ИПС "Әділет"

Сноска. Вводится в действие по истечении шестидесяти календарных дней после дня его первого официального опубликования в соответствии с пунктом 2 настоящего решения.

В соответствии с пунктом 3 статьи 206 Экологического кодекса Республики Казахстан, маслихат города Алматы РЕШИЛ:

1. Утвердить Правила охраны атмосферного воздуха согласно приложению к настоящему решению.

2. Настоящее решение вводится в действие по истечении шестидесяти календарных дней после дня его первого официального опубликования, за исключением пунктов 22, 23, 38, 39, 40, 41, 43, 44, 46, 47, 50, 51, 52, 53, 71 и 75 Правил охраны атмосферного воздуха, которые вводятся в действие по истечении одного календарного года после дня первого официального опубликования настоящего решения.

Председатель маслихата города Алматы

М. Отыншиев

	Приложение к решению
	маслихата города Алматы
	от 30 декабря 2025 года
	№ 272

Правила охраны атмосферного воздуха

Глава 1. Общие положения

1. Правила охраны атмосферного воздуха (далее - Правила) разработаны в соответствии с пунктом 3 статьи 206 Экологического кодекса Республики Казахстан (далее – Экологический кодекс) и устанавливают специальные экологические требования по охране атмосферного воздуха на территории города Алматы в части регулирования отдельных вопросов эксплуатации автомобильного транспорта и экологических требований к объектам III категории, а также вопросов организации зон с низким уровнем выбросов, выявления нарушений специальных экологических требований.

2. Настоящие Правила:

разработаны с учетом географических особенностей расположения города Алматы в предгорной котловине, климатических и иных природных условий, которые способствуют накоплению загрязняющих веществ в приземном слое атмосферного воздуха в концентрациях, представляющих опасность для жизни и здоровья людей, препятствуя естественному рассеиванию загрязняющих веществ;

содержат специальные экологические требования, определяющие основы охраны атмосферного воздуха в городе Алматы и направлены на обеспечение экологической безопасности.

3. Основные понятия, используемые в настоящих Правилах:

1) автомобильное транспортное средство (далее – автотранспортное средство) – единица подвижного состава автомобильного транспорта, включающего автобусы, микроавтобусы, легковые и грузовые автомобили, троллейбусы, автомобильные прицепы, полуприцепы к седельным тягачам, а также специализированные автомобили (предназначенные для перевозки определенных видов грузов) и специальные автомобили (предназначенные для выполнения различных преимущественно нетранспортных работ);

2) положительное прохождение технического обследования автотранспортного средства – подтверждение по итогам технического обследования соответствия уровня фактического содержания вредных веществ в выхлопных газах автомобильного транспортного средства нормативам, утвержденным СТ РК 1433-2023 "Транспорт дорожный. Выбросы загрязняющих веществ с отработавшими газами автотранспортных средств в атмосферный воздух. Нормы и методы";

3) автопарк – это совокупность автотранспортных средств, принадлежащих организации, предприятию или частному лицу, используемых в предпринимательской деятельности, предназначенных для выполнения определенных задач, таких как перевозка грузов, пассажиров, передвижная специальная техника для обслуживания и ремонта и прочее;

4) выброс загрязняющих веществ в атмосферный воздух (далее – выброс) – поступление загрязняющих веществ в атмосферный воздух от источников;

5) атмосферный воздух – жизненно важный компонент природной среды, представляющий собой смесь газов атмосферы, находящуюся за пределами жилых, производственных и иных помещений;

6) пункт наблюдения за загрязнением атмосферного воздуха, пункт наблюдения за состоянием загрязнения атмосферы (далее – ПНЗ) – пункт наблюдения, с установленными в нем приборами и оборудованием, предназначенным для проведения измерения концентраций загрязняющих веществ в атмосферном воздухе с фиксированными географическими координатами;

7) загрязнение атмосферного воздуха – наличие в атмосферном воздухе загрязняющих веществ в концентрациях или физических воздействий на уровнях, превышающих установленные государством экологические нормативы качества атмосферного воздуха;

8) оценка воздействия – мероприятия, проводимые в соответствии с настоящими Правилами на предмет оценки эффекта от реализации настоящих Правил;

9) газоанализатор – прибор для непрерывного анализа химического состава отработавших газов двигателя;

10) индивидуальный жилой дом – дом, предназначенный для личного (семейного) проживания, расположенный на усадебном участке и находящийся в собственности гражданина вместе с хозяйственными и другими строениями и зелеными насаждениями;

11) передвижной источник выброса – автотранспортное средство или иное передвижное средство, техника или установка, оснащенные двигателями внутреннего сгорания, работающими на различных видах топлива, и способные осуществлять выброс как в стационарном положении, так и в процессе передвижения;

12) Оператор зоны с низким уровнем выбросов загрязняющих веществ (далее – Оператор Зоны) – юридическое лицо, обеспечивающее комплекс процессов, в том числе, направленных на сбор информации о пользовании зоной с низким уровнем выбросов загрязняющих веществ, администрирование доступа в зону с низким уровнем выбросов загрязняющих веществ, реализацию пилотного проекта зоны с низким уровнем выбросов загрязняющих веществ;

13) доступ в зону с низким уровнем выбросов загрязняющих веществ – въезд в зону с низким уровнем выбросов загрязняющих веществ и (или) передвижение автотранспортного средства на ее территории;

14) пилотный проект зоны с низким уровнем выбросов загрязняющих веществ (далее – Пилотный проект) – проект, реализуемый с целью улучшения качества воздуха на территории города Алматы и снижения вредного воздействия на здоровье населения путем установления экологических требований, включая ограничение въезда загрязняющих автотранспортных средств;

15) уровень доступа в зону с низким уровнем выбросов загрязняющих веществ – ограниченный доступ в зону с низким уровнем выбросов загрязняющих веществ, определяемый в соответствии с приложением 2 к настоящим Правилам;

16) загрязняющее вещество – вещество, присутствие которого в атмосфере вызывает неблагоприятное воздействие на окружающую среду и здоровье людей;

17) зона с низким уровнем выбросов загрязняющих веществ (далее - Зона) – территория города Алматы в границах, определяемых постановлением акимата города Алматы в соответствии с настоящими Правилами;

18) газифицированный район города – участок города Алматы, где проведены магистрали газа и имеется доступ к его подключению;

19) отходы – любые вещества, материалы или предметы, образовавшиеся в процессе производства, выполнения работ, оказания услуг или в процессе потребления (в том числе товары, утратившие свои потребительские свойства), которые их владелец прямо признает отходами либо должен направить на удаление или восстановление в силу требований закона или намеревается подвергнуть, либо подвергает операциям по удалению или восстановлению;

20) твердое топливо – каменный и бурый уголь, горючие сланцы, торф, древесина;

21) неблагоприятные метеорологические условия (далее – НМУ) – метеорологические условия, способствующие накоплению загрязняющих веществ в приземном слое атмосферного воздуха в концентрациях, представляющих опасность для жизни и (или) здоровья людей;

22) отработавшие газы – смесь газов, удаляемая из цилиндров или камер сгорания двигателя через выхлопную трубу автотранспортного средства;

23) стационарный источник выброса – источник выброса, который не перемещается без его демонтажа и постоянное местоположение которого определяется с применением единой государственной системы координат или который перемещается посредством автотранспортного или иного передвижного средства, но требует неподвижного (стационарного) относительно земной поверхности положения в процессе его эксплуатации;

24) жидкое топливо – топливо в жидкой форме, представляющее собой нефтепродукты или синтетические горючие жидкости, предназначенные для получения тепловой энергии путҰм сжигания, включая бензин, дизельное топливо, мазут и другие аналогичные вещества;

25) сертификат о поверке – документ о прохождении метрологической поверки прибора, выданный поверочной аккредитованной лабораторией в соответствии с законодательством об обеспечении единства измерений;

26) техническое обследование – процедура, проводимая линиями технического осмотра в целях определения уровня содержания вредных веществ в выхлопных газах автотранспортного средства и уровня доступ в Зону;

27) специалист линии технического осмотра – сотрудник оператора технического осмотра, осуществляющий измерения уровня токсичности и дымности отработавших газов автотранспортных средств с применением сертифицированных приборов и оборудования, имеющий сертификат о прохождении обучения в уполномоченной организации;

28) дымность – видимая дисперсия жидких и (или) твердых частиц в отработавших газах, образовавшаяся в результате неполного сгорания топлива и испарившегося масла в цилиндрах двигателя, нормируемый показатель, характеризующий степень поглощения светового потока, просвечивающего столб отработавших газов определенной длины;

29) измеритель дымности – прибор для измерения степени поглощения светового потока, просвечивающего столб отработавших газов двигателя внутреннего сгорания определенной длины;

30) уполномоченные органы – органы контроля и надзора, их ведомства и территориальные подразделения, а также местные исполнительные органы, осуществляющие наблюдение и проверку на предмет соответствия деятельности проверяемых субъектов требованиям, установленным законодательством Республики Казахстан в соответствии с пунктом 2 статьи 132 Предпринимательского кодекса Республики Казахстан;

31) уполномоченная организация – товарищество с ограниченной ответственностью со стопроцентным участием государства в уставном капитале, обеспечивающее улучшение экологической обстановки, качества атмосферного воздуха и управления отходами в городе Алматы, определенное в соответствии с пунктом 9-38 статьи 4 Закона Республики Казахстан "Об особом статусе города Алматы";

32) неорганизованный источник выброса – источник выбросов, от которого загрязняющие вещества, не проходя устройств, дополнительно задающих скорость и место выброса, поступают непосредственно в атмосферу, если источник находится вне помещения, или через оконные, дверные и иные проемы помещений, не оборудованные системой вентиляции;

33) источник выброса – любые объекты, в том числе сооружение, техническое устройство, оборудование, установка, площадка, транспортное или иное передвижное средство, в процессе эксплуатации которых происходит поступление загрязняющих веществ в атмосферный воздух;

34) оператор источника выброса (далее – Оператор объекта) – физическое или юридическое лицо, в собственности или ином законном пользовании которого находится источник выброса или объект, оказывающий негативное воздействие на атмосферный воздух. Операторами объекта не признаются физические или юридические лица, привлеченные Оператором объекта для выполнения отдельных работ и (или) оказания отдельных услуг при строительстве, реконструкции, эксплуатации и (или) ликвидации (постутилизации) объекта, оказывающего негативное воздействие на атмосферный воздух.

Параграф 1. Применение цифровых средств при реализации специальных экологических требований

4. Для обеспечения реализации специальных экологических требований, взаимодействия населения, бизнеса и государственных органов, мониторинга состояния экологии города Алматы и содействия ее улучшению, в разрезе таких факторов как воздух, зеленые насаждения, обращение с отходами создается государственный коммунальный цифровой объект (далее - Цифровой объект).

5. Формирование и ведение Цифрового объекта осуществляется уполномоченной организацией в соответствии с регламентом его ведения и использования, определяемым уполномоченной организацией.

6. Цифровой объект, являясь электронной платформой для осуществления экологического мониторинга, имеет следующий основной функционал:

обеспечение осуществления эффективного контроля за соблюдением специальных экологических требований;

предоставление возможности получения услуг в электронном виде;

осуществление онлайн администрирование Зоны;

автоматизация алгоритмов, связанных с НМУ;

информирование и обучение населения и бизнеса.

7. Цифровой объект предоставляет платные сервисы и услуги, средства от которых подлежат зачислению в местный бюджет.

8. Уполномоченная организация осуществляет наблюдение за качеством воздуха по следующим параметрам:

1) мелкодисперсные частицы PM 2.5;

2) мелкодисперсные частицы PM 10;

3) озон (O3);

4) диоксид азота (NO2);

5) диоксид серы (SO2);

6) монооксид углерода (CO);

7) формальдегид;

8) фенол.

9. Уполномоченная организация по согласованию с акиматом города Алматы и Национальной гидрометеорологической службой принимает решение о необходимости размещения новых ПНЗ и определении дополнительных мест их размещения.

10. ПНЗ устанавливаются в первую очередь в тех жилых районах, где возможны наибольшие средние уровни загрязнения (участки города с наиболее интенсивным дорожным движением, близость к объектам промышленного назначения), а также расположены объекты, для которых чистота атмосферного воздуха имеет первостепенное значение (социальные объекты).

11. С учетом изменения застройки местности, открытия или закрытия промышленных предприятий, организации источников загрязнения, строительства и введения в действие новых дорог и дорожных развязок, возможен пересмотр мест размещения ПНЗ.

12. Уполномоченная организация:

заключает соглашения (меморандумы) о сотрудничестве с производителями информации о состоянии качества атмосферного воздуха;

формирует базу данных ПНЗ с применением геоинформационных систем (ГИС) и обеспечивает открытый доступ населению к указанной базе данных;

обеспечивает исполнение требований настоящих Правил юридическими лицами, индивидуальными предпринимателями, осуществляющими производство информации о состоянии загрязнения окружающей среды;

обеспечивает трансляцию информации о состоянии качества атмосферного воздуха в режиме реального времени и доступ общественности к данной информации через онлайн-платформы и мобильные приложения;

обеспечивает интеграцию информации о состоянии качества атмосферного воздуха с Цифровым объектом;

обеспечивает исполнение мероприятий по защите атмосферного воздуха на периоды НМУ при выявлении уровней загрязнения воздуха, оказывающих угрозу здоровью населения;

публикует ежемесячные отчеты о состоянии атмосферного воздуха на официальном сайте акимата города Алматы и в Цифровом объекте;

привлекается уполномоченными органами для проведения внеплановых проверок соблюдения специальных экологических требований в отношении объектов всех категорий на основании жалоб физических и юридических лиц;

проводит оценку воздействия на предмет достижения показателей в соответствии с пунктами 13, 14 и 15 настоящих Правил.

13. Показатели сокращения загрязнения воздуха:

1) уровень концентрации загрязняющих веществ: изменение концентрации PM 2.5, PM 10, NOx, Sox и других вредных веществ в воздухе;

2) снижение выбросов автотранспортных средств: расчетное количество выбросов от автотранспортных средств до и после внедрения Зоны;

3) частота превышения предельно допустимых концентраций: количество дней в году, когда концентрация загрязняющих веществ превышает допустимые нормы.

14. Показатели развития транспортной системы и устойчивых видов транспорта:

1) увеличение доли автотранспортных средств с низким уровнем выбросов электромобилей, гибридных автомобилей и других видов (в разрезе личного и коммерческого автотранспорта);

2) увеличение доли поездок на общественном транспорте; развитие сети маршрутов и увеличение количества пассажиров;

3) снижение доли поездок на личных автомобилях;

4) увеличение протяженности сети велодорожек и инфраструктуры для пешеходов и иных видов альтернативного транспорта;

5) снижение количества автотранспорта с превышением показателей по выбросам, выявленного на дорожной сети, при технических осмотрах и обследованиях, а также на экологических постах;

6) снижение потребления дизельного топлива.

15. Показатели здоровья населения:

1) снижение заболеваемости: уменьшение случаев заболеваний, связанных с загрязнением воздуха, таких как астма, бронхит и сердечно-сосудистые заболевания;

2) продолжительность жизни: изменение средней продолжительности жизни населения в Зоне;

3) качество жизни: оценка общего состояния здоровья и благополучия населения, включая физическое и психическое здоровье.

16. При оценке воздействия учитываются применимые ограничения, географические масштабы, временные рамки, степень и, размеры ответственности за нарушение требований.

17. Для проведения оценки воздействия уполномоченная организация осуществляет сбор данных в базовом году.

Под базовым годом понимается точка отсчета, первый временной период в анализе, с которого начинается сравнение данных по следующим категориям:

данные о составе автопарка города и транспортной системе, в том числе возраст автотранспортных средств города и агломерации, количество автотранспортных средств по экологическим классам, доля автотранспортных средств, соответствующих критериям Зоны, распределение автотранспортных средств по видам топлива и объемам его потребления, доступность общественного транспорта, данные о развитии инфраструктуры для общественного транспорта и немоторизированных передвижений и другие доступные для сбора и анализа изменения в транспортной системе города;

данные о качестве воздуха, в том числе мониторинговые данные по показателям качества воздуха: мелкодисперсные частицы PM2,5 и PM10, диоксид азота NO2, диоксид серы SO2, озон O3, угарный газ CO, формальдегид, фенол, индекс качества воздуха, метеорологические данные, сезонные и суточные изменения уровня выбросов, количество превышений допустимых концентраций;

демографические данные, в том числе данные переписи населения, численность и динамика социальных групп;

данные о состоянии здоровья, в том числе медицинские данные о числе пациентов, состоящих на диспансерном учете с диагнозом хроническая обструктивная болезнь легких, экстренным обращениям и частоте госпитализации по диагнозу хроническая обструктивная болезнь легких;

данные о деятельности субъектов предпринимательства (количество зарегистрированных субъектов, количество по категориям и типам объектов, количество трудоустроенного населения).

18. Уполномоченная организация осуществляет сбор информации путем направления соответствующих запросов в адрес уполномоченных органов, производителей информации, а также путем использования информации из открытых источников.

19. Оценка воздействия проводится для выявления потенциальных положительных и отрицательных экологических, социально-экономических, транспортных воздействий внедрения требований настоящих Правил, обеспечения максимальной эффективности Зоны с минимальными негативными последствиями, получения общественной поддержки, подготовки материалов для взаимодействия с заинтересованными сторонами, обеспечения справедливой реализации и анализа альтернативных решений, а также в целях поддержки процесса принятия решений при различных условиях реализации настоящих Правил.

Параграф 2. Неблагоприятные метеорологические условия

20. При фиксации повышенного уровня загрязнения атмосферного воздуха, а также установления прогноза, что метеорологические условия будут способствовать накоплению загрязняющих веществ в атмосфере города Алматы, уполномоченная организация размещает в Цифровом объекте информацию о наступлении НМУ соответствующей степени в соответствии приложением 1 к настоящим Правилам.

21. Уполномоченная организация в течение часа с момента фиксации посредством официальных государственных порталов электронного документооборота, веб-портала "электронного правительства" и Цифрового объекта доводит информацию о возникновении НМУ до сведения акимата города Алматы, который обеспечивает незамедлительное распространение необходимой информации среди населения, а также вводит меры реагирования на период наступления НМУ с учетом положений, предусмотренных приложением 1 к настоящим Правилам.

22. В периоды кратковременного загрязнения атмосферного воздуха, вызванного НМУ, юридические лица, индивидуальные предприниматели, имеющие стационарные источники выбросов на территории города Алматы, соблюдают временно введенные местным исполнительным органом города требования по снижению выбросов стационарных источников, предусмотренные приложением 1 к настоящим Правилам.

23. Операторы объектов разрабатывают и принимают согласованные с Департаментом экологии по городу Алматы Комитета экологического регулирования и контроля Министерства экологии и природных ресурсов Республики Казахстан (далее – Департамент экологии по городу Алматы) меры реагирования на период наступления НМУ с учетом положений, предусмотренных приложением 1 к настоящим Правилам.

24. Акимат города Алматы, наряду с информированием населения о НМУ, через свой официальный интернет-ресурс и иные средства массовой информации доводит до сведения населения рекомендации на период НМУ в соответствии с приложением 1 к настоящим Правилам.

25. В рамках реализации функционала автоматизации алгоритмов, связанных с НМУ, в Цифровом объекте осуществляется:

прогнозирование НМУ с использованием интеграции метеорологических данных, данных о выбросах и математических моделей;

оповещение о наступлении НМУ и необходимости последующих действий физических и (или) юридических лиц всех форм собственности, государственных органов при НМУ, включая меры реагирования на период наступления НМУ с учетом положений, предусмотренных приложением 1 к настоящим Правилам.

26. По разработанному плану действий акимата города Алматы регулируется транспортный поток на улицах города Алматы в периоды НМУ.

27. Организациям дошкольного, среднего, технического и профессионального, послесреднего, высшего, дополнительного образования рекомендуется:

проводить мониторинг качества воздуха внутри помещений с использованием мобильных датчиков;

утвердить график проверки вентиляционных систем и проводить регулярную очистку и замену фильтров;

размещать в зданиях памятки с рекомендациями на случай НМУ;

проводить встречи с родителями и (или) учащимися для разъяснения действий во время НМУ;

обеспечивать подготовку медицинского персонала к оказанию помощи при ухудшении состояния здоровья из-за НМУ;

обеспечивать проведение лекций по оказанию первой помощи при отравлении загрязнҰнным воздухом;

проводить регулярные осмотры детей медработниками.

28. Организациям дошкольного, среднего, технического и профессионального, послесреднего, высшего, дополнительного образования в период НМУ рекомендуется:

не проводить занятия, уроки, тренировки, спортивные мероприятия на открытом воздухе, максимально сократить время пребывания учащихся на улице;

обеспечить раздачу одноразовых или многоразовых масок детям и учащимся;

29. Организациям дошкольного, среднего, технического и профессионального, послесреднего, высшего, дополнительного образования в период НМУ третьей степени дополнительно рекомендуется:

организовать горячую линию технической поддержки учащихся и их родителей по правилам поведения в период НМУ третьей степени;

объяснять учащимся и родителям правила поведения и организации процесса в онлайн-режиме;

поддерживать постоянную связь с родителями для отслеживания состояния здоровья детей.

30. Акиматом города Алматы организовываются и проводятся регулярные учения по мерам реагирования на период наступления НМУ.

Глава 2. Регулирование отдельных вопросов эксплуатации автотранспортных средств

31. Развитие общественного транспорта, увеличение и постоянное обновление парка и инфраструктуры городского общественного транспорта являются одним из приоритетных направлений деятельности по охране атмосферного воздуха города Алматы.

32. Акиматом города Алматы реализуются меры экономического стимулирования обновления автомобильного парка города Алматы (далее – Меры).

33. Автотранспортные средства, зарегистрированные на территории города Алматы до 1 сентября 2025 года, выкупаются для последующей утилизации в рамках Мер, предусматривающих помимо прочего выкуп автотранспортных средств низких экологических классов за счет средств местного бюджета.

34. Для целей реализации Мер, акиматом города Алматы устанавливается цена за выкуп автотранспортных средств на соответствующий год по перечню, утвержденному соответствующим постановлением акимата города Алматы.

35. Выкупу подлежат автотранспортные средства, находящиеся в эксплуатации, которые прибыли на пункты выкупа своим ходом.

36. Применяются дополнительные Меры, включая скидки на приобретение новых автотранспортных средств, предоставление бесплатных проездных на пользование общественным транспортом и другие меры.

37. Акиматом города Алматы реализуются меры, направленные на развитие электротранспорта.

38. Коммунальные и частные автопарки города Алматы оборудуют эксплуатируемые единицы подвижного состава на двигателях внутреннего сгорания (далее - ДВС) автономными отопительными системами или электрическими автомобильными подогревателями.

39. Коммунальные и частные автопарки города Алматы, в соответствии с требованиями СТ РК 1433-2023 "Транспорт дорожный. Выбросы загрязняющих веществ с отработавшими газами автотранспортных средств в атмосферный воздух. Нормы и методы", осуществляют внутренний ежемесячный (ежеквартальный) экологический контроль автотранспортных средств на ДВС, включающий:

1) измерения содержания угарного газа (CO), углеводородов (СH) и оксидов азота (NОx) для автобусов с двигателями с принудительной системой зажигания (на бензине и газе), с предоставлением отчетности в уполномоченную организацию;

2) измерения показателей дымности для автобусов с двигателями с воспламенением от сжатия (на дизельном топливе) с предоставлением отчетности в уполномоченную организацию;

3) ведение учета состояния, обслуживания и срока эксплуатации систем и устройств, обеспечивающих снижение объемов загрязняющих выбросов, в том числе электронных блоков управления двигателем, кислородных датчиков, каталитических и селективных нейтрализаторов, систем вентиляции картера, двигателя, систем рециркуляции отработавших газов, систем улавливания паров, топлива, сажевых фильтров с предоставлением ежемесячной отчетности в уполномоченную организацию;

4) ведение учета состояния, обслуживания и срока эксплуатации автономных отопительных систем и электрических автомобильных подогревателей с предоставлением ежемесячной отчетности в уполномоченную организацию.

40. Коммунальные и частные автопарки города Алматы, имеющие на балансе автотранспортные средства на дизельном топливе экологического класса 4 и выше, с предусмотренной заводом-изготовителем системой селективной каталитической нейтрализации, осуществляют закуп жидкого реагента для очистки выхлопных газов от оксидов азота в расчете не менее 15 литров на 1000 километров пробега каждого автобуса, с предоставлением ежеквартальной отчетности в уполномоченную организацию, в том числе в электронном виде.

41. Неоднократное (более 3 раз в течении календарного года) выявление, в том числе по результатам технического обследования, фактов эксплуатации автотранспортных средств с превышением нормативов содержания загрязняющих веществ в выбросах, прошедших в течение текущего календарного года технический осмотр или техническое обследование без замечаний на одной и той же станции технического осмотра, является основанием для обращения в уполномоченный орган в области транспорта с указанием выявленных результатов для дальнейшего принятия им мер в соответствии со статьей 21 Закона Республики Казахстан "О дорожном движении" и оператору единой информационной системы обязательного технического осмотра механических транспортных средств и прицепов к ним для аннулирования диагностической карты с направлением на устранение нарушений и прохождение технического обследования автотранспортного средства.

Глава 3. Экологические требования к объектам III категории

42. Объектами III категории являются здания, сооружения, их комплексы, площадки или территория, в пределах которых осуществляются виды деятельности, указанные в Разделе 3 Приложения 2 к Экологическому кодексу.

43. Эксплуатация стационарных источников выбросов, относящихся к объектам III категории, осуществляется только при условии их оснащения сооружениями или оборудованием для очистки выбросов загрязняющих веществ в атмосферный воздух.

44. Операторы объектов III категории не реже одного раза в три календарных года организовывают проведение лабораторных измерений выбросов загрязняющих веществ в атмосферный воздух.

Лабораторные измерения проводятся Оператором объекта III категории за счет собственных средств в лабораториях, аккредитованных в соответствии с законодательством Республики Казахстан, по стандартам согласно заявленной области аккредитации.

45. Результаты лабораторных измерений подлежат обязательному внесению в Цифровой объект.

46. Операторы объектов III категории, находящихся на территории города Алматы, при подаче декларации о воздействии на окружающую среду помимо сведений, указанных в пункте 3 статьи 110 Экологического кодекса, представляют также сведения о размерах санитарно-защитных зон, установленных в соответствии с приказом исполняющего обязанности Министра здравоохранения Республики Казахстан от 11 января 2022 года № ҚР ДСМ-2 "Об утверждении Санитарных правил "Санитарно-эпидемиологические требования к санитарно-защитным зонам объектов, являющихся объектами воздействия на среду обитания и здоровье человека" (зарегистрировано в Реестре государственной регистрации нормативных правовых актов за № 26447).

47. Объекты III категории, имеющие стационарные источники выбросов:

1) при предоставлении декларации о воздействии на окружающую среду предоставляют в акимат города Алматы план мероприятий по охране окружающей среды;

2) ведут учет выбросов загрязняющих веществ с указанием объемов, состава и точек выбросов и предоставляют информацию не менее одного раза в год в срок до 10 марта года следующего за отчетным годом в Цифровой объект;

3) предоставляют ежегодный отчет о выполнении мероприятий по охране окружающей среды и фактических выбросах в акимат города Алматы в срок до 10 марта месяца следующего за отчетным периодом;

4) незамедлительно передают информацию об аварийных выбросах, вызвавших загрязнение атмосферного воздуха, в результате которых возникает риск угрозы или угроза жизни и здоровью людей и (или) окружающей среде, в организации, попадающие под риск поражения в результате аварийного выброса, и государственные органы;

5) предоставляют доступ к стационарным источникам выбросов для осуществления мониторинга соблюдения специальных экологических требований в области охраны атмосферного воздуха города Алматы;

6) разрабатывают и внедряют технологии, снижающие выбросы;

7) применяют средства пылеподавления в местах возможного пылеобразования;

8) обеспечивают заявленную при подаче декларации о воздействии на окружающую среду эффективность сооружений или оборудования для очистки выбросов загрязняющих веществ в атмосферный воздух;

9) внедряют и совершенствуют технические и технологические решения, применяют альтернативные виды топлива, сырья, материалов в целях снижения загрязнения атмосферного воздуха;

10) осуществляют и предоставляют отчет о мероприятиях по улавливанию, утилизации, обезвреживанию выбросов загрязняющих веществ от стационарных и передвижных источников, а также выполняют мероприятия в периоды неблагоприятных метеоусловий;

11) осуществляют мероприятия по предупреждению и устранению аварийных выбросов загрязняющих веществ в атмосферный воздух, а также по ликвидации последствий его загрязнения;

12) вводят в эксплуатацию и соблюдают требования по эксплуатации установок очистки газа и контроля выбросов загрязняющих веществ в атмосферный воздух;

13) обеспечивают соблюдение режима санитарно-защитных зон объектов хозяйственной и иной деятельности;

14) обеспечивают своевременный вывоз отходов, загрязняющих атмосферный воздух, с соответствующей территории объекта хозяйственной и иной деятельности в специализированные места складирования или захоронения таких отходов.

48. Уполномоченная организация проводит по представленной декларации оценку реального объема выбросов загрязняющих веществ с выездом на источник загрязнения в целях проверки его соответствии задекларированным объемам.

Для проведения оценки уполномоченной организацией принимаются методические рекомендации.

В случае выявления представления недостоверной декларации о воздействии на окружающую среду, недостоверность которой выражена превышением антропогенного воздействия на окружающую среду в сравнении с задекларированными показателями выбросов, сбросов загрязняющих веществ уполномоченная организация информирует Департамент экологии по городу Алматы для принятия мер, в соответствии с подпунктом 3) пункта 5 статьи 144 Предпринимательского кодекса Республики Казахстан (далее – Кодекс), и в случае подтверждения факта правонарушения наложения административного взыскания в соответствии с частями 4 и 5 статьи 328 Кодексом Республики Казахстан "Об административных правонарушениях" (далее – КоАП).

Глава 4. Организация зоны с низким уровнем выбросов загрязняющих веществ

49. В соответствии с настоящими Правилами в Зоне устанавливаются специальные экологические требования в отношении территории города Алматы и автотранспортных средств.

Параграф 1. Специальные экологические требования в отношении территории Зоны

50. Специальные экологические требования направлены на недопустимость на территории Зоны любого не разрешенного сжигания в местах общего пользования, на территориях предприятий и индивидуальных жилых домов, дворовых и внутридворовых территориях жилого сектора, школьных и дошкольных учреждений, на всех улицах и иных местах, в любых установках для сжигания, контейнерах, урнах, открытым или закрытым способом твердых бытовых отходов, производственных отходов, автошин, пластиковых и полиэтиленовых отходов, в том числе опасных отходов.

51. На территории Зоны не допускается запуск гражданских пиротехнических веществ и изделий с их применением.

52. На территории Зоны:

1) не используется в газифицированных районах города Алматы твердое и жидкое топливо для производственных нужд хозяйствующих субъектов, отопительных котлов индивидуальных жилых домов, бань, отдельных котельных, отапливающих многоквартирные жилые дома, за исключением случаев использования резервных источников тепло и энергообеспечения в чрезвычайных случаях;

2) эксплуатируются источники выброса загрязняющих веществ, оборудованные установками очистки выбрасываемых газов, исправно функционирующими и обеспечивающими проектную очистку и (или) обезвреживание;

3) применяются без системы очистки выхлопных газов бензиновые и дизельные генераторы мощностью не более 10 киловатт;

4) эксплуатируется специальная техника (экскаваторы, трамбовщики, бульдозеры, тракторы и прочее) оборудованные системами очистки выхлопных газов;

5) в целях недопущения негативного воздействия на атмосферный воздух уборка территории города и борьба со снегом и гололедом зимой осуществляется способами и средствами, предусмотренными Правилами благоустройства территории города Алматы, утвержденными решением внеочередной XXI сессии маслихата города Алматы VIII созыва от 19 июля 2024 года № 138 (зарегистрировано в Реестре государственной регистрации нормативных правовых актов за № 1776-02).

Параграф 2. Специальные экологические требования в Зоне в отношении автотранспортных средств

53. Доступ в Зону предоставляется автотранспортным средствам при условии их соответствия нормам содержания загрязняющих веществ в выхлопных газах, подтверждаемого положительным прохождением технического обследования автотранспортного средства в соответствии с настоящими Правилами.

54. Уровень доступа в Зону зависит от экологического класса автотранспортного средства, определяемого в соответствии с приложением 4 к Правилам мониторинга выбросов от автомобильных транспортных средств, утвержденными постановлением акимата города Алматы от 21 февраля 2025 года № 1/19 (зарегистрировано в Реестре государственной регистрации нормативных правовых актов за № 1800-02) (далее – Правила мониторинга).

55. Акиматом города Алматы устанавливаются информационные знаки, используемые на территории Зоны.

56. Все иные вопросы регулирования эксплуатации автотранспортных средств в Зоне, не урегулированные настоящими Правилами, регулируются публичным договором, размещаемым в Цифровом объекте.

57. Информация о Зоне, карты и схемы проезда, руководство по осуществлению поездок внутри Зоны и иная необходимая информация размещается в Цифровом объекте.

58. В рамках реализации функционала онлайн администрирования Зоны, помимо прочего будут обеспечены: интеграция с существующими и создаваемыми системами видео и иного дистанционного контроля; функционирование биллингового оператора и/или Оператора Зоны; создание личных кабинетов владельцев автотранспортных средств; интерактивная карта Зоны; регулирование потоков отдельных видов транспорта.

Уведомления направляются в личный кабинет пользователя в Цифровом объекте с отправлением короткого текстового сообщения на абонентский номер сотовой связи, зарегистрированный в Цифровом объекте, текстовым сообщением по абонентскому номеру сотовой связи или по электронному адресу либо с использованием иных средств связи, обеспечивающих фиксацию извещения или вызова.

По инициативе Оператора Зоны в целях администрирования Зоны создается отдельный цифровой объект, интегрированный с Цифровым объектом.

59. Акимат города Алматы определяет Оператора Зоны в лице юридического лица со стопроцентным участием государства в уставном капитале для администрирования Зоны, в том числе при реализации Пилотного проекта.

60. Оператор Зоны обеспечивает также реализацию следующих мероприятий:

1) аудит границ Зоны;

2) контроль за разработкой архитектуры системы и управления вводимыми ограничениями;

3) замер транспортных потоков;

4) контроль разработки системы учета и аналитики данных въезжающего в Зону транспорта;

5) оценку эффектов реализации ограничений;

6) контроль за разработкой отдельного цифрового объекта для администрирования Зоны;

7) организацию процесса интеграции системы администрирования Зоны с существующими и создаваемыми системами;

8) создание системы сбора и анализа результатов технических обследований автотранспортных средств, определения соответствия автотранспортных средств нормам содержания загрязняющих веществ.

61. Технические обследования проводятся операторами технического осмотра, имеющими линии технического осмотра на территории Алматинской агломерации, имеющими разрешение на деятельность оператора технического осмотра в соответствии с пунктом 84-2 приложения 2 Закона Республики Казахстан "О разрешениях и уведомлениях", заключившими с уполномоченной организацией договор на проведение технических обследований автотранспортных средств в соответствии с настоящими Правилами.

62. Договор на проведение технических обследований автотранспортных средств заключается при наличии зарегистрированных и поверенных газоанализатора и дымомера на каждой линии технического осмотра, включая:

газоанализатор СО и СН;

измерение коэффициента Lambda;

измерение уровня дымности дизельных двигателей.

Указанное в части первой настоящего пункта оборудование подключается к специализированному программному обеспечению, не используемому в системе технического осмотра, обеспечивающему автоматическую передачу измеренных данных Оператору Зоны в режиме реального времени.

Требования к специализированному программному обеспечению предусматриваются в договоре на проведение технических обследований автотранспортных средств.

63. Требуемое количество специалистов, прошедших обучение и имеющих действительный сертификат о прохождении обучения в уполномоченной организации, не менее двух специалистов на каждую линию технического осмотра, осуществляющую технические обследования.

64. Договор на проведение технических обследований автотранспортных средств заключается по форме, размещенной на Цифровом объекте.

65. Срок действия договора на проведение технических обследований автотранспортных средств составляет 3 (три) года с автоматической пролонгацией его действия неограниченное количество раз.

66. До заключения договора на проведение технических обследований автотранспортных средств уполномоченная организация проверяет фактическое соответствие линий технического осмотра требованиям, установленным пунктами 62 и 63 настоящих Правил.

67. Проверка фактического соответствия линий технического осмотра требованиям, установленным настоящей главой, осуществляется уполномоченной организацией с выездом на место.

68. Договор на проведение технических обследований автотранспортных средств расторгается уполномоченной организацией в случаях, предусмотренных в нем, а также при:

допущении оператором технического осмотра передачи результатов обследования без совершения фактического обследования;

не подтверждении факта обследования видеофиксацией;

непредоставлении оператором сведений о прохождении ежегодной обязательной поверки оборудования;

нарушении специалистом порядка проведения технического обследования.

69. В случае выявления двух и более нарушений, допущенных специалистом линии технического осмотра в течение одного календарного года, уполномоченная организация аннулирует сертификат о прохождении обучения данного специалиста в уполномоченной организации.

70. Уполномоченная организация в соответствии с заключенным договором на проведение технических обследований автотранспортных средств на каждого специалиста линии технического осмотра выдается электронный идентификационный ключ, используемый для доступа к специализированному программному обеспечению с целью использования и передачи результатов обследования Оператору Зоны.

71. Операторы технического осмотра, по заключенным договорам на проведение технических обследований автотранспортных средств, информируют уполномоченную организацию об изменениях в составе оборудования и специалистов, указанных в заключенном договоре, не позднее двух рабочих дней с момента таких изменений, путем направления уведомления уполномоченной организации в электронной форме.

Несоблюдение оператором технического осмотра требований, установленных частью первой настоящего пункта, также влечет ответственность, установленную в договоре на проведение технических обследований автотранспортных средств.

72. Операторы технического осмотра осуществляют техническое обследование в порядке, предусмотренном договором на проведение технических обследований автотранспортных средств и СТ РК 1433-2023 "Транспорт дорожный. Выбросы загрязняющих веществ с отработавшими газами автотранспортных средств в атмосферный воздух. Нормы и методы".

73. Для целей настоящих Правил применяются устанавливаемые Правилами мониторинга:

классификация автотранспортных средств по категориям;

нормы содержания монооксида углерода (СО), углеводородов (СН) в отработавших газах двигателя с принудительным зажиганием для автотранспортных средств, работающих на бензине и (или) на газовом топливе;

нормы дымности отработавших газов для автотранспортных средств, оснащенных двигателями с принудительной системой зажигания.

74. Порядок осуществления технических обследований автотранспортных средств распространяется на следующие автотранспортные средства, эксплуатируемые в городе Алматы: легковые автомобили категорий М1, автобусы категорий М2 и М3, грузовые автомобили категорий N1, N2 и N3, мотоциклы категории L.

75. Специалистом линии технического осмотра выполняется техническое обследование, по итогам чего формируется электронный протокол обследования, который хранится в электронном виде, а также заполняется журнал учета транспортных средств в электронном формате.

Указанная информация хранится в специализированном программном обеспечении в течение не менее трех лет с момента ее возникновения.

76. Срок действия результатов технического обследования 12 календарных месяцев с момента его проведения.

77. На основании электронного протокола обследования Оператор Зоны определяет соответствие автотранспортного средства нормам содержания загрязняющих веществ, установленным Правилами мониторинга.

78. Результаты технического обследования отображаются в Цифровом объекте.

Глава 5. Выявление нарушений специальных экологических требований

79. Уполномоченными органами, с привлечением аккредитованных лабораторий, проводятся мероприятия для контроля исполнения пунктов 38, 39 и 40 настоящих Правил коммунальными и частными автопарками города Алматы, не менее 1 раз в год. При выявлении нарушений требований указанных пунктов материалы направляются уполномоченной организацией в Департамент экологии по городу Алматы с целью инициирования проверки соответствующего автопарка на предмет соблюдения экологических норм и требований.

80. В целях оперативного взаимодействия акиматом города Алматы совместно с заинтересованными государственными органами, научными институтами и общественными организациями утверждаются протоколы совместных действий и механизмы регулярного обмена данными.

81. В случае выявления превышения установленных нормативов загрязнения атмосферного воздуха в зоне воздействия источника выбросов ответственность налагается на соответствующего Оператора объекта.

82. Выявление нарушений специальных экологических требований осуществляется на источниках выбросов и направлено на обеспечение систематического контроля объектов, оказывающих влияние на ухудшение состояния атмосферного воздуха в городе Алматы.

83. Уполномоченная организация оказывает содействие уполномоченным государственным органам в выявлении нарушений специальных экологических требований в области охраны атмосферного воздуха города Алматы.

84. Средства измерений, используемые в целях выявления нарушений специальных экологических требований в области охраны атмосферного воздуха города Алматы, подлежат метрологической поверке в соответствии со статьей 19 Закона Республики Казахстан "Об обеспечении единства измерений".

85. Контроль соблюдения специальных экологических требований в области охраны атмосферного воздуха города Алматы проводится в отношении:

передвижных источников выбросов (личное и общественное автотранспортное средство, транспорт коммерческих служб; коммунальный транспорт и техника);

стационарных источников выбросов;

стационарных неорганизованных источников выбросов (сжигание отходов на свалках, стихийные возгорания, использование пиротехнических средств).

86. Инструментами выявления нарушений специальных экологических требований в области охраны атмосферного воздуха города Алматы, в том числе, являются:

деятельность стационарных и передвижных экологических постов;

применение спектрометров для выявления превышения концентраций загрязняющих веществ в выхлопах автотранспортных средств;

применение беспилотных летательных аппаратов для выявления нарушений требований настоящих Правил в отношении стационарных источников выбросов;

прием обращений граждан по нарушениям требований настоящих Правил посредством мессенджеров, интегрированных с e-otinish и Цифровым объектом.

87. Стационарные и передвижные экологические посты города Алматы являются пунктами мониторинга и контроля автотранспортных средств на соответствие нормам токсичности и дымности для выявления эксплуатации автотранспортных средств с превышением нормативов содержания загрязняющих веществ в выбросах, и осуществляют свою деятельность в соответствии с Правилами мониторинга.

88. В работе экологических постов принимают участие:

Департамент полиции города Алматы Министерства внутренних дел Республики Казахстан, осуществляющий обеспечение стационарных и передвижных экологических постов сотрудниками полиции, остановку автотранспортных средств, безопасную работу операторов-экологов;

аккредитованная экологическая лаборатория, осуществляющая обеспечение стационарных и передвижных экологических постов обученными операторами-экологами, приборами и оборудованием, проведение замеров отработанных газов автотранспортных средств, оформление и первичную обработку полученных данных.

89. Информация, полученная в ходе выявления нарушений соблюдения специальных экологических требований в области охраны атмосферного воздуха, передается и интегрируется в Цифровой объект.

90. Уполномоченная организация публикует результаты выявления нарушений соблюдения специальных экологических требований в области охраны атмосферного воздуха города Алматы и информирует соответствующие уполномоченные государственные органы для принятия мер, предусмотренных главой 13 Кодекса и КоАП.

91. Уполномоченные государственные органы представляют в уполномоченную организацию информацию о принятых мерах в порядке и сроки, предусмотренные Административным процедурно-процессуальным Кодексом Республики Казахстан.

92. По выявляемым нарушениям требований, установленных пунктами 22, 23, 38, подпунктами 1) и 2) пункта 39, пунктами 41, 44, подпунктами 5), 6), 7), 8), 9), 10), 11), 12), 13) и 14) пункта 47, пунктами 50, 51, подпунктами 1) и 5) пункта 52, пунктом 53 информируется Департамент экологии по городу Алматы для принятия мер в соответствии с подпунктом 3) пункта 5 статьи 144 Кодекса, и в случае подтверждения факта правонарушения наложения административного взыскания в соответствии со статьей 324 КоАП.

93. По выявляемым нарушениям требований, установленных подпунктами 3), 4) пункта 39, пунктами 40, 46, подпунктами 1), 2), 3) и 4) пункта 47, информируется Департамент экологии по городу Алматы для принятия мер в соответствии с подпунктом 3) пункта 5 статьи 144 Кодекса, и в случае подтверждения факта правонарушения наложения административного взыскания в соответствии со статьей 327-1 КоАП.

94. По выявляемым нарушениям требований, установленных пунктами 43, подпунктами 2), 3) и 4) пункта 52, пунктами 71 и 75 информируется Департамент экологии по городу Алматы для принятия мер в соответствии с подпунктом 3) пункта 5 статьи 144 Кодекса, и в случае подтверждения факта правонарушения наложения административного взыскания в соответствии со статьей 331 КоАП.

	Приложение 1
	к Правилам охраны атмосферного воздуха

Уровни загрязнения атмосферного воздуха города Алматы

№	Кратность превышения среднесуточной фактической концентрации загрязняющего вещества в городе Алматы	Уровень загрязнения атмосферного воздуха города Алматы	Степень неблагоприятных метеорологических условий	Режим работы предприятий	Рекомендации для населения
1	По всем загрязняющим веществам составляет менее 1 превышения	Пониженный	-	-	-
2	Хотя бы по одному загрязняющему веществу составляет более 1 превышения	Повышенный	1 степень	Проводятся мероприятия организационно-технического характера, обеспечивающие снижение концентрации загрязняющих веществ в приземном слое атмосферы по первому режиму на 15-20%	ограничить пребывание на улице; использовать медицинские или тканевые маски в период пребывания на улице; проводить проветривание помещений только кондиционерами; проводить занятия физкультурой и спортом в закрытых спортивных комплексах; осуществлять выезд в загородную зону на отдых, санаторно-курортное оздоровление в месяцы года с наиболее неблагоприятными метеорологическими условиями и уровнями загрязнения атмосферного воздуха
3	Хотя бы по одному загрязняющему веществу составляет более 2 превышений	Высокий	2 степень	Проводятся мероприятия, разработанные для 1 степени, а также мероприятия, влияющие на технологические процессы и сопровождающиеся незначительным снижением производительности предприятия, обеспечивающие снижение концентрации загрязняющих веществ в приземном слое атмосферы на 20-40%	использование защитной одежды и респираторов типа "лепесток"; душ или влажные обтирания, для удаления загрязняющих веществ с поверхности тела; обильное питье (молоко, чай, кофе с молоком); диетическое питание с ограничением соли, жирной и трудно усвояемой пищи; полоскание полости рта 2 % раствором соды; прием витаминов группы А, В, С в повышенных дозах; сердечно-сосудистых; десенсибилизирующих, отхаркивающих средств и био- и иммуно- стимуляторов по назначению врача; при признаках отравления немедленное обращение за медицинской помощью.
4	Хотя бы по одному загрязняющему веществу составляет более 3 превышений	Очень высокий	3 степень	Проводятся мероприятия, разработанные для 1 и 2 степени, а также мероприятия, осуществление которых позволяет снизить выбросы вредных (загрязняющих) веществ за счет временного сокращения производительности предприятия, обеспечивающие снижение концентрации загрязняющих веществ в приземном слое атмосферы на 40-60%.

	Приложение 2
	к Правилам охраны атмосферного
	воздуха

Уровни доступа в зону с низким уровнем выбросов загрязняющих веществ для автомобильного транспорта

Категория доступа	Первичные регистрационные данные	Легковые (разрешено без технического обследования (без ТО) /разрешено при условии проведения технического обследования (с ТО)	Грузовые (без ТО/с ТО)
Неограниченный	Автотранспортное средство без ДВС (электрические или с водородными топливными ячейками)	Без ТО	Без ТО
	Автотранспортные средства с ДВС с принудительной системой зажигания на бензине или газе, экологического класса выше 5, а также с воспламенением от сжатия на дизельном топливе экологического класса выше 5.	с ТО	с ТО
	Автотранспортные средства с ДВС с принудительной системой зажигания на бензине или газе, экологического класса 5, а также с воспламенением от сжатия на дизельном топливе экологического класса 5.	с ТО	с ТО
	Автотранспортные средства с ДВС с принудительной системой зажигания на бензине или газе, экологического класса 4, а также с воспламенением от сжатия на дизельном топливе экологического класса 4.	с ТО	с ТО
	Автотранспортные средства с ДВС с принудительной системой зажигания на бензине или газе, экологического класса 3, а также с воспламенением от сжатия на дизельном топливе экологического класса 3.	с ТО	с ТО
	Автотранспортные средства с ДВС с принудительной системой зажигания на бензине или газе, экологического класса 2 и ниже, а также с воспламенением от сжатия на дизельном топливе экологического класса 2 и ниже.	с ТО	с ТО
	Автотранспортные средства с ДВС с принудительной системой зажигания на бензине или газе, экологического класса 0 и ниже, без систем нейтрализации (карбюраторные).	с ТО	с ТО
Ограниченный	Все автотранспортные средства за исключением без ДВС (чисто электрические или с водородными топливными ячейками), не прошедшие техническое обследование в соответствии с настоящими Правилами, а также по которым выявлены превышения нормативов содержания загрязняющих веществ в выбросах в соответствии с Законом "О дорожном движении" и настоящими Правилами	-	-

Примечание: расшифровка аббревиатур:

ДВС – двигатель внутреннего сгорания;

CO – угарный газ

CH – несгоревшие углеводороды

NOX – оксиды азота

млн-1 – миллионная доля

ТО - техническое обследование

Ескерту. Алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі - осы шешімнің 2-тармағымен.

Қазақстан Республикасының Экология кодексінің 206-бабының 3-тармағына сәйкес Алматы қаласының мәслихаты ШЕШТІ:

1. Осы шешімнің қосымшасына сәйкес атмосфералық ауаны қорғау қағидалары бекітілсін.

2. Осы шешім алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі, атмосфералық ауаны қорғау қағидаларының 22, 23, 38, 39, 40, 41, 43, 44, 46, 47, 50, 51, 52, 53, 71 және 75-тармақтарын қоспағанда, осы шешім алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік бір жыл өткен соң қолданысқа енгізіледі.

Алматы қаласы мәслихатының төрағасы

М. Отыншиев

	Алматы қаласы мәслихатының
	2025 жылғы 30 желтоқсандағы
	№ 272
	шешіміне қосымша

Атмосфералық ауаны қорғау қағидалары

1-тарау. Жалпы ережелер

1. Атмосфералық ауаны қорғау қағидалары (бұдан әрі – Қағидалар) Қазақстан Республикасы Экология кодексінің (бұдан әрі – Экология кодексі) 206-бабының 3-тармағына сәйкес әзірленген және онда Алматы қаласының аумағында атмосфералық ауаны қорғау жөніндегі автомобиль көлігін пайдаланудың жекелеген мәселелерін және III санаттағы объектілерге қойылатын экологиялық талаптарды, сондай-ақ шығарындылар деңгейі төмен аймақтарды ұйымдастыру, арнайы экологиялық талаптарды бұзушылықты анықтау мәселелерін реттеу бөлігінде арнайы экологиялық талаптар белгіленеді.

2. Осы Қағидалар:

Алматы қаласының тау етегіндегі қазаншұңқырда орналасуының географиялық ерекшеліктерін, адамдардың өмірі мен денсаулығына қауіп төндіретін концентрацияларда атмосфералық ауаның жерге жақын қабатында ластағыш заттардың жинақталуына ықпал ететін, ластағыш заттардың табиғи таралуына кедергі келтіретін климаттық және өзге де табиғи жағдайлар ескеріле отырып әзірленген;

Алматы қаласында атмосфералық ауаны қорғау негіздерін айқындайтын арнайы экологиялық талаптарды қамтиды және экологиялық қауіпсіздікті қамтамасыз етуге бағытталған.

3. Осы Қағидаларда пайдаланылатын негізгі ұғымдар:

1) автомобиль көлігі құралы (бұдан әрі – автокөлік құралы) – автобустарды, шағын автобустарды, жеңіл және жүк автомобильдерін, троллейбустарды, автомобиль тіркемелерін, ершікті тартқыштарға жартылай тіркемелерді, сондай-ақ мамандандырылған автомобильдерді (жүктердің белгілі бір түрлерін тасымалдауға арналған) және арнайы автомобильдерді (әртүрлі көбінесе көліктік емес жұмыстарды орындауға арналған) қамтитын автомобиль көлігінің жылжымалы құрамының бірлігі;

2) автокөлік құралын техникалық зерттеп-тексеруден оң өту – техникалық зерттеп-тексеру қорытындылары бойынша автомобиль көлік құралының пайдаланылған газдарындағы зиянды заттардың нақты құрамы деңгейінің ҚР СТ 1433-2023 "Жол көлігі. Автокөлік құралдарының пайдаланылған газдары бар ластағыш заттардың атмосфералық ауаға шығарындылары. Нормалар мен әдістер" стандартында бекітілген нормативтерге сәйкестігін растау;

3) автопарк – кәсіпорынға, ұйымға немесе жеке тұлғаға тиесілі, кәсіпкерлік қызметте пайдаланылатын, жүк және жолаушылар тасымалдау, қызмет көрсету мен жөндеу жұмыстарына арналған жылжымалы арнайы техниканы және өзге де міндеттерді орындауға арналған автокөлік құралдарының жиынтығы;

4) атмосфералық ауаға ластағыш заттардың шығарылуы (бұдан әрі – шығарынды) – көздерден атмосфералық ауаға ластағыш заттардың түсуі;

5) атмосфералық ауа – тұрғын, өндірістік және өзге де үй-жайлардан тыс орналасқан атмосфера газдарының қоспасы болып табылатын табиғи ортаның өмірлік маңызы бар құрамдас бөлігі;

6) атмосфералық ауаның ластануын байқау пункті, атмосфераның ластану жай-күйін байқау пункті (бұдан әрі – ЛБП) - белгіленген географиялық координаттары бар атмосфералық ауадағы ластағыш заттардың концентрацияларын өлшеуді жүргізуге арналған ішінде орнатылған аспаптары мен жабдықтары бар байқау пункті;

7) атмосфералық ауаның ластануы – атмосфералық ауа сапасының мемлекет белгілеген экологиялық нормативтерінен асатын концентрацияларда ластағыш заттардың немесе деңгейлерде физикалық әсерлердің атмосфералық ауада болуы;

8) әсерді бағалау – осы Қағидаларды іске асырудан болатын ықпалды бағалау тұрғысынан осы Қағидаларға сәйкес жүргізілетін іс-шаралар;

9) газ талдағыш – қозғалтқыштың пайдаланылған газдарының химиялық құрамын үздіксіз талдауға арналған аспап;

10) жеке тұрғын үй – жеке (отбасылық) тұруға арналған, меншікжайлы учаскеде орналасқан және шаруашылық және басқа да құрылыстармен және жасыл желектермен бірге азаматтың меншігіндегі үй;

11) жылжымалы шығарынды көзі – отынның әртүрлі түрлерінде жұмыс істейтін іштен жану қозғалтқыштарымен жарақтандырылған және стационарлық жағдайда, сол сияқты жүріп-тұру процесінде де шығаруды жүзеге асыра алатын автокөлік құралы немесе өзге де жылжымалы құрал, техника немесе қондырғы;

12) Ластағыш заттар шығарындыларының деңгейі төмен аймақ операторы (бұдан әрі – Аймақ операторы) – процестер кешенін, оның ішінде ластағыш заттар шығарындыларының деңгейі төмен аймақты пайдалану туралы ақпарат жинауға, ластағыш заттар шығарындыларының деңгейі төмен аймаққа кіруді әкімшілендіруге, ластағыш заттар шығарындыларының деңгейі төмен аймақтың пилоттық жобасын іске асыруға бағытталған процестер кешенін қамтамасыз ететін заңды тұлға;

13) ластағыш заттар шығарындыларының деңгейі төмен аймаққа кіру –ластағыш заттар шығарындыларының деңгейі төмен аймаққа кіру және (немесе) автокөлік құралының оның аумағында жүріп-тұруы;

14) ластағыш заттар шығарындыларының деңгейі төмен аймақтың пилоттық жобасы (бұдан әрі – Пилоттық жоба) - ластағыш автокөлік құралдарының кіруін шектеуді қоса алғанда, экологиялық талаптарды белгілеу арқылы Алматы қаласының аумағында ауа сапасын жақсарту және халықтың денсаулығына зиянды әсерді төмендету мақсатында іске асырылатын жоба;

15) ластағыш заттар шығарындыларының деңгейі төмен аймаққа кіру деңгейі – осы Қағидаларға 2-қосымшаға сәйкес айқындалатын ластағыш заттар шығарындыларының деңгейі төмен аймаққа кірудің шектелуі;

16) ластағыш зат – атмосферада болуы қоршаған ортаға және адамдардың денсаулығына қолайсыз әсер туғызатын зат;

17) ластағыш заттар шығарындыларының деңгейі төмен аймақ (бұдан әрі – Аймақ) – осы Қағидаларға сәйкес Алматы қаласы әкімдігінің қаулысымен айқындалатын шекаралардағы Алматы қаласының аумағы;

18) қаланың газдандырылған ауданы – газ магистральдары жүргізілген және оны қосуға мүмкіндігі бар Алматы қаласының учаскесі;

19) қалдықтар – өндіріс, жұмыстарды орындау, қызметтер көрсету процесінде немесе тұтыну процесінде пайда болған кез келген заттар, материалдар немесе нәрселер (оның ішінде өзінің тұтыну қасиеттерін жоғалтқан тауарлар), оларды иесі тікелей қалдықтар деп таниды не заң талаптарына байланысты жоюға немесе қалпына келтіруге жіберуге тиіс немесе жою немесе қалпына келтіру операцияларына оларды ұшыратуға ниеті бар не ұшыратты;

20) қатты отын – тас және қоңыр көмір, жанғыш тақтатастар, шымтезек, ағаш;

21) қолайсыз метеорологиялық жағдайлар (бұдан әрі – ҚМЖ) – адамдардың өміріне және (немесе) денсаулығына қауіп төндіретін концентрацияларда атмосфералық ауаның жерге жақын қабатында ластағыш заттардың жиналуына ықпал ететін метеорологиялық жағдайлар;

22) пайдаланылған газдар – автокөлік құралының газ шығаратын құбыры арқылы қозғалтқыштың цилиндрлерінен немесе жану камераларынан шығарылатын газдар қоспасы;

23) стационарлық шығарынды көзі – бөлшектелмей орны ауыстырылмайтын және тұрақты орналасқан жері бірыңғай мемлекеттік координаттар жүйесі қолданыла отырып айқындалатын немесе автокөлік немесе өзге де жылжымалы құрал арқылы қозғалатын, бірақ оны пайдалану процесінде жер бетіне қатысты қозғалмайтын (стационарлық) жағдайды талап ететін шығарынды көзі;

24) сұйық отын – бензинді, дизель отынын, мазутты және басқа да ұқсас заттарды қоса алғанда, жағу арқылы жылу энергиясын алуға арналған мұнай өнімдері немесе синтетикалық жанғыш сұйықтықтар болып табылатын сұйық түрдегі отын;

25) тексеру туралы сертификат – өлшем бірлігін қамтамасыз ету туралы заңнамаға сәйкес аккредиттелген салыстырып тексеру зертханасы берген аспаптың метрологиялық тексеруден өткені туралы құжат;

26) техникалық зерттеп-қарау – автокөлік құралының пайдаланылған газдарындағы зиянды заттардың деңгейін және Аймаққа кіру деңгейін айқындау мақсатында техникалық қарап-тексеру желілері жүргізетін рәсім;

27) техникалық қарап-тексеру желісінің маманы – уәкілетті ұйымда оқудан өткені туралы сертификаты бар, сертификатталған аспаптар мен жабдықтарды қолдана отырып, автокөлік құралдарының пайдаланылған газдарының уыттылығы мен түтінінің деңгейін өлшеуді жүзеге асыратын техникалық қарап-тексеру операторының қызметкері;

28) түтін – қозғалтқыштың цилиндрлерінде отынның және буланған майдың толық жанбауы нәтижесінде пайда болған, пайдаланылған газдардағы сұйық және (немесе) қатты бөлшектердің көрінетін дисперсиясы, белгілі бір ұзындықтағы пайдаланылған газдардың бағанасын көрсететін жарық ағынының сіңу дәрежесін сипаттайтын нормаланатын көрсеткіш;

29) түтін өлшегіш – белгілі бір ұзындықтағы іштен жану қозғалтқышының пайдаланылған газдарының бағанасын көрсететін жарық ағынының сіңу дәрежесін өлшеуге арналған аспап;

30) уәкілетті органдар – тексерілетін субъектілер қызметінің Қазақстан Республикасы Кәсіпкерлік кодексінің 132-бабының 2-тармағына сәйкес Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген талаптарға сәйкестігін бақылауды және тексеруді жүзеге асыратын бақылау және қадағалау органдары, олардың ведомстволары мен аумақтық бөлімшелері, сондай-ақ жергілікті атқарушы органдар;

31) уәкілетті ұйым – "Алматы қаласының ерекше мәртебесі туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 4-бабының 9-38-тармағына сәйкес айқындалған, Алматы қаласында экологиялық жағдайды, атмосфералық ауаның сапасын жақсартуды және қалдықтарды басқаруды қамтамасыз ететін, жарғылық капиталына мемлекет жүз пайыз қатысатын жауапкершілігі шектеулі серіктестік;

32) шығарудың ұйымдастырылмаған көзі – ластағыш заттар шығарылу жылдамдығы мен орнын қосымша белгілейтін құрылғылардан өтпей, егер көз үй-жайдан тыс жерде болса, тікелей атмосфераға немесе желдету жүйесімен жабдықталмаған үй-жайлардың терезе, есік және өзге де ойықтары арқылы түсетін шығарындылар көзі;

33) шығару көзі – пайдалануы процесінде атмосфералық ауаға ластағыш заттардың түсуі орын алатын кез келген объектілер, оның ішінде құрылыс, техникалық құрылғы, жабдық, қондырғы, алаң, көлік немесе өзге де жылжымалы құрал;

34) шығарынды көзінің операторы (бұдан әрі – Объект операторы) – меншігінде немесе өзге де заңды пайдалануында шығарынды көзі немесе атмосфералық ауаға теріс әсер ететін объектісі бар жеке немесе заңды тұлға. Атмосфералық ауаға теріс әсер ететін объектіні салу, реконструкциялау, пайдалану және (немесе) жою (кейіннен кәдеге жарату) кезінде жекелеген жұмыстарды орындау және (немесе) жекелеген қызметтер көрсету үшін Объектінің операторы тартқан жеке немесе заңды тұлғалар объектінің операторлары болып танылмайды.

1-параграф. Арнайы экологиялық талаптарды іске асыру кезінде цифрлық құралдарды қолдану

4. Арнайы экологиялық талаптарды іске асыруды, халықтың, бизнес пен мемлекеттік органдардың өзара іс-қимылын қамтамасыз ету, Алматы қаласы экологиясының жай-күйіне мониторинг жүргізу және оны ауа, жасыл желектер, қалдықтармен жұмыс жасау сияқты факторлар бөлінісінде жақсартуға жәрдемдесу үшін Мемлекеттік коммуналдық цифрлық объект (бұдан әрі – Цифрлық объект) құрылады.

5. Цифрлық объектіні қалыптастыруды және жүргізуді уәкілетті ұйым айқындайтын оны жүргізу және пайдалану регламентіне сәйкес уәкілетті ұйым жүзеге асырады.

6. Цифрлық объект экологиялық мониторингті жүзеге асыруға арналған электрондық платформа бола отырып, келесі негізгі функционалға ие:

арнайы экологиялық талаптардың сақталуын тиімді бақылауды қамтамасыз ету;

қызметтерді электрондық форматта алу мүмкіндігін қамтамасыз ету;

қызметтерді электронды түрде алуға мүмкіндік береді;

Аймақты онлайн режимде әкімшілендіруді жүзеге асыру.;

ҚМЖ-мен байланысты алгоритмдерді автоматтандыру;

халықты және бизнесті ақпараттандыру және оқыту.

7. Цифрлық объект қаражаты жергілікті бюджетке есептелуге жататын ақылы сервистер мен қызметтерді ұсынады.

8. Уәкілетті ұйым мынадай параметрлер бойынша ауа сапасына бақылауды жүзеге асырады:

1) PM 2.5 ұсақ дисперсті бөлшектер;

2) PM 10 ұсақ дисперсті бөлшектер;

3) озон (O3);

4) азот диоксиді (NO2);

5) күкірт диоксиді (SO2);

6) көміртегі монооксиді (CO);

7) формальдегид;

8) фенол.

9. Уәкілетті ұйым Алматы қаласы әкімдігімен және Ұлттық гидрометеорологиялық қызметімен келісе отырып, жаңа ЛБД орналастыру қажеттілігі және оларды орналастырудың қосымша орындарын айқындау туралы шешім қабылдайды.

10. ЛБД бірінші кезекте ластанудың ең жоғары орташа деңгейлері (жол қозғалысы неғұрлым қарқынды қала учаскелері, өнеркәсіптік мақсаттағы объектілерге жақындығы) мүмкін болатын, сондай-ақ атмосфералық ауаның тазалығы аса маңызды болып табылатын объектілер (әлеуметтік объектілер) орналасқан тұрғын аудандарда белгіленеді.

11. Жергілікті жер құрылысының өзгеруі, өнеркәсіптік кәсіпорындардың ашылуы немесе жабылуы, ластану көздерін ұйымдастыру, жаңа жолдар мен жол айрықтарын салу және қолданысқа енгізу ескеріле отырып, ЛБД орналастыру орындары қайта қаралуы мүмкін.

12. Уәкілетті ұйым:

атмосфералық ауа сапасының жай-күйі туралы ақпарат өндірушілермен ынтымақтастық туралы келісімдер (меморандумдар) жасасады;

геоақпараттық жүйелерді (ГАЖ) қолдана отырып, ЛБД деректер қорын қалыптастырады және халықтың көрсетілген деректер қорына ашық қолжетімділігін қамтамасыз етеді;

қоршаған ортаның ластану жай-күйі туралы ақпарат өндіруді жүзеге асыратын заңды тұлғалардың, дара кәсіпкерлердің осы Қағидалардың талаптарын орындауын қамтамасыз етеді;

атмосфералық ауа сапасының жай-күйі туралы ақпаратты нақты уақыт режимінде трансляциялауды және жұртшылықтың осы ақпаратқа онлайн-платформалар мен мобильді қосымшалар арқылы қолжетімділігін қамтамасыз етеді;

атмосфералық ауа сапасының жай-күйі туралы ақпараттың Цифрлық объектімен интеграциялауын қамтамасыз етеді;

халықтың денсаулығына қауіп төндіретін ауаның ластану деңгейі анықталған кезде ҚМЖ кезеңдерінде атмосфералық ауаны қорғау жөніндегі іс-шаралардың орындалуын қамтамасыз етеді;

Алматы қаласы әкімдігінің ресми сайтында және Цифрлық объектіде атмосфералық ауаның жай-күйі туралы ай сайынғы есептерді жариялайды;

уәкілетті органдар жеке және заңды тұлғалардың шағымдары негізінде барлық санаттағы объектілерге қатысты арнайы экологиялық талаптардың сақталуына жоспардан тыс тексерулер жүргізу үшін тартады;

осы Қағидалардың 13, 14 және 15-тармақтарына сәйкес көрсеткіштерге қол жеткізу тұрғысынан әсерді бағалауды жүргізеді.

13. Ауа ластануы азаюының көрсеткіштері:

1) ластағыш заттардың концентрациясы деңгейі: PM 2.5, PM 10, NOx, Sox және ауадағы басқа зиянды заттар концентрациясының өзгеруі;

2) автокөлік құралдары шығарындыларының азаюы: Аймақ енгізілгенге дейін және енгізілгеннен кейін автокөлік құралдары шығарындыларының есептік саны;

3) шекті рұқсат етілген концентрациялардан асып кету жиілігі: ластағыш заттардың концентрациясы рұқсат етілген нормалардан асатын бір жылдағы күндер саны.

14. Көлік жүйесін және тұрақты көлік түрлерін дамыту көрсеткіштері:

1) электромобильдер, гибридті автомобильдер және басқа да түрлер шығарындыларының деңгейі төмен автокөлік құралдары үлесінің ұлғаюы (жеке және коммерциялық автокөлік бөлінісінде);

2) қоғамдық көлікте жүру үлесінің ұлғаюы; маршруттар желісінің дамуы және жолаушылар санының ұлғаюы;

3) жеке автокөліктермен жүру үлесінің азаюы;

4) жаяу жүргіншілерге және баламалы көліктің өзге де түрлеріне арналған веложолдар мен инфрақұрылым желісі ұзақтығының ұлғаюы;

5) жол желісінде, техникалық қарап-тексерулер мен зерттеп-тексерулер кезінде, сондай-ақ экологиялық посттарда анықталған шығарындылар бойынша көрсеткіштері асып кеткен автокөлік санының төмендеуі;

6) дизель отынын тұтынуды азаюы.

15. Халық денсаулығының көрсеткіштері:

1) аурудың төмендеуі: демікпе, бронхит және жүрек-қан тамырлары аурулары сияқты ауаның ластануымен байланысты аурулардың төмендеуі;

2) өмір сүру ұзақтығы: Аймақтағы халықтың орташа өмір сүру ұзақтығының өзгеруі;

3) өмір сапасы: халықтың физикалық және психикалық денсаулығын қоса алғанда, жалпы денсаулығы мен әл-ауқатын бағалау.

16. Әсерді бағалау кезінде қолданылатын шектеулер, географиялық масштабтар, уақыт шеңбері, дәрежесі мен талаптарды бұзғаны үшін жауаптылық мөлшері ескеріледі.

17. Әсерді бағалауды жүргізу үшін уәкілетті ұйым базалық жылы деректер жинауды жүзеге асырады.

Базалық жыл деп талдаудағы есептеу нүктесі, алғашқы уақыт кезеңі ұғынылады, осы талдаудан мынадай санаттар бойынша деректерді салыстыру басталады:

қала автопаркінің құрамы және көлік жүйесі туралы деректер, оның ішінде қала және агломерация автокөлік құралдарының жасы, экологиялық сыныптар бойынша автокөлік құралдарының саны, Аймақ өлшемдеріне сәйкес келетін автокөлік құралдарының үлесі, отын түрлері мен оны тұтыну көлемі бойынша автокөлік құралдарының бөлінуі, қоғамдық көліктің қолжетімділігі, қоғамдық көлік және моторланбаған қозғалыстар үшін инфрақұрылымды дамыту туралы деректер және қаланың көлік жүйесіндегі өзгерістерді жинау және талдау үшін қол жетімді басқа да деректер;

ауа сапасы туралы деректер, оның ішінде ауа сапасының көрсеткіштері бойынша мониторингтік деректер: PM2, 5 және PM10 ұсақ дисперсті бөлшектер, NO2 азот диоксиді, SO2 күкірт диоксиді, O3 озоны, CO көміртегі түтіні, формальдегид, фенол, ауа сапасының индексі, метеорологиялық деректер, шығарындылар деңгейінің маусымдық және тәуліктік өзгерістері, рұқсат етілген концентрациялардың асып кетулер саны;

демографиялық деректер, оның ішінде халық санағының деректері, әлеуметтік топтардың саны мен қарқыны;

денсаулық жағдайы туралы деректер, оның ішінде өкпенің созылмалы обструкциялық ауруы диагнозы бар диспансерлік есепте тұрған пациенттердің саны, шұғыл жүгінулер және өкпенің созылмалы обструкциялық ауруы диагнозы бойынша ауруханаға жатқызу жиілігі туралы медициналық деректер;

кәсіпкерлік субъектілерінің қызметі туралы деректер (тіркелген субъектілердің саны, объектілердің санаттары мен түрлері бойынша саны, жұмысқа орналастырылған халықтың саны).

18. Уәкілетті ұйым уәкілетті органдардың, ақпарат өндірушілердің атына тиісті сұрау салулар жіберу арқылы, сондай-ақ ашық көздерден алынған ақпаратты пайдалану арқылы ақпарат жинауды жүзеге асырады.

19. Әсерді бағалау осы Қағидалардың талаптарын енгізудің әлеуетті оң және теріс экологиялық, әлеуметтік-экономикалық, көліктік әсерлерін анықтау, ең төменгі теріс салдары бар Аймақтың барынша тиімділігін қамтамасыз ету, қоғамдық қолдау алу, мүдделі тараптармен өзара іс-қимыл жасау үшін материалдар дайындау, баламалы шешімдерді әділ іске асыруды және талдауды қамтамасыз ету, сондай-ақ осы Қағидаларды іске асырудың әртүрлі жағдайларында шешімдерді қабылдау процесін қолдау мақсатында жүргізіледі.

2-параграф. Қолайсыз метеорологиялық жағдайлар

20. Атмосфералық ауаның ластануының жоғары деңгейін белгілеген, сондай-ақ метеорологиялық жағдайлар Алматы қаласының атмосферасында ластағыш заттардың жиналуына ықпал етеді деген болжамды анықтаған кезде уәкілетті ұйым осы Қағидаларға 1-қосымшаға сәйкес тиісті дәрежедегі ҚМЖ-ның басталуы туралы ақпаратты Цифрлық объектіде орналастырады.

21. Уәкілетті ұйым электрондық құжат айналымының ресми мемлекеттік порталдары, "электрондық үкімет" веб-порталы және Цифрлық объект арқылы тіркелген кезден бастап бір сағат ішінде ҚМЖ-ның пайда болуы туралы ақпаратты Алматы қаласы әкімдігінің назарына жеткізеді, ол қажетті ақпараттың халық арасында дереу таралуын қамтамасыз етеді, сондай-ақ осы Қағидаларға 1-қосымшада көзделген ережелерді есебімен ҚМЖ-ның басталу кезеңіне ден қою шараларын енгізеді.

22. ҚМЖ-дан туындаған атмосфералық ауаның қысқа мерзімді ластануы кезеңінде Алматы қаласының аумағында стационарлық шығарындылар көздері бар заңды тұлғалар, дара кәсіпкерлер осы Қағидаларға 1-қосымшада көзделген қаланың жергілікті атқарушы органы уақытша енгізген стационарлық көздер шығарындыларын азайту жөніндегі талаптарды сақтайды.

23. Объектілердің операторлары осы Қағидаларға 1 – қосымшада көзделген ережелерді ескере отырып, Қазақстан Республикасы Экология және табиғи ресурстар министрлігінің Экологиялық реттеу және бақылау комитетінің Алматы қаласы бойынша Экология департаментімен (бұдан әрі-Алматы қаласы бойынша экология департаменті) келісілген ҚМЖ басталу кезеңіне ден қою шараларын әзірлейді және қабылдайды.

24. Алматы қаласының әкімдігі халықты ҚМЖ туралы хабардар етумен қатар, өзінің ресми интернет-ресурсы және өзге де бұқаралық ақпарат құралдары арқылы осы Қағидаларға 1-қосымшаға сәйкес ҚМЖ кезеңіне арналған ұсынымдарды халықтың назарына жеткізеді.

25. ҚМЖ-мен байланысты алгоритмдерді автоматтандыру функционалын іске асыру шеңберінде Цифрлық объектіде:

метеорологиялық деректердің, шығарындылар туралы деректер мен математикалық модельдердің интеграцияларын қолдана отырып, ҚМЖ-ны болжау;

Осы Қағидаларға 1-қосымшада көзделген ережелерді ескере отырып, ҚМЖ басталуы кезеңіне ден қою шараларын қоса алғанда, ҚМЖ басталуы мен жеке және (немесе) барлық меншік нысанындағы заңды тұлғалардың, мемлекеттік органдардың ҚМЖ кездегі кейінгі іс-қимылдарының қажеттілігі туралы хабарлау жүзеге асырылады.

26. Алматы қаласы әкімдігінің әзірленген іс-қимыл жоспары бойынша ҚМЖ кезеңдерінде Алматы қаласының көшелеріндегі көлік ағыны реттеледі.

27. Мектепке дейінгі, орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі, жоғары, қосымша білім беру ұйымдарына:

жылжымалы датчиктерді пайдалана отырып, үй-жайлар ішіндегі ауа сапасына мониторинг жүргізу;

желдету жүйелерін тексеру кестесін бекіту және сүзгілерді тұрақты түрде тазалау және ауыстыру;

ғимараттарда ҚМЖ жағдайында ұсынымдары бар жадынамалар орналастыру;

ҚМЖ кезінде іс-қимылды түсіндіру үшін ата-аналармен және (немесе) оқушылармен үнемі кездесулер өткізу;

ҚМЖ салдарынан денсаулық жағдайы нашарлаған кезде медициналық персоналды көмек көрсетуге даярлауды қамтамасыз ету;

ластанған ауамен улану кезінде алғашқы көмек көрсету бойынша дәрістер өткізуді қамтамасыз ету;

медицина қызметкерлерінің балаларды үнемі тексеріп отыруы ұсынылады.

28. Мектепке дейінгі, орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі, жоғары, қосымша білім беру ұйымдарына ҚМЖ кезеңінде:

ашық ауада сабақтар, жаттығулар, спорттық іс-шаралар өткізбеу, оқушылардың далада болу уақытын барынша қысқарту;

балалар мен оқушыларға бір реттік немесе қайта пайдалануға болатын бетперделер таратуды қамтамасыз ету ұсынылады;

29. Мектепке дейінгі, орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі, жоғары, қосымша білім беру ұйымдарына үшінші дәрежелі ҚМЖ кезеңінде қосымша:

үшінші дәрежелі ҚМЖ кезеңінде өткізу қағидалары бойынша оқушылар мен олардың ата-аналарын техникалық қолдаудың жедел желісін ұйымдастыру;

оқушылар мен ата-аналарға онлайн режимінде мінез-құлық қағидаларын және процесті ұйымдастыруды түсіндіру;

балалардың денсаулық жағдайын қадағалау үшін ата-аналармен үнемі байланыста болу ұсынылады.

30. Алматы қаласының әкімдігі ҚМЖ басталу кезеңіне ден қою шаралары бойынша тұрақты оқу-жаттығулар ұйымдастырады және өткізеді.

2-тарау. Автокөлік құралдарын пайдаланудың жекелеген мәселелерін реттеу

31. Қоғамдық көлікті дамыту, қалалық қоғамдық көлік паркін және инфрақұрылымын ұлғайту және тұрақты жаңарту Алматы қаласының атмосфералық ауасын қорғау жөніндегі қызметтің басым бағыттарының бірі болып табылады.

32. Алматы қаласының әкімдігі Алматы қаласының автомобиль паркін жаңартуды экономикалық ынталандыру шараларын (бұдан әрі – Шаралар) іске асыруда.

33. Алматы қаласының аумағында 2025 жылғы 1 қыркүйекке дейін тіркелген автокөлік құралдары, сонымен қатар жергілікті бюджет есебінен төмен экологиялық сыныпты автокөлік құралдарын сатып алуды көздейтін Шаралар шеңберінде кейіннен кәдеге жарату үшін сатып алынады.

34. Шараларды іске асыру мақсаттары үшін Алматы қаласының әкімдігі Алматы қаласы әкімдігінің тиісті қаулысымен бекітілген тізбе бойынша автокөлік құралдарын сатып алу үшін тиісті жылға бағаны белгілейді.

35. Сатып алу пункттеріне өз жүрісімен келген, пайдаланудағы автокөлік құралдары сатып алынуға жатады.

36. Жаңа автокөлік құралдарын сатып алуға жеңілдіктер, қоғамдық көлікті пайдалануға тегін жол жүру ақысын беру және басқа да шараларды қоса алғанда, қосымша шаралар қолданылады.

37. Алматы қаласының әкімдігі электр көлігін дамытуға бағытталған шараларды іске асыруда.

38. Алматы қаласының коммуналдық және жеке автопарктері пайдаланылатын ішкі жану қозғалтқыштары бар (бұдан әрі – ІЖҚ) жылжымалы құрам бірліктерін автономды жылыту жүйелерімен немесе электр автомобиль жылытқыштарымен жабдықтайды.

39. Алматы қаласының коммуналдық және жеке автопарктері ҚР СТ 1433-2023 "Жол көлігі. Атмосфералық ауаға автокөлік құралдарының пайдаланылған газдары бар ластағыш заттардың шығарындылары. Нормалар мен әдістер" талаптарына сәйкес:

1) уәкілетті ұйымға есептілікті ұсына отырып, мәжбүрлі оталдыру жүйесімен (бензинмен және газбен) қозғалтқыштары бар автобустар үшін иісті газдың (СО), көмірсутектердің (СH) және азот тотықтарының (NOx) құрамын өлшеуді;

2) уәкілетті ұйымға есептілікті ұсына отырып, сығымдаудан тұтанатын қозғалтқыштары бар (дизель отынында) автобустар үшін түтіндік көрсеткіштерін өлшеуді;

3) уәкілетті ұйымға ай сайынғы есептілікті ұсына отырып, ластағыш шығарындылардың көлемін азайтуды қамтамасыз ететін жүйелер мен құрылғылардың, оның ішінде қозғалтқышты басқарудың электрондық блоктарының, оттегі датчиктерінің, каталитикалық және селективті бейтараптандырғыштардың, картерді, қозғалтқышты желдету жүйелерінің, пайдаланылған газдарды рециркуляциялау жүйелерінің, буларды, отынды, күйе сүзгілерін ұстау жүйелерінің жай-күйін, оларға қызмет көрсетуін және пайдалану мерзімін есепке алуды жүргізуді;

4) уәкілетті ұйымға ай сайынғы есептілікті ұсына отырып, дербес жылыту жүйелері мен электр автомобиль жылытқыштарының жай-күйін, оларға қызмет көрсетуін және пайдалану мерзімін есепке алуды жүргізуді қоса алғанда, ІЖҚ-ғы автокөлік құралдарына ішкі ай сайынғы (тоқсан сайынғы) экологиялық бақылауды жүзеге асырады.

40. Дайындаушы зауытта көзделген селективті каталитикалық бейтараптандыру жүйесімен 4-ші және одан жоғары экологиялық сыныптағы дизель отынында жұмыс істейтін автокөлік құралдары балансында бар Алматы қаласының коммуналдық және жеке автопарктері уәкілетті ұйымға тоқсан сайынғы есептілікті, оның ішінде электрондық нысанда есептілікті ұсына отырып, пайдаланылған газдарды азот тотықтарынан тазартуға арналған сұйық реагентті әрбір автобустың 1000 километр жүрісіне кемінде 15 литр есебімен сатып алуды жүзеге асырады.

41. Ағымдағы күнтізбелік жыл ішінде сол бір техникалық қарап-тексеру станциясында ескертусіз техникалық қарап-тексеруден немесе техникалық зерттеп-қараудан өткен, шығарындылардағы ластағыш заттар мөлшерінің нормативтерінен асып кеткен автокөлік құралдарын пайдалану фактілерінің бірнеше рет (күнтізбелік жыл ішінде 3 реттен артық), оның ішінде техникалық зерттеп-қарау нәтижелері бойынша анықталуы анықталған нәтижелерді көрсете отырып, "Жол жүрісі туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 21-бабына сәйкес одан әрі шаралар қабылдау үшін көлік саласындағы уәкілетті органға және бұзушылықтарды жоюға және автокөлік құралын техникалық қарап-тексеруден өтуге жолдама беріле отырып, диагностикалық картаның күшін жою үшін механикалық көлік құралдары мен олардың тіркемелерін міндетті техникалық қарап-тексерудің бірыңғай ақпараттық жүйесінің операторына жүгіну үшін негіз болып табылады.

3-тарау. III санаттағы объектілерге қойылатын экологиялық талаптар

42. Экологиялық кодекске 2-қосымшаның 3-бөлімінде көрсетілген қызмет түрлері өздерінің шегінде жүзеге асырылатын ғимараттар, құрылысжайлар, олардың кешендері, алаңдары немесе аумағы III санаттағы объектілер болып табылады.

43. III санаттағы объектілерге жататын шығарындылардың стационарлық көздерін пайдалану оларды атмосфералық ауаға ластағыш заттардың шығарындыларын тазарту үшін құрылысжайлармен немесе жабдықпен жарақтандыру шартымен ғана жүзеге асырылады.

44. III санаттағы Объектілер операторлары күнтізбелік үш жылда кемінде бір рет атмосфералық ауаға ластағыш заттардың шығарындыларын зертханалық өлшеуді ұйымдастырады.

Зертханалық өлшеулерді III санаттағы Объект операторы өз қаражаты есебінен Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес аккредиттелген зертханаларда, мәлімделген аккредиттеу саласына сәйкес стандарттар бойынша жүргізеді.

45. Зертханалық өлшеу нәтижелері Цифрлық объектіге міндетті түрде енгізілуге жатады.

46. Алматы қаласының аумағында орналасқан III санаттағы объектілердің операторлары қоршаған ортаға әсер ету туралы декларацияны беру кезінде Экологиялық кодекстің 110-бабының 3-тармағында көрсетілген мәліметтерден басқа, "Адамның өмір сүру ортасы мен денсаулығына әсер ету объектілері болып табылатын объектілердің санитариялық-қорғаныш аймақтарына қойылатын санитариялық-эпидемиологиялық талаптар" санитариялық қағидаларын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің м.а. 2022 жылғы 11 қаңтардағы № ҚР ДСМ-2 бұйрығына (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 26447 болып тіркелген) сәйкес белгіленген санитариялық-қорғаныш аймақтарының өлшемдері туралы мәліметтерді де ұсынады.

47. Шығарындылардың стационарлық көздері бар III санаттағы объектілер:

1) қоршаған ортаға әсер ету туралы декларацияны ұсынған кезде Алматы қаласының әкімдігіне қоршаған ортаны қорғау жөніндегі іс-шаралар жоспарын ұсынады;

2) шығарындылардың көлемін, құрамын және нүктелерін көрсете отырып, ластағыш заттардың шығарындыларын есепке алуды жүргізеді және есепті жылдан кейінгі жылдың 10 наурызына дейінгі мерзімде Цифрлық объектіге жылына кемінде бір рет ақпарат береді;

3) Алматы қаласының әкімдігіне есепті кезеңнен кейінгі айдың 10 наурызына дейінгі мерзімде қоршаған ортаны қорғау жөніндегі іс-шаралардың орындалуы және іс жүзіндегі шығарындылар туралы жыл сайынғы есепті ұсынады;

4) нәтижесінде адамдардың өмірі мен денсаулығына және (немесе) қоршаған ортаға қатер қауіпі бар немесе қатер төнген атмосфералық ауаның ластануын туғызған авариялық шығарындылар туралы ақпаратты авариялық шығарынды нәтижесінде зақымдану қатеріне ұшырайтын ұйымдарға және мемлекеттік органдарға дереу береді;

5) Алматы қаласының атмосфералық ауасын қорғау саласындағы арнаулы экологиялық талаптардың сақталуына мониторингті жүзеге асыру үшін шығарындылардың стационарлық көздеріне қол жеткізуді қамтамасыз етеді;

6) шығарындыларды төмендететін технологияларды әзірлейді және енгізеді;

7) шаң түзілуі мүмкін жерлерде шаң басу құралдарын қолданады;

8) атмосфералық ауаға ластағыш заттардың шығарындыларын тазартуға арналған құрылысжайлардың немесе жабдықтардың қоршаған ортаға әсер ету туралы декларацияны беру кезінде мәлімделген тиімділігін қамтамасыз етеді;

9) атмосфералық ауаның ластануын төмендету мақсатында техникалық және технологиялық тәсілдерді енгізеді және жетілдіреді, отынның, шикізаттың, материалдардың баламалы түрлерін қолданады;

10) стационарлық және жылжымалы көздерден ластағыш заттардың шығарындыларын ұстау, кәдеге жарату, залалсыздандыру жөніндегі іс-шараларды жүзеге асырады және олар туралы есеп береді, сондай-ақ қолайсыз метеожағдайлар кезеңінде іс-шараларды орындайды;

11) атмосфералық ауаға ластағыш заттардың авариялық шығарындыларының алдын алу және жою, сондай-ақ оның ластану салдарын жою жөніндегі іс-шараларды жүзеге асырады;

12) газды тазарту және атмосфералық ауаға ластаушы заттар шығарындыларын бақылау қондырғыларын пайдалану жөніндегі талаптарды іске қосады және сақтайды;

13) шаруашылық және өзге де қызмет объектілерінің санитариялық-қорғау аймақтарының режимін сақтауды қамтамасыз етеді;

14) атмосфералық ауаны ластайтын қалдықтарды шаруашылық және өзге де қызмет объектісінің тиісті аумағынан осындай қалдықтарды жинап қоюдың немесе көмудің мамандандырылған орындарына уақтылы әкетуді қамтамасыз етеді.

48. Уәкілетті ұйым ұсынылған декларация бойынша ластағыш заттар шығарындыларының декларацияланған көлемдерге сәйкестігін тексеру мақсатында ластану көзіне бара отырып, оның нақты көлемін бағалайды.

Бағалауды жүргізу үшін уәкілетті ұйым әдістемелік ұсынымдар қабылдайды.

Анық еместігі ластағыш заттар шығарындыларының, төгінділерінің декларацияланған көрсеткіштерімен салыстырғанда қоршаған ортаға антропогендік әсер етудің асып кетуінде көрініс табатын қоршаған ортаға әсер ету туралы анық емес декларацияны ұсыну анықталған жағдайда, уәкілетті ұйым Алматы қаласы бойынша Экология департаментін Қазақстан Республикасы Кәсіпкерлік кодексінің (бұдан әрі - Кодекс) 144-бабы 5-тармағының 3) тармақшасына сәйкес шаралар қабылдау үшін Алматы қаласы бойынша экология департаментін хабардар етеді – Кодекс), және "әкімшілік құқық бұзушылық туралы" Қазақстан Республикасы Кодексінің (бұдан әрі – ӘҚБтК) 328-бабының 4 және 5-бөліктеріне сәйкес әкімшілік жаза қолдану фактісі расталған жағдайда.

4-тарау. Ластағыш заттар шығарындыларының деңгейі төмен аймақты ұйымдастыру

49. Осы Қағидаларға сәйкес Аймақта Алматы қаласының аумағына және автокөлік құралдарына қатысты арнайы экологиялық талаптар белгіленеді.

1-параграф. Аймақ аумағына қатысты арнайы экологиялық талаптар

50. Арнайы экологиялық талаптар Жалпыға ортақ пайдаланылатын орындарда, кәсіпорындар мен жеке тұрғын үйлердің аумақтарында, тұрғын үй секторының, мектеп және мектепке дейінгі мекемелердің аула және аулаішілік аумақтарында, барлық көшелерде және өзге де орындарда, кез келген өртеуге арналған қондырғыларда, контейнерлерде, урналарда, ашық немесе жабық тәсілмен қатты күйдіруге жол бермеуге бағытталған тұрмыстық қалдықтар, өндірістік қалдықтар, автошиналар, пластик және полиэтилен қалдықтары, оның ішінде қауіпті қалдықтар.

Осы тармақтың бірінші бөлігінде белгіленген талаптарды анықталып жатқан бұзушылықтар жөнінде Алматы қаласы бойынша Экология департаментіне Кодекстің 144-бабы 5-тармағының 3) тармақшасына сәйкес шараларды қабылдау үшін және құқық бұзушылық фактісі расталған жағдайда Әкімшілік кодекстің 324-бабына сәйкес әкімшілік жаза қолдану үшін хабарланады.

51. Аймақ аумағында азаматтық пиротехникалық заттар мен оларды қолдана отырып жасалған бұйымдарды іске қосуға жол берілмейді.

52. Аймақ аумағында:

1) төтенше жағдайларда жылумен және энергиямен жабдықтаудың резервтік көздерін пайдалану жағдайларын қоспағанда, Алматы қаласының газдандырылған аудандарында шаруашылық жүргізуші субъектілердің өндірістік мұқтаждықтары, жеке тұрғын үйлердің жылыту қазандықтары, моншалар, көппәтерлі тұрғын үйлерді жылытатын жекелеген қазандықтар үшін қатты және сұйық отын пайдаланылмайды;

2) шығарылған газдарды тазарту қондырғыларымен жабдықталған, ақаусыз жұмыс істейтін және жобалық тазартуды және (немесе) залалсыздандыруды қамтамасыз ететін ластағыш заттар шығарындыларының көздері пайдаланылады;

3) пайдаланылған газдарды тазарту жүйелерімен жабдықталмаған, қуаты 10 киловатттан аспайтын бензинді және дизельді генераторлар қолданылады;

4) пайдаланылған газдарды тазарту жүйелерімен жабдықталған арнайы техника (экскаваторлар, таптағыштар, бульдозерлер, тракторлар және басқалар) пайдаланылады;

5) атмосфералық ауаға теріс әсер етуді болдырмау мақсатында қала аумағын тазалау және қыста қар мен көктайғаққа қарсы күрес VIII сайланған Алматы қаласы мәслихатының кезектен тыс XXI сессиясының 2024 жылғы 19 шілдедегі № 138 шешімімен бекітілген (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 1776-02 болып тіркелген) Алматы қаласының аумағын абаттандыру қағидаларында көзделген тәсілдермен және құралдармен жүзеге асырылады.

2-параграф. Автокөліктер құралдарына қатысты Аймақтағы арнайы экологиялық талаптар

53. Аймаққа кіру рұқсаты автокөлік құралдарына олардың осы Қағидаларға сәйкес автокөлік құралының техникалық зерттеп-қараудан оң өтуімен расталатын пайдаланылған газдардағы ластағыш заттардың құрамы нормаларына сәйкес келген жағдайда беріледі.

54. Аймаққа кіру деңгейі Алматы қаласы әкімдігінің 2025 жылғы 21 ақпандағы № 1/19 қаулысымен (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 1800-02 болып тіркелген) бекітілген Автомобиль көлік құралдарының шығарындыларын мониторингілеу қағидаларына (бұдан әрі – мониторинг қағидалары) 4-қосымшаға сәйкес айқындалатын автокөлік құралының экологиялық сыныбына байланысты болады.

55. Алматы қаласының әкімдігі Аймақ аумағында қолданылатын ақпараттық белгілерді орнатады.

56. Осы Қағидаларда реттелмеген Аймақтағы автокөлік құралдарын пайдалануды реттеудің барлық өзге мәселелері Цифрлық объектіде орналастырылатын жария шартта реттеледі.

57. Аймақ туралы ақпарат, жүру карталары мен схемалары, Аймақ ішіндегі сапарларды жүзеге асыру жөніндегі нұсқаулық және басқа да қажетті ақпарат Цифрлық объектіде орналастырылады.

58. Аймақты онлайн әкімшілендіру функционалын іске асыру шеңберінде, басқалармен қатар мыналар: қолданыстағы және құрылатын бейне және өзге де қашықтан бақылау жүйелерімен интеграция; биллинг операторының және/немесе Аймақ операторының жұмыс істеуі; автокөлік құралдары иелерінің жеке кабинеттерін құру; аймақтың интерактивті картасы; көліктің жекелеген түрлерінің ағынын реттеу қамтамасыз етіледі.

Хабарламалар пайдаланушының Цифрлық объектідегі жеке кабинетіне Цифрлық объектіде тіркелген ұялы байланыстың абоненттік нөміріне қысқа мәтіндік хабарлама жібере отырып, ұялы байланыстың абоненттік нөмірі бойынша немесе электрондық мекенжай бойынша мәтіндік хабарламамен не хабарламаны немесе шақыруды тіркеуді қамтамасыз ететін өзге де байланыс құралдарын пайдалана отырып жіберіледі.

Аймақ операторының бастамасы бойынша Аймақты әкімшілендіру мақсатында Цифрлық объектімен интеграцияланған жеке цифрлық объект құрылады.

59. Алматы қаласының әкімдігі Аймақты әкімшілендіру үшін, оның ішінде Пилоттық жобаны іске асыру кезінде жарғылық капиталына мемлекет жүз пайыз қатысатын заңды тұлға арқылы Аймақ операторын айқындайды.

60. Аймақ операторы мынадай іс-шаралардың орындалуын да қамтамасыз етеді:

1) Аймақ шекараларының аудиті;

2) жүйенің архитектурасын әзірлеуді және енгізілетін шектеулерді басқаруды бақылау;

3) көлік ағындарын өлшеу;

4) Аймаққа кіретін көлікті есепке алу және деректерді талдау жүйесін әзірлеуді бақылау;

5) шектеулерді іске асырудың әсерін бағалау;

6) Аймақты әкімшілендіру үшін жеке цифрлық объектіні әзірлеуді бақылау;

7) Аймақты басқару жүйесін қолданыстағы және құрылатын жүйелермен интеграциялау процесін ұйымдастыру;

8) автокөлік құралдарын техникалық зерттеп-қарау нәтижелерін жинау және талдау, автокөлік құралдарының ластағыш заттар құрамы нормаларына сәйкестігін айқындау жүйесін құру.

61. Техникалық қарап-тексеруді "Рұқсаттар және хабарламалар туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 2-қосымшасының 84-2-тармағына сәйкес техникалық қарап-тексеру операторының қызметіне рұқсаты бар, уәкілетті ұйыммен осы Қағидаларға сәйкес автокөлік құралдарын техникалық қарап-тексеруді жүргізуге шарт жасасқан Алматы агломерациясының аумағында техникалық қарап-тексеру желілері бар техникалық қарап-тексеру операторлары жүргізеді.

62. Автокөлiк құралдарын техникалық қарап-тексеруден өткiзуге шарт техникалық қарап-тексеруден өткiзудiң әрбiр желiсiнде тiркелген және тексерiлген газ талдауыш пен түтiн өлшегiш болған жағдайда жасалады, оның iшiнде:

СО және СН газталдағышы;

Lambda коэффициентін өлшеу;

дизельді қозғалтқыштардың түтіндеу деңгейін өлшеу.

Осы тармақтың бірінші бөлігінде көрсетілген жабдық нақты уақыт режимінде өлшенген деректерді Аймақ операторына автоматты түрде беруді қамтамасыз ететін техникалық қарап-тексеру жүйесінде пайдаланылмайтын арнайы бағдарламалық жасақтамаға қосылады.

Мамандандырылған бағдарламалық қамтамасыз етуге қойылатын талаптар автокөлік құралдарын техникалық зерттеп-қараудан өткізуге арналған шартта көзделеді.

63. Оқытудан өткен және уәкілетті ұйымда оқытудан өткені туралы жарамды сертификаты бар мамандардың талап етілетін саны, техникалық қарап-тексеруді жүзеге асыратын әрбір техникалық қарап-тексеру желісіне кемінде екі маман.

64. Автокөлік құралдарын техникалық қарап-тексеруден өткізуге арналған шарт Цифрлық объектіде орналастырылған нысан бойынша жасалады.

65. Автокөлiк құралдарын техникалық қарап-тексеруден өткiзуге арналған шарттың қолданылу мерзiмi 3 (үш) жылды құрайды, оның қолданылу мерзiмi шексiз рет автоматты түрде ұзартылады.

66. Автокөлік құралдарын техникалық қарап-тексеруден өткізуге шарт жасасқанға дейін уәкілетті ұйым техникалық қарап-тексеру желілерінің осы Қағидалардың 64 және 65-тармақтарында белгіленген талаптарға іс жүзінде сәйкестігін тексереді.

67. Техникалық қарап-тексеру желілерінің осы тарауда белгіленген талаптарға нақты сәйкестігін тексеруді уәкілетті ұйым сол жерге барып жүзеге асырады.

68. Автокөлік құралдарын техникалық зерттеп-қараудан өткізуге арналған шартты уәкілетті ұйым онда көзделген жағдайларда, сондай-ақ:

техникалық қарап-тексеру операторы нақты қарап-тексеруді жүргізбей-ақ қарап-тексеру нәтижелерін беруге жол берген;

тексеру фактісі бейнетіркеумен расталмаған;

оператор жабдықтың жыл сайынғы міндетті салыстырып тексеруден өтуі туралы мәліметтерді ұсынбаған;

маман техникалық зерттеп-қарауды жүргізу тәртібін бұзған жағдайда бұзады.

69. Бір күнтізбелік жыл ішінде техникалық байқау желісінің маманы жіберген екі және одан да көп бұзушылықтар анықталған жағдайда, Уәкілетті ұйым уәкілетті ұйымда осы маманның оқудан өткені туралы сертификаттың күшін жояды.

70. Уәкілетті ұйым автокөлік құралдарын техникалық қарап-тексеруден өткізуге жасалған шартқа сәйкес техникалық қарап-тексеру желісінің әрбір маманы үшін зерттеп-қарау нәтижелерін пайдалану және Аймақ операторына беру мақсатында мамандандырылған бағдарламалық қамтамасыз етуге қол жеткізу үшін пайдаланылатын электрондық сәйкестендіру кілтін береді.

71. Техникалық қарап-тексеру операторлары автокөлiк құралдарын техникалық қарап-тексеруден өткiзуге жасалған шарттар бойынша жасалған шартта көрсетiлген жабдықтар мен мамандар құрамындағы өзгерiстер туралы осындай өзгерiстер болған кезден бастап екi жұмыс күнiнен кешiктiрмей уәкiлеттi ұйымға электрондық нысанда хабарлама жiберу арқылы уәкiлеттi ұйымды хабардар етедi.

Техникалық қарап-тексеру операторының осы тармақтың бірінші бөлігінде белгіленген талаптарды сақтамауы да автокөлік құралдарын техникалық қарап-тексеруді жүргізуге арналған шартта белгіленген жауаптылыққа әкеп соғады.

72. Техникалық қарап-тексеру операторлары техникалық қарап-тексеруді автокөлік құралдарын техникалық қарап-тексеруден өткізуге арналған шартта және "Жол көлігі. Атмосфералық ауаға автокөлік құралдарының пайдаланылған газдарымен ластағыш заттардың шығарындылары. Нормалар мен әдістер" 1433-2017 ҚР СТ-да көзделген тәртiппен жүзеге асырады.

73. Осы Қағидалардың мақсаттары үшін мониторинг қағидаларында белгіленетін:

автокөлік құралдарын санаттар бойынша жіктеу;

бензинмен және (немесе) газ отынымен жұмыс істейтін автокөлік құралдары үшін мәжбүрлеп оталдыру қозғалтқышының пайдаланылған газдарындағы көміртегі монооксиді (СО), көмірсутектер (СН) мөлшерінің нормалары;

мәжбүрлі оталдыру жүйесі бар қозғалтқыштармен жабдықталған автокөлік құралдары үшін пайдаланылған газдардың түтіндік нормалары қолданылады.

74. Автокөлiк құралдарын техникалық қарап-тексеруден өткiзу тәртiбi Алматы қаласында пайдаланылатын мынадай автокөлiк құралдарына: М1 санатындағы жеңiл автомобильдерге, М2 және М3 санатындағы автобустарға, N1, N2 және N3 санатындағы жүк автомобильдерiне, L санатындағы мотоциклдерге қолданылады.

75. Техникалық қарап-тексеру желісінің маманы техникалық қарап тексеруді орындайды, оның қорытындысы бойынша электрондық нысанда сақталатын техникалық қарап-тексерудің электрондық хаттамасын қалыптастырады, сондай-ақ көлік құралдарын есепке алу журналын электрондық форматта толтырады.

Көрсетілген ақпарат арнайы бағдарламалық жасақтамада пайда болған сәттен бастап кемінде үш жыл бойы сақталады.

76. Техникалық зерттеп-қарау нәтижелерінің қолданылу мерзімі оны өткізген кезден бастап күнтізбелік 12 ай.

77. Аймақ операторы зерттеп-қараудың электрондық хаттамасы негізінде автокөлік құралының Мониторинг қағидаларында белгіленген ластағыш заттардың нормаларына сәйкестігін айқындайды.

78. Техникалық зерттеп-тексеру нәтижелері Цифрлық объектіде көрсетіледі.

5-тарау. Арнайы экологиялық талаптардың бұзылуын анықтау

79. Уәкілетті органдар аккредиттелген зертханаларды тарта отырып, жылына кемінде 1 рет Алматы қаласының коммуналдық және жеке автопарктерімен осы Қағидалардың 38, 39 және 40-тармақтарының орындалуын бақылау бойынша іс-шаралар жүргізеді. Көрсетілген тармақтардың талаптарын бұзу анықталған кезде уәкілетті ұйым материалдарды тиісті автопаркті экологиялық нормалар мен талаптардың сақталуы тұрғысынан тексеруге бастамашылық ету мақсатында Алматы қаласы бойынша экология департаментіне жібереді.

80. Жедел өзара іс-қимыл жасау мақсатында Алматы қаласының әкімдігі мүдделі мемлекеттік органдармен, ғылыми институттармен және қоғамдық ұйымдармен бірлесіп бірлескен іс-қимыл хаттамаларын және тұрақты деректер алмасу тетіктерін бекітеді.

81. Шығарындылар көзінің әсер ету аймағында атмосфералық ауаның ластануының белгіленген нормативтерден асуы анықталған жағдайда, жауапкершілік Объект операторына жүктеледі.

82. Арнайы экологиялық талаптардың бұзылуын анықтау шығарындылар көздерінде жүзеге асырылады және Алматы қаласының атмосфералық ауасы жай-күйінің нашарлауына әсер ететін объектілерді жүйелі бақылауды қамтамасыз етуге бағытталған.

83. Уәкілетті ұйым уәкілетті мемлекеттік органдарға Алматы қаласының атмосфералық ауасын қорғау саласындағы арнайы экологиялық талаптардың бұзылуын анықтауға жәрдем көрсетеді.

84. Алматы қаласының атмосфералық ауасын қорғау саласындағы арнайы экологиялық талаптардың бұзылуын анықтау мақсатында пайдаланылатын өлшеу құралдары "Өлшем бірлігін қамтамасыз ету туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 19-бабына сәйкес метрологиялық салыстырып тексеруге жатады.

85. Алматы қаласының атмосфералық ауасын қорғау саласындағы арнайы экологиялық талаптардың сақталуын бақылау:

шығарындылардың жылжымалы көздеріне (жеке және қоғамдық автокөлік құралы, коммерциялық қызметтердің көлігі; коммуналдық көлік және техника);

шығарындылардың стационарлық көздеріне;

шығарындылардың стационарлық ұйымдастырылмаған көздеріне (қоқыс полигондарында қалдықтарды жағу, стихиялық өрттер, пиротехникалық құралдарды пайдалану) қатысты жүргізіледі.

86.Алматы қаласының атмосфералық ауасын қорғау саласындағы арнайы экологиялық талаптардың бұзылуын анықтау құралдары, оның ішінде:

тұрақты және жылжымалы экологиялық бекеттердің қызметі;

автокөлік құралдарының шығарындыларындағы ластағыш заттардың концентрациясының асып кетуін анықтау үшін спектрометрлерді қолдану;

шығарындылардың стационарлық көздеріне қатысты осы Қағидалардың талаптарының бұзылуын анықтау үшін ұшқышсыз ұшу аппараттарын қолдану;

e-otinish және Цифрлық объектімен интеграцияланған мессенджерлер арқылы осы Ереженің талаптары бұзылған жағдайда азаматтардың өтініштерін қабылдау болып табылады.

87. Алматы қаласының стационарлық және жылжымалы экологиялық бекеттері шығарындыларындағы ластағыш заттардың мөлшері нормативтен асатын автокөлік құралдарын пайдалануды анықтау мақсатында автокөлік құралдарының уыттылық және түтінділік нормаларына сәйкестігіне мониторинг және бақылау пункттері болып табылады және өз қызметін Мониторинг қағидаларына сәйкес жүзеге асырады.

88. Экологиялық бекеттердің жұмысына:

Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігінің Алматы қаласы полиция департаменті полиция қызметкерлерімен стационарлық және жылжымалы экологиялық бекеттерді қамтамасыз етуді, автокөлік құралдарын тоқтатуды, эколог-операторлардың қауіпсіз жұмысын жүзеге асырады;

стационарлық және жылжымалы экологиялық бекеттерді оқытылған оператор-экологтармен, аспаптармен және жабдықтармен қамтамасыз етуді, автокөлік құралдарының пайдаланылған газдарын өлшеуді жүргізуді, алынған деректерді ресімдеуді және бастапқы өңдеуді жүзеге асыратын аккредиттелген экологиялық зертхана қатысады.

89. Атмосфералық ауаны қорғау саласындағы арнайы экологиялық талаптарды сақтаудың бұзылуын анықтау барысында алынған ақпарат Цифрлық объектіге беріледі және интеграцияланады.

90. Уәкілетті ұйым Алматы қаласының атмосфералық ауасын қорғау саласындағы арнайы экологиялық талаптарды сақтаудың бұзылуын анықтау нәтижелерін жариялайды және Кодекстің 13-тарауында және Әкімшілік кодексте көзделген шараларды қабылдау үшін тиісті уәкілетті мемлекеттік органдарды хабардар етеді.

91. Уәкілетті мемлекеттік органдар уәкілетті ұйымға қабылданған шаралар туралы ақпаратты Қазақстан Республикасының Әкімшілік рәсімдік-процестік кодексінде көзделген тәртіппен және мерзімдерде ұсынады.

92. 22, 23, 38 тармақтарында, 39 тармақтың 1) және 2) тармақшаларында, 41, 44 тармақтарында, 47 тармақтың 5), 6), 7), 8), 9), 10), 11), 12), 13) және 14) тармақшаларында, 50, 51 тармақтарында, 52 тармақтың 1) және 5) тармақшаларында, 53 тармақта белгіленген талаптардың бұзылуы анықталған жағдайда, Алматы қаласы Экология басқармасына 144 тармақтың 5) тармақшасына сәйкес шаралар қабылдау үшін хабарланады, ал құқық бұзушылық фактісі расталса, Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодекстің 324-бабына сәйкес әкімшілік жауапкершілік қолданылады.

93. 39-тармақтың 3), 4) тармақшаларында, 40, 46-тармақтарда, 47-тармақтың 1), 2), 3) және 4) тармақшаларында белгіленген талаптардың анықталған бұзушылықтары бойынша Кодекстің 144-бабы 5-тармағының 3) тармақшасына сәйкес шаралар қабылдау үшін және расталған жағдайда Алматы қаласы бойынша экология департаменті хабардар етіледі ӘҚБтК-нің 327-1-бабына сәйкес әкімшілік жаза қолданудың құқық бұзушылық фактісі.

94. 43, 52 тармақтың 2), 3) және 4) тармақшалары, 71 және 75 тармақтарында белгіленген талаптардың бұзылуы анықталған жағдайда, Алматы қаласы Экология басқармасына 144 тармақтың 5) тармақшасының 3) тармақшасына сәйкес шаралар қабылдау үшін хабарланады, ал құқық бұзушылық фактісі расталса, ӘҚБтК 331-бабына сәйкес әкімшілік жауапкершілік қолданылады.

	Атмосфералық ауаны қорғау қағидаларына
	1-қосымша

Алматы қаласының атмосфералық ауасының ластану деңгейі

№	Алматы қаласындағы ластағыш заттың орташа тәуліктік нақты концентрациясынан асу еселігі	Алматы қаласының атмосфералық ауасының ластану деңгейі	Қолайсыз метеорологиялық жағдайлардың дәрежесі	Кәсіпорындардың жұмыс режімі	Халыққа арналған ұсыныстар
1	Барлық ластағыш заттар бойынша 1 асып кетуден кем құрайды	Төмендетілген	-	-	-
2	Кем дегенде бір ластағыш зат бойынша 1-ден астам асып кетуді құрайды	Жоғарылатылған	1 дәреже	Бірінші режим бойынша атмосфераның жерге жақын қабатындағы ластағыш заттардың концентрациясын 15-20%-ға төмендетуді қамтамасыз ететін ұйымдастырушылық-техникалық сипаттағы іс-шаралар жүргізіледі	көшеде жүруді шектеу; көшеде болған кезде медициналық немесе матадан жасалған маскаларды пайдалану; үй-жайларды тек қана кондиционерлермен желдету; жабық спорт кешендерінде дене шынықтыру және спорт сабақтарын өткізу; неғұрлым қолайсыз метеорологиялық жағдайлар мен атмосфералық ауаның ластану деңгейі байқалатын жылдың айларында қала сыртындағы аймаққа демалуға, санаториялық-курорттық сауықтыруға шығуды жүзеге асыру
3	Кем дегенде бір ластағыш зат бойынша 2-ден астам асып кетуді құрайды	Жоғары	2 дәреже	1 дәреже үшін әзірленген іс-шаралар, сондай-ақ технологиялық процестерге әсер ететін және атмосфераның жерге жақын қабатындағы ластағыш заттардың концентрациясын 20-40% төмендетуді қамтамасыз ететін кәсіпорынның өнімділігінің шамалы төмендеуімен жүретін іс-шаралар жүргізіледі.	"жапырақша" типті қорғаныс киімдері мен респираторларды пайдалану; денеден ластағыш заттарды кетіру үшін душ немесе ылғалды сүрту; мол сусын (сүт, шай, сүт қосылған кофе); диеталық тамақтану, тұзды, майлы және қиын сіңірілетін тағамдарды шектеу; ауыз қуысын 2% сода ерітіндісімен шаю; дәрігердің тағайындауы бойынша жоғары дозада А, В, С тобының витаминдерін қабылдау; жүрек-қан тамырлары; десенсибилизациялаушы, қақырық түсіретін және био- және иммунды- ынталандырғыш; улану белгілері болған кезде дереу медициналық көмекке жүгіну.
4	Кем дегенде бір ластағыш зат бойынша 3-тен астам асып кетуді құрайды	Өте жоғары	3 дәреже	1 және 2 дәрежелер үшін әзірленген іс-шаралар, сондай-ақ атмосфераның жерге жақын қабатындағы ластағыш заттардың концентрациясын 40-60% төмендетуді қамтамасыз ететін кәсіпорынның өнімділігін уақытша қысқарту есебінен зиянды (ластаушы) заттардың шығарындыларын төмендетуге мүмкіндік беретін іс-шаралар жүргізіледі.

	Атмосфералық ауаны қорғау қағидаларына
	2-қосымша

Автомобиль көлігі үшін ластағыш заттар шығарындыларының деңгейі төмен аймаққа кіру деңгейлері

Кіру санаты	Бастапқы тіркеу деректері	Жеңіл (техникалық зерттеп-қараусыз рұқсат етіледі (ТЗҚ-сыз) /техникалық зерттеп-қарауды жүргізу шартымен рұқсат етіледі (ТЗҚ-мен)	Жүк (ТЗҚ-сыз/ТЗҚ-мен)
Шектелмеген	ІЖҚ жоқ автокөлік құралы (электрлік немесе сутекті отын ұяшықтары бар)	ТЗҚ-сыз	ТЗҚ-сыз
	Экологиялық сыныбы 5-тен жоғары бензинде немесе газда мәжбүрлеп оталдыру жүйесі бар, сондай-ақ 5-тен жоғары экологиялық сыныптағы дизель отынында сығымдаудан тұтанатын ІЖҚ бар автокөлік құралдары	ТЗҚ-мен	ТЗҚ-мен
	Экологиялық сыныбы 5-тен жоғары бензинде немесе газда мәжбүрлеп оталдыру жүйесі бар, сондай-ақ 5-тен жоғары экологиялық сыныптағы дизель отынында сығымдаудан тұтанатын ІЖҚ бар автокөлік құралдары	ТЗҚ-мен	ТЗҚ-мен
	Экологиялық сыныбы 4-тен жоғары бензинде немесе газда мәжбүрлеп оталдыру жүйесі бар, сондай-ақ 4-тен жоғары экологиялық сыныптағы дизель отынында сығымдаудан тұтанатын ІЖҚ бар автокөлік құралдары	ТЗҚ-мен	ТЗҚ-мен
	Экологиялық сыныбы 3-тен жоғары бензинде немесе газда мәжбүрлеп оталдыру жүйесі бар, сондай-ақ 3-тен жоғары экологиялық сыныптағы дизель отынында сығымдаудан тұтанатын ІЖҚ бар автокөлік құралдары	ТЗҚ-мен	ТЗҚ-мен
	Экологиялық сыныбы 2-ден жоғары бензинде немесе газда мәжбүрлеп оталдыру жүйесі бар, сондай-ақ 2-ден жоғары экологиялық сыныптағы дизель отынында сығымдаудан тұтанатын ІЖҚ бар автокөлік құралдары	ТЗҚ-мен	ТЗҚ-мен
	Экологиялық класы 0 және одан төмен, бейтараптандыру жүйелері жоқ (карбюраторлы) бензинмен немесе газбен мәжбүрлеп оталдыру жүйесі бар ІЖҚ бар автокөлік құралдары	ТЗҚ-мен	ТЗҚ-мен
Шектелген	Осы Қағидаларға сәйкес техникалық зерттеп-қараудан өтпеген, сондай-ақ "Жол жүрісі туралы" Заңға және осы Қағидаларға сәйкес шығарындыларындағы ластағыш заттардың нормативтен тыс мөлшері анықталған ІЖҚ жоқ (таза электрлік немесе сутекті отын ұяшықтары бар) автокөлік құралдарынан басқа, барлық автокөлік құралдары	-	-

Ескерту: аббревиатуралардың шифрін ашу:

ІЖҚ - іштен жанатын қозғалтқыш;

СО - көміртегі тотығы

СН - жанбаған көмірсутектер

NOX - азот оксидтері

млн-1 - миллиондық үлес

Тт - Техникалық тексеру

Об утверждении Правил охраны атмосферного воздуха