақпараттық хабарлар беру және жүйедегі тәуекелдерді басқару жүйесі кіреді.";

1-1-тармақ мынадай редакцияда жазылсын, орыс тіліндегі мәтіні өзгермейді:

"1-1. Қағидалардың банктерге қатысты қолданылатын талаптары Қазақстан Республикасының аумағында құрылған Қазақстан Республикасының бейрезидент-банктерінің филиалдарына қолданылады.";

2-тармақ мынадай редакцияда жазылсын, орыс тіліндегі мәтіні өзгермейді:

"2. Жүйе оның қатысушылары (пайдаланушылары) арасында төлемдерді және (немесе) ақша аударымдарын, оның ішінде Қазақстан Республикасы бағалы қағаздар нарығына және (немесе) Қазақстан Республикасының валюта нарығына қатысушыларының ақшалай міндеттемелері бойынша төлемдерді және (немесе) ақша аударымдарын, Ұлттық Банктің мемлекеттік ақша-кредит саясатын жүргізуі мақсатында төлемдерді және (немесе) ақша аударымдарын жүзеге асыруға арналған төлем жүйесі болып табылады.

Жүйедегі төлемдер және (немесе) ақша аударымдары Ұлттық Банкте ашылған корреспонденттік шоттардан жүйеге аударылған ақшаны пайдалана отырып жүргізіледі.";

4-тармақ мынадай редакцияда жазылсын:

"4. Қағидаларда Қазақстан Республикасының Цифрлық кодексінде, "Төлемдер және төлем жүйелері туралы" (бұдан әрі – Төлемдер және төлем жүйелері туралы заң), "Бағалы қағаздар рыногы туралы" Қазақстан Республикасының заңдарында көзделген ұғымдар, сондай-ақ мынадай ұғымдар пайдаланылады:

1) аудиторлық із – ақпарат жүйеде және жүйені пайдаланушыларда сақталатын жүйедегі электрондық хабарларды өңдеу бойынша оқиғаларды ретімен тіркеу;

2) аутентификация – төлем және ақпараттық хабарлар алмасу кезінде жүйе пайдаланушыларының тұпнұсқалығын растау үшін, сондай-ақ төлем және ақпараттық хабарлар түпнұсқалығын растау үшін шаралар кешені;

3) әлеуметтік бағыттағы төлемдер – мемлекеттік бюджеттен немесе Мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қорынан төленетін зейнетақы төлемдері және (немесе) жәрдемақы төлемдері, әлеуметтік және өзге де төлемдер, тұрғын үй төлемдері және бюджеттен төленетін өзге де төлемдер;

4) бағдарламалық-техникалық жүйе кешені – жүйенің жұмысын қамтамасыз ететін, цифрлық жүйеден, серверден және жүйе терминалынан, коммуникация құралдарынан (деректерді беруден) тұратын техникалық, бағдарламалық немесе басқа құралдар;

5) бағдарламалық-техникалық жүйе кешенінің негізгі орталығы (бұдан әрі – негізгі орталық) – жүйенің әдеттегі (күнделікті) режимдегі жұмысын қамтамасыз ететін бағдарламалық-техникалық жүйе кешені;

6) бағдарламалық-техникалық жүйе кешенінің резерв орталығы (бұдан әрі – резерв орталығы) – қалыпты емес жағдайлар туындаған немесе негізгі орталықта жоспарлы тест жұмыстары жүргізілген кезде жүйенің жұмысын қамтамасыз ететін резервтік бағдарламалық-техникалық жүйе кешені;

7) бейрезидент-қаржы ұйымы – Қазақстан Республикасынан тысқары құрылған, тіркелген мемлекеттің заңнамасы бойынша банк операцияларын жүзеге асыруға құқығы бар, жүйенің пайдаланушысы болып табылмайтын және пайдасына трансшекаралық төлем және (немесе) ақша аударымы жіберілетін не одан алынған жеке немесе заңды тұлғаға қызмет көрсететін қаржы ұйымы (банк);

8) дебеттік аударым – пайдаланушы-бастама жасаушы пайдаланушы-бенефициар болып табылатын ақша аударымы;

9) жиынтық төлем хабары – бір ақша жөнелтушіден бір бенефициар банктің бірнеше бенефициарының пайдасына немесе бір ақша жөнелтуші банктің бірнеше ақша жөнелтушісінен бір бенефициардың пайдасына төлем хабары;

10) жүйелік тәуекел – бір немесе бірнеше пайдаланушының міндеттерін орындамауынан туындаған, бір немесе бірнеше ақша аударымы бойынша бір немесе бірнеше пайдаланушы міндеттемелерінің орындалмау тәуекелі;

11) жүйенiң пайдаланушысы (бұдан әрі – пайдаланушы) – жүйе қатысушысы, Ұлттық Банк және (немесе) басқа төлем жүйесінің операторы (операциялық орталық);

12) кезек – пайдаланушы-ақша жөнелтушінің позициясында ақша сомасы болмаған не жеткіліксіз болған кезде төлем хабарлары операциялық күн ішінде пайдаланушының позициясына қажетті ақша сомасы түскеннен кейін есеп айырысу сәтін күтуде кезекке тұратын тәуекелдерді басқару тетігі;

13) кредиттік аударым – пайдаланушы-бастама жасаушы пайдаланушы-ақша жөнелтуші болып табылатын ақша аударымы;

14) кредиттік тәуекел – контрагенттің өз міндеттемелерін толық көлемде уақтылы орындамауының (орындамауының) мүмкін болуымен байланысты тәуекел;

15) операциялық тәуекел – цифрлық жүйелердің немесе ішкі процестердің кемшіліктерімен, адамдардың қателіктерімен, жүйені басқарудағы, оның ішінде сыртқы оқиғалардың салдарынан болатын іркілістермен немесе бұзушылықтармен байланысты тәуекел;

16) Орталықтағы жүйенің позициясы – Орталықта өңделетін және пайдаланушылар Ұлттық Банкте жүйенің шотына аударылған ақшаның және жүйедегі пайдаланушылар аударымдарының жалпы сомасын бақылауға арналған позиция;

17) өтімділік тәуекелі – пайдаланушы-ақша жөнелтушінің ақша аудару жөніндегі өз міндеттемелерін толық көлемде уақтылы орындамауының (орындамауының) мүмкін болуымен байланысты тәуекелі;

18) пайдаланушының жүйедегі позициясы (бұдан әрі – пайдаланушының позициясы) – жүйе пайдаланушысының жүйе арқылы төлемдер мен ақша аударымын жүзеге асыру үшін Ұлттық Банкте ашылған теңгедегі корреспонденттік шоттан (бұдан әрі – пайдаланушының корреспонденттік шоты) өзі аударған ақша сомасын есепке алуға арналған позиция;

19) пайдаланушы-ақша жөнелтуші – позициясынан ақша аударылатын (есептен шығарылатын) пайдаланушы;

20) пайдаланушы-бастама жасаушы – төлем хабарын жүйеге жіберген пайдаланушы. Пайдаланушы-бастама жасаушы пайдаланушы-ақша жөнелтуші немесе пайдаланушы-бенефициар болып табылады;

21) пайдаланушы-бенефициар – позициясына ақша аударылатын пайдаланушы;

22) пайдаланушы-делдал – пайдаланушылар мен бейрезидент-қаржы ұйымдарының арасында трансшекаралық төлемдер және (немесе) ақша аударымдары бойынша ақша аударуды жүзеге асыратын пайдаланушы;

23) төлем нұсқауы – пайдаланушының корреспонденттік шотынан Ұлттық Банктегі жүйенің шотына не Ұлттық Банктегі жүйенің шотынан оның корреспонденттік шотына ақша аударуға нұсқауы;

24) трансшекаралық төлем және (немесе) ақша аударымы – ақша жөнелтуші бастама жасаған немесе оның атынан бастама жасалған, ақша жөнелтушінің және бенефициардың төлем қызметтерін жеткізушілер әртүрлі мемлекеттерде орналасқан төлем немесе ақша аударымы жөніндегі нұсқау;

25) Ұлттық Банктегі жүйенің шоты – Ұлттық Банкте ашылған және пайдаланушылар жүйеде ақша аударымын жүзеге асыру үшін пайдаланылатын ақшасын есепке алуға және ақшаны жүйеге (жүйеден) аудару бойынша пайдаланушылар позицияларының сальдосын аударуға арналған шот;

26) электрондық ақпараттық хабар (бұдан әрі – ақпараттық хабар) – электрондық цифрлық қолтаңбасы бар, төлем хабарларына жатпайтын және ақпараттық сипаттағы, оның ішінде үзінді-көшірмелер бар электрондық хабар;

27) электрондық төлем хабары (бұдан әрі – төлем хабары) – жүйедегі пайдаланушылардың позициялары бойынша ақша аударымдарын жүзеге асыруға негіз болатын, электрондық цифрлық қолтаңбасы бар электрондық хабар;

28) электрондық хабар – Орталық Ұлттық Банктің келісімі бойынша әзірлеген форматтағы цифрлық түрдегі ақпарат жиынтығы.

Қағидаларда пайдаланылатын тәуекелдер ұғымы Қағидалар шеңберіндегі жүйеге қатысты қолданылады және Халықаралық есеп айырысу банкінің Төлемдер мен нарықтық инфрақұрылымдар жөніндегі комитеті (Базель, Швейцария, 2003 жылғы наурыз) әзірлеген төлем және есеп айырысу жүйелерінде пайдаланылатын Терминдер глоссарийіне сәйкес жазылған.";

2-тараудың тақырыбы мынадай редакцияда жазылсын, орыс тіліндегі мәтіні өзгермейді:

"2-тарау. Жүйеге қатысу шарттары";

8-тармақ мынадай редакцияда жазылсын, орыс тіліндегі мәтіні өзгермейді:

"8. Ұлттық Банкте ашылған пайдаланушының ұлттық валютадағы корреспонденттік шотының болуы пайдаланушының мәртебе алуы үшін міндетті шарт болып табылады.";

9-тармақтың екінші бөлігі мынадай редакцияда жазылсын, орыс тіліндегі мәтіні өзгермейді:

"Корреспонденттік шот шартының және қатысу туралы шарттың ережелері қамтылған аралас шарт жасауға рұқсат беріледі.";

12-тармақ мынадай редакцияда жазылсын:

"12. Қатысу туралы шарт, жүйеде қызмет көрсету туралы шарт мыналарды қамтиды:

1) шарттың мәні;

2) тараптардың құқықтары мен міндеттері;

3) тараптардың шарттың ережелерін орындамағаны үшін жауапкершілігі;

4) шарт ережелерін өзгерту және бұзу тәртібі;

5) дауларды шешу тәртібі;

6) тараптардың келісуі бойынша басқа ережелер.

Қатысу туралы шартта қосымша жүйеде төлемдер және (немесе) ақша аударымдарын жүзеге асырудың негізгі ережелері, төлемдер және (немесе) ақша аударымдарын аяқтау (түпкілікті ету) тәртібі мен ережелері жазылады.

Жүйеде қызмет көрсету туралы шартта қосымша Орталықтың қызмет көрсетуге ақы төлеу тәртібі, киберқауіпсіздік, жасырындылық, банктік құпияны қорғау және дербес деректерді қорғау режимін сақтау жазылған.";

13-тармақтың екінші бөлігі мынадай редакцияда жазылсын, орыс тіліндегі мәтіні өзгермейді:

"13. Қатысу туралы шарттың жекелеген ережелерінің қолданылуы корреспонденттік шот шартында көзделген негіздемелер бойынша уақытша тоқтатыла тұрады.

Қатысу туралы шарттың жекелеген ережелерін уақытша тоқтата тұру заңды тұлғаны пайдаланушы мәртебесінен айырмайды.";

5-тараудың тақырыбы мынадай редакцияда жазылсын:

"5-тарау. Пайдаланушының жүйемен өзара іс-әрекеті, киберқауіпсіздік рәсімдері";

19-тармақ мынадай редакцияда жазылсын, орыс тіліндегі мәтіні өзгермейді:

"19. Рәсімдерді Орталық пайдаланушыларға Орталықтың ресми сайтына жариялау арқылы жүйеде қызметтер көрсету туралы шартта белгіленген мерзімдерде жібереді.";

21-тармақ мынадай редакцияда жазылсын:

"21. Электрондық хабарларды беру фактісін айқындау және оларды беру кезінде қателерді анықтау үшін жүйеде Орталық белгілеген киберқауіпсіздік рәсімдері сақталады.";

25-тармақ мынадай редакцияда жазылсын, орыс тіліндегі мәтіні өзгермейді:

"25. Электрондық хабарлармен алмасу кезінде Орталық және пайдаланушылар ақпаратты криптографиялық қорғау құралын және Орталық пайдаланушыға беретін тіркеу куәлігін пайдаланады.

Орталық және пайдаланушылар электрондық хабарлардың жасырындылығын, тұтастығын, авторлығының расталуын және түпнұсқалылығын қамтамасыз ету үшін ақпаратты криптографиялық қорғау құралын қолданады.";

39-тармақ мынадай редакцияда жазылсын, орыс тіліндегі мәтіні өзгермейді:

"39. Орталықтың төлем хабарын тексеру өлшемшарты мыналар болып табылады:

1) аутентификациядан өту;

2) пайдаланушы-бастама жасаушыда пайдаланушы мәртебесінің болуы;

3) бейрезидент-қаржы ұйымына трансшекаралық төлемді және (немесе) ақша аударымын жіберу кезінде, алушы-делдалда пайдаланушы мәртебесінің болуы, ол болмаған кезде бенефициар банкте пайдаланушы мәртебесінің болуы;

4) бейрезидент-қаржы ұйымынан трансшекаралық төлемді және (немесе) ақша аударымын алу кезінде, алушы-делдалда пайдаланушы мәртебесінің болуы, ол болмаған кезде алушы банкте пайдаланушы мәртебесінің болуы;

5) төлем хабарында көрсетілген соманы пайдаланушы-ақша жөнелтушінің позициясына есептен шығару мүмкіндігі;

6) дебет аударымын жүргізу кезінде пайдаланушы-ақша жөнелтушінің алдын ала келісімінің болуы.

Осы тармақтың бірінші бөлігі 5) тармақшасының шарттары орындалмаған кезде, бірақ 1), 2), 3) және 4) тармақшаларының шарттары сақталған кезде төлем хабары Қағидалардың 40-тармағында көзделген жағдайларды қоспағанда, пайдаланушы-ақша жөнелтушінің кезегіне жіберіледі. Орталық төлем хабарын кезекке қою кезінде пайдаланушы-бастама жасаушыға төлем хабарын жүргізбегені және оны кезекке қою туралы ақпараттық хабарды жібереді.

Осы тармақтың бірінші бөлігі 1), 2), 3), 4) және 6) тармақшаларының шарттары орындалмаған кезде Орталық төлем хабарын орындаудан және кезекке тіркеуден бас тартады. Орталық төлем хабарын орындаудан немесе кезекке тіркеуден бас тартқан жағдайда, пайдаланушы-бастама жасаушыға себептерін көрсете отырып, төлем хабарын жүргізбегені туралы ақпараттық хабарды жібереді.";

40-тармақ мынадай редакцияда жазылсын, орыс тіліндегі мәтіні өзгермейді:

"40. Пайдаланушы-бастама жасаушы болып табылатын орталық депозитарийдің төлем хабары, пайдаланушы-ақша жөнелтушінің позициясында төлем хабарын орындау үшін жеткілікті ақша сомасының болмау салдарынан Қағидалардың 39-тармақтың бірінші бөлігі 5) тармақшасының шарттары орындалмаған жағдайда, кезекке тіркелмейді және оны Орталық орындамайды. Орталық осы төлем хабарын орындаудан бас тартқан кезде орталық депозитарийге себептерін көрсете отырып, төлем хабарын жүргізбегені туралы ақпараттық хабарды жібереді.";

42-тармақ мынадай редакцияда жазылсын, орыс тіліндегі мәтіні өзгермейді:

"42. Пайдаланушы-ақша жөнелтушінің позициясынан пайдаланушы-бенефициардың позициясына ақша аудару кезінде Орталық пайдаланушы-бенефициардың позициясы бойынша ақша сомасын көрсетуді және оның позициясын кредиттеу туралы растамамен қоса оған электрондық хабарды жіберуді қамтамасыз етеді.";

58-тармақтың бірінші бөлігі мынадай редакцияда жазылсын, орыс тіліндегі мәтіні өзгермейді:

"58. Түскен төлем хабарын (нұсқау) орындаудан Төлемдер және төлем жүйелері туралы заңда көзделген негіздер бойынша бас тартқан кезде пайдаланушы-бенефициар түскен ақша сомасын келесі операциялық күннен кешіктірмей пайдаланушы-ақша жөнелтушіге қайтарады.";

63-тармақ мынадай редакцияда жазылсын, орыс тіліндегі мәтіні өзгермейді:

"63. Пайдаланушының корреспонденттік шотында оған қолма-қол ақшаны беру, инкассолық өкімдерді орындау, сондай-ақ корреспонденттік шот шартының ережелеріне сәйкес басқа да мақсаттар үшін қажетті ақша сомасы болмағаны немесе жетіспейтіндігі анықталған кезде, Ұлттық Банк пайдаланушының төлем нұсқауы негізінде немесе өздігінше Орталыққа жөнелтушінің нұсқауын орындау үшін қажетті сомада жүйеден пайдаланушының ақшасын алып алу жөніндегі ақпараттық хабарды жібереді, хабардың негізінде Орталық пайдаланушының позициясындағы соманы азайтады.";

67-тармаққа орыс тілінде өзгеріс енгізіледі, қазақ тілдегі мәтіні өзгермейді;

69-тармақ мынадай редакцияда жазылсын, орыс тіліндегі мәтіні өзгермейді:

"69. Трансшекаралық төлемдер және (немесе) ақша аударымдары жүйе арқылы:

1) пайдаланушылар қызмет көрсететін ақша жөнелтушілерден бейрезидент-қаржы ұйымдары қызмет көрсететін бенефициарларға;

2) бейрезидент-қаржы ұйымдары қызмет көрсететін ақша жөнелтушілерден пайдаланушылар қызмет көрсететін бенефициарлардың пайдасына;

3) бейрезидент-қаржы ұйымдары қызмет көрсететін ақша жөнелтушілерден бейрезидент-қаржы ұйымдары қызмет көрсететін бенефициарларға жүргізіледі.";

70-тармақ мынадай редакцияда жазылсын, орыс тіліндегі мәтіні өзгермейді:

"70. Пайдаланушы-делдал Орталыққа Рәсімдерде белгіленген тәртіпте трансшекаралық төлемдерді және (немесе) ақша аударымдарын жүргізу шарттарымен ұсынысын (бұдан әрі – ұсыныс) береді.";

73-тармақ мынадай редакцияда жазылсын, орыс тіліндегі мәтіні өзгермейді:

"73. Ақшаны жөнелтуші (бастамашы) трансшекаралық төлемдерді және (немесе) ақша аударымдарын жүргізу кезінде:

1) пайдаланушы пайдаланушы-делдалдардың барлық ұсыныстарымен, ақша жөнелтушіні көрсетудің тиісті шарттарымен танысуы тиіс және өзін қанағаттандыратын нұсқаны таңдайды;

2) бенефициарға ақша аударылатын төлем валютасын көрсете отырып, пайдаланушы-ақша жөнелтушіге бейрезидент-қаржы ұйымдары қызмет көрсететін бенефициардың пайдасына ақшаны аударуға нұсқау береді.";

74 және 75-тармақтар мынадай редакцияда жазылсын:

"74. Пайдаланушы-делдал пайдаланушы-ақша жөнелтушіден бейрезидент-қаржы ұйымына жіберілген трансшекаралық төлем және (немесе) ақша аударымы бойынша жүйе арқылы төлем хабарын қабылдағаннан және өңдегеннен кейін:

1) төлем хабарының форматын пайдаланушы-делдал бейрезидент-қаржы ұйымымен хабарлармен алмасу үшін пайдаланатын форматқа қайта өзгертеді;

2) пайдаланушы-ақша жөнелтушінің төлем хабарында көрсетілген теңгедегі төлем сомасын төлем хабарының және ол берген ұсыныстың шарттарына сәйкес шетел валютасындағы төлем сомасына конвертациялайды;

3) трансшекаралық төлемді және (немесе) ақша аударымын бейрезидент-қаржы ұйымына жібереді.

75. Бейрезидент-қаржы ұйымынан пайдаланушы-бенефициарға жіберілген трансшекаралық төлем және (немесе) ақша аударымы бойынша пайдаланушы-делдал төлем хабарын алып, оны өңдеген соң:

1) бейрезидент-қаржы ұйымымен хабарлар алмасу үшін пайдаланушы-делдал пайдаланатын төлем хабарының форматын жүйеде пайдаланылатын форматқа өзгертеді;

2) төлем хабарының және ол берген ұсыныстың шарттарына сәйкес шетел валютасындағы төлем сомасын теңгедегі төлем сомасына конвертациялайды;

3) трансшекаралық төлемді және (немесе) ақша аударымын жүйе арқылы пайдаланушы-бенефициарға жібереді.";

76-тармақ мынадай редакцияда жазылсын, орыс тіліндегі мәтіні өзгермейді:

"76. Пайдаланушы-делдал жүйенің операциялық күні ішінде валюталардың айырбастау бағамының өзгеру және оларға берілген ұсыныстардың шарттарына сәйкес трансшекаралық төлемді және (немесе) ақша аударымын аяқтау тәуекелдерін қабылдайды.";

77-тармақтың 3) тармақшасы мынадай редакцияда жазылсын:

"3) өзара алмасатын хабарлардың форматтарын өзгерту кезінде киберқауіпсіздікті қамтамасыз ету рәсімдерін;";

83-тармақ мынадай редакцияда жазылсын, орыс тіліндегі мәтіні өзгермейді:

"83. Орталық пайдаданушыға ақпараттық хабарларды жөнелту арқылы оның барлық орындалмаған төлем құжаттары туралы хабарлайды.";

103-тармақ мынадай редакцияда жазылсын:

"103. Пайдаланушы қағидалардың талаптарын, қатысу туралы шарттың, жүйеде қызмет көрсету туралы шарттың ережелерін, Қағидаларды және Орталықта белгіленген киберқауіпсіздік шараларын бұзған, оның ішінде пайдаланушының заңсыз төлемдерді және (немесе) ақша аударымдарын жүргізгендігі анықталған кезде Ұлттық Банк пайдаланушыға мына шаралардың біреуін қолданады:

1) қатысу туралы шартты бұзу не аралас шарттан қатысу туралы шарт (корреспонденттік шот шарты) ережелерін алып тастау және (немесе) жүйеде қызмет көрсету туралы шартты бұзу;

2) пайдаланушының жүйеде қатысуын анықталған бұзушылықтар жойылғанға дейін тоқтата тұру.".

2. "Экономика секторларының және төлемдер белгілеу кодтарын қолдану қағидаларын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Басқармасының 2016 жылғы 31 тамыздағы № 203 қаулысына (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 14365 болып тіркелген) мынадай өзгерістер мен толықтырулар енгізілсін:

көрсетілген қаулымен бекітілген Экономика секторларының және төлемдер белгілеу кодтарын қолдану қағидаларында:

2-тармақтың бірінші абзацы мынадай редакцияда жазылсын:

"2. Қағидаларда Қазақстан Республикасының Цифрлық кодексінде, "Төлемдер және төлем жүйелері туралы" Қазақстан Республикасының Заңында көзделген ұғымдар, сондай-ақ мынадай ұғымдар пайдаланылады:";

4-тармақтың екінші бөлігі мынадай редакцияда жазылсын:

"Шет елден және "Астана" халықаралық қаржы орталығына қатысушы банктен келіп түсетін төлем және (немесе) ақша аударымы бойынша төлем құжатында қойылған экономика секторлары мен төлемдер белгілеу кодтары болмаған кезде Қазақстан Республикасының резидент банкі, Қазақстан Республикасының бейрезидент банкінің филиалы банктің, Қазақстан Республикасының бейрезидент банкі филиалының цифрлық жүйелерінде төлем және (немесе) ақша аударымы бойынша алынған құжаттар негізінде экономика секторларының және төлемдер белгілеу кодтарын өздігінен қойып шығады.";

2-қосымшада:

Төлемдер белгілеу кодтарының жан-жақты кестесінде:

"Арнайы аударымдар" деген 1-бөлімде:

113 және 114 төлем белгілеу кодтары бойынша жолдар мынадай редакцияда жазылсын:

113	Нысаналы жинақтарды төлеу, оның ішінде:
	"Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қоры" акционерлік қоғамының нысаналы жинақтарды төлеуі
	уәкілетті оператордың қатысушы банкке және қатысушы банктер арасында нысаналы жинақ төлемдерін аударуы
114	Нысаналы жинақтардың бұрын төленген сомасын қайтару, оның ішінде:
	нысаналы жинақтардың бұрын төленген сомасын "Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қоры" акционерлік қоғамына қайтару
	қатысушы банктің нысаналы жинақ сомасын уәкілетті операторға қайтаруы

195 төлем белгілеу коды бар "Электрондық ақшаны өткізу" деген жолдан кейін мынадай мазмұндағы реттік нөмірлері 196, 197, 198 және 199-жолдармен толықтырылсын:

196	Цифрлық теңге шығару
197	Цифрлық теңгені өтеу
198	Клиенттен цифрлық теңгені сатып алу
199	Клиенттің цифрлық теңгені сатып алуы

"Шетел валютасымен және бағалы металдармен операциялар" деген 2-бөлімде:

211 төлем белгілеу коды бойынша жолдарға орыс тілінде өзгеріс енгізіледі, қазақ тілдегі мәтіні өзгермейді;

213 төлем белгілеу коды бойынша жолдарға орыс тілінде өзгеріс енгізіледі, қазақ тілдегі мәтіні өзгермейді;

221 төлем белгілеу коды бойынша жолға орыс тілінде өзгеріс енгізіледі, қазақ тілдегі мәтіні өзгермейді;

223 төлем белгілеу коды бойынша жолдарға орыс тілінде өзгеріс енгізіледі, қазақ тілдегі мәтіні өзгермейді;

"Салымдар (депозиттер)" деген 3-бөлімде:

332 төлем белгілеу коды бойынша жол мынадай редакцияда жазылсын:

332	Заңды тұлғаның/дара кәсіпкердің банкке, Қазақстан Республикасының бейрезидент-банкінің филиалына осы заңды тұлға/дара кәсіпкер қызметкерлерінің банк шоттарына кейіннен есепке жатқызу үшін жалақыны, еңбек демалысының ақысын аударуы

334 төлем белгілеу коды бойынша жолдарға орыс тілінде өзгеріс енгізіледі, қазақ тілдегі мәтіні өзгермейді;

344 төлем белгілеу коды бойынша жолдарға орыс тілінде өзгеріс енгізіледі, қазақ тілдегі мәтіні өзгермейді;

"Қызметтер" деген 8-бөлімде:

851 төлем белгілеу коды бойынша жолдар мынадай редакцияда жазылсын:

851	Компьютерлік қызметтер үшін төлемдер,
	оның ішінде:
	компьютерлік бағдарламалау бойынша қызметтер
	бағдарламалық қамтылымды шығарғаны үшін қызметтер
	компьютерлік технологиялар саласындағы консультациялық қызметтер
	компьютерлік жабдықты басқару бойынша қызметтер
	компьютерлерді және перифериялық құрылғыларды жинақтау, орнату, оларға техникалық қызмет көрсету және жөндеу бойынша қызметтер
	цифрлық технологиялар және компьютерлік жүйелер саласындағы қызметтер
	деректерді, сайттарды өңдеу бойынша қызметтер және осыған ұқсас қызметтер
	процессингтік қызметтер (төлемдерді және төлем карточкаларын пайдаланумен басқа операцияларды жүзеге асыру кезінде қалыптастырылатын ақпаратты жинау, өңдеу және беру)
	нақты уақыт режимінде деректер массивін құру, сақтау және олармен жұмыс істеу; деректерді табуляциялауды, компьютерлік уақытты ұжымдық пайдалану режимінде немесе сағат бойынша белгіленген кесте негізінде деректерді өңдеуді, тұрақты негізде сыртқы пайдаланушылардың есептеу кешендерін басқаруды қоса алғанда деректерді өңдеу
	веб-порталдарға қызмет көрсету

ескертпеде:

2-тармақтың екінші бөлігі мынадай редакцияда жазылсын:

"Банктердің, Қазақстан Республикасының бейрезидент-банктері филиалдарының корреспонденттік шоттары бойынша транзиттік аударымдар" 150 кодын делдал банк көрсетеді. Транзиттік төлемді алған кезде бенефициар банкі цифрлық жүйеде мәмілелерге сәйкес келетін экономика секторларының және төлемдер белгілеу кодтарын көрсетеді. Бенефициар банкі осы төлемнің қажетті деректемелерін клиенттер арасындағы сатылған тауарлар немесе көрсетілген қызметтер үшін ақы төленетін шарт негізінде көрсетеді.".

3. "Төлем карточкаларының банкаралық жүйесінің жұмыс iстеу қағидаларын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Басқармасының 2016 жылғы 31 тамыздағы № 217 қаулысына (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 14306 болып тіркелген) мынадай өзгерістермен толықтырулар енгізілсін:

көрсетілген қаулымен бекітілген Төлем карточкаларының банкаралық жүйесінің жұмыс iстеу қағидаларында:

2-тармақ мынадай редакцияда жазылсын:

"2. Қағидаларда "Төлемдер және төлем жүйелері туралы", "Бағалы қағаздар рыногы туралы" Қазақстан Республикасының заңдарында, "Төлем карточкаларын шығару қағидаларын, сондай-ақ Қазақстан Республикасының аумағында оларды пайдалана отырып жүргізілген операцияларға қызмет көрсету бойынша қызметке қойылатын талаптарды бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Басқармасының 2016 жылғы 31 тамыздағы № 205 қаулысымен (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 14299 болып тіркелген) бекітілген Төлем карточкаларын шығару қағидаларында, сондай-ақ Қазақстан Республикасының аумағында оларды пайдалана отырып жүргізілген операцияларға қызмет көрсету бойынша қызметке қойылатын талаптарда көзделген ұғымдар, сондай-ақ мына ұғымдар пайдаланылады:

1) авторизация – төлем карточкасы эмитентінің төлем карточкасын пайдалана отырып операцияларды жүзеге асыруға беретін рұқсаты. Авторизация алу рәсімі жүйенің операциялық орталығы және (немесе) халықаралық төлем карточкалары жүйесінің операторы мен жүйеге қатысушы арасында жасалған шартқа сәйкес белгіленеді;

2) авторизацияланған хабар – авторизация жүргізуге қажетті ақпараттан тұратын және жүйеге қатысушылар арасында жүйенің операциялық орталығы арқылы берілетін сұрату (жауап);

3) банкаралық комиссия – жүйенің басқа қатысушысына қызмет көрсету желісінде жүйеге қатысушы шығарған төлем карточкалары бойынша операцияларды жүзеге асыру кезінде жүйенің бір қатысушысының жүйенің басқа қатысушысына төлейтін ақша сомасы;

4) банкаралық төлемдер және (немесе) ақша аударымдары (бұдан әрі – банкаралық төлемдер) – төлем карточкаларын пайдалана отырып жүргізілген операциялар бойынша жүйенің бір қатысушысының жүйенің осы қатысушысына қызмет көрсету желісінде басқа қатысушының пайдасына жүзеге асыратын төлемдері және (немесе) ақша аударымдары;

5) есеп айырысудың аяқталуын қамтамасыз ету жүйесі (бұдан әрі – қамтамасыз ету жүйесі) – Қазақстан Республикасының аумағында банктер шығарған және жүйеде өңделген халықаралық төлем карточкалары жүйелерінің төлем карточкаларын пайдалана отырып жүзеге асырылған банкаралық төлемдер және (немесе) ақша аударымдары бойынша есеп айырысулардың аяқталуын қамтамасыз ету үшін Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі пайдаланатын тетік;

6) есеп айырысудың аяқталуын қамтамасыз ету жүйесіне қатысушы (бұдан әрі – қамтамасыз ету жүйесіне қатысушы) – есеп айырысудың аяқталуын қамтамасыз ету жүйесіне қатысу туралы шарт (бұдан әрі – қамтамасыз ету туралы шарт) негізінде қамтамасыз ету жүйесіне қосылған жүйе қатысушысы;

7) есеп айырысудың аяқталуын қамтамасыз ету сомасы (бұдан әрі –қамтамасыз ету сомасы) – қамтамасыз ету жүйесінің әрбір қатысушысы үшін есептелетін және қамтамасыз ету туралы шарттың талаптарына сәйкес жүйеде қамтамасыз ету жүйесіне қатысушының операциялары бойынша Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің есеп айырысуды аяқтауына арналған қамтамасыз ету мөлшері;

8) есеп айырысудың аяқталуын қамтамасыз ету шоты (бұдан әрі –қамтамасыз ету шоты) – қамтамасыз ету туралы шарт және Клирингтік орталықпен жасалған шарт негізінде жүйеге қатысушы үшін ашылған шот;

9) жүйеге қатысушы – жүйенің операциялық орталығымен жасалған шарт негізінде жүйеде төлем карточкасы эмитентінің және (немесе) эквайердің функцияларын орындайтын екінші деңгейдегі банк, Қазақстан Республикасы бейрезидент банкінің филиалы және (немесе) банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйым (бұдан әрі – банк);

10) жүйеге қатысушы шығаратын төлем карточкалары бойынша банктік сәйкестендіру нөмірі (бұдан әрі – банктік сәйкестендіру нөмірі) – төлем карточкаларының тиісті жүйесі осы жүйеде өзі шығаратын төлем карточкасын сәйкестендіру үшін эмитентке берілген бірегей нөмір;

11) жүйенің операциялық орталығы – "Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің Ұлттық төлем корпорациясы" акционерлік қоғамы;

12) жүйенің операциялық орталығының операциялық қағидалары (бұдан әрі – операциялық қағидалар) – жүйенің операциялық орталығы қызметінің тәртібін және оған бекітілген функцияларды жүзеге асыру талаптарын айқындайтын оның ішкі құжаты;

13) Клирингтік орталық – клирингтік қызметті жүзеге асыруға лицензиясы бар және қамтамасыз ету жүйесіне қатысушылармен жасалған шарттар және Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкімен жасалған шарт негізінде қамтамасыз ету жүйесіне қатысушылар үшін орталық контрагенттің функцияларын жүзеге асыратын клирингтік ұйым;

14) қаржылық хабар – төлем карточкасын пайдалана отырып жасалған операция бойынша банкаралық төлем жүргізуге қажетті ақпараттан тұратын және жүйенің бір қатысушысының жүйенің басқа қатысушысына қатысты ақшалай міндеттемелерін (талаптарын) білдіретін төлем құжаты;

15) "овердрафт" қарызы – банкаралық төлемдер клирингінің (бұдан әрі – клиринг) нәтижелері бойынша ақша аударымын жүзеге асыру үшін банкаралық ақша аудару жүйесінде олардың позицияларына ақша болмаған немесе жетіспеген жағдайда Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің жүйе қатысушыларына бір операциялық күнге беретін қысқа мерзімді қарызы;

16) төлем карточкаларын пайдалана отырып жасалған операциялар бойынша хабарларды маршруттау (бұдан әрі – хабарларды маршруттау) – банкаралық төлемдер жөніндегі хабарлардың жүйе қатысушылары арасында жүру және берілу маршрутын айқындау процесі;

17) хабар – жүйенің операциялық орталығы және жүйеге қатысушылар арасында ақпарат алмасу үшін пайдаланылатын цифрлық деректер тобы;

18) халықаралық төлем карточкалары жүйесі – қатысушылары банктер, ал операторы шет мемлекеттің заңнамасына сәйкес құрылған заңды тұлға болып табылатын үш және одан да көп елдің аумағында осы жүйе шеңберінде төлем карточкаларын пайдалана отырып жасалған операцияларды жүзеге асыруды қамтамасыз ететін төлем карточкаларының жүйесі;

19) шығыс лимиті (авторландыру лимиті) – жүйеде өңдеуге рұқсат етілген, Клирингтік орталық есептейтін қамтамасыз ету жүйесіне қатысушының операциялары бойынша ақша сомасы.";

4-тармақтың 5) тармақшасы мынадай редакцияда жазылсын:

"5) Қазақстан Республикасының Цифрлық кодексінде, "Киберқауіпсіздік туралы" Қазақстан Республикасының Заңында және шарттарда белгіленген талаптарға сәйкес хабарларды маршруттауды, клирингті жүзеге асыру және клиринг нәтижелері бойынша ақша аудару кезінде оларды қорғауды қамтамасыз ету;";

16-тармақ мынадай редакцияда жазылсын:

"16. Клиринг нәтижелері бойынша өз міндеттемелерін есептеуді аяқтау үшін қамтамасыз ету жүйесінің қатысушысында ақша жеткіліксіз немесе болмаған жағдайда Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі қатысушының қамтамасыз ету сомасынан аспайтын мөлшерде өтімділік береді.

Қатысушы қатысушының қамтамасыз ету сомасынан аспайтын мөлшердегі осы өтімділікті қамтамасыз ету туралы шартта белгіленген мерзімде Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің ақша аударымдарының банкаралық жүйесіндегі шотына қайтармаған жағдайда, қатысушының өз міндеттемелерін орындауын қамтамасыз ету мақсатында қатысушының қамтамасыз етуін Клирингтік орталық Қазақстан Республикасының Ұлттық Банктен алынған ақпарат негізінде Клирингтік орталықтың қағидаларында айқындалған тәртіппен Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіне береді.";

мынадай мазмұндағы 16-1-тармақпен толықтырылсын:

"16-1. Жүйеге қатысушыда клиринг нәтижелері бойынша ақша аударуды жүзеге асыру үшін ақша жеткіліксіз болған немесе болмаған жағдайда және қамтамасыз ету жүйесі шеңберінде қамтамасыз ету сомасы жеткіліксіз болған жағдайда, Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі жүйеге қатысушы мен Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі арасында жасалған, "овердрафт" қарызын беру тәртібі мен талаптары айқындалатын шарт негізінде және Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің ішкі бағалауы негізінде "овердрафт" қарызын береді.";

17-тармақ мынадай редакцияда жазылсын:

"17. Қамтамасыз ету жүйесіне қатысушылардың қамтамасыз ету сомасы есебінен қалыптастырылатын кепілдік қорын жасауға және клиринг нәтижелері бойынша ақша аударымдарын уақтылы жүзеге асыруды қамтамасыз етудің және Қағидалардың 16-тармағына сәйкес берілген өтімділікті қатысушылардың қайтармау тәуекелдерін басқарудың өзге де әдістерін ендіруге рұқсат етіледі.";

23-тармақтың 3) тармақшасы мынадай редакцияда жазылсын:

"3) төтенше және күтпеген жағдайлар туындаған кезде ақпаратты сақтауға және цифрлық жүйелерді, дерекқорларды қалпына келтіруге арналған резервтік орталықтың болуы;";

30-тармақтың 4) тармақшасы мынадай редакцияда жазылсын:

"4) жүйенің, құрылғылардың, цифрлық жүйелердің жұмыс істеуінің бұзылу себептерін анықтау мақсатында жүйенің жұмыс істеуіне мониторинг пен талдау жүргізу, оларды жою жөніндегі шараларды әзірлеу және іске асыру;";

4-тарау мынадай редакцияда жазылсын:

"4-тарау. Халықаралық төлем карточкалары жүйелерінің төлем карточкалары бойынша қамтамасыз ету жүйесінің жұмыс істеуі

32. Қамтамасыз ету жүйесіне халықаралық төлем карточкалары жүйелерінің қатысушылары болып табылатын банктер қатысады.

33. Қамтамасыз ету жүйесіне қатысу және қамтамасыз ету жүйесіне қатысушы мәртебесін алу үшін мыналар талап етіледі:

1) қамтамасыз ету туралы шарттың болуы;

2) қамтамасыз ету туралы шартқа және Клирингтік орталықпен жасалған шартқа сәйкес ашылған жүйеге қатысушының қамтамасыз ету шотының болуы;

3) жүйеге қатысушының қамтамасыз ету шотында Клирингтік орталық есептеген қамтамасыз ету сомасына қалдықтың болуын қамтамасыз етуі;

4) Клирингтік орталықпен немесе қамтамасыз ету жүйесіне қатысушыға қызмет көрсететін клирингтік қатысушымен шарттың болуы.

Қамтамасыз ету шоты қамтамасыз ету жүйесіне қатысушы өз міндеттемелерін орындамаған жағдайларда қамтамасыз ету туралы шартқа, Клирингтік орталықтың қағидаларына және қамтамасыз ету жүйесіне қатысушының Клирингтік орталықпен жасалған шартына сәйкес пайдаланылады.

34. Қамтамасыз ету жүйесіне қатысушының қамтамасыз ету сомасының жүйеде өңделетін операциялар сомасына сәйкес болуы мақсатында Клирингтік орталық ай сайын, айдың 5 (бесінші) жұмыс күнінен кешіктірмей қамтамасыз ету жүйесіне қатысушының қамтамасыз ету сомасын есептейді (қайта есептейді). Ағымдағы айға қамтамасыз ету сомасы туралы ақпаратты көрсетілген мерзімде Клирингтік орталық қамтамасыз ету шотында оның осы соманы қамтамасыз етуі үшін қамтамасыз ету жүйесіне қатысушыға жібереді.

35. Қамтамасыз ету жүйесіне қатысушы ай сайын, қамтамасыз ету туралы шартта белгіленген мерзімде, бірақ айдың 7 (жетінші) жұмыс күнінен кешіктірмей, Қағидалардың 34-тармағының талаптарын орындауды қамтамасыз етеді.

36. Қамтамасыз ету жүйесіндегі тәуекелдерді басқаруды, оның ішінде шығыс лимитін есептеуді бақылауды Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі жүзеге асырады.".

4. "Банкаралық мобильді төлемдер жүйесінің жұмыс істеу қағидаларын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Басқармасының 2026 жылғы 29 сәуірдегі № 43 қаулысына (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 38623 болып тіркелген) мынадай өзгеріс пен толықтырулар енгізілсін:

кіріспе мынадай редакцияда жазылсын:

"Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкiнiң ережесiн және құрылымын бекiту туралы" Қазақстан Республикасы Президентінің 2003 жылғы 31 желтоқсандағы № 1271 Жарлығымен бекітілген Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі туралы ереженің 19-тармағының екінші бөлігі екінші абзацының 18-1) тармақшасына сәйкес Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің Басқармасы ҚАУЛЫ ЕТЕДІ:";

көрсетілген қаулымен бекітілген Банкаралық мобильді төлемдер жүйесінің жұмыс істеу қағидалары:

мынадай мазмұндағы 28-1 және 28-2-тармақтармен толықтырылсын:

"28-1. Қатысушының төлем хабарламасында мынадай деректемелер болады:

1) төлем құжатының атауы;

2) төлем құжатының нөмірі, оның цифрлармен көрсетіліп жазылған күні, айы, жылы;

3) ақша жөнелтушінің және (немесе) бенефициардың толық немесе қысқартылған атауы;

ақша жөнелтуші және (немесе) бенефициар жеке тұлғаның, сондай-ақ нақты төлеушінің және (немесе) нақты (түпкілікті) бенефициардың тегі, аты, әкесінің аты (ол болған жағдайда);

4) ақша жөнелтушінің және бенефициардың жеке сәйкестендіру коды.

Жеке тұлғада жеке сәйкестендіру коды болмаған жағдайда, оның жеке басын куәландыратын құжаттың деректері, сондай-ақ тұрғылықты мекенжайы көрсетіледі;

5) ақша жөнелтуші банктің және бенефициар банктің толық немесе қысқартылған атауы, олардың банктік сәйкестендіру кодтары;

6) төлем белгілеу, сондай-ақ оның код белгіленімі;

7) цифрлармен және жазумен көрсетілген төлем сомасы. Жазумен берілген сомадағы тиындар цифрлармен көрсетіледі.

Егер цифрлармен көрсетілген төлем сомасы тиын көрсетілмей теңгемен берілсе, онда тиын жазумен берілген сомада көрсетілмейді;

8) ақша жөнелтуші немесе бенефициар шетел азаматтары және (немесе) олардың мекенжайы (жеке және заңды тұлғалар үшін) көрсетілетін азаматтығы жоқ адамдар болып табылатын жағдайды қоспағанда, ақша жөнелтушінің, бенефициардың, сондай-ақ нақты төлеушінің және (немесе) нақты (түпкілікті) бенефициардың жеке сәйкестендіру нөмірі немесе бизнес-сәйкестендіру нөмірі немесе жеке басын куәландыратын құжаттың деректемелері (жеке тұлға үшін);

9) ақша жөнелтушінің коды (Ажк) және бенефициардың коды (Бек). Ақша жөнелтуші немесе бенефициар Қазақстан Республикасының бейрезиденті болған жағдайда, резиденттік елі – ҚР ҰС ISO 3166-1-2016 "Елдердің атаулары мен олардың әкімшілік-аумақтық бөлімшелерінің бірліктерін ұсынуға арналған кодтар. 1-бөлім. Ел кодтары" Қазақстан Республикасының ұлттық сыныптауышына сәйкес тиісті елдің екі әріптен тұратын коды көрсетіледі.

Егер нақты төлеуші, нақты (түпкілікті) бенефициар тиісінше ақша жөнелтушімен, бенефициармен бір тұлғада сәйкес келсе, оларды көрсету талап етілмейді.

Нақты төлеушінің және (немесе) нақты (түпкілікті) бенефициардың деректемелерін дұрыс көрсеткені үшін бастамашы жауапты болады.

28-2. Төлемдер және (немесе) ақша аударымдарын жүзеге асыру процесінде қатысушылар арасында хабарламалар алмасу кезінде қатысушылар мынадай деректемелердің берілуін қамтамасыз етеді:

1) ақша жөнелтушінің және (немесе) бенефициардың толық немесе қысқартылған атауы;

2) ақша жөнелтушінің және (немесе) бенефициардың жеке сәйкестендіру нөмірі немесе бизнес-сәйкестендіру нөмірі;

3) ақша жөнелтуші банктің және бенефициар банктің толық немесе қысқартылған атауы, олардың банктік сәйкестендіру кодтары.

Ақпараттық хабарламалармен алмасу кезінде алаяқтыққа және құқыққа қарсы инциденттерге қарсы іс-қимыл жасау мақсатында қатысушылар клиенттің белсенділік бейіні негізінде операцияның тәуекел деңгейін бағалау нәтижесі туралы операциялық құжаттамада айқындалған деректерді қосымша береді.";

67-тармаққа орыс тілінде өзгеріс енгізіледі, қазақ тілдегі мәтіні өзгермейді.

О внесении изменений и дополнений в некоторые постановления Правления Национального Банка Республики Казахстан по вопросам платежей и платежных систем

Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Басқармасының кейбір қаулыларына төлемдер және төлем жүйелері мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы