ИПС "Әділет"

В соответствии с пунктами 7 и 9 статьи 50 Закона Республики Казахстан "О банках и банковской деятельности в Республике Казахстан" Правление Агентства Республики Казахстан по регулированию и развитию финансового рынка ПОСТАНОВЛЯЕТ:

1. Утвердить прилагаемые Правила заключения сделок с лицами, связанными с банком, банковским холдингом, филиалом банка – нерезидента Республики Казахстан, организацией, осуществляющей отдельные виды банковских операций, особыми отношениями.

2. Признать утратившими силу некоторые постановления Правления Национального Банка Республики Казахстан и постановление Правления Агентства Республики Казахстан по регулированию и развитию финансового рынка, а также структурные элементы некоторых постановлений Правления Национального Банка Республики Казахстан и постановлений Правления Агентства Республики Казахстан по регулированию и развитию финансового рынка по перечню согласно приложению к настоящему постановлению.

3. Департаменту методологии и пруденциального регулирования финансовых организаций в установленном законодательством Республики Казахстан порядке обеспечить:

1) совместно с Юридическим департаментом государственную регистрацию настоящего постановления в Министерстве юстиции Республики Казахстан;

2) размещение настоящего постановления на официальном интернет – ресурсе Агентства Республики Казахстан по регулированию и развитию финансового рынка после его официального опубликования;

3) в течение десяти рабочих дней после государственной регистрации настоящего постановления представление в Юридический департамент сведений об исполнении мероприятия, предусмотренного подпунктом 2) настоящего пункта.

4. Контроль за исполнением настоящего постановления возложить на курирующего заместителя Председателя Агентства Республики Казахстан по регулированию и развитию финансового рынка.

5. Настоящее постановление вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования.

Председатель Агентства
Республики Казахстан
по регулированию и развитию
финансового рынка

М. Абылкасымова

Утверждены постановлением
Правления Агентства
Республики Казахстан
по регулированию и развитию
финансового рынка
от 16 апреля 2026 года № 66

Правила заключения сделок с лицами, связанными с банком, банковским холдингом, филиалом банка – нерезидента Республики Казахстан, организацией, осуществляющей отдельные виды банковских операций, особыми отношениями

Настоящие Правила заключения сделок с лицами, связанными с банком, банковским холдингом, филиалом банка – нерезидента Республики Казахстан, организацией, осуществляющей отдельные виды банковских операций, особыми отношениями (далее – Правила), разработаны в соответствии с пунктами 7 и 9 статьи 50 Закона Республики Казахстан "О банках и банковской деятельности в Республике Казахстан" (далее – Закон о банках) и устанавливают порядок заключения сделок с лицами, связанными с банком, банковским холдингом, филиалом банка – нерезидента Республики Казахстан, организацией, осуществляющей отдельные виды банковских операций, особыми отношениями.

1. Банк с базовой банковской лицензией вправе выдавать работнику банка, являющегося лицом, связанным с банком особыми отношениями, банковские займы, банковские гарантии в совокупном размере, не превышающем 0,01 (ноль целых одна сотая) процента от собственного капитала банка.

Указанные в части первой настоящего пункта сделки заключаются банком с работником, являющимся лицом, связанным с банком особыми отношениями, при соблюдении требований и ограничений, предусмотренных статьей 50 Закона о банках, и выполнении одного из следующих условий:

работник банка, являющийся лицом, связанным с банком особыми отношениями, с которым заключается сделка, является резидентом Республики Казахстан;

наличие обеспечения по сделке, требования к которому, включая размер и вид, устанавливаются пунктом 1 приложения к Правилам;

отсутствие у работника банка, являющегося лицом, связанным с банком особыми отношениями, с которым заключается сделка, признаков неустойчивого финансового положения, предусмотренных пунктом 2 приложения к Правилам.

2. Для целей подпунктов 2) и 3) пункта 2 статьи 50 Закона о банках банк, за исключением банка с базовой банковской лицензией, вправе выдавать банковские займы, банковские гарантии лицам, связанным с банком особыми отношениями, резидентам и нерезидентам Республики Казахстан, при условии выполнения одного из следующих условий:

наличие обеспечения, требования к которому, включая размер и вид, устанавливаются пунктом 1 приложения к Правилам;

отсутствие у лица, связанного с банком особыми отношениями, признаков неустойчивого финансового положения, предусмотренных пунктом 2 приложения к Правилам.

3. Для целей подпункта 2) пункта 3 статьи 50 Закона о банках совокупный размер всех займов без обеспечения (бланковых займов), выдаваемых банком в совокупности одному лицу, связанному с банком особыми отношениями, не должен превышать 20 (двадцати) миллионов тенге.

4. Для целей подпункта 3) пункта 3 статьи 50 Закона о банках размер банковских займов, финансирования, предусмотренных подпунктами 3), 4) и 5) части первой пункта 4 статьи 22 Закона о банках, выдаваемых банком члену совета директоров, крупному участнику банка и (или) крупному участнику банковского холдинга, в совокупности не должен превышать 0,02 (ноль целых две сотых) процента от собственного капитала банка.

5. Для целей подпункта 5) пункта 4 статьи 50 Закона о банках банку запрещается совершать сделку, стоимость которой в совокупности превышает на дату принятия банком решения о совершении сделки:

0,02 (ноль целых две сотых) процента от собственного капитала банка, за исключением сделки по приобретению акций, долей участия, паев либо других форм долевого участия в организациях;

10 (десять) процентов от собственного капитала банка в отношении сделки по приобретению акций, долей участия, паев либо других форм долевого участия в организациях.

6. Для целей части первой пункта 5 статьи 50 Закона о банках предоставление льготных условий лицу, связанному с банком особыми отношениями возникает в случае, если стоимость сделки или совокупности сделок банка (за текущий финансовый год) с лицом, связанным с банком особыми отношениями, превышает на дату принятия банком решения о совершении сделки или совокупности взаимосвязанных между собой сделок:

0,1 (ноль целых одну десятую) процента от собственного капитала банка, за исключением сделок или совокупности сделок по приобретению акций, долей участия, паев либо других форм долевого участия в организациях;

10 (десять) процентов от собственного капитала банка в отношении сделок или совокупности сделок по приобретению акций, долей участия, паев либо других форм долевого участия в организациях.

7. Для целей подпункта 7) пункта 7 статьи 50 Закона о банках установить следующие дополнительные критерии отнесения сделок к сделкам с льготными условиями:

1) совершение банком банковских заемных операций с заемщиком – физическим или юридическим лицом без фиксирования сведений о заемщике (созаемщике, гаранте, поручителе и залогодателе) в соответствии с внутренними документами банка;

2) совершение банком банковских заемных операций с заемщиком – физическим или юридическим лицом без определения в договоре банковского займа цели получения банковского займа, соответствующей потребностям заемщика (за исключением потребительского банковского займа и кредитования на пополнение оборотных средств, синдицированных займов с участием банков – нерезидентов Республики Казахстан);

3) совершение банком банковских заемных операций с заемщиком – физическим или юридическим лицом без определения в договоре банковского займа ответственности заемщика за нецелевое использование денег (за исключением потребительского банковского займа и кредитования на пополнение оборотных средств, синдицированного финансирования с участием банков – нерезидентов Республики Казахстан, международных финансовых организаций.

8. Банком выдаются банковские займы и банковские гарантии юридическим лицам (резидентам и нерезидентам Республики Казахстан), не связанным с ним особыми отношениями и не соответствующим одному из условий пункта 2 статьи 50 Закона о банках, в размере не более 0,05 (ноль целых пять сотых) процентов собственного капитала банка.

9. Требования Правил распространяются на филиалы банков – нерезидентов Республики Казахстан с учетом особенностей, установленных статьей 50 Закона о банках, банковские холдинги (за исключением нерезидентов Республики Казахстан, являющихся банковским холдингом или лицом, обладающим признаками банковского холдинга, и соответствующих требованиям пункта 10 статьи 50 Закона о банках) и организации, осуществляющие отдельные виды банковских операций.

Для целей применения к филиалу банка – нерезидента Республики Казахстана требований Правил под собственным капиталом банка понимаются активы филиала банка – нерезидента Республики Казахстан, принимаемые в качестве резерва, рассчитываемые в соответствии с пруденциальными нормативами и лимитами для филиалов банков – нерезидентов Республики Казахстан, их предельными значениями и методиками расчетов, включая порядок формирования активов филиалов банков – нерезидентов Республики Казахстан, принимаемых в качестве резерва, и их минимальный размер.

Приложение
к Правилам заключения сделок
с лицами, связанными с банком,
банковским холдингом,
филиалом банка – нерезидента
Республики Казахстан,
организацией, осуществляющей
отдельные виды банковских
операций, особыми отношениями

Требования к обеспечению, признаки неустойчивого финансового положения лица, и перечень высоколиквидных активов

1. Для целей Требований под соответствующим обеспечением понимается:

1) высоколиквидное обеспечение, покрывающее в совокупности не менее 90 (девяноста) процентов обязательств заемщика, в виде:

гарантий (поручительств) Правительства Республики Казахстан, национального инвестиционный холдинга;

государственных ценных бумаг Республики Казахстан;

гарантий (поручительств) юридических лиц – нерезидентов Республики Казахстан, в том числе банков – нерезидентов Республики Казахстан, имеющих долгосрочный долговой рейтинг по международной шкале не ниже "А", рейтингового агентства Standard&Poor's (Стандард энд Пурс) либо не ниже "А2" по международной шкале рейтингового агентства Moody's Investors Service (Мудис Инвесторс Сервис) либо не ниже "А" по международной шкале рейтингового агентства Fitch (Фич);

гарантий (поручительств) юридических лиц – резидентов Республики Казахстан, в том числе банков, имеющих долговой рейтинг по международной шкале не ниже "BBB-" рейтингового агентства Standard&Poor's (Стандард энд Пурс) либо не ниже "Ваа3" по международной шкале рейтингового агентства Moody's Investors Service (Мудис Инвесторс Сервис) либо не ниже "BBB-" по международной шкале рейтингового агентства Fitch (Фич);

страхового полиса страховых (перестраховочных) организаций, имеющих рейтинг финансовой надежности по международной шкале не ниже "А-", рейтингового агентства Standard&Poor's (Стандард энд Пурс) либо не ниже "А3" по международной шкале рейтингового агентства Moody's Investors Service (Мудис Инвесторс Сервис) либо не ниже "А-" по международной шкале рейтингового агентства Fitch (Фич);

ценных бумаг, имеющих статус государственных, выпущенных Правительствами и (или) центральными банками иностранных государств, суверенный рейтинг которых по международной шкале не ниже "А-" рейтингового агентства Standard&Poor's (Стандард энд Пурс) либо не ниже "А3" по международной шкале рейтингового агентства Moody's Investors Service (Мудис Инвесторс Сервис) либо не ниже "А-" по международной шкале рейтингового агентства Fitch (Фич);

монетарных драгоценных металлов;

векселей первоклассных эмитентов Республики Казахстан;

ценных бумаг, выпущенных организациями – нерезидентами Республики Казахстан, имеющими долговой рейтинг по международной шкале не ниже "А" рейтингового агентства Standard&Poor's (Стандард энд Пурс) либо не ниже "А2" по международной шкале рейтингового агентства Moody's Investors Service (Мудис Инвесторс Сервис) либо не ниже "А" по международной шкале рейтингового агентства Fitch (Фич);

ценных бумаг, выпущенных организациями – резидентами Республики Казахстан, имеющими долговой рейтинг по международной шкале не ниже "BBB-" рейтингового агентства Standard&Poor's (Стандард энд Пурс) либо не ниже "Ваа3" по международной шкале рейтингового агентства Moody's Investors Service (Мудис Инвесторс Сервис) либо не ниже "BBB-" по международной шкале рейтингового агентства Fitch (Фич);

гарантий (поручительств) юридических лиц, осуществляющих кредитование малого и среднего бизнеса, единственным акционером которых является государство или национальный инвестиционный холдинг;

гарантий (поручительств) юридических лиц, единственным акционером которых является государство или национальный инвестиционный холдинг (в рамках системы образовательного кредитования);

деньги на депозите в банке-кредиторе и (или) деньги, являющиеся предметом залога в банке-кредиторе, и отраженные на соответствующих счетах бухгалтерского учета банка;

гарантий (поручительств) банков – нерезидентов Республики Казахстан, являющихся родительскими банками по отношению к банкам – резидентам Республики Казахстан и имеющих долговой рейтинг по международной шкале не ниже "BBB" рейтингового агентства Standard & Poor's (Стандард энд Пурс) либо не ниже "Ваа2" по международной шкале рейтингового агентства Moody's Investors Service (Мудис Инвесторс Сервис) либо не ниже "BBB" по международной шкале рейтингового агентства Fitch (Фич);

2) обеспечение, покрывающее в совокупности не менее 100 (ста) процентов обязательств заемщика, в виде:

гарантий (поручительств) юридических лиц – нерезидентов Республики Казахстан, в том числе банков – нерезидентов Республики Казахстан, имеющих долговой рейтинг по международной шкале не ниже "ВВВ-" рейтингового агентства Standard & Poor's (Стандард энд Пурс) либо не ниже "Ваа3" по международной шкале рейтингового агентства Moody's Investors Service (Мудис Инвесторс Сервис) либо не ниже "BBB-" по международной шкале рейтингового агентства Fitch (Фич);

гарантий (поручительств) юридических лиц – резидентов Республики Казахстан, в том числе банков, имеющих долговой рейтинг по международной шкале не ниже "ВВ-" рейтингового агентства Standard & Poor's (Стандард энд Пурс) либо не ниже "Ва3" по международной шкале рейтингового агентства Moody's Investors Service (Мудис Инвесторс Сервис) либо не ниже "BB-" по международной шкале рейтингового агентства Fitch (Фич);

страховых полисов страховых (перестраховочных) организаций, имеющих рейтинг финансовой надежности по международной шкале не ниже "ВВ-" рейтингового агентства Standard&Poor's (Стандард энд Пурс) либо не ниже "Ва3" по международной шкале рейтингового агентства Moody's Investors Service (Мудис Инвесторс Сервис) либо не ниже "BB-" по международной шкале рейтингового агентства Fitch (Фич);

ценных бумаг, выпущенных организациями – нерезидентами Республики Казахстан, имеющими долговой рейтинг по международной шкале не ниже "ВВВ-" рейтингового агентства Standard&Poor's (Стандард энд Пурс) либо не ниже "Ваа3" по международной шкале рейтингового агентства Moody's Investors Service (Мудис Инвесторс Сервис) либо не ниже "BBB-" по международной шкале рейтингового агентства Fitch (Фич);

ценных бумаг, выпущенных организациями – резидентами Республики Казахстан, имеющими долговой рейтинг по международной шкале не ниже "ВВ-" рейтингового агентства Standard&Poor's (Стандард энд Пурс) либо не ниже "Ва3" по международной шкале рейтингового агентства Moody's Investors Service (Мудис Инвесторс Сервис) либо не ниже "BB-" по международной шкале рейтингового агентства Fitch (Фич);

3) обеспечение в виде недвижимого имущества, стоимость которого покрывает не менее 130 (ста тридцати) процентов обязательств заемщика.

2. Под "неустойчивым финансовым положением" для целей Правил понимается наличие у лица, связанного с банком особыми отношениями, одного или нескольких следующих признаков:

1) в отношении заемщика (созаемщика) – физического лица, имеющим намерение получить банковский заем, банковскую гарантию, не связанных с осуществлением предпринимательской деятельности:

неспособность заемщика (созаемщика) своевременно и в полном объеме осуществлять платежи по займу, в том числе по ипотечному жилищному займу, в соответствии с анализом его доходов и расходов, платежеспособности и его кредитной истории, выявленной по результатам оценки финансового состояния заемщика (созаемщика) с точки зрения его возможности регулярно и своевременно осуществлять платежи по займу, в том числе по ипотечному жилищному займу;

недостаточность наличных денег заемщика (созаемщика), необходимых для погашения кредита, выплаты первоначального взноса за жилище, а также для покрытия иных расходов, связанных со сделками купли-продажи жилища и выдачи ипотечного жилищного займа;

отсутствие у заемщика (созаемщика) уровня образования, профессионального опыта, систематической занятости в стабильно развивающемся и потенциально рентабельном секторе экономики, позволяющих банку сделать вывод о возможности надлежащего исполнения заемщиком (созаемщиком) обязательств перед банком;

отношение общей суммы ежемесячных обязательств (включая ежемесячные платежи по займу, налогам на имущество, ежемесячные платежи по страхованию недвижимого имущества, личному страхованию, ответственности по договору, других регулярных обязательных платежей, предусмотренных договорами и законодательством Республики Казахстан) к сумме ежемесячных совокупных доходов (за минусом индивидуального подоходного налога и пенсионных взносов) заемщика (созаемщика) превышает:

40 (сорок) процентов при размере ежемесячного дохода заемщика (созаемщика) до 40-кратного размера месячного расчетного показателя, устанавливаемого законом о республиканском бюджете на соответствующий финансовый год (далее – МРП) и действующего на момент выдачи займа, банковской гарантии, и (или) изменения места трудовой деятельности;

50 (пятьдесят) процентов при размере ежемесячного дохода заемщика (созаемщика) от 40-кратного до 65-кратного размера МРП, действующего на момент выдачи займа, банковской гарантии, и (или) изменения места трудовой деятельности;

60 (шестьдесят) процентов при размере ежемесячного дохода заемщика (созаемщика) от 65-кратного до 90-кратного размера МРП, действующего на момент выдачи займа, банковской гарантии и (или) изменения места трудовой деятельности;

70 (семьдесят) процентов при размере ежемесячного дохода заемщика (созаемщика) более 90-кратного размера МРП, действующего на момент выдачи займа, банковской гарантии, и (или) изменения места трудовой деятельности при условии, если при выплате в соответствии с данными показателями по всем обязательствам приходится:

на каждого члена семьи заемщика (созаемщика) не менее 15-кратного размера МРП от дохода в городах Астана и (или) Алматы, и (или) не менее 10-кратного размера МРП в других регионах;

для детей младше 15 (пятнадцати) лет – менее половины указанных размеров дохода;

2) в отношении заемщика (должника, созаемщика) – юридического лица, физического лица, имеющего намерение получить банковский заем, банковскую гарантию и (или) иное финансирование, связанного с осуществлением предпринимательской деятельности:

неустойчивое финансовое состояние заемщика (должника, созаемщика);

неплатежеспособность заемщика (должника, созаемщика);

денежные потоки не позволяют в полном объеме и (или) своевременно обслуживать долг;

отрицательные или нестабильные рыночные условия развития бизнеса, слабая конкурентная позиция заемщика (должника, созаемщика) на рынке;

ограниченный доступ к ресурсам и рынку капитала, зависимость от ограниченного количества поставщиков и (или) заказчиков, наличие внешних и (или) внутренних факторов, способных значительно ухудшить финансовое состояние заемщика (должника, созаемщика) в течение срока действия договора;

наличие сомнений в возможности заемщика (должника, созаемщика) рассчитаться с банком по своему обязательству;

по срокам активы и обязательства заемщика (должника, созаемщика) не соизмеримы;

наличие негативной кредитной истории заемщика (должника, созаемщика);

неблагоприятное значение коэффициентов, рассчитанных в соответствии с методикой (методиками), утвержденной (утвержденными) органом управления банка (далее – Методика) и являющейся неотъемлемым дополнением к внутренним правилам банка.

3. Методика разрабатывается банком самостоятельно и включает порядок, метод, периодичность, способы оценки финансового состояния, перечень необходимых документов и иной информации, позволяющих определить финансовое положение заемщика (должника, созаемщика).

Методика содержит в том числе следующие основные показатели, рассчитанные с учетом особенностей отрасли, сезонности (цикличности) производства, сферы деятельности заемщика (должника, созаемщика):

платежеспособность заемщика (должника, созаемщика) – раскрывает способность заемщика (должника, созаемщика) обслуживать свои обязательства, рассчитываемую банком исходя из соответствующего набора коэффициентов, установленных Методикой;

финансовая устойчивость заемщика (должника, созаемщика) – раскрывает структуру капитала, уровень доходности (в динамике за последний календарный год), рентабельность (в динамике), отсутствие (наличие) просроченных обязательств, доступ заемщика (должника, созаемщика) к рынку капитала, наличие другой значимой информации, позволяющей оценить финансовую устойчивость заемщика (должника, созаемщика), рассчитываемую банком исходя из соответствующего набора коэффициентов, установленных Методикой;

способность обслуживания долга, прогноз движения денежных потоков заемщика (должника, созаемщика);

состав и динамика дебиторско – кредиторской задолженности заемщика (должника, созаемщика) за последний отчетный и текущий годы;

себестоимость продукции заемщика (должника, созаемщика), в том числе в динамике;

кредитная история заемщика (должника, созаемщика) (погашение кредитной задолженности в прошлом, наличие действующих кредитов);

принадлежность заемщика (должника, созаемщика) к банковским конгломератам, страховым группам, банковским, страховым холдингам;

зависимость заемщика (должника, созаемщика) от одного (нескольких) поставщиков и (или) заказчиков;

меры, предпринимаемые заемщиком (должником, созаемщиком) для улучшения своего финансового положения;

вовлеченность заемщика (должника, созаемщика) в судебные разбирательства, которые могут ухудшить его финансовое состояние;

иные субъективные факторы, которые характеризуют рыночную позицию заемщика (должника, созаемщика), его (их) зависимость от циклических и структурных изменений в экономике (вид отрасли, оценка привлекательности товаров (услуг), которые изготовляются (предоставляются) заемщиком (должником, созаемщиком), рынок таких товаров (услуг), уровень конкуренции в сфере деятельности заемщика (должника, созаемщика), длительность деятельности на конкретном рынке).

Приложение
к постановлению

Перечень признаваемых утратившими силу некоторых постановлений Правления Национального Банка Республики Казахстан и постановление Правления Агентства Республики Казахстан по регулированию и развитию финансового рынка, а также структурных элементов некоторых постановлений Правления Национального Банка Республики Казахстан и постановлений Правления Агентства Республики Казахстан по регулированию и развитию финансового рынка

1. Постановление Правления Национального Банка Республики Казахстан от 24 февраля 2012 года № 80 "Об утверждении Правил расчета совокупного объема всех выданных банками второго уровня, филиалами банков-нерезидентов Республики Казахстан банковских займов и банковских гарантий лицам, связанным с ними особыми отношениями, и юридическим лицам-резидентам и нерезидентам Республики Казахстан" (зарегистрировано в Реестре государственной регистрации нормативных правовых актов под № 7510).

2. Постановление Правления Национального Банка Республики Казахстан от 25 февраля 2013 года № 72 "Об утверждении Требований по выдаче банками второго уровня, филиалами банков-нерезидентов Республики Казахстан банковских займов и банковских гарантий лицам, связанным с ними особыми отношениями, и юридическим лицам (резидентам и нерезидентам Республики Казахстан)" (зарегистрировано в Реестре государственной регистрации нормативных правовых актов под № 8409).

3. Пункт 8 Перечня нормативных правовых актов Республики Казахстан по вопросам регулирования банковской деятельности, в которые вносятся изменения и дополнения, утвержденного постановлением Правления Национального Банка Республики Казахстан от 25 февраля 2013 года № 74 "О внесении изменений и дополнений в некоторые нормативные правовые акты по вопросам регулирования банковской деятельности" (зарегистрировано в Реестре государственной регистрации нормативных правовых актов под № 8436).

4. Пункт 2 Перечня нормативных правовых актов Республики Казахстан по вопросам регулирования финансового рынка, в которые вносятся изменения, утвержденного постановлением Правления Национального Банка Республики Казахстан от 31 августа 2016 года № 192 "О внесении изменений в некоторые нормативные правовые акты Республики Казахстан по вопросам регулирования финансового рынка" (зарегистрировано в Реестре государственной регистрации нормативных правовых актов под № 14294).

5. Постановление Правления Национального Банка Республики Казахстан от 28 января 2017 года № 22 "Об установлении критериев кредита без обеспечения (бланкового кредита)" (зарегистрировано в Реестре государственной регистрации нормативных правовых актов под № 14902).

6. Пункт 9 Перечня нормативных правовых актов Республики Казахстан по вопросам банковской деятельности, в которые вносятся изменения, утвержденного постановлением Правления Национального Банка Республики Казахстан от 28 января 2017 года № 23 "О внесении изменений в некоторые нормативные правовые акты Республики Казахстан по вопросам банковской деятельности" (зарегистрировано в Реестре государственной регистрации нормативных правовых актов под № 14997).

7. Пункт 2 Перечня нормативных правовых актов Республики Казахстан по вопросам регулирования финансового рынка, в которые вносятся изменения, утвержденных утвержденного постановлением Правления Национального Банка Республики Казахстан от 30 июля 2018 года № 157 "О внесении изменений в некоторые нормативные правовые акты Республики Казахстан по вопросам регулирования финансового рынка" (зарегистрировано в Реестре государственной регистрации нормативных правовых актов под № 17559).

8. Пункт 6 Перечня нормативных правовых актов Республики Казахстан по вопросам регулирования финансового рынка, в которые вносятся изменения, утвержденного постановлением Правления Национального Банка Республики Казахстан от 27 августа 2018 года № 195 "О внесении изменений в некоторые нормативные правовые акты Республики Казахстан по вопросам финансового рынка" (зарегистрировано в Реестре государственной регистрации нормативных правовых актов под № 17551).

9. Пункт 2 Перечня нормативных правовых актов Республики Казахстан по вопросам банковской деятельности, в которые вносятся изменения, утвержденного постановлением Правления Национального Банка Республики Казахстан от 29 октября 2018 года № 257 "О внесении изменений в некоторые нормативные правовые акты Республики Казахстан по вопросам банковской деятельности и признании утратившими силу некоторых нормативных правовых актов Республики Казахстан, а также структурных элементов некоторых нормативных правовых актов Республики Казахстан" (зарегистрировано в Реестре государственной регистрации нормативных правовых актов под № 17753).

10. Постановление Правления Национального Банка Республики Казахстан от 29 октября 2018 года № 273 "О некоторых вопросах установления запрета на предоставление льготных условий лицам, связанным с банком, филиалом банка-нерезидента Республики Казахстан особыми отношениями" (зарегистрировано в Реестре государственной регистрации нормативных правовых актов под № 17781).

11. Постановление Правления Национального Банка Республики Казахстан от 11 ноября 2019 года № 183 "О внесении изменения в постановление Правления Национального Банка Республики Казахстан от 29 октября 2018 года № 273 "О некоторых вопросах установления запрета на предоставление льготных условий лицам, связанным с банком особыми отношениями" (зарегистрировано в Реестре государственной регистрации нормативных правовых актов под № 19604.

12. Постановление Правления Агентства Республики Казахстан по регулированию и развитию финансового рынка от 24 августа 2020 года № 76 "О внесении изменения в постановление Правления Национального Банка Республики Казахстан от 29 октября 2018 года № 273 "О некоторых вопросах установления запрета на предоставление льготных условий лицам, связанным с банком особыми отношениями" (зарегистрировано в Реестре государственной регистрации нормативных правовых актов под № 21168).

13. Пункт 3 Перечня нормативных правовых актов Республики Казахстан по вопросам регулирования финансового рынка, в которые вносятся изменения, утвержденного постановлением Правления Агентства Республики Казахстан по регулированию и развитию финансового рынка от 28 декабря 2020 года № 128 "О внесении изменений в некоторые нормативные правовые акты Республики Казахстан по вопросам регулирования финансового рынка" (зарегистрировано в Реестре государственной регистрации нормативных правовых актов под № 21946).

14. Пункты 2, 3 и 5 Перечня нормативных правовых актов Республики Казахстан по вопросам регулирования деятельности филиалов банков-нерезидентов Республики Казахстан, филиалов страховых (перестраховочных) организаций-нерезидентов Республики Казахстан и филиалов страховых брокеров-нерезидентов Республики Казахстан, в которые вносятся изменения и дополнения, утвержденного постановлением Правления Агентства Республики Казахстан по регулированию и развитию финансового рынка от 24 февраля 2021 года № 43 "О внесении изменений и дополнений в некоторые нормативные правовые акты Республики Казахстан по вопросам регулирования деятельности филиалов банков нерезидентов Республики Казахстан, филиалов страховых (перестраховочных) организаций-нерезидентов Республики Казахстан и филиалов страховых брокеров нерезидентов Республики Казахстан" (зарегистрировано в Реестре государственной регистрации нормативных правовых актов под № 22259).

15. Пункт 2 Перечня нормативных правовых актов Республики Казахстан по вопросам кредитных бюро и регулирования банковской и микрофинансовой деятельности, в которые вносятся изменения и дополнения, утвержденного постановлением Правления Агентства Республики Казахстан по регулированию и развитию финансового рынка от 21 февраля 2022 года № 7 "О внесении изменений и дополнений в некоторые нормативные правовые акты Республики Казахстан по вопросам кредитных бюро и регулирования банковской и микрофинансовой деятельности" (зарегистрировано в Реестре государственной регистрации нормативных правовых актов под № 26922).

Қазақстан Республикасының Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігінің Басқармасы "Қазақстан Республикасындағы банктер және банк қызметі туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 50-бабының 7 және 9-тармақтарына сәйкес ҚАУЛЫ ЕТЕДІ:

1. Қоса беріліп отырған Банкпен, банк холдингімен, Қазақстан Республикасының бейрезидент банкінің филиалымен, банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйыммен ерекше қатынастар арқылы байланысты тұлғалармен мәмілелер жасасу қағидалары бекітілсін.

2. Қоса беріліп отырған тізбеге сәйкес Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Басқармасының кейбір қаулыларының және Қазақстан Республикасы Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігінің Басқармасы қаулысының, сондай-ақ Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Басқармасының және Қазақстан Республикасының Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі Басқармасының кейбір қаулыларының құрылымдық элементтерінің күші жойылды деп танылсын.

3. Қаржы ұйымдарының әдіснамасы және пруденциялық реттеу департаменті Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен:

1) Заң департаментімен бірлесіп осы қаулыны Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркеуді;

2) осы қаулыны ресми жарияланғаннан кейін Қазақстан Республикасы Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігінің ресми интернет-ресурсына орналастыруды;

3) осы қаулы мемлекеттік тіркелгеннен кейін он жұмыс күні ішінде Заң департаментіне осы тармақтың 2) тармақшасында көзделген іс-шараның орындалуы туралы мәліметтерді ұсынуды қамтамасыз етсін.

4. Осы қаулының орындалуын бақылау Қазақстан Республикасының Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі Төрағасының жетекшілік ететін орынбасарына жүктелсін.

5. Осы қаулы алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі.

Қазақстан Республикасының
Қаржы нарығын реттеу және дамыту Агенттігінің Төрағасы	М. Абылкасымова

	Қазақстан Республикасының
	Қаржы нарығын реттеу және
	дамыту Агенттігінің
	Басқармасының 2026 жылғы 16 сәуірдегі № 66 қаулысымен бекітілген

Банкпен, банк холдингімен, Қазақстан Республикасының бейрезидент банкінің филиалымен, банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйыммен ерекше қатынастар арқылы байланысты тұлғалармен мәмілелер жасасу қағидалары

Осы Банкпен, банк холдингімен, Қазақстан Республикасының бейрезидент банкінің филиалымен, банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйыммен ерекше қатынастар арқылы байланысты тұлғалармен мәмілелер жасасу қағидалары (бұдан әрі – Қағидалар) "Қазақстан Республикасындағы банктер және банк қызметі туралы" Қазақстан Республикасы Заңының (бұдан әрі – Банктер туралы заң) 50-бабы 7 және 9-тармақтарына сәйкес әзірленген және банкпен ерекше қатынастар арқылы байланысты тұлғалармен мәмілелер жасасу Банкпен, банк холдингімен, Қазақстан Республикасының бейрезидент банкінің филиалымен, банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйыммен ерекше қатынастар арқылы байланысты тұлғалармен мәмілелер жасасу тәртібін белгілейді.

1. Базалық банк лицензиясы бар банк банкпен ерекше қатынастар арқылы байланысты тұлға болып табылатын банк қызметкеріне банктің меншікті капиталының 0,01 (нөл бүтін жүзден бір) пайызынан аспайтын жиынтық мөлшерде банктік қарыздарды, банк кепілдіктерін беруге құқылы.

Банк осы тармақтың бірінші бөлігінде көрсетілген мәмілелерді банкпен ерекше қатынстар арқылы байланысты тұлға болып табылатын қызметкермен Банктер туралы заңның 50-бабында көзделген талаптар мен шектеулерді сақтай отырып және мынадай шарттардың бірі орындалған:

мәміле жасалатын банкпен ерекше қатынастар арқылы байланысты тұлға болып табылатын банк қызметкері Қазақстан Республикасының резиденті болып табылған;

оған қойылатын талаптар мөлшері мен түрін қоса алғанда, Қағидаларға қосымшаның 1-тармағында белгіленетін мәміле бойынша қамтамасыз ету болған;

мәміле жасалатын банкпен ерекше қатынастар арқылы байланысты тұлға боып табылатын банк қызметкерінде Қағидаларға қосымшаның 2-тармағында көзделген орнықсыз қаржылық жағдай белгілері болмаған жағдайда жасайды.

2. Банктер туралы Заңның 50-бабы 2-тармағының 2) және 3) тармақшаларының мақсаттары үшін банк, базалық банктік лицензиясы бар банкті қоспағанда, мынадай шарттардың бірі орындалған:

мөлшері мен түрін қоса алғанда, оған қойылатын талаптар Қағидаларға қосымшаның 1-тармағында белгіленетін қамтамасыз ету болған;

банкпен ерекше қатынастар арқылы байланысты тұлғада Қағидаларға қосымшаның 2-тармағында көзделген орнықсыз қаржылық жағдай белгілері болмаған жағдайда, банкпен ерекше қатынастар арқылы байланысты тұлғаларға, Қазақстан Республикасының резиденттері мен бейрезиденттеріне банктік қарыздар, банктік кепілдіктер беруге құқылы.

3. Банктер туралы заңның 50-бабы 3-тармағының 2) тармақшасының мақсаттары үшін банк банкпен ерекше қатынастар арқылы байланысты тұлғаға қамтамасыз етусіз беретін барлық қарыздарының (бланкілік қарыздар) жиынтық мөлшері 20 (жиырма) миллион теңгеден аспауға тиіс.

4. Банктер туралы Заңның 50-бабы 3-тармағының 3) тармақшасының мақсаттары үшін банк директорлар кеңесінің мүшесіне, банктің ірі қатысушысына және (немесе) банк холдингінің ірі қатысушысына беретін Банктер туралы заңның 22-бабы 4-тармағы бірінші бөлігінің 3), 4) және 5) тармақшаларында көзделген банктік қарыздардың, қаржыландырудың мөлшері жиынтығында банктің меншікті капиталының 0,02 (нөл бүтін жүзден екі) пайызынан аспауға тиіс.

5. Банктер туралы заңның 50-бабы 4-тармағының 5) тармақшасының мақсаттары үшін банкке мәмілені жасау туралы шешім қабылдаған күні жиынтығында құны мыналардан:

акцияларды, қатысу үлестерін, пайларды не ұйымдардағы үлестік қатысудың басқа да нысандарын иелену жөніндегі мәмілені қоспағанда, банктің меншікті капиталының 0,02 (нөл бүтін жүзден екі) пайызынан;

акцияларды, қатысу үлестерін, пайларды не ұйымдардағы үлестік қатысудың басқа да нысандарын иелену жөніндегі мәмілеге қатысты банктің меншікті капиталының 10 (он) пайызынан асатын мәміле жасауға тыйым салынады.

6. Банктер туралы заңның 50-бабы 5-тармағының бірінші бөлігінің мақсаттары үшін банкпен ерекше қатынастар арқылы байланысты тұлғаға жеңілдікті жағдайлар ұсыну егер банктің банкпен ерекше қатынастар арқылы байланысты тұлғамен мәмілесінің немесе мәмілелер жиынтығының құны (ағымдағы қаржы жылы үшін) банктің мәміле немесе өзара байланысты мәмілелер жиынтығын жасау туралы шешім қабылдаған күні мыналардан:

акцияларды, қатысу үлестерін, пайларды не ұйымдардағы үлестік қатысудың басқа да нысандарын иелену жөніндегі мәмілелерді немесе мәмілелер жиынтығын қоспағанда, банктің меншікті капиталының 0,1 (нөл бүтін оннан бір бөлігі) пайызынан;

акцияларды, қатысу үлестерін, пайларды не ұйымдардағы үлестік қатысудың басқа да нысандарын сатып алу жөніндегі мәмілелерге немесе мәмілелер жиынтығына қатысты банктің меншікті капиталының 10 (он) пайызынан асқан жағдайда туындайды.

7. Банктер туралы заңның 50-бабы 7-тармағының 7) тармақшасының мақсаттары үшін мәмілелерді жеңілдікті жағдайлары бар мәмілелерге жатқызудың мынадай қосымша өлшемшарттары белгіленсін:

1) банктің қарыз алушы (қосалқы қарыз алушы, кепілдік беруші, кепілгер және кепіл беруші) туралы мәліметтерді тіркемей банктің ішкі құжаттарына сәйкес қарыз алушы – жеке тұлғамен және заңды тұлғамен банктік қарыз операцияларын жасауы;

2) банктің қарыз алушы – жеке немесе заңды тұлғамен банктік қарыз операцияларын банктік қарыз шартында қарыз алушының қажеттіліктеріне сәйкес келетін банктік қарыз алу мақсатын айқындамай жасауы (тұтынушылық банктік қарызды және Қазақстан Республикасының бейрезидент-банктерінің қатысуымен айналым қаражатын, синдикатталған қарыздарды толықтыруға кредит беруді қоспағанда);

3) банктің қарыз алушы – жеке немесе заңды тұлғамен банктік қарыз операцияларын банктік қарыз шартында қарыз алушының ақшаны мақсатсыз пайдаланғаны үшін жауапкершілігін (тұтынушылық банктік қарыз бен айналым қаражатын толықтыруға кредит беруді, Қазақстан Республикасының бейрезидент банктерінің, халықаралық қаржы ұйымдарының қатысуымен синдикатталған қаржыландыруды қоспағанда) айқындамай жасауы.

8. Банк онымен ерекше қатынастар арқылы байланысты емес және Банктер туралы заңның 50-бабы 2-тармағының шарттарының біріне сәйкес келмейтін заңды тұлғаларға (Қазақстан Республикасының резиденттері мен бейрезиденттеріне) банктің меншікті капиталының 0,05 (нөл бүтін жүзден бес) пайызынан аспайтын мөлшерде банктік қарыздар мен банк кепілдіктерін береді.

9. Қағидалардың талаптары Банктер туралы заңның 50-бабында белгіленген ерекшеліктерді ескере отырып, Қазақстан Республикасының бейрезидент банктерінің филиалдарына, банк холдингтеріне (банк холдингі немесе банк холдингінің белгілері бар тұлға болып табылатын және Банктер туралы заңның 50-бабы 10-тармағының талаптарына сәйкес келетін Қазақстан Республикасының бейрезиденттерін қоспағанда) және банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдарға қолданылады.

Қазақстан Республикасының бейрезидент банкінің филиалына Қағидалардың талаптарын қолдану мақсаттары үшін банктің меншікті капиталы Қазақстан Республикасының бейрезидент банктері филиалдарының резерв ретінде қабылданатын активтерін қалыптастыру тәртібін және олардың ең төмен мөлшерін қоса алғанда, Қазақстан Республикасының бейрезидент банктерінің филиалдары үшін пруденциялық нормативтер мен лимиттер, олардың шекті мәндері және есептеу әдістемелеріне сәйкес есептелетін Қазақстан Республикасының бейрезидент банктері филиалдарының резерв ретінде қабылданатын активтері түсініледі.

Банкпен, банк холдингімен,
Қазақстан Республикасының
бейрезидент банкінің
филиалымен, банк
операцияларының жекелеген
түрлерін жүзеге асыратын
ұйыммен ерекше қатынастар
арқылы байланысты
тұлғалармен мәмілелер жасасу
қағидаларына қосымша

Қамтамасыз етуге қойылатын талаптар, тұлғаның орнықсыз қаржылық жағдайының белгілері және өтімділігі жоғары активтер тізбесі

1. Талаптардың мақсаттары үшін тиісті қамтамасыз ету деп:

1) қарыз алушының міндеттемелерінің кемінде 90 (тоқсан) пайызын өтейтін өтімділігі жоғары, мынадай қамтамасыз ету:

Қазақстан Республикасы Үкіметінің, Ұлттық инвестициялық холдингтің кепілдіктері (кепілгерліктері);

Қазақстан Республикасының мемлекеттік бағалы қағаздары;

Standard & Poor’s (Стандард энд Пурс) рейтингтік агенттігінің халықаралық шкала бойынша "А"-дан төмен емес немесе Moody's Investors Service (Мудис Инвесторс Сервис) рейтингтік агенттігінің халықаралық шкаласы бойынша "А2"-дан төмен емес немесе Fitch (Фич) рейтингтік агенттіктің халықаралық шкаласы бойынша "А"-дан төмен емес ұзақ мерзімді борыштық рейтингі бар Қазақстан Республикасының бейрезидент заңды тұлғаларының, оның ішінде Қазақстан Республикасының бейрезидент банктерінің кепілдіктері (кепілгерліктері);

Standard & Poor’s (Стандард энд Пурс) рейтингтік агенттігінің халықаралық шкала бойынша "ВВВ-"-дан төмен емес немесе Moody's Investors Service (Мудис Инвесторс Сервис) рейтингтік агенттігінің халықаралық шкаласы бойынша "Ваа3"-дан төмен емес немесе Fitch (Фич) рейтингтік агенттіктің халықаралық шкаласы бойынша "ВВВ-"-дан төмен емес ұзақ борыштық рейтингі бар Қазақстан Республикасының резидент заңды тұлғаларының, оның ішінде банктердің кепілдіктері (кепілгерліктері);

Standard & Poor’s (Стандард энд Пурс) рейтингтік агенттігінің халықаралық шкала бойынша "А-"-дан төмен емес немесе Moody's Investors Service (Мудис Инвесторс Сервис) рейтингтік агенттігінің халықаралық шкаласы бойынша "А3"-дан төмен емес немесе Fitch (Фич) рейтингтік агенттіктің халықаралық шкаласы бойынша "А-"-дан төмен емес қаржылық сенімділігінің рейтингі бар сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдарының сақтандыру полисі;

Standard & Poor’s (Стандард энд Пурс) рейтингтік агенттігінің халықаралық шкала бойынша "А-"-дан төмен емес немесе Moody's Investors Service (Мудис Инвесторс Сервис) рейтингтік агенттігінің халықаралық шкаласы бойынша "А3"-дан төмен емес немесе Fitch (Фич) рейтингтік агенттіктің халықаралық шкаласы бойынша "А-"-дан төмен емес тәуелсіз рейтингі бар шет мемлекеттердің Үкіметтері және (немесе) орталық банктері шығарған мемлекеттік мәртебесі бар бағалы қағаздар;

монетарлық бағалы металдар;

Қазақстан Республикасының бірінші сыныпты эмитенттерінің векселдері;

Standard & Poor’s (Стандард энд Пурс) рейтингтік агенттігінің халықаралық шкала бойынша "А"-дан төмен емес борыштық рейтингі немесе Moody's Investors Service (Мудис Инвесторс Сервис) рейтингтік агенттігінің халықаралық шкаласы бойынша "А2"-дан төмен емес немесе Fitch (Фич) рейтингтік агенттіктің халықаралық шкаласы бойынша "А"-дан төмен емес борыштық рейтингі бар Қазақстан Республикасының бейрезидент ұйымдары шығарған бағалы қағаздар;

Standard & Poor’s (Стандард энд Пурс) рейтингтік агенттігінің халықаралық шкала бойынша "ВВВ-"-дан төмен емес немесе Moody's Investors Service (Мудис Инвесторс Сервис) рейтингтік агенттігінің халықаралық шкаласы бойынша "Ваа3"-дан төмен емес немесе Fitch (Фич) рейтингтік агенттіктің халықаралық шкаласы бойынша "ВВВ-"-дан төмен емес борыштық рейтингі бар Қазақстан Республикасының резидент ұйымдары шығарған бағалы қағаздар;

жалғыз акционері мемлекет немесе ұлттық инвестициялық холдинг болып табылатын, шағын және орта бизнесті кредиттеуді жүзеге асыратын заңды тұлғалардың кепілдіктері (кепілгерліктері);

жалғыз акционері мемлекет немесе ұлттық инвестициялық холдинг (білім беруді кредиттеу жүйесі шеңберінде) болып табылатын заңды тұлғалардың кепілдіктері (кепілгерліктері);

кредитор-банктегі депозиттегі ақша және (немесе) кредитор-банкте кепіл нысанасы болып табылатын және банктің бухгалтерлік есебінің тиісті шоттарында көрсетілген ақша;

Қазақстан Республикасының резидент банктеріне қатысты бас банк болып табылатын және Standard & Poor’s (Стандард энд Пурс) рейтингтік агенттігінің халықаралық шкала бойынша "ВВВ"-дан төмен емес немесе Moody's Investors Service (Мудис Инвесторс Сервис) рейтингтік агенттігінің халықаралық шкаласы бойынша "Ваа2"-дан төмен емес немесе Fitch (Фич) рейтингтік агенттіктің халықаралық шкаласы бойынша "ВВВ"-дан төмен емес борыштық рейтингі бар Қазақстан Республикасының бейрезидент банктерінің кепілдіктері (кепілгерліктері);

2) жиынтығында қарыз алушының міндеттемелерінің кемінде 100 (жүз) пайызын өтейтін мынадай қамтамасыз ету:

Standard & Poor’s (Стандард энд Пурс) рейтингтік агенттігінің халықаралық шкала бойынша "ВВВ-"-дан төмен емес немесе Moody's Investors Service (Мудис Инвесторс Сервис) рейтингтік агенттігінің халықаралық шкаласы бойынша "Ваа3"-дан төмен емес немесе Fitch (Фич) рейтингтік агенттіктің халықаралық шкаласы бойынша "ВВВ-"-дан төмен емес борыштық рейтингі бар Қазақстан Республикасының бейрезидент заңды тұлғаларының, оның ішінде Қазақстан Республикасының бейрезидент-банктерінің кепілдіктері (кепілгерліктері);

Standard & Poor’s (Стандард энд Пурс) рейтингтік агенттігінің халықаралық шкала бойынша "ВВ-"-дан төмен емес немесе Moody's Investors Service (Мудис Инвесторс Сервис) рейтингтік агенттігінің халықаралық шкаласы бойынша "Ва3"-дан төмен емес немесе Fitch (Фич) рейтингтік агенттіктің халықаралық шкаласы бойынша "ВВ-"-дан төмен емес борыштық рейтингі бар Қазақстан Республикасының бейрезидент заңды тұлғаларының, оның ішінде банктердің кепілдіктері (кепілгерліктері);

Standard & Poor’s (Стандард энд Пурс) рейтингтік агенттігінің халықаралық шкала бойынша "ВВ-"-тан төмен емес немесе Moody's Investors Service (Мудис Инвесторс Сервис) рейтингтік агенттігінің халықаралық шкаласы бойынша "Ва3"-дан төмен емес немесе Fitch (Фич) рейтингтік агенттіктің халықаралық шкаласы бойынша "ВВ-"-дан төмен емес қаржылық сенімділік рейтингі бар сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдарының сақтандыру полистері;

Standard & Poor’s (Стандард энд Пурс) рейтингтік агенттігінің халықаралық шкала бойынша "ВВВ-"-дан төмен емес немесе Moody's Investors Service (Мудис Инвесторс Сервис) рейтингтік агенттігінің халықаралық шкаласы бойынша "Ваа3"-дан төмен емес немесе Fitch (Фич) рейтингтік агенттіктің халықаралық шкаласы бойынша "ВВВ-"-дан төмен емес борыштық рейтингі бар Қазақстан Республикасының бейрезидент ұйымдары шығарған бағалы қағаздар;

Standard & Poor’s (Стандард энд Пурс) рейтингтік агенттігінің халықаралық шкала бойынша "ВВ-"-дан төмен емес немесе Moody's Investors Service (Мудис Инвесторс Сервис) рейтингтік агенттігінің халықаралық шкаласы бойынша "Ва3"-дан төмен емес немесе Fitch (Фич) рейтингтік агенттіктің халықаралық шкаласы бойынша "ВВ-"-дан төмен емес борыштық рейтингі бар Қазақстан Республикасының резидент ұйымдары шығарған бағалы қағаздар;

3) құны қарыз алушы міндеттемелерінің кемінде 130 (жүз отыз) пайызын өтейтін жылжымайтын мүлік түріндегі қамтамасыз ету түсініледі.

2. Қағидалардың мақсаттары үшін "орнықсыз қаржылық жағдай" деп банктермен ерекше қатынастар арқылы байланысты тұлғада мына белгілердің бірінің немесе бірнешеуінің болуы түсініледі:

1) кәсіпкерлік қызметті жүзеге асырумен байланысты емес банктік қарызды, банк кепілдігін алуға ниеті бар қарыз алушы – жеке тұлғаға (қоса қарыз алушыға) қатысты:

қарыз алушының (қоса қарыз алушының) кірістері мен шығыстарын, қарыз, оның ішінде ипотекалық тұрғын үй қарызы бойынша төлемдерді жүйелі түрде және уақтылы жүзеге асыру мүмкіндігі тұрғысынан қаржылық жай-күйін бағалау нәтижелері бойынша анықталған төлемге қабілеттілігін және кредиттік тарихын талдауға сәйкес қарыз алушының (қоса қарыз алушының) қарыз, оның ішінде ипотекалық тұрғын үй қарызы бойынша төлемдерді уақтылы және толық көлемде жүзеге асыруға қабілетсіздігі;

қарыз алушының (қосалқы қарыз алушының) кредитті өтеу, тұрғынжай үшін бастапқы жарнаны төлеу, сондай-ақ тұрғынжайды сатып алу-сату мәмілелеріне және ипотекалық тұрғын үй қарызын беруге байланысты өзге де шығыстарды өтеу үшін қажетті қолма-қол ақшасының жеткіліксіздігі;

банкке қарыз алушының (қосалқы қарыз алушының) банк алдындағы міндеттемелерін тиісті түрде орындау мүмкіндігі туралы қорытынды жасауға мүмкіндік беретін экономиканың тұрақты даму үстіндегі және әлеуетті рентабельді секторындағы білім деңгейінің, кәсіби тәжірибесінің, жүйелі жұмыспен қамтылуының болмауы;

ай сайынғы міндеттемелердің жалпы сомасының (қарыз, мүлік салықтары бойынша ай сайынғы төлемдерді, жылжымайтын мүлікті сақтандыру, жеке сақтандыру, шарт бойынша жауапкершілік бойынша ай сайынғы төлемдерді, шарттарда және Қазақстан Республикасының заңнамасында көзделген басқа тұрақты міндетті төлемдерді қоса алғанда) оның ай сайынғы жиынтық кірістерінің (жеке табыс салығы мен зейнетақы жарналарын шегергенде) сомасына қатынасы:

қарыз алушының (қоса қарыз алушының) ай сайынғы кірісінің мөлшері қарызды, банк кепілдігін беру және (немесе) еңбек қызметінің орнын өзгерту кезінде қолданылатын тиісті қаржы жылына арналған республикалық бюджет туралы заңда белгіленетін 40-еселенген айлық есептік көрсеткішке (бұдан әрі – АЕК) дейін болған жағдайда 40 (қырық) пайыздан;

қарыз алушының (қоса қарыз алушының) ай сайынғы кірісінің мөлшері қарызды, банк кепілдігін беру және (немесе) еңбек қызметінің орнын өзгерту кезінде қолданылатын 40-тан 65-еселенген АЕК-ке дейін болған жағдайда 50 (елу) пайыздан;

қарыз алушының (қоса қарыз алушының) ай сайынғы кірісінің мөлшері қарызды, банк кепілдігін беру және (немесе) еңбек қызметінің орнын өзгерту кезінде қолданылатын 65-тен 90-еселенген АЕК-ке дейін болған жағдайда 60 (алпыс) пайыздан;

қарыз алушының (қоса қарыз алушының) ай сайынғы кірісінің мөлшері қарызды, банк кепілдігін беру және (немесе) еңбек қызметінің орнын өзгерту кезінде қолданылатын 90-еселенген АЕК-тен астам болған жағдайда, егер осы көрсеткіштерге сәйкес төлем жасаған кезде барлық міндеттемелер бойынша:

қарыз алушының (қоса қарыз алушының) отбасының әрбір мүшесіне Астана және (немесе) Алматы қалаларында 15-еселенген АЕК және (немесе) басқа өңірлерде кемінде 10-еселенген АЕК;

жасы 15-ке (он беске) толмаған балалар үшін көрсетілген мөлшерлердің кемінде жартысы тиесілі болған жағдайда 70 (жетпіс) пайыздан асуы;

2) кәсіпкерлік қызметті жүзеге асыруға байланысты банктік қарыз, банк кепілдігін және (немесе) өзге де қаржыландыру алуға ниеті бар қарыз алушы (борышкер, қоса қарыз алушы) – заңды тұлғаға, жеке тұлғаға қатысты:

қарыз алушының (борышкердің, қоса қарыз алушының) қаржылық жай-күйінің орнықсыздығы;

қарыз алушының (борышкердің, қоса қарыз алушының) төлемге қабілетсіздігі;

ақшалай ағындар борышқа толық көлемде және (немесе) уақтылы қызмет көрсетуге мүмкіндік бермеуі;

бизнесті дамытудың нарықтық талаптары теріс немесе тұрақты емес болуы, қарыз алушының (борышкердің, қоса қарыз алушының) нарықтағы бәсекелестік позициясының әлсіз болуы;

ресурстарға және капитал нарығына қолжетімділіктің шектеулілігі, өнім берушілердің шектеулі санына тәуелділік, шарттың қолданылу мерзімі ішінде қарыз алушының (борышкердің, қоса қарыз алушының) қаржылық жай-күйінің айтарлықтай нашарлауына ықпал ететін сыртқы және (немесе) ішкі факторлардың болуы;

қарыз алушының (борышкердің, қоса қарыз алушының) банкпен өз міндеттемесі бойынша есеп айырысу мүмкіндігіндегі күмәндардың болуы;

қарыз алушының (борышкердің, қоса қарыз алушының) активтері мен міндеттемелері мерзімдері бойынша шамалас болмауы;

қарыз алушының (борышкердің, қоса қарыз алушының) теріс кредиттік тарихының болуы;

банкті басқару органы бекіткен және банктің ішкі қағидаларына ажырамас толықтыру болып табылатын әдістемеге (әдістемелерге) (бұдан әрі – Әдістеме) сәйкес есептелген коэффициенттер мәнінің қолайлы болмауы.

3. Әдістемені банк дербес түрде әзірлейді және ол қаржылық жай-күйді бағалау тәртібін, әдісін, кезеңділігін, тәсілдерін, қажетті құжаттардың тізбесін және қарыз алушының (борышкердің, қоса қарыз алушының) қаржылық жағдайын айқындауға мүмкіндік беретін өзге де ақпаратты қамтиды.

Әдістеме атап айтқанда саланың ерекшеліктері, өндірістің маусымдылығы (циклділігі), қарыз алушының (борышкердің, қоса қарыз алушының) қызмет саласы ескеріліп есептелген мынадай негізгі көрсеткіштерден тұрады:

қарыз алушының (борышкердің, қоса қарыз алушының) төлем қабілеттілігі – қарыз алушының (борышкердің, қоса қарыз алушының) Әдістемеде белгіленген тиісті коэффиценттер жиынтығына қарай банк есептейтін өз міндеттемелеріне қызмет көрсету қабілетін ашады;

қарыз алушының (борышкердің, қоса қарыз алушының) қаржылық орнықтылығы – капитал құрылымын, кірістілік деңгейін (соңғы күнтізбелік жылдағы серпінде), рентабелділігін (серпінде), мерзімі өткен міндеттемелердің жоқ екендігін (бар екенін), қарыз алушының (борышкердің, қоса қарыз алушының) капитал нарығына қолжетімділігін, Әдістемеде белгіленген тиісті коэффициенттер жиынтығына қарай банк есептейтін, қарыз алушының (борышкердің, қоса қарыз алушының) қаржылық орнықтылығын бағалауға мүмкіндік беретін басқа маңызды ақпараттың болуын ашады;

қарыз алушының (борышкердің, қоса қарыз алушының) борышқа қызмет көрсету қабілеті, ақша ағындары қозғалысының болжамы;

қарыз алушының (борышкердің, қоса қарыз алушының) соңғы есептік және ағымдағы жылдар үшін дебиторлық-кредиттік берешегінің құрамы мен серпіні;

қарыз алушының (борышкердің, қоса қарыз алушының) өнімінің өзіндік құны, оның ішінде серпінде;

қарыз алушының (борышкердің, қоса қарыз алушының) кредиттік тарихы (бұрынғы кредиттік берешекті өтеу, қолданыстағы кредиттердің болуы);

қарыз алушының (борышкердің, қоса қарыз алушының) банк конгломераттарына, сақтандыру топтарына, банк, сақтандыру холдингтеріне тиістілігі;

қарыз алушының (борышкердің, қоса қарыз алушының) бір (бірнеше) өнім берушіге және (немесе) тапсырыс берушіге тәуелділігі;

қарыз алушының (борышкердің, қоса қарыз алушының) өзінің қаржылық жағдайын жақсарту үшін қабылдайтын шаралар;

қарыз алушының (борышкердің, қоса қарыз алушының) өзінің қаржылық жай-күйін нашарлатуы мүмкін сот талқылауларына тартылуы;

қарыз алушының (борышкердің, қоса қарыз алушының) нарықтық позициясын, оның (олардың) экономикадағы циклдік және құрылымдық өзгерістерге тәуелділігін (саланың түрі, қарыз алушы (борышкер, қоса қарыз алушы) дайындайтын (ұсынатын) тауарлардың (қызметтердің) тартымдылығын бағалау, осындай тауарлардың (қызметтердің) нарығы, қарыз алушы (борышкер, қоса қарыз алушы) қызметінің саласындағы бәсекелестік деңгейі, нақты нарықтағы қызметінің ұзақтығы) сипаттайтын өзге субъективтік факторлар.

Қамтамасыз етуге қойылатын
талаптар, тұлғаның орнықсыз
қаржылық жағдайының
белгілері және өтімділігі жоғары
активтер тізбесіне қосымша

Рейтингтік агенттіктер деңгейлерінің салыстырма кестесі

№	Standard & Poor’s (Стандард энд Пурс)	Moody’s Investors Service (Мудис Инвесторс Сервис)	Fitch (Фич)
1.	ААА	Ааа	ААА
2.	АА+	Aa1	АА+
3.	АА	Аа2	АА
4.	АА-	Аа3	АА-
5.	А+	A1	А+
6.	А	А2	А
7.	А-	A3	А-
8.	ВВВ+	Baa1	ВВВ+
9.	ВВВ	Ваа2	ВВВ
10.	ВВВ-	Ваа3	ВВВ-
11.	ВВ+	Ba1	ВВ+
12.	ВВ	Ва2	BB
13.	ВВ-	Ва3	ВВ-
14.	В+	В1	В+
15.	В	В2	В
16.	В-	В3	В-

Қаулыға қосымша

Күші жойылды деп танылатын Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Басқармасының кейбір қаулыларының және Қазақстан Республикасы Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігінің Басқармасы қаулысының, сондай-ақ Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Басқармасының және Қазақстан Республикасының Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі Басқармасының кейбір қаулыларының құрылымдық элементтерінің тізбесі

1. "Екінші деңгейдегі банктердің, Қазақстан Республикасының бейрезидент-банктері филиалдарының олармен ерекше қатынастар арқылы байланысты тұлғаларға және Қазақстан Республикасының резиденттері және бейрезиденттері заңды тұлғаларға барлық берілген банктік қарыздарының және банк кепілдіктерінің жиынтық көлемін есептеу қағидаларын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Басқармасының 2012 жылғы 24 ақпандағы № 80 қаулысы (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 7510 болып тіркелген).

2. Екінші деңгейдегі банктердің, Қазақстан Республикасының бейрезидент-банктері филиалдарының олармен ерекше қатынастар арқылы байланысты тұлғаларға және заңды тұлғаларға (Қазақстан Республикасының резиденттеріне және резиденті еместерге) банктік қарыздар мен банк кепілдіктерін беруі жөніндегі талаптарды бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Басқармасының 2013 жылғы 25 ақпандағы № 72 қаулысы (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 8411 болып тіркелген).

3. "Кейбір нормативтік құқықтық актілеріне банк қызметін реттеу мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы" Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Басқармасының 2013 жылғы 25 ақпандағы № 74 қаулысымен (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 8436 болып тіркелген) бекітілген Қазақстан Республикасының өзгерістер мен толықтырулар енгізілетін банк қызметін реттеу мәселелері бойынша нормативтік құқықтық актілері тізбесінің 8-тармағы.

4. "Қазақстан Республикасының кейбір нормативтік құқықтық актілеріне қаржы нарығын реттеу мәселелері бойынша өзгерістер енгізу туралы" Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Басқармасының 2016 жылғы 31 тамыздағы № 192 қаулысымен (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 14294 болып тіркелген) бекітілген Қазақстан Республикасының қаржы нарығын реттеу мәселелері бойынша өзгерістер енгізілетін нормативтік құқықтық актілері тізбесінің 2-тармағы.

5. "Қамтылымсыз кредит (бланкілік кредит) беру критерийлерін белгілеу туралы" Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Басқармасының 2017 жылғы 28 қаңтардағы № 22 қаулысы (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 14902 болып тіркелген).

6. "Қазақстан Республикасының кейбір нормативтік құқықтық актілеріне банк қызметі мәселелері бойынша өзгерістер енгізу туралы" Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі Басқармасының 2017 жылғы 28 қаңтардағы № 23 қаулысымен (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 14997 болып тіркелген) бекітілген Өзгерістер енгізілетін Қазақстан Республикасының банк қызметі мәселелері бойынша нормативтік құқықтық актілері тізбесінің 9-тармағы.

7. "Қазақстан Республикасының кейбір нормативтік құқықтық актілеріне қаржы нарығын реттеу мәселелері бойынша өзгерістер енгізу туралы" Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Басқармасының 2018 жылғы 30 шiлдедегi № 157 қаулысымен (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 17559 болып тіркелген) бекітілген Қазақстан Республикасының қаржы нарығын реттеу мәселелері бойынша өзгерістер енгізілетін нормативтік құқықтық актілері тізбесінің 2-тармағы.

8. "Қазақстан Республикасының кейбір нормативтік құқықтық актілеріне қаржы нарығы мәселелері бойынша өзгерістер енгізу туралы" Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Басқармасының 2018 жылғы 27 тамыздағы № 195 қаулысымен (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 17551 болып тіркелген) бекітілген Қазақстан Республикасының қаржы нарығының мәселелері бойынша өзгерістер енгізілетін нормативтік құқықтық актілері тізбесінің 6-тармағы.

9. "Қазақстан Республикасының кейбір нормативтік құқықтық актілеріне банк қызметі мәселелері бойынша өзгерістер енгізу және Қазақстан Республикасының кейбір нормативтік құқықтық актілерінің, сондай-ақ Қазақстан Республикасының кейбір нормативтік құқықтық актілері құрылымдық элементтерінің күші жойылды деп тану туралы" Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Басқармасының 2018 жылғы 29 қазандағы № 257 қаулысымен (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 17753 болып тіркелген) бекітілген Өзгерістер енгізілетін банк қызметі мәселелері бойынша Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілері тізбесінің 2-тармағы.

10. "Банкпен, Қазақстан Республикасының бейрезидент-банкінің филиалымен ерекше қатынастар арқылы байланысты тұлғаларға жеңілдікті жағдайлар беруге тыйым салуды белгілеудің кейбір мәселелері туралы" Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Басқармасының 2018 жылғы 29 қазандағы № 273 қаулысы (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 17781 болып тіркелген).

11. "Банкпен ерекше қатынастар арқылы байланысты тұлғаларға жеңілдікті жағдайлар беруге тыйым салуды белгілеудің кейбір мәселелері туралы" Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Басқармасының 2018 жылғы 29 қазандағы № 273 қаулысына өзгеріс енгізу туралы" Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Басқармасының 2019 жылғы 11 қарашадағы № 183 қаулысы (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 19604 болып тіркелген).

12. "Банкпен ерекше қатынастар арқылы байланысты тұлғаларға жеңілдікті жағдайлар беруге тыйым салуды белгілеудің кейбір мәселелері туралы" Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Басқармасының 2018 жылғы 29 қазандағы № 273 қаулысына өзгеріс енгізу туралы" Қазақстан Республикасы Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі Басқармасының 2020 жылғы 24 тамыздағы № 76 қаулысы (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 21168 болып тіркелген).

13. "Қазақстан Республикасының кейбір нормативтік құқықтық актілеріне қаржы нарығын реттеу мәселелері бойынша өзгерістер енгізу туралы" Қазақстан Республикасы Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі Басқармасының 2020 жылғы 28 желтоқсандағы № 128 қаулысымен (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 21946 болып тіркелген) бекітілген Өзгерістер енгізілетін Қазақстан Республикасының қаржы нарығын реттеу мәселелері бойынша нормативтік құқықтық актілері тізбесінің 3-тармағы.

14. "Қазақстан Республикасының кейбір нормативтік құқықтық актілеріне Қазақстан Республикасының бейрезидент-банктері филиалдарының, Қазақстан Республикасының бейрезидент-сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдары филиалдарының және Қазақстан Республикасының бейрезидент-сақтандыру брокерлері филиалдарының қызметін реттеу мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы" Қазақстан Республикасы Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі Басқармасының 2021 жылғы 24 ақпандағы № 43 қаулысымен (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 22259 болып тіркелген) бекітілген Өзгерістер мен толықтырулар енгізілетін Қазақстан Республикасының бейрезидент-банктері филиалдарының, Қазақстан Республикасының бейрезидент-сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдары филиалының, Қазақстан Республикасы бейрезидент-сақтандыру брокерлері филиалдарының қызметін реттеу мәселелері бойынша нормативтік құқықтық актілері тізбесінің 2, 3 және 5-тармақтары.

15. "Қазақстан Республикасының кейбір нормативтік құқықтық актілеріне кредиттік бюролар мен банктік және микроқаржылық қызметті реттеу мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы" Қазақстан Республикасы Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі Басқармасының 2022 жылғы 21 ақпандағы № 7 қаулысымен (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 26922 болып тіркелген) бекітілген Қазақстан Республикасының кредиттік бюролар мен банктік және микроқаржылық қызметті реттеу мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізілетін нормативтік құқықтық актілері тізбесінің 2-тармағы.