О внесении изменений и дополнений в некоторые приказы Министра здравоохранения Республики Казахстан

Приказ Министра здравоохранения Республики Казахстан от 6 января 2026 года № 2. Зарегистрирован в Министерстве юстиции Республики Казахстан 8 января 2026 года № 37815

ПРИКАЗЫВАЮ:

1. Утвердить перечень некоторых приказов Министра здравоохранения Республики Казахстан, в которые вносятся изменения и дополнения согласно приложению к настоящему приказу.

2. Комитету санитарно-эпидемиологического контроля Министерства здравоохранения Республики Казахстан в установленном законодательством Республики Казахстан порядке обеспечить:

1) государственную регистрацию настоящего приказа в Министерстве юстиции Республики Казахстан;

2) размещение настоящего приказа на интернет-ресурсе Министерства здравоохранения Республики Казахстан после официального опубликования;

3) в течение десяти рабочих дней после государственной регистрации настоящего приказа в Министерстве юстиции Республики Казахстан представление в Юридический департамент Министерства здравоохранения Республики Казахстан сведений об исполнении мероприятий, предусмотренных подпунктами 1) и 2) настоящего пункта.

3. Контроль за исполнением настоящего приказа возложить на курирующего вице-министра здравоохранения Республики Казахстан.

4. Настоящий приказ вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования.

Министр здравоохранения Республики Казахстан

А. Альназарова

"СОГЛАСОВАН"
Министерство сельского хозяйства
Республики Казахстан

"СОГЛАСОВАН"
Министерство просвещения
Республики Казахстан

"СОГЛАСОВАН"
Министерство национальной экономики
Республики Казахстан

Приложение к приказу Министр здравоохранения Республики Казахстан от 6 января 2026 года № 2

Перечень некоторых приказов Министра здравоохранения Республики Казахстан, в которые вносятся изменения и дополнения

1. Внести в приказ Министра здравоохранения Республики Казахстан от 29 июля 2022 года № ҚР ДСМ-68 "Об утверждении Санитарных правил "Санитарно-эпидемиологические требования к организации и проведению дезинфекции, дезинсекции и дератизации" (зарегистрирован в Реестре государственной регистрации нормативных правовых актов под № 28977) следующие изменения:

в санитарных правилах "Санитарно-эпидемиологические требования к организации и проведению дезинфекции, дезинсекции и дератизации", утвержденных указанным приказом:

пункты 30 и 31 изложить в следующей редакции:

"30. Воздух в помещениях стационаров (отделений) обеззараживается с помощью системы механической вентиляции с достаточной кратностью воздухообмена в зависимости от типа помещения.

В медицинской организации в зонах высокого риска распространения инфекций, передающихся воздушно-капельным путем, дополнительно используются ультрафиолетовые облучатели. Медицинская организация проводит оценку рисков помещений для эффективного использования ультрафиолетовых облучателей. К зонам высокого риска распространения инфекций, передающихся воздушно-капельным путем, относятся: кабинеты забора мокроты, бронхоскопии, приемные отделения, помещения с большим скоплением пациентов. При обеззараживании воздуха в помещении применяются экранированные бактерицидные облучатели, которые работают круглосуточно в присутствии людей.

31. Постельные принадлежности (матрацы, подушки, одеяла) на объектах здравоохранения подвергаются обеззараживанию методом камерной дезинфекции в следующих случаях:

1) после выписки, перевода, изоляции и смерти пациента из хирургических, травматологических, онкологических, гематологических, ожоговых отделений, отделений для беременных и рожениц, отделений для детей, инфекционных, противотуберкулезных, дерматовенерологических отделений;

2) по эпидемическим показаниям;

3) при загрязнении постельных принадлежностей биологическим материалом;

4) после смерти пациента.

Матрацы и подушки, находящиеся в наглухо зашитых гигиенических чехлах, обеззараживаются путем протирания и орошения дезсредствами.

Не допускается использование матрасов и подушек при нарушении целостности гигиенических чехлов.";

пункт 45 изложить в следующей редакции:

"45. Оценку качества проведения предстерилизационной очистки МИ проводят ежедневно визуально, путем постановки проб самоконтроля или с помощью тест-индикаторов. Контролю подлежат: в стерилизационном отделении – 1 % разного наименования изделий, обработанных за смену; при децентрализованной обработке – 1 % одновременно обработанных изделий разного наименования, но не менее трех единиц, с указанием наименования и количества обработанных изделий, количества проверенных изделий, результата пробы, фамилии, имени и отчества (при наличии) проводившего пробы и даты проведения проб или тестов.";

пункт 55 изложить в следующей редакции:

"55. Хранение простерилизованных изделий в упакованном виде, осуществляют в шкафах, стеллажах, чистых помещениях. Сроки хранения указываются на упаковке и определяются видом упаковочного материала согласно инструкции по его применению.

Стерилизация изделий осуществляется в упакованном виде, за исключением ургентной стерилизации в операционных отделениях при которой инструменты используются сразу, непосредственно на месте стерилизации. Виды упаковок (биксы, система контейнеров для стерилизации, бумага, пластик) зависит от изделий и потребностей медицинской организации.

МИ, простерилизованные в стерилизационных коробках, используются не более чем в течение одной операции или манипуляции для которой они приготовлены. Не допускается использование простерилизованных МИ с истекшим сроком хранения после стерилизации. Не допускается повторное использование одноразовых медицинских изделий. На все используемое оборудование, МИ в медицинской организации имеется паспорт, инструкция по применению. Не допускается использование в медицинской организации изделии, биксов имеющие дефекты (сколы, деформации, наличие коррозии, достигшие срока эксплуатации).";

пункт 57 изложить в следующей редакции:

"57. Не допускается хранение стерильных изделий в ультрафиолетовых шкафах и заранее подготовленных стерильных столах (в процедурных, манипуляционных и перевязочных кабинетах). Стерильный стол накрывается непосредственно перед операцией (манипуляцией) с соблюдением мер асептики. Использованные медицинские инструменты транспортируются в закрытых контейнерах, устойчивых к проколам. Контейнеры после использования подвергаются обеззараживанию. При транспортировке стерильных и использованных МИ не допускается пересечение их потоков.

Все емкости и контейнеры, содержащие использованные инструменты, маркируются.";

пункт 68 изложить в следующей редакции:

"68. Оценка работы стерилизаторов проводится специалистами организации здравоохранения при его загрузке. Для стерилизаторов с вакуумным циклом согласно инструкции стерилизатора ежедневно проводится проверка на определение эффективности вакуумной системы парового стерилизатора (удаление достаточного количества воздуха до введения пара с помощью тест-индикаторов меняющих цвет от влаги).";

пункт 71, 72 и 73 изложить в следующей редакции:

"71. При проведении проверки температуры стерилизатора, тесты (химические тесты, термохимические индикаторы и биологические тесты) упаковывают в пакеты из упаковочной бумаги со стерилизуемым материалом и размещают согласно расположению контрольных точек и рецептуре химических тестов для проверки заданных параметров стерилизатора (температурных параметров паровых стерилизаторов, режима работы, времени стерилизации, времени проникновения пара), указанных в приложении 8 к настоящим Санитарным правилам.

72. Партия стерилизуемого материала регистрируется в журнале с указанием марки, номера стерилизатора, времени стерилизации, режима стерилизации, результатами тест - контроля. При использовании системы маркировки (наименование продукта, сведения о сотруднике, код стерилизатора, дата стерилизации, дата истечения срока стерильности, номер загрузки), сведения о стерилизации фиксируются в карте стационарного или амбулаторного больного.

Паспорт стерилизатора, акты, протоколы проверки технического состояния стерилизаторов и эффективности стерилизации хранятся у ответственного лица на объекте здравоохранения.

73. Гибкие эндоскопы, используемые при эндоскопических манипуляциях (введение эндоскопов через естественные пути в полости организма, имеющие собственный микробный пейзаж), непосредственно после использования подлежат предварительной очистке, окончательной очистке, дезинфекции высокого уровня и хранению в условиях, исключающих вторичную контаминацию микроорганизмами.

Жесткие эндоскопы, используемые при эндоскопических операциях (введение через их каналы стерильных инструментов, используемых при хирургических вмешательствах, введение эндоскопов в стерильные полости, контакт с раневой поверхностью, кровью), непосредственно после использования подлежат предварительной очистке, предстерилизационной очистке, стерилизации и хранению в условиях, исключающих вторичную контаминацию микроорганизмами.

Дезинфекция, предстерилизационная очистка и стерилизация эндоскопов и инструментов к ним проводятся в соответствии с требованиями к циклу обработки эндоскопов и инструментов к ним согласно приложению 9 к настоящим Санитарным правилам.

Проверка или валидация процессов стерилизации, эффективности цикла обработки автоматической дезинфекции эндоскопического оборудования проводится до первого использования и периодически проводится не реже одного раза в год.";

пункт 89 изложить в следующей редакции:

"89. Обслуживающий персонал выполняет требования по режиму работы и безопасному обслуживанию паровых стерилизаторов, своевременно проверяет исправность контрольно-измерительных приборов и предохранительных устройств. Технической службой проводится проверка правильности установки соединений: вода, пар, электричество, сжатый воздух, вентиляция. Установка оснащается соответствующей технической документацией (техническим/эксплуатационным руководством пользователя).

После установки оборудования сотрудники централизованного стерилизационного отделения и техническая служба производителя проводят тестирование, для подтверждения правильности работы оборудования в указанных условиях, проводится тестирование после устранения технических неполадок, и при проведении планового технического обслуживания.";

пункт 103 и 104 изложить в следующей редакции:

"103. Дезинсекция проводится в жилищах, нежилых производственных помещениях, в подвалах многоэтажных жилых домов, зданиях, сооружениях, на транспорте, на территории городских и сельских поселений, прилегающих к ним участках открытой природы, включая водоемы, а также места естественного обитания синантропных членистоногих.

104. Для борьбы с насекомыми применяются следующие методы дезинсекции:

1) механическая – дезинсекция путем применения механического воздействия (осушение заболоченностей, реконструкция оросительных систем, уборка помещений, промывание, проветривание, очистка);

2) физическая – дезинсекция путем применения физического воздействия (температурой, газом, ультрафиолетом, огнем);

3) биологическая – дезинсекция путем использования для борьбы естественных врагов (птиц, личинок, рыб, ларвифагов);

4) химическая – дезинсекция путем применения дезинсекционных средств, направленных на создание неблагоприятных условий для насекомых, нарушение функций организма и (или) уничтожение насекомых;

5) комплексная борьба с переносчиками – использование одного или в комбинации друг с другом методов борьбы против нескольких видов переносчиков на основе знаний об их поведенческих и экологических особенностях и переносимых ими трансмиссивных заболеваниях.";

пункт 108 изложить в следующей редакции:

"108. Показателем для начала обработок служит появление в водоемах личинок 2-3-го возраста. Кратность обработок определяется количеством восстановлений численности личинок и периодом их активности. Местами выплода гнуса (кроме москитов) являются мелководные зоны водоемов, глубиной не более 1 метра, если имеется второе дно, которое образует подводная растительность, то не более 1 метра над вторым дном.";

пункт 111 изложить в следующей редакции:

"111. Объект относят к освобожденным от насекомых, если насекомые не наблюдаются в течение месяца ни в одном из помещений. При обнаружении единичных живых насекомых проводится повторная сплошная обработка. Заселенность насекомыми зданий (или встроенных объектов) считается высокой, если отдельные насекомые и их скопления обнаружены более чем, на 20 % площади объекта. В этом случае обязательна сплошная обработка помещений.";

пункт 122 изложить в следующей редакции:

"122. Дезинсекционные мероприятия прекращаются, если насекомых не обнаруживают при контролях всеми методами в течение месяца после обработок. Показателем эффективности дезинсекции служат количество освобожденных от насекомых объектов и их общая физическая площадь, выраженная в процентах ко всей физической договорной площади.";

пункт 132 изложить в следующей редакции:

"132. Дератизацию проводят методами раскладки отравленных приманок, опыливания, газации. Выбор способа и метода дератизации определяется особенностями обрабатываемого объекта, экологией целевых грызунов и свойствами дератизационных средств. Дератизационные работы проводятся в специальной одежде и специальной обуви (сапогах) с использованием средств индивидуальной защиты с обязательным соблюдением мер предосторожности.";

2. Внести в приказ Министра здравоохранения Республики Казахстан от 2 декабря 2022 года № ҚР ДСМ-151 "Об утверждении Санитарных правил "Санитарно-эпидемиологические требования к организации и проведению санитарно-противоэпидемических, санитарно-профилактических мероприятий по предупреждению инфекций, связанных с оказанием медицинской помощи", (зарегистрирован в Реестре государственной регистрации нормативных правовых актов под № 30928) следующие изменения и дополнения:

в санитарных правилах "Санитарно-эпидемиологические требования к организации и проведению санитарно-противоэпидемических, санитарно-профилактических мероприятий по предупреждению инфекций, связанных с оказанием медицинской помощи", утвержденных указанным приказом:

пункт 2 изложить в следующей редакции:

"2. В настоящих Санитарных правилах использованы следующие термины:

1) антисептика – совокупность способов уничтожения или подавления жизнедеятельности потенциально опасных микроорганизмов на коже, слизистых оболочках, ранах и полостях пациента в целях обеспечения лечения и предупреждения развития инфекционного процесса;

2) антисептики – химические, биологические средства, предназначенные для проведения антисептики;

3) антибиотики – лекарственные препараты природного или полусинтетического происхождения, подавляющие рост микроорганизмов;

4) асептика – совокупность способов, направленных на предупреждение попадания возбудителей инфекций на кожу, рану и полости пациента при операциях, лечебных и диагностических процедурах;

5) внебольничная инфекция – инфекционные заболевания приобретенные до поступления в стационар и проявившиеся или выявленные в стационаре;

6) дезинфекция – комплекс специальных мероприятий, направленных на уничтожение возбудителей инфекционных и паразитарных заболеваний во внешней среде;

7) дезинфекционные средства (далее – дезсредства) – химические и биологические средства, предназначенные для проведения дезинфекции (дезинфицирующие средства), предстерилизационной очистки, стерилизации (стерилизационные средства), дезинсекции (дезинсекционные средства), дератизации (дератизационные средства), а также репеллентные средства и педикулициды;

8) источник инфекции – естественная среда обитания микроорганизмов, где обеспечивается их накопление, рост, размножение и выделение в окружающую среду;

9) инфекционный контроль – система организационных, санитарно-противоэпидемических и санитарно-профилактических мероприятий, направленных на предупреждение возникновения и распространения ИСМП в медицинских организациях;

10) инкубационный период – отрезок времени от момента попадания возбудителя инфекции в организм до проявления первых симптомов болезни;

11) стандарты инфекционного контроля – порядок организации и проведения системы инфекционного контроля;

12) инфекция, связанная с оказанием медицинской помощи (далее – ИСМП) – это инфекционное заболевание бактериального, вирусного, паразитарного или грибкового происхождения, присоединяющиеся к основному заболеванию у пациентов вследствие получения всех видов медицинских услуг пациентом в медицинских организациях или заболевание сотрудника вследствие его работы в данной организации;

13) стандартные операционные процедуры (далее – СОП) – задокументированная совокупность инструкций описывающая оптимальный ход выполнения конкретного процесса, содержит информацию о последовательности и времени выполнения для достижения требуемого уровня качества процесса, его результативности и эффективности;

14) факторы риска – условия окружающей среды или самого организма, которые способствуют возникновению ИСМП и элементы окружающей среды, принимающие участие в передаче возбудителя инфекции;

15) штамм – чистая культура бактерий, грибов, риккетсии и иных микроорганизмов, выделенная из определенного источника и идентифицированная по тестам современной классификации;

16) экзогенная инфекция – инфекция, развивающаяся в результате заражения микроорганизмами извне;

17) эндогенная инфекция – инфекция, развивающаяся в результате активации возбудителей самого организма;

18) эндометрит – заболевание, которое вызывается воспалительным процессом во внутреннем поверхностном слое слизистой оболочки тела матки (эндометрия);

19) эпидемиологическое наблюдение – систематический сбор, сопоставление и анализ данных о случаях инфекций и обеспечение информацией ответственных лиц для принятия мер по улучшению качества медицинской помощи и профилактики инфекционных заболеваний;

20) эпидемиологическая диагностика – это совокупность приемов и способов выявления причин и условий возникновения заболеваний. Обеспечивает выявление отделений риска, групп и коллективов риска, а также времени риска, формулирование, оценку и доказательство гипотез о факторах риска, обоснование направлений профилактики и оценку ее результатов. Основными разделами эпидемиологической диагностики являются ретроспективный и оперативный эпидемиологический анализ.";

пункты 3 и 4 изложить в следующей редакции:

"3. Случай ИСМП выставляется на основании клинических проявлений заболевания, данных лабораторного исследования, эпидемиологического анамнеза с учетом критериев определения ИСМП в соответствии с приложением 1 к настоящим Санитарным правилам.

4. При регистрации случая ИСМП медицинскими организациями в течение первых суток организуются санитарно - профилактические и санитарно - противоэпидемические мероприятия.";

пункт 7 изложить в следующей редакции:

"7. При регистрации ИСМП организацией здравоохранения подается экстренное извещение в территориальное подразделение государственного органа в сфере санитарно-эпидемиологического благополучия населения (далее – территориальные подразделения) в соответствии с приказом Министра здравоохранения Республики Казахстан от 26 октября 2020 года № ҚР ДСМ-153/2020 "Об утверждении правил предоставления в государственный орган в сфере санитарно-эпидемиологического благополучия населения информации (экстренного извещения) о случаях инфекционных заболеваний, отравлений" (зарегистрирован в Реестре государственной регистрации нормативных правовых актов под № 21532).";

пункт 9 изложить в следующей редакции:

"9. В случае регистрации внебольничной инфекции, связанной с пребыванием в другой медицинской организации в течение первых суток направляется информация в медицинскую организацию, в которой произошло инфицирование и в территориальное подразделение с указанием эпидемиологических данных и результатов клинико-диагностических исследований, проведенных в медицинской организации. При регистрации случая ИСМП территориальными подразделениями проводится эпидемиологическое обследование, принимаются меры по выявлению источника инфекции, факторов и путей ее передачи, предупреждению регистрации новых случаев ИСМП.";

пункт 11 изложить в следующей редакции:

"11. Организация мероприятий по осуществлению производственного контроля проводится в порядке, предусмотренном приказом Министра здравоохранения Республики Казахстан от 7 апреля 2023 года № 62 "Об утверждении Санитарных правил "Санитарно-эпидемиологические требования к осуществлению производственного контроля" (зарегистрирован в Реестре государственной регистрации нормативных правовых актов под № 32276).";

пункты 15, 16, 17 и 18 изложить в следующей редакции:

"15. Гигиена рук медицинского персонала, осуществляющего медицинские манипуляции проводится в соответствии с приложением 2 к настоящим Санитарным правилам.

16. Все медицинские манипуляции, связанные с нарушением целостности кожных покровов и слизистых оболочек проводятся в перчатках одноразового использования. Повторное использование одной и той же пары одноразовых перчаток при контакте с более чем одним пациентом (донором, реципиентом) или после их обработки недопустимо.

17. Одноразовые стерильные перчатки используются при проведении инвазивных медицинских или хирургических процедур, когда требуется стерильность. Одноразовые стерильные перчатки применяются при хирургических процедурах, родах, инвазивных рентгенологических процедурах, доступе к сосудам и манипуляциям с ними (центральная линия), при приготовлении препаратов для тотального парентерального питания и химиотерапевтических средств.

18. Одноразовые нестерильные перчатки используются медработниками, когда возможен контакт с кровью и биологическими жидкостями, слизистыми и поврежденной кожей пациента. Используются при прямом контакте с пациентом: контакт с кровью; контакт со слизистыми оболочками и с поврежденной кожей; при наличии патогенных и условно-патогенных микроорганизмов; эпидемические или чрезвычайные ситуации; постановка или удаление внутривенных устройств; забор крови; при внутримышечных, внутривенных, внутрикожных и подкожных инъекциях; разъединение систем для внутривенного вливания; обследование органов полости таза и влагалища; санация трахеобронхиального дерева у пациентов на искусственной вентиляции легких с открытым дыхательным контуром. При не прямом контакте с пациентом: опорожнение емкостей̆ с рвотными массами; обработка/очистка инструментов; утилизация отходов; очистка мест, на которые пролиты биологические жидкости.";

пункт 20 изложить в следующей редакции:

"20. Бактериологический контроль качества проведения противоэпидемических мероприятий в организации здравоохранения проводится согласно инструкции по бактериологическому контролю качества проведения противоэпидемических мероприятий в организации здравоохранения в соответствии с приложением 3 к настоящим Санитарным правилам.";

дополнить пунктами 22, 23 и 24 следующего содержания:

"22. Медицинская организация, оказывающая круглосуточную стационарную медицинскую помощь укомплектовывается специалистами по инфекционному контролю: врач-эпидемиолог, медицинская сестра по инфекционному контролю.

Врач-эпидемиолог проводит активное выявление случаев ИСМП, проводит учет случаев, отслеживает тенденций возникновения разных нозологий ИСМП, проводит мониторинг случаев ИСМП в том числе связанных с использованием дыхательной аппаратуры, применением катетеров, а также ИСМП вызванных резистентными микроорганизмами, разрабатывает базовый перечень СОП по основным направлениям профилактики инфекций и инфекционного контроля (далее – ПИИК), программу антибиотикопрофилактики и тактики антибиотикотерапии, прогноз эпидемиологической ситуации, санитарно-противоэпидемические и санитарно-профилактические мероприятия для улучшения деятельности медицинской организации по вопросам инфекционного контроля.

Медицинская сестра по инфекционному контролю не реже одного раза в квартал информирует персонал и руководство медицинской организации о результатах микробиологического мониторинга, проводит слежение за формированием госпитальных штаммов и осуществляет контроль за санитарно-противоэпидемическими, санитарно-профилактическими мероприятиями, дезинфекционно-стерилизационным режимом в стационаре.

23. В медицинской организации на основании оценки эпидемиологических рисков разрабатывается план работы по организации и внедрению мер ПИИК с учетом профиля и специфических особенностей лечебно-профилактического процесса:

1) программа по ПИИК;

2) руководство по ПИИК;

3) подготовка и обучение персонала;

4) эпидемиологический надзор за ИСМП;

5) мультимодальные стратегии внедрения ПИИК;

6) мониторинг/аудит и обратная связь;

7) рабочая нагрузка, кадровое обеспечение и средняя занятость койки;

8) инфраструктура и материально-техническая база для ПИИК.

24. Одноразовые МИ используются однократно, повторное их использование не допускается. МИ после использования без предварительного разбора и дезинфекции подлежат утилизации в соответствии с приказом Министра здравоохранения Республики Казахстан от 11 августа 2020 года № ҚР ДСМ-96/2020 "Об утверждении Санитарных правил "Санитарно-эпидемиологические требования к объектам здравоохранения" (зарегистрирован в Реестре государственной регистрации нормативных правовых актов под № 21080).";

в приложении 2 к указанным Санитарным правилам:

пункты 4, 5, 6, 7 и 8 изложить в следующей редакции:

"4. Различают три способа гигиенической обработки рук сотрудников медицинских организаций:

1) мытье рук мылом и водой без применения антисептиков;

2) обработка рук с применением кожного антисептика (антисептика рук);

3) хирургическая антисептика рук.

5. Мытье рук мылом и водой без применения антисептиков проводится в следующих случаях:

1) перед началом рабочей смены и в конце;

2) перед едой, перед работой с продуктами питания, приготовлением и раздачей пищи;

3) после посещения туалета;

4) во всех случаях, когда руки загрязнены.

6. Для мытья рук используется теплая проточная вода, жидкое мыло во флаконах с дозатором, одноразовые полотенца или одноразовые салфетки. Не допускается доливать жидкое мыло и антисептик в частично опорожненный флакон.

7. Последовательность действий при мытье рук:

1) открыть водопроводный кран;

2) намочить руки теплой водой;

3) нанести на влажные руки мыло;

4) провести обработку рук в соответствии с европейским стандартом (движения повторяются не менее 5 раз, обработка рук осуществляется в течение 40-60 секунд);

5) ополоснуть руки с водой;

6) высушить руки одноразовым полотенцем или одноразовой салфеткой;

7) сбросить полотенце в емкость или контейнер для сбора отходов;

8) кран закрыть локтем или салфеткой после сушки рук.

8. Последовательность действий при обработке рук с применением антисептика:

1) нанести на кисти рук антисептик в количестве не менее 3 миллилитра (далее – мл) спиртосодержащего антисептика и тщательно втереть в кожу до полного высыхания соблюдая последовательность движений по европейскому стандарту (после нанесения антисептика руки не вытирать);

2) до конца проведения 6-ти этапов обработки антисептиком руки остаются влажными от антисептика, тем самым выдерживая время экспозиции. Общее время процедуры не менее 20-30 секунд;

Для проведения антисептики рук используются кожные антисептики зарегистрированные в Едином реестре свидетельств о государственной регистрации продукции Евразийского экономического союза.

Для быстрой антисептики рук используются антисептики на спиртовой основе во флаконах с локтевым дозатором. При отсутствии прямых показаний к мытью рук используется антисептик для рук.

Техника гигиенической антисептики рук:

1) нанести достаточное количество спиртосодержащего антисептика на сухие руки и втирать его до полного впитывания;

2) тереть одну ладонь о другую ладонь;

3) правой ладонью растереть тыльную поверхность левой кисти, переплетая пальцы, и наоборот;

4) переплести пальцы, растирая ладонь о ладонь;

5) соединить пальцы в "замок" тыльной стороной согнутых пальцев, растирать ладонь другой руки;

6) охватить большой палец левой руки правой ладонью и потереть его круговыми движениями, затем поменять руки и повторить действие;

7) круговым движением в направлении вперед и назад сомкнутыми пальцами правой руки потереть левую ладонь, поменять руки и повторить действие;

8) на сухие руки при необходимости надеть стерильные или нестерильные перчатки.";

пункт 9 исключить;

пункт 14 и 15 изложить в следующей редакции:

"14. Хирургическая антисептика рук состоит из двух этапов: механической очистки рук, дезинфекции рук кожным антисептиком.";

15. При хирургической антисептике рук в обработку включают предплечья, используются теплая проточная вода, жидкое мыло и антисептики во флаконах с локтевым дозатором, одноразовые нестерильные полотенца или салфетки.";

приложение 3 к указанным Санитарным правилам изложить в новой редакции согласно приложению к настоящему перечню;

3. Внести в приказ Министра здравоохранения Республики Казахстан от 7 апреля 2023 года № 62 "Об утверждении Санитарных правил "Санитарно-эпидемиологические требования к осуществлению производственного контроля" (зарегистрирован в Реестре государственной регистрации нормативных правовых актов под № 32276) следующее изменение:

в санитарных правилах "Санитарно-эпидемиологические требования к осуществлению производственного контроля", утвержденных указанным приказом:

в приложении 1 к указанным Санитарным правилам:

строку, порядковый номер 1.1, изложить в следующей редакции:

"

1.1	Санитарно-бактериологический контроль
	Бактериальная обсемененность воздуха	золотистый стафилококк, плесневые и дрожжевые грибы	в операционные, предоперационные, родильные, палаты и залы реанимаций, палаты хирургических и инфекционных отделений, асептические боксы, стерилизационные, перевязочные, манипуляционные, хирургические кабинеты (в том числе стоматологические, уролог, гинеколог), эндоскопические процедурные, отделения переливания крови, залы гемодиализа, послеродовые палаты процедурные, палаты для недоношенных, кладовые чистого белья	По эпидемиологическим показаниям
	Бактериологическое исследование смывов с внешней среды согласно имеющегося перечня эпидемиологически значимых объектов	БГКП, патогенный стафилококк, условно-патогенную и патогенную микрофлору	лечебно-диагностические кабинеты (с медицинского оборудования, инвентаря, белья, рук и спецодежды персонала, инвентаря пищеблоков и раздаточных)	По эпидемиологическим показаниям

	".
	Приложение к Перечню некоторых приказов Министра здравоохранения Республики Казахстан, в которые вносятся изменения и дополнения Приложение 3 к Санитарным правилам "Санитарно- эпидемиологические требования к организации и проведению санитарно-противоэпидемических, санитарно-профилактических мероприятий по предупреждению инфекций, связанных с оказанием медицинской помощи"

Инструкция по бактериологическому контролю качества проведения противоэпидемических мероприятий в организации здравоохранения

Глава 1. Бактериологический контроль

Бактериологический контроль проводят по эпидемиологическим показаниям, а также в плановом порядке с целью оценки качества процессов стерилизации и дезинфекции.

При проведении текущей дезинфекции бактериологический контроль осуществляется: в родильных залах, операционном блоке, процедурных, перевязочных, палатах интенсивной терапии, молочной комнате, в палатах послеродового отделения, детских палатах.

При обследовании родильных домов по эпидемическим показаниям смывы отбирают как с чистых, так и бывших в употреблении предметов.

Учитывая, что ИСМП в акушерских стационарах вызываются различными микроорганизмами, при обследовании по эпидемическим показаниям, в зависимости от конкретного случая, бактериологические исследования проводят на бактерии, способные вызвать внутрибольничные инфекции, в том числе стрептококки, псевдомонады, энтеробактерии.

Определение чувствительности выделенных микроорганизмов к антибиотикам проводят по особому порядку (выборочно – при повторных случаях выявления микроорганизмов) и по эпидемическим показаниям.

Глава 2. Перечень объектов исследования

Перечень объектов исследования расширяется исходя из условий эпидемиологического обследования:

К стандартным объектам исследования относятся:

1) воздушная среда;

2) стерильный медицинский инструментарий;

3) руки после проведения хирургической антисептики и стерильная одежда медицинского персонала, операционное поле;

4) хирургический шовный материал;

5) предметы окружающей среды.

Глава 3. Исследования микробной обсемененности воздуха

Бактериологическое исследование микробной обсемененности воздуха медицинской организации проводится по эпидемиологическим показаниям.

Бактериологические исследования воздуха предусматривают определение общего количества микроорганизмов в 1 кубическом метре (далее – куб. м) воздуха, количество плесневых и дрожжевых грибов в 1 куб.м воздуха, количество колоний стафилококк ауреус в 1 куб. м. воздуха.

Особое внимание при этом следует обратить на состояние воздушной среды над операционным полем (обильное появление микроорганизмов в связи с работой хирурга, операционной сестры).

Пробы воздуха отбирают аспирационным методом, при отсутствии пробоотборников допускается производить исследование микрофлоры воздуха закрытых помещений методом седиментации (оседания) микрофлоры на чашку с мясо-пептонным агаром для определения общей обсемененности воздуха в течение 10 минут; для определения стафилококк ауреус – 20 минут.

В смывах с поверхности оборудования централизованных стерилизационных отделений исключается наличие санитарно-показательных и патогенных микроорганизмов.

Глава 4. Забор проб материала для контроля стерильности

Забор проб на стерильность осуществляется в стерильные емкости с соблюдением строжайших правил асептики непосредственно перед операцией. Забор проб на стерильность проводится в плановом порядке для контроля качества стерилизации.

Объектами для контроля стерильности являются:

шовный материал, подготовленный для оперативных вмешательств;

медицинский инструментарий, операционное поле, руки хирурга после проведения обработки;

перевязочный материал, белье, салфетки для осушения рук.

Для контроля стерильности используют питательные среды: тиогликолевый бульон, бульон Сабуро. Одновременный посев на две указанные среды обязателен.

При посеве изделия или его части непосредственно в питательную среду, количество среды в емкости наливается до полного погружения пробы. Посевы в тиогликолевый бульон выдерживают в термостате при температуре 37 ⁰С, в среду Сабуро – при температуре 20-22 ⁰С. Посевы инкубируют в термостате в течение 8 календарных дней.

Исследование материала на стерильность (шовный материал, инструментарий, перевязочный материал) проводится на экспресс - анализаторах. Сроки выращивания и учет результатов проводится согласно прилагаемой к аппарату инструкции

Глава 5. Бактериологический контроль эффективности обработки кожи операционного поля и рук хирургов

Смывы с кожи операционного поля и рук хирургов проводят стерильными салфетками размером 5 на 5 сантиметров или тампонами, смоченными стерильным физиологическим раствором.

Тщательно протирают ладони, околоногтевые и межпальцевые пространства обеих рук. После забора проб тампон помещают в пробирку со стерильным физиологическим раствором, который засевают по 0,5 мл в две пробирки с 5,0 мл тиогликолевой среды. Посевы инкубируют при температуре 37 ⁰С в течение 48 часов.

Учет результатов: обработка кожи операционного поля и рук хирургов эффективна при отсутствии роста микроорганизмов в питательной среде.

Глава 6. Исследование микробной обсемененности предметов окружающей среды

Исследование микробной обсемененности предметов окружающей среды проводят исключительно по эпидемиологическим показаниям. Объекты контроля определяются исходя из условий и потребностей эпидемиологического обследования врачом эпидемиологом и/или членами комиссии инфекционного контроля.

Бактериологическое исследование микробной обсемененности предметов окружающей среды в организациях здравоохранения предусматривает выявление микроорганизмов семейства кишечных, стафилококков и синегнойной палочки с чистых и бывших в употреблении предметов.

Объекты контроля:

польстер, кровать, лоток, подготовленный для приема новорожденных;

баллон с аппарата для отсоса слизи, шланг вакуум – экстрактора;

набор первичной и вторичной обработки новорожденного;

фартук акушеров, аппарат искусственной вентиляции легких, насадка и шланг кислородной подводки;

пеленальный стол, весы;

глазные палочки, пипетки;

поверхность инструментального стола, полки медицинских шкафов для хранения медикаментов и инструментария, градусники, внутренняя поверхность холодильника;

руки хирургов, анестезиологов, акушер-гинекологов, неонатологов, акушерок, процедурных, детских медицинских сестер;

посуда для розлива и приготовления смесей, ватные шарики и марлевые салфетки;

операционный стол, стол анестезиолога, каталки для транспортировки оперированных больных;

ветошь для проведения уборки.

Отбор проб с поверхности осуществляется методом смыва. Взятие смывов проводится стерильным ватным тампоном на палочках вмонтированных в пробки пробирок с 5,0 мл стерильной 1 % пептонной воды. Тампон увлажняют, делают смыв с объекта и помещают в ту же пробирку. При контроле мелких предметов смывы отбирают со всей их поверхности. При контроле больших поверхностей смывы проводят с площади не менее 100 квадратных сантиметров, тщательно протирая поверхность. Необходимо обращать внимание на места труднодоступные для мытья и дезинфекции.

Глава 7. Исследование лекарственных форм

Исследование растворов для питья проводят с целью установления бактериальной обсемененности, титра бактерий группы кишечных палочек, стафилококков.

Для определения титра бактерий группы кишечных палочек пробы засевают на среду Кесслера в следующих объемах: 10 мл, 1 мл и по 1 мл из разведений 1:10 и 1:100. Посевы инкубируют при температуре 37 ⁰С в течение 18-24 часов, после чего проводят высев на среду Эндо. При росте характерных колоний для бактерий группы кишечных палочек осуществляют постановку второй бродильной пробы на глюкозу с поплавком. Среду выдерживают 24 часа при температуре 37 ⁰С. При выявлении бактерий группы кишечной палочки проводят идентификацию выделенных культур.

Для определения общего микробного числа растворы засевают параллельно на две чашки Петри по 1 мл, при исследовании грудного молока засевают по 1 мл из разведения 1:10 на две чашки. Посев проводят глубинным методом, используя среду мясо-пептонного агара. После инкубации посевов при температуре 30 ⁰С в течение 48 часов производят подсчет выросших колоний.

Глава 8. Исследование отделяемого верхних дыхательных путей

Исследование отделяемого верхних дыхательных путей проводится при необходимости с диагностической целью.

Обязательному бактериологическому исследованию подвергают слизь верхних отделов носа; исследование слизи из зева проводят по показаниям, прежде всего при наличии в нем воспалительных процессов. Забор материала производят стерильным ватным тампоном из обеих половин носа, другим тампоном из зева с поверхности миндалин. Материал из зева собирают натощак или не ранее, чем 2-3 часа после приема пищи.

Посев исследуемого материала на питательные среды производят не позднее, чем через 2 часа после его забора.

Для первичного посева используют одну из питательных сред: желточно- солевой, молочно-солевой, молочно – желточно - солевой агар.

Посев проводят одним из способов:

непосредственно тампоном, которым забирали материал, при этом его многократно поворачивают для переноса на питательную среду максимального количества взятого материала;

взятый тампоном материал в лаборатории помещают в пробирку с 5 мл стерильного физиологического раствора. Тампон ополаскивают в жидкости встряхиванием в пробирке в течение 10 минут. Жидкость многократно перемешивают пипеткой и 0,1мл наносят на одну из выше указанных питательных сред, тщательно растирают шпателем.

Глава 9. Определение массивности обсеменения верхних дыхательных путей

Обсемененность, выражающаяся показателем 1000 и более колониеобразующих единиц (далее – КОЕ), взятых на тампон, является показателем высокой обсемененности возбудителем, при которой легко происходит его выделение во внешнюю среду даже при спокойном дыхании.

Массивность обсеменения верхних дыхательных путей стафилококками при прямом посеве материала тампоном оценивается в крестах:

++++ сливной рост колоний на чашках; *

+++ сплошной рост изолированных колоний; *

++ значительный рост (до 100 колоний);

+ единичные колонии (до 10-25).

Примечание: * - сливной и сплошной рост соответствуют как правило, массивности обсеменения 1000 КОЕ, снятых на тампон.

Для определения массивности обсеменения верхних дыхательных путей стафилококками при посеве 0,1 мл смывной жидкости подсчитывают число выросших на чашке однородных колоний, идентичных по морфологии и пигменту, затем подсчитывают количество КОЕ, снятых на тампон.

Пример расчета: на чашке выросло 15 колоний, значит в 0,1 мл содержалось 15 КОЕ, во всем объеме смыва будет 15 х 10 х 5 = 750.

При обсемененности ++++ проходят санацию.

Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігінің кейбір бұйрықтарына өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы

Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің 2026 жылғы 6 қаңтардағы № 2 бұйрығы. Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2026 жылғы 8 қаңтарда № 37815 болып тіркелді.

БҰЙЫРАМЫН:

1. Осы бұйрыққа қосымшаға сәйкес Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің өзгерістер мен толықтырулар енгізілетін кейбір бұйрықтарының тізбесі бекітілсін.

2. Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігінің Санитариялық-эпидемиологиялық бақылау комитеті Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен:

1) осы бұйрықты Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркеуді;

2) осы бұйрық ресми жарияланғаннан кейін оны Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігінің интернет-ресурсында орналастыруды;

3) осы бұйрық Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркелгеннен кейін он жұмыс күні ішінде Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігінің Заң департаментіне осы тармақтың 1) және 2) тармақшаларында көзделген іс-шаралардың орындалуы туралы мәліметтерді ұсынуды қамтамасыз етсін.

3. Осы бұйрықтың орындалуын бақылау жетекшілік ететін Қазақстан Республикасының Денсаулық сақтау вице-министріне жүктелсін.

4. Осы бұйрық алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі.

Қазақстан Республикасының Денсаулық сақтау министрі

А. Альназарова

"КЕЛІСІЛДІ"
Қазақстан Республикасының
Ауыл шаруашылығы министрлігі

"КЕЛІСІЛДІ"
Қазақстан Республикасының
Оқу-ағарту министрлігі

"КЕЛІСІЛДІ"
Қазақстан Республикасының
Ұлттық экономика министрлігі

Қазақстан Республикасының Денсаулық сақтау министрі 2026 жылғы 6 қаңтардағы № 2 бұйрығына қосымша

Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің өзгерістер мен толықтырулар енгізілетін кейбір бұйрықтарының тізбесі

1. "Дезинфекция, дезинсекция мен дератизацияны ұйымдастыруға және жүргізуге қойылатын санитариялық-эпидемиологиялық талаптар" санитариялық қағидаларын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің 2022 жылғы 29 шілдедегі № ҚР ДСМ-68 бұйрығына (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 28977 болып тіркелген) мынадай өзгерістер енгізілсін:

көрсетілген бұйрықпен бекітілген "Дезинфекциялауды, дезинсекциялауды және дератизациялауды ұйымдастыруға және жүргізуге қойылатын санитариялық-эпидемиологиялық талаптар" санитариялық қағидаларында:

30, 31-тармақтар мынадай редакцияда жазылсын:

"30. Стационарлардың (бөлімшелердің) үй-жайларындағы ауа ауа алмасу жиілігі жеткілікті механикалық желдету жүйесі желдеткішінің көмегімен зарарсыздандырылады.

Ауа арқылы берілетін инфекциялардың таралу тәуекелі жоғары аймақтарда ультракүлгін сәулелендіргіштер пайдаланылады. Медициналық ұйымдар ультракүлгін сәулелендіргіштерді тиімді пайдалану үшін үй-жайлардың тәуекелдерін бағалауды жүргізеді. Ауа-тамшы жолы арқылы берілетін инфекциялардың таралу тәуекелі жоғары аймақтарға мыналар жатады: қақырық алу, бронхоскопия кабинеттері, қабылдау бөлімшелері, пациенттер көп жиналатын үй-жайлар. Үй-жайларда ауаны зарарсыздандыру кезінде адамдар болатын, тәулік бойы жұмыс істейтін экрандалған бактерицидтік сәулелендіргіштер қолданылады.

31. Денсаулық сақтау объектілеріндегі төсек-орын жабдықтары (матрастар, жастықтар, көрпелер) мынадай жағдайларда:

1) хирургиялық, травматологиялық, онкологиялық, гематологиялық, күйік бөлімшелерінен, жүкті және босанатын әйелдерге арналған бөлімшелерден, балаларға арналған бөлімшелерден, инфекциялық, туберкулезге қарсы, дерматовенерологиялық бөлімшелерден пациент шығарылғаннан, ауыстырылғаннан, оқшауланғаннан және қайтыс болғаннан кейін;

2) эпидемиялық көрсетілімдер бойынша;

3) төсек-орын жабдықтары биологиялық материалмен ластанған кезде;

4) пациент қайтыс болғаннан кейін камералық дезинфекциялау әдісімен зарарсыздандырылады.

Гигиеналық тыстармен тығыз тігілген матрастар мен жастықтар дезинфекциялау құралдарымен сүрту және бүрку жолымен зарарсыздандырылады.

Гигиеналық тыстарының тұтастығы бұзылған жағдайда матрастар мен жастықтарды пайдалануға жол берілмейді.";

45-тармақ мынадай редакцияда жазылсын:

"45. МБ-ды стерилдеу алдында тазарту жүргізу сапасын бағалау өзін өзі бақылау сынамаларын қою жолымен немесе тест-индикаторлар көмегімен күн сайын көзбен шолып жүргізіледі. Мыналар: өңделген бұйымдардың атауын және санын, тексерілген бұйымдардың санын, сынаманың нәтижесін, сынаманы жүргізген адамның тегін, атын және әкесінің атын (бар болса) және сынамалардың немесе тесттердің жүргізілген күнін көрсете отырып, стерилдеу бөлімшесінде – бір ауысымда өңделген бұйымдардың әртүрлі атауының 1%-ы; орталықтандырылмаған өңдеу кезінде – бір уақытта өңделген әртүрлі бұйымдардың атауының 1%-ы, бірақ кемінде үш бірлік бақылауға жатады.";

55-тармақ мынадай редакцияда жазылсын:

"55. Қаптамаланған түрде стерилденген бұйымдарды сақтау шкафтарда, сөрелерде, стерильденген материалдарды сақтауға арналған бөлек үй-жайларда жүзеге асырылады. Сақтау мерзімдері қаптамада көрсетіледі және оны қолдану жөніндегі нұсқаулыққа сәйкес қаптама материалының түрімен айқындалады.

Бұйымдарды стерилдеу операциялық бөлімшелерде құрал-саймандарды стерилдеу орнында тікелей пайдалануға болатын шұғыл стерилдеуді қоспағанда, қаптамаланған түрде жүзеге асырылады. Қаптаманың түрлері (бикстер, стерилдеуге арналған контейнерлер жүйесі, қағаз, пластик) бұйымдарға және медициналық ұйымның қажеттіліктеріне байланысты болады.

Стерилдеу қораптарында стерилденген МБ-ны олар дайындалған бір операциядан немесе манипуляциядан артық пайдалануға жол берілмейді. Стерилденгеннен кейін жарамдылық мерзімі өткен стерилденген МБ-ны пайдалануға жол берілмейді. Бір рет қолданылатын медициналық бұйымдарды қайта пайдалануға жол берілмейді. Медициналық ұйымда пайдаланылатын барлық жабдықтың паспорты, қолдану жөніндегі нұсқаулығы болады. Медициналық ұйымда ақаулары бар (жарықшақ, пішіні бұзылған, жемірілудің болуы, пайдалану мерзімі аяқталған) бұйымдарды, бикстерді пайдалануға жол берілмейді.";

57-тармақ мынадай редакцияда жазылсын:

"57. Стерилді бұйымдарды ультракүлгін шкафтарда және алдын ала дайындалған стерилді үстелдерде (емшара бөлмесінде, манипуляциялық және таңып байлау орындарында) сақтауға жол берілмейді. Стерилді үстелге асептикалық шараларды сақтай отырып, операция (манипуляция) алдында бірден қойылады.

Пайдаланылаған медициналық құрал-саймандар тесілуге төзімді жабық контейнерлерде тасымалданады. Контейнерлер пайдаланылғаннан кейін зарарсыздандыруға жатады. Стерильді және пайдаланылған МБ тасымалдау кезінде олардың ағындарын кесіп өтуге жол берілмейді.

Пайдаланылған құрал-саймандар салынған барлық сыйымдылықтар мен контейнерлер таңбаланады.";

68-тармақ мынадай редакцияда жазылсын:

"68. Стерилизаторлардың жұмысын бағалауды денсаулық сақтау ұйымының мамандары оны жүктеу кезінде жүргізеді. Вакуумдық циклі бар стерилизаторлар үшін стерилизатордың нұсқаулығына сәйкес күн сайын бу стерилизаторының вакуумдық жүйесінің тиімділігін анықтауға (ылғалға байланысты түсін өзгертетін тест индикаторларының көмегімен бу енгізілгенге дейін ауаның жеткілікті мөлшерін алып тастау) тексеру жүргізіледі.";

71, 72 және 73-тармақтар мынадай редакцияда жазылсын:

"71. Стерилизатор температурасына тексеру жүргізу кезінде тесттерді (химиялық тесттер, термохимиялық индикаторлар мен биологиялық тесттер) стерилдеу материалы бар қаптама қағаздан жасалған пакеттерге қаптамалайды және осы Санитариялық қағидаларға 8-қосымшада көрсетілген стерилизатордың берілген параметрлерін (булау стерилизаторларының температуралық параметрлерін, жұмыс режимін, стерильдеу уақытын, будың кіру уақытын) тексеруге арналған химиялық тесттер рецептурасына және бақылау нүктелерінің орналасуына сәйкес орналастырады.

72. Стерилдеу материалының партиясы стерилизатордың маркасы, нөмірі, стерилдеу уақыты, стерилдеу режимі, бақылау-тестінің нәтижелері көрсетіле отырып, журналда тіркеледі. Таңбалау жүйесін пайдаланғанда (өнімнің атауы, қызметкер туралы мәліметтер, стерилизатор коды, стерильдеу күні, стерильдеу мерзімінің аяқталу күні, жүктеу нөмірі) стационарлық немесе амбулаториялық науқастың картасында көрсетіледі. Стерилизатордың паспорты, стерилизаторлардың техникалық жай-күйі мен стерилдеу тиімділігін тексеру актілері, хаттамалары денсаулық сақтау объектісіндегі жауапты адамда сақталады.

73. Эндоскопиялық манипуляциялар (өзіндік микробтық көрінісі бар организм қуысына табиғи жолдар арқылы эндоскоптарды енгізу) кезінде пайдаланылатын иілгіш эндоскоптар тікелей пайдаланылғаннан кейін алдын ала тазартуға, түпкілікті тазартуға, жоғары деңгейдегі дезинфекциялауға және микроорганизмдермен екінші рет ластануды болдырмайтын жағдайларда сақтауға жатады.

Эндоскопиялық манипуляциялар (хирургиялық араласулар кезінде пайдаланылатын олардың түтігі арқылы стерилді құрал-саймандарды енгізу, эндоскоптарды стерилді қуыстарға енгізу, жара бетімен, қанмен жанасу) кезінде пайдаланылатын қатты эндоскоптар тікелей пайдаланылғаннан кейін алдын ала тазартуға, стерилдеу алдында тазартуға, стерилдеуге және микроорганизмдермен екінші рет ластануды болдырмайтын жағдайларда сақтауға жатады.

Эндоскоптар мен олардың құрал-саймандарын дезинфекциялау, стерилдеу алдында тазарту және стерилдеу осы Санитариялық қағидаларға 9-қосымшаға сәйкес эндоскоптар мен олардың құрал-саймандарын өңдеу цикліне қойылатын талаптарға сәйкес жүргізіледі.

Эндоскопиялық жабдықты стерилдеу процестерін, автоматты дезинфекциялауды өңдеу циклінің тиімділігін тексеру немесе валидациялау бірінші пайдаланғанға дейін жүргізілуі және жылына бір реттен сиретпей мерзімді түрде жүргізілуі тиіс.";

89-тармақ мынадай редакцияда жазылсын:

"89. Қызмет көрсететін персонал бу стерилизаторларының жұмыс режимі және оларға қауіпсіз қызмет көрсету бойынша талаптарды орындайды, бақылау-өлшеу аспаптары мен сақтандырғыш құрылғылардың жарамдылығын уақтылы тексереді. Техникалық қызмет қосылымдардың: су, бу, электр қуаты, сығымдалған ауа, желдеткіштерді дұрыс орнатылуын тексереді. Қондырғы тиісті техникалық құжаттамамен (пайдаланушының техникалық/пайдалану нұсқаулығымен) жабдықталады.

Жабдықты орнатқаннан кейін орталықтанған стерилдеу бөлімшесінің қызметкерлері және өндірушінің техникалық қызметі көрсетілген жағдайларда жабдықтың дұрыс жұмыс істеуін растау үшін тестілеу жүргізеді, техникалық ақаулар жойылғаннан кейін және жоспарлы техникалық қызмет көрсету кезінде тестілеу жүргізіледі.";

103 және 104-тармақтар мынадай редакцияда жазылсын:

"103. Дезинсекция тұрғын үй-жайларда, тұрғын үй емес өндірістік үй-жайларда, көп қабатты тұрғын үйлердің жертөлелерінде, ғимараттарда, құрылыстарда, көлікте, қалалық және ауылдық елді мекендердің аумақтарында, су қоймаларын, сондай-ақ синантропты буынаяқтылардың табиғи мекендеу орындарын қоса алғанда, оларға іргелес ашық табиғат учаскелерінде жүргізіледі.

104. Жәндіктерге қарсы күрес үшін дезинсекцияның мынадай түрлері қолданылады:

1) механикалық – механикалық әсер етуді қолдану жолымен дезинсекциялау (батпақты жерлерді құрғату, суару жүйелерін реконструкциялау, үй-жайларды жинау, жуу, желдету, тазарту);

2) физикалық – физикалық әсерді (температура, газ, ультракүлгін, от) қолдану жолымен дезинсекциялау;

3) биологиялық – күресу үшін табиғи жауларды (құстар, дернәсілдер, балықтар, ларвифагтар) пайдалану жолымен дезинсекциялау;

4) химиялық – жәндіктер үшін қолайсыз жағдайлар жасауға, жануарлар организмінің функцияларын бұзуға және (немесе) оларды жоюға бағытталған дезинсекциялық заттарды қолдану жолымен дезинсекциялау;

5) таратушыларға қарсы кешенді күрес – олардың мінез-құлық және экологиялық ерекшеліктері және олар тарататын трансмиссивті аурулар туралы білім негізінде таратушылардың бірнеше түріне қарсы күрестің бір немесе бір-бірімен аралас әдістерін қолдану.";

108-тармақ мынадай редакцияда жазылсын:

"108. Су қоймаларында 2-3 жастағы дернәсілдердің пайда болуы өңдеуді бастауға көрсетілім болады. Өңдеу жиілігі дернәсілдер санының қалпына келу санымен және олардың белсенділігі кезеңімен айқындалады. Тереңдігі 1 метрден аспайтын, егер суасты өсімдіктері құрайтын екінші түбі болса, онда екінші түбінің үстінен 1 метрден аспайтын таяз су айдындарының аймағы шыбын-шіркейлердің (москиттерден басқа) көбею орындары болып табылады.";

111-тармақ мынадай редакцияда жазылсын:

"111. Егер жәндіктер бір ай бойы үй-жайлардың ешқайсысында байқалмаса, объекті жәндіктерден тазартылғандар қатарына жатқызылады. Бірлі-жарым тірі жәндік анықталған жағдайда қайталап жаппай өңдеу жүргізіледі. Егер объекті ауданының 20%-нан артығында жекелеген жәндіктер мен олардың жиналуы анықталған болса, ғимараттарда (немесе жапсарлас салынған объектілерде) жәндіктердің қоныстануы жоғары деп саналады. Мұндай жағдайда үй-жайларға міндетті түрде жаппай өңдеу жүргізу керек.";

122-тармақ мынадай редакцияда жазылсын:

"122. Егер өңдеуден кейін бір ай ішінде барлық әдістермен бақылау кезінде жәндіктер анықталмаса, дезинсекциялау іс-шаралары тоқтатылады.

Жәндіктерден тазартылған объектілердің саны және шарт бойынша бүкіл физикалық алаңға шаққанда пайызбен көрсетілген олардың жалпы физикалық ауданы дезинсекция тиімділігінің көрсеткіші болады.";

132-тармақ мынадай редакцияда жазылсын:

"132. Дератизациялауды улы қармақжемдерді қою, тозаңдату, газдау әдістерімен жүргізеді. Дератизациялау тәсілі мен әдісін таңдау өңделетін объектінің ерекшеліктерімен, нысаналы кеміргіштердің экологиясымен және дератизациялау құралдарының қасиеттерімен айқындалады. Дератизациялық жұмыстар сақтық шараларын міндетті түрде сақтай отырып, жеке қорғаныш құралдарын пайдаланып, арнайы киімде және арнайы аяқ киімде (етікте) жүргізіледі.";

2. "Медициналық көмек көрсетумен байланысты инфекциялардың алдын алу жөніндегі санитариялық-эпидемияға қарсы, санитариялық-профилактикалық іс-шараларды ұйымдастыруға және жүргізуге қойылатын санитариялық-эпидемиологиялық талаптар" санитариялық қағидаларын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің 2022 жылғы 2 желтоқсандағы № ҚР ДСМ-151 бұйрығына (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 30928 болып тіркелген) мынадай өзгеріс пен мен толықтыру енгізілсін:

көрсетілген бұйрықпен бекітілген "Медициналық көмек көрсетумен байланысты инфекциялардың алдын алу жөніндегі санитариялық-эпидемияға қарсы, санитариялық-профилактикалық іс-шараларды ұйымдастыруға және жүргізуге қойылатын санитариялық-эпидемиологиялық талаптар" санитариялық қағидаларында:

2-тармақ мынадай редакцияда жазылсын:

"2. Осы Санитариялық қағидаларда мынадай терминдер пайдаланылды:

1) антисептика – емдеуді қамтамасыз ету және инфекциялық процестің дамуының алдын алу мақсатында пациенттің терісіндегі, сілемейлі қабықшаларындағы, жаралар мен ішкі қуыстарындағы ықтимал қауіпті микроорганизмдердің өмір сүруіне бөгет жасау немесе жою тәсілдерінің жиынтығы;

2) антисептиктер – антисептика жүргізуге арналған химиялық, биологиялық құралдар;

3) антибиотиктер – микроорганизмдердің өсуін бәсеңдететін, табиғи немесе жартылай синтетикалық жасалатын дәрілік препараттар;

4) асептика – операция, емдеу және диагностикалық емшаралар кезінде инфекция қоздырғыштарының пациенттің терісіне, жарасына және ішкі қуыстарына түсуінің алдын алуға бағытталған тәсілдердің жиынтығы;

5) ауруханадан тыс инфекция – стационарға түскенге дейін жұқтырылған және стационарда пайда болған немесе анықталған инфекциялық аурулар;

6) дезинфекция – сыртқы ортада инфекциялық және паразиттік аурулардың қоздырғыштарын жоюға бағытталған арнайы іс-шаралар кешені;

7) дезинфекциялау құралдары (бұдан әрі – дезқұралдар) – дезинфекциялау (дезинфекциялау құралдары), стерилдеу алдында тазарту, стерилдеу (стерилдеу құралдары), дезинсекциялау (дезинсекциялау құралдары) жүргізуге арналған химиялық және биологиялық құралдар, сондай-ақ репелленттер мен педикулоцидтер;

8) инфекцияның көзі – микроорганизмдердің жиналуын, өсуін, көбеюін және қоршаған ортаға бөлінуін қамтамасыз ететін олардың өмір сүруінің табиғи ортасы;

9) инфекциялық бақылау – медициналық ұйымдарда МККБИ туындауының және таралуының алдын алуға бағытталған ұйымдастыру, санитариялық-эпидемияға қарсы және санитариялық-профилактикалық іс-шаралар жүйесі;

10) инкубациялық кезең – инфекция қоздырғышы организмге түскен сәттен бастап аурудың алғашқы симптомдары пайда болғанға дейінгі уақыттың бөлігі;

11) инфекциялық бақылау стандарттары – инфекциялық бақылау жүйесін ұйымдастыру және жүргізу тәртібі;

12) медициналық көмек көрсетумен байланысты инфекция (бұдан әрі – МККБИ) – пациенттің медициналық ұйымдарда медициналық қызметтердің барлық түрін алуы салдарынан пациенттердің негізгі ауруына қосылатын бактериялық, вирустық, паразиттік немесе грибоктан пайда болатын инфекциялық ауру немесе қызметкердің сол ұйымда жұмыс істеуі салдарынан пайда болатын ауру;

13) стандартты операциялық рәсімдер (бұдан әрі – СОР) – нақты процестің оңтайлы орындалу барысын сипаттайтын құжатталған нұсқаулар жиынтығы, процестің талап етілетін сапа деңгейіне, оның нәтижелігі мен тиімділігіне қол жеткізу үшін орындалу реттілігі мен уақыты туралы ақпаратты қамтиды;

14) тәуекел факторлары – бұл МККБИ пайда болуына мүмкіндік беретін қоршаған ортаның немесе организмнің өзінің жағдайы және инфекция қоздырғышын беруге қатысатын қоршаған ортаның элементтері;

15) штамм – белгілі бір инфекция көзінен бөлінген және уақтылы сыныптау тестілері бойынша сәйкестендірілген бактериялардың, грибоктардың, риккетсия және өзге де микроорганизмдердің таза өсіндісі;

16) экзогенді инфекция – сырттан енген микроорганизмдерді жұқтырудың нәтижесінде дамитын инфекция;

17) эндогенді инфекция – организмнің өз қоздырғыштарының белсенділігі нәтижесінде дамитын инфекция;

18) эндометрит – жатырдың сілемейлі қабығының ішкі беткі қабатында қабыну (эндометрия) үдерісін тудыратын ауру;

19) эпидемиологиялық қадағалау – инфекция жағдайлары туралы деректерді жүйелі жинау, салыстыру және талдау және медициналық көмектің сапасы мен инфекциялық аурулардың профилактикасын жақсарту жөніндегі шараларды қабылдау үшін жауапты адамдарды ақпаратпен қамтамасыз ету;

20) эпидемиологиялық диагностика – бұл аурулардың пайда болу себептері мен жағдайларын анықтау тәсілдері. Тәуекел бөлімшелерін, тәуекел топтары мен ұжымдарын, сондай-ақ тәуекел уақытын анықтауды, тәуекел факторлары туралы гипотезаларды тұжырымдауды, бағалауды және дәлелдеуді, профилактика бағыттарын негіздеуді және оның нәтижелерін бағалауды қамтамасыз етеді. Эпидемиологиялық диагностиканың негізгі бөлімдері ретроспективті және жедел эпидемиологиялық талдау болып табылады.";

3 және 4 -тармақтар мынадай редакцияда жазылсын:

"3.МККБИ жағдайы аурудың клиникалық көріністері, зертханалық зерттеу деректері, эпидемиологиялық анамнез негізінде осы Санитариялық қағидаларға 1-қосымшаға сәйкес МККБИ анықтау өлшемшарттары ескеріле отырып қойылады.";

4. Медициналық ұйымдарда МККБИ жағдайы тіркелген кезде бірінші тәулік ішінде санитариялық-профилактикалық және санитариялық-эпидемияға қарсы іс-шаралар ұйымдастырылады.";

7-тармақ мынадай редакцияда жазылсын:

"7. Денсаулық сақтау ұйымы МККБИ-ны тіркеген кезде аумақтық бөлімшеге "Халықтың санитариялық-эпидемиологиялық саламаттылығы саласындағы мемлекеттік органға инфекциялық аурулар, улану жағдайлары туралы ақпарат (шұғыл хабарлама) беру қағидаларын бекіту туралы" (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 21532 болып тіркелген) Қазақстан Республикасының Денсаулық сақтау министрінің 2020 жылғы 26 қазандағы № ҚР ДСМ-153/2020 бұйрығына сәйкес шұғыл хабарлама береді.";

9-тармақ мынадай редакцияда жазылсын:

"9. Ауруханадан тыс инфекция тіркелген жағдайда жұқтыру орын алған медициналық ұйымға және аумақтық бөлімшеге эпидемиологиялық деректерді және медициналық ұйымда жүргізілген клиникалық-диагностикалық зерттеулердің нәтижелерін көрсете отырып, бір тәулік ішінде ақпарат жіберіледі. МККБИ жағдайы тіркелген кезде аумақтық бөлімшелер эпидемиологиялық тергеп-тексеру жүргізеді, тергеп-тексеру барысында инфекцияның көзін, оның берілу факторлары мен жолдарын анықтау, МККБИ жаңа жағдайларының тіркелуінің алдын алу бойынша шара қолданылады.";

11-тармақ мынадай редакцияда жазылсын:

"11. Өндірістік бақылауды жүзеге асыру жөніндегі іс-шараларды ұйымдастыру "Өндірістік бақылауды жүзеге асыруға қойылатын санитариялық-эпидемиологиялық талаптар" санитариялық қағидаларын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің 2023 жылғы 7 сәуірдегі № 62 бұйрығында (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 32276 болып тіркелген) көзделген тәртіппен жүргізіледі.";

15, 16, 17 және 18-тармақтар мынадай редакцияда жазылсын:

"15. Медициналық манипуляцияларды жүзеге асыратын медицина персоналының қол гигиенасы осы Санитариялық қағидаларға 2-қосымшаға сәйкес жүргізіледі.

16. Терінің және сілемейлі қабықтардың тұтастығының бұзылуымен байланысты барлық медициналық манипуляциялар бір рет қолданылатын қолғаппен жүргізіледі. Бір пациенттен (донордан, реципиенттен) артық адаммен байланыста болған кезде бір рет қолданылатын қолғаптың сол бір жұбын немесе оларды өңдегеннен кейін қайта пайдалануға жол берілмейді.

17. Бір рет қолданылатын стерилді қолғаптар стерилділік қажет етілетін инвазивті медициналық немесе хирургиялық емшара жүргізу кезінде пайдаланылады. Бір рет қолданылатын стерилді қолғаптар хирургиялық емшаралар, босандыру кезінде, инвазивті рентгенологиялық емшараларда, қан тамырларымен жанасу және онымен манипуляциялар кезінде (орталық сызық), толық парентеральды қоректендіруге арналған препараттарды және химиялық-терапевтік құралдарды дайындау кезінде қолданылады.

18. Бір рет қолданылатын стерилді емес қолғаптарды медицина қызметкерлері пациенттің қанымен және биологиялық сұйықтығымен, сілемейлі және зақымдалған терісімен жанасу мүмкін болатын кезде пайдаланады.

Пациентпен тікелей жанасқан кезде: қанмен жанасу; сілемейлі қабықшалармен және зақымдалған терімен жанасу; патогенді және шартты-патогенді микроорганизмдер болған кезде; эпидемиялық немесе төтенше жағдайлар; тамырға құрылғыларды қою немесе алып тастау; қан алу; бұлшық етке, тамырға, тері ішіне, тері астына салынатын иньекциялар жасағанда; тамырға айдауға арналған жүйелерді ажырату; жамбас қуысы мен қынапты тексеру; ашық тыныс алу контуры бар өкпені жасанды желдетудегі пациенттерде трахеобронхиалды тармақтарды санациялау кезінде пайданылады. Пациентпен тікелей байланыста болмаған кезде: құсығы бар ыдыстарды босату; құралдарды өңдеу/тазалау; қалдықтарды кәдеге жарату; биологиялық сұйықтықтар төгілген жерлерді тазарту кезінде пайдаланылады.";

20-тармақ мынадай редакцияда жазылсын:

"20. Денсаулық сақтау ұйымдарында эпидемияға қарсы іс-шараларды жүргізу сапасын бактериологиялық бақылау осы Санитариялық қағидаларға 3 - қосымшаға сәйкес денсаулық сақтау ұйымында эпидемияға қарсы іс-шараларды жүргізу сапасын бактериологиялық бақылау жөніндегі нұсқаулыққа сәйкес жүргізіледі.";

мынадай мазмұндағы 22, 23 және 24-тармақтармен толықтырылсын:

"22. Тәулік бойы стационарлық медициналық көмек көрсететін медициналық ұйым инфекциялық бақылау жөніндегі мамандар: дәрігер-эпидемиологпен, инфекциялық бақылау жөніндегі мейіргермен толықтырылады.

Дәрігер-эпидемиолог МККБИ жағдайларын белсенді анықтауды жүргізеді, жағдайларды есепке алуды жүргізеді, МККБИ әртүрлі нозологияларының пайда болу үрдістерін қадағалайды, МККБИ мониторингін, оның ішінде тыныс алу аппаратурасын пайдаланумен, катетерлерді қолданумен байланысты, сондай-ақ резистентті микроорганизмдер туғызған МККБИ мониторингін жүргізеді, инфекциялардың профилактикасы және инфекциялық бақылаудың (бұдан әрі – ИПИБ) негізгі бағыттары бойынша СОР базалық тізбесін, антибиотик профилактикасы және антибиотик терапиясының тәсілі бағдарламасын, эпидемиологиялық жағдайды болжауды, инфекциялық бақылау мәселелері бойынша медициналық ұйымның қызметін жақсарту үшін эпидемияға қарсы шараларды әзірлейді.

Инфекциялық бақылау жөніндегі мейіргер тоқсанына бір реттен сиретпей медициналық ұйымның персоналы мен басшылығын микробиологиялық мониторинг нәтижелері туралы хабардар етеді, госпитальдық штамдардың қалыптасуын қадағалайды және стационардағы санитариялық-эпидемиологиялық, санитариялық-профилактикалық шаралар мен дезинфекциялық-стерилдеу режимін бақылайды.

23. Медициналық ұйымда емдеу-профилактикалық процестің бейінін және спецификалық ерекшеліктерін ескере отырып ИПИБ шараларын ұйымдастыру және енгізу жөніндегі жұмыс жоспары әзірленеді:

1) ИПИБ жөніндегі бағдарлама;

2) ИПИБ жөніндегі нұсқаулық;

3) персоналды даярлау және оқыту;

4) МККБИ-ды эпидемиологиялық қадағалау;

5) ИПИБ енгізудің мультимодальды стратегиялары;

6) мониторинг/аудит және кері байланыс;

7) жұмыс жүктемесі, кадрлармен қамтамасыз ету және кереуетпен орташа қамтылуы;

8) ИПИБ үшін инфрақұрылым және материалдық-техникалық база.

24. Бір рет қолданылатын МБ бір рет қана пайдаланылады, оларды қайта пайдалануға жол берілмейді. Пайдаланылғаннан кейін МБ алдын ала бөлшектелмей және дезинфекцияланбай "Денсаулық сақтау объектілеріне қойылатын санитариялық-эпидемиологиялық талаптар" санитариялық қағидаларын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің 2020 жылғы 11 тамыздағы № ҚР ДСМ-96/2020 бұйрығына (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 21080 болып тіркелген) сәйкес кәдеге жаратылуға тиіс.";

көрсетілген Санитариялық қағидаларға 2-қосымшада:

4, 5, 6, 7 және 8-тармақтар мынадай редакцияда жазылсын:

"4. Медициналық ұйымдар қызметкерлерінің қолын гигиеналық өңдеудің үш тәсілі бар:

1) қолды антисептик қолданбай, сабынмен және сумен жуу;

2) қолды тері антисептигін (қол антисептигін) қолдана отырып өңдеу;

3) қолдың хирургиялық антисептикасы.

5. Қолды антисептиктерді қолданбай, сабынмен және сумен жуу мынадай жағдайларда:

1) жұмыс ауысымының басталуы алдында және соңында;

2) тамақ ішу алдында, тамақ өнімдерімен жұмыс істеу, тамақ дайындау және тарату алдында;

3) дәретханаға барғаннан кейін;

4) қол анық ластанған барлық жағдайларда жүргізіледі.";

6. Қолды жуу үшін жылы ағынды су, дозаторы бар құтылардағы сұйық сабын, бір рет қолданылатын сүлгілер немесе сулықтар пайдаланылады. Жартылай босаған құтыға сұйық сабын және антисептик құюға жол берілмейді.

7. Қолды жуу кезіндегі әрекеттер реттілігі:

1) су құбырының шүмегін ашу;

2) қолды жылы сумен сулау;

3) суланған қолға сабын жағу;

4) еуропалық стандартқа сәйкес қолды өңдеуді жүргізу (қимыл кемінде 5 рет қайталанады, қолды өңдеу 40-60 секунд ішінде жүзеге асырылады).

5) қолды сумен шаю;

6) қолды бір рет қолданатын сүлгімен немесе сулықпен құрғату;

7) сүлгіні қоқыс жинауға арналған жәшікке немесе контейнерге тастау;

8) шүмекті шынтақпен немесе қолды кептіргеннен кейін сулықпен жабу.

8. Антисептикті қолдана отырып, қолды өңдеу кезіндегі әрекеттердің реттілігі:

1) құрамында спирті бар антисептиктің кемінде 3 миллилитр (бұдан әрі – мл), мөлшерінде қолдың басына антисептик жағып, еуропалық стандартқа сәйкес қимыл реттілігін сақтай отырып, толық құрғағанша теріге мұқият жағыңыз (антисептик қолданғаннан кейін қолды сүртпеу);

2) антисептикпен өңдеудің 6 кезеңінің соңына дейін қол антисептиктен ылғалды болып қалуға тиіс, осылайша экспозиция уақыты ұсталады. Рәсімнің жалпы уақыты кемінде 20-30 секунд;

Қол антисептигін жүргізу үшін Еуразиялық экономикалық одақтың Өнімдерді мемлекеттік тіркеу туралы куәліктердің бірыңғай тізілімінде тіркелген тері антисептиктері пайдаланылады.

Қолдың жылдам антисептигі үшін шынтақ дозаторы бар құтылардағы спирт негізіндегі антисептиктер пайдаланылады. Қолды жууға тікелей көрсетілім болмаса, қолға арналған антисептик пайдаланылады.

Қолдың гигиеналық антисептикасының техникасы:

1) құрғақ қолыңызға құрамында спирт бар антисептиктің жеткілікті мөлшерін жағу және оны толық сіңгенше сүрту.

2) алақанды бір бірімен қосып ысқылау.

3) саусақтарды айқастырып, сол қолдың сыртқы бетін оң алақанмен ысқылау және керісінше жасау.

4) саусақтарды айқастырып, алақанды бір біріне ысқылау.

5) саусақтарды бүгілген саусақтардың сыртқы жағымен "құлып" етіп біріктіріп, алақанды екінші қолмен ысқылау.

6) сол қолдың бас бармағын оң алақанымен басып ұстап, оны айналмалы қозғалыстармен ысқылау, содан кейін қолды ауыстырып, әрекетті қайталау.

7) оң қолдың жұмылған саусақтарымен алға және артқа айналмалы қозғалыста сол алақанды ысқылау, қолды ауыстырып, әрекетті қайталау.

8) қажет болған кезде құрғақ қолға стерильді немесе стерильді емес қолғап кию.";

9-тармақ алып тасталсын;

14 және 15-тармақтар мынадай редакцияда жазылсын:

"14. Қолдың хирургиялық антисептикасы екі кезеңнен тұрады: қолды механикалық тазарту, қолды тері антисептигімен дезинфекциялау.

15. Қолдың хирургиялық антисептикасы кезінде өңдеуге білек қоса алынады, жылы ағынды су, сұйық сабын және шынтақ дозаторы бар құтыдағы антисептиктер, бір рет қолданылатын стерильді емес сүлгілер немесе сулықтар пайданылады.";

көрсетілген Санитариялық қағидаларға 3-қосымша осы тізбеге қосымшаға сәйкес жаңа редакцияда жазылсын;

3. "Өндірістік бақылауды жүзеге асыруға қойылатын санитариялық-эпидемиологиялық талаптар" санитариялық қағидаларын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің 2023 жылғы 7 сәуірдегі № 62 бұйрығына (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 32276 болып тіркелген) мынадай өзгеріс енгізілсін:

көрсетілген бұйрықпен бекітілген "Өндірістік бақылауды жүзеге асыруға қойылатын санитариялық-эпидемиологиялық талаптар" санитариялық қағидаларында:

көрсетілген Санитариялық қағидаларға 1-қосымшада:

реттік нөмірі 1.1-жол мынадай редакцияда жазылсын:

"

1.1	Санитариялық-эпидемиологиялық бақылау
	Ауаның бактериялық тұқымдалуы	алтын түстес стафилококк, зең және ашытқы грибоктары	операциялық, операция алды, босандыру, палаталар және реанимация залдары, хирургиялық және инфекциялық бөлімшелердің палаталары, асептикалық бокстар, стерилдеу, таңып-байлау, манипуляциялық, хирургиялық кабинеттер (оның ішінде стоматологиялық, уролог, гинеколог), эндоскопиялық емшара бөлімшесі, қан құю бөлімшелері, гемодиализ залдары, босанғаннан кейінгі емшара палаталары, шала туған нәрестелерге арналған палаталар, таза киім-кешекке арналған қоймалар	Эпидемиоло-гиялық көрсетілімдер бойынша
	Эпидемиологиялық маңызы бар объектілердің бар тізбесіне сәйкес сыртқы ортадан алынған шайындыларды бактериологиялық зерттеу	ІТТБ, патогенді стафилококк, шартты-патогенді және патогенді микрофлора	Емдеу-диагностикалық кабинеттер (медициналық жабдықтан, мүкәммалдан, киім-кешектен, персоналдың қолынан және арнайы киімінен, ас блоктарының және тарату бөлмесінің мүкәммалынан)	Эпидемиоло-гиялық көрсетілімдер бойынша

.".

Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің өзгерістер мен толықтырулар енгізілетін кейбір бұйрықтарының тізбесіне қосымша "Медициналық көмек көрсетумен байланысты инфекциялардың профилактикасы жөніндегі санитариялық-эпидемияға қарсы, санитариялық- профилактикалық іс-шараларды ұйымдастыруға және жүргізуге қойылатын санитариялық- эпидемиологиялық талаптар" санитариялық қағидаларына 3-қосымша

Денсаулық сақтау ұйымдарында эпидемияға қарсы іс-шаралар жүргізу сапасын бактериологиялық бақылау жөніндегі нұсқаулық

1-тарау. Бактериологиялық бақылау

Бактериологиялық бақылау эпидемиологиялық көрсетілімдер бойынша, сондай-ақ стерилдеу және дезинфекциялау процестерінің сапасын бағалау мақсатында жоспарлы тәртіпте жүргізіледі.

Ағымдық дезинфекциялау жүргізу кезінде бактериологиялық бақылау: босандыру залдарында, операциялық блокта, ем-шара, таңу бөлмелерінде, қарқынды терапия палаталарында, сүт беру бөлмесінде, босанғаннан кейінгі бөлімшенің палаталарында, балалар палаталарында жүзеге асырылады.

Эпидемиялық көрсеткіштер бойынша перзентханаларды тексеру кезінде шайындылар таза, сонымен қатар бұрын пайдаланылған заттардан да алынады.

Акушерлік стационарларда әртүрлі микроорганизмдерден МККБИ туындауы мүмкін екенін ескере отырып, эпидемиялық көрсеткіштер бойынша тексеру кезінде нақты жағдайға байланысты, бактериологиялық зерттеулер ауруханаішілік инфекцияны тудыруы мүмкін бактерияларға, оның ішінде стрептококктарға, жалғанмонадтарға, энтеробактерияларға және т.б. жүргізіледі.

Бөлінген микроорганизмдердің антибиотиктерге сезімталдығын анықтау ерекше тәртіп бойынша (ішінара – микроорганизмдер қайта анықталған жағдайда) және эпидемиялық көрсеткіштер бойынша жүргізіледі.

2- тарау. Зерттеу объектілерінің тізбесі

Зерттеу объектілерінің тізбесі эпидемиологиялық тексеру шарттарына қарай кеңейтіледі:

Стандартты зерттеу объектілеріне мыналар жатады:

1) ауа ортасы;

2) стерилді медициналық құрал-саймандар;

3) медицина персоналының хирургиялық антисептика жүргізілгеннен кейінгі қолы мен стерильді киімі, операция аймағы;

4) хирургиялық тігіс материалы;

5) қоршаған орта заттары.

3-тарау. Ауаның микробтық тұқымдалуын зерттеу

Медициналық ұйым ауасының микробтық тұқымдалуын бактериологиялық зерттеулер эпидемиологиялық көрсетілімдер бойынша жүргізіледі.

Ауаны бактериологиялық зерттеу 1 текше метр ауадағы микроорганизмдердің жалпы мөлшерін, 1 текше дециметр ауадағы зең мен ашытқы грибоктарының мөлшерін, 1 текше метр ауадағы ауреус стафилококк колонияларының мөлшерін көздейді.

Бұл ретте операциялық аймақтағы ауа ортасының жағдайына ерекше назар аудару керек (хирургтың, операциялық мейіргердің жұмысына байланысты микроорганизмдердің көп пайда болуы).

Ауа сынамалары аспирациялық әдіспен алынады, сынамаалғыштар болмаған жағдайда 10 минут ішінде ауадағы жалпы тұқымдалуды анықтау үшін; 20 минут – ауреус стафилококкты анықтау үшін ет-пептонды агар бар табақшаға микрофлораны седиминтациялау (шөгу) әдісімен жабық үй-жайлар ауасының микрофлорасына зерттеу жүргізуге жол беріледі.

Орталықтандырылған стерилдеу бөлімшелеріндегі жабдықтардың бетінен алынған шайындыларда санитариялық-көрсеткіштік және патогендік микроорганизмдердің болуына жол берілмейді.

4-тарау. Стерилділікті бақылау үшін материал сынамаларын алу

Стерилділікке сынамалар алу тікелей операция алдында асептик қағидаларын қатаң сақтай отырып, стерилді сыйымдылықта жүзеге асырылады. Стерилділікке сынама алу стерилдеу сапасын бақылау үшін ерекше тәртіп бойынша жүргізіледі.

Стерилділікті бақылау объектілері мыналар:

операциялық араласуға дайындалған тігіс материалы;

өңдеу жүргізілгеннен кейін медициналық құрал-саймандар, операциялық аймақ, хирургтың қолы;

таңып-байлау материалы, киім-кешек, қолды кептіруге арналған сулықтар.

Стерилділікті бақылау үшін қоректік орталар қолданылады: тиогликолят сорпасы, Сабуро сорпасы. Көрсетілген екі ортада бір мезгілде себу міндетті.

Бұйымды немесе оның бір бөлігін тікелей қоректік ортаға себу кезінде сыйымдылықтағы ортаның мөлшері сынама толығымен батырылғанша құйылады. Тиогликолят сорпасындағы себінді термостатта 37⁰С температурада, Сабуро ортасында 20-22⁰С температурада ұсталады. Себінділер термостатта күнтізбелік 8 күн бойы инкубацияланады.

Материалды стерилділікке зерттеу (тігіс материалы, құрал-саймандар, таңып-байлау материалы) экспресс талдағыштарда жүргізіледі. Өсіру мерзімі және нәтижелерді есепке алу аппаратқа қоса берілген нұсқаулыққа сәйкес жүргізіледі.

5- тарау. Операция орнының дене терісін және хирургтардың қолдарын өңдеудің тиімділігін бактериологиялық бақылау

Операция орнының сыртқы дене терісі мен хирургтардың қолынан алынған шайындыларды стерилденген (мөлшері 5 те 5 сантиметр ) сулықтармен немесе стерилденген физиологиялық ерітіндіге малынған тампонмен жүргізеді.

Алақанды, екі қолдың да тырнағының айналасын және саусақ арасын мұқият сүртеді. Сынама алынғаннан кейін тампонды стерилденген физиологиялық ерітіндісі бар түтікшеге салады, ол 5,0 мл тиогликоль ортасы бар екі түтікшеге 0,5 мл егіледі. Себіндіні 37 0С температурада 48 сағат бойы инкубациялайды.

Нәтижелерді есепке алу: операция орнының сыртқы денесін және хирургтардың қолын сүрту қоректік ортада микроорганизмдердің өсуі болмаған кезде тиімді болады.

6-тарау. Қоршаған орта заттарының микробтық тұқымдалуын зерттеу

Қоршаған орта заттарының микробтық тұқымдалуын зерттеу тек эпидемиологиялық көрсетілімдер бойынша жүргізіледі. Бақылау объектілері эпидемиолог дәрігердің және/немесе инфекциялық бақылау комиссиясы мүшелерінің эпидемиологиялық тексеру шарттары мен қажеттіліктеріне қарай айқындалады.

Денсаулық сақтау ұйымдарында қоршаған орта заттарының микробтық тұқымдалуын бактериологиялық зерттеу таза және бұрын пайдаланылған заттардан алынған ішек, стафилококктар және көк іріңді таяқшалар тобы микроорганизмдерін анықтауды көздейді.

Бақылау объектілері:

польстер, кереует, жаңа туған нәрестелерді қабылдауға дайындалған науа;

сілемейді соруға арналған аппарат баллоны, вакуум-экстрактор шлангісі;

жаңа туған нәрестені бастапқы және қайталап өңдеу жиынтығы;

акушерлердің алжапқышы, өкпені жасанды желдету аппараты, оттегі жеткізгіш саптамасы мен шлангісі;

жаңа туған нәрестені құндақтауға арналған үстел, таразы;

көз таяқшалары, тамшуырлар;

құрал-сайман үстелінің беті, дәрі-дәрмектер мен құрал-саймандарды сақтауға арналған медициналық шкаф сөрелері, қызу өлшегіш, тоңазытқыштың ішкі беті;

хирургтардың, анестезиологтардың, акушер-гинекологтардың, неонатологтардың, акушерлердің, емшара жасайтындардың, балалар мейіргерлерінің қолдары;

қоспаларды құюға және дайындауға арналған ыдыс, мақта түйіршіктері және дәке сулықтар;

операция үстелі, анестезиолог үстелі, операция жасалған науқастарды тасымалдауға арналған каталкалар;

тазалау жүргізуге арналған шүберек.

Беткейлерден сынаманы алу шайынды алу әдісімен жүзеге асырылады. Шайындыларды алу 5,0 мл стерилді 1% пептонды суы бар түтікшеге тығынмен бекітілген таяқшалардағы стерилді мақта тампонымен жүргізіледі. Тампонды ылғалдандырады, объектіден шайынды алады және сол түтікшеге салады. Ұсақ заттарды бақылау кезінде олардың барлық беткейінен шайынды алынады. Үлкен заттардың бетін бақылау кезінде беткі жақтарын мұқият сүртіп, кемінде 100 шаршы сантиметр алаңнан шайынды алады. Жууға және дезинфекциялауға қиын жерлерге назар аудару керек.

7-тарау. Дәрілік түрлерді зерттеу

Ішуге арналған ерітінділерді зерттеу бактериялық тұқымдалуды, ішек таяқшалары тобындағы бактериялар титрін, стафилококктарды анықтау мақсатында жүргізіледі.

Ішек таяқшалары тобындағы бактериялар титрін анықтау үшін сынамаларды Кесслер ортасына мынадай көлемде себеді: 1:10 және 1:100 қатынасында ерітуден 10 мл, 1 мл және 1 мл. Себінділерді 37⁰С температурада 18-24 сағат бойы инкубациялайды, содан кейін олар Эндо ортасына себу жүргізеді. Ішек таяқшалары тобындағы бактерияларға тән колониялар өскен жағдайда қалтқымен глюкозаға екінші ашыту сынамасын қоюды жүзеге асырады. Ортаны 37⁰С температурада 24 сағат ұстайды. Ішек таяқшасы тобындағы бактериялар анықталған кезде бөлінген өсінділерді сәйкестендіруді жүргізеді.

Жалпы микробтық санын анықтау үшін ерітінділер 1 мл-ден екі Петри табақшасына параллель егіледі, ана сүтін зерттеу кезінде 1:10 қатынасында ерітуден 1 мл-ден екі табақшаға себіледі. Себінді МПА ортасын қолдана отырып, тереңдетіп себу әдісімен жүргізіледі. Себінділерді 30⁰ С температурада 48 сағат бойы инкубациялағаннан кейін өсірілген колонияларға есептеу жүргізіледі.

8-тарау. Жоғарғы тыныс алу жолдарынан алынған бөліндіні зерттеу

Диагностикалық мақсатта қажет болған кезде жоғарғы тыныс алу жолдарынан алынған бөліндіні зерттеу жүргізіледі.

Мұрынның жоғарғы бөліктерінің сілемейі міндетті бактериологиялық зерттеуге жатады; аңқадан алынған сілемейді зерттеуді көрсетілімдер бойынша, ең алдымен онда қабыну процестері болған кезде жүргізеді. Материал мұрынның екі жағынан стерилді мақта тампонымен алынады, басқа тампонмен бадамша бездерінің үстінен алынады. Материалды аңқадан аш қарынға немесе тамақ ішкеннен кейін 2-3 сағаттан соң алады.

Зерттелетін материалдың себіндісін қоректік орталарға оны алғаннан соң 2 сағаттан кешіктірмей салады.

Алғашқы себінді үшін саруыз-тұзды, сүтті-тұзды, сүтті-саруыз-тұзды агар қоректік орталарының біреуі пайдаланылады.

Себуді мынадай әдістердің біреуімен жүргізеді:

тікелей материал алған тампонмен, бұл ретте алынған материалдың барынша көп мөлшерін қоректік ортаға салу үшін оны бірнеше рет айналдырады;

тампонмен алынған материалды зертханада 5 мл стерильді физиологиялық ерітінді бар түтікшеге салады. Тампонды 10 минут бойы түтікшеде шайқау арқылы сұйықтықпен шаяды. Сұйықтықты тамшуырмен бірнеше рет араластырып, 0,1мл-ін жоғарыда көрсетілген қоректік орталардың біріне салады және қалақшамен жақсылап жағады.

9-тарау. Жоғарғы тыныс алу жолдарының тұқымдалу көлемділігін анықтау

Тампонға алынған колония түзуші бірліктердің (бұдан әрі – КТБ) 1000 және одан жоғары көрсеткішімен көрінген тұқымдалу қоздырғыштың жоғары деңгейде тұқымдалуы болып табылады, бұл кезде қоздырғыш тіпті қалыпты тыныс алу кезінде де сыртқы ортаға жеңіл таралады.

Материалды тампонмен тікелей себу кезінде жоғарғы тыныс алу жолдарының стафилококтармен тұқымдалуы крестпен бағаланады:

++++ табақшалардағы колониялардың төгілмелі көбеюі;*

+++ оқшауланған колониялардың жаппай көбеюі;*

++ айтарлықтай (100 колонияға дейін) көбеюі;

+ бірлі-жарым (10-25-ке дейінгі) колония.

Ескертпе:* - төгілмелі және жаппай көбею әдетте тампонға алынған 1000 КТБ тұқымдалу ауқымдылығына сәйкес келеді.

0,1 мл шайынды сұйықтықты себу кезінде жоғарғы тыныс алу жолдарының стафилококтармен тұқымдалуын анықтау үшін табақшаларда өскен біртекті, морфологиясы және пигменті бойынша ұқсас колониялардың санын есептейді, содан соң тампонға алынған КТБ санын есептейді.

Есептеуге мысал: табақшада 15 колония өсті, яғни 0,1 мл-де 15 КТБ болды, шайындының барлық көлемінде 15 х 10 х 5 = 750 болады.

Тұқымдалу кезінде ++++ санациядан өтеді.