О внесении изменений в Порядок взаимодействия государств – членов Евразийского экономического союза при профилактике, диагностике, локализации и ликвидации очагов особо опасных, карантинных и зоонозных болезней животных и проведения регионализации и компартментализации

Решение Совета Евразийской экономической комиссии от 6 сентября 2024 года № 67.

В соответствии с абзацем вторым пункта 3 статьи 58 Договора о Евразийском экономическом союзе от 29 мая 2014 года и пунктом 54 приложения № 1 к Регламенту работы Евразийской экономической комиссии, утвержденному Решением Высшего Евразийского экономического совета от 23 декабря 2014 г. № 98, Совет Евразийской экономической комиссии решил:

1. Внести в Порядок взаимодействия государств – членов Евразийского экономического союза при профилактике, диагностике, локализации и ликвидации очагов особо опасных, карантинных и зоонозных болезней животных и проведения регионализации и компартментализации, утвержденный Решением Совета Евразийской экономической комиссии от 10 ноября 2017 г. № 79, изменения согласно приложению.

2. Настоящее Решение вступает в силу по истечении 30 календарных дней с даты его официального опубликования.

Члены Совета Евразийской экономической комиссии:

От Республики Армения	От Республики Беларусь	От Республики Казахстан	От Кыргызской Республики	От Российской Федерации
М. Григорян	И. Петришенко	С. Жумангарин	А. Касымалиев	А. Оверчук

ПРИЛОЖЕНИЕ к Решению Совета Евразийской экономической комиссии от 6 сентября 2024 г. № 67

ИЗМЕНЕНИЯ,
вносимые в Порядок взаимодействия государств – членов Евразийского экономического союза при профилактике, диагностике, локализации и ликвидации очагов особо опасных, карантинных и зоонозных болезней животных и проведения регионализации и компартментализации

1. Дополнить разделом X следующего содержания:

"X. Применение общих принципов и правил профилактики, локализации и ликвидации очагов болезней

72. Профилактика, локализация и ликвидация очагов ящура осуществляются в соответствии с общими принципами и правилами согласно приложению № 7.".

2. Дополнить приложением № 7 следующего содержания:

"ПРИЛОЖЕНИЕ № 7 к Порядку взаимодействия государств – членов Евразийского экономического союза при профилактике, диагностике, локализации и ликвидации очагов особо опасных, карантинных и зоонозных болезней животных и проведения регионализации и компартментализации

Общие принципы и правила
профилактики, локализации и ликвидации очагов ящура

I. Общие положения

1. Настоящий документ определяет общие принципы и правила профилактики, локализации и ликвидации очагов ящура, применяемые на территориях государств – членов Евразийского экономического союза (далее соответственно – государства-члены, Союз), как форму взаимодействия государств-членов, определенную пунктом 38 приложения № 1 к Порядку взаимодействия государств – членов Евразийского экономического союза при профилактике, диагностике, локализации и ликвидации очагов особо опасных, карантинных и зоонозных болезней животных и проведения регионализации и компартментализации (далее – Порядок взаимодействия государств-членов).

2. Для целей настоящего документа используются понятия, которые означают следующее:

"вспышка" – возникновение одного или нескольких случаев болезни в месте нахождения источника возбудителя болезни, в тех границах, в которых возможна его передача восприимчивым животным;

"неблагополучный пункт" – территория вокруг эпизоотического очага ящура (населенный пункт в соответствии с административно-территориальным делением или его часть, животноводческие фермы с помещениями, прилегающими к ним пастбищами и водоемами, отдельные пастбища и урочища, участки скотопрогонной трассы и другие объекты, на территориях которых установлен очаг ящура), радиус которой составляет не менее 1 км и зависит от эпизоотической ситуации, ландшафтно-географических особенностей местности, хозяйственных, транспортных и других связей между хозяйствами, расположенными на этой территории;

"первичный очаг ящура" – эпизоотический очаг болезни, возникший на территории благополучного по ящуру региона;

"повторный очаг ящура" – эпизоотический очаг болезни, возникший вне границ первичного очага ящура в пределах ограниченной административными или естественными границами части территории государства-члена, на которой проводятся противоэпизоотические мероприятия, организуемые в связи со вспышкой ящура вокруг первичного очага (неблагополучный пункт, угрожаемая зона или зона наблюдения);

"санитарная обработка" – комплекс мероприятий, включающий в себя механическую очистку, мойку с использованием моющих средств и проведение дезинфекции;

"санитарно-пропускной режим" – режим работы объекта, при котором обеспечивается проведение при входе (выходе) на территорию объекта или при входе (выходе) в производственные зоны объекта в санитарном пропускнике санитарной обработки обслуживающего персонала и посетителей, дезинфекции их специальной одежды и обуви;

"санитарный убой" – убой восприимчивых к ящуру животных из неблагополучного пункта или зоны временного контроля на санитарной бойне, в убойно-санитарном пункте или на предприятиях по убою животных в специально отведенные дни либо в цехе первичной переработки продуктивных животных в конце смены при удалении из цеха всех туш и других продуктов убоя здоровых продуктивных животных. Продукция убоя подлежит обеззараживанию методами, гарантирующими уничтожение вируса ящура;

"уполномоченный орган" – государственный орган (организация) в области ветеринарии, уполномоченный на осуществление мероприятий в соответствии с законодательством государств-членов по вопросам профилактики, диагностики, локализации и ликвидации очагов ящура.

Понятия "мясо" и "мясные продукты", используемые в настоящем документе, применяются в значениях, определенных Кодексом здоровья наземных животных Всемирной организации здоровья животных (далее соответственно – Кодекс ВОЗЖ, ВОЗЖ).

II. Характеристика ящура

3. Ящур является высококонтагиозной и быстро распространяющейся болезнью преимущественно домашних и диких парнокопытных животных, наносящей большой экономический ущерб. Возбудителем ящура является РНК-содержащий вирус семейства Picornaviridae рода Aphtovirus (далее – вирус), который отличается значительной антигенной вариабельностью. Существует 7 типов вируса (О, А, С, CAT – 1, CAT – 2, CAT – 3, Азия – 1) и более 70 вариантов. Животные восприимчивых видов, переболевшие ящуром, вызванным вирусом одного типа, могут заболевать ящуром, вызванным вирусом другого типа. Ящуром может болеть и человек.

Инкубационный период ящура составляет до 14 суток.

4. Характерными клиническими признаками ящура являются слюнотечение, наличие афт и эрозий на слизистой оболочке ротовой полости, на коже венчика и межкопытцевой щели, носогубного зеркала (пятачка), вымени (молочных желез), повышение температуры тела, хромота, снижение аппетита и продуктивности. Возможно переболевание животных со стертой клинической картиной. У новорожденного молодняка ящур иногда протекает в сверхострой форме с летальным исходом без образования афт.

При миотропной форме ящур может протекать без образования афт. У животных восприимчивых видов проявляются высокая температура, угнетение, слабость. Гибель животных наступает в течение 1 – 2 суток вследствие миокардита.

У крупного рогатого скота вирусоносительство длится до 6 месяцев, у овец и коз – до 12 месяцев.

5. Источником вируса являются больные, переболевшие ящуром животные, а также животные, находящиеся в инкубационном (скрытом) периоде болезни, и вирусоносители. Инфицированные животные выделяют вирус в окружающую среду с содержимым и стенками афт, молоком, слюной, носовой слизью, выдыхаемым воздухом, мочой, фекалиями, спермой и с другими выделениями. Животные, переболевшие ящуром, а также иммунизированные против ящура и содержащиеся совместно с больными, длительное время (в пределах 1 года) могут быть вирусоносителями и являться потенциальным источником вируса. Вакцинация не прекращает вирусоносительства.

6. Основными путями передачи вируса являются воздушно-капельный, контактный, алиментарный и ятрогенный. Факторами передачи вируса являются необеззараженные продукты и сырье, полученные от инфицированных животных, а также загрязненные их выделениями корма, вода, подстилка, предметы ухода, одежда и обувь людей, транспортные средства, на которых вирус способен длительно сохраняться. Контаминированные вирусом мелкие частицы кормов, почвы, подстилки, инфицированные капельки слюны, слизи и афтозной жидкости могут переноситься ветром на расстояние нескольких километров. Благоприятными условиями для сохранения вируса в окружающей среде являются низкая температура, повышенная влажность и нейтральная среда.

III. Профилактика ящура

7. В целях недопущения ввоза, возникновения и распространения на таможенной территории Союза вируса принимаются меры по соблюдению Единых ветеринарных (ветеринарно-санитарных) требований, предъявляемых к товарам, подлежащим ветеринарному контролю (надзору), утвержденных Решением Комиссии Таможенного союза от 18 июня 2010 г. № 317 (далее – Единые ветеринарные требования).

8. В государствах-членах в рамках официальной программы ветеринарного контроля (надзора) за ящуром организуются и проводятся мероприятия, направленные на осуществление постоянного наблюдения по цепочке "производство – реализация – переработка" с целью выявления клинически больных ящуром животных или подозрительных на ящур случаев, которые должны соответствовать элементам системы раннего предупреждения болезней животных, рекомендованным Кодексом ВОЗЖ.

Среди сельскохозяйственных производителей проводится информационно-разъяснительная работа по вопросам клинического надзора (осмотра восприимчивых животных).

9. Ветеринарный контроль (надзор) за ящуром должен предусматривать:

а) случайные обследования, позволяющие выявить причинно-следственную связь между появлением ящура и инфицированием животного восприимчивого вида;

б) целевые клинические обследования животных, у которых более заметны клинические признаки ящура (крупный рогатый скот, мелкий рогатый скот);

в) целевую выборку проб биологического материала в случае возникновения повышенного риска ящура в определенных географических зонах или у каких-либо животных.

10. В ходе осуществления ветеринарного контроля (надзора) за ящуром:

а) все подозрительные на ящур случаи подвергаются обязательному эпизоотологическому расследованию;

б) в стране и зонах, где не проводится вакцинация животных против ящура, для получения доказательств отсутствия циркуляции вируса в популяциях восприимчивых животных осуществляется активный контроль (надзор), который подразумевает проведение:

серологических исследований в популяциях восприимчивых домашних, диких и зоопарковых животных на предмет отсутствия антител к структурным полипротеинам вируса в пробах биологического материала. В случае если были обнаружены антитела к структурным полипротеинам вируса, пробы, взятые от положительно реагирующих животных, подлежат исследованию на предмет отсутствия антител к неструктурным полипротеинам вируса;

вирусологических исследований в популяциях восприимчивых домашних, диких и зоопарковых животных на предмет отсутствия возбудителя в пробах биологического материала, в том числе при выявлении подозрительных на ящур случаев;

в) в стране и зонах, где проводится вакцинация животных против ящура, для получения доказательств отсутствия циркуляции вируса в популяциях восприимчивых животных осуществляется активный контроль (надзор), который подразумевает проведение:

серологических исследований в популяциях восприимчивых домашних, диких и зоопарковых животных на предмет отсутствия антител к неструктурным полипротеинам вируса и восприимчивых диких животных на предмет отсутствия антител к структурным полипротеинам вируса в пробах биологического материала. Выявление антител к неструктурным полипротеинам вируса является подозрительным на ящур случаем;

вирусологических исследований в популяциях восприимчивых домашних, диких и зоопарковых животных на предмет отсутствия возбудителя в пробах биологического материала, в том числе от павших животных и при выявлении подозрительных на ящур случаев;

г) в зонах, где проводится вакцинация животных против ящура, для контроля эффективности вакцинации осуществляется мониторинг путем проведения серологических исследований;

д) для получения доказательств отсутствия циркуляции вируса в популяциях диких восприимчивых животных проводится мониторинг, направленный на максимально раннее выявление возбудителя в популяции диких восприимчивых животных.

11. В государствах-членах, имеющих статус ВОЗЖ "страна или зона, благополучная по ящуру без вакцинации", проводится комплекс мероприятий, направленных на предупреждение заноса возбудителя ящура на территории этих государств в соответствии с настоящим документом и законодательством государств-членов, включая создание буферной (защитной) зоны при необходимости.

12. Владельцы животных обязаны:

а) предоставлять по требованию государственной ветеринарной службы животных восприимчивых видов для клинического осмотра и отбора проб биологического и (или) патологического материала;

б) извещать в течение 24 часов государственную ветеринарную службу обо всех случаях падежа или заболевания животных восприимчивых видов, а также об изменениях в их поведении, указывающих на возможное заболевание. Работники, контактирующие со скотом, наряду с ветеринарными специалистами сельскохозяйственных организаций должны оперативно сообщать о подозрениях на ящур владельцу животных и государственной ветеринарной службе;

в) принимать меры по изоляции подозреваемых в заболевании ящуром животных и животных, находившихся в контакте с подозреваемыми в заболевании ящуром животными восприимчивых видов, а также обеспечить изоляцию трупов павших животных восприимчивых видов;

г) выполнять требования о проведении на объектах, подлежащих ветеринарному контролю (надзору) (далее – объекты), где содержатся животные восприимчивых видов, мероприятий, предусмотренных настоящим документом и законодательством государств-членов;

д) соблюдать условия, запреты, ограничения, установленные законодательством государства-члена или рекомендациями Кодекса ВОЗЖ, если они не имплементированы в законодательство государства-члена о регионализации по ящуру, в связи со статусом страны и (или) региона, на территории которого расположен объект;

е) не допускать смешивания животных восприимчивых видов из разных стад при их выпасе и водопое.

13. Для профилактики ящура может проводиться вакцинация животных восприимчивых видов против ящура вакцинами согласно инструкциям по их применению с учетом эпизоотического состояния по ящуру в государствах-членах и третьих странах, граничащих с государствами-членами. Решение о возможности проведения вакцинации против ящура принимается в соответствии с законодательством государств-членов. На территориях государств-членов используются вакцины против ящура, зарегистрированные в государствах-членах и соответствующие рекомендациям Руководства по диагностическим тестам и вакцинам ВОЗЖ (далее – Руководство ВОЗЖ).

При необходимости профилактика ящура проводится в рамках взаимодействия государств-членов путем согласования программ по вакцинопрофилактике ящура на приграничных территориях.

В целях оценки эффективности вакцинации против ящура осуществляется мониторинг путем проведения серологических исследований вакцинированной популяции животных восприимчивых видов через 30 – 60 календарных дней с даты вакцинации.

При использовании поливалентных вакцин проводятся исследования для определения антител к каждому из серотипов, присутствующих в вакцине. Серологические исследования проводятся для определения процента защищенных животных и выявления возможной циркуляции вируса с использованием методов, рекомендованных Руководством ВОЗЖ.

14. С учетом эпизоотического состояния по ящуру в государствах-членах:

а) разрабатываются национальные программы (планы) мероприятий по профилактике ящура;

б) определяются сроки проведения и формы завершения мероприятий по профилактике ящура, а также ответственные исполнители;

в) осуществляются регулярные проверки (инспекции) объектов в целях обеспечения наличия знаний и способности применять правила профилактики ящура;

г) проводятся тренинги по профилактике ящура;

д) создаются и поддерживаются национальные банки антигенов инактивированного вируса и вакцин против ящура с учетом серотипов эпизоотического штамма вируса, циркулирующего на территории государства-члена.

15. Государства-члены взаимодействуют с компетентными органами третьих стран, граничащих с государствами-членами, по вопросам согласования и осуществления совместных программ (планов мероприятий) по недопущению ввоза на таможенную территорию Союза и распространения на ней вируса.

IV. Диагностика ящура

16. Сбор, консервирование и перевозка проб биологического и (или) патологического материала для лабораторной диагностики ящура осуществляются в соответствии с разделом XVIII настоящего документа.

17. Лабораторные исследования (испытания) проб биологического и (или) патологического материала на ящур проводятся с использованием методов диагностики возбудителей болезней животных, предусмотренных приложением № 6 к Правилам организации проведения лабораторных исследований (испытаний) при осуществлении ветеринарного контроля (надзора), утвержденным Решением Совета Евразийской экономической комиссии от 10 ноября 2017 г. № 80.

18. Диагноз считается установленным, если выделен вирус и (или) обнаружены антиген вируса или его РНК.

Обнаружение антител к неструктурным протеинам вируса и (или) антител к структурным протеинам вируса, не связанных с вакцинацией против ящура, считается подозрительным на ящур случаем. В этом случае должны проводиться эпизоотологическое расследование и повторный отбор проб биологического и (или) патологического материала для серологического и вирусологического исследования (испытания) в соответствии с пунктом 17 настоящего документа.

В случае если не выделен вирус и (или) не обнаружены антиген вируса и (или) его РНК, диагноз считается неустановленным.

При обнаружении антител к неструктурным протеинам вируса у вакцинированных животных необходимо провести отбор проб сыворотки крови со всего стада для повторных исследований теми же методами, которые применялись при первичном исследовании, а также выборочно отобрать пробанг-пробы для ПЦР или выделения вируса. В случае необнаружения положительных проб диагноз считается неустановленным.

19. Информирование о результатах лабораторных исследований (испытаний) на ящур на территориях государств-членов осуществляется в соответствии с законодательством государств-членов.

При установлении диагноза в первичном очаге, а также очаге, обусловленном отличающимися типами вируса, лабораторией (центром) пробы биологического и (или) патологического материала направляются в региональную референтную лабораторию ВОЗЖ по ящуру для подтверждения диагноза и генетической идентификации вируса.

В случае отрицательного лабораторного диагноза на ящур при заболевании, протекающем с везикулярным синдромом, необходимо исключить везикулярный стоматит, везикулярную болезнь и другие болезни, отравления с везикулярным синдромом. Для установления диагноза на ящур и дифференциации его от других болезней животных должен быть резерв диагностических наборов и других расходных материалов.

20. При планировании и реализации национальных программ (планов) серологических исследований для оценки эффективности вакцинации против ящура необходимо осуществлять рандомизированный и репрезентативный отбор проб. Срок между последней вакцинацией животных и датой отбора проб крови зависит от заявленных целей серологических исследований. Отбор проб крови у вакцинированных животных восприимчивых видов для оценки эффективности вакцинации проводится в срок, предусмотренный абзацем третьим пункта 13 настоящего документа.

При использовании поливалентных вакцин необходимо проводить тестирование для определения защитного титра антител к каждому из антигенов, присутствующих в вакцине, в соответствии с абзацем четвертым пункта 13 настоящего документа. При анализе защитного эффекта использованной вакцины вакцинный штамм вируса должен обеспечивать защиту животных от эпизоотического изолята.

21. Инфицированные вирусом животные одновременно вырабатывают антитела как в отношении структурных белков эпизоотического штамма вируса, так и в отношении неструктурных белков.

Вакцинированные против ящура животные вырабатывают антитела к структурным белкам вакцинного штамма при условии, что использованная вакцина соответствует требованиям "чистоты", рекомендованным Руководством ВОЗЖ.

Наличие у животных антител к неструктурным белкам вируса может свидетельствовать о переболевании животных ящуром или об использовании вакцины против ящура, не соответствующей рекомендациям Руководства ВОЗЖ.

22. Диагностические тесты на антитела к структурным белкам вируса применяются для выявления антител к структурным белкам вируса после вакцинации с целью мониторинга популяции вакцинированных животных восприимчивых видов.

Диагностические тесты на антитела к неструктурным белкам вируса применяются исключительно для выявления переболевания животных ящуром независимо от иммунного статуса животных при условии соответствия использованной вакцины требованиям "чистоты", рекомендованным Руководством ВОЗЖ. При этом в зоне, где проводилась вакцинация против ящура, необходимо отбирать пробы крови для исследования на антитела к неструктурным белкам не ранее 30 календарных дней с даты последней вакцинации в соответствии с рекомендациями Кодекса ВОЗЖ.

23. Подтверждение наличия вируса среди вакцинированной и невакцинированной популяций животных восприимчивых видов осуществляется согласно схеме проведения серологических исследований, рекомендованной Кодексом ВОЗЖ.

Интерпретация положительных результатов серологических исследований проб биологического и (или) патологического материала на ящур осуществляется с учетом рекомендаций Кодекса ВОЗЖ, разъясняющих причины обнаружения антител к структурным и неструктурным белкам вируса.

V. Мероприятия, проводимые при подозрении на заболевание животных ящуром

24. Порядок информирования о возникновении подозрения на заболевание животных ящуром и определения круга лиц, ответственных за принятие решений, а также за проведение срочных мероприятий, исключающих возможность выноса и распространения вируса из объектов, определяется законодательством государств-членов.

Все подозрительные на ящур случаи должны быть подтверждены или опровергнуты на основании:

клинического осмотра животных;

эпизоотологического расследования;

лабораторных исследований (испытаний) проб биологического и (или) патологического материала.

Чувствительность и специфичность диагностических тестов, используемых для исследования подозрительных на ящур случаев, являются ключевыми факторами при планировании протокола исследований, составлении расчета размера выборки проб и интерпретации полученных результатов.

При этом результаты лабораторных исследований (испытаний) подозрительных на ящур случаев должны быть интерпретированы с учетом истории вакцинации популяции животных восприимчивых видов против ящура, вероятности получения ложнопозитивных реакций и возможности проведения дополнительных исследований по уточнению природы ложнопозитивных реакций.

25. При подозрении на заболевание животных ящуром проводятся следующие мероприятия:

а) клинический осмотр с термометрией животных в неблагополучных объектах (на фермах, пастбищах, в частных подворьях), при этом особое внимание уделяется поражениям слизистой оболочки ротовой полости, кожи носогубного зеркала (пятачка), в области межкопытцевой щели, венчика, мякишей, вымени (молочных желез);

б) по эпизоотологическим и клиническим данным:

изоляция всей группы животных, в которой было обнаружено заболевание, недопущение их перегруппировок, перевода в другие помещения или перегона на другие участки пастбищ, закрепление за неблагополучной группой отдельного обслуживающего персонала, ограничение его передвижения и исключение контакта с другими животными и ухаживающими за ними лицами. Обслуживающий персонал должен принимать меры, исключающие возможность выноса вируса за пределы эпизоотического очага;

прекращение всех перемещений, в частности недопущение вывоза из объектов (ферм, пастбищ, частных подворий), а также из населенных пунктов животных (в том числе невосприимчивых к ящуру видов), мяса, молока, молочных и мясных продуктов, спермы, яйцеклеток или эмбрионов животных восприимчивых видов, сырья животного происхождения (кожсырья, щетины), кормов, навоза, навозных стоков, инвентаря и других предметов, способных передавать вирус, а также перемещения посторонних лиц и транспортных средств на территорию объекта или из нее;

определение порядка перемещения, временного хранения, утилизации или уничтожения трупов животных и других биологических отходов в соответствии с законодательством государства-члена;

уничтожение после отбора проб патологического материала для лабораторных исследований (испытаний) трупов восприимчивых животных вместе со шкурой в соответствии с абзацем восьмым пункта 31 и подпунктом "м" пункта 33 настоящего документа;

установление в предполагаемом эпизоотическом очаге на входах в помещения для содержания животных восприимчивых видов надлежащих средств для дезинфекции рук и обуви обслуживающего персонала, колес транспортных средств.

26. Для уточнения диагноза, недопущения распространения ящура и его ликвидации принимаются в том числе следующие меры:

а) вынесение владельцам животных предписаний и представления о введении ограничений в связи с подозрением на ящур;

б) отбор проб биологического и (или) патологического материала от больных, павших животных или от животных, подозрительных в заболевании, и направление их с нарочными для проведения лабораторных исследований (испытаний) в лабораторию (центр) в соответствии с пунктом 16 настоящего документа;

в) проведение эпизоотологического расследования с определением возможного источника и путей заноса вируса, а также возможных путей его распространения;

г) уточнение границ предполагаемого эпизоотического очага ящура, неблагополучного пункта, угрожаемой зоны и зоны наблюдения;

д) установление ветеринарного контроля (надзора) за организацией работы по установке на объекте (на ферме, участке пастбища, в частном подворье) и в населенном пункте, где находятся животные, подозрительные в заболевании ящуром, блокпостов и указательных знаков, запрещающих посещение их посторонними лицами;

е) организация проведения учета и регистрации всех категорий животных на объекте (на ферме, пастбище, в частном подворье) с указанием для каждой категории восприимчивых видов количества павших животных, животных с подозрением на заболевание и на инфицирование. Данные учета периодически обновляются, в них вносится новая информация о количестве рожденных, заболевших и павших в течение периода подозрения;

ж) организация проведения учета и регистрации всех запасов мяса, молока, молочных и мясных продуктов, спермы, яйцеклеток или эмбрионов животных восприимчивых видов, сырья животного происхождения (кожсырья, щетины), кормов, навоза, навозных стоков, оборудования, инвентаря и других предметов, способных передавать вирус, установление порядка их хранения, обеззараживания, переработки или уничтожения непосредственно на территории неблагополучного пункта и осуществление ветеринарного контроля (надзора) за соблюдением введенных ограничений.

27. К другим объектам, расположение, структура и контакты которых дают основание подозревать наличие на этих объектах ящура или инфицированных вирусом животных, применяются такие же меры, как при подозрении на заболевание животных ящуром, указанные в пунктах 25 и 26 настоящего документа.

28. В случае возникновения подозрения на заболевание животных ящуром может быть создана зона временного контроля ситуаций, характеризующихся высокой плотностью животных восприимчивых видов, интенсивным перемещением животных или людей, контактирующих с животными восприимчивых видов, несвоевременным уведомлением государственной ветеринарной службы о статусе животного, подозреваемого в заболевании, или отсутствием достаточной информации о возможном происхождении и путях заноса вируса.

В зоне временного контроля применяются такие же меры, как при подозрении на заболевание животных ящуром. Такие меры могут дополняться временным запретом на перемещение всех животных на части или всей территории государства-члена. Запрет на перемещение животных невосприимчивых видов не должен превышать 72 часа.

29. В зоне временного контроля могут проводиться мероприятия по предупреждению и искоренению ящура до подтверждения диагноза на заболевание ящуром путем немедленного санитарного убоя животных восприимчивых видов, при необходимости может осуществляться санитарный убой животных на эпизоотически связанных и соседних объектах.

30. Меры, предусмотренные пунктами 25 – 28 настоящего документа, не должны отменяться до тех пор, пока подозрение на ящур не будет официально исключено уполномоченным органом.

VI. Мероприятия, проводимые при локализации и ликвидации эпизоотических очагов ящура

31. При подтверждении диагноза на ящур уполномоченным органом немедленно осуществляется информирование об обнаружении эпизоотического очага ящура местных исполнительных органов государства-члена, правительства государства-члена (при первичном очаге ящура, а также очаге, обусловленном отличающимися типами вируса), ВОЗЖ (в порядке и сроки, установленные соответствующей главой Кодекса ВОЗЖ о нотификации болезней животных), компетентных органов третьих стран (при наличии соответствующих договоренностей), уполномоченных органов других государств-членов и Комиссии в соответствии с пунктом 14 Порядка взаимодействия государств-членов.

В порядке, установленном законодательством государства-члена:

в местный исполнительный орган государства-члена вносятся представление об установлении карантина и план мероприятий по локализации и ликвидации эпизоотического очага ящура, подготовленный в рамках планов действий при возникновении чрезвычайных ситуаций;

вносится предложение о создании чрезвычайной противоэпизоотической комиссии государства-члена по борьбе с ящуром (далее – ЧПК);

в неблагополучный пункт командируются компетентные специалисты для организации мероприятий по локализации и ликвидации эпизоотического очага ящура;

проводится эпизоотологическое расследование в соответствии с пунктом 42 настоящего документа;

уполномоченный орган вносит в местные исполнительные органы государства-члена предложения о выделении дополнительных финансовых средств для проведения мероприятий по локализации и ликвидации эпизоотического очага ящура;

определяется место уничтожения трупов восприимчивых животных и продукции, полученной от них.

По решению правительства государства-члена (при обнаружении первичного очага ящура, а также очага, обусловленного отличающимися типами вируса (при необходимости)) созывается ЧПК, которая разрабатывает и организует мероприятия по предотвращению ввоза, возникновения и распространения ящура на территории государства-члена и по его ликвидации.

32. В порядке, установленном законодательством государства-члена, принимается решение об установлении карантина (с указанием границ эпизоотического очага ящура, неблагополучного пункта, угрожаемой зоны, зоны наблюдения), утверждается план мероприятий по локализации и ликвидации эпизоотического очага ящура, а также принимается решение о создании ЧПК (на районном и областном уровнях), которая решает вопросы, связанные с ликвидацией эпизоотического очага ящура и недопущением его распространения.

В соответствии с планом мероприятий по локализации и ликвидации эпизоотического очага ящура:

принимаются меры по усилению ветеринарного контроля (надзора) за своевременной диагностикой ящура;

организуется обеспечение организаций, осуществляющих деятельность по проведению дезинфекции и лабораторных исследований, необходимым количеством дезинфицирующих и диагностических средств;

организуется постоянная санитарно-просветительная работа с населением по вопросам профилактики ящура;

организуется и осуществляется ветеринарный контроль (надзор) за соблюдением введенных ограничений;

д) ЧПК рассматривает ход выполнения плана мероприятий по локализации и ликвидации эпизоотического очага ящура и обеспечивает взаимодействие всех привлеченных ведомств.

33. В эпизоотическом очаге ящура:

а) территория эпизоотического очага ящура ограждается, на въезде устанавливается круглосуточный контрольно-пропускной пункт с пароформалиновой камерой, дезбарьером и дезинфекционной установкой;

б) за территорией эпизоотического очага ящура закрепляется транспортное средство (без права выезда за его пределы). Для доставки необходимых материалов при въезде на территорию эпизоотического очага ящура оборудуется перевалочная площадка, на которую грузы извне доставляются отдельным транспортным средством;

в) животные, находящиеся на территории эпизоотического очага ящура, содержатся в помещениях или загонах. Запрещаются перегруппировка животных и их перемещение за пределы эпизоотического очага ящура;

г) для проведения работ в эпизоотическом очаге ящура выделяется необходимое количество персонала, для которого устанавливается санитарно-пропускной режим, обязательный для всех лиц, находящихся в эпизоотическом очаге ящура. При отсутствии возможности интернировать персонал, находящийся на территории эпизоотического очага ящура, выходить за пределы территории эпизоотического очага ящура работающему там персоналу (в том числе лицам, занимающимся локализацией и ликвидацией эпизоотического очага ящура) разрешается только через санитарный пропускник (при условии обязательного переодевания и принятия санитарно-гигиенического душа);

д) лица, находящиеся в эпизоотическом очаге ящура, обеспечиваются 2 комплектами сменной санитарной одежды и обуви, полотенцами, мылом и дезинфицирующим раствором для обработки рук, а также аптечкой первой помощи;

е) проводится ежедневная дезинфекция станков, предметов ухода за животными, оборудования, транспортных средств, помещений и территорий объектов в соответствии с ветеринарно-санитарными правилами проведения дезинфекции, установленными законодательством государств-членов. Одежда, белье, головные уборы и обувь ежедневно обеззараживаются;

ж) проводится отпугивание диких птиц (скворцов, ворон, голубей и др.), уничтожение грызунов и насекомых, а также принимаются меры по недопущению проникновения на территорию эпизоотического очага ящура собак, кошек и других животных;

з) обеспечиваются учет и регистрация всех запасов молока, мяса, молочных и мясных продуктов, кормов, навоза, всех категорий животных (с указанием для каждой категории восприимчивых видов количества павших животных, животных, подозреваемых в заболевании и инфицировании), а также периодическое обновление данных учета указанной продукции;

и) привлекаются специальная техника и транспортные средства для проведения мероприятий по локализации и ликвидации эпизоотического очага ящура;

к) в первичном очаге ящура, а также очаге, обусловленном отличающимся типом вируса, проводятся изъятие восприимчивых животных, продукции, полученной от восприимчивых животных, и их уничтожение в соответствии с законодательством государств-членов. Во время убоя животных проводится отбор проб патологического материала для серологических, вирусологических и иных лабораторных исследований (испытаний), необходимых для эпизоотологического расследования.

В повторном очаге ящура необходимость указанных мероприятий определяется законодательством государств-членов;

л) после изъятия и убоя восприимчивых животных, изъятия продукции, полученной от восприимчивых животных, и их уничтожения, сбора и уничтожения трупов животных на территории эпизоотического очага ящура проводят очистку, санитарную обработку всех помещений, территорий выгульных дворов, инвентаря, оборудования, транспортных средств под ветеринарным контролем (надзором) с использованием дезинфицирующих средств, зарегистрированных в установленном порядке, и рабочих концентраций этих дезинфицирующих средств, установленных законодательством государств-членов по проведению санитарной обработки, для уничтожения вируса. Выполнение всех работ по санитарной обработке должно быть надлежащим образом документировано (с последующим контролем качества дезинфекции);

м) трупы павших и убитых животных незамедлительно уничтожаются под ветеринарным контролем (надзором) способом, исключающим риск распространения вируса. В случаях если обстоятельства требуют захоронения или сжигания трупов (туш) на месте или вне объекта, такие операции выполняются в соответствии с инструкциями, подготовленными в рамках планов действий при возникновении чрезвычайных ситуаций.

34. В эпизоотическом очаге ящура запрещается:

а) вводить (ввозить) и выводить (вывозить) животных всех видов, в том числе птицу;

б) перемещать и перегруппировывать животных без разрешения уполномоченного органа;

в) заготавливать и вывозить за пределы эпизоотического очага ящура мясо, молоко, молочные и мясные продукты, сперму, яйцеклетки или эмбрионы животных восприимчивых видов, сырье животного происхождения (кожсырье, щетину), корма, навоз, навозные стоки, инвентарь и другие предметы, способные передавать вирус. Все запасы продукции животного происхождения, генетического материала, навозных стоков, навоза, а также корма для животных и подстилки уничтожаются или подвергаются обеззараживанию методами, рекомендованными Кодексом ВОЗЖ и другими методами, гарантирующими уничтожение вируса, а при ликвидации первичных очагов, а также очагов, обусловленных отличающимися типами вируса, – уничтожению;

г) осуществлять въезд (выезд) транспортных средств, вход (выход) посторонних лиц. При необходимости допускаются въезд (выезд) транспортных средств, вход людей на такую территорию (выход с такой территории) при соблюдении всех условий, необходимых для избежания распространения вируса (выезжающие с территории эпизоотического очага ящура транспортные средства подлежат обязательной дезинфекции);

д) лечить больных ящуром животных.

35. Молоко, полученное от больных и инфицированных ящуром восприимчивых животных, подлежит уничтожению.

36. Мясо, молоко, молочные и мясные продукты, кишечная оболочка, шерсть, щетина, шкура, кожа, охотничьи трофеи (за исключением продукции, указанной в пункте 35 настоящего документа) обеззараживаются методами, рекомендованными Кодексом ВОЗЖ и гарантирующими уничтожение вируса, и могут использоваться только на территории эпизоотического очага ящура.

37. В случаях обоснованного подозрения на контаминацию вирусом жилых помещений людей или служебных помещений объекта соответствующими службами принимаются меры по проведению дезинфекции таких помещений с использованием дезинфицирующих средств, зарегистрированных в государствах-членах в установленном порядке.

38. Принимается решение о возврате и переработке (обработке), об обеззараживании продукции, указанной в подпункте "в" пункта 34 настоящего документа, и продукции, имеющейся или полученной от животных восприимчивых видов на территории эпизоотического очага ящура в период между вероятным занесением вируса в эпизоотический очаг ящура и осуществлением мер по введению ограничений и переработке (обработке) такой продукции, в целях уничтожения вируса и исключения риска его распространения. При ликвидации первичных очагов ящура, а также очагов ящура, обусловленных отличающимися типами вируса, указанная продукция подлежит уничтожению.

39. К другим объектам, расположение, структура и контакты которых дают основание подозревать наличие на этих объектах ящура или инфицированных вирусом животных, также применяются меры, предусмотренные пунктами 33 – 38 настоящего документа.

40. При угрозе массового распространения ящура на территории государства-члена или угрозе проникновения вируса на территорию соседних стран или с территорий соседних стран на территорию государства-члена может быть принято решение о проведении экстренной вакцинации животных восприимчивых видов в определенной зоне (регионе) противоящурной вакциной соответствующего типа.

В этом случае вакцинация восприимчивых животных (за исключением диких восприимчивых животных, находящихся в состоянии естественной свободы) против ящура осуществляется вакцинами, зарегистрированными в установленном порядке и применяемыми согласно инструкциям.

41. Порядок содержания, использования и перемещения животных, вакцинированных в соответствии с пунктом 40 настоящего документа, наложение ограничительных мер на зону (регион) и их снятие регулируются в соответствии с законодательством государства-члена.

Не допускается совместное содержание вакцинированных против ящура и не вакцинированных против ящура восприимчивых животных. Все вновь поступающие в зону (регион) восприимчивые животные вакцинируются против ящура (допуск их в общее стадо возможен не ранее чем через 21 день после проведения их вакцинации).

42. Проведение эпизоотологического расследования вспышки ящура осуществляется специально подготовленными специалистами в области ветеринарии на основе опросных листов, разработанных с учетом блок-схемы, приведенной в Руководстве ВОЗЖ по контролю (надзору) болезней животных, в рамках реализации планов действий при возникновении чрезвычайных ситуаций. Такие расследования проводятся как минимум в отношении:

а) предполагаемой продолжительности наличия вируса на объекте до возникновения подозрения на него или извещения о нем в порядке, установленном законодательством государств-членов;

б) возможного источника вируса на объекте и идентификации других объектов, на территориях которых содержались животные, подозреваемые в заболевании или инфицированные из того же источника;

в) возможной степени инфицирования или инфицирования иных животных восприимчивых видов (кроме крупного рогатого скота и домашних свиней);

г) перемещения животных, людей, транспортных средств, продукции, указанной в подпункте "в" пункта 34 настоящего документа, и способных переносить вирус.

43. Исходя из результатов эпизоотологического расследования устанавливаются или корректируются границы эпизоотического очага ящура, неблагополучного пункта, угрожаемой зоны и зоны наблюдения.

44. По результатам проведения мероприятий по локализации и ликвидации эпизоотических очагов ящура уполномоченным органом немедленно осуществляется информирование местных исполнительных органов государств-членов, правительства государства-члена, ВОЗЖ (в порядке и сроки, установленные соответствующей главой Кодекса ВОЗЖ о нотификации болезней животных), компетентных органов третьих стран (при наличии соответствующих договоренностей), уполномоченных органов других государств-членов и Комиссии в соответствии с пунктом 14 Порядка взаимодействия государств-членов.

VII. Особенности локализации и ликвидации очагов ящура в случае вспышки вблизи или в пределах специфических объектов

45. Если вспышка ящура угрожает инфицированием животных восприимчивых видов в лаборатории (центре), зоопарке, заповеднике, в учреждениях, институтах, центрах и иных местах, где животные содержатся для научных целей или для целей, связанных с сохранением видов или генетических ресурсов сельскохозяйственных животных, обеспечивается принятие надлежащих мер биологической безопасности для защиты этих животных от инфицирования. Такие меры могут включать в себя ограничение доступа в общественные учреждения или предоставление доступа только на особых условиях.

46. При подтверждении обнаружения эпизоотического очага ящура на одном из объектов, указанных в пункте 45 настоящего документа, может быть принято решение об отмене требований, предусмотренных подпунктом "к" пункта 33 настоящего документа, при условии, что соблюдены необходимые условия для предотвращения любого риска распространения вируса.

47. О решении, предусмотренном пунктом 46 настоящего документа, должны быть немедленно проинформированы местные исполнительные органы государства-члена, правительство государства-члена, ВОЗЖ (в порядке и сроки, установленные соответствующей главой Кодекса ВОЗЖ о нотификации болезней животных), компетентные органы третьих стран (при наличии соответствующих договоренностей), уполномоченные органы других государств-членов и Комиссия в соответствии с пунктом 14 Порядка взаимодействия государств-членов.

При необходимости сохранения генетических ресурсов сельскохозяйственных животных такое оповещение должно содержать также ссылку на перечень объектов, в который включены эти объекты как селекционные центры (фермы), необходимые для сохранения (выживания) пород животных восприимчивых видов.

VIII. Особенности локализации и ликвидации очагов ящура в случае вспышки на предприятиях, осуществляющих убой животных, в пограничных контрольных ветеринарных пунктах и на объектах транспорта

48. При подтверждении случая вспышки ящура на предприятии, осуществляющем убой животных (мясокомбинате, убойном пункте для убоя больных и подозрительных в отношении заболевания животных в рамках производственного цикла), в пограничном контрольном ветеринарном пункте или на объектах транспорта на указанных объектах устанавливают карантин и проводят мероприятия по локализации, ликвидации и предотвращению распространения болезни, как в случае обнаружения эпизоотического очага ящура (в том числе эпизоотологическое расследование в соответствии с пунктом 42 настоящего документа).

49. При подозрении на инфицирование ящуром животных восприимчивых видов на объектах, соседствующих с объектами, указанными в пункте 48 настоящего документа, обеспечивается применение к таким объектам мер, предусмотренных разделом V настоящего документа.

50. Убой, инспектирование или перемещение новых партий животных на объектах, указанных в пункте 48 настоящего документа, допускаются после снятия карантина, но не ранее чем через 24 часа с момента окончания заключительной дезинфекции.

IX. Особенности локализации и ликвидации очагов ящура в случае вспышки на объектах, осуществляющих производство, переработку и (или) хранение сырья животного происхождения

51. В случае поступления контаминированного вирусом сырья животного происхождения на молокозаводы, склады кожевенного сырья и шерсти, а также на другие предприятия на указанных объектах устанавливается карантин. Администрация и ветеринарная служба объекта обязаны срочно принять меры по предотвращению распространения вируса. Срок, на который устанавливается карантин, определяется с учетом времени, требующегося для обеззараживания всего поступившего на объект сырья животного происхождения, проведения работ по обеззараживанию территории, помещений объекта, оборудования и других предметов на этом объекте.

X. Мероприятия, проводимые в неблагополучном пункте

52. На основании решения об установлении карантина в неблагополучном пункте:

а) уполномоченным органом совместно с органами внутренних дел государства-члена закрываются все дороги (тропы), ведущие в неблагополучный пункт (из неблагополучного пункта), выставляется необходимое количество охранно-карантинных постов с круглосуточным дежурством, на дорогах устанавливаются соответствующие указатели ("Карантин", "Проезд и проход запрещены", "Объезд"), выделяется необходимое количество людей для несения дежурства на охранно-карантинных постах и определяются их обязанности. Посты оборудуются шлагбаумами и помещениями для дежурных, обеспечивается наличие дезинфицирующих средств и соответствующего оборудования для дезинфекции транспортных средств, устанавливается связь;

б) все животные переводятся на стойловое содержание или на специально отведенный изолированный пастбищный участок, все находящееся в неблагополучном пункте поголовье животных восприимчивых к ящуру видов ставится на учет, владельцам животных объявляются правила их содержания в условиях карантина. При угрозе распространения ящура за пределы эпизоотического очага может быть принято решение о санитарном убое всех животных восприимчивых видов, находящихся на территории неблагополучного пункта;

в) трупы восприимчивых животных подлежат вскрытию в присутствии специалиста государственной ветеринарной службы (с отбором проб (при необходимости)) и уничтожению;

г) не допускается безнадзорное содержание животных, в том числе собак, кошек и домашних птиц;

д) обеспечиваются проведение дезинфекции помещений объектов и обработка спецодежды и специальной обуви, предметов ухода, транспортных средств и других предметов в соответствии с ветеринарно-санитарными правилами проведения дезинфекции, установленными законодательством государств-членов;

е) не допускается передвижение людей за пределы неблагополучного пункта без соблюдения соответствующих мер и порядка перемещения, установленного ЧПК;

ж) на входе в помещения или загоны, находящиеся на объектах, во дворах граждан – владельцев животных, на предприятиях по хранению и переработке продукции и сырья животного происхождения обязательно должны быть в наличии технические средства и приспособления (в том числе дезбарьеры, дезковрики и др.) для дезинфекции транспортных средств, обработки обуви дезинфицирующими средствами, использование которых рекомендовано при ящуре;

з) запрещаются:

ввоз и вывоз животных всех видов, в том числе птиц;

вывоз молока и молочных продуктов;

использование молока и молочных продуктов в необеззараженном виде;

убой восприимчивых животных (за исключением санитарного убоя под контролем государственной ветеринарной службы с обязательным предубойным или послеубойным исследованием на ящур) и вывоз продуктов убоя;

заготовка и вывоз кормов, вывоз инвентаря, а также материально- технических средств (в необеззараженном виде);

въезд (выезд) транспортных средств, не задействованных в обеспечении жизнедеятельности людей, проживающих и (или) временно пребывающих на территории неблагополучного пункта;

выезд транспортных средств без проведения дезинфекции;

вывоз навоза и навозных стоков;

выпас, перемещение и перегруппировка восприимчивых животных;

сбор, обработка, хранение и использование спермы, вывоз генетического материала (спермы, эмбрионов и яйцеклеток);

сбор и вывоз шкур и шерсти восприимчивых животных;

охота на восприимчивых животных;

лечение больных ящуром животных;

и) осуществляются:

вакцинация против ящура (при принятии уполномоченным органом решения о ее проведении) всех восприимчивых животных вакциной соответствующего типа в соответствии с инструкцией по применению независимо от сроков предшествующей вакцинации;

ежедневный клинический осмотр восприимчивых животных во всех хозяйствах;

мониторинговые исследования проб сыворотки крови и (или) пищеводно-глоточной жидкости восприимчивых животных;

содержание домашней птицы и иных домашних животных в закрытых помещениях. Допускается содержание собак в вольерах или на привязи, лошадей – в загонах и левадах;

обеззараживание всех видов запасов продукции животного происхождения, предназначенной для пищевых, кормовых, технических, фармацевтических и других целей, а также генетического материала, навозных стоков, навоза, кормов для животных и подстилки методами, рекомендованными Кодексом ВОЗЖ и другими методами, гарантирующими уничтожение вируса.

XI. Установление угрожаемой зоны и зоны наблюдения

53. После подтверждения диагноза на ящур незамедлительно определяется угрожаемая зона, минимальный радиус которой определяется законодательством государств-членов и составляет не менее 3 км от неблагополучного пункта, а максимальный радиус устанавливается с учетом эпизоотического состояния по ящуру, ландшафтно-географических особенностей местности, хозяйственных, транспортных и других связей между населенными пунктами и хозяйствами, расположенными в этой зоне. Минимальный радиус зоны наблюдения составляет 10 км вокруг неблагополучного пункта.

54. По решению ЧПК обеспечивается маркировка угрожаемой зоны и зоны наблюдения путем установки на въездах в такие зоны дорожных указателей большого размера.

55. По решению ЧПК обеспечивается проведение отслеживания животных, отправленных в другие зоны (регионы) из угрожаемой зоны и зоны наблюдения как минимум в течение 28-дневного периода, предшествующего самой ранней предполагаемой дате обнаружения ящура.

56. В угрожаемой зоне:

а) осуществляются регистрация всех объектов, на территории которых содержались животные восприимчивых видов, и учет всех имеющихся на этих объектах животных (с регулярным обновлением данных);

б) за всеми объектами, находящимися в угрожаемой зоне, закрепляются ветеринарные специалисты для проведения соответствующих ветеринарно-санитарных мероприятий, осуществления ветеринарного контроля (надзора) за соблюдением на объекте ветеринарно-санитарных правил и за состоянием здоровья животных, для сверки данных учета животных, находящихся в угрожаемой зоне. Для ухода за животными выделяется необходимое количество обслуживающего персонала;

в) животные восприимчивых видов переводятся на стойловое содержание. В местах отгонного животноводства вдоль границы с неблагополучной территорией при возможности устанавливается зона (глубиной 10 – 15 км), свободная от животных восприимчивых видов;

г) на объектах, осуществляющих производство, переработку, хранение и реализацию продукции животного происхождения, усиливаются меры по обеспечению биологической безопасности, в том числе по недопущению заноса и распространения ящура через контаминированные вирусом продукцию животного происхождения, одежду и обувь персонала, инвентарь и иные материально-технические средства;

д) перемещение, передержка и убой больных и подозрительных в заболевании ящуром животных осуществляются под ветеринарным контролем (надзором);

е) во всех хозяйствах осуществляется ежедневный клинический осмотр восприимчивых животных;

ж) проводится вакцинация против ящура (при принятии уполномоченным органом решения о ее проведении) всех восприимчивых животных вакциной соответствующего типа в соответствии с инструкцией по применению независимо от сроков предшествующей вакцинации;

з) проводятся мониторинговые исследования проб сыворотки крови и (или) пищеводно-глоточной жидкости восприимчивых животных;

и) убой клинически здоровых восприимчивых животных осуществляется на предприятиях по убою животных или оборудованных для этих целей убойных пунктах, определенных ЧПК, под наблюдением специалиста государственной ветеринарной службы.

Поставки мяса крупного рогатого скота допускаются в пределах территорий, имеющих статус благополучных по ящуру с вакцинацией, для целей последующей переработки (без права свободной реализации) при соблюдении следующих условий:

мясо должно быть снято с туш (без костей);

должны быть удалены лимфатические узлы;

туши перед отделением мяса от костей должны быть подвергнуты созреванию при температуре выше 2 °С в течение не менее 24 часов после убоя, а значение показателя рН мяса при измерении в середине длиннейшей мышцы спины каждой половины туши должно быть ниже 6,0.

Реализация мяса крупного рогатого скота, мелкого рогатого скота, свиней и мясных продуктов допускается без ограничений после проведения обработки одним из следующих способов:

мясо и мясные продукты подвергнуты термической обработке в герметичной емкости при внутренней температуре не менее 70 °C в течение минимум 30 минут либо иной эквивалентной обработке, обеспечивающей уничтожение вируса (аппертизация);

бескостное мясо и мясные продукты подвергнуты термической обработке при внутренней температуре не менее 70 °C в течение минимум 30 минут (проварка);

бескостное мясо и мясные продукты подвергнуты просаливанию, а затем полностью обезвожены. Полное обезвоживание достигается, когда соотношение воды и протеина составляет не выше 2,25:1, а активность воды не превышает 0,85.

После обработки мяса и мясных продуктов были приняты меры по избеганию контакта этих продуктов с потенциальным источником вируса.

Предприятия по убою восприимчивых животных или оборудованные для этих целей убойные пункты не должны получать разрешение на экспорт мяса во время использования мяса восприимчивых животных, находившихся в угрожаемой зоне.

57. В угрожаемой зоне запрещаются:

а) перемещение животных восприимчивых видов (за исключением направляемых для убоя на мясокомбинат в транспортных средствах, очищаемых и дезинфицируемых под ветеринарным контролем (надзором) после каждого перемещения на мясокомбинат);

б) проведение выставок, ярмарок, торговля на рынках и другие мероприятия, связанные со скоплением или перемещением животных;

в) проведение работ и оказание услуг по искусственному или естественному оплодотворению животных восприимчивых видов, взятие от таких животных яйцеклеток и эмбрионов.

58. В угрожаемой зоне разрешаются:

а) проведение искусственного осеменения животных на объекте, выполняемого персоналом данного объекта, с использованием спермы животных, содержащихся на этом объекте, или спермы, хранящейся на этом объекте или доставленной до внешней границы данного объекта с государственных племенных предприятий и станций искусственного осеменения;

б) вывоз лошадей, птиц, всех видов цирковых и зоопарковых непарнокопытных животных и других животных невосприимчивых видов в случае, если в населенном пункте не введен карантин;

в) вывоз промышленных товаров, строительных материалов и других грузов с объектов, находящихся в угрожаемой зоне, при соблюдении условий и порядка, установленных уполномоченным органом и ЧПК.

59. Запрещается размещение на рынке свежего мяса, мясного фарша и мясной кулинарии, полученных от животных восприимчивых видов, происходящих из угрожаемой зоны. Такие продукты маркируются и перемещаются в герметически запечатанных контейнерах на предприятие, имеющее разрешение государственной ветеринарной службы, для их последующей переработки.

60. Запрет, предусмотренный пунктом 59 настоящего документа, не применяется к свежему мясу, фаршу и мясной кулинарии, произведенным до 28-дневного периода, предшествующего самой ранней предполагаемой дате обнаружения ящура, при условии, что такая продукция:

а) с момента производства хранится и перемещается отдельно от свежего мяса, фарша и мясной кулинарии, произведенных после начала этого периода;

б) за счет четкой маркировки легко отличима от свежего мяса, фарша и мясной кулинарии, не подлежащих отправке за пределы угрожаемой зоны.

61. Запрещается размещение на рынке свежего мяса, мясного фарша и мясной кулинарии, полученных от животных восприимчивых видов и произведенных на предприятиях, расположенных в угрожаемой зоне.

62. Запрет, предусмотренный пунктом 61 настоящего документа, не применяется к свежему мясу, мясному фаршу или мясной кулинарии, произведенным на предприятиях, расположенных в угрожаемой зоне, при соблюдении следующих условий:

а) предприятие работает под постоянным и строгим ветеринарным контролем (надзором);

б) свежее мясо, мясной фарш и мясная кулинария соответствуют требованиям пункта 60 настоящего документа или получены от животных, выращенных и убитых за пределами угрожаемой зоны;

в) свежее мясо, мясной фарш и мясная кулинария должны иметь специальную маркировку в соответствии с правилами предубойного ветеринарного осмотра животных и ветеринарно-санитарной экспертизы мяса и других продуктов убоя, установленными законодательством государств-членов;

г) в течение всего процесса производства свежее мясо, мясной фарш и мясная кулинария четко идентифицируются, перемещаются и хранятся отдельно от свежего мяса, мясного фарша и мясной кулинарии, не подлежащих отправке за пределы угрожаемой зоны.

63. Соответствие условиям, определенным в пункте 62 настоящего документа, ветеринарный контроль (надзор) за которыми осуществляется на предприятиях, расположенных в угрожаемой зоне, подтверждается наличием ветеринарного сопроводительного документа, выдаваемого на свежее мясо, мясной фарш или мясную кулинарию, которые предназначены для торговли.

64. Размещение на рынке мясных продуктов, произведенных из мяса, полученного от животных восприимчивых видов, происходящих из угрожаемой зоны, запрещается.

65. Запрет, предусмотренный пунктом 64 настоящего документа, не применяется по отношению к мясным продуктам, соответствующим требованиям подпункта "и" пункта 56 настоящего документа либо произведенным из свежего мяса, мясного фарша и мясной кулинарии, указанных в пункте 62 настоящего документа.

66. Размещение на рынке молока, полученного от животных восприимчивых видов, которые находились в угрожаемой зоне, и молочных продуктов, произведенных из этого молока, запрещается.

67. Запрет не применяется в отношении молока и молочных продуктов в следующих случаях:

а) если они произведены до начала 28-дневного периода, предшествующего самой ранней предполагаемой дате обнаружения ящура в эпизоотическом очаге, и в отношении которых осуществлялись хранение и транспортировка отдельно от молока и молочных продуктов, произведенных после начала этого периода;

б) если они произведены из молока, полученного от животных восприимчивых видов, которые находились в угрожаемой зоне, подвергшегося термической обработке с целью обеззараживания, предусмотренной подпунктом "г" пункта 34 настоящего документа, при условии выполнения предприятием, проводящим обработку, следующих требований:

предприятие работает под постоянным ветеринарным контролем (надзором);

молоко, используемое на предприятии, соответствует требованиям подпункта "а" настоящего пункта, подвергается термической обработке с целью обеззараживания либо получено от животных восприимчивых видов за пределами угрожаемой зоны;

в течение всего производственного процесса молоко четко идентифицируется, перемещается и хранится отдельно от сырого молока и сырых молочных продуктов, не предназначенных для транспортировки за пределы угрожаемой зоны;

транспортировка сырого молока из предприятий, расположенных за пределами угрожаемой зоны, на предприятия, расположенные в угрожаемой зоне, осуществляется на транспортных средствах, прошедших санитарную обработку с последующим контролем качества дезинфекции и не имевших после этого контакта с объектами угрожаемой зоны, на которых содержатся животные восприимчивых видов.

68. Осуществляется ветеринарный контроль (надзор) за соответствием предприятия требованиям подпунктов "а" и "б" пункта 67 настоящего документа.

69. Транспортировка сырого молока из предприятий, расположенных в угрожаемой зоне, на предприятия, расположенные за пределами угрожаемой зоны, и переработка этого молока должны соответствовать следующим условиям:

а) переработка сырого молока от животных восприимчивых видов угрожаемой зоны на данном предприятии разрешена;

б) разрешение включает в себя инструкцию, содержащую требования, предъявляемые к транспортировке, с указанием маршрута перемещения;

в) транспортировка сырого молока проводится на транспортных средствах:

подвергшихся перед совершением транспортировки санитарной обработке с последующим контролем качества дезинфекции;

сконструированных и обеспечивающих герметичность, исключающую возможность утечки молока во время транспортировки;

оборудованных таким образом, чтобы избежать возможности образования аэрозолей во время погрузки и выгрузки молока;

г) перед отъездом из предприятия, расположенного в угрожаемой зоне, на котором получено молоко, заборные шланги, колеса, нижние части транспортного средства и любые протечки молока подвергаются санитарной обработке с последующим контролем качества дезинфекции;

д) после выполнения условий, предусмотренных подпунктом "г" настоящего пункта, транспортное средство исключает контакты с объектами угрожаемой зоны, на которых содержатся животные восприимчивых видов;

е) транспортные средства приписаны к определенной географической или административной территории, имеют соответствующую маркировку и могут перемещаться на другую территорию только после санитарной обработки с последующим контролем качества дезинфекции под ветеринарным контролем (надзором).

70. Отбор и транспортировка образцов сырого молока, полученного от животных восприимчивых видов, из объектов, расположенных в угрожаемой зоне, осуществляются в целях проведения диагностики ящура в лаборатории (центре), определенной уполномоченным органом.

71. Реализация спермы, яйцеклеток и эмбрионов, полученных от животных восприимчивых видов на территории угрожаемой зоны, запрещается.

72. Запрет не применяется в отношении замороженной спермы, яйцеклеток и эмбрионов, отобранных и хранившихся до начала 28-дневного периода, предшествующего самой ранней предполагаемой дате заболевания в эпизоотическом очаге ящура.

73. Замороженная сперма, собранная после начала периода, указанного в пункте 72 настоящего документа, хранится отдельно и выдается только после выполнения следующих условий:

а) снятие всех мер и ограничений, связанных со вспышкой;

б) прохождение всеми животными племенного предприятия или станции искусственного осеменения клинического обследования и проведение серологических тестов в отношении отобранных от них образцов для подтверждения отсутствия инфекции;

в) наличие отрицательных результатов, свидетельствующих об отсутствии обнаружения антител к вирусу после проведения серологического теста (на образце, взятом не ранее 28 календарных дней после взятия спермы).

74. Транспортировка навоза и фекальных масс, а также внесение их в почву из объектов, указанных в пункте 45 настоящего документа, которые расположены в угрожаемой зоне и в которых имеются животные восприимчивых видов, запрещаются. В качестве исключения может выдаваться разрешение на вывоз навоза животных восприимчивых видов из объекта, расположенного в угрожаемой зоне, на определенный объект для обеззараживания или промежуточного хранения.

75. Положения пункта 74 настоящего документа также не применяются в отношении вывоза навоза животных восприимчивых видов из объектов, расположенных в угрожаемой зоне, если в отношении указанных объектов не применяются меры, предусмотренные подпунктом "б" пункта 25, подпунктами "а" – "ж" пункта 26 и подпунктом "к" пункта 33 настоящего документа, при соблюдении одного из следующих условий:

а) весь объем навоза был получен до начала 28-дневного периода, предшествующего самой ранней предполагаемой дате заболевания в эпизоотическом очаге ящура (навоз или фекальные массы должны распределяться низко над почвой (с целью недопущения образования аэрозолей) и немедленно запахиваться на достаточном расстоянии от объектов, на которых содержатся животные восприимчивых видов);

б) в случае получения навоза от крупного рогатого скота или свиней:

обследование всех животных на объекте исключило наличие животных с подозрением на инфицирование вирусом;

весь объем навоза был произведен ранее начала 4-дневного периода, предшествующего такому обследованию;

навоз заправляется в почву на намеченных полях близко к объекту его происхождения и на достаточном расстоянии от других объектов угрожаемой зоны, на которых содержатся животные восприимчивых видов.

76. При выдаче разрешения на удаление фекальных масс или навоза из объекта, на котором содержатся животные восприимчивых видов, обеспечивается применение мер, позволяющих избежать распространения вируса, в частности проведение санитарной обработки транспортных средств после погрузки и перед отъездом из объекта с последующим контролем качества дезинфекции.

77. Запрещается реализация кожсырья и шкур животных восприимчивых видов, овечьей шерсти, шерсти жвачных животных и свиной щетины, происходящих из угрожаемой зоны, за исключением случая, когда указанная продукция соответствует одному из следующих условий:

а) продукция произведена до начала 28-дневного периода, предшествующего самой ранней предполагаемой дате заболевания в эпизоотическом очаге ящура и хранилась отдельно от продукции, произведенной после начала этого периода;

б) продукция под ветеринарным контролем (надзором) подвергалась термической обработке, гарантирующей уничтожение вируса.

78. Запрещается реализация продукции животного происхождения, не указанной в пунктах 59 и 77 настоящего документа, которая была получена от животных восприимчивых видов в угрожаемой зоне, за исключением продуктов, соответствующих одному из следующих условий:

а) если были произведены до начала 28-дневного периода, предшествующего самой ранней предполагаемой дате заболевания в эпизоотическом очаге ящура, хранились и перемещались отдельно от продуктов, произведенных после начала этого периода;

б) если под ветеринарным контролем (надзором) подвергались термической обработке, гарантирующей уничтожение вируса;

в) если являются сложными продуктами, которые не подвергались дальнейшей термической обработке и которые содержат продукцию животного происхождения, прошедшую процедуру термической обработки, гарантирующей уничтожение вируса, либо полученную от животных, на которых не распространяются ограничения, предусмотренные настоящим документом;

г) если являются упакованными продуктами, предназначенными для использования в качестве диагностических или лабораторных реагентов вне живых организмов.

XII. Меры, применяемые в отношении кормов и материала, используемого для подстилки, которые произведены в угрожаемой зоне

79. Запрещается реализация кормов и материала, используемого для подстилки, которые произведены в угрожаемой зоне, за исключением кормов и материалов, соответствующих одному из следующих условий:

а) если были произведены до начала 28-дневного периода, предшествующего самой ранней предполагаемой дате заболевания в эпизоотическом очаге ящура, хранились и перемещались отдельно от кормов и материалов, произведенных после начала этого периода;

б) при наличии у объектов разрешения на использование кормов и материала, указанного в настоящем пункте, в пределах угрожаемой зоны;

в) если произведены на объектах, на которых не содержатся животные восприимчивых видов;

г) если произведены на объектах, на которых не содержатся животные восприимчивых видов, получающие сырье из объектов, указанных в подпункте "б" настоящего пункта, или из объектов, расположенных вне угрожаемой зоны.

80. Положения пункта 79 настоящего документа не применяются в отношении кормов и указанного в пункте 79 материала, произведенных на объектах, на которых содержатся животные восприимчивых видов, при соблюдении одного из следующих условий:

а) прохождение процедуры обработки паром в закрытой камере в течение не менее 10 минут при минимальной температуре 80 °С;

б) хранение в тюках или рулонах в помещениях, расположенных в радиусе не менее 2 км от ближайшего места обнаружения эпизоотического очага ящура, и нахождение в помещениях в течение не менее 3 месяцев после снятия ограничений в угрожаемой зоне и завершения процедур очистки, санитарной обработки с последующим контролем качества дезинфекции, предусмотренных подпунктом "л" пункта 33 настоящего документа.

XIII. Меры, применяемые к объектам и владельцам животных в зоне наблюдения

81. В зоне наблюдения обеспечивается выполнение следующих мер:

а) проведение регистрации всех объектов, на которых содержатся животные восприимчивых видов, а также учет указанных животных с регулярным обновлением данных;

б) проведение инспектирования объектов, на которых содержатся животные восприимчивых видов, в целях обнаружения потенциально присутствующих больных животных для сверки данных учета имеющихся животных;

в) ежедневный клинический осмотр животных восприимчивых видов.

XIV. Отмена карантина в неблагополучном пункте

82. Отмена карантина в неблагополучном пункте осуществляется по истечении 28 календарных дней после уничтожения последнего изъятого восприимчивого животного и проведения мероприятий, предусмотренных настоящим документом.

83. Перед отменой карантина в неблагополучном пункте владельцы животных и руководители объектов, на которых содержались животные восприимчивых видов, обязаны обеспечить проведение очистки и заключительной дезинфекции всех помещений, территорий выгульных дворов, где находились указанные животные, а также инвентаря, транспортных средств в порядке, предусмотренном ветеринарно-санитарными правилами проведения дезинфекции, установленными законодательством государств-членов. Внутри объектов необходимо проведение побелки стен, перегородок с применением раствора свежегашеной извести.

84. В случае проведения заключительных мероприятий для отмены карантина в неблагополучном пункте в период дождей, снегопадов и морозов с наступлением благоприятной погоды на территории этого пункта необходимо повторное проведение комплекса мероприятий, обеспечивающих полное уничтожение вируса в окружающей среде.

85. На объекте, где проводился убой больных и подозреваемых в заболевании ящуром животных или перерабатывались и хранились контаминированные вирусом, а также полученные после начала 28-дневного периода, предшествующего самой ранней предполагаемой дате заболевания, продукция и сырье животного происхождения, карантин отменяется после окончания переработки мяса и других продуктов убоя восприимчивых видов животных, обеззараживания продукции животного происхождения, уничтожения вируса путем дезинфекции помещений объекта, его территории, инвентаря и производственного оборудования.

86. После отмены карантина в неблагополучном пункте и угрожаемой зоне восстановление благополучного статуса страны, зоны и компартмента по ящуру осуществляется с учетом мероприятий и сроков, рекомендованных Кодексом ВОЗЖ.

87. Сохраняются следующие ограничительные меры:

а) в течение 12 месяцев после отмены карантина запрещается вывоз животных восприимчивых видов на благополучные по ящуру объекты для продажи на рынках;

б) в течение 3 месяцев после отмены карантина запрещается ввоз на объекты невакцинированных против ящура животных;

в) в течение 3 месяцев в летний период и 6 месяцев в осеннее и зимнее время запрещается использование для пастьбы и перегона животных восприимчивых видов участков пастбищ, а также скотопрогонных трасс, на которых осуществлялись выпас или перегон больных и подозреваемых в заболевании ящуром животных.

88. Продукция животного происхождения, фураж и другие корма, находившиеся в период действия карантина на территории неблагополучного пункта, с которыми не соприкасались больные ящуром животные, используются в соответствии с законодательством государства-члена.

XV. Отмена ограничительных мер в угрожаемой зоне

89. Ограничительные меры в угрожаемой зоне не применяются после выполнения следующих требований:

а) прошло не менее 28 календарных дней с даты убоя и безопасного удаления всех животных восприимчивых видов из эпизоотического очага ящура и завершения процедур очистки, санитарной обработки с последующим контролем качества дезинфекции, выполняемых в соответствии с подпунктом "л" пункта 33 настоящего документа;

б) было завершено проведение клинического обследования с получением отрицательных результатов на всех объектах угрожаемой зоны, на которых содержатся животные восприимчивых видов.

90. Инспектирование, указанное в подпункте "б" пункта 81 настоящего документа, выполняется для подтверждения отсутствия вируса и включает в себя следующие меры:

а) проведение клинических обследований всех животных восприимчивых видов на наличие признаков ящура. Особое внимание уделяется животным, которые имели наибольшую вероятность инфицирования ввиду близкого контакта с людьми, оборудованием и транспортными средствами из объектов с повышенным риском;

б) изучение заболеваемости и смертности животных, данных клинических наблюдений, изменений в потреблении корма, продуктивности и репродуктивной функции в прошедшем периоде;

в) проведение серологических исследований проб биологического материала, отобранных от животных угрожаемой зоны, на основе статистических параметров, применяемых для обнаружения 5-процентного уровня распространения с 95-процентной достоверностью.

91. После отмены ограничительных мер, указанных в пункте 89 настоящего документа, в отношении угрожаемой зоны в течение не менее 15 календарных дней применяются меры, устанавливаемые в зоне наблюдения, согласно положениям раздела XIII настоящего документа.

XVI. Меры по предупреждению заноса вируса на таможенную территорию Союза из зарубежных стран

92. Ввоз на таможенную территорию Союза животных восприимчивых видов и обработка транспортных средств осуществляются в соответствии с положениями Единых ветеринарных требований.

93. Ввезенные на таможенную территорию Союза животные восприимчивых видов направляются на карантин в порядке, установленном Едиными ветеринарными требованиями и законодательством государств-членов в части, не установленной Едиными ветеринарными требованиями. При обнаружении заболевания или выявлении животных, переболевших ящуром, всю ввезенную партию животных подвергают убою и уничтожению методами, исключающими распространение вируса.

94. При возникновении случаев заноса в сопредельные государства и при непосредственной угрозе заноса вируса на территорию государства-члена созываются местные ЧПК, которые организуют мероприятия по предотвращению заноса вируса на территорию государства-члена в соответствии с планом действий в чрезвычайных ситуациях, утвержденным уполномоченным органом, и с учетом сложившегося эпизоотического состояния по ящуру.

95. В случае наличия эпизоотического очага ящура на территории государства-члена перевозка (перегон) животных, продукции животного происхождения из одних районов в другие районы той же области и между областями допускается только при наличии соответствующего разрешения.

96. Благополучный статус государств-членов или их отдельных зон по ящуру ("страна или зона, благополучная по ящуру без вакцинации", "страна или зона, благополучная по ящуру с вакцинацией") признается ВОЗЖ в соответствии с процедурой, установленной Кодексом ВОЗЖ.

97. Восстановление статуса благополучия государств-членов или их отдельных зон по ящуру ("страна или зона, благополучная по ящуру без вакцинации", "страна или зона, благополучная по ящуру с вакцинацией") осуществляется в сроки и на условиях, которые установлены Кодексом ВОЗЖ, а также с учетом соблюдения этапов, предусмотренных планом поэтапной борьбы с ящуром Продовольственной и сельскохозяйственной организации (ФАО) и ВОЗЖ, после выполнения мероприятий, указанных в разделах XIV – XV настоящего документа.

98. Регионализация при ящуре проводится в соответствии с разделом VI Порядка взаимодействия государств-членов.

99. Компартменты, благополучные по ящуру, создаются в порядке, определенном разделом VII Порядка взаимодействия государств-членов.

XVII. План действий в чрезвычайных ситуациях и отработка действий по тревоге в режиме реального времени

100. План действий в чрезвычайных ситуациях, предусматривающий проведение мероприятий по обеспечению готовности к борьбе с ящуром, а также по защите территории государства-члена от заноса вируса, составляется с учетом положений Руководства ФАО по подготовке плана действий в чрезвычайной ситуации по ящуру.

101. План действий в чрезвычайных ситуациях должен гарантировать проведение необходимых мероприятий по предупреждению нанесения ущерба окружающей среде и содержать следующую информацию:

а) описание порядка доступа ко всем объектам, оборудованию, персоналу и материалам, необходимым для быстрой ликвидации вируса;

б) условия по координированию мероприятий с сопредельными государствами;

в) описание мероприятий, применяемых при неблагоприятном развитии событий.

102. План действий в чрезвычайных ситуациях должен предусматривать выполнение следующих мероприятий:

а) принятие мер, необходимых для применения плана действий в чрезвычайных ситуациях и проведения оперативных мероприятий по локализации и ликвидации эпизоотических очагов ящура;

б) принятие мер по предоставлению доступа к фондам для оказания помощи в случае возникновения чрезвычайных ситуаций, доступа к бюджетным средствам и финансовым источникам в целях покрытия расходов, связанных с локализацией и ликвидацией эпизоотического очага ящура;

в) определение последовательности действий, обеспечивающих быстрый и эффективный процесс принятия решений для локализации и ликвидации эпизоотического очага ящура;

г) создание центральной ЧПК государства-члена;

д) создание (в случае обнаружения эпизоотического очага ящура) государственного центра, контролирующего течение заболевания и координирующего исполнение решений, принимаемых в ЧПК, а также назначение координатора, ответственного за организацию деятельности центра;

е) разработка подробных планов по немедленной организации местных контрольных центров и ЧПК, контролирующих течение заболевания, а также принятие мер (на местном уровне) в случае обнаружения эпизоотического очага ящура;

ж) сотрудничество между государственным и местными контрольными центрами с природоохранными органами в целях координации действий по вопросам ветеринарной и экологической безопасности;

з) создание постоянно действующей экспертной группы, осуществляющей взаимодействие с другими странами (при необходимости), в целях ведения документации и оказания помощи по вопросам подготовки к борьбе с ящуром;

и) принятие мер по созданию ресурсов, необходимых для оперативного проведения мероприятий по локализации и ликвидации эпизоотических очагов ящура, включая персонал, оборудование и лабораторные помещения;

к) подготовка актуализированной версии руководства с описанием действий, процедур, указаний и контрольных мер, необходимых для исполнения в случае локализации и ликвидации эпизоотических очагов ящура;

л) составление планов проведения экстренной вакцинации в чрезвычайных ситуациях;

м) составление порядка обучения специалистов в области ветеринарии по вопросам определения клинических признаков, проведения эпизоотологического расследования и применения мер профилактики при ящуре, передача знаний органам исполнительной власти, руководителям объектов и ветеринарным специалистам, обслуживающим объекты и населенные пункты, отработка действий по тревоге в режиме реального времени. Обучение должно проводиться 2 раза в 5 лет (первое обучение – не позднее 3 лет с даты утверждения плана);

н) составление порядка сбора информации о случаях возникновения подозрения на ящур с указанием принятых мер, в том числе проведенных лабораторных исследований (испытаний) и введенных ограничений на перемещение животных и продукции животного происхождения.

103. План действий в чрезвычайных ситуациях должен быть подготовлен с учетом ресурсов, необходимых для локализации и ликвидации большого количества эпизоотических очагов ящура (в случае умышленного распространения вируса), происходящих в течение короткого периода времени, в том числе вызванных различными типами вируса.

104. План действий в чрезвычайных ситуациях должен содержать указание соответствующих мест и объектов по обработке или уничтожению туш и экскрементов восприимчивых видов животных в случае возникновения эпизоотического очага ящура.

105. Не менее 1 раза в 5 лет необходимо внесение изменений в план действий в чрезвычайных ситуациях с учетом результатов отработки действий по тревоге в режиме реального времени. Изменения могут вноситься в случае возникновения экстренных ситуаций с учетом особого характера инфекции ящура, развития эпизоотического состояния во время борьбы с заболеванием.

106. Отработка действий в режиме реального времени проводится в соответствии с утвержденным планом действий в чрезвычайных ситуациях и (при наличии возможности) во взаимодействии с компетентными органами сопредельных государств.

107. В целях контроля и подтверждения статуса благополучия государств-членов по ящуру должен проводиться мониторинг путем осуществления серологических исследований проб сыворотки крови животных восприимчивых видов.

XVIII. Отбор, консервирование и перевозка проб биологического и (или) патологического материала для лабораторной диагностики ящура

108. Для проведения лабораторной диагностики ящура осуществляется отбор стенок и содержимого афт (лимфы) на слизистой оболочке языка (крупного рогатого скота), пятачке (свиней), коже венчика и межкопытцевой щели (крупного и мелкого рогатого скота, свиней, верблюдов и других восприимчивых к ящуру видов животных). При отсутствии афт для выделения вируса проводится отбор проб крови в момент температурной реакции у животных, а также лимфатических узлов головы и заглоточного кольца, поджелудочной железы и мышцы сердца (от трупов молодняка всех видов восприимчивых к ящуру животных).

Для ретроспективных диагностических исследований, в том числе при выявлении подозрительных случаев на ящур, проводится отбор проб пищеводно-глоточной слизи в любое время после предполагаемого инфицирования животных, а также не менее 10 проб сывороток крови (без их консервирования) переболевших животных.

109. Афты и лимфа отбираются в количестве не менее 5 граммов. Количество остальных материалов, предназначенных для выделения вируса и его последующей идентификации, должно быть не менее 10 граммов. При невозможности получения указанного количества материалы направляются в максимально возможных количествах для последующей расплодки в культурах клеток и других лабораторных системах.

Для стенок афт консервирующая жидкость должна иметь рН 7,2 – 7,8 и состоять из равных объемов нейтрального глицерина и 0,85-процентного раствора хлористого натрия или среды для культивирования клеток (без сыворотки). Остальные материалы должны консервироваться растворами антибиотиков из расчета 500 – 1000 единиц на 1 миллилитр или 1 грамм материала. При этом допускается использование иных методов консервирования проб биологического и (или) патологического материала для проведения лабораторной диагностики ящура, рекомендованных Руководством ВОЗЖ.

110. Пробы патологического материала без признаков разложения помещаются во флаконы с завинчивающимися или запаянными пробками и замораживаются, а при отсутствии условий для замораживания – заливаются консервирующей жидкостью. Для стенок афт консервирующая жидкость должна иметь рН 7,2 – 7,8 и состоять из равных объемов нейтрального глицерина и 0,85-процентного раствора хлористого натрия или среды для культивирования клеток (без сыворотки).

111. Флаконы с пробами материала, указанного в пункте 110 настоящего документа, герметизируются, на них наносятся этикетки с указанием вида животных, наименования и количества материала, консерванта, даты отбора проб. Флаконы помещаются в герметичные контейнеры со льдом или хладоносителем и перевозятся в опечатанном виде к месту проведения лабораторной диагностики нарочной службой в возможно короткий срок, но не позднее 48 часов с момента отбора проб. В случае если материалы могут быть доставлены в течение
12 часов с момента отбора, их замораживание и консервация не обязательны.

112. В сопроводительных документах на материалы, отправляемые для проведения лабораторной диагностики ящура, приводятся сведения, полученные после эпизоотологического расследования, проведенного в эпизоотическом очаге ящура, с указанием общего количества животных, восприимчивых к ящуру, даты первых признаков заболевания, даты последней вакцинации (при проведении), серии использованной вакцины, количества заболевших и павших животных, даты отбора проб, клинических признаков болезни, почтового адреса и телефона отправителя.

113. При выявлении первичных очагов ящура, а также при обнаружении ящура у вакцинированных животных, наличии атипичных форм течения, возникновении эпизоотических очагов ящура в приграничных районах и в непосредственной близости к международным транспортным узлам (железнодорожным и автобусным вокзалам, аэропортам), биологическим предприятиям и учреждениям, работающим с вирусом, собранные биологические и (или) патологические материалы немедленно отправляются в герметичных и опечатанных контейнерах (термосах) в референтную лабораторию (центр) государства-члена для подтверждения результатов лабораторных исследований (испытаний) (также в обязательном порядке биологические и (или) патологические материалы направляются в региональную референтную лабораторию ВОЗЖ по ящуру). При выявлении новых эпизоотических изолятов вируса в референтной лаборатории (центре) государства-члена биологические и (или) патологические материалы направляются в региональную референтную лабораторию ВОЗЖ по ящуру для изучения и определения антигенного родства, в том числе с целью подбора актуальных вакцинных штаммов для государства-члена, на территории которого выявлен новый эпизоотический изолят вируса.

Пробы биологического и (или) патологического материала из повторных очагов ящура направляются на исследование в референтную лабораторию (центр) государства-члена.

Отбор, консервирование и перевозка проб биологического и (или) патологического материала для проведения лабораторной диагностики ящура осуществляются уполномоченными ветеринарными специалистами.".

Еуразиялық экономикалық одаққа мүше мемлекеттердің аса қауіпті, карантиндік және зооноздық жануарлар ауруларының ошақтарын алдын алу, диагностикалау, оқшаулау және жою, сондай-ақ аймақтандыру мен компартментализация жүргізу кезінде өзара іс-қимыл тәртібіне өзгерістер енгізу туралы

Еуразиялық экономикалық комиссия Кеңесінің 2024 жылғы 6 қыркүйектегі № 67 шешімі.

2014 жылғы 29 мамырдағы Еуразиялық экономикалық одақ туралы шарттың 58-бабының 3-тармағының екінші абзацына және 2014 жылғы 23 желтоқсандағы № 98 Жоғары Еуразиялық экономикалық кеңес шешімімен бекітілген Еуразиялық экономикалық комиссияның жұмыс регламентіне № 1 қосымшаның 54-тармағына сәйкес, Еуразиялық экономикалық комиссия Кеңесі шешті:

1. 2017 жылғы 10 қарашадағы № 79 Еуразиялық экономикалық комиссия Кеңесінің шешімімен бекітілген Еуразиялық экономикалық одаққа мүше мемлекеттердің аса қауіпті, карантиндік және зооноздық жануарлар ауруларының ошақтарын алдын алу, диагностикалау, оқшаулау және жою, сондай-ақ аймақтандыру мен компартментализация жүргізу кезіндегі өзара іс-қимыл тәртібіне қосымшаға сәйкес өзгерістер енгізілсін.

2.  Осы Шешім ресми жарияланған күннен бастап 30 күнтізбелік күн өткен соң күшіне енеді.

Еуразиялық экономикалық комиссия Кеңесінің мүшелері:

Армения Республикасынан	Беларусь Республикасынан	Қазақстан Республикасынан	Қырғыз Республикасынан	Ресей Федерациясынан
М. Григорян	И. Петришенко	С. Жумангарин	А. Касымалиев	А. Оверчук

Еуразиялық экономикалық комиссия Кеңесінің 2024 жылғы 6 қыркүйектегі № 67 Шешіміне ҚОСЫМША

ӨЗГЕРІСТЕР, Еуразиялық экономикалық одаққа мүше мемлекеттердің аса қауіпті, карантиндік және зооноздық жануарлар ауруларының ошақтарын алдын алу, диагностикалау, оқшаулау және жою, сондай-ақ аймақтандыру мен компартментализация жүргізу кезінде өзара іс-қимыл тәртібіне енгізілетін

1. Мазмұны төмендегідей X бөліммен толықтырылсын:

"X. Аурулар ошақтарын алдын алу, оқшаулау және жою бойынша жалпы принциптер мен ережелерді қолдану"

72. Аусыл ауруының ошақтарын алдын алу, оқшаулау және жою жалпы принциптер мен ережелерге сәйкес, № 7 қосымшаға негізделіп жүзеге асырылады."

2. Мынадай мазмұндағы № 7 қосымшамен толықтырылсын:

"Еуразиялық экономикалық одаққа мүше мемлекеттердің аса қауіпті, карантиндік және зооноздық жануарлар ауруларының ошақтарын алдын алу, диагностикалау, оқшаулау және жою, сондай-ақ аймақтандыру мен компартментализация жүргізу кезіндегі өзара іс-қимыл тәртібіне" ҚОСЫМША № 7"

Аусыл ауруының ошақтарын алдын алу, оқшаулау және жоюдың жалпы принциптері мен ережелері

I. Жалпы ережелер

1. Осы құжат Еуразиялық экономикалық одаққа мүше мемлекеттердің (әрі қарай – мүше мемлекеттер, Одақ) аумақтарында аусыл ауруының ошақтарын алдын алу, оқшаулау және жою бойынша жалпы принциптер мен ережелерді анықтайды, олар мүше мемлекеттердің өзара іс-қимыл формасы ретінде қолданылып, Еуразиялық экономикалық одаққа мүше мемлекеттердің аса қауіпті, карантиндік және зооноздық жануарлар ауруларының ошақтарын алдын алу, диагностикалау, оқшаулау және жою, сондай-ақ аймақтандыру мен компартментализация жүргізу кезіндегі өзара іс-қимыл тәртібіне № 1 қосымшаның 38-тармағында белгіленген. (әрі қарай – өзара іс-қимыл тәртібі).

2. Осы құжатта қолданылатын ұғымдар келесідей мағына береді:

"жұқпалы ошақ" – аурудың көзінің орналасқан жерінде аурудың бір немесе бірнеше жағдайларының пайда болуы, осы аумақта аурудың қабылдағыш жануарларға таралуы мүмкін;

"қолайсыз нүкте" – аусыл ауруының эпизоотикалық ошағы орналасқан аумақ (әкімшілік-территориалдық бөлу бойынша елді мекен немесе оның бөлігі, оған жақын фермалар, жайылымдар мен су қоймалары, жеке жайылымдар мен жазықтар, мал айдаушы жолдардың учаскелері және басқа да объектілер, онда аусылдық ошақтары анықталған аумақтар), радиусы кемінде 1 км, бұл эпизоотикалық жағдайға, жергілікті географиялық ерекшеліктерге, шаруашылықтар арасындағы шаруашылық, көлік және басқа да байланыстарға байланысты.

"бірінші ошақ" – аусыл ауруының эпизоотикалық ошағы, аусылдан қолайлы өңірде пайда болған;

"қайталаушы ошақ" – аусыл ауруының эпизоотикалық ошағы, бірінші ошақтың шекарасынан тыс, аусылға қарсы эпизоотикалық шаралар жүргізілетін әкімшілік немесе табиғи шекаралармен шектелген аумақтың ішінде пайда болған (қолайсыз нүкте, қауіп төнген аймақ немесе бақылау аймағы);

"санитарлық өңдеу" – механикалық тазалау, жуу құралдарын қолдана отырып жуу және дезинфекция жүргізуді қамтитын іс-шаралар кешені;

"санитарлық-өткізу режимі" – объектіге кіру (шығу) немесе объектінің өндірістік аймақтарына кіру (шығу) кезінде санитарлық өткізу пунктінде қызмет көрсетуші персонал мен келушілердің арнайы киімдерін және аяқ киімдерін санитарлық өңдеуден өткізу, дезинфекция жүргізуді қамтамасыз ететін объектінің жұмыс режимі;

"санитарлық сою" – аусылдан қолайсыз нүктеден немесе уақытша бақылау аймағынан аусылға сезімтал жануарларды санитарлық сою алаңында, санитарлық сою пунктінде немесе мал сою кәсіпорындарында арнайы бөлінген күндері немесе өндірістік жануарларды қайта өңдеу цехында кезек аяқталған соң барлық сау жануарлардың денелері мен басқа да өнімдері цехтан шығарылғанда сойып, сою өнімдері аусыл вирусын жоюды қамтамасыз ететін әдістермен дезинфекциядан өтеді.

"уәкілетті орган" – ветеринария саласындағы мемлекеттік орган (ұйым), мүше мемлекеттердің заңнамасына сәйкес аусыл ауруының ошақтарын алдын алу, диагностикалау, оқшаулау және жою жөніндегі іс-шараларды жүзеге асыруға уәкілетті орган.

Осы құжатта қолданылатын "ет" және "ет өнімдері" ұғымдары Дүниежүзілік жануарлар денсаулығы ұйымының Жер үсті жануарларының денсаулығы кодексінде (әрі қарай – ЖҮЖД кодексі, ДЖДҰ) анықталған мағынада қолданылады.

II. Аусылдың сипаттамасы

3. Аусыл – бұл негізінен үй және жабайы тақталы мүйізді жануарлар арасында өте жұқпалы және жылдам таралатын ауру, ол үлкен экономикалық зиян келтіреді. Аусылды қоздырғышы – Picornaviridae тұқымдасына, Aphtovirus родына жататын РНҚ құрамды вирус (әрі қарай – вирус), ол айтарлықтай антигендік өзгергіштігімен ерекшеленеді. Вирус түрлері 7-ге бөлінеді (О, А, С, CAT – 1, CAT – 2, CAT – 3, Азия – 1) және 70-ке жуық түрі бар. Аусылдан жазылып шыққан сезімтал жануарлар бір типті вируспен ауруды өткерсе де, басқа типті вируспен қайтадан ауырған жағдайда аусылды қайта жұқтыруы мүмкін. Аусыл адамға да жұғуы мүмкін.

Инкубациялық кезең 14 күнге дейін созылуы мүмкін.

4. Ауылдың тән клиникалық белгілеріне сілекей ағу, ауыз қуысының шырышты қабатында, мүйізді саусақтардың аралық саңылауларында, мұрын-ауыз аймағында (танау), ұрықтық бездерде (сүт бездері), температураның көтерілуі, ақсап жүру, тәбеттің төмендеуі және өнімділіктің төмендеуі жатады. Жануарлардың ауруы кейде өшірілген клиникалық көрініспен өтеді.

Жаңа туылған жас жануарларда аусыл кейде афтсыз және өліммен аяқталатын өте өткір түрде өтеді.

Аусылдың миотропты формасы кезінде ауру афталарсыз өтуі мүмкін. Сезімтал жануарларда жоғары температура, әлсіздік, әлсіреу байқалады. Жануарлардың өлімі 1-2 күн ішінде миокардиттен болады.

Үлкен мүйізді қара малда вирус тасымалдаушылық 6 айға дейін, қойлар мен ешкілерде – 12 айға дейін созылады.

5. Вирус көзі болып, аусылдан ауырған және жазылған жануарлар, сондай-ақ аурудың инкубациялық (жасырын) кезеңінде болған жануарлар мен вирус тасымалдаушылар табылады. Инфекцияланған жануарлар вирусын қоршаған ортаға афталардың мазмұны мен қабырғаларымен, сүтпен, сілекеймен, мұрын шырышымен, деммен шығарылған ауамен, зәрмен, нәжіспен, сперматозоидтармен және басқа да бөлінулермен бөледі. Аусылдан жазылған және аусылға қарсы иммундаудан өткен жануарлар, сондай-ақ аурумен бірлесіп ұсталған жануарлар ұзақ уақыт бойы (1 жылға дейін) вирус тасымалдаушы бола алады және вирус көзі болып табылады. Вакцинация вирус тасымалдаушылықты тоқтатпайды.

6. Вирустың негізгі таралу жолдары ауа-капельді, контактты, алиментарлы және иатрогенді болып табылады. Вирус тасымалдаушыларға зарарсыздандырылмаған өнімдер мен шикізаттар, инфекцияланған жануарлардан алынған, сондай-ақ олардың бөлінулерімен ластанған жем, су, төсеніш, күту құралдары, адамдардың киімдері мен аяқ киімдері, көлік құралдары жатады, вирус соларда ұзақ уақыт сақтала алады. Вируспен ластанған ұсақ бөлшектер, жемдер, топырақ, төсеніштер, инфекцияланған сілекей, шырыш және афтоздық сұйықтық тамшылары жел арқылы бірнеше километр қашықтыққа таралуы мүмкін. Вирус қоршаған ортада төмен температура, жоғары ылғалдылық және нейтральды орта жағдайларында ұзақ уақыт сақталуға қолайлы.

III. Аусылдың алдын алу

7. Одақтың кедендік аумағына вирусдың енгізілуіне, пайда болуына және таралуына жол бермеу мақсатында ветеринариялық (ветеринариялық-санитарлық) талаптардың орындалуын қамтамасыз ету бойынша шаралар қабылданады, олар ветеринарлық бақылауға (қадағалауға) жататын тауарларға қойылатын талаптарды қамтиды, олар Кеден одағы Комиссиясының 2010 жылғы 18 маусымдағы № 317 Қаулысымен бекітілген (әрі қарай – Біртұтас ветеринарлық талаптар).

8. Мүшелік мемлекеттерде аусылға қатысты ветеринарлық бақылау (қадағалау) бойынша ресми бағдарламаның аясында "өндіріс – сату – қайта өңдеу" тізбегі бойынша үнемі бақылау жүргізу мақсатында іс-шаралар ұйымдастырылып, жүзеге асырылады, ол клиникалық тұрғыдан аусылдан ауырған немесе аусылға күдікті жануарларды анықтауға бағытталған, бұл жануарлардың денсаулығына ерте ескерту жүйесінің элементтеріне сәйкес болуы қажет, олар ХЖДҰ Кодексімен ұсынылған.

Ауыл шаруашылығы өндірушілері арасында клиникалық бақылау (сезімтал жануарларды тексеру) мәселелері бойынша ақпараттық түсіндіру жұмыстары жүргізіледі.

9. Аусылға қатысты ветеринарлық бақылау (қадағалау) мыналарды көздеуі керек:

а) Аусылдың пайда болуымен және сезімтал түрдегі жануарларды жұқтырумен байланысты себеп-салдарлық байланыстарды анықтауға мүмкіндік беретін кездейсоқ тексерулер;

б) Аусылдың клиникалық белгілері айқын көрінетін жануарларды (ірі қара мал, ұсақ қара мал) мақсатты клиникалық тексеру;

в) Белгілі географиялық аймақтарда немесе қандай да бір жануарларда аусылдың жоғары қаупі туындаған жағдайда биологиялық материалдардың мақсатты іріктемесін алу.

10. Аусылға қатысты ветеринарлық бақылау (қадағалау) жүргізу барысында:

а) Аусылға күдікті барлық жағдайлар міндетті эпизоотологиялық тексеруге жатады;

б) Жануарларды аусылдан вакцинациялау жүргізілмейтін елдер мен аймақтарда вирусдың сезімтал жануарлар популяцияларында айналуын жоққа шығару үшін белсенді бақылау (қадағалау) жүргізіледі, бұл мыналарды қамтиды:

Сезімтал үй жануарларының, жабайы жануарлардың және зоопарктегі жануарлардың биологиялық материалдарынан вирусқа қарсы құрылымдық полипротеиндерге қарсы антиденелердің болмауын тексеретін серологиялық зерттеулер. Егер құрылымдық полипротеиндерге қарсы антиденелер табылса, оң нәтиже көрсеткен жануарлардың биологиялық материалдары құрылымдық емес полипротеиндерге қарсы антиденелердің болмауы үшін зерттеледі;

Сезімтал үй жануарларының, жабайы жануарлардың және зоопарктегі жануарлардың биологиялық материалдарынан вирустың болмауын тексеретін вирусологиялық зерттеулер, оның ішінде аусылға күдікті жағдайлар анықталған жағдайда;

в) Жануарларды аусылдан вакцинациялау жүргізілетін елдер мен аймақтарда вирустың сезімтал жануарлар популяцияларында айналуын жоққа шығару үшін белсенді бақылау (қадағалау) жүргізіледі, бұл мыналарды қамтиды:

Сезімтал үй жануарларының, жабайы жануарлардың және зоопарктегі жануарлардың биологиялық материалдарынан құрылымдық емес полипротеиндерге қарсы антиденелердің болмауын тексеретін серологиялық зерттеулер және жабайы сезімтал жануарлардың биологиялық материалдарында вирусқа қарсы құрылымдық полипротеиндерге қарсы антиденелердің болмауын тексеру. Құрылымдық емес полипротеиндерге қарсы антиденелердің табылуы аусылға күдікті жағдай болып табылады;

Сезімтал үй жануарларының, жабайы жануарлардың және зоопарктегі жануарлардың биологиялық материалдарынан вирустың болмауын тексеретін вирусологиялық зерттеулер, оның ішінде өлген жануарлардан және аусылға күдікті жағдайлар анықталған кезде;

г) Аусылға қарсы вакцинация жүргізілетін аймақтарда вакцинацияның тиімділігін бақылау үшін мониторинг жүргізіледі, ол серологиялық зерттеулер арқылы жүзеге асырылады;

д) Жабайы сезімтал жануарлардың популяцияларында вирусдың айналуын жоққа шығару үшін мониторинг жүргізіледі, бұл жабайы сезімтал жануарлар популяциясында вирус қоздырғышын мүмкіндігінше ерте анықтауға бағытталған.

11. Мемлекеттерде, ДЖДҰ бойынша "аусылға вакцинацияланбайтын мемлекет немесе аймақ" статусына ие мемлекеттерде осы құжат пен мемлекеттер заңнамасына сәйкес аусыл қоздырғышын осы елдердің аумағына әкелудің алдын алу үшін шаралар кешені жүргізіледі, оның ішінде қажет болған жағдайда буферлік (қорғаныш) аймақ құру.

12. Жануарлар иелері міндетті:

а) мемлекеттік ветеринарлық қызметке сұрау бойынша, сезімтал түрлерден клиникалық тексеруден өту үшін және биологиялық және (немесе) патологиялық материалды іріктеу үшін жануарларды ұсынуға;

б) 24 сағат ішінде мемлекеттік ветеринарлық қызметке сезімтал түрлердің өлімі немесе ауруы туралы, сондай-ақ олардың мінез-құлқындағы өзгерістер туралы хабарлауға, бұл өзгерістер аурудың белгілеріне көрсетеді. Жануарлармен байланысатын жұмысшылар, ауыл шаруашылығы ұйымдарының ветеринариялық мамандарымен бірге, күмәнді аусыл жағдайлары туралы жануар иесіне және мемлекеттік ветеринарлық қызметке дереу хабарлауға;

в) аусылға күмәнді жануарларды және олармен байланыста болған сезімтал түрлерді оқшаулау шараларын қабылдауға және сезімтал түрлердің өлген жануарларының өлекселерін оқшаулауды қамтамасыз етуге;

г) ветеринарлық бақылауға (қадағалауға) жататын объектілерде (жануарлар сақталатын жерлерде) осы құжатта және мемлекеттер заңнамасында қарастырылған шараларды орындауға;

д) мемлекеттер заңнамасымен немесе ДЖДҰкодексінің ұсыныстарымен белгіленген жағдайларды, тыйымдар мен шектеулерді сақтауға, егер олар аусыл бойынша аймақтандыру туралы мемлекет заңнамасына енгізілмеген болса, елдің және (немесе) аймақтың жағдайы бойынша, объект орналасқан аймақта;

е) әртүрлі табындардан сезімтал түрлерді бірлестіруге жол бермеуге, олардың жайылымда және суатқа бару кезінде.

13. Аусылға қарсы профилактика үшін сезімтал түрлерді аусылға қарсы вакцинациялау жүргізілуі мүмкін, бұл вакциналар қолдану жөніндегі нұсқаулықтарға сәйкес жүргізіледі және мемлекеттерде аусылдың эпизоотикалық жағдайын, сондай-ақ мемлекеттермен шектесетін үшінші елдердің жағдайларын ескереді. Вакцинацияның мүмкіндігі туралы шешім мемлекеттердің заңнамасына сәйкес қабылданады. Мемлекеттер аумақтарында ДЖДҰ Диагностикалық тестілер мен вакциналар жөніндегі нұсқаулығына сәйкес тіркелген және мемлекеттерде қолдануға рұқсат етілген вакциналар қолданылады.

Қажет болған жағдайда, аусылға қарсы профилактика мемлекеттер арасында өзара әрекеттесу аясында жүргізіледі, бұл вакцинопрофилактика бағдарламаларын шекаралас аумақтарда келісуді қамтиды.

Аусылға қарсы вакцинацияның тиімділігін бағалау мақсатында вакцинацияланған сезімтал түрлердің популяциясында серологиялық зерттеулер жүргізіледі, вакцинациядан кейін 30-60 күн аралығында.

Поливалентті вакциналар қолданылған жағдайда, вакцинаның құрамында бар әрбір серотипке қарсы антиденелерді анықтау үшін зерттеулер жүргізіледі. Серологиялық зерттеулер қорғалатын жануарлардың пайызын анықтау және вирус циркуляциясын мүмкіндігінше анықтау үшін жүргізіледі, ДЖДҰұсынған әдістерді пайдалану арқылы.

14. Аусыл бойынша эпизоотикалық жағдайды ескере отырып, мемлекеттерде мыналар жүзеге асырылады:

а) аусылға қарсы профилактика бойынша ұлттық бағдарламалар (жоспарлар) әзірленеді;

б) аусылдың алдын алу бойынша шараларды өткізу мерзімдері мен аяқталу формалары, сондай-ақ жауапты орындаушылар анықталады;

в) аусылдың алдын алу ережелерін қолдануға білім мен қабілетке ие болуын қамтамасыз ету үшін объектілерді тұрақты тексеру (инспекция) жүргізіледі;

г) аусылдың алдын алу бойынша оқу семинарлары өткізіледі;

д) мемлекеттерде эпизоотикалық штамм вирусының серотиптерін ескере отырып, инактивацияланған вирус антигендері мен вакциналарының ұлттық банктері құрылады және қолдау көрсетіледі.

15. Мемлекеттер-шекаралас үшінші елдердің уәкілетті органдарымен бірігіп, одақтың кедендік аумағына вирустың әкелінуін болдырмау және таралуын тоқтату бойынша бірлескен бағдарламаларды (іс-шаралар жоспарын) үйлестіру мен жүзеге асыру мәселелері бойынша ынтымақтастық жасайды.

IV. Аусылды диагностикалау

16. Биологиялық және (немесе) патологиялық материалдарды жинау, консервілеу және тасымалдау аусылды зертханалық диагностикалау үшін осы құжаттың XVIII бөлімінде көрсетілген тәртіпке сәйкес жүзеге асырылады.

17. Лабораториялық зерттеулер (сынақтар) биологиялық және (немесе) патологиялық материалдардың аусылға диагностикасы жануарлар ауруларының қоздырғыштарын зерттеу әдістерін қолдана отырып жүргізіледі, олар Еуразиялық экономикалық комиссия Кеңесінің 2017 жылғы 10 қарашадағы № 80 Шешімімен бекітілген Ветеринарлық бақылау (қадағалау) жүргізу кезінде зертханалық зерттеулер (сынақтар) жүргізу қағидаларының 6-қосымшасында қарастырылған.

18. Диагноз аусыл вирусы деп анықталды, егер вирус бөлінсе және (немесе) вирус антигені немесе оның РНҚ-сы анықталса.

Вирусқа қатысты құрылымдық емес белоктар мен (немесе) құрылымдық белоктарға қарсы антиденелердің аусылға қарсы вакцинациямен байланыссыз анықталуы аусылдың күдікті жағдайы болып табылады. Бұл жағдайда эпизоотологиялық зерттеу жүргізіліп, биологиялық және (немесе) патологиялық материалдан серологиялық және вирусологиялық зерттеулер (тексеру) үшін сынамалар қайта алынады, бұл осы құжаттың 17-тармағына сәйкес орындалады.

Егер вирус бөлінбесе және (немесе) вирус антигені мен (немесе) оның РНҚ-сы анықталмаса, диагноз анықталмаған болып саналады.

Вакциналанған жануарларда вирусқа қарсы құрылымдық емес белоктарға қарсы антиденелер анықталған жағдайда, барлық табыннан қан сарысуы сынамалары қайта тексеруге таңдалып алынып, бастапқы зерттеу әдістері бойынша зерттеледі, сондай-ақ ПЦР немесе вирус бөліп алу үшін сынамалар таңдап алынады.

Егер оң сынамалар анықталмаса, диагноз анықталмаған болып есептеледі.

19. Аусылға жүргізілген зертханалық зерттеулердің (тексерулердің) нәтижелері туралы ақпарат беру мемлекеттердің заңнамасына сәйкес жүзеге асырылады.

Алғашқы ошақта немесе вирус түрлерінің ерекшеліктеріне байланысты ошақта диагноз қойылған жағдайда, зертхана (орталық) биологиялық және (немесе) патологиялық материалдардың сынамаларын ДЖДҰ-ның аймақтық референттік зертханасына аусылды растау және вирус генетикалық идентификациясы үшін жібереді.

19. Егер зертханалық диагноз аусыл бойынша теріс нәтиже көрсетсе, бірақ ауру везикулярлық синдроммен өтсе, везикулярлық стоматит, везикулярлық ауру және басқа да везикулярлық синдромы бар улануларды болдырмау қажет. Аусыл диагнозын қою және оны басқа жануарлар ауруларынан ажырату үшін диагностикалық жинақтар мен басқа да шығын материалдары резерві болуы тиіс.

20. Аусылға қарсы вакцинацияның тиімділігін бағалау үшін серологиялық зерттеулердің ұлттық бағдарламаларын (жоспарларын) жоспарлау және іске асыру кезінде рандомизацияланған және репрезентативті үлгі алу қажет. Соңғы вакцинация мен қан сынамасын алу күні арасындағы аралық серологиялық зерттеулердің мақсатына байланысты болады. Вакцинацияланған жануарлардың қан сынамасын алу мерзімі осы құжаттың 13-бабының үшінші абзацында көрсетілген уақытқа сәйкес жүргізіледі.

Поливалентті вакциналарды қолданған кезде вакцинаның әрбір антигеніне қарсы қорғаныш титрін анықтау үшін сынақ жүргізу қажет, бұл 13-баптың төртінші абзацында көрсетілген. Вакцина қолданылған кезде жануарлардың қорғаныш әсерін талдауда вакциналық штамм вирусы эпизоотикалық изолятқа қарсы жануарларды қорғауды қамтамасыз етуі тиіс.

21. Вируспен инфекцияланған жануарлар эпизоотикалық штамм вирусының құрылымдық ақуларына және құрылымдық емес ақуларына қарсы антителаларды бір уақытта өндіреді. Аусылға қарсы вакцинацияланған жануарлар тек вакциналық штаммға қарсы құрылымдық ақуларға антитела шығарады, егер қолданылған вакцина ДЖДҰ нұсқауларына сәйкес келсе. Жануарлардан вирусқа қарсы құрылымдық емес ақуларға антителалар болуы жануарлардың аусылмен ауырғанын немесе аусылға қарсы вакцина қолданылғанын білдіруі мүмкін, бірақ вакцина ДЖДҰ нұсқауларына сәйкес келмейді.

22. Вирус құрылымдық ақуларына антителаларды анықтау үшін диагностикалық тестілер тек вакцинациядан кейін вакциналық жануарлар популяциясын мониторингтеу мақсатында қолданылады. Вирус құрылымдық емес ақуларына антителаларды анықтау үшін диагностикалық тестілер тек жануарлардың аусылмен ауырғанын анықтау үшін қолданылады, жануарлардың иммундық мәртебесіне қарамастан, бірақ қолданылған вакцина ДЖДҰ нұсқауларына сәйкес болуы тиіс. Сонымен қатар, аусылға қарсы вакцинация жүргізілген аймақта зерттеулер үшін қан үлгілерін соңғы вакцинациядан кейін 30 күннен ерте алуға болмайды, бұл ДЖДҰ кодексінің нұсқауларына сәйкес келеді.

23. Вакцинацияланған және вакцинацияланбаған жануарлар популяциялары арасында вирус болуын растау ДЖДҰ кодексі ұсынған серологиялық зерттеулер схемасына сәйкес жүзеге асырылады.

Аусыл бойынша биологиялық және (немесе) патологикалық материалдар сынамаларының серологиялық зерттеулерінің оң нәтижелерін түсіндіру ДЖДҰ кодексінің антителаларды құрылымдық және құрылымдық емес ақуларға анықтау себептерін түсіндіретін нұсқауларына сәйкес жүзеге асырылады.

V. Жануарлардың аусылмен ауруына күдік туындаған жағдайда жүргізілетін шаралар

24. Жануарлардың аусылмен ауруына күдік туындағаны туралы хабарлау тәртібі және шешім қабылдауға жауапты тұлғалардың және вирус таралуын болдырмау үшін жедел шараларды жүргізуге жауапты тұлғалардың шеңбері мемлекеттік мүшелердің заңнамасымен айқындалады.

Барлық аусылға күдікті жағдайлар мыналар негізінде расталуы немесе жоққа шығарылуы тиіс:

Жануарларды клиникалық тексеру;

Эпизоотологиялық зерттеу;

Биологиялық және (немесе) патологиялық материалдардың зертханалық зерттеулері.

Аусылға күдік туғызған жағдайларды зерттеу үшін қолданылатын диагностикалық тестердің сезімталдығы мен ерекшелігі зерттеу протоколын жоспарлау, үлгі алу көлемін есептеу және алынған нәтижелерді интерпретациялау кезінде негізгі факторлар болып табылады.

Бұл ретте зертханалық зерттеулердің нәтижелері аусылға күдікті жағдайлар бойынша жануарлардың вакцинация тарихын, жалған оң нәтижелер алу ықтималдығын және жалған оң реакциялардың табиғатын нақтылау үшін қосымша зерттеулер жүргізу мүмкіндігін ескере отырып интерпретациялануы тиіс.

25. Жануарлардың аусылмен ауруына күдік туындаған жағдайда келесі шаралар жүргізіледі:

а) Жануарларды клиникалық тексеру, оның ішінде термометрияны жүргізу, ауру ошағында (фермаларда, жайылымдарда, жеке аулаларда). Бұл ретте ауыз қуысының шырышты қабаты, мұрын ерні аймағы (пятачок), аяқ арасындағы саңылау, тереңдер, сауыр аймағы (сиыр сүті) сияқты зақымдануларға ерекше назар аударылады;

б) Эпизоотологиялық және клиникалық деректер бойынша:

Ауру анықталған барлық жануарлар тобын оқшаулау, олардың араласуын, басқа бөлмелерге ауыстыруды немесе жайылымға көшуді болдырмау, ауру тобына қызмет көрсететін жеке қызметкерлерді бекіту, олардың қозғалысын шектеу және басқа жануарлармен және олармен жұмыс істейтін адамдармен байланысын болдырмау. Қызмет көрсетуші персонал эпизоотикалық ошақтан вирус шығуын болдырмайтын шараларды қабылдауы тиіс;

Барлық қозғалыстарды тоқтату, әсіресе объектілерден (фермалардан, жайылымдардан, жеке аулалардан) және тұрғын елді мекендерден жануарларды (яғни, аусылға иммунитеті жоқ түрлерді), ет, сүт, сүт және ет өнімдері, сперма, жұмыртқалар немесе эмбриондар, жануарлардың сүт өнімдері, азық, көң, көң суларын, инвентарь және басқа да вирус таратуы мүмкін заттарды тасымалдауды тоқтату, сондай-ақ объектінің аумағына немесе одан сыртқа бөгде адамдар мен көлік құралдарының қозғалысын тоқтату;

Мүше мемлекет сінің заңнамасына сәйкес жануарлардың өлекселерін және басқа биологиялық қалдықтарды тасымалдау, уақытша сақтау, жою немесе жою тәртібін анықтау;

Лабораториялық зерттеулер (сынақтар) үшін патологиялық материалды іріктегеннен кейін, қабылдаушы жануарлардың өлекселерін және терілерін 31-ші тармақтың сегізінші тармағы мен 33-ші тармақтың "м" тармағына сәйкес жою;

Қабылдаушы жануарларды ұстайтын бөлмелерге кіретін жерлерде, қол мен аяқ киімді және көлік құралдарының дөңгелектерін дезинфекциялау үшін тиісті құралдарды орнату.

26. Диагнозды нақтылау, Аусыл дың таралуын болдырмау және оны жою үшін, оның ішінде келесі шаралар қабылданады:

а) жануарлардың иелеріне Аусыл ға күдік туындауына байланысты шектеулер енгізу туралы нұсқаулар мен ұсыныстар беру;

б) ауруланған, өлген жануарлардан немесе ауруға күдікті жануарлардан биологиялық және (немесе) патологиялық материал алу және оларды зертханалық зерттеулер (сынақтар) жүргізу үшін 16-тармаққа сәйкес зертханаға (орталыққа) нарочным жіберу;

в) вирус көздерін және оның таралу жолдарын анықтау мақсатында эпизоотологиялық тергеу жүргізу;

г) Аусылдың ықтимал эпизоотикалық ошақтарының шекараларын, нашар пунктті, қауіпті аймақты және бақылау аймағын нақтылау;

д) жануарларға күдік туындаған объектіде (фермада, жайылым учаскесінде, жеке аулада) және ауылдық елді мекенде блокпостар мен жол белгілерін орнату жөніндегі ветеринарлық бақылауды (қадағалауды) ұйымдастыру, бөгде тұлғалардың оларды қонақтауға тыйым салу;

е) объектіде (фермада, жайылымда, жеке аулада) барлық жануарлардың санаттарын есепке алып тіркеу, әр санат үшін өлген жануарлардың санын, ауруға және инфекцияға күдікті жануарлардың санын көрсету. Есеп беру деректері үнемі жаңартылып, күдік туындаған кезеңде туылған, ауруға шалдыққан және өлген жануарлар туралы жаңа ақпарат енгізіледі;

ж) барлық ет, сүт, сүт және ет өнімдері, сперма, жұмыртқалар немесе жануарлардың эмбриондары, жануарлардың сезімтал түрлерінен алынған шикізат (тері шикізаты, түк), жем-шөп, көң, көң ағыны, жабдықтар, инвентарь және вирус таратуы мүмкін басқа заттардың есепке алынып тіркелуін ұйымдастыру, олардың сақталуын, дезинфекциялануын, өңделуін немесе жойылуын белгілеу және ветеринарлық бақылауды (қадағалауды) енгізілген шектеулердің сақталуын қамтамасыз ету.

27. Басқа объектілерге, орналасуы, құрылымы және байланыстары осы объектілерде аусылдың немесе вируспен инфекцияланған жануарлардың болуы мүмкін деп күдіктенуге негіз болатын объектілерге, 25 және 26-шы тармақтарда көрсетілген шаралар қолданылады.

28. Жануарлар аусылымен ауыруы туралы күдік туындаған жағдайда, жануарлардың сезімтал түрлерінің жоғары тығыздығымен, жануарлар немесе жануарлармен байланысатын адамдардың қарқынды қозғалысымен, жануарлар мәртебесі туралы мемлекеттік ветеринариялық қызметке уақытында хабарланбаған немесе вирусқа қатысты ықтимал шығу тегі мен тасымал жолдары туралы жеткілікті ақпарат болмауы жағдайларын сипаттайтын уақытша бақылау аймағы құрылуы мүмкін.

Уақытша бақылау аймағында жануарлардың аусылмен ауыруы туралы күдік туындаған жағдайда қабылданатын шаралар қолданылады. Мұндай шаралар барлық жануарлардың белгілі бір бөлігін немесе бүкіл мемлекет аумағында қозғалуына уақытша тыйым салумен толықтырылуы мүмкін. Сезімтал емес түрлердің жануарларын тасымалдауға тыйым 72 сағаттан аспауы керек.

29. Уақытша бақылау аймағында диагноз расталмай тұрып, жануарлардың аусылмен ауыруын алдын алу және жою шаралары жүргізілуі мүмкін, ол үшін сезімтал түрлердің жануарларын дереу санитарлық қасапқа жіберу жолымен іске асырылады. Қажет болған жағдайда эпизоотикалық тұрғыдан байланысты және көршілес объектілерде де санитарлық қасап жүргізілуі мүмкін.

30. 25-28 тармақтарда көзделген шаралар, егер аусылға күдік ресми түрде уәкілетті орган тарапынан жойылмаса, күшін жоймауы тиіс.

VI. Эпизоотикалық ошақтарды оқшаулау және жою бойынша жүргізілетін шаралар

31. Аусыл диагнозын уәкілетті орган растаған жағдайда, эпизоотиялық ошақтың анықталғаны туралы жергілікті атқарушы органдарға, мүше мемлекет үкіметіне (аусылдың бастапқы ошақтары мен вирус түрлерінің ерекшеліктерімен байланысты ошақтар үшін), ДЖДҰ (мал ауруларының ескерту туралы Кодексінің сәйкес тарауында көрсетілген ережелер мен мерзімдер бойынша), үшінші елдердің уәкілетті органдарына (тиісті келісімдер болған жағдайда), басқа мемлекеттердің уәкілетті органдарына және Комиссияға 14 тармақ бойынша хабарланады.

Мүше мемлекеттің заңнамасымен белгіленген тәртіп бойынша:

Мүше мемлекеттің жергілікті атқарушы органына карантин енгізу туралы ұсыныс және аусылдың эпизоотиялық ошақтарын локализациялау мен жою шараларының жоспары ұсынылады, ол төтенше жағдайлар туындаған жағдайда іс-қимыл жоспары аясында дайындалады;

Мүше мемлекеттің ТЭК (аусылға қарсы күрес бойынша төтенше эпизоотиялық комиссия) құру туралы ұсыныс енгізіледі;

Қиын жағдайға ұшыраған орынға эпизоотиялық ошақты локализациялау және жою бойынша шараларды ұйымдастыру үшін мамандар жіберіледі;

Эпизоотологиялық тергеу жүргізіледі, бұл құжаттың 42-ші тармағына сәйкес;

Уәкілетті орган жергілікті атқарушы органдарға эпизоотиялық ошақтарды локализациялау мен жою шараларын жүргізу үшін қосымша қаржыландыруды бөлу туралы ұсыныс жасайды;

Қабылданған шешім бойынша өліп қалған жануарлар мен олардан алынған өнімдерді жою орны анықталады.

Мүше мемлекет сінің үкіметінің шешімі бойынша (яғни бастапқы аусыл ошақтары немесе вирус түрлерінің ерекшеліктері бар ошақтар анықталған жағдайда), ТЭК шақырылады, ол мүше мемлекет сінің аумағына аусылдың енгізілуін, пайда болуын және таралуын болдырмауға және оны жоюға бағытталған шараларды әзірлеп, ұйымдастырады.

32. Мүше мемлекеттің заңнамасымен белгіленген тәртіп бойынша, аусылдың эпизоотиялық ошақтары, зиянды орын, қауіп аймағы және бақылау аймағының шекараларын көрсетіп, карантин енгізу туралы шешім қабылданады, аусылдың эпизоотиялық ошақтарын локализациялау және жою бойынша іс-шаралар жоспары бекітіледі, сондай-ақ ТЭК (аудандық және облыстық деңгейлерде) құру туралы шешім қабылданады. ТЭК эпизоотиялық ошақты жою және оның таралуына жол бермеу мәселелерін шешеді.

Аусылдың эпизоотиялық ошақтарын локализациялау және жою жөніндегі іс-шаралар жоспарына сәйкес:

аусылды уақтылы диагностикалауды күшейту үшін ветеринарлық бақылау (қадағалау) шаралары қабылданады;

дезинфекция және зертханалық зерттеулер жүргізетін ұйымдарды қажетті дезинфекциялық және диагностикалық құралдармен қамтамасыз ету ұйымдастырылады;

аусылдың алдын алу мәселелері бойынша халыққа үнемі санитарлық-ағартушылық жұмыс жүргізіледі;

енгізілген шектеулердің сақталуын ветеринарлық бақылау (қадағалау) ұйымдастырылады және жүзеге асырылады;

ТЭК аусылдың эпизоотиялық ошақтарын локализациялау және жою іс-шаралары жоспарының орындалуын қарастырады және барлық тартылған ведомстволардың өзара іс-қимылын қамтамасыз етеді.

Аусылдың эпизоотиялық ошақтарында:

а) аусылдың эпизоотиялық ошақ аймағы қоршалады, кіреберісінде тәулік бойы жұмыс істейтін бақылау-өткізу пункті орнатылады, пароформалин камерасы, дезбарьер және дезинфекциялық қондырғы болады;

б) аусылдың эпизоотиялық ошақ аймағынан тыс жерде көлік құралы бекітіледі (оның шекарасынан шығуға құқығы жоқ). Қажетті материалдарды жеткізу үшін аусылдың эпизоотиялық ошақ аймағына кіре берісте тиеу алаңы ұйымдастырылады, оған жүктер бөлек көлікпен жеткізіледі;

в) аусылдың эпизоотиялық ошақ аймағында орналасқан жануарлар үй-жайларда немесе қораларда ұсталады. Жануарларды топтастыру және олардың эпизоотиялық ошақ аймағынан тыс жерге көшіруге тыйым салынады;

г) аусылдың эпизоотиялық ошақ аймағында жұмыстарды жүргізу үшін қажетті қызметкерлер саны бөлінеді, олар үшін санитарлық-өткізу тәртібі белгіленеді, ол барлық адамдарға міндетті болып табылады, олар эпизоотиялық ошақта болуы тиіс. Егер персоналды интернировать ету мүмкіндігі болмаса, аусылдың эпизоотиялық ошақ аймағында жұмыс істейтін персоналға (соның ішінде аусылдың эпизоотиялық ошақ аймағын локализациялау және жоюмен айналысатын адамдарға) тек санитарлық өткел арқылы ғана шығуға рұқсат етіледі (қатаң киім ауыстыру және санитарлық-гигиеналық душ қабылдау шартымен);

д) аусылдың эпизоотиялық ошақ аймағында болатын адамдар екі комплект санитарлық киіммен, аяқ киіммен, сүлгілермен, сабынмен және қолды өңдеу үшін дезинфекциялық ерітіндімен қамтамасыз етіледі, сондай-ақ алғашқы көмек көрсету аптечкасы болады;

е) станоктарды, жануарларды күту құралдарын, жабдықтарды, көлік құралдарын, үй-жайлар мен объектілердің аумақтарын күн сайын дезинфекциялау ветеринарлық-санитарлық дезинфекция жүргізу ережелеріне сәйкес жүзеге асырылады, олар мемлекеттер мүшелерінің заңнамасымен белгіленген. Киім, төсек-орын, бас киімдер мен аяқ киімдер күн сайын зарарсыздандырылады;

ж) жабайы құстарды (қарлығаштар, қаңқалар, көгершіндер және басқалар) қорқыту, кеміргіштер мен жәндіктерді жою жұмыстары жүргізіледі, сондай-ақ аусылдың эпизоотиялық ошақ аймағына иттер, мысықтар мен басқа жануарлардың кіруіне жол бермеу шаралары қабылданады.

з) барлық сүт, ет, сүт және ет өнімдері, азық-түлік, көң, барлық жануарлар категорияларының есебі мен тіркеуі қамтамасыз етіледі (әрбір категория үшін сезімтал түрлердің өлі жануарларының, ауруға немесе инфекцияға күдікті жануарлардың саны көрсетіледі), сондай-ақ аталған өнімдер туралы есеп деректерін уақытылы жаңарту жүзеге асырылады;

и) аусылдың эпизоотиялық ошақ аймағында локализациялау және жою іс-шараларын жүргізу үшін арнайы техника мен көлік құралдары тартылады;

к) аусылдың алғашқы ошақ аймағында және вирустың әртүрлі түрімен байланысты ошақтарда сезімтал жануарларды, сезімтал жануарлардан алынған өнімдерді алу және оларды мүше мемлекет лерінің заңнамасына сәйкес жою шаралары жүргізіледі. Жануарларды сою кезінде эпизоотологиялық зерттеу үшін қажетті серологиялық, вирусологиялық және басқа зертханалық зерттеулер үшін патологиялық материалдардың үлгілерін алу жүргізіледі.

Аусылдың қайталама ошақ аймағында аталған шаралардың қажеттілігі мүше мемлекет лерінің заңнамасымен белгіленеді;

л) сезімтал жануарларды алып, оларды сою және сезімтал жануарлардан алынған өнімдерді жойғаннан кейін, аусылдың эпизоотиялық ошақ аймағында барлық үй-жайларды, аумақтарды, қора-қопсы алаңдарын, инвентарьді, жабдықтарды, көлік құралдарын ветеринарлық бақылау (қадағалау) астында дезинфекциялық құралдармен, мүше мемлекет лерінің заңнамасына сәйкес тіркелген дезинфекциялық құралдармен және олардың жұмыс концентрациясымен санитарлық өңдеу жүргізіледі, ол вирус жұқтырудың алдын алуға арналған. Санитарлық өңдеу жұмыстарын орындау барлық құжаттармен рәсімделуі керек (дезинфекция сапасын бақылаумен);

м) өліп қалған және сойылған жануарлардың өлекселері вирус жұқтыру қаупін болдырмайтындай тәсілмен ветеринарлық бақылау (қадағалау) астында дереу жойылады. Егер жағдайлар жергілікті жерде немесе объектіден тыс жерлерде өлекселерді көму немесе өртету қажет етсе, мұндай операциялар төтенше жағдайлар кезінде әрекет ету жоспары аясында әзірленген нұсқаулықтарға сәйкес жүргізіледі.

34. Аусылдың эпизоотиялық ошақ аймағында тыйым салынады:

а) барлық жануарларды, соның ішінде құстарды, әкелуге (әкелуге) және алып кетуге (шығарып алуға);

б) жануарларды қадағалаушы органның рұқсатынсыз көшіруге және қайта топтастыруға;

в) аусылдың эпизоотиялық ошақ аймағынан ет, сүт, сүт және ет өнімдерін, сперма, жұмыртқа клеткалары немесе жануарлардың эмбриондарын, жануарлардың сезімтал түрлерінен алынған өнімдерді (тері шикізаты, қыл, тағам), азық-түлік, көң, көң стоктарын, инвентарьді және басқа да вирусты таратуға қабілетті заттарды жинауға және алып кетуге. Барлық жануарлардан алынған өнімдер, генетикалық материалдар, көң, көң стоктары, сондай-ақ жануарларға арналған азық-түліктер мен төсеніштер, ДЖДҰ кодексімен және вирус жоюды қамтамасыз ететін басқа әдістермен ұсынылған әдістермен жойылады немесе зарарсыздандырылады, ал алғашқы ошақтар мен вирустың әртүрлі түрлерімен байланысты ошақтар кезінде – жою;

г) көлік құралдарының кіруіне (шығуына) және бөгде адамдардың кіруіне (шығуына) рұқсат етілмейді. Қажет болған жағдайда, вирус таралуының алдын алу үшін барлық қажетті шаралар сақталған жағдайда, көлік құралдарының кіруіне (шығуына) және адамдардың бұл аймаққа кіруіне (немесе шығуына) рұқсат етіледі (яғни, аусылдың эпизоотиялық ошақ аймағынан шыққан көлік құралдары міндетті түрде дезинфекциядан өтеді);

д) аусылмен ауыратын жануарларды емдеуге.

35. Ауру және аусыл жұқтырған сезімтал жануарлардан алынған сүт жойылуға жатады.

36. Ет, сүт, сүт және ет өнімдері, ішек қабығы, жүн, қыл, тері, аңшылық трофейлері (35-ші тармақта көрсетілген өнімдерден басқа) ДЖДҰ кодексімен ұсынылған және вирусты жоюды қамтамасыз ететін әдістермен зарарсыздандырылады және тек аусылдың эпизоотиялық ошақ аймағында ғана пайдалануға рұқсат етіледі.

37. Егер адам тұратын немесе қызметтік бөлмелердің вирустық ластануына күдік туындаса, тиісті қызметтер осындай бөлмелерді зарарсыздандыру үшін мемлекеттер-члендерінде белгіленген тәртіппен тіркелген дезинфекциялау құралдарын пайдалану шараларын қабылдайды.

38. Аусылдың эпизоотиялық ошақ аймағында вирустың ықтимал енуі мен шектеулер енгізілгенге дейінгі кезеңде жоғары сезімталдықтағы жануарлардан алынған немесе өндірілген өнімдерді вирус жою және таралу қаупін болдырмау мақсатында қайта өңдеу (өңдеу) және зарарсыздандыру туралы шешім қабылданады. Егер аусылдың бастапқы ошақтары жойылса, немесе вирустың басқа типтерімен байланысты ошақтар анықталса, аталған өнімдер жойылады.

39. Аусыл немесе вирус жұқтырған жануарлар болуы мүмкін деген күдік туындайтын басқа объектілерге де 33-38 тармақтарда көрсетілген шаралар қолданылады.

40. Егер мемлекет аумағында аусылдың жаппай таралу қауіпі немесе көрші елдерге вирус жұғу қаупі болса, мемлекет ішінде белгілі бір аймақта (аймақ) жануарларды аусылға қарсы жедел вакцинациялау туралы шешім қабылдануы мүмкін.

Бұл жағдайда вакцинация тек тіркелген және нұсқаулықтарға сәйкес қолданылатын вакцинамен жүргізіледі, алайда жабайы жануарлар (табиғи еркіндік жағдайында жүрген жануарлар) бұл процедураға жатпайды.

41. Аусылға қарсы вакцинацияланған жануарларды ұстау, пайдалану және перемещение тәртібі, сондай-ақ аймаққа (регионға) шектеу шараларын енгізу және алып тастау мемлекет заңнамасына сәйкес реттеледі. Аусылға қарсы вакциналанған және вакциналанбаған жануарлардың бірге ұсталуы рұқсат етілмейді. Аймаққа (регионға) жаңа түскен сезімтал жануарлар аусылға қарсы вакцинацияланады (қабылданғаннан кейін 21 күн өткен соң ғана жалпы табынға қосылады).

42. Аусылдың өршуіне эпизоотологиялық тексеру ветеринария саласында арнайы дайындалған мамандармен жүргізіледі, ол үшін ВОЗЖ-дің жануарлар ауруларын бақылау жөніндегі басшылығында көрсетілген блок-схема негізінде әзірленген сауалнама парақтары пайдаланылады, төтенше жағдайлар туындаған кезде атқарылатын іс-шаралар жоспарын жүзеге асыру барысында. Мұндай тексерулер кемінде келесі жағдайларда жүргізілуі тиіс:

а) вирус объектте күдік туғызылғанға немесе хабарланғанға дейінгі болу мерзімі;

б) объекттегі вирус көзі және сол объекттегі немесе одан шыққан жануарлармен байланысқан басқа объектілерді анықтау;

в) басқа сезімтал жануарлардың (ірі қара мал мен үй шошқаларынан басқа) инфекция деңгейін анықтау.

г) жануарларды, адамдарды, көлік құралдарын, 34-ші пункттің "в" тармақшасында көрсетілген өнімдерді және вирус тарататын мүмкіндігі бар заттарды тасымалдау.

43. Эпизоотологиялық тексеру нәтижелері бойынша аусыл эпизоотикалық ошақтарының, қолайсыз нүктенің, қауіпті аймақтың және бақылау аймағының шекаралары анықталады немесе түзетіледі.

44. Аусылдың эпизоотикалық ошақтарын оқшаулау және жою шаралары жүргізілгеннен кейін, уәкілетті орган жергілікті атқарушы органдарды, мемлекеттердің үкіметін, ВОЗЖ-ді (құқықтық тәртіп пен ауруларды тіркеу ережелеріне сәйкес), үшінші елдердің уәкілетті органдарын (қажет болған жағдайда), басқа мемлекеттердің уәкілетті органдарын және Комиссияны 14-ші тармағының талаптарына сәйкес шұғыл түрде хабардар етеді.

VII. Аусыл ошақтарын локализациялау және жою ерекшеліктері спецификалық объектілердің маңында немесе олардың аумағында індет шыққан жағдайда.

45. Егер аусыл індеті зертханаларда (орталықтарда), зоопарктерде, қорықтарда, ғылыми мақсаттар үшін немесе ауылшаруашылық жануарларының түрлерін немесе генетикалық ресурстарын сақтау мақсатында жануарлар ұсталатын мекемелерде, институттарда, орталықтарда жануарлардың жұқтырылу қаупін тудырса, осы жануарларды инфекциядан қорғау үшін биологиялық қауіпсіздік шаралары қабылданады. Мұндай шаралар қоғамдық мекемелерге кіруді шектеуді немесе тек ерекше жағдайларда кіруді қамтуы мүмкін.

46. Егер 45-ші тармақшада көрсетілген объектілердің бірінде аусыл эпизоотикалық ошақтары табылса, вирус таралуының кез келген қауіпін болдырмау үшін қажетті шарттар сақталған жағдайда 33-ші тармақтың "к" тармақшасында көзделген талаптар күшін жою туралы шешім қабылдануы мүмкін.

47. 46-шы тармақта көзделген шешім туралы жергілікті атқарушы органдарды, мүше мемлекет сінің үкіметін, ДЖДҰ-ы (ДЖДҰ жануарлардың аурулары туралы хабарлама беру жөніндегі кодексінің сәйкес тарауында белгіленген тәртіппен және мерзімдерде), үшінші елдердің тиісті органдарын (қажет болған жағдайда), басқа мүше мемлекет лерінің уәкілетті органдарын және Комиссияны 14-ші тармақта көзделген тәртіппен дереу хабардар ету қажет.

Генетикалық ресурстарды сақтау қажет болған жағдайда, мұндай хабарламада бұл объектілердің тұқымдық орталықтар (шаруа қожалықтары) ретінде осы жануарлардың тұқымдарын сақтап қалу (өмір сүруін қамтамасыз ету) үшін қажет болатын объектілер тізіміне енгізілгендігі туралы ақпарат та болуы тиіс.

VIII. Аусылдың ошақтарын және жою ерекшеліктері мал сою кәсіпорындарында, шекаралық ветеринарлық бақылау пунктерінде және көлік нысандарында оқшаулау

48. Жануарларды сою жүргізетін кәсіпорында (ет комбинатында, ауру және ауруға күдікті жануарларды өндірістік цикл аясында сою пунктінде), шекаралық бақылау ветеринарлық пунктте немесе көлік құралдарында аусылдың таралуы расталған жағдайда, аталған объектілерде карантин енгізіліп, аурудың таралуын болдырмау және жою шаралары жүргізіледі, яғни аусыл эпизоотикалық ошақтары анықталған жағдайдағыдай (оның ішінде эпизоотологиялық тергеу, 42-ші пунктке сәйкес).

49. 48-ші тармақта көрсетілген объектілермен көршілес орналасқан объектілерде жануарлар инфекцияға күдікті болған жағдайда, осы объектілерге осы құжаттың V бөлімінде көзделген шаралар қолданылады.

50. 48-ші тармақта көрсетілген объектілерде жаңа партиядағы жануарларды сою, тексеру немесе тасымалдау карантин алынғаннан кейін, бірақ соңғы дезинфекция аяқталғаннан кейін кем дегенде 24 сағаттан соң жүзеге асырылады.

IX. Аусылдың ошақтарын оқшаулау және жою ерекшеліктері жануарлардан алынған шикізатты өндіру, өңдеу және (немесе) сақтау объектілерінде аурудың өршуі жағдайында.

51. Вируспен ластанған жануарлардан алынған шикізат сүт зауыттарына, былғары шикізаты мен жүн қоймаларына, сондай-ақ басқа да кәсіпорындарға түссе, аталған объектілерде карантин енгізіледі. Объектінің әкімшілігі мен ветеринарлық қызметі вирус таралуын болдырмау үшін шұғыл шаралар қабылдауға міндетті. Карантиннің енгізілу мерзімі жануарлардан алынған шикізатты толық дезинфекциялау, объектінің аумағын, ғимараттарын, жабдықтарын және басқа да заттарды дезинфекциялау үшін қажетті уақытты ескере отырып анықталады.

X. Нашар ахуалдағы пунктте жүргізілетін шаралар

52. Қауіпті аймақта карантин енгізу туралы шешім негізінде:

а) Уәкілетті орган ішкі істер органдарымен бірге қауіпті аймаққа (қауіпті аймақтан шығатын) барлық жолдарды (жолдар мен соқпақтарды) жабады, тәулік бойы кезекшілік ететін қажетті карантиндік күзет постарын орнатады, жолдарда тиісті белгілер ("Карантин", "Өту және өтуден тыйым салынады", "Айып төлеу") орнатылады, күзет постарында кезекшілікті атқару үшін қажетті адамдар бөлініп, олардың міндеттері анықталады. Посттар шлагбаумдармен және кезекшілерге арналған бөлмелермен жабдықталады, дезинфекциялық құралдар мен көлік құралдарын дезинфекциялау үшін қажетті жабдықтар қамтамасыз етіледі, байланыс орнатылады;

б) Барлық жануарлар қораға орналастырылады немесе арнайы бөлінген оқшауланған жайылымдық алаңға ауыстырылады, қауіпті аймақтағы барлық қырылуға бейім жануарлар тізімге алынып, жануарлар иелеріне карантин жағдайында оларды күту ережелері хабарланады. Аусыл дың эпизоотикалық ошақтан тыс таралу қаупі туындаған жағдайда, қауіпті аймақтағы барлық қырылуға бейім жануарларды санитарлық жолмен өлтіру туралы шешім қабылдануы мүмкін;

в) Қырылуға бейім жануарлардың өлекселері мемлекеттік ветеринарлық қызмет маманының қатысуымен (қажет болған жағдайда сынамалар алумен) ашылып, жойылады;

г) Жануарларды, соның ішінде иттерді, мысықтарды және үй құстарын қараусыз қалдыруға жол берілмейді;

д) Нысан ғимараттарын және жеке киім мен арнайы аяқ киімді, күтім заттарын, көлік құралдарын және басқа да заттарды дезинфекциялау, ветеринарлық-санитарлық ережелерге сәйкес дезинфекциялау жүргізілуі қамтамасыз етіледі;

е) Адамдардың қауіпті аймақтан тыс жерлерге қозғалуына тиісті шаралар мен орын ауыстыру тәртібін сақтаумен жол беріледі, бұл ТЭК тарапынан белгіленген тәртіпке сай жүзеге асырылады;

ж) Жануарлар иелерінің ауласына, жануарлар мен өнімдер сақтайтын кәсіпорындарға немесе жануарлар мен мал өнімдерін өңдейтін кәсіпорындарға кіреберістерде көлік құралдарын дезинфекциялау үшін техникалық құралдар мен жабдықтар (оның ішінде дезбарьерлер, дезкилемдер және басқалары) болуы міндетті, бұл құралдардың қолданылуы аусыл жағдайында ұсынылады.

з) Тыйым салынады:

Барлық түрдегі жануарларды, соның ішінде құстарды, әкелу және шығару;

Сүт пен сүт өнімдерін шығару;

Сүт пен сүт өнімдерін өңдеусіз пайдалану;

Қырылуға бейім жануарларды өлтіру (мемлекеттік ветеринарлық қызметтің бақылауымен санитарлық жолмен өлтіру және міндетті түрде алдын ала немесе кейінгі зерттеу жүргізілуі шарт болған жағдайда);

Өлексені шығару;

Шөп дайындау және шығару, инвентарды, сондай-ақ материалдық-техникалық құралдарды (өңдеусіз) шығару;

Қауіпті аймаққа кіретін (шығатын) көлік құралдары, егер олар адамдардың өмір сүруіне немесе қауіпті аймақта уақытша тұратындарға қызмет көрсетуге пайдаланылмаса;

Дезинфекциясыз көлік құралдарын шығару;

Құймалардың және көң ағындарының шығару;

Қырылуға бейім жануарларды жайылымға шығару, қозғалысы және қайта топтастыру;

Сперма жинау, өңдеу, сақтау және пайдалану, генетикалық материалды (сперма, эмбриондар және жұмыртқалар) шығару;

Қырылуға бейім жануарлардың терісін және жүнін жинау және шығару;

Қырылуға бейім жануарларды аулау;

Ауысылмен ауырған жануарларды емдеу.

и) Жүзеге асырылады:

Ауысылдан вакцинация (құзыретті органның оны жүргізу туралы шешімі қабылданған жағдайда) барлық қырылуға бейім жануарларға сәйкес типтегі вакцинаны қолдану нұсқаулығына сәйкес жүргізіледі, алдыңғы вакцинация мерзіміне қарамастан;

Барлық шаруашылықтарда қырылуға бейім жануарларды күнделікті клиникалық тексеру;

Қырылуға бейім жануарлардың қан сарысуы мен (немесе) өңеш-құдық сұйықтығының сынамаларын мониторингтік зерттеу;

Үй құстары мен басқа да үй жануарларын жабық ғимараттарда ұстау. Иттерді торларда немесе байлауда, аттарды – қораларда және жайылымда ұстауға рұқсат етіледі;

Мал шаруашылығынан алынған барлық өнімдерді, оның ішінде азық-түлік, жем, техникалық, фармацевтикалық және басқа да мақсаттарда қолданылатын өнімдер мен генетикалық материалды, көң ағындарын, көңді, жемді және төсенішті дезинфекциялау, ДЖДҰ Кодексінде ұсынылған әдістермен және вирус жоюды қамтамасыз ететін басқа да әдістермен жүргізіледі.

XI. Қауіпті аймақ пен бақылау аймағын орнату

53. Аусыл диагнозы расталғаннан кейін, дереу қауіпті аймақ анықталады, оның минималды радиусы мемлекеттер арасындағы заңнамамен белгіленеді және қауіпті аймақтан кемінде 3 км қашықтықта болады, ал максималды радиус эпизоотикалық жағдайды, жергілікті ландшафттық-географиялық ерекшеліктерді, шаруашылықтар мен ауылдар арасындағы көлік және басқа да байланыстарды ескере отырып анықталады. Бақылау аймағының минималды радиусы қауіпті аймақтан 10 км радиуста болады.

54. ТЭК шешімі бойынша қауіпті аймақ пен бақылау аймағын белгілеп, бұл аймақтарға кіреберісте үлкен көлемдегі жол белгілерін орнату қамтамасыз етіледі.

55. ТЭК шешімі бойынша, қауіпті аймақ пен бақылау аймағынан басқа аймақтарға (аймақтарға) жіберілген жануарларды қадағалау, кемінде 28 күндік кезеңде жүргізіледі, бұл кезең аусылды анықтаудың ең ерте болжамды күніне дейінгі уақытты қамтиды.

56. Қауіпті аймақта:

а) Қырылуға бейім жануарлар ұсталатын барлық нысандарды тіркеу және осы нысандарда бар барлық жануарларды есепке алу (деректерді тұрақты жаңарту жүргізіледі);

б) Қауіпті аймақта орналасқан барлық нысандарға ветеринарлық мамандар бекітіледі, олар ветеринарлық-санитарлық шараларды жүргізу, нысанға ветеринарлық-санитарлық ережелердің сақталуын және жануарлардың денсаулық жағдайын бақылауды жүзеге асырады, сондай-ақ қауіпті аймақтағы жануарлар есебінің деректерін тексереді. Жануарларға күтім жасау үшін қажетті қызмет көрсету персоналы бөлінеді.

в) Қырылуға бейім жануарлар қораға орналастырылады. Шаруа қожалықтарында, қауіпті аймақпен шекаралас жерде, егер мүмкіндік болса, жануарлардан бос 10–15 км тереңдіктегі аймақ орнатылады;

г) Мал шаруашылығы өнімдерін өндіру, өңдеу, сақтау және сату жүргізетін нысандарда биологиялық қауіпсіздікті қамтамасыз ету шаралары күшейтіледі, оның ішінде жануарлардан алынған өнімдер, жұмысшылардың киімі мен аяқ киімі, инвентарь мен басқа да материалдық-техникалық құралдар арқылы аусылдыңатаралуы мен жұғуын болдырмау шаралары жүзеге асырылады;

д) Аусыл мен ауыратын немесе күдікті жануарларды көшіру, уақытша ұстау және өлтіру ветеринарлық бақылау (қадағалау) астында жүргізіледі;

е) Барлық шаруашылықтарда қырылуға бейім жануарларға күнделікті клиникалық тексеру жүргізіледі;

ж) Құзыретті органның шешімі бойынша аусыл дан вакцинациялау (құзыретті орган вакцинация жүргізу туралы шешім қабылдаған жағдайда) барлық қырылуға бейім жануарларға сәйкес типтегі вакцинаны қолдану нұсқаулығына сәйкес жүргізіледі, алдыңғы вакцинация мерзіміне қарамастан;

з) Қырылуға бейім жануарлардың қан сарысуы мен (немесе) өңеш-құдық сұйықтығының сынамаларын мониторингтік зерттеу жүргізіледі;

и) Клиникалық тұрғыда сау қырылуға бейім жануарлар мал сою кәсіпорындарында немесе арнайы жабдықталған мал сою орындарында, мемлекеттік ветеринарлық қызмет маманының бақылауымен өлтіріледі. Ірі қара мал етін жеткізу аусыл бойынша жұқпайтын аймақтардың аумағында вакцинация жүргізілген жерлерге ғана рұқсат етіледі, кейіннен өңдеуге жіберіледі (бос сату құқығынсыз), келесі шарттарды орындау кезінде:

Ет теріден алынуы тиіс (сүйексіз);

Лимфа түйіндері алынып тасталуы тиіс;

Теріден ет бөлінер алдында, союдан кейін кемінде 24 сағат бойы 2°C жоғары температурада жетілуі тиіс, ал еттің рН мәні өлшенген кезде оның арқа бұлшықетінің ең ұзын бөлігінде 6,0-ден төмен болуы тиіс.

Ірі қара мал, ұсақ мал, шошқа және ет өнімдерін сату тек келесі әдістердің бірімен өңделгеннен кейін шектеусіз рұқсат етіледі:

Ет және ет өнімдері герметикалық контейнерде ішкі температурасы кемінде 70°C болатын термиялық өңдеуден өтеді, 30 минуттан кем емес уақытқа, немесе вирус жоюды қамтамасыз ететін басқа эквивалентті өңдеуден өтеді (аппертизация);

Сүйексіз ет және ет өнімдері кемінде 70°C температурада 30 минуттан кем емес термиялық өңдеуден өтеді (қайнату);

Сүйексіз ет және ет өнімдері тұздалудан өтіп, содан соң толықтай кептіріледі. Толық кептіру үшін су мен протеиннің қатынасы 2,25:1-ден артық болмауы керек, ал су белсенділігі 0,85-тен аспауы керек.

Ет пен ет өнімдері өңделгеннен кейін, оларды вирус жұқтырудың ықтимал көздерінен аулақ ұстау шаралары қабылдануы тиіс.

Әлсіз жануарларды союға арналған кәсіпорындар немесе осы мақсаттарға жабдықталған сою пункттері, қауіпті аймақта болған әлсіз жануарлардың етін пайдаланған уақытта, ет экспорттауға рұқсат алмауы керек.

57. Әлсіз жануарлар үшін қауіпті аймақта тыйым салынады:

а) ветеринарлық бақылаумен әрбір ет комбинатына тасымалдаудан кейін тазаланатын және дезинфекцияланатын көлік құралдарымен ет комбинатына сою үшін жіберілетін жануарларды қоспағанда, әлсіз жануарларды тасымалдау;

б) көрмелер, жәрмеңкелер, базарларда сауда және жануарлардың жиналуына немесе қозғалуына байланысты басқа да іс-шараларды өткізу;

в) әлсіз жануарлардың жасанды немесе табиғи ұрықтандыру жұмыстарын жүргізу, сондай-ақ мұндай жануарлардан аналық жасушалар мен эмбриондарды алу.

58. Әлсіз жануарлар үшін қауіпті аймақта рұқсат етіледі:

а) бұл нысандағы қызметкерлермен жүзеге асырылатын жануарларды жасанды ұрықтандыру, мұндай жануарлардың ұрығымен, осы нысанда сақталатын немесе осы нысанның сыртқы шекарасына дейін жеткізілген мемлекеттік тұқымдық шаруашылықтар мен жасанды ұрықтандыру станцияларынан ұрықты пайдалана отырып жүзеге асыру;

б) карантин енгізілмеген жағдайда жылқыларды, құстарды, барлық цирк және хайуанаттар бағының тақтұяқтыларын және басқа да сезімтал емес жануарларды әкету;

в) құзыретті орган мен ветеринарлық карантиндік комиссия белгілеген шарттар мен тәртіпті сақтай отырып, қауіпті аймақта орналасқан нысандардан өнеркәсіптік тауарларды, құрылыс материалдарын және басқа да жүктерді шығару.

59. Қауіпті аймақтан алынған әлсіз жануарлардың жаңа еті, ет тартылған еті және ет аспаздық өнімдерін базарда сатуға тыйым салынады. Мұндай өнімдер мемлекеттік ветеринарлық қызметтің рұқсаты бар кәсіпорынға кейінгі өңдеу үшін герметикалық жабылған контейнерлерде таңбаланып және тасымалданады.

60. Осы құжаттың 59-тармағында көзделген тыйым салу, егер бұл өнім келесі шарттар орындалса, аусылдың ең ерте болжамды анықталған күніне дейінгі 28 күндік кезеңде өндірілген жаңа етке, тартылған етке және ет тағамдарына қолданылмайды:

а) өндірілген сәттен бастап ол осы кезең басталғаннан кейін өндірілген жаңа еттен, тартылған еттен және ет тағамдарынан бөлек сақталады және тасымалданады;

б) айқын таңбалаудың арқасында қауіпті аймақтан тыс жерлерге тасымалданбайтын жаңа еттен, тартылған еттен және ет тағамдарынан оңай ажыратылады.

61. Қауіпті аймақта орналасқан кәсіпорындарда өндірілген әлсіз жануарлардың жаңа еті, тартылған еті және ет аспаздық өнімдерін базарда сатуға тыйым салынады.

62. Осы құжаттың 61-тармағында көзделген тыйым салу қауіпті аймақта орналасқан кәсіпорындарда өндірілген жаңа етке, тартылған етке немесе ет тағамдарына келесі шарттар орындалса қолданылмайды:

а) кәсіпорын тұрақты және қатаң ветеринарлық бақылауда (қадағалау) жұмыс істейді;

б) жаңа ет, тартылған ет және ет тағамдары осы құжаттың 60-тармағының талаптарына сәйкес немесе қауіпті аймақтан тыс жерде өсірілген және өлтірілген жануарлардан алынған;

в) жаңа ет, тартылған ет және ет тағамдары мемлекеттердің заңнамасында белгіленген малды сою алдындағы ветеринарлық тексеру және етті және басқа да сою өнімдерін ветеринарлық-санитарлық сараптау ережелеріне сәйкес арнайы таңбалауды қамтуы керек;

г) өндіріс барысында жаңа ет, тартылған ет және ет тағамдары анық белгіленеді, тасымалданады және қауіпті аймақтан тыс жерлерге тасымалданбайтын жаңа еттен, тартылған еттен және ет тағамдарынан бөлек сақталады.

63. Осы құжаттың 62-тармағында анықталған шарттарға сәйкестік қауіпті аймақта орналасқан кәсіпорындарда жүргізілетін ветеринарлық бақылау (қадағалау) жаңа етке, тартылған етке немесе саудаға арналған ет аспаздық өнімдеріне берілген ветеринарлық ілеспе құжаттың болуы арқылы расталады.

64. Қауіпті аймақтан алынған әлсіз жануарлардың етінен өндірілген ет өнімдерін базарда сатуға тыйым салынады.

65. Осы құжаттың 64-тармағында көзделген тыйым салу, егер ет өнімдері осы құжаттың 56-тармағының "и" тармақшасының талаптарына сәйкес келсе немесе осы құжаттың 62-тармағында көрсетілген жаңа еттен, тартылған еттен және ет аспаздық өнімдерінен өндірілсе, қолданылмайды.

66. Қауіпті аймақта болған әлсіз жануарлардан алынған сүтті және осы сүттен өндірілген сүт өнімдерін базарда сатуға тыйым салынады.

67. Тыйым салу келесі жағдайларда сүт пен сүт өнімдеріне қолданылмайды:

а) олар аусылдың ең ерте болжамды анықталған күніне дейінгі 28 күндік кезең басталғанға дейін өндірілген және осы кезеңнен кейін өндірілген сүт пен сүт өнімдерінен бөлек сақталып, тасымалданған;

б) егер олар қауіпті аймақта болған әлсіз жануарлардан алынған және осы құжаттың 34-тармағының "г" тармақшасында қарастырылған дезинфекциялау мақсатында термиялық өңдеуден өткен сүттен өндірілген болса, онда келесі талаптарды орындаған жағдайда:

кәсіпорын тұрақты ветеринарлық бақылауда (қадағалау) жұмыс істейді;

кәсіпорында пайдаланылатын сүт осы тармақтың "а" тармақшасының талаптарына сәйкес келеді, дезинфекциялау мақсатында термиялық өңдеуден өтеді немесе қауіпті аймақтан тыс жерде өсірілген әлсіз жануарлардан алынған;

өндіріс барысында сүт анық белгіленіп, тасымалданып және қауіпті аймақтан тыс тасымалдауға арналмаған шикі сүт пен шикі сүт өнімдерінен бөлек сақталады;

қауіпті аймақтан тыс орналасқан кәсіпорындардан қауіпті аймақта орналасқан кәсіпорындарға шикі сүтті тасымалдау санитарлық өңдеуден өткен, дезинфекция сапасын бақылаудан өткен және содан кейін әлсіз жануарлар ұсталған қауіпті аймақ нысандарына контакті жасамаған көлік құралдарында жүзеге асырылады.

68. Кәсіпорынның осы құжаттың 67-тармағының "а" және "б" тармақтарының талаптарына сәйкестігі бойынша ветеринарлық бақылау (қадағалау) жүзеге асырылады.

69. Қауіпті аймақта орналасқан кәсіпорындардан қауіпті аймақтан тыс орналасқан кәсіпорындарға шикі сүтті тасымалдау және бұл сүтті өңдеу келесі шарттарға сәйкес болуы керек:

а) осы кәсіпорында қауіпті аймақтан әлсіз жануарлардың шикі сүтін өңдеуге рұқсат етіледі;

б) рұқсат беру тасымалдау талаптарын көрсететін, оның бағыты көрсетілген нұсқаулықты қамтиды;

в) шикі сүтті тасымалдау келесі көлік құралдарында жүзеге асырылады:

тасымалдау алдында санитарлық өңдеуден өтетін және дезинфекцияның сапасын бақылаудан өтетін;

тасымалдау кезінде сүттің ағып кету мүмкіндігін болдырмайтын тығыздағыштары бар;

сүтті тиеу және түсіру кезінде аэрозольдердің пайда болу мүмкіндігін болдырмайтын жабдықтармен жабдықталған;

г) қауіпті аймақта орналасқан кәсіпорыннан шықпас бұрын, сүт алынған орындардағы шлангтар, дөңгелектер, көлік құралының төменгі бөліктері және сүттің кез келген ағуы санитарлық өңдеуден өтіп, дезинфекцияның сапасын бақылаудан өтеді;

д) осы тармақтың "г" тармақшасының талаптарын орындағаннан кейін, көлік құралдары әлсіз жануарлар ұсталған қауіпті аймақ объектілерімен байланысын болдырмайды;

е) көлік құралдары белгілі бір географиялық немесе әкімшілік аумаққа бекітілген, тиісті таңбалауы бар және санитарлық өңдеуден өтіп, ветеринарлық бақылаудан (қадағалаудан) кейін ғана басқа аумаққа ауыса алады.

70. Қауіпті аймақта орналасқан нысандардан алынған әлсіз жануарлардан шикі сүт үлгілерін іріктеу және тасымалдау уәкілетті орган анықтаған зертханада (орталықта) аусылды диагностикалау мақсатында жүзеге асырылады.

71. Қауіпті аймақтағы әлсіз жануарлардан алынған сперма, аналық жасушалар мен эмбриондарды сатуға тыйым салынады.

72. Тыйым салу аусылдың ең ерте болжамды анықталған күніне дейінгі 28 күндік кезең басталғанға дейін жиналған және сақталған мұздатылған сперма, аналық жасушалар мен эмбриондарға қолданылмайды.

73. Осы құжаттың 72-тармағында көрсетілген кезең басталғаннан кейін жиналған мұздатылған сперма тек келесі шарттар орындалғаннан кейін ғана сақталады және беріледі:

а) аурудың барлық шаралары мен шектеулерінің алынуы;

б) асыл тұқымды шаруашылықтың немесе жасанды ұрықтандыру станциясының барлық жануарларының клиникалық тексеруден өтуі және инфекцияның жоқтығын растау үшін алынған үлгілер бойынша серологиялық тестілердің жүргізілуі;

в) серологиялық тестіден кейін (сперманы алғаннан кейін кемінде 28 күн өткенде алынған үлгіде) вирустың антиденелерінің жоқтығын растайтын теріс нәтижелердің болуы.

74. Қауіпті аймақта орналасқан және әлсіз жануарлар ұсталған нысандардан көң мен нәжісті тасымалдауға, сондай-ақ оларды топыраққа енгізуге тыйым салынады. Ерекше жағдайларда қауіпті аймақта орналасқан нысаннан белгілі бір нысанға дезинфекциялау немесе аралық сақтау үшін әлсіз жануарлардың көңін тасымалдауға рұқсат берілуі мүмкін.

75. Осы құжаттың 74-тармағының ережелері қауіпті аймақта орналасқан нысандардан әлсіз жануарлардың көңін тасымалдауға қолданылмайды, егер осы нысандарға осы құжаттың 25-тармағының "б" тармақшасында, 26-тармағының "а"-"ж" тармақшаларында және 33-тармағының "к" тармақшасында көзделген шаралар қолданылмаса және келесі шарттардың біреуі орындалса:

а) барлық көңдің көлемі аусылдың ең ерте болжамды анықталған күніне дейінгі 28 күндік кезең басталғанға дейін алынған (көң немесе нәжістер аэрозольдердің пайда болуын болдырмау мақсатында топыраққа төменірек таратылып, әлсіз жануарлар ұсталған нысандардан жеткілікті қашықтықта дереу жыртылуы керек);

б) егер көң ірі қара малдан немесе шошқадан алынған болса:

нысандағы барлық жануарлардың тексерілуі вирус жұқтыру күдігі бар жануарлардың болуын жоққа шығарды;

көңнің барлық көлемі осындай тексеру алдындағы 4 күндік кезең басталғанға дейін өндірілген;

көң шығу орнына жақын бағытталған алқаптарда және әлсіз жануарлар ұсталған қауіпті аймақтағы басқа нысандардан жеткілікті қашықтықта топыраққа енгізіледі.

76. Әлсіз жануарлар ұсталған нысаннан нәжістерді немесе көңді шығаруға рұқсат берген кезде вирус таралуын болдырмау шаралары, атап айтқанда, жүктеу аяқталғаннан кейін және нысаннан кетер алдында көлік құралдарын санитарлық өңдеуден өткізу және дезинфекция сапасын бақылау шаралары қолданылуы керек.

77. Қауіпті аймақтан алынған әлсіз жануарлардың тері шикізаты мен терілерін, қой жүнін, күйіс қайыратын жануарлардың жүнін және шошқа қылың сатуға тыйым салынады, егер көрсетілген өнімдер келесі шарттардың біреуіне сәйкес келсе:

а) өнім аусылдың ең ерте болжамды анықталған күніне дейінгі 28 күндік кезең басталғанға дейін өндірілген және осы кезеңнен кейін өндірілген өнімдерден бөлек сақталған;

б) өнім ветеринарлық бақылауда (қадағалауда) вирусты жоюды қамтамасыз ететін термиялық өңдеуден өткен.

78. Осы құжаттың 59 және 77-тармақтарында көрсетілмеген, қауіпті аймақта алынған әлсіз жануарлардан алынған жануарлардан алынған өнімдерді сатуға тыйым салынады, келесі жағдайларды қоспағанда:

а) өнім аусылдың ең ерте болжамды анықталған күніне дейінгі 28 күндік кезең басталғанға дейін өндірілген және осы кезеңнен кейін өндірілген өнімдерден бөлек сақталған және тасымалданған;

б) өнім ветеринарлық бақылауда (қадағалауда) вирусты жоюды қамтамасыз ететін термиялық өңдеуден өткен болса;

в) өнімдер әрі қарай термиялық өңдеуден өтпеген күрделі өнімдер болып табылады және олар вирусты жоюды қамтамасыз ететін термиялық өңдеуден өткен жануарлардан алынған өнімдерден немесе осы құжатта көзделген шектеулер қолданылмайтын жануарлардан алынған өнімдерді қамтиды;

г) өнімдер тірі ағзалардан тыс диагностикалық немесе зертханалық реагенттер ретінде пайдалануға арналған қапталған өнімдер болып табылады.

XII. Қауіпті аймақта өндірілген жемдер мен төсенішке арналған материалдарға қолданылатын шаралар.

79. Қауіпті аймақта өндірілген жемдер мен төсенішке арналған материалдарды сатуға тыйым салынады, келесі жағдайларды қоспағанда:

а) егер олар аусылдың ең ерте болжамды анықталған күніне дейінгі 28 күндік кезең басталғанға дейін өндіріліп, сақталып және кейін өндірілген жемдер мен материалдардан бөлек тасымалданған болса;

б) егер нысандарда көрсетілген пунктте көрсетілген жемдер мен материалдарды қауіпті аймақ ішінде пайдалануға рұқсат болса;

в) егер әлсіз жануарлар ұстамаған нысандарда өндірілген болса;

г) егер әлсіз жануарлар ұстамаған нысандарда өндірілген болса және шикізатты осы пункттің "б" тармақшасында көрсетілген нысандардан немесе қауіпті аймақтан тыс орналасқан нысандардан алатын болса.

80. Осы құжаттың 79-тармағының ережелері әлсіз жануарлар ұсталған нысандарда өндірілген жемдер мен төсеніш материалдарына келесі жағдайлардың біреуін орындаған кезде қолданылмайды:

а) жабық камерада кемінде 10 минут ішінде ең аз дегенде 80 °С температурада бу өңдеуден өтуі;

б) аусылдың эпизоотикалық ошағын анықтаудың ең жақын жерінен кемінде 2 км қашықтықта орналасқан қоймаларда немесе рулондарда сақталуы және қауіпті аймақта шектеулерді алып тастау және осы құжаттың 33-тармағының "л" тармақшасында қарастырылған тазалау, санитарлық өңдеу және дезинфекция сапасын бақылау рәсімдерін аяқтаудан кейін кемінде 3 ай ішінде қоймаларда болуы.

XIII. Бақылау аймағындағы объектілерге және жануарлардың иелеріне қолданылатын шаралар.

81. Бақылау аймағында келесі шараларды орындау қамтамасыз етіледі:

а) әлсіз жануарлар ұсталған барлық нысандарды тіркеу, сондай-ақ аталған жануарларды есепке алу және мәліметтерді үнемі жаңарту;

б) әлсіз жануарлар ұсталған нысандарды тексеру және бар жануарлардың есебін тексеру мақсатында болуы мүмкін ауру жануарларды анықтау;

в) әлсіз жануарларды күнделікті клиникалық тексеру.

XIV. Қолайсыз аймақтағы карантинді алып тастау.

82. Қолайсыз аймақтағы карантин соңғы тәркіленген әлсіз жануарды жойғаннан кейін және осы құжатта қарастырылған іс-шараларды өткізгеннен кейін 28 күнтізбелік күн өткен соң алынады.

83. Қолайсыз аймақтағы карантинді алып тастамас бұрын, әлсіз жануарлар ұсталған нысандардың жануарлар иелері мен басшылары барлық үй-жайларды, жануарлар ұсталған аула аумақтарын, сондай-ақ жабдықтарды, көлік құралдарын тазалау және түпкілікті дезинфекциялау жұмыстарын ветеринарлық-санитарлық ережелерге сәйкес қамтамасыз етуге міндетті. Нысандар ішінде қабырғаларды, аралықтарды жаңа өшірілген әк ерітіндісімен әктеу керек.

84. Қолайсыз аймақта карантинді алып тастау үшін соңғы іс-шараларды жаңбыр, қар жауу және аяз кезінде жүргізген жағдайда, қолайлы ауа райы орнаған кезде осы аймақта қоршаған ортада вирусты толық жоюды қамтамасыз ететін шаралар кешенін қайта өткізу қажет.

85. Аусылмен ауырған немесе ауруға күдікті жануарларды сою, сондай-ақ вируспен ластанған және аусылдың ең ерте болжамды анықталған күніне дейінгі 28 күндік кезең басталғаннан кейін алынған жануарлардан алынған өнімдер мен шикізаттарды қайта өңдеу және сақтау жүргізілген нысанда карантин әлсіз жануарлардың етін және басқа өнімдерін қайта өңдеу аяқталғаннан кейін, жануарлардан алынған өнімдерді зарарсыздандыру, нысанның үй-жайларын, аумақтарын, жабдықтары мен өндірістік құрал-жабдықтарын дезинфекциялау арқылы вирусты жоюдан кейін алынады.

86. Қолайсыз аймақтағы және қауіпті аймақтағы карантинді алып тастағаннан кейін елдің, аймақтың және компартменттің аусылдан қолайлы мәртебесін қалпына келтіру ЖҮЖД кодексінде ұсынылған іс-шаралар мен мерзімдерді ескере отырып жүзеге асырылады.

87. Келесі шектеу шаралары сақталады:

а) карантинді алып тастағаннан кейін 12 ай ішінде әлсіз жануарларды аусылдан қолайлы нысандарға сатуға шығару тыйым салынады;

б) карантинді алып тастағаннан кейін 3 ай ішінде аусылға қарсы вакцинацияланбаған жануарларды нысандарға әкелуге тыйым салынады;

в) жазғы кезеңде 3 ай және күзгі және қысқы уақытта 6 ай ішінде ауру және ауруға күдікті әлсіз жануарлар жайылған немесе айдалған жайылымдық жерлер мен мал айдау трассаларын пайдалануға тыйым салынады.

88. Қолайсыз аймақтағы карантин кезінде әлсіз жануарлармен байланыс болмаған жануарлардан алынған өнімдер, жемшөп және басқа да жемдер мүше мемлекет заңнамасына сәйкес пайдаланылады.

XV. Қауіпті аймақтағы шектеу шараларын алып тастау.

89. Қауіпті аймақтағы шектеу шаралары келесі талаптар орындалғаннан кейін қолданылмайды:

а) эпизоотикалық аусыл ошағындағы барлық әлсіз жануарларды сойып, қауіпсіз түрде жойған күннен бастап 28 күнтізбелік күн өткен және осы құжаттың 33-тармағының "л" тармақшасына сәйкес тазалау, санитарлық өңдеу және дезинфекцияның сапасын бақылау процедураларын аяқтағаннан кейін;

б) қауіпті аймақтағы барлық әлсіз жануарлар ұсталған нысандарда клиникалық тексеруден өткізіліп, теріс нәтижелер алғаннан кейін.

90. Осы құжаттың 81-тармағының "б" тармақшасында көрсетілген инспекция вирустың жоқтығын растау үшін орындалады және келесі шараларды қамтиды:

а) барлық әлсіз жануарларды аусыл белгілерінің бар-жоғын анықтау үшін клиникалық тексеруден өткізу. Ерекше назар жануарлармен, жабдықтармен және жоғары қауіп нысандарынан көлік құралдарымен тығыз байланыста болған жануарларға аударылады;

б) жануарлардың ауруы мен өлім-жітімін, клиникалық бақылау деректерін, азық-түлік тұтынуындағы, өнімділіктегі және репродуктивті функциядағы өзгерістерді зерттеу;

в) қауіпті аймақтағы жануарлардан алынған биологиялық материал үлгілеріне статистикалық параметрлер негізінде серологиялық зерттеулер жүргізу 5 пайыздық таралу деңгейін 95 пайыздық сенімділікпен анықтау үшін.

91. Осы құжаттың 89-тармағында көрсетілген қауіпті аймаққа қатысты шектеу шараларын алып тастағаннан кейін бақылау аймағында белгіленген шаралар кемінде 15 күнтізбелік күн бойы XIII бөлімнің ережелеріне сәйкес қолданылады.

XVI. Сырттан Одақтың кеден аумағына вирус енгізудің алдын алу шаралары.

92. Одақтың кеден аумағына әлсіз жануарларды әкелу және көлік құралдарын өңдеу Бірыңғай ветеринарлық талаптарға сәйкес жүзеге асырылады.

93. Одақтың кеден аумағына әкелінген әлсіз жануарлар Бірыңғай ветеринарлық талаптармен және Бірыңғай ветеринарлық талаптармен белгіленбеген бөлігінде мүше мемлекеттердің заңнамасымен белгіленген тәртіппен карантинге жіберіледі. Ауру анықталған немесе аусылмен ауырған жануарлар анықталған жағдайда әкелінген барлық жануарларды сою және вирустың таралуын болдырмайтын әдістермен жою жүзеге асырылады.

94. Көршілес мемлекеттерге вирус әкелу жағдайлары туындаған кезде және мүше мемлекеттің аумағына вирус әкелу тікелей қауіпі болған кезде жергілікті ТЖ комиссиялары жиналып, уәкілетті органмен бекітілген төтенше жағдайлар жоспарына сәйкес және аусыл бойынша қалыптасқан эпизоотикалық жағдайды ескере отырып, мүше мемлекеттің аумағына вирус әкелуді болдырмау шараларын ұйымдастырады.

95. Мүше мемлекеттің аумағында аусылдың эпизоотикалық ошағы болған жағдайда жануарларды, жануарлардан алынған өнімдерді бір облыстың аудандарынан екінші ауданға және облысаралық тасымалдау (айдау) тек тиісті рұқсат болған жағдайда ғана рұқсат етіледі.

96. Мүше мемлекеттердің немесе олардың жекелеген аймақтарының аусыл бойынша қолайлы мәртебесі ("вакцинациясыз аусылдан қолайлы ел немесе аймақ", "вакцинациямен аусылдан қолайлы ел немесе аймақ") ЖҮЖД кодексінде белгіленген рәсімге сәйкес ЖҮЖД арқылы танылады.

97. Мүше мемлекеттердің немесе олардың жекелеген аймақтарының аусыл бойынша қолайлы мәртебесін қалпына келтіру ("вакцинациясыз аусылдан қолайлы ел немесе аймақ", "вакцинациямен аусылдан қолайлы ел немесе аймақ") ДЖДҰ кодексінде белгіленген мерзімдер мен шарттарға сәйкес, сондай-ақ БҰҰ Азық-түлік және ауыл шаруашылығы ұйымы (ААҰ) мен ЖҮЖД кезең-кезеңмен аусылға қарсы күрес жоспарының кезеңдеріне сәйкес осы құжаттың XIV – XV бөлімдерінде көрсетілген іс-шараларды орындағаннан кейін жүзеге асырылады.

98. Аусыл кезінде аймақтандыру мүше мемлекеттердің өзара әрекеттестігі тәртібінің VI бөліміне сәйкес жүзеге асырылады.

99. Аусылдан қолайлы компартменттер мүше мемлекеттердің өзара әрекеттестігі тәртібінің VII бөліміне сәйкес құрылады.

XVII. Төтенше жағдайлар кезіндегі іс-қимыл жоспары және нақты уақытта дабыл бойынша іс-қимылдарды пысықтау.

100. Аусылға қарсы күреске дайындық іс-шараларын жүргізуді, сондай-ақ мүше мемлекеттің аумағын вирус әкелуден қорғау іс-шараларын көздейтін төтенше жағдайлар кезіндегі іс-қимыл жоспары аусыл бойынша төтенше жағдайлар жөніндегі іс-қимыл жоспарын әзірлеу жөніндегі ААҰ нұсқаулығының ережелерін ескере отырып жасалады.

101. Төтенше жағдайлар кезіндегі іс-қимыл жоспары қоршаған ортаға залал келтіруді болдырмау бойынша қажетті іс-шараларды өткізуді қамтамасыз етуі және келесі ақпаратты қамтуы тиіс:

а) вирус жойылуын тез жою үшін қажетті барлық нысандарға, жабдықтарға, персоналға және материалдарға қолжетімділіктің тәртібін сипаттау;

б) көршілес мемлекеттермен іс-шараларды үйлестіру шарттары;

в) қолайсыз жағдайлар кезінде қолданылатын іс-шараларды сипаттау.

102. Төтенше жағдайлар кезіндегі іс-қимыл жоспары келесі іс-шараларды орындауды көздеуі тиіс:

а) төтенше жағдайлар кезіндегі іс-қимыл жоспарын қолдану және аусыл эпизоотикалық ошақтарын оқшаулау және жою бойынша жедел іс-шараларды жүргізу үшін қажетті шараларды қабылдау;

б) төтенше жағдайлар туындаған жағдайда көмек көрсету, бюджет қаражаты мен эпизоотикалық аусыл ошағын оқшаулау және жоюға байланысты шығындарды жабу үшін қаржыландыру көздеріне қол жеткізу бойынша шаралар қабылдау;

в) аусыл эпизоотикалық ошағын оқшаулау және жою үшін шешім қабылдаудың жылдам және тиімді процесін қамтамасыз ететін әрекеттердің реттілігін анықтау;

г) мүше мемлекеттің орталық төтенше жағдайлар комиссиясын құру;

д) (аусыл эпизоотикалық ошағы анықталған жағдайда) аурудың барысын бақылайтын және төтенше жағдайлар комиссиясында қабылданған шешімдердің орындалуын үйлестіретін мемлекеттік орталық құру, сондай-ақ орталықтың қызметін ұйымдастыруға жауапты үйлестірушіні тағайындау;

е) аусыл эпизоотикалық ошағы анықталған жағдайда аурудың барысын бақылайтын жергілікті бақылау орталықтары мен төтенше жағдайлар комиссияларын шұғыл ұйымдастырудың егжей-тегжейлі жоспарларын әзірлеу, сондай-ақ (жергілікті деңгейде) шаралар қабылдау;

ж) ветеринарлық және экологиялық қауіпсіздік мәселелері бойынша іс-қимылдарды үйлестіру мақсатында мемлекеттік және жергілікті бақылау орталықтарының қоршаған ортаны қорғау органдарымен ынтымақтастығы;

з) қажетті құжаттаманы жүргізу және аусылға қарсы күреске дайындық мәселелері бойынша көмек көрсету мақсатында басқа елдермен (қажет болған жағдайда) өзара әрекеттесетін тұрақты жұмыс істейтін сараптамалық топты құру;

и) аусыл эпизоотикалық ошақтарын оқшаулау және жою бойынша жедел іс-шараларды жүргізу үшін қажетті ресурстарды, соның ішінде персоналды, жабдықтарды және зертханалық үй-жайларды құру бойынша шаралар қабылдау;

к) аусыл эпизоотикалық ошақтарын оқшаулау және жою кезінде қажет болатын әрекеттерді, рәсімдерді, нұсқаулар мен бақылау шараларын сипаттайтын нұсқаулықтың жаңартылған нұсқасын дайындау;

л) төтенше жағдайларда шұғыл вакцинациялауды жүргізу жоспарларын әзірлеу;

м) клиникалық белгілерді анықтау, эпизоотологиялық тергеу жүргізу және аусылдың алдын алу шараларын қолдану мәселелері бойынша ветеринария саласындағы мамандарды оқыту тәртібін әзірлеу, атқарушы билік органдарына, нысандар басшыларына және нысандар мен елді мекендерді қадағалайтын ветеринарлық мамандарға білім беру, нақты уақытта дабыл бойынша іс-қимылдарды пысықтау. Оқыту әр 5 жыл сайын 2 рет жүргізілуі тиіс (жоспар бекітілген күннен бастап 3 жыл кешіктірілмей алғашқы оқыту);

н) аусылға күдікті жағдайлар туралы ақпаратты жинау тәртібін әзірлеу, қабылданған шараларды, оның ішінде жүргізілген зертханалық зерттеулерді (сынақтарды) және жануарлар мен жануарлардан алынған өнімдерді тасымалдауға енгізілген шектеулерді көрсету.

103. Төтенше жағдайлар кезіндегі іс-қимыл жоспары вирустың әдейі таралуы жағдайында қысқа мерзім ішінде болатын аусыл эпизоотикалық ошақтарының көп санын оқшаулау және жою үшін қажетті ресурстарды ескере отырып дайындалуы тиіс.

104. Төтенше жағдайлар кезіндегі іс-қимыл жоспары аусыл эпизоотикалық ошағы пайда болған жағдайда әлсіз жануарлардың өлекселері мен нәжістерін өңдеу немесе жоюға арналған тиісті орындар мен нысандарды көрсетуі тиіс.

105. Нақты уақытта дабыл бойынша іс-қимылдарды пысықтау нәтижелерін ескере отырып, әр 5 жылда кемінде 1 рет төтенше жағдайлар кезіндегі іс-қимыл жоспарына өзгерістер енгізу қажет. Өзгерістер аусыл инфекциясының ерекше сипатын, аурумен күресу кезіндегі эпизоотикалық жағдайдың дамуын ескере отырып, төтенше жағдайлар туындаған кезде енгізілуі мүмкін.

106. Нақты уақытта дабыл бойынша іс-қимылдарды пысықтау уәкілетті органмен бекітілген төтенше жағдайлар кезіндегі іс-қимыл жоспарына сәйкес және (мүмкіндік болған жағдайда) көршілес мемлекеттердің құзыретті органдарымен өзара әрекеттестікте жүргізіледі.

107. Мүше мемлекеттердің аусыл бойынша қолайлы мәртебесін бақылау және растау мақсатында әлсіз жануарлардан алынған қан сарысуының үлгілеріне серологиялық зерттеулер жүргізу арқылы мониторинг жүргізілуі тиіс.

XVIII. Биологиялық және (немесе) патологиялық материалдың үлгілерін аусылға зертханалық диагностика жасау үшін іріктеу, консервілеу және тасымалдау.

108. Аусылға зертханалық диагностика жүргізу үшін ірі қара малдың тілі шырышты қабығындағы (афты), шошқалардың тұмсығындағы, ірі және ұсақ қара мал, шошқа, түйелер және аусылға сезімтал басқа да жануарлардың тәжісіндегі және тұяқ арасындағы ойықтағы афты қабырғалары мен ішіндегілерін (лимфа) алу. Егер афты болмаса, вирусты бөліп алу үшін жануарларда температуралық реакция кезінде қан сынамалары, сондай-ақ бас пен жұтқыншақ сақинасының лимфа түйіндері, ұйқы безі және жүрек бұлшықеті сынамалары (аусылға сезімтал барлық түрлердің төлдерінің өлекселерінен) алынады.

Аусылға күдікті жағдайларды анықтағанда, сонымен қатар ретроспективті диагностикалық зерттеулер үшін жануарларды жұқтырғаннан кейін кез келген уақытта өңеш-жұтқыншақ шырышының сынамаларын және ауырып жазылған жануарлардың кем дегенде 10 қан сарысу сынамасын (консервіленбеген) алу.

109. Афты мен лимфа кемінде 5 грамм мөлшерінде алынады. Вирусты бөлу және оны одан әрі сәйкестендіруге арналған басқа материалдардың мөлшері кемінде 10 грамм болуы керек. Көрсетілген мөлшерді алу мүмкін болмаған жағдайда, материалдар жасуша дақылдары мен басқа зертханалық жүйелерде кейінгі өсіру үшін мүмкіндігінше көп мөлшерде жіберіледі.

Афт қабырғалары үшін консервілеу сұйықтығының рН 7,2-7,8 болуы және бейтарап глицерин мен 0,85 пайыз натрий хлоридінің тең көлемдерінен немесе жасушаларды өсіруге арналған ортадан (сарысусыз) тұруы керек. Қалған материалдар антибиотиктердің 1 миллилитрге немесе 1 грамм материалға 500 – 1000 бірлік есеппен ерітінділерімен консервіленуі керек. Сонымен қатар, ХЭБ нұсқаулығында ұсынылған аусылға зертханалық диагностика жүргізу үшін биологиялық және (немесе) патологиялық материал сынамаларын консервілеудің басқа әдістерін қолдануға рұқсат етіледі.

110. Шіріу белгілері жоқ патологиялық материалдың үлгілері бұрандалы немесе жабық тығындары бар құтыларға салынып, мұздатылады, ал мұздату жағдайлары болмаған жағдайда консервілеу сұйықтығына салынады. Афты қабырғалары үшін консервілеу сұйықтығының рН 7,2-7,8 болуы және бейтарап глицерин мен 0,85 пайыз натрий хлоридінің тең көлемдерінен немесе жасушаларды өсіруге арналған ортадан (сарысусыз) тұруы керек.

111. Осы құжаттың 110-тармағында көрсетілген материалдың үлгілері бар құтылар тығыздалады, олардың жапсырмаларында жануарлардың түрі, материалдың атауы мен мөлшері, консервант, сынама алу күні көрсетіледі. Құтылар мұз немесе салқындатқыш агенті бар тығыз контейнерлерге салынып, зертханалық диагностика жүргізу орнына мөрленген түрде мүмкіндігінше қысқа мерзімде, бірақ сынамалар алынған сәттен бастап 48 сағаттан кешіктірілмей тасымалданады. Егер материалдарды сынама алынған сәттен бастап 12 сағат ішінде жеткізу мүмкін болса, оларды мұздату және консервілеу міндетті емес.

112. Аусылға зертханалық диагностика жүргізу үшін жіберілетін материалдарға ілеспе құжаттамада эпизоотикалық аусыл ошағында жүргізілген эпизоотологиялық тергеу нәтижесінде алынған мәліметтер, аусылға сезімтал жануарлардың жалпы саны, аурудың алғашқы белгілерінің күні, соңғы вакцинацияның күні (егер жүргізілсе), қолданылған вакцинаның сериясы, ауырған және өлген жануарлардың саны, сынамалар алу күні, аурудың клиникалық белгілері, жіберушінің пошталық мекенжайы және телефоны көрсетіледі.

113. Аусылдың бастапқы ошақтары анықталған жағдайда, сондай-ақ вакцинацияланған жануарларда аусыл анықталғанда, атиптік формалары болғанда, шекара маңындағы аймақтарда және халықаралық көлік тораптарының (теміржол және автобус вокзалдары, әуежайлар), вируспен жұмыс істейтін биологиялық кәсіпорындар мен мекемелердің тікелей жақын жерінде аусылдың эпизоотикалық ошақтары пайда болған кезде жиналған биологиялық және (немесе) патологиялық материалдар зертханалық зерттеулер (сынақтар) нәтижелерін растау үшін мүше мемлекеттің референттік зертханасына (орталығына) герметикалық және мөрленген контейнерлерде (термостарда) дереу жіберіледі (сондай-ақ міндетті түрде биологиялық және (немесе) патологиялық материалдар ДЖДҰ аймақтық референттік зертханасына аусыл бойынша жіберіледі). Мүше мемлекеттің референттік зертханасында (орталығында) вирус изоляттарының жаңа эпизоотикалық штамдары анықталған кезде биологиялық және (немесе) патологиялық материалдар зерттеу және антигендік туыстықты анықтау үшін, оның ішінде жаңа эпизоотикалық изолят анықталған мүше мемлекет үшін өзекті вакцина штамдарын таңдау мақсатында ДЖДҰ аймақтық референттік зертханасына жіберіледі.

Қайталанған аусыл ошақтарынан биологиялық және (немесе) патологиялық материалдың үлгілері мүше мемлекеттің референттік зертханасына (орталығына) зерттеуге жіберіледі.

Биологиялық және (немесе) патологиялық материалдың үлгілерін іріктеу, консервілеу және аусылға зертханалық диагностика жүргізу үшін тасымалдауды уәкілетті ветеринарлық мамандар жүзеге асырады.