Об утверждении Комплексного плана по повышению доходов населения на 2026 – 2029 годы

Постановление Правительства Республики Казахстан от 10 июня 2026 года № 485

Правительство Республики Казахстан ПОСТАНОВЛЯЕТ:

1. Утвердить прилагаемый Комплексный план по повышению доходов населения на 2026 – 2029 годы (далее – Комплексный план).

2. Признать утратившими силу:

1) постановление Правительства Республики Казахстан от 14 апреля 2022 года № 218 "Об утверждении Комплексного плана "Программа повышения доходов населения до 2029 года";

2) постановление Правительства Республики Казахстан от 28 марта 2023 года № 246 "О внесении изменений в постановление Правительства Республики Казахстан от 14 апреля 2022 года № 218 "Об утверждении Комплексного плана "Программа повышения доходов населения до 2025 года".

3. Центральным и местным исполнительным органам, государственным органам, непосредственно подчиненным и подотчетным Президенту Республики Казахстан (по согласованию), а также иным организациям (по согласованию), ответственным за исполнение Комплексного плана:

1) обеспечить своевременную реализацию мероприятий, предусмотренных Комплексным планом;

2) на полугодовой основе, до 5 числа месяца, следующего за отчетным полугодием, представлять в Министерство национальной экономики Республики Казахстан информацию о ходе исполнения Комплексного плана.

4. Министерству национальной экономики Республики Казахстан на полугодовой основе, до 15 числа месяца, следующего за отчетным полугодием, представлять в Правительство Республики Казахстан сводную информацию о ходе исполнения Комплексного плана.

5. Контроль за исполнением настоящего постановления возложить на Министерство национальной экономики Республики Казахстан.

6. Настоящее постановление вводится в действие со дня его подписания.

Премьер-Министр Республики Казахстан

О. Бектенов

Утвержден постановлением Правительства Республики Казахстан от 10 июня 2026 года № 485

Комплексный план
по повышению доходов населения на 2026 – 2029 годы

Паспорт

1	Наименование	Комплексный план по повышению доходов населения на 2026 – 2029 годы
2	Основание для разработки	Поручение Премьер-Министра Республики Казахстан № 16-14/440 от 29 января 2026 года
3	Срок реализации	2026 – 2029 годы
4	Наименование государственного органа-разработчика и соисполнителей	МНЭ, МТСЗН, МСХ, МП, МНВО, МПС, МЭ, МИИЦР, МВД, МЗ, МИД, МКИ, МЮ, МФ, МТ, МТИ, МТС, МЭПР, МВРИ, МЧС, МО, КНБ (по согласованию), НБ (по согласованию), АРРФР (по согласованию), АДГС (по согласованию), БНС АСПиР (по согласованию), ААЭ (по согласованию), партия "AMANAT" (по согласованию), НПП "Атамекен" (по согласованию), АО "КЦГЧП" (по согласованию), АО "НИХ "Байтерек" (по согласованию), АО "ФНБ "Самрук-Қазына" (по согласованию), АО "QazIndustry" (по согласованию), АО "КЦИЭ "QazIndustry" (по согласованию), АО "QazTrade" (по согласованию), АО "КазАгроФинанс" (по согласованию), АО "АКК" (по согласованию), АО "БРК" (по согласованию), АО "ФРП" (по согласованию), АО "НК "КазМунайГаз" (по согласованию), АО "НК "QazaqGaz" (по согласованию), АО "НК "ҚТЖ" (по согласованию), АО "НК "Kazakh Invest" (по согласованию), АО "Qazaqstan Investment Corporation" (по согласованию), НАО "НАНОЦ" (по согласованию), АО "НИТ" (по согласованию), АКФ "Астана Хаб" (по согласованию), ЦПЦП (по согласованию), АО "Отбасы банк" (по согласованию), ТОО "СК-Фармация" (по согласованию), АО "Финансовый центр" (по согласованию), акиматы столицы, областей, городов республиканского значения
5	Краткая информация о необходимости принятия Комплексного плана с указанием основных проблем и задач по их решению	Необходимость принятия Комплексного плана обусловлена устойчивым разрывом между ростом экономики и динамикой реальных доходов населения. Несмотря на положительные макроэкономические показатели, значительная часть граждан сталкивается со снижением покупательной способности из-за инфляционного давления, высокой долговой нагрузки и неравномерного распределения доходов. Повышение доходов населения в Казахстане требует комплексных экономических и социальных мер.

Анализ текущей ситуации

1. Анализ трудовых доходов населения

По предварительным данным государственной статистики по итогам января – декабря 2025 года валовой внутренний продукт Казахстана вырос на 6,5 % в годовом выражении. При этом в среднем по экономике производительность труда составляет 14,8 млн тенге на одного занятого при средней заработной плате около 5,5 млн тенге в год. Однако около 31 % (в 2023 г. – 30,8 %; 2024 г. – 31 %; 2025 г. – 30,6 %) создаваемой добавленной стоимости трансформируется в официальный фонд оплаты труда, остальная часть аккумулируется в прибыли, ренте, амортизации и фискальных изъятиях.

В Казахстане за I квартал 2026 года среднемесячная номинальная заработная плата по всем отраслям составила 461486 тенге, медианная – 331527 тенге, разрыв – 129959 тенге (39,2 %), что свидетельствует о концентрации высоких доходов у ограниченной группы работников.

По итогам 2025 года наиболее высокие показатели отмечены в горнодобывающей промышленности: средняя заработная плата – 940515 тенге, медианная – 599696 тенге, при этом основной вклад в валовую добавленную стоимость (далее – ВДС) формирует именно этот сектор (26,6 %), где производительность труда достигает 64,7 млн тенге, в 4,4 раза выше среднереспубликанского уровня. Экономический эффект промышленного роста концентрируется преимущественно в капитале и ренте, особенно в добывающих отраслях с ограниченной занятостью.

Сельское хозяйство, напротив, характеризуется высокой трудоемкостью, низкой производительностью (6,2 млн тенге) и заработной платой (319,5 тыс. тенге), что закрепляет низкие доходы в аграрных регионах.

Максимальный разрыв между средней и медианной заработной платой зафиксирован в секторе информации и связи (почти в 2 раза), а также в сферах финансовой и страховой деятельности, административного обслуживания, профессиональной, научной и технической деятельности, что свидетельствует о значительной дифференциации доходов между руководящим составом и рядовыми сотрудниками.

Минимальный разрыв наблюдается в сфере образования (14,5 %), здравоохранения и социального обслуживания населения (21,8 %), что характерно для бюджетных сфер с регламентированной тарифной сеткой. Низкая дифференциация доходов также отмечается в сферах водоснабжения (21,3 %) и энергетики (27,3 %) вследствие государственного регулирования тарифов.

В торговле, обеспечивающей 19,9 % ВДС, официальный уровень заработной платы остается относительно низким.

Существенная часть доходов в торговле формируется в неформальном секторе через серые выплаты, самозанятость и доходы индивидуальных предпринимателей, что может занизить официальный уровень заработной платы при высокой экономической активности. В результате сектор концентрирует ВДС и занятость, но недостаточно транслирует экономический результат в официальный фонд оплаты труда, усиливая структурный разрыв на рынке труда.

Региональный разрез усиливает выявленные дисбалансы. Наибольший разрыв между средней и медианной заработной платами наблюдается в регионах с сырьевой специализацией – Атырауской и Мангистауской областях, 65,1 % и 67,3 % соответственно. Это обусловлено высокой дифференциацией доходов высокооплачиваемых рабочих мест в нефтегазовом секторе, преимущественно в крупных корпорациях и подрядных организациях. При этом влияние отрасли на рост заработных плат в других отраслях остается ограниченным.

Существенный разрыв между средней и медианной заработной платой также зафиксирован в городах Астане и Алматы, 54,1 % и 46,3 % соответственно. В указанных городах формируется значительный сегмент высококвалифицированной и высокооплачиваемой занятости в сферах государственного управления, финансов, консалтинга, IT, корпоративного управления и международного бизнеса. Одновременно сохраняется масштабная занятость в сфере услуг, торговли, транспорта и общественного питания с более низким уровнем оплаты труда.

Высокие значения разрыва также характерны для индустриальных регионов области Ұлытау (133760 тенге, 29,2 %), Западно-Казахстанской области (98103 тенге, 35,9 %), Актюбинской области (91671 тенге, 29,7 %) и области Абай (89156 тенге, 30,8 %). В регионах с преимущественно аграрной и сервисной специализацией (Туркестанская, Жамбылская и Алматинская области) разрыв существенно ниже вследствие более однородной структуры занятости и близких уровней оплаты труда.

В 2019 – 2025 годах в Казахстане реализовывалась политика поэтапного повышения заработной платы гражданских служащих, включая педагогов, медицинских работников, работников культуры, социальной сферы и иных категорий бюджетного сектора, затронувшая порядка 1,2 млн человек. В результате проводимой политики в 2019 году заработная плата повышена на 30 % для низкооплачиваемых работников вспомогательного, основного персонала, а также некоторых работников управленческого персонала бюджетной сферы. С 2020 по 2023 годы заработная плата повысилась в 2 раза за счет ежегодной индексации на 25 %. На сегодняшний день средняя заработная плата учителя средней школы составляет 398 тыс. тенге. В 2023 году дополнительные надбавки также введены для воспитателей дошкольных учреждений и педагогов технического и профессионального образования.

В 2020 году повышена оплата труда работников культуры: для республиканских организаций на 50 %, для организаций на местном уровне –на 35 %.

С 2021 по 2023 годы поэтапно повышена заработная плата медицинских работников: врачам на 30 % и среднему медицинскому персоналу на 20 % ежегодно, в 2024 году – для немедицинских работников на 18 %. В этот же период заработная плата социальных работников была повышена в 2 раза. С 2022 по 2025 годы в 2 раза повышена оплата труда для иных категорий гражданских служащих: бухгалтеры, экономисты, юристы, архивариусы, библиотекари и др.

Несмотря на повышение заработной платы гражданским служащим, влияние ранее реализованных мер постепенно снижается в условиях инфляции и роста стоимости жизни, вследствие чего сохраняется необходимость дальнейшего повышения оплаты труда отдельных категорий работников бюджетной сферы.

Общая текущая модель экономического роста формирует устойчивый структурный разрыв. В Казахстане сохраняется высокая дифференциация трудовых доходов между отраслями, регионами и категориями работников.

Комплексным планом предусмотрены меры по сокращению дифференциации заработных плат, а также общее повышение как минимальной заработной платы, так и оплаты труда в отдельных секторах.

Государственная поддержка предпринимательства

Государственная поддержка предпринимательства оказывает положительное влияние на рост доходов бизнеса, налоговых поступлений и фонда оплаты труда. Наиболее эффективными финансовыми мерами являются субсидирование микрокредитов микрофинансовых организаций (далее – МФО), грантовое и лизинговое финансирование, которые достигли высоких показателей выполнения обязательств перед государством:

по росту налоговых поступлений: субсидирование микрокредитов МФО – 199 %, гранты – 96 %, лизинг – 257 %;

по росту доходов: субсидирование микрокредитов МФО – 230 %, гранты – 400 %, лизинг – 213 %;

по росту количества работников: субсидирование микрокредитов МФО – 19 %, гранты – 38 %, лизинг – 25 %;

по росту производительности труда: субсидирование микрокредитов МФО – 348 %, гранты – 157 %, лизинг – 270 %;

по росту фонда оплаты труда: субсидирование микрокредитов МФО – 379 %, гранты – 231 %, лизинг – 144 %.

Вместе с тем эффект по занятости и производительности неоднороден, а в ряде отраслей, включая агропромышленный комплекс (далее – АПК), сохраняется низкий уровень оплаты труда.

При этом со стороны бизнеса должны исполняться не только налоговые обязательства, связанные с получением государственной поддержки, но и обязательства по улучшению условий труда и повышению доходов работников.

В этой связи целесообразны усиление адресности мер поддержки и внедрение встречных обязательств бизнеса, включая повышение заработной платы, создание качественных рабочих мест, подготовку кадров и повышение производительности труда. Дополнительно необходимо обеспечить цифровую интеграцию сервисов мониторинга (Baqylauda) для повышения прозрачности, контроля и результативности мер поддержки.

Предлагаемые механизмы:

установление обязательного минимального уровня медианной заработной платы у получателей субсидий (например, не ниже медианы по региону либо не ниже коэффициента к минимальной заработной плате);

поэтапный рост медианной заработной платы как условие сохранения доступа к субсидиям и льготному финансированию;

контроль выполнения обязательства по медиане, а не по средней заработной плате.

2. Производительность труда и качество рабочих мест

Следствием роста экономики стало положительное увеличение производительности труда, по предварительным данным за 2025 год достигшая 14,8 млн тенге на одного занятого, или 28,4 тыс. долларов США, при номинальном росте в тенговом эквиваленте на 15,1 % к уровню 2024 года и в долларовом выражении на 3,6 % к уровню предыдущего периода.

Для сопоставления производительность труда в странах Европейского Союза (далее – ЕС) по итогам 2024 года составила 86,7 тыс. долларов США на одного занятого, что в 3,2 раза превышает уровень Казахстана, но одновременно является минимальным разрывом за последние десять лет.

В горнодобывающей отрасли производительность составляет 123,1 тыс. долларов США. Тогда как в обрабатывающей промышленности разрыв выражен существенно слабее: 57,7 тыс. долларов США в Казахстане против 106,4 тыс. долларов США в ЕС, или в 1,9 раза ниже уровня ЕС. Данное соотношение является минимальным за последние десять лет. Для сопоставления в 2016 году отставание в обрабатывающем секторе достигало в 2,9 раза. Значительная часть производительности обрабатывающей промышленности Казахстана формируется за счет металлургии, тогда как в структуре обрабатывающего сектора ЕС ее доля существенно ниже.

В сельском хозяйстве Казахстана производительность труда в 2024 году составила 10,8 тыс. долларов США на одного занятого, тогда как в странах ЕС показатель достиг 48,3 тыс. долларов США, что соответствует отставанию в 4,5 раза.

По официальным данным государственной статистики занятость в сельском хозяйстве по итогам 1 квартала 2026 года составила 10,2 %, что позиционирует его как один из секторов, обеспечивающих трудоустройство населения. При этом значительная часть сельчан формально числится "самозанятыми", но фактически не имеет стабильного дохода вне сезона. С учетом этого реальный уровень недозанятости в сельской местности оценивается экспертами значительно выше, если учитывать, что численность самозанятых в сельской местности составляет порядка 1 млн человек или 31 % от занятого населения в сельской местности. А официальная сезонная занятость и занятость по договору на определенный срок в 2025 году в сельской местности составили порядка 6 %.

По данным ряда исследований в области экономики развития на отдельных этапах перехода от низкого к более высокому уровню дохода может наблюдаться рост дифференциации доходов населения. Такая логика близка к гипотезе, согласно которой в процессе структурной трансформации экономики выгоды от роста производительности, инвестиций и развития новых отраслей первоначально могут распределяться неравномерно между секторами, регионами и группами населения. Однако данный процесс не является универсальным или автоматически гарантированным сценарием. Динамика неравенства в значительной степени зависит от доступности образования, структуры занятости, качества рабочих мест, налогово-бюджетных механизмов и мер по расширению экономических возможностей населения.

Таким образом, сложившаяся структура роста ограничивает потенциал дальнейшего сближения с развитыми экономиками. В этой связи для устойчивого повышения производительности в средне- и долгосрочной перспективе требуется расширение источников роста за счет торгуемых и несырьевых отраслей, способных обеспечить более равномерное распространение эффектов роста по экономике.

Существенной проблемой также остается высокая доля нестабильной и низкопродуктивной занятости, особенно в сельской местности, где значительная часть населения зависит от сезонных работ и не имеет устойчивого источника дохода в течение года. Дополнительным фактором выступает высокая доля самозанятых, значительная часть которых фактически относится к категории скрытой недозанятости.

В этой связи актуальной задачей государственной политики является создание качественных рабочих мест, обеспечивающих стабильную занятость, достойный уровень оплаты труда, социальную защищенность и безопасные условия труда, прежде всего в несырьевых и высокопроизводительных секторах экономики.

Согласно определению Концепции развития рынка труда на 2024 – 2029 годы "качественное рабочее место" характеризуется следующим образом:

постоянная занятость, то есть работник должен осуществлять трудовую деятельность от 6 месяцев и более;

уровень оплаты труда равен либо больше медианной заработной платы в регионе (для абсорбирования возникших шоков в экономике медианная зарплата в регионах подлежит пересмотру каждые 6 месяцев);

обеспечение пакетом социальной защиты – наличие ежемесячных обязательных пенсионных взносов, социальных отчислений в Государственный фонд социального страхования и Государственный фонд медицинского страхования, наличие оплачиваемого отпуска;

безопасная рабочая среда (для оценки безопасности рабочей среды предприятия используется методика сравнения количества производственных травм и смертей относительно рабочих мест в данной отрасли).

3. Развитие человеческого капитала и повышение занятости

Развитие человеческого капитала Казахстана демонстрирует в целом положительную динамику, что отражается как в международных показателях человеческого развития, так и в структуре национальных трудовых ресурсов. Согласно Индексу человеческого развития (далее – ИЧР) ПРООН Казахстан остается в группе стран с очень высоким уровнем человеческого развития, занимая 60-е место из 193 стран и территорий с показателем ИЧР 0,837, что означает рост на 21,5 % по сравнению с 1990 годом. Вместе с тем снижение ИЧР, скорректированного с учетом неравенства, до 0,766 или потеря 8,5 % показывают, что неравенство продолжает снижать реальный уровень человеческого развития. На данном фоне возрастная структура трудовых ресурсов Казахстана сохраняет относительно устойчивый характер, при котором основная нагрузка приходится на население среднего возраста: 35 – 44 лет (28 %), вторая группа лица 45 – 54 лет (20 %), третья группа лиц 29 – 34 лет (20 % – 19 %), (рисунок 1).

Рисунок 1. Возрастная структура трудовых ресурсов Казахстана

Источник: БНС АСПиР

В целом прогресс Казахстана в сфере человеческого развития поддерживается относительно сильной базой трудовых ресурсов, однако сохраняющееся неравенство и структурные изменения в возрастном составе рабочей силы указывают на необходимость более устойчивой и ориентированной на развитие навыков политики, особенно в условиях замедления глобального развития, демографических сдвигов и растущей роли искусственного интеллекта в будущей занятости и производительности.

По состоянию на 2025 год 28 % населения Казахстана составляют лица в возрасте от 15 до 35 лет, а также дети и подростки – 29 % (0-18 лет). Данная структура формирует значительный демографический потенциал устойчивого социально-экономического развития страны.

Ключевыми вызовами остаются несоответствие навыков требованиям современной экономики и высокие барьеры входа на рынок труда. Образовательные программы не всегда быстро адаптируются к цифровизации, автоматизации и распространению искусственного интеллекта. Глобальный разрыв между навыками молодежи и потребностями работодателей стал одним из факторов снижения молодежной занятости на 12 % за последние два десятилетия¹. Кроме того, работодатели чаще предпочитают специалистов с опытом работы. Согласно исследованию, основанному на опросе 11250 работников и анализе 126 млн вакансий по миру, количество вакансий начального уровня сократилось на 29 процентных пунктов с января 2024 года². Это означает, что даже при наличии дефицита кадров молодым специалистам становится сложнее найти первую работу, поскольку число стартовых позиций снижается, а конкуренция за них растет.

Согласно данным Всемирного экономического форума помимо цифровых компетенций сегодня особое внимание уделяется навыкам лидерства, критического мышления, экологическим ("зеленым") компетенциям и устойчивости. По прогнозам к 2030 году около 22 % рабочих мест в мире подвергнутся трансформации или исчезнут. В совместном докладе Всемирного экономического форума и PwC отмечается, что инвестиции в повышение квалификации способны увеличить мировой валовой внутренний продукт (далее – ВВП) на 6,5 трлн долларов США к 2030 году, это на 1,2 трлн долларов США больше по сравнению с базовым сценарием развития. Вместе с тем по данным платформы Career Enbek лишь 4–5 % казахстанцев проходят профессиональные или развивающие курсы. В то время как в странах Организации экономического сотрудничества и развития (далее – ОЭСР) данный показатель равен 40 %.

Проведенный анализ подтверждает важность учета структурного баланса в трудовых ресурсах страны, в частности для более устойчивого управления молодым поколением и работниками от 50 лет выше. Мерами для сглаживания данной тенденции являются подготовка кадров с учетом динамики потребности рынка труда.

Структура занятости. В 2022 – 2025 годах структура занятости в Казахстане характеризовалась высокой устойчивостью и сравнительно медленными структурными изменениями. Основная доля занятых традиционно приходится на торговлю (среднее за период 16,7 %), образование (13 %), промышленность (12,5 %) и сельское хозяйство (12,1 %), что отражает смешанную структуру занятости. Доля занятых в образовании постепенно увеличивалась с 12,7 % до 13,2 %, тогда как в сельском хозяйстве снизилась с 12,4 % до 10,6 %.

На рынке труда сохраняется выраженная гендерная и территориальная дифференциация. Мужчины преимущественно заняты в промышленности, сельском хозяйстве, строительстве и транспорте, тогда как женщины — в образовании, торговле и здравоохранении. В городах занятость концентрируется преимущественно в торговле (19,4 %) и промышленности (14,3 %), а в сельской местности – сельском хозяйстве, несмотря на постепенное снижение его доли с 26,4 % в 2022 году до 22,2 % в 2025 году, и торговле (12,4 %). Одновременно наблюдается увеличение доли образования с 15,4 % до 16,1 % в сельской занятости.

Возрастная структура занятости остается устойчивой: молодежь преимущественно сосредоточена в торговле и сельском хозяйстве вследствие низкого порога входа и высокой гибкости данных сфер, тогда как старшие возрастные группы — в сельском хозяйстве. Данная структура взаимосвязана с уровнем образования занятого населения. Так, в сельском хозяйстве наблюдается одна из самых низких долей работников с высшим и послевузовским образованием — 26 %, при этом фиксируется наибольшая доля занятых без образования — 22 %. В то же время наиболее высококвалифицированными секторами являются финансовая и страховая деятельность — 73 % и профессиональная, научная деятельность — 69 %.

В Казахстане уровень NEET в 2022 – 2025 годах характеризовался умеренными колебаниями с дальнейшим снижением. В 2022 году доля молодежи, не занятой в сфере труда, образования или профессиональной подготовки, составляла 6,5 %, в 2023 году – 7,3 %, в 2024 – 6,5 %, в 2025 году – 4,6 %, что отражает более благоприятную динамику вовлечения молодежи в занятость, образование и профессиональную подготовку. Согласно данным Международной организации труда (далее – МОТ) NEET остается одним из ключевых индикаторов уязвимости молодежи, поскольку данный индикатор отражает не только безработицу, но и более широкое исключение из занятости, образования и профессиональной подготовки.

В целом в 2022 – 2025 годах рынок труда Казахстана сохранял сервисно-торговую направленность при постепенном усилении роли социальной сферы. Вместе с тем сохраняются высокая зависимость сельской занятости от аграрного сектора и структурная сегрегация по полу и возрасту, что указывает на необходимость дальнейшей диверсификации занятости, расширения качественных рабочих мест и повышения мобильности рабочей силы.

Платформенная занятость. В условиях глобальной цифровизации одним из ключевых драйверов совершенствования рынка труда становятся цифровые платформы и гибкие формы занятости. По состоянию на 2025 год около 20 % мировой рабочей силы вовлечено в деятельность через онлайн-платформы. В Казахстане платформенная занятость также приобретает актуальность и с сентября 2024 года получила нормативное закрепление.

Развитие платформенной занятости создает дополнительные возможности для получения доходов населением и вовлечения граждан в формальный сектор экономики, одновременно способствуя сокращению теневой занятости. За первый год реализации механизма получен положительный фискальный эффект: в бюджет поступило 6,3 млрд тенге, в том числе 1,8 млрд тенге индивидуального подоходного налога и 4,6 млрд тенге социальных платежей. По экспертным оценкам порядка 394 тыс. граждан получают доход через цифровые сервисы и данное направление активно развивается.

Вместе с тем развитие платформенной занятости сопровождается рядом проблемных вопросов, включая нестабильность доходов, ограниченный уровень социальной и страховой защиты, отсутствие прозрачных механизмов разрешения споров и риски односторонних решений со стороны платформ. В этой связи предусмотрены меры по дальнейшему совершенствованию регулирования и формированию дополнительных инструментов поддержки платформенной занятости, направленных на обеспечение баланса интересов работников, платформ и государства.

4. Доходы населения и продовольственная инфляция

Среднедушевые номинальные денежные доходы населения по итогам 2025 года составили 238070 тенге, индекс номинальных доходов – 110,2 %, индекс реальных денежных доходов – 98,9 %, что отражает снижение покупательной способности на фоне ценового давления. Доля населения с доходами ниже величины прожиточного минимума по итогам 2025 года сформировалась на уровне 5,0 %.

Основной вклад в формирование трудовых доходов обеспечивается заработной платой по найму: доля выросла с 61,9 % в 2019 году до 66,6 % в 2025 году. Доходы от работы не по найму с 2019 года снижались и достигли 8,3 % в 2025 году, что свидетельствует о замедленном темпе расширения предпринимательской и самостоятельной занятости как источника доходов населения.

Доля социальных трансфертов в структуре доходов в 2019 году: пенсия составляла 20,3 %, в 2025 году снизилась до 18,0 %, пособия сохраняли стабильную долю на уровне около 3,7 – 3,9 %, адресная социальная и жилая помощь составляют незначительную долю около 0,1 %, тогда как доля стипендии постепенно увеличилась и в 2025 году составила 0,5 %, материальная помощь от родственников и знакомых, алименты в период с 2019 года снизились на 0,8 процентных пункта и составили 1,9 % в 2025 году, (рисунок 2).

__________________________

¹https://www.unicef.org/press-releases/young-people-unable-access-skills-needed-todays-job-market-new-report-says

² https://www.weforum.org/stories/2025/09/gen-z-are-competitive-job-market-randstad/

³https://www.weforum.org/impact/reskilling-revolution-preparing-1-billion-people-for-tomorrows-economy/

⁴https://www.weforum.org/press/2021/01/investment-in-upskilling-could-boost-global-gdp-by-6-5-trillion-by-2030/

⁵ https://career.enbek.kz/ru

⁶ https://www.oecd.org/en/publications/trends-in-adult-learning_ec0624a6-7en.html#:~:text=Participation%20in%20adult%20learning%20varies,drop%20among%20men%20than%20women.

Рисунок 2. Структура доходов населения Казахстана, 2019 – 2025 годы

В целом по стране можно сделать вывод, что доходы населения Казахстана примерно на три четверти формируются за счҰт труда, при этом рост доходной базы обеспечивается преимущественно за счет наемной занятости, а не развития предпринимательства или накопления капитала. Социальные трансферты выполняют поддерживающую функцию и не являются драйвером роста доходов.

Справочно: Согласно данным МОТ глобальная доля трудового дохода составляла около 52,9 % – 52,3 %, в период 2019 – 2024 годы.

Согласно опросу первых руководителей крупных компаний, проведенному "PwC Казахстан" совместно с Forbes Kazakhstan в 2023 году, ключевыми бизнес-угрозами остаются геополитические конфликты (66 %), инфляция (40 %) и киберриски (35 %). В условиях неопределенности работодатели ориентируются на консервативную финансовую политику, что отражается на темпах индексации заработной платы.

Расходы населения на продовольственные товары составляют более половины денежных расходов (52 %, в 2025 году), что характерно для экономики с ограниченным ростом реальных доходов населения.

В настоящее время обеспеченность внутреннего рынка продуктами питания по основным видам продовольственных товаров за счет собственного производства составляет от 80 до 100 % и выше. Исключение составляет 6 товаров (мясо птицы, колбасные изделия, рыба, сыры и творог, сахар, яблоки). По указанным товарным позициям ведется системная работа по увеличению объемов производства и импортозамещению.

Недостаточное развитие современной логистической и сбытовой инфраструктуры, а также слабая кооперация фермерских хозяйств приводят к тому, что сельскохозяйственная продукция проходит через несколько посреднических звеньев, каждое из которых формирует собственную торговую наценку. В результате конечная стоимость продукции для потребителя многократно превышает отпускную цену производителя.

К числу ключевых проблем также относится рост издержек производства, обусловленный удорожанием коммунальных услуг, минеральных удобрений, горюче-смазочных материалов, сельскохозяйственной техники и логистики. Увеличение себестоимости на всех этапах производственно-сбытовой цепочки напрямую транслируется в рост конечных потребительских цен, усиливая инфляционное давление на продовольственном рынке.

В 2025 году зафиксирован рекордный рост мировых цен на продовольствие: среднее значение индекса ФАО по мясу по итогам 2025 года достигло 123,2 процентных пункта, по маслам и жирам – 161,6 %, по молочной продукции – 146,9 %. Существенное влияние оказывают нестабильность валютных курсов, а также рост внутренних издержек производителей (сырьҰ, корма, ФОТ, электроэнергия, логистика).

С декабря 2021 года продовольственная инфляция в Казахстане опережала общую инфляцию, что свидетельствует о повышенной волатильности цен и сохраняющейся напряженности на сельскохозяйственных и продовольственных рынках. В декабре 2022 года продовольственная инфляция была на уровне 25,3 %, превысив общую инфляцию на 5 процентных пунктов (20,3 %), максимальное значение продовольственной инфляции зафиксировано в феврале 2023 года – 26,2 % (общая инфляция – 21,3 %). В 2025 году цены на продовольственные товары подорожали на 13,5 %, общая инфляция составила 12,3 %.

Комплексный анализ позволяет сделать вывод о том, что высокая доля расходов населения на продукты питания определяется совокупным воздействием структурных и ценовых факторов.

Таким образом, высокая доля расходов на продовольствие и товары первой необходимости, высокие темпы продовольственной инфляции за счет высоких издержек производства и логистики и зависимость доходов преимущественно от наемной занятости свидетельствуют о недостаточном росте реальных доходов населения.

В этой связи актуальной задачей государственной политики является контроль за ценами на социально значимые продовольственные товары, а также совершенствование систем тарифообразования в сфере логистики и в целом повышение реальных доходов населения.

5. Налоговые и социальные меры

В условиях сохранения структурных факторов, влияющих на уровень и устойчивость доходов населения, особое значение приобретают налоговые и социальные меры поддержки.

Несмотря на функционирование системы обязательного социального медицинского страхования, сохраняется значительная доля карманных расходов населения на медицинские услуги в размере 30,3 %. При этом наблюдается устойчивый рост цен на лекарственные средства, что усиливает финансовую нагрузку на домохозяйства и снижает фактическую доступность медицинской помощи.

Согласно официальной информации Министерства здравоохранения по итогам мониторинга, проведенного в 20 регионах страны, в марте 2026 года по сравнению с июнем 2025 года зафиксировано снижение цен по 631 наименованию в среднем на 24,6 %. При этом по безрецептурным препаратам, не подлежащим государственному регулированию, отмечается небольшой рост стоимости – от 5 до 15 %, некоторые позиции показывают снижение до 11 %.

Дополнительное давление на располагаемый доход домохозяйств формирует упразднение льготы по вычету вознаграждения по ипотечным займам из индивидуального подоходного налога, что снизило налоговую поддержку заемщиков и, как следствие, уменьшило общую привлекательность и доступность ипотечного кредитования для населения. Для домохозяйств с кредитной нагрузкой это означает рост эффективных расходов на обслуживание жилья, что напрямую отражается на располагаемых доходах и снижает финансовую устойчивость семей, особенно в условиях ограниченного роста заработных плат.

Вместе с тем налоговая нагрузка в значительной степени носит косвенный характер и в большей мере затрагивает потребление, что усиливает регрессивный эффект для домохозяйств с низкими и средними доходами. При этом потенциал прогрессивного перераспределения доходов через налоговую систему используется ограниченно.

В совокупности данные факторы – сокращение налоговых льгот в жилищной сфере и высокая доля личных расходов на здравоохранение – оказывают сдерживающее влияние на реальные располагаемые доходы населения.

Для решения данных ограничений предусмотрены меры, направленные на снижение цен на лекарственные средства, проактивный формат оказания социальной поддержки граждан через "социальный кошелек" и возврат льготы по вычету ставки вознаграждения по ипотеке при расчете индивидуального подоходного налога.

6. Долговая нагрузка населения

Портфель потребительских кредитов банков сохраняет высокую динамику роста, при этом темпы кредитования постепенно замедляются на фоне реализации регуляторных и макропруденциальных мер. По итогам 2025 года объем потребительских кредитов увеличился на 21,0 % и составил 16,7 трлн тенге (33,5 % в 2024 году). По состоянию на 1 мая 2026 года портфель достиг 17,0 трлн тенге, рост с начала года составил 2 %.

При этом темпы роста беззалогового потребительского кредитования замедлились с 29,2 % в 2024 году до 14,6 % по итогам 2025 года, что свидетельствует о постепенном охлаждении динамики необеспеченного кредитования. Портфель беззалоговых кредитов на 1 мая 2026 года составил 11,8 трлн тенге, увеличившись с начала года на 1,2 %.

Несмотря на замедление роста, сохраняются риски роста просроченной задолженности. Доля займов с просрочкой свыше 90 дней составила 6,5 % или порядка 1,1 трлн тенге.

В целях нивелирования рисков в 2024 – 2025 годах реализован комплекс законодательных и регуляторных мер, направленных на ограничение высокорискованного кредитования и повышение устойчивости заемщиков. Введен запрет на выдачу кредитов при наличии просрочки, ограничены суммы беззалоговых потребительских кредитов, усилены требования к оценке платежеспособности заемщиков и ужесточены требования к системам управления рисками и защите потребителей.

Наряду с регуляторными мерами реализуются социальные инициативы, ключевой из которых является проект "Қарызсыз қоғам".

Проект предусматривает меры по снижению долговой нагрузки, повышению финансовой грамотности населения и консультированию граждан по вопросам урегулирования задолженности и защиты от мошенничества. В 2025 году усилен юридический блок проекта, внедрена платформа с онлайн-обучением и создана единая цифровая система Qogamfin.kz для сопровождения обращений граждан, включая вопросы реструктуризации задолженности, внесудебного банкротства и финансового мошенничества.

В 2026 году в целях дальнейшей реализации проекта "Қарызсыз қоғам" утверждена Дорожная карта, предусматривающая мероприятия по урегулированию просроченной задолженности и совершенствованию механизмов взаимодействия между заемщиками, финансовыми организациями и омбудсманом.

Несмотря на принимаемые меры, сохраняется высокая долговая нагрузка у отдельных категорий заемщиков и накопленный объем просроченной задолженности, сформировавшиеся в предыдущие периоды активного роста кредитования.

Дополнительное давление на расходы населения формируют комиссии и сопутствующие платежи при выдаче и обслуживании займов. Отдельным фактором остается высокий уровень ставок вознаграждения, который в совокупности с действующей годовой эффективной ставкой вознаграждения (далее – ГЭСВ) увеличивает фактическую стоимость заимствований.

Вместе с тем отдельного внимания требует урегулирование задолженности заемщиков, имеющих обязательства перед несколькими кредиторами. Действующие механизмы предполагают отдельное взаимодействие заемщика с каждым кредитором, что затрудняет процесс урегулирования при наличии задолженности одновременно перед несколькими банками, микрофинансовыми организациями и коллекторскими агентствами. При этом индивидуальные графики погашения не всегда позволяют учитывать совокупную долговую нагрузку заемщика. Для этого на сегодня прорабатывается вопрос создания единой цифровой платформы коллективного урегулирования.

В этой связи дальнейшее снижение долговой нагрузки, совершенствование механизмов урегулирования и повышение финансовой устойчивости граждан являются одними из ключевых задач государственной политики, в рамках которой Комплексным планом предусмотрена реализация следующих мер:

совершенствование условий потребительского кредитования – пересмотр методики расчета предельной ГЭСВ с учетом среднерыночных значений, сокращение комиссий и повышение прозрачности условий кредитования;

повышение качества оценки заемщиков – учет платежеспособности, долговой нагрузки и кредитной истории для снижения риска выдачи займов, создающих чрезмерную долговую нагрузку;

повышение прозрачности и защита потребителей – внедрение стандартного информационного документа по финансовым продуктам, меры против навязывания услуг и сокрытия условий, а также развитие финансовой грамотности населения;

развитие механизмов урегулирования задолженности – запуск единой цифровой платформы "одного окна" для урегулирования долгов граждан с просрочкой свыше 90 дней и совокупным долгом до 7 млн тенге, с последующей интеграцией с исполнительным производством и банкротством;

совершенствование внесудебного банкротства – упрощение процедуры для социально уязвимых слоев населения с сокращением срока до 1 месяца, а также внедрение механизма проактивного банкротства для граждан с долгом до 1600 месячных расчетных показателей (далее – МРП) и просрочкой свыше 5 лет, включая автоматическое SMS-информирование и ускоренное рассмотрение заявлений.

С учетом вышеприведенного анализа разработан Комплексный план по повышению доходов населения на 2026 – 2029 годы (далее – Комплексный план).

Реализация Комплексного плана охватывает мероприятия по следующим 6 направлениям:

1) повышение заработной платы;

2) создание качественных рабочих мест;

3) развитие человеческого капитала и повышение занятости;

4) снижение инфляции и рост реальных доходов;

5) налоговые и социальные меры;

6) снижение долговой нагрузки и улучшение финансовой активности населения.

Разработанные меры направлены на повышение уровня благосостояния и качества жизни граждан, активизацию вовлечения частного сектора в социально-экономическое развитие страны, а также обеспечение социальной стабильности и формирование инклюзивной модели экономического роста.

Реализация Комплексного плана будет способствовать достижению указанных целей посредством развития предпринимательства и креативных индустрий, расширения возможностей для реализации экономического потенциала населения, создания качественных рабочих мест и укрепления финансовой устойчивости домохозяйств.

№ п/п

Наименование

Форма завершения

Ответственные исполнители

Срок исполнения

Объем финансирования

Источники финансирования

1	2	3	4	5	6	7
Ожидаемые результаты: Повышение заработной платы с целью увеличения реальных доходов работников в среднем на 10 %. Обеспечение роста доходов населения на уровне выше "инфляция + 2-3 %", особенно у низко- и среднеоплачиваемых групп, способствующее сокращению разрыва между различными слоями населения. Создание качественных рабочих мест, основанных на современных технологиях и квалифицированных кадрах, которые способствуют повышению эффективности производства, ежегодно до 240 тыс. Повышение качества человеческого капитала с формированием профессиональных и цифровых навыков, востребованных в экономике, и увеличение охвата дуального обучения с заключением до 600 меморандумов с предприятиями. Выдача свыше 30 тыс. бюджетных микрокредитов в сельской местности. Развитие предпринимательства, самозанятости как источников новых рабочих мест со среднегодовым темпом роста качественных рабочих мест – 10 %. Снижение темпов инфляции до 5-7 % к 2029 году. Стабилизация цен на основные товары и услуги с соблюдением 15 % торговой надбавки на СЗПТ. Уровень обеспеченности продовольственными товарами (в том числе социально значимыми) не менее 88 % в 2029 году. Доведение доли востребованных профессий, охваченных профессиональными стандартами, к 2029 году до 90 %. Повышение производительности труда в сельском хозяйстве до 8,2 млн тенге в 2029 году. Снижение доли расходов на продовольственные товары в структуре денежных расходов населения до 40 % в 2029 году.
Направление 1. Повышение заработной платы
1	Внесение предложений по повышению минимальной заработной платы	информация в Правительство Республики Казахстан	МТСЗН, МНЭ, МФ	декабрь 2026 года	подлежит определению, при утверждении РБ с указанием конкретных сумм	в рамках формирования РБ, МБ
2	Увеличение средней заработной платы производственного персонала субъектов естественных монополий в коммунальной сфере (электроэнергетика, теплоэнергетика, водоснабжение, водоотведение и газоснабжение)	информация в Правительство Республики Казахстан	МНЭ, МЭ, МПС, МЭПР, МТСЗН	ежегодно	не требуется	в рамках формирования тарифов
3	Выработка подходов по установлению часовой оплаты труда в дифференцированных секторах экономики	информация в Правительство Республики Казахстан	МТСЗН, заинтересованные государственные органы	декабрь 2026 года	не требуется	не требуются
4	Повышение доходов наемных работников и обеспечение занятости путем выполнения встречных обязательств бизнеса перед государством через увеличение доли фонда оплаты труда и (или) создание новых и сохранение текущих рабочих мест, и (или) повышение производительности труда	договор о предоставлении мер государственной поддержки	МНЭ, МПС, МТСЗН, МТИ, МКИ, МТС, МИД, МИИЦР, МЭПР, МВРИ, МТ, АО "НИХ "Байтерек" (по согласованию), АО "КЦИЭ "QazIndustry" (по согласованию)	ежегодно	не требуется	не требуются
5	Реализация системных мер социального партнерства по вопросам регулирования трудовых отношений в рамках отраслевых и региональных соглашений в части выполнения обязательств сторон по принятию мер, направленных на обеспечение занятости, а также установлению: минимальных тарифных ставок (окладов) в отрасли; предельных значений межразрядных коэффициентов; единого порядка установления доплат работникам, занятым на тяжелых работах, работах с вредными и (или) опасными условиями труда	отраслевые и региональные соглашения	МТСЗН, заинтересованные государственные органы, акиматы столицы, областей, городов республиканского значения, республиканские объединения профсоюзов (по согласованию), республиканские объединения работодателей (по согласованию)	ежегодно	не требуется	не требуются
6	Распространение положительного опыта корпоративной социальной ответственности бизнеса, направленной на улучшение благосостояния работников	конкурс	МТСЗН, НПП "Атамекен" (по согласованию)	ежегодно	не требуется	не требуются
7	Проведение заседаний региональных трехсторонних комиссий по социальному партнерству под председательством акимов регионов с участием руководителей крупных промышленных предприятий по повышению заработной платы производственного персонала на уровень инфляции +2-3 % с закреплением в коллективных договорах предприятий	информация в МНЭ	акиматы столицы, областей, городов республиканского значения	ежегодно (с 1 января следующего года)	не требуется	не требуются
8	Проведение встреч с руководителями крупных, средних профильных частных предприятий по повышению заработной платы производственного персонала на уровень инфляции +2-3% с закреплением в коллективных договорах предприятий	информация в МНЭ	акиматы столицы, областей, городов республиканского значения	ежегодно (с 1 января следующего года)	не требуется	не требуется
9	Проведение встреч акимов регионов и руководителей ЦГО с крупными ритейлерами и другими торговыми сетями по повышению зарплаты персонала (кассиры, технички, грузчики, администраторы и другие)	информация в МНЭ	акиматы столицы, областей, городов республиканского значения, МТИ	ежегодно (с 1 января следующего года)	не требуется	не требуются
10	Сокращение межотраслевых дифференциаций в уровнях оплаты труда работников организаций сфер водоотведения, водо- тепло- и электроснабжения	информация в Правительство Республики Казахстан	МНЭ, МЭ, МПС, МТСЗН	декабрь 2026 – 2029 годы	не требуется	не требуются
11	Рассмотрение вопроса повышения заработной платы гражданских служащих	информация в МНЭ	МТСЗН, МНЭ, МФ, МЗ, МКИ, МНВО, МП, МЧС, МЮ, МСХ, МЭПР, МВРИ, МТС, МО, МВД, КНБ (по согласованию), акиматы столицы, областей, городов республиканского значения	2027 – 2029 годы	подлежит определению при утверждении РБ с указанием конкретных сумм	в рамках формирования РБ, МБ
12	Проведение индексации должностных окладов государственных служащих, в том числе дифференцированно с акцентом на средние и низкие звенья, с 1 января 2029 года	постановление Правительства Республики Казахстан	МНЭ, МФ, АДГС (по согласованию), МИИЦР	2029 год	в рамках формирования РБ, МБ	в рамках формирования РБ, МБ
13	Разработка предложений по улучшению условий оплаты труда с учетом пилотного проекта по внедрению горизонтального карьерного продвижения государственных служащих	информация в Правительство Республики Казахстан	МНЭ, АДГС (по согласованию), МФ	июль 2028 года	в рамках формирования РБ, МБ	в рамках формирования РБ, МБ
Направление 2. Создание качественных рабочих мест
14	Увеличение количества качественных рабочих мест в разрезе основных видов экономической деятельности до 3,8 млн человек к 2029 году	информация в МНЭ	МТСЗН, заинтересованные государственные органы, акиматы столицы, областей, городов республиканского значения	ежегодно	в рамках средств, предусмотренных в РБ, МБ, внебюджетные средства	в рамках средств, предусмотренных в РБ, МБ, внебюджетные средства
15	Создание рабочих мест в рамках запуска и реализации 17 крупных кластерных проектов, определенных Правительством	информация в МНЭ	МПС, МЭ, МСХ, МТС	2026 – 2029 годы	в рамках инвестиционных проектов	в рамках инвестиционных проектов
16	Проведение отбора проектов по критериям, включающим: стратегическую значимость и вклад в достижение национальных приоритетов (увеличение ВВП, экспортного потенциала, занятости и производительности труда); наличие потенциала экспорта и импортозамещения и локализации производств на территории Республики Казахстан; стоимость проекта не ниже 15 млрд тенге, за исключением проектов в отрасли АПК, машиностроения и экспортных операций; создание постоянных рабочих мест с приоритетом для регионов с низкой инвестиционной активностью; наличие подтвержденной финансовой модели и источников софинансирования, обеспечивающих окупаемость проекта в среднесрочной перспективе; осуществление финансирования АО "НИХ "Байтерек" оборотного капитала исключительно в рамках инвестиционных проектов, при этом доля финансирования оборотных средств не должна превышать 20 % от суммы займа, а не менее 80 % займа направляться на инвестиционные цели	информация в МНЭ	АО "НИХ "Байтерек" (по согласованию), МПС, МЭ, МСХ, МИД, АО "НК "Kazakh Invest" (по согласованию), МТСЗН, акиматы столицы, областей, городов республиканского значения	декабрь 2026 год	не требуется	не требуются
17	Создание рабочих мест в рамках реализации инвестиционных проектов в АПК, в том числе по кредитованию проектов в сфере АПК (тиражирование опыта Северо-Казахстанской области)	информация в МНЭ	МСХ, акиматы столицы, областей, городов республиканского значения	2027 – 2029 годы	в рамках средств, предусмотренных в РБ, МБ, внебюджетные средства	в рамках средств, предусмотренных в РБ, МБ, внебюджетные средства
18	Реализация социальных инвестиционных проектов крупными нефтегазовыми горно- металлургическими компаниями (ТШО, КПО, НКОК и др.), в том числе за счет градообразующих предприятий моногородов	информация в МНЭ	акиматы столицы, областей, городов республиканского значения, МЭ, МНЭ, МФ, МПС, АО "ФНБ "Самрук-Қазына" (по согласованию), АО "НК "КазМунайГаз" (по согласованию), АО "НК "QazaqGaz" (по согласованию), предприятия отрасли	декабрь 2026 – 2029 годов	в рамках инвестиционных программ недропользователей	за счет средств недропользователей
19	Повышение роста производительности труда в отдельных секторах экономики	информация в МНЭ	МНЭ, МПС, МЭ, МТС, МЗ, МСХ, МТИ, МТ, МИИЦР, МКИ	ежегодно	в рамках планов развития	в рамках планов развития
20	Обеспечение населения трудоустройством в рамках национальных проектов; свободных вакансий в рамках электронной биржи труда; создания рабочих мест в рамках частных инициатив; субсидируемых рабочих мест	информация в МНЭ	МТСЗН, МНЭ, МФ, МПС, МЭ, МСХ, МКИ, МТС, МП, МНВО, МТИ, МИИЦР, МЭПР, МВРИ, МТ, МЗ, акиматы столицы, областей, городов республиканского значения	декабрь 2026 года	в рамках средств, предусмотренных в РБ, МБ, внебюджетные средства	в рамках средств, предусмотренных в РБ, МБ, внебюджетные средства
21	Субсидирование части ставки вознаграждения в рамках программы "Іскер аймақ"	договор о предоставлении государственной поддержки	МНЭ, акиматы столицы, областей, городов республиканского значения	2026 – 2029 годы	не требуется	не требуются
22	Гарантирование по кредитам в рамках гарантийных фондов на базе Фонда "Даму"	договор о предоставлении государственной поддержки	МНЭ, акиматы столицы, областей, городов республиканского значения	2026 – 2029 годы	не требуется	не требуются
23	Льготное финансирование в рамках программы "Өрлеу"	договор о предоставлении государственной поддержки	МНЭ, акиматы столицы, областей, городов республиканского значения	2026 – 2029 годы	не требуется	не требуются
24	Реализация инструментов государственной поддержки развития креативных индустрий	информация в МНЭ	МКИ, АО "Qazaqstan Investment Corporation" (по согласованию), акиматы столицы, областей, городов республиканского значения	ежегодно	в рамках средств, предусмотренных в МБ	за счет средств МБ
25	Усиление работы по передаче государственного имущества в аренду МСБ с учетом расходов на его содержание	информация в Правительство Республики Казахстан	МНЭ, МФ, НПП "Атамекен" (по согласованию)	декабрь 2026 года	не требуется	не требуются
26	Микрокредитование населения в сельских населенных пунктах и малых городах в рамках проекта "Ауыл аманаты" с целью развития предпринимательства, включая развитие личных подсобных хозяйств, сельскохозяйственной кооперации, производственной кооперации, а также несельскохозяйственных и иных видов деятельности, с применением указанных подходов с начала реализации проекта	информация в Правительство Республики Казахстан	МНЭ, МСХ, акиматы областей	ежегодно	подлежит определению при утверждении РБ с указанием конкретных сумм	в рамках формирования РБ, МБ
27	Обучение агрокомпетенциям прокредитованных ЛПХ и управляющих кооперативами	договор о государственных закупках работ и услуг на обучение	МСХ, МНЭ, НАО "НАНОЦ" (по согласованию), партия "AMANAT" (по согласованию), акиматы областей	декабрь 2026 – 2029 годов	в рамках средств, предусмотренных в РБ	в рамках средств, предусмотренных в РБ
28	Повышение заработных плат работников сельского хозяйства (за счҰт модернизации производства, внедрения технологий, повышения производительности и развития кооперации)	информация в МНЭ	МСХ, МНЭ, МФ, МТСЗН, акиматы областей	ежегодно	в рамках формирования РБ, МБ	в рамках формирования РБ, МБ
29	Развитие диверсифицированной занятости в сельской местности посредством вовлечения крупных землепользователей, занимающихся растениеводством, в животноводство путем включения требований для землепользователей, имеющих пахотные угодья свыше 10 тысяч га, но не занимающихся животноводством, по использованию не менее 15 % посевных площадей под кормовые культуры	информация в МНЭ	МСХ, МНЭ, акиматы областей	ежегодно	не требуется	не требуются
30	Развитие сельскохозяйственной кооперации	информация в МНЭ	МСХ, МНЭ, МФ, НПП "Атамекен" (по согласованию), АО "НИХ "Байтерек" (по согласованию), АО "QazIndustry" (по согласованию), АО "QazTrade" (по согласованию), АО "АКК" и акиматы областей	ежегодно	в рамках средств, предусмотренных в РБ, МБ, внебюджетные средства	в рамках средств, предусмотренных в РБ, МБ, внебюджетные средства
Направление 3. Развитие человеческого капитала и повышение занятости
31	Подготовка кадров в организациях ТиПО в соответствии с потребностями реального сектора: целевая подготовка кадров по заявкам предприятий	информация в МНЭ	МП, заинтересованные государственные органы, акиматы столицы, областей, городов республиканского значения	Декабрь 2026 – 2029 годов	в рамках средств, предусмотренных в МБ, внебюджетные средства	в рамках средств, предусмотренных в МБ, внебюджетные средства
32	Расширение спектра взаимодействия долгосрочного партнерства организаций ТиПО с предприятиями (организациями) для увеличения охвата студентов дуальным обучением	информация в МНЭ	МП, акиматы столицы, областей, городов республиканского значения, НПП "Атамекен" (по согласованию)	Декабрь 2026 – 2029 годов	не требуется	не требуются
33	Развитие института наставничества на предприятиях и в организациях, в том числе в рамках проекта "Молодежная практика" (не менее 15 тысяч наставников)	информация в МНЭ	МТСЗН, НПП "Атамекен" (по согласованию)	ежегодно до 2029 года	внебюджетные средства	внебюджетные средства
Направление 4. Снижение инфляции и рост реальных доходов
34	Организация "зелҰного коридора" для приоритетной и бесперебойной поставки СЗПТ в межсезонный и пиковый периоды	информация в МНЭ	МФ, МТ, МСХ, МТИ, МВД, акиматы столицы, областей, городов республиканского значения	ежегодно	не требуется	не требуются
35	Осуществление контроля за соблюдением 15 % торговой надбавки на СЗПТ	информация в МНЭ	МТИ, акиматы столицы, областей, городов республиканского значения	ежегодно	не требуется	не требуются
36	Сдерживание тарифов на пассажирские перевозки	информация в МНЭ	МТ, МНЭ, МФ, АО "НК "ҚТЖ" (по согласованию)	2026 – 2028 годы	не требуется	не требуются
37	Cнижение тарифа на железнодорожные перевозки СЗПТ на 36 %	информация в МНЭ	КРЕМ, МТИ, МТ, АО "НК "ҚТЖ" (по согласованию)	январь 2027 года	не требуется	не требуются
38	Проведение еженедельных сельскохозяйственных ярмарок	информация в МНЭ	акиматы столицы, областей, городов республиканского значения	ежегодно	не требуется	не требуются
39	Формирование стабилизационных фондов социально значимых продовольственных товаров	информация в МНЭ	МТИ, МСХ	ежегодно	не требуется	не требуются
40	Осуществление товарных интервенций для стабилизации цен на потребительском рынке	информация в МНЭ	МСХ, МТИ, акиматы столицы, областей, городов республиканского значения	ежегодно	не требуется	не требуются
41	Привлечение на локальном и внешнем рынках финансовых ресурсов в объеме до 7,0 трлн тенге, в том числе от БВУ	информация в МНЭ	АО "НИХ "Байтерек" (по согласованию), АО "БРК" (по согласованию),АО "ФРП" (по согласованию), НБ (по согласованию)	декабрь 2026 года	средства рынка, в том числе БВУ	средства рынка, в том числе БВУ
42	Введение дополнительных регуляторных мер, направленных на стимулирование кредитования бизнеса со стороны БВУ	информация в МНЭ	АРРФР (по согласованию), НБ (по согласованию), МСХ, МНЭ, МФ, АО "НИХ "Байтерек" (по согласованию), ОЮЛ "Ассоциация финансистов Казахстана" (по согласованию)	декабрь 2026 года	не требуется	не требуются
Направление 5. Налоговые и социальные меры
43	Проработка вопроса по восстановлению полного налогового вычета по ипотечным процентам с 2029 года	информация в Правительство Республики Казахстан	МНЭ, МФ, НБ (по согласованию)	декабрь 2027 год	не требуется	не требуются
44	Проактивное применение инструментов социальной поддержки в отношении семей с доходами ниже черты бедности	СМС-уведомления претендентам на получение социальной помощи	МТСЗН, МИИЦР, МНЭ	декабрь 2026 – 2029 годов	не требуется	не требуются
45	Реализация проактивного формата оказания социальной поддержки граждан через "социальный кошелек"	информация в МНЭ	МИИЦР, МТИ, МП, МНВО, МФ, МНЭ, акиматы столицы, областей, городов республиканского значения	декабрь 2026 – 2029 годов	не требуется	не требуются
46	Выработка предложений по совершенствованию мер государственной поддержки субъектов социального предпринимательства, включая вопросы налогового стимулирования, имущественной поддержки, доступа к государственным закупкам и финансовым инструментам	информация в Правительство Республики Казахстан	МНЭ, заинтересованные государственные органы	декабрь 2026 – 2029 годов	не требуется	не требуются
47	Реструктуризация займов субъектов социального предпринимательства с субсидированием части ставки вознаграждения в размере до 50 % номинальной ставки, но не более 24 % годовых, в целях обеспечения занятости социально уязвимых категорий населения и снижения уровня безработицы в регионах	меры государственной поддержки в рамках действующих программ	МНЭ, АО "НИХ "Байтерек" (по согласованию), акиматы областей	2026 – 2028 годы	в рамках формирования РБ	в рамках формирования РБ
48	Обеспечение отдельных категорий граждан бесплатными лекарственными средствами в рамках ГОБМП	информация в МНЭ	МЗ, ТОО "СК-Фармация" (по согласованию)	ежегодно	не требуется	не требуются
Направление 6. Снижение долговой нагрузки и улучшение финансовой активности населения
49	Урегулирование просроченной задолженности граждан по потребительским кредитам в банках и МФО	информация в МНЭ	АРРФР (по согласованию), акиматы столицы, областей, городов республиканского значения	ежегодно	не требуется	не требуются
50	Обеспечение функционирования на площадке банковского и микрофинансового омбудсманов единой платформы коллективного урегулирования задолженности по потребительским беззалоговым займам	запуск и функционирование единой платформы коллективного урегулирования задолженности	АРРФР (по согласованию), НБ (по согласованию)	июль 2026 года	не требуется	не требуются
51	Пересмотр методики расчета предельного уровня годовой эффективной ставки вознаграждения (ГЭСВ) по потребительским кредитам с учетом средневзвешенных рыночных значений ГЭСВ	информация в Правительство Республики Казахстан	АРРФР (по согласованию), НБ (по согласованию)	декабрь 2026 года	не требуется	не требуются
52	Совершенствование системы гарантирования образовательных кредитов путем расширения перечня банков-участников, внедрения конкурентных условий участия и обеспечения снижения процентных ставок (ГСВ, ГЭСВ) по образовательным кредитам с учетом наличия государственной гарантии	приказ	МФ, МНВО, АРРФР (по согласованию), МНЭ, АО "Финансовый центр" (по согласованию), банки второго уровня (по согласованию)	август 2026 года	не требуется	не требуются
53	Внедрение стандартизированного ключевого информационного документа по финансовым продуктам для обеспечения сопоставимости условий и осознанного выбора гражданами	информация в МНЭ	АРРФР (по согласованию), НБ (по согласованию)	декабрь 2026 года	не требуется	не требуются
54	Введение требований по предотвращению недобросовестных практик при предоставлении финансовых услуг, включая навязывание дополнительных услуг, сокрытие существенных условий	информация в МНЭ	АРРФР (по согласованию), НБ (по согласованию)	декабрь 2026 года	не требуется	не требуются
55	Проведение разъяснительной работы среди населения по активному участию на фондовых рынках	информация в Правительство Республики Казахстан	АРРФР (по согласованию), МКИ	ежегодно	не требуется	не требуются
56	Внедрение оценки пригодности потребительских займов с учетом платежеспособности, долговой нагрузки и признаков повышенного риска мошенничества	информация в МНЭ	АРРФР (по согласованию), НБ (по согласованию)	декабрь 2026 года	не требуется	не требуются
57	Сокращение перечня комиссий и иных платежей, подлежащих взиманию при выдаче и обслуживании банковского займа физического лица, не связанного с предпринимательской деятельностью	информация в МНЭ	АРРФР (по согласованию), НБ (по согласованию)	декабрь 2026 года	не требуется	не требуются
58	Упрощение процедуры банкротства физических лиц для отдельных категорий социально уязвимых слоев населения	информация в МНЭ	АРРФР (по согласованию), НБ (по согласованию), МФ	декабрь 2026 года	не требуется	не требуются
59	Реализация механизма проактивного банкротства физических лиц	информация в МНЭ	АРРФР (по согласованию), НБ (по согласованию), МФ	декабрь 2026 года	не требуется	не требуются

Примечание: расшифровка аббревиатур:

АСП		адресная социальная помощь
АО "АКК"		акционерное общество "Аграрная кредитная корпорация"
АКФ "Астана Хаб"		автономный кластерный фонд "Астана Хаб"
НПП "Атамекен"		Национальная палата предпринимателей Республики Казахстан "Атамекен"
МСХ		Министерство сельского хозяйства Республики Казахстан
ААЭ		Агентство Республики Казахстан по атомной энергии
МЮ		Министерство юстиции Республики Казахстан
СЗПТ		социально значимые продовольственные товары
АО "НИХ" Байтерек"		акционерное общество "Национальный инвестиционный холдинг "Байтерек"
МНВО		Министерство науки и высшего образования Республики Казахстан
МЗ		Министерство здравоохранения Республики Казахстан
МТСЗН		Министерство труда и социальной защиты населения Республики Казахстан
ЕС		Европейский Союз
МИО		местные исполнительные органы
МБ		местный бюджет
ИИ		искусственный интеллект
МИИЦР		Министерство искусственного интеллекта цифрового развития Республики Казахстан
ВДС		валовая добавленная стоимость
ЛПХ		личное подсобное хозяйство
ВУЗ		высшее учебное заведение
МТ		Министерство транспорта Республики Казахстан
АО "КЦГЧП"		акционерное общество "Казахстанский центр государственно-частного партнерства"
МФ		Министерство финансов Республики Казахстан
АО "БРК"		акционерное общество "Банк Развития Казахстана"
МО		Министерство обороны Республики Казахстан
АРРФР		Агентство Республики Казахстан по регулированию и развитию финансового рынка
КПО		филиал "Карачаганак Петролиум Оперейтинг Б.В."
МКИ		Министерство культуры и информации Республики Казахстан
АДГС		Агентство Республики Казахстан по делам государственной службы
МФО		микрофинансовая организация
НКОК		филиал "Норт Каспиан Оперейтинг Компани Н.В."
МП		Министерство просвещения Республики Казахстан
МПС		Министерство промышленности и строительства Республики Казахстан
АО "ФРП"		акционерное общество "Фонд развития промышленности"
РБ		республиканский бюджет
АО "ФНБ "Самрук-Қазына"		акционерное общество "Фонд национального благосостояния "Самрук-Қазына"
МИД		Министерство иностранных дел Республики Казахстан
БНС АСПиР		Бюро национальной статистики Агентства по стратегическому планированию и реформам Республики Казахстан
МТИ		Министерство торговли и интеграции Республики Казахстан
ТОО "СК-Фармация"		товарищество с ограниченной ответственностью "СК-Фармация"
МВРИ		Министерство водных ресурсов и ирригации Республики Казахстан
ТиПО		техническое и профессиональное образование
МЧС		Министерство по чрезвычайным ситуациям Республики Казахстан
МТС		Министерство туризма и спорта Республики Казахстан
ТШО		товарищество с ограниченной ответственностью "Тенгизшевройл"
НАО "НАНОЦ"		некомерческое акционерное общество "Национальный аграрный научно-образовательный центр
НБ		Национальный Банк Республики Казахстан
АО "НИТ"		акционерное общество "Национальные информационные технологии"
КНБ		Комитет национальной безопасности Республики Казахстан
МНЭ		Министерство национальной экономики Республики Казахстан
ЦПЦП		Центр поддержки цифрового Правительства
МВД		Министерство внутренних дел Республики Казахстан
ЭМ		Министерство энергетики Республики Казахстан
МЭПР		Министерство экологии и природных ресурсов Республики Казахстан
АО "КЦИЭ "QazIndustry"		акционерное общество "Казахстанский центр индустрии и экспорта "QazIndustry"

____________________________________________

Халықтың табысын арттырудың 2026 – 2029 жылдарға арналған кешенді жоспарын бекіту туралы

Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2026 жылғы 10 маусымдағы № 485 қаулысы.

Қазақстан Республикасының Үкіметі ҚАУЛЫ ЕТЕДІ:

1. Қоса беріліп отырған Халықтың табысын арттырудың 2026 – 2029 жылдарға арналған кешенді жоспары (бұдан әрі – Кешенді жоспар) бекітілсін.

2. Мыналардың:

1) "Халықтың табысын арттырудың 2029 жылға дейінгі бағдарламасы" кешенді жоспарын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2022 жылғы 14 сәуірдегі № 218 қаулысының;

2) "Халықтың табысын арттырудың 2025 жылға дейінгі бағдарламасы" кешенді жоспарын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2022 жылғы 14 сәуірдегі № 218 қаулысына өзгерістер енгізу туралы" Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2023 жылғы 28 наурыздағы № 246 қаулысының күші жойылды деп танылсын.

3. Кешенді жоспарды орындауға жауапты орталық және жергілікті атқарушы органдар, Қазақстан Республикасының Президентіне тікелей бағынатын және есеп беретін мемлекеттік органдар (келісу бойынша), сондай-ақ өзге де ұйымдар (келісу бойынша):

1) Кешенді жоспарда көзделген іс-шаралардың уақтылы іске асырылуын қамтамасыз етсін;

2) жартыжылдық негізде, есепті жартыжылдықтан кейінгі айдың 5-і күніне дейін Қазақстан Республикасының Ұлттық экономика министрлігіне Кешенді жоспардың орындалу барысы туралы ақпарат беріп тұрсын.

4. Қазақстан Республикасының Ұлттық экономика министрлігі жартыжылдық негізде, есепті жартыжылдықтан кейінгі айдың 15-і күніне дейін Қазақстан Республикасының Үкіметіне Кешенді жоспардың орындалу барысы туралы жиынтық ақпарат беріп тұрсын.

5. Осы қаулының орындалуын бақылау Қазақстан Республикасының Ұлттық экономика министрлігіне жүктелсін.

6. Осы қаулы қол қойылған күнінен бастап қолданысқа енгізіледі.

Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі

О. Бектенов

Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2026 жылғы 10 маусымдағы № 485 қаулысымен бекітілген

Халықтың табысын арттырудың 2026 – 2029 жылдарға арналған кешенді жоспары

Паспорт

1	Атауы	Халықтың табысын арттырудың 2026 – 2029 жылдарға арналған кешенді жоспары
2	Әзірлеу үшін негіз	Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің 2026 жылғы 29 қаңтардағы № 16-14/440 тапсырмасы
3	Іске асыру мерзімі	2026 – 2029 жылдарға арналған
4	Әзірлеуші мемлекеттік органның және бірлесіп орындаушылардың атауы	ҰЭМ, Еңбекмині, АШМ, ОМ, ҒЖБМ, ӨҚМ, ЭМ, ЖИЦДМ, ІІМ, ДСМ, СІМ, МАМ, Әділетмині, Қаржымині, КМ, СИМ, ТСМ, ЭТРМ, СРИМ, ТЖМ, Қорғанысмині, ҰҚК (келісу бойынша), ҰБ (келісу бойынша), ҚНРДА (келісу бойынша), МҚІА (келісу бойынша), СЖРА ҰСБ (келісу бойынша), АЭА (келісу бойынша), "AMANAT" партиясы (келісу бойынша), "Атамекен" ҰКП (келісу бойынша), "ҚМЖӘО" АҚ (келісу бойынша), "Бәйтерек" ҰИХ" АҚ (келісу бойынша), "Самұрық-Қазына" ҰӘҚ" АҚ (келісу бойынша), "QazIndustry" АҚ (келісу бойынша), "QazIndustry" ҚИЭО" АҚ (келісу бойынша), "QazTrade" АҚ (келісу бойынша), "ҚазАгроФинанс" АҚ (келісу бойынша), "АКК" АҚ (келісу бойынша), "КДБ" АҚ (келісу бойынша), "ӨДҚ" АҚ (келісу бойынша), "ҚазМұнайГаз" ҰК" АҚ (келісу бойынша), "QazaqGaz" ҰК" АҚ (келісу бойынша), "ҚТЖ" ҰК" АҚ (келісу бойынша), "Kazakh Invest" ҰК" АҚ (келісу бойынша), "Qazaqstan Investment Corporation" АҚ (келісу бойынша), "ҰАҒБО" КеАҚ (келісу бойынша), "ҰАТ" АҚ (келісу бойынша), "Астана Хаб" АКҚ (келісу бойынша), ЦҮҚО (келісу бойынша), "Отбасы банк" АҚ (келісу бойынша), "СҚ-Фармация" ЖШС (келісу бойынша), "Қаржы орталығы" АҚ (келісу бойынша), астананың, облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың әкімдіктері
5	Негізгі проблемалар мен оларды шешу жөніндегі міндеттерді көрсете отырып, Кешенді жоспарды қабылдау қажеттігі туралы қысқаша ақпарат	Кешенді жоспарды қабылдау қажеттігі экономиканың өсімі мен халықтың нақты табыстарының серпіні арасындағы орнықты алшақтықпен шартасқан. Оң макроэкономикалық көрсеткіштерге қарамастан, азаматтардың едәуір бөлігі инфляциялық қысымға, жоғары берешек жүктемесіне және кірістердің біркелкі бөлінбеуіне байланысты сатып алу қабілетінің төмендеуіне тап болады. Қазақстанда халықтың табысын арттыру кешенді экономикалық және әлеуметтік шараларды талап етеді.

Ағымдағы жағдайды талдау

1. Халықтың еңбек табысын талдау

Мемлекеттік статистиканың алдын ала деректері бойынша 2025 жылғы қаңтар-желтоқсан қорытындылары бойынша Қазақстанның жалпы ішкі өнімі жылдық мәнде 6,5 %-ға өсті. Бұл ретте экономика бойынша орташа алғанда еңбек өнімділігі бір жұмыспен қамтылған адамға орташа жалақы жылына шамамен 5,5 млн теңге болғанда 14,8 млн теңгені құрайды. Алайда құрылатын қосылған құнның шамамен 31 %-ы (2023 ж. – 30,8 %; 2024 ж. – 31 %; 2025 ж. – 30,6 %) ресми еңбекақы қорына айналады, қалған бөлігі пайда, рента, амортизация және фискалдық алымдарға жинақталады.

Қазақстанда 2026 жылдың I тоқсанында барлық салалар бойынша орташа айлық атаулы жалақы 461486 теңгені, медиандық жалақы 331527 теңгені құрады, алшақтық – 129959 теңге (39,2 %), бұл жоғары табыс жұмыскерлердің шектеулі тобында шоғырланғанын көрсетеді.

2025 жылдың қорытындысы бойынша едәуір жоғары көрсеткіштер тау-кен өндіру өнеркәсібінде белгіленген: орташа жалақы – 940515 теңге, медиандық – 599696 теңге, бұл ретте дәл осы сектор жалпы қосылған құнға (бұдан әрі – ЖҚҚ) негізгі үлесті қалыптастырады (26,6 %), онда еңбек өнімділігі 64,7 млн теңгеге жетеді, орташа республикалық деңгейден 4,4 есе жоғары. Өнеркәсіптік өсудің экономикалық әсері негізінен капитал мен рентада, әсіресе жұмыспен қамту шектеулі өндіруші салаларға шоғырланған.

Ауыл шаруашылығында керісінше, еңбек сыйымдылығы жоғары, өнімділік (6,2 млн теңге) және жалақы (319,5 мың теңге) төмен, бұл аграрлық өңірлерде кірістің төмен болуына ықпал етеді.

Орташа және медиандық жалақы арасындағы ең үлкен алшақтық ақпарат және байланыс секторында (шамамен 2 есе), сондай-ақ қаржылық және сақтандыру қызметі, әкімшілік қызмет көрсету, кәсіби, ғылыми және техникалық қызмет салаларында тіркелді, бұл басқарушы құрам мен қатардағы қызметкерлер арасындағы кірістердің айтарлықтай саралануын көрсетеді.

Ең төменгі алшақтық білім беру (14,5 %), денсаулық сақтау және халыққа әлеуметтік қызмет көрсету (21,8 %) саласында байқалады, бұл тарифтік кестесі регламенттелген бюджеттік салаларға тән. Тарифтерді мемлекеттік реттеу салдарынан сумен жабдықтау (21,3 %) және энергетика (27,3 %) салаларында да кірістердің төмен саралануы байқалады.

ЖҚҚ-ның 19,9 %-ын қамтамасыз ететін саудада ресми жалақы деңгейі салыстырмалы түрде төмен болып қалуда.

Саудадағы кірістің едәуір бөлігі бейресми секторда жасырын төлемдер, өзін-өзі жұмыспен қамту және дара кәсіпкерлердің кірістері арқылы қалыптасады, бұл жоғары экономикалық белсенділік жағдайында жалақының ресми деңгейін төмендетуі мүмкін. Нәтижесінде сектор ЖҚҚ мен жұмыспен қамтуды шоғырландырады, бірақ еңбек нарығындағы құрылымдық алшақтықты күшейте отырып, экономикалық нәтижені ресми жалақы қорына жеткілікті түрде таратпайды.

Анықталған теңгерімсіздіктерді өңірлік бөлініс күшейтеді. Орташа және медиандық жалақы арасындағы ең үлкен алшақтық шикізатқа бағдарланған өңірлер – Атырау мен Маңғыстау облыстарында байқалады, тиісінше 65,1% және 67,3 %. Бұл мұнай-газ секторында, негізінен ірі корпорациялар мен мердігерлік ұйымдардағы жоғары ақы төленетін жұмыс орындары кірістерінің жоғары саралануына байланысты. Бұл ретте саланың басқа салалардағы жалақының өсуіне әсері шектеулі болып қалуда.

Орташа және медиандық жалақы арасындағы елеулі алшақтық Астана мен Алматы қалаларында да тіркелді, тиісінше 54,1 % және 46,3 %. Көрсетілген қалаларда мемлекеттік басқару, қаржы, консалтинг, IT, корпоративтік басқару және халықаралық бизнес салаларында жоғары білікті және жоғары ақы төленетін жұмыспен қамтудың елеулі сегменті қалыптасуда. Бір мезгілде еңбекақы төлеу деңгейі төмен қызмет көрсету, сауда, көлік және қоғамдық тамақтану саласында ауқымды жұмыспен қамту сақталып отыр.

Алшақтықтың жоғары мәндері индустриялық өңірлер – Ұлытау облысы (133760 теңге, 29,2 %), Батыс Қазақстан облысы (98103 теңге, 35,9 %), Ақтөбе облысы (91671 теңге, 29,7 %) және Абай облысына (89156 теңге, 30,8 %) тән. Негізінен аграрлық және сервистік маманданған өңірлерде (Түркістан, Жамбыл және Алматы облыстары) жұмыспен қамтудың неғұрлым біртекті құрылымы мен еңбекақы төлеудің жақын деңгейлеріне байланысты алшақтық айтарлықтай төмен.

2019 – 2025 жылдары Қазақстанда азаматтық қызметшілердің, оның ішінде педагогтердің, медицина қызметкерлерінің, мәдениет, әлеуметтік сала және бюджет секторының өзге де санаттарының жұмыскерлерінің жалақысын кезең-кезеңімен арттыру саясаты іске асырылды, ол шамамен 1,2 млн адамға әсер етті. Жүргізілген саясаттың нәтижесінде 2019 жылы қосалқы, негізгі персоналдың жалақысы төмен жұмыскерлері, сондай-ақ бюджеттік саланың басқарушы персоналының кейбір жұмыскерлері үшін жалақы 30 %-ға көтерілді. 2020 жылдан бастап 2023 жыл аралығында жыл сайын 25 %-ға индекстеу есебінен жалақы 2 есе өсті. Бүгінгі күні орта мектеп мұғалімінің орташа жалақысы 398 мың теңгені құрайды. 2023 жылы мектепке дейінгі мекемелердің тәрбиешілері мен техникалық және кәсіптік білім беру педагогтеріне қосымша үстемеақылар енгізілді.

2020 жылы мәдениет жұмыскерлерінің еңбекақысы: республикалық ұйымдар үшін 50 %-ға, жергілікті деңгейдегі ұйымдар үшін 35 %-ға өсті.

2021 – 2023 жылдар аралығында медицина қызметкерлерінің жалақысы кезең-кезеңімен: дәрігерлерге жыл сайын 30 %-ға және орта медициналық персоналға 20 %-ға, 2024 жылы медициналық емес жұмыскерлер үшін 18 %-ға көтерілді. Осы кезеңде әлеуметтік қызметкерлердің жалақысы 2 есеге артты. Ал 2022 жылдан 2025 жыл аралығында азаматтық қызметшілердің өзге де санаттары: бухгалтерлерге, экономистерге, заңгерлерге, архившілерге, кітапханашыларға және т.б. үшін еңбекақы 2 есе өсті.

Азаматтық қызметшілердің жалақысының өскеніне қарамастан, инфляция және өмір сүру құнының өсуі шартында бұрын іске асырылған шаралардың әсері біртіндеп төмендеуде, соның салдарынан бюджет саласы жұмыскерлерінің жекелеген санаттарына еңбекақы төлеуді одан әрі арттыру қажеттілігі сақталады.

Экономикалық өсімнің жалпы ағымдағы моделі орнықты құрылымдық алшақтықты қалыптастырады. Қазақстанда салалар, өңірлер және жұмыскерлер санаттары арасында еңбек табыстарының жоғары саралануы сақталуда.

Кешенді жоспарда жалақыны саралауды қысқарту, сондай-ақ жекелеген секторларда ең төменгі жалақыны да, сол сияқты еңбекақыны да жалпы арттыру шаралары көзделген.

Кәсіпкерлікті мемлекеттік қолдау

Кәсіпкерлікті мемлекеттік қолдау бизнес кірістерінің, салықтық түсімдердің және еңбекақы төлеу қорының өсуіне оң әсер етеді. Ең тиімді қаржылық шаралар микроқаржы ұйымдарының (бұдан әрі – МҚҰ) микрокредиттерін субсидиялау, гранттық және лизингтік қаржыландыру болып табылады, олар мемлекет алдындағы міндеттемелерді орындаудың жоғары көрсеткіштерін көрсетті:

салықтық түсімдердің өсуі бойынша: МҚҰ микрокредиттерін субсидиялау – 199 %, гранттар – 96 %, лизинг – 257 %;

кірістердің өсуі бойынша: МҚҰ микрокредиттерін субсидиялау – 230 %, гранттар – 400 %, лизинг – 213 %;

жұмыскерлер санының өсуі бойынша: МҚҰ микрокредиттерін субсидиялау – 19 %, гранттар – 38 %, лизинг – 25 %;

еңбек өнімділігінің өсуі бойынша: МҚҰ микрокредиттерін субсидиялау – 348 %, гранттар – 157 %, лизинг – 270 %;

еңбекақы төлеу қорының өсуі бойынша: МҚҰ микрокредиттерін субсидиялау – 379 %, гранттар – 231 %, лизинг – 144 %.

Сонымен қатар, жұмыспен қамту және өнімділік бойынша әсер біркелкі емес, ал бірқатар салаларда, соның ішінде агроөнеркәсіптік кешенде (бұдан әрі – АӨК) еңбекақы төлеудің төмен деңгейі сақталуда.

Бұл ретте бизнес мемлекеттік қолдау алуына байланысты салықтық міндеттемелері ғана емес, сонымен қатар жұмыскерлердің еңбек жағдайларын жақсарту және табысын арттыру жөніндегі міндеттемелерді де орындауы тиіс.

Осыған байланысты қолдау шараларының атаулылығын күшейту және бизнестің қарсы міндеттемелерін енгізу, соның ішінде жалақыны арттыру, сапалы жұмыс орындарын құру, кадрлар даярлау және еңбек өнімділігін арттыру мақсатқа сай келеді. Сонымен қоса қолдау шараларының ашықтығын, бақылауды және нәтижелілігін арттыру үшін мониторинг сервистерінің (Baqylauda) цифрлық интеграциясын қамтамасыз ету қажет.

Ұсынылатын тетіктер:

субсидия алушыларда медиандық жалақының міндетті ең төменгі деңгейін белгілеу (мысалы, өңір бойынша медианадан төмен емес не ең төменгі жалақы коэффициентінен (бұдан әрі – ЕТЖ) төмен емес);

субсидиялар мен жеңілдікті қаржыландыруға қолжетімділікті сақтаудың шарты ретінде медиандық жалақының кезең-кезеңімен өсуі;

міндеттеменің орындалуын орташа жалақы бойынша емес, медиана бойынша бақылау.

2. Еңбек өнімділігі және жұмыс орындарының сапасы

Экономиканың өсуі нәтижесі еңбек өнімділігінің оң өсуі болды, 2025 жылғы алдын ала деректер бойынша теңгелік баламада 2024 жылғы деңгейге 15,1 %-ға және долларлық мәнде алдыңғы кезеңнің деңгейіне 3,6 %-ға номиналды өсуі кезінде бір жұмыспен қамтылғанға 14,8 млн теңгеге немесе 28,4 мың АҚШ долларына жеткен.

Салыстыру үшін 2024 жылдың қорытындысы бойынша Еуропалық одақ (бұдан әрі – ЕО) елдеріндегі еңбек өнімділігі бір жұмыспен қамтылғанға 86,7 мың АҚШ долларын құрады, бұл Қазақстан деңгейінен 3,2 есе артық, бірақ сонымен бірге соңғы он жылдағы ең төменгі алшақтық болып табылады.

Тау-кен өнеркәсібінде өнімділік 123,1 мың АҚШ долларын құрайды. Ал өңдеу өнеркәсібінде алшақтық айтарлықтай төмен: ЕО-дағы 106,4 мың АҚШ долларына қарағанда Қазақстанда 57,7 мың АҚШ доллары немесе ЕО деңгейінен 1,9 есе төмен. Бұл арақатынас соңғы он жылда ең төменгі болып табылады. Салыстыру үшін 2016 жылы өңдеу секторындағы артта қалу 2,9 есеге жетті. Қазақстанның өңдеу өнеркәсібі өнімділігінің едәуір бөлігі металлургия есебінен қалыптасады, ал ЕО өңдеу секторының құрылымында оның үлесі айтарлықтай төмен.

Қазақстанның ауыл шаруашылығында 2024 жылы еңбек өнімділігі бір жұмыспен қамтылғанға 10,8 мың АҚШ долларын құрады, ал ЕО елдерінде көрсеткіш 48,3 мың АҚШ долларына жетті, бұл 4,5 есе артта қалуға сәйкес келеді.

Мемлекеттік статистиканың ресми деректері бойынша 2026 жылғы 1-тоқсанның қорытындысы бойынша ауыл шаруашылығындағы жұмыспен қамту 10,2 %-ды құрады, бұл оны халықты жұмыспен қамтуды қамтамасыз ететін секторлардың бірі ретінде көрсетеді. Бұл ретте, ауыл тұрғындарының едәуір бөлігі ресми түрде "өзін-өзі жұмыспен қамтыған" болып саналады, бірақ іс жүзінде маусымнан тыс уақытта тұрақты табысы жоқ. Осыны ескере отырып, ауылдық жерлерде өзін-өзі жұмыспен қамтығандардың саны шамамен 1 млн адамды немесе ауылдық жерлерде жұмыспен қамтылғандардың 31 %-ын құрайтынын ескерсек, сарапшылар ауылдық жерлерде жете жұмыспен қамтылмаудың нақты деңгейінің айтарлықтай жоғары екенін бағалады. Ал 2025 жылы ауылдық жерлерде ресми маусымдық жұмыспен қамту және белгілі бір мерзімге шарт бойынша жұмыспен қамту шамамен 6 %-ды құрады.

Даму экономикасы саласында жүргізілген бірқатар зерттеу деректері бойынша табыстың төмен деңгейінен жоғары деңгейіне көшудің жекелеген кезеңдерінде халық табысы саралануының өсуі байқалуы мүмкін. Мұндай логика экономиканың құрылымдық трансформациясы үдерісінде өнімділіктің өсуінен, инвестициялардан және жаңа салалардың дамуынан алынатын пайда бастапқыда секторлар, өңірлер және халық топтары арасында біркелкі бөлінбеуі мүмкін деген гипотезаға жақын. Алайда бұл үдеріс әмбебап немесе автоматты түрде кепілдендірілген сценарий емес. Теңсіздік серпіні негізінен білім беру қолжетімділігіне, жұмыспен қамту құрылымына, жұмыс орындарының сапасына, салық-бюджеттік тетіктерге және халықтың экономикалық мүмкіндіктерін кеңейту жөніндегі шараларға байланысты.

Осылайша қалыптасқан өсу құрылымы дамыған экономикалармен одан әрі жақындасу әлеуетін шектейді. Осыған байланысты орта және ұзақ мерзімді перспективада өнімділікті орнықты арттыру үшін экономика бойынша өсу әсерлерінің анағұрлым біркелкі таралуын қамтамасыз етуге қабілетті саудаланатын және шикізаттық емес салалар есебінен өсу көздерін кеңейту талап етіледі.

Сонымен қоса тұрақсыз және өнімділігі төмен жұмыспен қамтудың жоғары үлесі де маңызды мәселе болып қалуда, әсіресе халықтың едәуір бөлігі маусымдық жұмыстарға тәуелді және жыл бойына тұрақты табыс көзі жоқ ауылдық жерлерде. Қосымша фактор – едәуір бөлігі іс жүзінде жасырын жете жұмыспен қамтымау санатына жататын өзін-өзі жұмыспен қамтығандардың жоғары үлесі.

Осыған байланысты мемлекеттік саясаттың өзекті міндеті ең алдымен экономиканың шикізаттық емес және жоғары өнімді секторларында тұрақты жұмыспен қамтуды, лайықты еңбекақы деңгейін, әлеуметтік қорғалуды және қауіпсіз еңбек жағдайларын қамтамасыз ететін сапалы жұмыс орындарын құру болып табылады.

Еңбек нарығын дамытудың 2024 – 2029 жылдарға арналған тұжырымдамасының анықтамасына сәйкес "сапалы жұмыс орны" былай сипатталады:

тұрақты жұмыспен қамту, яғни жұмыскер еңбек қызметін 6 айдан және одан да көп мерзімде жүзеге асыруы тиіс;

еңбекақы төлеу деңгейі өңірдегі медиандық жалақыға тең немесе одан артық (экономикада туындаған күйзелістерді сіңіру үшін өңірлердегі медиандық жалақы әр 6 ай сайын қайта қаралуға тиіс);

әлеуметтік қорғау пакетімен қамтамасыз ету – ай сайынғы міндетті зейнетақы жарналарының, Мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қорына және Мемлекеттік медициналық сақтандыру қорына әлеуметтік аударымдардың болуы, ақылы демалыстың болуы;

қауіпсіз жұмыс ортасы (кәсіпорындағы жұмыс ортасының қауіпсіздігін бағалау үшін осы саладағы жұмыс орындарына қатысты өндірістік жарақаттар мен өлім-жітім санын салыстыру әдістемесі қолданылады).

3. Адами капиталды дамыту және жұмыспен қамтуды арттыру

Қазақстанның адами капиталының дамуы тұтастай алғанда оң серпінді көрсетеді, ол халықаралық адами даму көрсеткіштерінде де, ұлттық еңбек ресурстарының құрылымында да көрініс табады. БҰҰДБ Адами даму индексіне (бұдан әрі – АДИ) сәйкес Қазақстан адами даму деңгейі өте жоғары елдер тобында, АДИ көрсеткіші 0,837 болатын 193 ел мен аумақтың ішінде 60-орында тұр, бұл 1990 жылмен салыстырғанда 21,5 %-ға өсуді білдіреді. Сонымен қатар теңсіздікті ескере отырып түзетілген АДИ 0,766-ға дейін төмендеуі немесе 8,5 %-ға жоғалту теңсіздік адами дамудың нақты деңгейін төмендетуді жалғастырып жатқанын көрсетеді. Осы орайда Қазақстанның еңбек ресурстарының жас құрылымы салыстырмалы орнықты сипатты сақтауда, бұл ретте негізгі жүктеме орта жастағы халыққа түседі: 35 – 44 жас (28 %), екінші топтағы адамдар 45 – 54 жас (20 %), үшінші топтағы адамдар 29 – 34 жас (20 % – 19 %), (1-сурет).

1-сурет. Қазақстанның еңбек ресурстарының жас құрылымы

Дереккөз: СЖРА ҰСБ

Жалпы Қазақстанның адами даму саласындағы ілгерілеуіне еңбек ресурстарының салыстырмалы түрде күшті базасы қолдау көрсетеді, алайда жұмыс күшінің жас құрамындағы тұрақты теңсіздік пен құрылымдық өзгерістер, әсіресе жаһандық дамудың баяулауы, демографиялық өзгерістер және болашақ жұмыспен қамту мен өнімділіктегі жасанды интеллектінің өсіп келе жатқан рөлі жағдайында тұрақты және дамуға бағытталған саясат дағдыларының қажеттілігін көрсетеді.

2025 жылғы жағдай бойынша Қазақстан халқының 28 %-ын 15 пен 35 жас аралығындағы адамдар, сондай-ақ 29 %-ын балалар мен жасөспірімдер (0-18 жас) құрайды. Бұл құрылым елдің тұрақты әлеуметтік-экономикалық дамуының айтарлықтай демографиялық әлеуетін қалыптастырады.

Дағдылардың қазіргі экономика талаптарына сәйкес келмеуі және еңбек нарығына кірудегі жоғары кедергілер негізгі сын-қатерлер болып қала береді. Білім беру бағдарламалары цифрландыруға, автоматтандыруға және жасанды интеллектіні таратуға әрдайым тез бейімделе бермейді. Жастардың дағдылары мен жұмыс берушілердің қажеттіліктері арасындағы жаһандық алшақтық соңғы екі онжылдықта жастардың жұмыспен қамтылуын 12 %-ға төмендеткен факторларының бірі болды¹. Сонымен қатар жұмыс берушілер көбіне жұмыс тәжірибесі бар мамандарды таңдайды. 11250 жұмыскерге жүргізілген сауалнама мен әлем бойынша 126 млн бос жұмыс орнын талдауға негізделген зерттеуге сәйкес бастапқы деңгейдегі бос жұмыс орындары 2024 жылғы қаңтардан бастап 29 пайыздық тармаққа қысқарды². Бұл кадр тапшылығы болған күннің өзінде жас мамандарға алғашқы жұмысын табу қиын бола түседі, өйткені бастапқы позициялар саны азаяды және олар үшін бәсекелестік артады дегенді білдіреді.

Дүниежүзілік экономикалық форумның деректеріне сәйкес цифрлық құзыреттіліктерден басқа, бүгінгі таңда көшбасшылық, сыни ойлау дағдыларына, экологиялық ("жасыл") құзыреттер мен тұрақтылыққа баса назар аударылады. 2030 жылға қарай әлемдегі жұмыс орындарының шамамен 22 %-ы өзгеріске ұшырайды немесе жоғалады деп болжануда³. Дүниежүзілік экономикалық форум мен PwC бірлескен баяндамасында біліктілікті арттыруға инвестициялар әлемдік жалпы ішкі өнімді (бұдан әрі – ЖІӨ) 2030 жылға қарай 6,5 трлн АҚШ долларына арттыруға қабілетті екендігі атап өтілді, бұл негізгі даму сценарийімен салыстырғанда 1,2 трлн долларға артық⁴. Сонымен қатар Career Enbek платформасының деректері бойынша қазақстандықтардың небәрі 4-5 %-ы ғана кәсіптік немесе дамыту курстарынан өтеді⁵. Экономикалық ынтымақтастық және даму ұйымы (бұдан әрі – ЭЫДҰ) елдерінде бұл көрсеткіш 40 %-ды құрайды⁶.

Жүргізілген талдау еліміздің еңбек ресурстарындағы құрылымдық теңгерімді есепке алудың, атап айтқанда, жас ұрпақ пен 50 жастан асқан жұмыскерлерді анағұрлым орнықты басқару үшін маңыздылығын растайды. Кадрларды еңбек нарығының қажеттілігі серпінін ескере отырып даярлау бұл үрдісті деңгейлестіру шарасы болып табылады.

Жұмыспен қамту құрылымы. 2022 – 2025 жылдары Қазақстандағы жұмыспен қамту құрылымы жоғары орнықтылықпен және салыстырмалы түрде баяу құрылымдық өзгерістермен сипатталды. Жұмыспен қамтылғандардың негізгі үлесі дәстүрлі түрде саудаға (кезеңдегі орташа 16,7 %), білімге (13 %), өнеркәсіпке (12,5 %) және ауыл шаруашылығына (12,1 %) тиесілі, бұл жұмыспен қамтудың аралас құрылымын көрсетеді. Білім беруде жұмыспен қамтылғандардың үлесі біртіндеп өсті – 12,7 %-дан 13,2 %-ға дейін, ал ауыл шаруашылығында 12,4 %-дан 10,6 %-ға дейін төмендеді.

Еңбек нарығында айқын гендерлік және аумақтық саралау сақталуда. Ерлер негізінен өнеркәсіпте, ауыл шаруашылығында, құрылыста және көлікте, ал әйелдер білім беруде, саудада және денсаулық сақтауда жұмыс істейді. Қалаларда жұмыспен қамту негізінен саудада (19,4 %) және өнеркәсіпте (14,3 %), ал ауылдық жерлерде үлесі 2022 жылғы 26,4 %-дан 2025 жылғы 22,2 %-ға дейін біртіндеп төмендегеніне қарамастан, ауыл шаруашылығында және саудада (12,4 %) шоғырланған. Бір мезгілде ауылдық жұмыспен қамтуда білім беру үлесінің 15,4 %-дан 16,1 %-ға дейін ұлғаюы байқалады.

Жұмыспен қамтудың жас құрылымы тұрақты болып қалуда: жастар негізінен кірудің төмен шегі мен осы салалардың жоғары икемділігіне байланысты сауда мен ауыл шаруашылығында, ал егде жастағы топтар ауыл шаруашылығында шоғырланған. Бұл құрылым жұмыспен қамтылған халықтың білім деңгейімен өзара байланысты. Сонымен бірге ауыл шаруашылығында жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білімі бар жұмыскерлердің ең төмен үлесі байқалады – 26 %, бұл ретте білімі жоқ жұмыспен қамтылғандардың ең көп үлесі тіркелген – 22 %. Сонымен қатар ең жоғары білікті секторлар қаржылық және сақтандыру қызметі – 73 % және кәсіби, ғылыми қызмет – 69 % болып табылады.

Қазақстанда NEET деңгейі 2022 – 2025 жылдары одан әрі төмендей отырып, қалыпты ауытқулармен сипатталды. 2022 жылы еңбек, білім немесе кәсіптік даярлық саласында жұмыспен қамтылмаған жастардың үлесі 6,5 %-ды, 2023 жылы 7,3 %-ды, 2024 жылы 6,5 %-ды, 2025 жылы 4,6 %-ды құрады, бұл жастарды жұмыспен қамтуға, білім беруге және кәсіптік даярлыққа тартудың анағұрлым қолайлы серпінін көрсетеді. Халықаралық еңбек ұйымына (бұдан әрі – ХЕҰ) сәйкес NEET жастардың осалдығының негізгі көрсеткіштерінің бірі болып қала береді, өйткені бұл көрсеткіш жұмыссыздықты ғана емес, сонымен қатар жұмыспен қамту, білім беру және кәсіптік даярлық туралы кеңірек ақпарат береді.

Жалпы алғанда 2022 – 2025 жылдары Қазақстанның еңбек нарығы әлеуметтік саланың рөлі біртіндеп күшеюі жағдайында сервистік-сауда бағытын сақтап қалды. Сонымен қатар ауылдық жұмыспен қамтудың аграрлық секторға жоғары тәуелділігі және жынысы мен жасы бойынша құрылымдық сегрегация сақталып отыр, бұл жұмыспен қамтуды одан әрі әртараптандыру, сапалы жұмыс орындарын кеңейту және жұмыс күшінің ұтқырлығын арттыру қажеттігін көрсетеді.

Платформалық жұмыспен қамту. Жаһандық цифрландыру жағдайында еңбек нарығын жетілдірудің негізгі драйверлерінің бірі цифрлық платформалар мен жұмыспен қамтудың икемді нысандары болып табылады. 2025 жылғы жағдай бойынша әлемдік жұмыс күшінің шамамен 20 %-ы онлайн-платформалар арқылы қызметке тартылды⁷. Қазақстанда платформалық жұмыспен қамту да өзекті сипатқа ие болуда және 2024 жылғы қыркүйектен бастап нормативтік тұрғыдан бекітілді.

Платформалық жұмыспен қамтуды дамыту көлеңкелі жұмыспен қамтуды қысқартуға ықпал ете отырып, халықтың табыс алуы және азаматтарды экономиканың ресми секторына тарту үшін қосымша мүмкіндіктер туғызады. Тетікті іске асырудың бірінші жылында оң фискалдық әсер алынды: бюджетке 6,3 млрд теңге, оның ішінде 1,8 млрд теңге жеке табыс салығы және 4,6 млрд теңге әлеуметтік төлемдер түсті. Сараптамалық бағалаулар бойынша шамамен 394 мың азамат цифрлық сервистер арқылы табыс табады және бұл бағыт белсенді дамып келеді.

Сонымен қатар платформалық жұмыспен қамтуды дамыту кірістердің тұрақсыздығын, әлеуметтік және сақтандыру арқылы қорғаудың шектеулі деңгейін, дауларды шешудің ашық тетіктерінің болмауын және платформалар тарапынан біржақты шешімдер тәуекелдерін қоса алғанда, бірқатар проблемалық мәселелермен қатар жүреді. Осыған байланысты жұмыскерлердің, платформалар мен мемлекеттің мүдделерінің теңгерімін қамтамасыз етуге бағытталған платформалық жұмыспен қамтуды қолдаудың қосымша құралдарын реттеуді одан әрі жетілдіру және қалыптастыру шаралары көзделген.

_____________________________________

¹ https://www.unicef.org/press-releases/young-people-unable-access-skills-needed-todays-job-market-new-report-says

² https://www.weforum.org/stories/2025/09/gen-z-are-competitive-job-market-randstad/

³ https://www.weforum.org/impact/reskilling-revolution-preparing-1-billion-people-for-tomorrows-economy/

⁴ https://www.weforum.org/press/2021/01/investment-in-upskilling-could-boost-global-gdp-by-6-5-trillion-by-2030/

⁵ https://career.enbek.kz/ru

⁶ https://career.enbek.kz/ru

⁷ https://urbanforum.kz/tpost/e8jgxesdl1-rezultati-issledovaniya-platformennoi-ek

4. Халықтың табысы және азық-түлік инфляциясы

Халықтың жан басына шаққандағы орташа номиналды ақшалай табыстары 2025 жылдың қорытындысы бойынша 238070 теңгені, номиналды кірістер индексі 110,2 %-ды, нақты ақшалай кірістер индексі 98,9 %-ды құрады, бұл баға қысымы аясында сатып алу қабілетінің төмендегенін көрсетеді. Табысы ең төменгі күнкөріс деңгейінен төмен халықтың үлесі 2025 жылдың қорытындысы бойынша 5,0 % деңгейінде қалыптасты.

Еңбек кірістерін қалыптастырудағы негізгі үлес жалдамалы жалақымен қамтамасыз етіледі: үлес 2019 жылғы 61,9 %-дан 2025 жылғы 66,6 %-ға дейін өсті. 2019 жылдан бастап жалданбаған жұмыстан түсетін кірістер төмендеп, 2025 жылы 8,3 %-ға жетті, бұл халықтың табыс көзі ретінде кәсіпкерлік және өзін-өзі жұмыспен қамтылудың баяу қарқынын көрсетеді.

2019 жылғы кірістер құрылымындағы әлеуметтік трансферттердің үлесі: зейнетақы 20,3 %-ды құрады, 2025 жылы 18,0 %-ға дейін төмендеді, жәрдемақылар шамамен 3,7–3,9 % деңгейінде тұрақты үлесті сақтап қалды, атаулы әлеуметтік көмек және тұрғын үй көмегі шамамен 0,1 % болатын шамалы үлесті құрайды, бұл ретте стипендияның үлесі біртіндеп артып, 2025 жылы 0,5 %-ды құрады, туыстары мен таныстарынан материалдық көмек, алимент 2019 жылдан бастап 0,8 пайыздық тармаққа төмендеп, 2025 жылы 1,9 %-ды құрады (2-сурет).

2-сурет. Қазақстан халқының табыс құрылымы, 2019 – 2025 жылдар

Жалпы ел бойынша Қазақстан халқы табысының шамамен төрттен үш бөлігі еңбек есебінен қалыптасады деген қорытынды жасауға болады, бұл ретте кіріс базасының өсуі негізінен кәсіпкерлікті дамыту немесе капиталды жинақтау есебінен емес, жалдамалы жұмыспен қамту есебінен қамтамасыз етіледі. Әлеуметтік трансферттер қолдау функциясын орындайды және кірістердің өсуінің драйвері болып табылады.

Анықтама: ХЕҰ деректеріне сәйкес 2019 – 2024 жылдар аралығында кезеңде еңбек кірісінің жаһандық үлесі шамамен 52,9 %-52,3 %-ды құрады.

"PwC Қазақстан" 2023 жылы Forbes Kazakhstan-мен бірлесіп ірі компаниялардың бірінші басшыларына жүргізген сауалнамаға сәйкес негізгі бизнес-қатерлер геосаяси қақтығыстар (66 %), инфляция (40 %) және киберқауіптер (35%) болып қала береді. Белгісіздік жағдайында жұмыс берушілер консервативті қаржы саясатын бағдарға алады, бұл жалақыны индекстеу қарқынына әсер етеді.

Халықтың азық-түлік тауарларына шығыстары ақшалай шығыстарының жартысынан көбін құрайды (2025 жылы 52 %), бұл халықтың нақты табысының өсуі шектеулі экономикаға тән.

Қазіргі уақытта ішкі нарықтың өз өндірісі есебінен азық-түлік тауарларының негізгі түрлері бойынша тамақ өнімдерімен қамтамасыз етілуі 80-ден 100 %-ға дейін және одан жоғары. 6 тауардан басқа (құс еті, шұжық өнімдері, балық, ірімшік және сүзбе, қант, алма). Көрсетілген тауар позициялары бойынша өндіріс көлемін ұлғайту және импортты алмастыру бойынша жүйелі жұмыс жүргізілуде.

Заманауи логистикалық және өткізу инфрақұрылымының жеткіліксіз дамуы, сондай-ақ фермерлік шаруашылықтардың әлсіз кооперациясы ауыл шаруашылығы өнімдерінің бірнеше делдалдық буындар арқылы өтуіне әкеледі, олардың әрқайсысы өзінің сауда үстеме бағасын қалыптастырады. Нәтижесінде тұтынушы үшін өнімнің түпкілікті құны өндірушінің босату бағасынан бірнеше есе асып түседі.

Сондай-ақ негізгі мәселелердің қатарына коммуналдық қызметтердің, минералды тыңайтқыштардың, жанар-жағармай материалдарының, ауыл шаруашылығы техникасы мен логистиканың қымбаттауына байланысты өндіріс шығындарының өсуі жатады. Өндірістік-өткізу тізбегінің барлық кезеңінде өзіндік құнның өсуі азық-түлік нарығындағы инфляциялық қысымды күшейте отырып, түпкілікті тұтыну бағасының өсуіне тікелей таралады.

2025 жылы азық-түлікке әлемдік бағаның рекордтық өсуі тіркелді: 2025 жылдың қорытындысы бойынша ет бойынша ФАО индексінің орташа мәні 123,2 пайыздық тармаққа, май мен тоң май бойынша 161,6 %-ға, сүт өнімдері бойынша 146,9 %-ға жетті. Валюта бағамдарының тұрақсыздығы, сондай-ақ өндірушілердің ішкі шығындарының (шикізат, жем-шөп, ЕТҚ, электр энергиясы, логистика) өсуі айтарлықтай әсер етеді.

2021 жылғы желтоқсаннан бастап Қазақстандағы азық-түлік инфляциясы жалпы инфляциядан озып кетті, бұл бағалардың құбылмалылығының жоғарылағанын және ауыл шаруашылығы және азық-түлік нарықтарындағы шиеленістің сақталғанын көрсетеді. 2022 жылғы желтоқсанда азық-түлік инфляциясы жалпы инфляциядан 5 пайыздық тармаққа (20,3 %) асып түсіп, 25,3 % деңгейінде болды, азық-түлік инфляциясының ең жоғары мәні 2023 жылғы ақпанда белгіленді – 26,2 % (жалпы инфляция – 21,3 %). 2025 жылы азық-түлік тауарларының бағасы 13,5 %-ға қымбаттады, жалпы инфляция 12,3 %-ды құрады.

Кешенді талдау халықтың азық-түлік шығыстарының жоғары үлесі құрылымдық және баға факторларының жиынтық әсерімен анықталады деген қорытынды жасауға мүмкіндік береді.

Осылайша азық-түлік пен бірінші қажеттіліктегі тауарларға жұмсалатын шығыстардың жоғары үлесі, өндіріс пен логистиканың жоғары шығындары есебінен азық-түлік инфляциясының жоғары қарқыны және кірістердің негізінен жалдамалы жұмыспен қамтуға тәуелділігі халықтың нақты кірістерінің жеткіліксіз өсуін көрсетеді.

Осыған байланысты мемлекеттік саясаттың өзекті міндеті әлеуметтік маңызы бар азық-түлік тауарларының бағасын бақылау, сондай-ақ логистика саласындағы тариф белгілеу жүйелерін жетілдіру және жалпы халықтың нақты табысын арттыру болып табылады.

5. Салықтық және әлеуметтік шаралар

Халық табысының деңгейі мен орнықтылығына әсер ететін құрылымдық факторларды сақтау жағдайында салықтық және әлеуметтік қолдау шаралары ерекше маңызға ие.

Міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру (бұдан әрі – МӘМС) жүйесінің жұмыс істейтініне қарамастан, халықтың медициналық қызметтерге 30,3 % мөлшеріндегі қалта шығыстарының едәуір үлесі сақталуда. Бұл ретте дәрілік заттар бағасының тұрақты өсуі байқалады, бұл үй шаруашылықтарына түсетін қаржылық жүктемені күшейтеді және медициналық көмектің нақты қолжетімділігін төмендетеді.

Денсаулық сақтау министрлігінің ресми ақпаратына сәйкес еліміздің 20 өңірінде жүргізілген мониторинг қорытындысы бойынша 2026 жылғы наурызда 2025 жылғы маусыммен салыстырғанда 631 атау бойынша бағаның орташа есеппен 24,6 %-ға төмендеуі тіркелді. Бұл ретте мемлекеттік реттеуге жатпайтын рецептісіз босатылатын дәрі-дәрмектер бойынша құнның 5-тен 15 %-ға дейін шамалы өсуі байқалады, кейбір позициялардың құны 11 %-ға дейін төмендеген.

Үй шаруашылықтарының қолда бар табысына қосымша қысым жеке табыс салығынан ипотекалық қарыздар бойынша сыйақыны шегеру бойынша жеңілдікті жоюды қалыптастырады, бұл қарыз алушыларды салықтық қолдауды төмендетті және нәтижесінде халық үшін ипотекалық кредиттеудің жалпы тартымдылығы мен қолжетімділігін азайтты. Кредиттік жүктемесі бар үй шаруашылықтары үшін бұл тұрғын үйге қызмет көрсетудің тиімді шығыстарының өсуін білдіреді, бұл қолда бар табысқа тікелей әсер етеді және әсіресе жалақының шектеулі өсуі жағдайында отбасылардың қаржылық тұрақтылығын төмендетеді.

Сонымен қатар салықтық жүктеме едәуір дәрежеде жанама сипатта болады және тұтынуға көбірек әсер етеді, бұл табысы төмен және орташа үй шаруашылықтары үшін регрессивті әсерді күшейтеді. Бұл ретте кірістерді салықтық жүйесі арқылы прогрессивті қайта бөлу әлеуеті шектеулі пайдаланылады.

Жиынтығында бұл факторлар – тұрғын үй саласындағы салықтық жеңілдіктердің қысқаруы және денсаулық сақтауға жұмсалатын жеке шығыстардың жоғары үлесі халықтың нақты қолда бар табыстарына тежеуші әсер етеді.

Осы шектеулерді шешу үшін дәрілік заттардың бағасын төмендетуге, "әлеуметтік әмиян" арқылы азаматтарға әлеуметтік қолдау көрсетудің проактивті форматына және жеке табыс салығын есептеу кезінде ипотека бойынша сыйақы мөлшерлемесін шегеру бойынша жеңілдікті қайтаруға бағытталған шаралар көзделген.

6. Халықтың борыштық жүктемесі

Банктердің тұтынушылық кредиттерінің портфелі жоғары өсу серпінін сақтап отыр, бұл ретте реттеушілік және макропруденциялық шараларды іске асыру аясында кредиттеу қарқыны біртіндеп баяулауда. 2025 жылдың қорытындысы бойынша тұтынушылық кредиттер көлемі 21,0 %-ға ұлғайып, 16,7 трлн теңгені құрады (2024 жылы 33,5 %). 2026 жылғы 1 мамырдағы жағдай бойынша портфель 17,0 трлн теңгеге жетті, жыл басынан бері өсім 2 % болды.

Бұл ретте кепілсіз тұтынушылық кредиттеудің өсу қарқыны 2024 жылғы 29,2 %-дан 2025 жылдың қорытындысы бойынша 14,6 %-ға дейін баяулады, бұл қамтамасыз етілмеген кредиттеу серпінінің біртіндеп баяулағанын көрсетеді. Кепілсіз кредиттер портфелі жыл басынан бері 1,2 %-ға ұлғайып, 2026 жылғы 1 мамырға 11,8 трлн теңгені құрады.

Өсудің баяулауына қарамастан, мерзімі өткен берешектің өсу тәуекелдері сақталып отыр. Мерзімі 90 күннен асатын қарыздардың үлесі 6,5 %-ды немесе шамамен 1,1 трлн теңгені құрады.

Тәуекелдерді бәсеңдету мақсатында 2024 – 2025 жылдары жоғары тәуекелді кредиттеуді шектеуге және қарыз алушылардың орнықтылығын арттыруға бағытталған заңнамалық және реттеушілік шаралар кешені іске асырылды. Мерзімі өткен жағдайда кредиттер беруге тыйым салынды, кепілсіз тұтынушылық кредиттердің сомалары шектелді, қарыз алушылардың төлем қабілеттілігін бағалауға қойылатын талаптар күшейтілді және тәуекелдерді басқару және тұтынушыларды қорғау жүйелеріне қойылатын талаптар қатаңдатылды.

Реттеушілік шаралармен қатар әлеуметтік бастамалар да іске асырылуда, олардың негізгісі "Қарызсыз қоғам" жобасы болып табылады.

Жоба халықтың борыштық жүктемесін азайту, қаржылық сауаттылығын арттыру және азаматтарға берешекті реттеу және алаяқтықтан қорғау мәселелері бойынша консультация беру шараларын көздейді. 2025 жылы жобаның заңдық блогы күшейтілді, онлайн-оқытуы бар платформа енгізілді және берешекті қайта құрылымдау, соттан тыс банкроттық және қаржылық алаяқтық мәселелерін қоса алғанда, азаматтардың жолданымдарын сүйемелдеу үшін Qogamfin.kz бірыңғай цифрлық жүйесі құрылды.

2026 жылы "Қарызсыз қоғам" жобасын одан әрі іске асыру мақсатында мерзімі өткен берешекті реттеу және қарыз алушылар, қаржы ұйымдары мен омбудсмен арасындағы өзара іс-қимыл тетіктерін жетілдіру жөніндегі іс-шараларды көздейтін Жол картасы бекітілді.

Қабылданып жатқан шараларға қарамастан, қарыз алушылардың жекелеген санаттарында жоғары борыш жүктеме және кредиттеудің белсенді өсуінің алдыңғы кезеңдерінде қалыптасқан мерзімі өткен берешектің жинақталған көлемі сақталуда.

Қарыз беру және оларға қызмет көрсету кезіндегі комиссиялар мен ілеспе төлемдер халықтың шығыстарына қосымша қысым тудырады. Сыйақы мөлшерлемелерінің жоғары деңгейі – жеке фактор, ол қолданыстағы жылдық сыйақының тиімді мөлшерлемесімен (бұдан әрі – ЖСТМ) бірге қарыз алудың нақты құнын арттырады.

Сонымен қатар бірнеше кредитор алдында міндеттемелері бар қарыз алушылардың берешегін реттеу ерекше назар аударуды талап етеді. Қолданыстағы тетіктер қарыз алушының әрбір кредитормен жеке өзара іс-қимылын болжайды, бұл бір мезгілде бірнеше банк, микроқаржы ұйымы және коллекторлық агенттік алдында берешек болған кезде реттеу үдерісін қиындатады. Бұл ретте жеке өтеу кестелері қарыз алушының жиынтық борыштық жүктемесін әрдайым ескеруге мүмкіндік бере бермейді. Ол үшін бүгінгі күні бірыңғай ұжымдық реттеудің цифрлық платформасын құру мәселесі пысықталуда.

Осыған байланысты борыш жүктемесін одан әрі төмендету, реттеу тетіктерін жетілдіру және азаматтардың қаржылық орнықтылығын арттыру мемлекеттік саясаттың негізгі міндеттерінің бірі болып табылады, оның шеңберінде Кешенді жоспарда мынадай шараларды іске асыру көзделген:

тұтынушылық кредиттеу шарттарын жетілдіру – орташа нарықтық мәндерді ескере отырып, шекті ЖТСМ-ді есептеу әдістемесін қайта қарау, комиссияларды қысқарту және кредиттеу шарттарының ашықтығын арттыру;

қарыз алушыларды бағалау сапасын арттыру – шамадан тыс борыштық жүктеме тудыратын қарыздар беру тәуекелін төмендету үшін төлем қабілеттілігін, борыш жүктемесін және кредиттік тарихты есепке алу;

ашықтықты арттыру және тұтынушыларды қорғау – қаржы өнімдері бойынша стандартты ақпараттық құжатты енгізу, көрсетілетін қызметтерді мәжбүрлеп таңуды және шарттарды жасыруға қарсы шаралар, сондай-ақ халықтың қаржылық сауаттылығын дамыту;

берешекті реттеу тетіктерін дамыту – азаматтардың төлем мерзімі 90 күннен асқан өткен және жиынтық борышы 7 млн теңгеге дейінгі борыштарын реттеу үшін "бір терезе" бірыңғай цифрлық платформасын іске қосу, кейіннен атқарушылық іс жүргізумен және банкроттықпен интеграциялау;

соттан тыс банкроттықты жетілдіру – халықтың әлеуметтік осал топтары үшін мерзімін 1 айға дейін қысқарта отырып, рәсімді оңайлату, сондай-ақ борышы 1600 айлық есептік көрсеткішке (бұдан әрі – АЕК) дейінгі және 5 жылдан астам мерзімі өткен азаматтар үшін автоматты SMS-хабарлауды және өтініштерді жеделдетіп қарауды қоса алғанда, проактивті банкроттық тетігін енгізу.

Жоғарыда келтірілген талдауды ескере отырып, Халықтың табысын арттырудың 2026 – 2029 жылдарға арналған кешенді жоспары (бұдан әрі – Кешенді жоспар) әзірленді.

Кешенді жоспарды іске асыру мынадай 6 бағыт бойынша іс-шараларды қамтиды:

1) жалақыны көтеру;

2) сапалы жұмыс орындарын құру;

3) адами капиталды дамыту және жұмыспен қамтуды арттыру;

4) инфляцияның төмендеуі және нақты кірістердің өсуі;

5) салықтық және әлеуметтік шаралар;

6) борыштық жүктемені азайту және халықтың қаржылық белсенділігін жақсарту.

Әзірленген шаралар азаматтардың әл-ауқаты мен тұрмыс сапасын арттыруға, елдің әлеуметтік-экономикалық дамуына жеке секторды тартуды жандандыруға, сондай-ақ әлеуметтік орнықтылықты қамтамасыз етуге және экономикалық өсудің инклюзивті моделін қалыптастыруға бағытталған.

Кешенді жоспарды іске асыру кәсіпкерлік пен креативті индустрияларды дамыту, халықтың экономикалық әлеуетін іске асыру үшін мүмкіндіктерді кеңейту, сапалы жұмыс орындарын құру және үй шаруашылықтарының қаржылық орнықтылығын нығайту арқылы көрсетілген мақсаттарға қол жеткізуге ықпал ететін болады.

Р/с №

Атауы

Аяқталу нысаны

Жауапты орындаушылар

Орындалу мерзімі

Қаржыландыру көлемі

Қаржыландыру көздері

1	2	3	4	5	6	7
Күтілетін нәтижелер: Жұмыскерлердің нақты табысын ұлғайту мақсатында жалақыны орта есеппен 10 %-ға арттыру. Халықтың әртүрлі әлеуметтік топтары арасындағы табыс айырмашылығының қысқаруына ықпал ететін халық табысының, әсіресе төмен және орташа жалақы алатын топтардың табысының "инфляция + 2-3 %"-дан жоғары деңгейде өсуін қамтамасыз ету. Өндірістің тиімділігін арттыруға ықпал ететін заманауи технологиялар мен білікті кадрларға негізделген сапалы жұмыс орындарын құру, жыл сайын 240 мыңға дейін. Экономикада талап етілетін кәсіптік және цифрлық дағдыларды қалыптастыра отырып, адами капиталдың сапасын арттыру және кәсіпорындармен 600 меморандумға дейін жасаса отырып, дуальды оқытумен қамтуды ұлғайту. Ауылдық жерлерде 30 мыңнан астам бюджеттік микрокредит беру. Сапалы жұмыс орындарының орташа жылдық өсу қарқыны бар жаңа жұмыс орындарының көзі ретінде кәсіпкерлікті, өзін-өзі жұмыспен қамтуды дамыту – 10 %. 2029 жылға қарай инфляция қарқынын 5-7 %-ға дейін төмендету. ӘМАТ-қа 15 % сауда үстемесін сақтай отырып, негізгі тауарлар мен көрсетілетін қызметтерге бағаны тұрақтандыру. 2029 жылы азық-түлік тауарларымен (оның ішінде әлеуметтік маңызы бар тауарлармен) қамтамасыз етілу деңгейі 88 %-дан кем емес. Кәсіби стандарттармен қамтылған сұранысқа ие кәсіптердің үлесін 2029 жылға қарай 90 %-ға дейін жеткізу. Ауыл шаруашылығындағы еңбек өнімділігін 2029 жылы 8,2 млн теңгеге дейін арттыру. Халықтың ақшалай шығыстары құрылымындағы азық-түлік тауарларына жұмсалатын шығыстар үлесін 2029жылы 40 %-ға дейін төмендету.
1-бағыт. Жалақыны көтеру
1	Ең төменгі жалақыны көтеру бойынша ұсыныстар енгізу	Қазақстан Республикасының Үкіметіне ақпарат	Еңбекмині, ҰЭМ, Қаржымині	2026 жылғы желтоқан	РБ-ны бекіту кезінде нақты сомасын көрсете отырып, нақтылауды қажет етеді	РБ-ны, ЖБ-ны қалыптастыру шеңберінде
2	Коммуналдық саладағы (электр энергетикасы, жылу энергетикасы, сумен жабдықтау, су бұру және газбен жабдықтау) табиғи монополиялар субъектілерінің өндірістік персоналының орташа жалақысын ұлғайту	Қазақстан Республикасының Үкіметіне ақпарат	ҰЭМ, ЭМ, ӨҚМ, ЭТРМ, Еңбекмині	жыл сайын	талап етілмейді	тарифты қалыптастыру шеңберінде
3	Экономиканың сараланған секторларында сағаттық еңбекақы төлеу тәсілдерін әзірлеу	Қазақстан Республикасының Үкіметіне ақпарат	Еңбекмині, мүдделі мемлекеттік органдар	2026 жылғы желтоқсан	талап етілмейді	талап етілмейді
4	Еңбекақы төлеу қорының үлесін ұлғайту және (немесе) жаңа жұмыс орындарын құру мен қолданыстағы жұмыс орындарын сақтау және (немесе) еңбек өнімділігін арттыру арқылы мемлекет алдындағы бизнестің қарсы міндеттемелерін орындау жолымен жалдамалы жұмыскерлердің табысын көтеру және жұмыспен қамтуды қамтамасыз ету.	мемлекеттік қолдау шараларын ұсыну туралы шарт	ҰЭМ, ӨҚМ, Еңбекмині, СИМ, МАМ, ТСМ , СІМ, ЖИЦДМ, ЭТРМ, СРИМ, КМ, "Бәйтерек" ҰИХ" АҚ (келісу бойынша), "QazIndustry" ҚИЭО" АҚ (келісу бойынша)	жыл сайын	талап етілмейді	талап етілмейді
5	Жұмыспен қамтуды қамтамасыз етуге, сондай-ақ: саладағы ең төменгі тарифтік мөлшерлемелерді (айлықақылар); разрядаралық коэффициенттердің шекті мәндерін; ауыр жұмыстарда, еңбек жағдайлары зиянды және (немесе) қауіпті жұмыстарда істейтін жұмыскерлерге қосымша ақы белгілеудің бірыңғай тәртібін белгілеуге бағытталған шараларды қабылдау жөніндегі тараптардың міндеттемелерін орындау бөлігінде салалық және өңірлік келісімдер шеңберінде еңбек қатынастарын реттеу мәселелері бойынша әлеуметтік әріптестіктің жүйелі шараларын іске асыру	салалық және өңірлік келісімдер	Еңбекмині, мүдделі мемлекеттік органдар, астананың, облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың әкімдіктері, республикалық кәсіподақтар бірлестіктері (келісу бойынша), республикалық жұмыс берушілер бірлестіктері (келісу бойынша)	жыл сайын	талап етілмейді	талап етілмейді
6	Жұмыскерлердің әл-ауқатын жақсартуға бағытталған бизнестің корпоративтік әлеуметтік жауапкершілігінің оң тәжірибесін тарату	конкурс	Еңбекмині, "Атамекен" ҰКП (келісу бойынша)	жыл сайын	талап етілмейді	талап етілмейді
7	Өңір әкімдерінің төрағалығымен, ірі өнеркәсіп кәсіпорындары басшыларының қатысуымен кәсіпорындардың ұжымдық шарттарында бекіте отырып, өндірістік персоналдың жалақысын инфляция деңгейінен + 2-3 %-ға арттыру бойынша әлеуметтік әріптестік жөніндегі өңірлік үш жақты комиссиялардың отырыстарын өткізу	ҰЭМ-ге ақпарат	астананың, облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың әкімдіктері	жыл сайын (келесі жылдың 1 қаңтарынан бастап)	талап етілмейді	талап етілмейді
8	Кәсіпорындардың ұжымдық шарттарында бекіте отырып өндірістік персоналдың жалақысын инфляция деңгейінен +2–3 %-ға арттыру жөнінде ірі, орта бейінді жеке кәсіпорындардың басшыларымен кездесулер өткізу	ҰЭМ-ге ақпарат	астананың, облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың әкімдіктері	жыл сайын (келесі жылдың 1 қаңтарынан бастап)	талап етілмейді	талап етілмейді
9	Өңір әкімдері мен ОМО басшыларының ірі ритейл және басқа да сауда желілері персоналдарының (кассирлер, техникалық қызметкерлер, жүк тасушылар, әкімшілер және басқалары) жалақысын арттыру бойынша кездесулер өткізу	ҰЭМ-ге ақпарат	астананың, облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың әкімдіктері, СИМ	жыл сайын (келесі жылдың 1 қаңтарынан бастап)	талап етілмейді	талап етілмейді
10	Су бұру, сумен, жылумен және электрмен жабдықтау ұйымдары жұмыскерлерінің еңбегіне ақы төлеу деңгейлеріндегі салааралық саралауды қысқарту	Қазақстан Республикасының Үкіметіне ақпарат	ҰЭМ, ЭМ, ӨҚМ, Еңбекмині	2026 – 2029 жылдардағы желтоқсан	талап етілмейді	талап етілмейді
11	Азаматтық қызметшілердің жалақысын арттыру мәселесін қарау	ҰЭМ-ге ақпарат	Еңбекмині, ҰЭМ, Қаржымині, ДСМ, МАМ, ҒЖБМ, ОМ, ТЖМ, Әділетмині, АШМ, ЭТРМ, СРИМ, ТСМ, Қорғанысмині, ІІМ, ҰҚК (келісу бойынша), астананың, облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың әкімдіктері	2027 – 2029 жылдар	нақты сомасын көрсете отырып, РБ-ны бекіту кезінде айқындалуға тиіс	РБ-ны, ЖБ-ны қалыптастыру шеңберінде
12	Мемлекеттік қызметшілердің лауазымдық жалақыларын, оның ішінде 2029 жылғы 1 қаңтардан бастап орта және төмен буындарға баса назар аударумен индекстеуді саралап жүргізу	Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы	ҰЭМ, Қаржымині, МҚІА (келісу бойынша), ЖИЦДМ	2029 жыл	РБ-ны, ЖБ-ны қалыптастыру шеңберінде	РБ-ны, ЖБ-ны қалыптастыру шеңберінде
13	Мемлекеттік қызметшілерді деңгейлес мансаптық ілгерілетуді енгізу жөніндегі пилоттық жобаны ескере отырып, еңбекақы төлеу шарттарын жақсарту бойынша ұсыныстар әзірлеу	Қазақстан Республикасының Үкіметіне ақпарат	ҰЭМ, МҚІА (келісу бойынша), Қаржымині,	2028 жылғы шілде	РБ-ны, ЖБ-ны қалыптастыру шеңберінде	РБ-ны, ЖБ-ны қалыптастыру шеңберінде
2-бағыт. Сапалы жұмыс орындарын құру
14	2029 жылға қарай экономикалық қызметтің негізгі түрлері бөлінісінде сапалы жұмыс орындарының санын 3,8 млн адамға дейін ұлғайту	ҰЭМ-ге ақпарат	Еңбекмині, мүдделі мемлекеттік органдар, астананың, облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың әкімдіктері	жыл сайын	РБ-да, ЖБ-да көзделген қаражат шеңберінде, бюджеттен тыс қаражат	РБ-да, ЖБ-да көзделген қаражат шеңберінде, бюджеттен тыс қаражат
15	Үкімет айқындаған ірі 17 кластерлік жобаны іске қосу және жүзеге асыру аясында жаңа жұмыс орындарын құру.	ҰЭМ-ге ақпарат	ӨҚМ, ЭМ, АШМ, ТСМ	2026 – 2029 жылдар	инвестициялық жобалар шеңберінде	инвестициялық жобалар шеңберінде
16	Мыналарды қамтитын өлшемшарттар бойынша жобаларға іріктеу жүргізу: стратегиялық маңыздылығы және ұлттық басымдықтарға қол жеткізуге қосатын үлесі (ЖІӨ-ні ұлғайту, экспорттық әлеуетті, жұмыспен қамтуды және еңбек өнімділігін арттыру); экспорттық әлеуетінің, импортты алмастыру мен өндірістерді Қазақстан Республикасы аумағында жергілікті орнықтыру мүмкіндігінің болуы; АӨК, машина жасау салаларындағы және экспорттық операциялар бойынша жобаларды қоспағанда, жоба құнының кемінде 15 млрд теңге болуы; инвестициялық белсенділігі төмен өңірлерге басымдық бере отырып, тұрақты жұмыс орындарын құру; жобаның орта мерзімді перспективада өзін-өзі ақтауын қамтамасыз ететін расталған қаржылық модельдің және қоса қаржыландыру көздерінің болуы; "Бәйтерек" ҰИХ" АҚ-ның айналым капиталын қаржыландыруды тек қана инвестициялық жобалар шеңберінде жүзеге асыруы, бұл ретте айналым қаражатын қаржыландыру үлесі қарыз сомасының 20 %-ынан аспауға, ал қарыздың кемінде 80 %-ы инвестициялық мақсаттарға бағытталуы тиіс	ҰЭМ-ге ақпарат	"Бәйтерек" ҰИХ" АҚ (келісу бойынша), ӨҚМ, ЭМ, АШМ, СІМ, "Kazakh Invest" ҰК АҚ (келісу бойынша) Еңбекмині, астананың, облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың әкімдіктері	2026 жылғы желтоқсан	талап етілмейді	талап етілмейді
17	АӨК саласындағы инвестициялық жобаларды іске асыру аясында, оның ішінде АӨК саласындағы жобаларды кредиттеу бойынша (Солтүстік Қазақстан облысының тәжірибесін тарату) жаңа жұмыс орындарын құру	ҰЭМ-ге ақпарат	АШМ, астананың, облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың әкімдіктері	2027 – 2029 жылдар	РБ-да, ЖБ-да көзделген қаражат шеңберінде, бюджеттен тыс қаражат	РБ-да, ЖБ-да көзделген қаражат шеңберінде, бюджеттен тыс қаражат
18	Ірі мұнай-газ және тау-кен металлургия компанияларының, оның ішінде моноқалалардағы қала түзуші компаниялардың есебінен әлеуметтік инвестициялық жобаларды іске асыруы (ТШО, ҚПО, НКОК т.б.)	ҰЭМ-ге ақпарат	астананың, облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың әкімдіктері, ЭМ, ҰЭМ, Қаржымині, ӨҚМ, "Самұрық-Қазына" ҰӘҚ" АҚ (келісу бойынша), "ҚазМұнайГаз" ҰК" АҚ (келісу бойынша), "QazaqGaz" ҰК" АҚ (келісу бойынша), сала кәсіпорындары	2026 – 2029 жылдардағы желтоқсан	жер қойнауын пайдаланушы лардың инвестициялық бағдарламалары шеңберінде	жер қойнауын пайдаланушылардың қаражаты есебінен
19	Экономиканың жекелеген секторларында еңбек өнімділігінің өсуін жоғарылату	ҰЭМ-ге ақпарат	ҰЭМ, ӨҚМ, ЭМ, ТСМ, ДСМ, АШМ, СИМ, КМ, ЖИЦДМ, МАМ	жыл сайын	даму жоспарлары шеңберінде	даму жоспарлары шеңберінде
20	Ұлттық жобалар; электрондық еңбек биржасы шеңберінде бос жұмыс орындары; жеке бастамалар; субсидияланатын жұмыс орындары аясында жұмыс орындарын құру шеңберінде халықтың жұмысқа орналасуын қамтамасыз ету	ҰЭМ-ге ақпарат	Еңбекмині, ҰЭМ, Қаржымині, ӨҚМ, ЭМ, АШМ, МАМ, ТСМ, ОМ, ҒЖБМ, СИМ, ЖИЦДМ, ЭТРМ, СРИМ, КМ, ДСМ, астананың, облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың әкімдіктері	2026 жылғы желтоқсан	РБ-да, ЖБ-да көзделген қаражат шеңберінде, бюджеттен тыс қаражат	РБ, ЖБ-да көзделген қаражат шеңберінде, бюджеттен тыс қаражат
21	"Іскер аймақ" бағдарламасы шеңберінде сыйақы мөлшерлемесінің бір бөлігін субсидиялау	мемлекеттік қолдау көрсету туралы шарт	ҰЭМ, астананың, облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың әкімдіктері	2026 – 2029 жылдар	талап етілмейді	талап етілмейді
22	"Даму" қоры базасында кепілдік беру қорлары шеңберінде кредиттер бойынша кепілдік беру	мемлекеттік қолдау көрсету туралы шарт	ҰЭМ, астананың, облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың әкімдіктері	2026 – 2029 жылдар	талап етілмейді	талап етілмейді
23	"Өрлеу" бағдарламасы шеңберінде жеңілдікті қаржыландыру	мемлекеттік қолдау көрсету туралы шарт	ҰЭМ, астананың, облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың әкімдіктері	2026 – 2029 жылдар	талап етілмейді	талап етілмейді
24	Креативті индустриялардың дамуын мемлекеттік қолдау құралдарын іске асыру	ҰЭМ-ге ақпарат	МАМ, "Qazaqstan Investment Corporation" АҚ (келісу бойынша), астананың, облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың әкімдіктері	жыл сайын	ЖБ-да көзделген қаражат шеңберінде	ЖБ қаражаты есебінен
25	Мемлекеттік мүлікті күтіп-ұстауға жұмсалатын шығыстарды ескере отырып, оны ШОБ-қа жалға беру жөніндегі жұмысты күшейту	Қазақстан Республикасының Үкіметіне ақпарат	ҰЭМ, Қаржымині, "Атамекен" ҰКП (келісу бойынша)	2026 жылғы желтоқсан	талап етілмейді	талап етілмейді
26	"Ауыл аманаты" жобасы шеңберінде кәсіпкерлікті дамыту, оның ішінде жеке қосалқы шаруашылықтарды, ауыл шаруашылығы кооперациясын, өндірістік кооперацияны, сондай-ақ ауыл шаруашылығына жатпайтын және өзге де кәсіпкерлік қызмет түрлерін дамыту мақсатында ауылдық елді мекендер мен шағын қалаларда халыққа микрокредит беру, аталған тәсілдерді жобаны іске асыру басталған кезден бастап қолдану	Қазақстан Республикасының Үкіметіне ақпарат	ҰЭМ, АШМ, облыстардың әкімдіктері	жыл сайын	нақты сомасын көрсете отырып, РБ-ны бекіту кезінде айқындалуға тиіс	РБ-ны, ЖБ-ны қалыптастыру шеңберінде
27	Кредит берілген ЖҚШ мен кооперативтерді басқарушыларды агроқұзыреттерге оқыту	оқытуға арналған жұмыстар мен көрсетілетін қызметтерді мемлекеттік сатып алу туралы шарт	АШМ, ҰЭМ, "ҰАҒБО" КеАҚ (келісу бойынша), "AMANAT" партиясы (келісу бойынша), облыстардың әкімдіктері	2026 – 2029 жылдардағы желтоқсан	РБ-да көзделген қаражат шеңберінде	РБ-да көзделген қаражат шеңберінде
28	Ауыл шаруашылығы жұмыскерлерінің жалақысын өсіру (өндірісті жаңғырту, технологияларды енгізу, өнімділікті арттыру және кооперацияны дамыту есебінен)	ҰЭМ-ге ақпарат	АШМ, ҰЭМ, Қаржымині, Еңбекмині, облыстардың әкімдіктері	жыл сайын	РБ-ны, ЖБ-ны қалыптастыру шеңберінде	РБ-ны, ЖБ-ны қалыптастыру шеңберінде
29	Егін шаруашылығымен айналысатын ірі жер пайдаланушыларды мал шаруашылығына тарту арқылы, 10 мың гектардан астам егістік жері бола тұра, мал шаруашылығымен айналыспайтын жер пайдаланушылар үшін егіс алқаптарының кемінде 15 %-ын жем-шөп дақылдарына пайдалану талабын енгізу жолымен ауылдық жерлерде әртараптандырылған жұмыспен қамтуды дамыту	ҰЭМ-ге ақпарат	АШМ, ҰЭМ, облыстардың әкімдіктері	жыл сайын	талап етілмейді	талап етілмейді
30	Ауыл шаруашылығы кооперациясын дамыту	ҰЭМ-ге ақпарат	АШМ, ҰЭМ, Қаржымині, "Атамекен" ҰКП (келісу бойынша), "Бәйтерек" ҰИХ" АҚ (келісу бойынша), "QazIndustry" АҚ (келісу бойынша), "QazTrade" АҚ (келісу бойынша), "АНК" АҚ (келісу бойынша) және облыстардың әкімдіктері	жыл сайын	РБ-да, ЖБ-да көзделген қаражат шеңберінде, бюджеттен тыс қаражат	РБ-да, ЖБ-да көзделген қаражат шеңберінде, бюджеттен тыс қаражат
3-бағыт. Адами капиталды дамыту және жұмыспен қамтуды арттыру
31	Нақты сектордың қажеттіліктеріне сәйкес ТжКБ ұйымдарында кадрлар даярлау: кәсіпорындардың өтінімдері бойынша кадрларды нысаналы даярлау	ҰЭМ-ге ақпарат	ОМ, мүдделі мемлекеттік органдар, астананың, облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың әкімдіктері	2026 – 2029 жылдардағы желтоқсан	ЖБ-да көзделген қаражат шеңберінде, бюджеттен тыс қаражат	ЖБ-да көзделген қаражат шеңберінде, бюджеттен тыс қаражат
32	Студенттерді дуальды оқытумен қамтуды арттыру үшін ТжКБ ұйымдарының кәсіпорындармен (ұйымдармен) ұзақ мерзімді әріптестігінің өзара іс-қимыл спектрін кеңейту	ҰЭМ-ге ақпарат	ОМ, астананың, облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың әкімдіктері, "Атамекен" ҰКП (келісу бойынша)	2026 – 2029 жылдардағы желтоқсан	талап етілмейді	талап етілмейді
33	Кәсіпорындар мен ұйымдарда, оның ішінде "Жастар практикасы" жобасы шеңберінде тәлімгерлік институтын дамыту (кемінде 15 мың тәлімгер)	Қазақстан Республикасының Үкіметіне ақпарат	Еңбекмині, "Атамекен" ҰКП (келісу бойынша)	жыл сайын 2029 жылға дейін	бюджеттен тыс қаражат	бюджеттен тыс қаражат
4-бағыт. Инфляцияның төмендеуі және нақты кірістердің өсуі
34	Маусымаралық және қарбалас кезеңдерде ӘМАТ-ты басым және үздіксіз жеткізу үшін "жасыл дәлізді" ұйымдастыру	ҰЭМ-ге ақпарат	Қаржымині, КМ, АШМ, СИМ, ІІМ, астананың, облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың әкімдіктері	жыл сайын	талап етілмейді	талап етілмейді
35	ӘМАТ-қа 15 % сауда үстемесінің сақталуын бақылауды жүзеге асыру	ҰЭМ-ге ақпарат	СИМ, астананың, облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың әкімдіктері	жыл сайын	талап етілмейді	талап етілмейді
36	Жолаушылар тасымалына тарифтерді тежеу	ҰЭМ-ге ақпарат	КМ, ҰЭМ, Қаржымині, "ҚТЖ" ҰК" АҚ (келісу бойынша)	2026 – 2028 жылдар	талап етілмейді	талап етілмейді
37	ӘМАТ-ты теміржолмен тасымалдау тарифтерін 36 %-ға төмендету	ҰЭМ-ге ақпарат	ТМРК, СИМ, КМ, "ҚТЖ" ҰК" АҚ (келісу бойынша)	2027 жылғы қаңтар	талап етілмейді	талап етілмейді
38	Апта сайынғы ауыл шаруашылығы жәрмеңкелерін өткізу	ҰЭМ-ге ақпарат	астананың, облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың әкімдіктері	жыл сайын	талап етілмейді	талап етілмейді
39	Әлеуметтік маңызы бар азық-түлік тауарларының тұрақтандыру қорларын қалыптастыру	ҰЭМ-ге ақпарат	СИМ, АШМ	жыл сайын	талап етілмейді	талап етілмейді
40	Тұтыну нарығындағы бағаны тұрақтандыру үшін тауар интервенцияларын жүзеге асыру	ҰЭМ-ге ақпарат	АШМ, СИМ, астананың, облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың әкімдіктері	жыл сайын	талап етілмейді	талап етілмейді
41	Жергілікті және сыртқы нарықтарда, оның ішінде ЕДБ-ден 7,0 трлн теңгеге дейінгі көлемде қаржы ресурстарын тарту	ҰЭМ-ге ақпарат	"Бәйтерек" ҰИХ" АҚ (келісу бойынша), "ҚДБ" АҚ (келісу бойынша), "ӨДҚ" АҚ (келісу бойынша), ҰБ (келісу бойынша)	2026 жылғы желтоқсан	нарық қаражаты, оның ішінде ЕДБ қаражаты	Нарық қаражаты, оның ішінде ЕДБ қаражаты
42	ЕБД тарапынан бизнеске кредит беруді ынталандыруға бағытталған қосымша реттеуші шараларды енгізу	ҰЭМ-ге ақпарат	ҚНРДА (келісу бойынша), ҰБ (келісу бойынша), АШМ, ҰЭМ, Қаржымині, "Бәйтерек" ҰИХ" АҚ (келісу бойынша)	2026 жылғы желтоқсан	талап етілмейді	талап етілмейді
5-бағыт. Салықтық және әлеуметтік шаралар
43	2029 жылдан бастап ипотекалық пайыздар бойынша толық салықтық шегерімді қалпына келтіру мәселесін пысықтау	Қазақстан Республикасының Үкіметіне ақпарат	ҰЭМ, Қаржымині, ҰБ (келісу бойынша)	2027 жылғы желтоқсан	талап етілмейді	талап етілмейді
44	Табысы кедейлік шегінен төмен отбасыларға қатысты әлеуметтік қолдау құралдарын проактивті қолдану	әлеуметтік көмек алуға үміткерлерге СМС-хабарламалар	Еңбекмині, ЖИЦДМ, ҰЭМ	2026 – 2029 жылдардағы желтоқсан	талап етілмейді	талап етілмейді
45	Азаматтарға "әлеуметтік әмиян" арқылы әлеуметтік қолдау шараларын көрсетудің проактивті форматын іске асыру	ҰЭМ-ге ақпарат	ЖИЦДМ, СИМ, ОМ, ҒЖБМ, Қаржымині, ҰЭМ, астананың, облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың әкімдіктері	2026 – 2029 жылдардағы желтоқсан	талап етілмейді	талап етілмейді
46	Салықтық ынталандыру, мүліктік қолдау, мемлекеттік сатып алуға қол жеткізу және қаржылық құралдар мәселелерін қоса алғанда, әлеуметтік кәсіпкерлік субъектілерін мемлекеттік қолдау шараларын жетілдіру бойынша ұсыныстар әзірлеу	Қазақстан Республикасының Үкіметіне ақпарат	ҰЭМ, мүдделі мемлекеттік органдар	2026 – 2029 жылдардағы желтоқсан	талап етілмейді	талап етілмейді
47	Халықтың әлеуметтік осал санаттарын жұмыспен қамтамасыз ету және өңірлердегі жұмыссыздық деңгейін азайту мақсатында әлеуметтік кәсіпкерлік субъектілерінің қарыздарын номиналды мөлшерлеменің 50 %-ына дейінгі, бірақ жылдық 24 %-дан аспайтын мөлшерде сыйақы мөлшерлемесінің бір бөлігін субсидиялай отырып құрылымдау	қолданыстағы бағдарламалар шеңберінде мемлекеттік қолдау шаралары	ҰЭМ "Бәйтерек" ҰИХ АҚ (келісу бойынша), облыстардың әкімдіктері	2026 – 2028 жылдар	РБ көзделген қаражат шеңберінде	РБ көзделген қаражат шеңберінде
48	Азаматтардың жекелеген санаттарын ТМККК шеңберінде тегін дәрілік заттармен қамтамасыз ету	ҰЭМ-ге ақпарат	ДСМ, "СҚ-Фармация" ЖШС (келісу бойынша)	жыл сайын	талап етілмейді	талап етілмейді
6-бағыт. Борыштық жүктемені азайту және халықтың қаржылық белсенділігін жақсарту
49	Азаматтардың банктердегі және МҚҰ-дағы тұтынушылық кредиттері бойынша мерзімі өткен берешегін реттеу	ҰЭМ-ге ақпарат	ҚНРДА (келісу бойынша), астананың, облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың әкімдіктері	жыл сайын	талап етілмейді	талап етілмейді
50	Банктік және микрокредиттік омбудсмандар алаңында тұтынушылық кепілсіз қарыздар бойынша берешекті ұжымдық реттейтін бірыңғай платформаның жұмыс істеуін қамтамасыз ету	берешекті ұжымдық реттеудің бірыңғай платформасын іске қосу және оның жұмыс істеуі	ҚНРДА (келісу бойынша), ҰБ (келісу бойынша)	2026 жылғы шілде	талап етілмейді	талап етілмейді
51	Тұтынушылық кредиттер бойынша жылдық тиімді сыйақы мөлшерлемесінің (ЖТСМ) шекті деңгейін есептеу әдістемесін нарықтағы ЖТСМ-нің орташа өлшенген мәндерін ескере отырып қайта қарау	Қазақстан Республикасының Үкіметіне ақпарат	ҚНРДА (келісу бойынша), ҰБ (келісу бойынша)	2026 жылғы желтоқсан	талап етілмейді	талап етілмейді
52	Қатысушы банктердің тізбесін кеңейту, қатысудың бәсекелестік жағдайларын енгізу және мемлекеттік кепілдіктің болуын ескере отырып, білім беру кредиттері бойынша пайыздық мөлшерлемелерді (ЖПМ, ЖТСМ) төмендетуді қамтамасыз ету арқылы білім беру кредиттеріне кепілдік беру жүйесін жетілдіру	бұйрық	Қаржымині, ҒЖБМ, ҚНРДА (келісу бойынша), ҰЭМ, "Қаржы орталығы" АҚ (келісу бойынша), екінші деңгейдегі банктер (келісу бойынша)	2026 жылғы тамыз	талап етілмейді	талап етілмейді
53	Қаржылық өнімдер бойынша шарттардың салыстырымдығы және азаматтардың саналы түрде таңдау жасауын қамтамасыз ету мақсатында стандартталған негізгі ақпараттық құжатты енгізу	ҰЭМ-ге ақпарат	ҚНРДА (келісу бойынша), ҰБ (келісу бойынша)	2026 жылғы желтоқсан	талап етілмейді	талап етілмейді
54	Қосымша көрсетілетін қызметтерді мәжбүрлеп таңуды, маңызды талаптарды жасыруды қоса алғанда, қаржылық қызметтер көрсету кезінде жосықсыз практикалардың алдын алу жөніндегі талаптарды енгізу	ҰЭМ-ге ақпарат	ҚНРДА (келісу бойынша), ҰБ (келісу бойынша)	2026 жылғы желтоқсан	талап етілмейді	талап етілмейді
55	Қор нарықтарына белсенді қатысу бойынша халық арасында түсіндіру жұмыстарын жүргізу	Қазақстан Республикасының Үкіметіне ақпарат	ҚНРДА (келісу бойынша), МАМ	жыл сайын	талап етілмейді	талап етілмейді
56	Төлем қабілеттілігін, борыштық жүктемені және жоғары алаяқтық тәуекел белгілерін ескере отырып, тұтынушылық қарыздардың жарамдылығын бағалауды енгізу	ҰЭМ-ге ақпарат	ҚНРДА (келісу бойынша), ҰБ (келісу бойынша)	2026 жылғы желтоқсан	талап етілмейді	талап етілмейді
57	Жеке тұлғаларға кәсіпкерлік қызметке байланысты емес банктік қарыз беру және оған қызмет көрсету кезінде алынуға тиіс комиссиялар мен өзге де төлемдер тізбесін қысқарту	ҰЭМ-ге ақпарат	ҚНРДА (келісу бойынша), ҰБ (келісу бойынша)	2026 жылғы желтоқсан	талап етілмейді	талап етілмейді
58	Халықтың әлеуметтік осал топтарының жекелеген санаттары үшін жеке тұлғалардың банкроттығы рәсімін оңайлату	ҰЭМ-ге ақпарат	ҚНРДА (келісу бойынша), ҰБ (келісу бойынша), Қаржымині	2026 жылғы желтоқсан	талап етілмейді	талап етілмейді
59	Жеке тұлғалардың проактивті банкроттығы тетігін іске асыру	ҰЭМ-ге ақпарат	ҚНРДА (келісу бойынша), ҰБ (келісу бойынша), Қаржымині	2026 жылғы желтоқсан	талап етілмейді	талап етілмейді

Ескертпе: аббревиатуралардың толық жазылуы:

АӘК		атаулы әлеуметтік көмек
"АКК" АҚ		"Аграрлық кредит корпорациясы" акционерлік қоғамы
"Астана Хаб" ДКҚ		"Астана Хаб" дербес кластерлік қоры
"Атамекен" ҰКП		"Атамекен" Қазақстан Республикасының Ұлттық кәсіпкерлер палатасы
АШМ		Қазақстан Республикасының Ауыл шаруашылығы министрлігі
АЭА		Қазақстан Республикасының Атом энергиясы жөніндегі агенттігі
Әділетмині		Қазақстан Республикасының Әділет министрлігі
ӘМАТ		әлеуметтік маңызы бар азық-түлік тауарлары
"Бәйтерек" ҰИХ" АҚ		"Бәйтерек" ұлттық инвестициялық холдингі" акционерлік қоғамы
ҒЖБМ		Қазақстан Республикасының Ғылым және жоғары білім министрлігі
ДСМ		Қазақстан Республикасының Денсаулық сақтау министрлігі
Еңбекмині		Қазақстан Республикасының Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі
ЕС		Еуропалық Одақ
ЖАО		жергілікті атқарушы органдар
ЖБ		жергілікті бюджет
ЖИ		жасанды интеллект
ЖИЦДМ		Қазақстан Республикасының Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігі
ЖҚҚ		жалпы қосылған құн
ЖҚШ		жеке қосалқы шаруашылық
ЖОО		жоғары оқу орны
КМ		Қазақстан Республикасының Көлік министрлігі
"ҚазМЖӘ" АҚ		"Қазақстандық мемлекеттік-жекешелік әріптестік орталығы" акционерлік қоғамы
Қаржымині		Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі
"ҚДБ" АҚ		"Қазақстан даму банкі" акционерлік қоғамы
Қорғанысмині		Қазақстан Республикасының Қорғаныс министрлігі
ҚНРДА		Қазақстан Республикасының Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі
ҚПО		"Қарашығанақ Петролиум Оперейтинг Б.В." филиалы
МАМ		Қазақстан Республикасының Мәдениет және ақпарат министрлігі
МҚІА		Қазақстан Республикасының Мемлекеттік қызмет істері агенттігі
МҚҰ		микроқаржы ұйымы
НКОК		"Норт Каспиан Оперейтинг Компани Н.В." филиалы
ОМ		Қазақстан Республикасының Оқу-ағарту министрлігі
ӨҚМ		Қазақстан Республикасының Өнеркәсіп және құрылыс министрлігі
"ӨДҚ" АҚ		"Өнеркәсіпті дамыту қоры" акционерлік қоғамы
РБ		республикалық бюджет
"Самұрық-Қазына" ҰӘҚ" АҚ		"Самұрық-Қазына" ұлттық әл-ауқат қоры" акционерлік қоғамы
СІМ		Қазақстан Республикасының Сыртқы істер министрлігі
СЖРА ҰСБ		Қазақстан Республикасы Стратегиялық жоспарлау және реформалар агенттігінің Ұлттық статистика бюросы
СИМ		Қазақстан Республикасының Сауда және интеграция министрлігі
"СҚ "Фармация" ЖШС		"СҚ-Фармация" жауапкершілігі шектеулі серіктестігі
СРИМ		Қазақстан Республикасының Су ресурстары және ирригация министрлігі
ТжКБ		техникалық және кәсіптік білім беру
ТЖМ		Қазақстан Республикасының Төтенше жағдайлар министрлігі
ТСМ		Қазақстан Республикасының Туризм және спорт министрлігі
ТШО		"Тенгизшевройл" жауапкершілігі шектеулі серіктестігі
"ҰАҒБО" КеАҚ		"Ұлттық аграрлық ғылыми-білім беру орталығы" коммерциялық емес акционерлік қоғамы
ҰБ		Қазақстан Республикасының Ұлттық банкі
"ҰАТ" АҚ		"Ұлттық ақпараттық технологиялар" акционерлік қоғамы
ҰҚК		Қазақстан Республикасының Ұлттық қауіпсіздік комитеті
ҰЭМ		Қазақстан Республикасының Ұлттық экономика министрлігі
ЦҮҚО		Цифрлық үкіметті қолдау орталығы
ІІМ		Қазақстан Республикасының Ішкі істер министрлігі
ЭМ		Қазақстан Республикасының Энергетика министрлігі
ЭТРМ		Қазақстан Республикасының Экология және табиғи ресурстар министрлігі
"QazIndustry" ҚИЭО" АҚ		"QazIndustry" Қазақстандық индустрия және экспорт орталығы" акционерлік қоғамы