ИПС "Әділет"

В соответствии с подпунктом 2) пункта 2-15 статьи 6 Закона Республики Казахстан "О местном государственном управлении и самоуправлении в Республике Казахстан", маслихат города Астаны РЕШИЛ:

1. Утвердить прилагаемую Программу реновации жилища в городе Астане до 2030 года.

2. Настоящее решение вводится в действие со дня его принятия.

Председатель маслихата города Астаны

Т. Зейнұлқабден

Приложение
к решению маслихата
города Астаны
от 12 декабря 2025 года
№ 356/47-VIII

Программа реновации жилища в городе Астане до 2030 года

Сноска. Приложение – в редакции решения маслихата города Астаны от 05.06.2026 № 422/54 (вводится в действие со дня его принятия).

Глава 1. Паспорт Программы

Наименование Программы	Программа реновации жилища в городе Астане до 2030 года (далее – Программа)
Основание для разработки Программы	Строительный кодекс Республики Казахстан; пункт 1-9 статьи 27 Закона Республики Казахстан "О местном государственном управлении и самоуправлении в Республике Казахстан"; статья 116-1 Закона Республики Казахстан "О жилищных отношениях"
Государственный орган, ответственный за разработку Программы	Местный исполнительный орган – акимат города Астаны (далее – МИО)
Цель Программы	Обеспечение жителей столицы комфортными и безопасными условиями жизни, развитие жилых территорий, общественного пространства посредством системной реконструкции сложившейся части города, придание облику города Астаны неповторимого оригинального колорита, присущего столице Республики Казахстан
Источники финансирования	Местный бюджет и (или) иные источники, не запрещенные законодательством Республики Казахстан
Срок реализации Программы	2026–2030 годы

Глава 2. Введение

Город Астана является устоявшимся административным, социально-экономическим и политическим центром Республики Казахстан, столицей, которая воплощает социально-экономические и политические достижения государства за период независимости, отражая укрепляющуюся мощь страны и высокий потенциал еҰ дальнейшего развития.

С момента переноса столицы перед специалистами в области градостроительства была поставлена задача по обеспечению сбалансированного территориального развития. В качестве основных принципов определены компактность, полицентричность и сбалансированное развитие территорий.

Необходимым условием является не только строительство нового административного центра и освоение дополнительных территорий столицы, но и комплексное развитие сформировавшейся городской застройки, включающее проведение мероприятий по реновации городской среды, в том числе совершенствование всей системы жизнеобеспечения.

В Программе используются следующие основные понятия:

1) аварийный многоквартирный жилой дом – многоквартирный жилой дом, в котором основные несущие конструкции (фундаменты, колонны, несущие стены, балки, перекрытия) утратили несущую способность и дальнейшая эксплуатация которого представляет опасность для жизни проживающих (пребывающих), признанный не подлежащим восстановлению заключением юридического лица, аккредитованного на осуществление технического надзора и технического обследования надежности и устойчивости зданий и сооружений;

2) администратор Программы – Государственное учреждение "Управление жилья и жилищной инспекции города Астаны";

3) единый оператор – ипотечная организация с прямым или косвенным участием государства в уставном капитале, целью которой является участие в реализации государственной политики в области обеспечения доступности жилья населению Республики Казахстан через механизмы ипотечного кредитования и предоставления арендного жилья, развития долевого жилищного строительства, а также обеспечение доступности финансовых ресурсов для строительной отрасли;

4) снос зданий и сооружений – полное или частичное устранение зданий и сооружений или их элементов путем демонтажа или разрушения;

5) дизайн-код – требования, направленные на формирование стилистически единого архитектурного облика населенных пунктов, комфортной и безопасной городской среды, в том числе касающиеся размещения элементов благоустройства, информационных конструкций (вывесок, городской навигации), рекламных конструкций, нестационарных объектов, озеленения, освещения, фасадов, ограждений;

6) инвестор – физическое или юридическое лицо, осуществляющее инвестиции в рамках Программы;

7) объект кондоминиума – единый имущественный комплекс, состоящий из квартир, нежилых помещений, парковочных мест, кладовок, находящихся в индивидуальной (раздельной) собственности, и общего имущества, которое не может находиться в индивидуальной (раздельной) собственности и принадлежит собственникам квартир, нежилых помещений, парковочных мест, кладовок на праве общей долевой собственности, включая единый неделимый земельный участок под многоквартирным жилым домом (далее – МЖД) и (или) придомовой земельный участок;

8) общее имущество объекта кондоминиума – части объекта кондоминиума (фасады, подъезды, вестибюли, холлы, коридоры, лестничные марши и лестничные площадки, лифты, крыши, чердаки, технические этажи, подвалы, общедомовые инженерные системы и оборудование, абонентские почтовые ящики, земельный участок под МЖД и (или) придомовой земельный участок, элементы благоустройства и другое имущество общего пользования), кроме квартир, нежилых помещений, парковочных мест, кладовок, находящихся в индивидуальной (раздельной) собственности, и телекоммуникационного оборудования, являющегося собственностью операторов сотовой связи;

9) текущий ремонт общего имущества объекта кондоминиума – комплекс своевременных технических мероприятий и работ по замене или восстановлению составных частей и инженерного оборудования МЖД, установленных нормативной и технической документацией, проводимых с целью предотвращения их преждевременного износа и устранения неисправности;

10) капитальный ремонт общего имущества объекта кондоминиума – комплекс мероприятий и работ по замене изношенных конструкций, деталей и инженерного оборудования МЖД на новые или более прочные и экономичные, улучшающие эксплуатационные показатели ремонтируемых объектов, проводимых с целью восстановления ресурса МЖД;

11) многоквартирный жилой дом – отдельно стоящее здание с единым фундаментом на едином неделимом земельном участке, состоящее из общего имущества объекта кондоминиума, которое является общей долевой собственностью, из двух и более квартир, нежилых помещений, имеющих самостоятельные выходы на земельный участок, прилегающий к МЖД, либо в иные части общего имущества объекта кондоминиума;

12) собрание собственников квартир, нежилых помещений МЖД (далее – собрание) – высший орган управления объектом кондоминиума, обеспечивающий коллективное обсуждение и (или) принятие решений, связанных с управлением объектом кондоминиума;

13) специализированная уполномоченная организация – юридическое лицо, определенное постановлением МИО ответственным за реализацию Порядка проведения капитального ремонта общего имущества объекта кондоминиума, утвержденного приказом Министра индустрии и инфраструктурного развития Республики Казахстан от 29 апреля 2020 года № 246 (далее – Порядок проведения капитального ремонта), за счет возвратных средств;

14) реновация – комплекс мер по обновлению строительных объектов, в том числе ветхих и (или) аварийных, направленный на улучшение условий их эксплуатации в целях формирования качественной комфортной среды населенных пунктов с обеспечением территории социальной, инженерной и транспортной инфраструктурами, благоустройством, а также приведение в соответствие с архитектурным обликом населенного пункта путем реконструкции (капитального ремонта), реставрации или постройки новых строительных объектов со сносом ветхих и (или) аварийных строительных объектов;

15) проект реновации – проект в виде локальной или комплексной застройки на земельном участке, подлежащем реновации;

16) жилище – отдельная жилая единица (индивидуальный жилой дом, квартира, комната в общежитии, модульный (мобильный) жилой дом), предназначенная и используемая для постоянного проживания, отвечающая установленным строительным, санитарным, экологическим, противопожарным и другим обязательным нормам и правилам;

17) нежилое помещение – отдельное внутреннее пространство в МЖД, соответствующее строительным, санитарным, экологическим, противопожарным и другим обязательным нормам и правилам, предусмотренное на стадии проекта, границами которого являются внутренние поверхности стен, пола и потолка (межэтажных перекрытий), если иное не предусмотрено законодательством Республики Казахстан, используемое в иных, чем постоянное проживание, целях (офис, магазин, кафе, гостиница, хостел и другие объекты сферы услуг населению) и находящееся в индивидуальной (раздельной) собственности, за исключением общего имущества объекта кондоминиума;

18) физический износ жилища – утрата первоначальных технико-эксплуатационных качеств (прочности, устойчивости, надежности и других) в результате воздействия природных, климатических и иных факторов;

19) уполномоченная организация – юридическое лицо, определенное постановлением МИО ответственным за реализацию Программы;

20) уполномоченная компания – юридическое лицо, сто процентов голосующих акций (долей участия в уставном капитале) которого принадлежат застройщику, осуществляющее деятельность по обеспечению долевого строительства МЖД или комплекса индивидуальных жилых домов и реализации долей в МЖД, или комплексе индивидуальных жилых домов, которое не вправе заниматься какой-либо иной коммерческой деятельностью, за исключением деятельности в специальных экономических зонах;

21) реконструкция (перепланировка, переоборудование) помещений (отдельных частей) существующих зданий – строительная деятельность, не связанная с изменением несущих и ограждающих конструкций, инженерных систем и оборудования, а также с изменением функционального назначения помещений.

Глава 3. Анализ текущей ситуации

Согласно утвержденному в 2016 году Генеральному плану города Астаны, численность населения столицы до 2030 года по прогнозу должна была составить 1,2 млн человек, данный показатель был достигнут уже к концу 2021 года. По состоянию на 1 марта 2026 года в столице проживает уже 1 655 369 человек.

При этом за последние 3-4 года в столице была выполнена 5-6 годичная норма строительства жилья и в результате введено в эксплуатацию более 10 млн кв. м готового жилья, что свидетельствует об ежегодной положительной динамике ввода объектов жилищного строительства.

По новому Генеральному плану города Астаны, утвержденному постановлением Правительства Республики Казахстан от 25 января 2024 года № 33 (далее – Генеральный план), прогнозная численность населения столицы к 2035 году (2,3 млн человек) ставит новые вызовы в части создания дополнительных источников воды, тепла и энергии, решения вопросов по водоотведению и канализации, в том числе ливневой.

Принимаются меры по снижению износа инженерно-коммуникационной инфраструктуры и увеличению мощностей источников энергообеспечения для последующего увеличения объемов вводимого жилья с сопутствующей инфраструктурой, а для достижения запланированных объемов ввода и обеспечения населения качественным жильем принято решение не снижать темпы жилищного строительства с учетом развития инженерной инфраструктуры.

В рамках исполнения подпункта 16-1) пункта 2 статьи 10-3 Закона Республики Казахстан "О жилищных отношениях" МИО обеспечивает проведение инвентаризации жилищного фонда и осуществляет учет функционирующих МЖД.

Общее число МЖД по городу Астане составляет 3 636 единиц. На сегодняшний день инвентаризацией охвачено 658 МЖД по району "Алматы", 450 МЖД по району "Байқоңыр", 594 МЖД по району "Есиль", 636 МЖД по району "Нұра", 304 МЖД по району "Сарайшық" и 994 МЖД по району "Сарыарка".

Информация по указанным МЖД отражает количественные и качественные характеристики, такие как год постройки, общая площадь, количество квартир, этажей, лифтов, данные по управляющим компаниям и т.д.

Вместе с тем введение в эксплуатацию новых МЖД, регистрация новых форм управления по ним осуществляется в непрерывном режиме.

Согласно Порядку проведения капитального ремонта, МИО, при наличии средств в местном бюджете, осуществляет организацию и финансирование капитального ремонта МЖД и ремонт (замену) лифтов с условием обеспечения возвратности средств собственниками квартир, нежилых помещений на основании решения собрания.

С целью выявления аварийного жилья, подлежащего сносу или капитальному ремонту, для обеспечения безопасных условий проживания граждан проводится оценка технического состояния (паспортизация) жилых домов.

В рамках реализации государственных программ с 2018 года было отремонтировано 176 жилых домов, на 2025 год по городу Астане на основании данных технических заключений 200 жилых домов требуют капитального ремонта общего имущества объекта кондоминиума (район "Алматы" – 60, район "Байқоңыр" – 45, район "Есиль" – 10, район "Нұра" – 1, район "Сарайшық" – 1, район "Сарыарка" – 83).

На сегодняшний день по городу Астане функционируют 10 324 единицы лифтового оборудования, из них заменены 272 единицы лифтового оборудования. В настоящее время замены требует 288 единиц лифтового оборудования (по району "Алматы" – 100, по району "Байқоңыр" – 33, по району "Есиль" – 122, по району "Сарыарка" – 33).

Для создания привлекательного облика столицы и создания комфортных условий для жизнедеятельности населения, в столице успешно реализуется проект реновации путем сноса аварийного (ветхого) жилья с расселением жильцов в новые кварталы.

Проект реновации аварийного (ветхого) жилищного фонда в городе Астане реализуется с 2013 года. Изначально данный проект являлся частью Программы "Доступное жилье – 2020", в дальнейшем трансформировался в рамках других государственных программ.

При реализации данного направления был применен опыт города Анкары по реализации Программы регенерации городской среды с участием государственного предприятия "ТOKI". Внедрение опыта осуществлялось в строительстве социального жилья уполномоченной организацией, при этом доля построенного жилья безвозмездно передавалась жильцам в собственность для переселения из аварийных домов, оставшаяся часть реализовывалась уполномоченной организацией на свободном рынке в целях реинвестирования вырученных средств в строительство новых жилых комплексов.

За весь период реализации проекта при расселении жильцов аварийных (ветхих) домов применялся принцип предоставления новых квартир в равнозначных по площади размерах, но не менее однокомнатной квартиры, собственникам нежилых помещений возмещалась ее стоимость.

В рамках реализации программы реновации жилищного фонда I и II этапов с 2013 по 2022 годы переселены жильцы из 282 аварийных домов в 4 312 квартир.

Согласно проекту реновации жилищного фонда на 2023–2029 годы, определено переселение жильцов из 206 аварийных домов в 4 710 квартир (район "Алматы" – 15 домов, район "Байқоңыр" – 104 дома, район "Есиль" – 5 домов, район "Сарыарка" – 82 дома). В 2023 году переселены жильцы 4 аварийных домов в 251 квартиру, в 2024 году из 33 аварийных домов в 704 квартиры. Планами текущего года определено переселение жильцов из 22 аварийных домов в 787 квартир.

Наряду с этим, согласно техническому обследованию, проведенному в 2024-2025 годы, аварийными признаны 28 жилых домов (район "Алматы" – 1, район "Байқоңыр" – 9, район "Сарыарка" – 18), по 36 жилым домам с учетом обследования 2024-2025 годов рекомендовано произвести ремонтно-восстановительные работы (район "Алматы" – 16, район "Байқоңыр" – 10, район "Есиль" – 4, район "Нұра" – 1, район "Сарайшық" – 1, район "Сарыарка" – 4).

В рамках реализации проекта по сносу аварийного жилья на данном этапе в период с 2013 года уполномоченной организацией введено в эксплуатацию 104 жилых дома или 969 тыс. кв. м жилья. В коммунальную собственность города Астаны уполномоченной организацией безвозмездно передано 4 642 квартиры. На реинвестирование проекта направлено 115 млрд тенге.

Согласно действующему механизму строительства жилья уполномоченной организацией, решение проблемы жильцов аварийных домов в рамках реализации проекта реновации жилищного фонда на 2023–2029 годы, было возможно только в долгосрочный период, строительство новых МЖД несет за собой нагрузку на существующую инфраструктуру жизнеобеспечения города, поэтому МИО был проработан механизм приобретения выкупа готового жилья при реализации проекта реновации аварийного и ветхого жилого фонда.

В части создания единого архитектурного стиля Государственным учреждением "Управление архитектуры, градостроительства и земельных отношений города Астаны" (далее – УАГЗО) разрабатывается и утверждается Концепция.

Во исполнение поручения Администрации Президента Республики Казахстан от 1 ноября 2019 года № 41-16.712-1 МИО сформирован перечень МЖД, имеющих фасады, облицованные керамогранитом и алюкобондом, для производства работ по их ремонту с использованием современных облицовочных материалов.

Для апробации проекта по замене фасадов на безвозмездной основе за счет бюджетных средств в пилотном проекте выбраны 15 МЖД.

В рамках реализации Правил организации и проведения мероприятий по реконструкции, текущему или капитальному ремонту наружных стен, кровли МЖД, направленных на придание единого архитектурного облика городу Астане, администратор Программы совместно с акимами соответствующих районов города и УАГЗО на основании утвержденной Концепции единого архитектурного стиля города определяет перечень МЖД, требующих проведения реконструкции, текущего или капитального ремонта наружных стен, кровли, направленных на придание единого архитектурного облика городу или его части.

На основании утвержденного перечня МЖД, при наличии средств в местном бюджете, решения собственников квартир и нежилых помещений в соответствии с законодательством Республики Казахстан о проведении реконструкции, текущего или капитального ремонта наружных стен, кровли МЖД, администратор Программы обеспечивает проведение соответствующих работ подрядными организациями.

На сегодняшний день администратором Программы предварительно подготовлен список 183 домов, требующих текущего ремонта фасадов.

В настоящее время проектно-сметная документация по капитальному ремонту фасадов по 12 объектам разработана, по 7 объектам находится на стадии разработки, по 6 объектам начаты строительно-монтажные работы по ремонту фасадов.

При наличии средств в местном бюджете будут реализованы соответствующие процедуры по объявлению конкурса государственных закупок на строительно-монтажные работы по остальным объектам.

В настоящее время УАГЗО осуществляется разработка правил администрирования дизайн-кода столицы. Дизайн-код предусматривает четкое зонирование улично-дорожного пространства города на пешеходную зону и зону формирования архитектурно-художественного облика города с элементами благоустройства: покрытие, озеленение, некапитальные объекты и освещение.

Вместе с тем в планах предусмотрено проведение обновления фасадов старых зданий по улицам Кенесары и Бейбітшілік с применением современных архитектурных решений. Цель – придание городу более эстетичного и гармоничного облака, сохранение при этом его характера. В дальнейшем при строительстве объектов или реконструкции зданий в зоне реновации архитектурный облик зданий и материал отделки будут строго соответствовать утвержденному дизайн-коду.

Комплексная застройка районов реновации также осуществляется частными строительными компаниями.

В рамках Генерального плана определены первоочередные зоны реновации, общая площадь которых составляет 2 582 га, из них 334 га приходится на территорию района "Байқоңыр", улицу Асан қайғы.

На данном этапе в градостроительном освоении участвуют 16 частных компаний застройщиков, которым предоставлено 27 отводов на площади 35,2 га для проведения изыскательских работ и проектирования МЖД, коммерческих объектов.

Аналогичные работы по привлечению заинтересованных компаний застройщиков продолжаются по остальным районам города Астаны.

Глава 4. Механизм финансирования и критерии реализации Программы

Перечень объектов, подлежащих реновации, определяется МИО в рамках плана детальной планировки.

МИО определяет и финансирует уполномоченную организацию для реализации Программы.

В рамках Программы будут реализованы следующие направления:

1) определение территорий приоритетной застройки, этапов и очередности сноса аварийного (ветхого) жилья путем проведения технического обследования надежности и устойчивости зданий и сооружений;

2) решение вопроса сноса аварийного жилья, улучшения жилищных условий жителей, проживающих в сложившейся части города путем их переселения;

3) привлечение частных застройщиков для освоения территории реновации;

4) модернизация жилых домов.

В этих целях будут внедряться принципы и стандарты комплексного развития городской территории, формирования архитектурного облика столицы и комплексной застройки районов реновации с обеспечением развития по принципу "шаговой доступности" общественных пространств (парков, скверов, набережных зон, социально-культурных объектов и других мест отдыха для населения), транспортной и дорожной инфраструктуры.

Реализация Программы будет осуществляться по разрабатываемым МИО градостроительным проектам реновации территории города, в которых будут детализированы границы районов реновации, разработаны проектные предложения по размещению объектов жилищного и социально-культурного назначения, коммерческих объектов и т.д. по каждому району реновации, согласно Генеральному плану и проектам детальной планировки. Данные градостроительные проекты размещаются на интернет-ресурсе УАГЗО.

В рамках проектов реновации будет осуществляться комплексная реконструкция и обновление жилых районов, в том числе снос объектов ветхого и аварийного жилья, индивидуальных жилых домов, дачных строений, гаражных кооперативов, а также обновление инженерных сетей: газификация, водоснабжение, теплоснабжение, канализация.

Комплексная застройка районов реновации будет осуществляться частными строительными компаниями и уполномоченной организацией.

Снос аварийного жилья в городе Астане предусматривает организацию проектирования и строительства жилья уполномоченной организацией на выделенных МИО земельных участках, передачу доли построенного жилья в коммунальную собственность города, а также приобретение МИО жилья на рынке для переселения собственников аварийного жилья.

Работа по организации сноса аварийного жилья и строительству доступного жилья в городе осуществляется по следующему механизму:

1) определение районов и этапов реконструкции города;

2) анализ наличия прав собственности жителей в районах реновации;

3) достижение договоренности с собственниками домов, признанных аварийными, в установленном законодательством Республики Казахстан порядке, и подлежащих сносу;

4) проектирование и строительство новых домов и инженерно-коммуникационной инфраструктуры;

5) передача доли введенных в эксплуатацию площадей уполномоченной организацией либо приобретение МИО жилья на рынке для обеспечения жильем собственников сносимых объектов в соответствии с законодательством Республики Казахстан о государственных закупках;

6) переселение жильцов из домов, подлежащих сносу;

7) снос аварийного жилья;

8) продажа доли жилых и нежилых помещений во вновь построенных домах на свободном рынке в целях направления полученных доходов на реинвестирование в строительство новых объектов.

В рамках реализации механизма сноса аварийного жилья и переселения жильцов МИО проводит следующие мероприятия:

1) привлекает специализированные организации для проведения технических обследований с указанием их степени износа и установления оснований для признания жилья аварийным;

2) при необходимости производит отвод земельных участков для проектирования и строительства жилых комплексов в районах реновации;

3) обеспечивает строительство инженерных сетей и выполнение благоустройства территории жилых домов, вводимых в эксплуатацию уполномоченной организацией;

4) обеспечивает переселение жильцов аварийных домов в новые квартиры с соблюдением следующих принципов:

собственникам жилища в МЖД, включенных в Программу, предоставляются в собственность новые квартиры взамен существующих по принципу "комната за комнату" в соответствии с техническими паспортами вне зависимости от количества проживающих, при этом количество жилых комнат в новом жилище должно быть не меньше чем при существующем количестве жилых комнат;

собственникам индивидуальных жилых домов или нежилых помещений возмещается их стоимость либо по соглашению сторон предоставляются равнозначные жилые или нежилые помещения.

В рамках реализации проектов по реновации жилых домов уполномоченная организация может предусматривать строительство как малогабаритного жилья, так и жилья І–IV классов комфортности с коммерческими помещениями и паркингами для реализации на рынке в целях реинвестирования проекта или реновации ветхого жилья.

Стоимость строительства общей площади жилья определяется на основе положительного заключения комплексной вневедомственной экспертизы проектно-сметной документации (далее – ПСД) жилых домов.

Стоимость реализации одного квадратного метра общей площади жилья определяется уровнем комфортности строящегося жилья и сложившейся конъюнктурой рынка недвижимости на момент реализации, но не ниже себестоимости строительства.

МИО организует строительство жилища в соответствии с Программой на месте снесенных объектов реновации. При этом снос производится за счет средств местного бюджета и (или) иных источников, не запрещенных законодательством Республики Казахстан.

Финансирование проектов реновации жилых домов осуществляется за счет привлечения частных инвестиций, через механизмы государственно-частного партнерства (далее – ГЧП), займы финансовых институтов, привлечение средств субъектов квазигосударственного сектора, за счет государственных ценных бумаг (далее – ГЦБ), средств местного бюджета, доходов от продажи жилых и нежилых помещений в ходе реализации проекта.

МИО по согласованию с уполномоченными органами в области архитектурной, градостроительной и строительной деятельности, государственного планирования, исполнения бюджета прогнозирует объем выпуска ГЦБ на финансирование строительства жилья в соответствии с условиями протоколов Совета по управлению Национальным фондом Республики Казахстан (далее – НФ РК) и (или) на рыночных условиях.

Выпущенные МИО ГЦБ будет приобретать единый оператор в соответствии с решениями Совета по управлению НФ РК с правом микширования с привлеченными рыночными средствами.

В рамках модернизации жилого фонда будет проводиться работа по капитальному ремонту общего имущества объекта кондоминиума и реконструкции, текущему или капитальному ремонту наружных стен, кровли МЖД, направленных на придание единого архитектурного облика.

Специализированной уполномоченной организацией будет сформирован реестр данных по каждому МЖД, прошедшему паспортизацию и подлежащему капитальному ремонту.

В рамках повышения энергоэффективности жилищно-коммунальной инфраструктуры будет продолжен капитальный ремонт общего имущества объекта кондоминиума: кровли, подъезда, подвала, фасада, ремонт (замена) лифтового оборудования (при наличии), установка автоматизированной системы регулирования теплопотребления, общедомовых приборов учета тепловой энергии, общедомовых инженерных сетей и систем пожарной безопасности.

Специализированная уполномоченная организация в пределах компетенции будет использовать суммы средств, выплаченных жильцами за капитальный ремонт общего имущества объектов кондоминиума, на ремонт других объектов кондоминиума.

Основным фактором для проведения капитального ремонта в МЖД будет являться наличие согласия собственников помещений (квартир).

Для формирования перечня МЖД МИО совместно со специализированной уполномоченной организацией инициирует проведение собраний собственников квартир и нежилых помещений.

Собственники квартир и нежилых помещений в МЖД принимают решение на собрании об участии в проведении капитального ремонта общего имущества объекта кондоминиума, ремонта (замены) лифтов по следующим вопросам:

1) участие в проведении капитального ремонта общего имущества объекта кондоминиума, ремонта (замены);

2) утверждение суммы расходов на капитальный ремонт общего имущества объекта кондоминиума, ремонт (замену) лифтов общего имущества объекта кондоминиума, возлагаемой на каждую квартиру, нежилое помещение, которая определяется отношением полезной площади жилых и (или) нежилых площадей, находящихся в индивидуальной (раздельной) собственности, к сумме полезных площадей всех жилых и нежилых помещений, находящихся в данном объекте кондоминиума;

3) срок возврата средств собственниками квартир и нежилых помещений в рамках Порядка проведения капитального ремонта от семи до пятнадцати лет.

При согласии собственников квартир и нежилых помещений МИО включает соответствующий объект в перечень МЖД, требующих проведения капитального ремонта, обеспечивает организацию технического обследования и энергоаудита общего имущества объекта кондоминиума.

В свою очередь МИО в сфере жилищных отношений проводит конкурс по определению проектной организации по разработке ПСД на капитальный ремонт общего имущества объекта кондоминиума.

При этом без проведения конкурса допускается определение собственниками квартир и нежилых помещений проектной организации по разработке ПСД для проведения капитального ремонта за счет возвратных средств структурного подразделения МИО.

Капитальный ремонт общего имущества объекта кондоминиума проводится в соответствии с требованиями государственных нормативов в области архитектуры, градостроительства и строительства, утвержденных Законом Республики Казахстан "Об архитектурной, градостроительной и строительной деятельности в Республике Казахстан".

Обеспечение придания столице единого архитектурного облика осуществляется в порядке, установленном Правилами организации и проведения мероприятий по реконструкции, текущему или капитальному ремонту наружных стен, кровли многоквартирных жилых домов, направленных на придание единого архитектурного облика городу Астане, утвержденными постановлением акимата города Нур-Султан от 11 марта 2022 года № 182-748.

Комплексная застройка районов реновации, в том числе сноса аварийных домов, будет также осуществляться частными застройщиками.

Для повышения инвестиционной привлекательности МИО обеспечит районы реновации магистральными инженерными сетями (тепло-, электро-, водоснабжение, хозяйственно-бытовая и ливневая канализации), дорогами, подъездными путями.

Освобождение территории в границах районов реновации под строительство коммерческих и жилых объектов частные застройщики осуществляют самостоятельно с условиями выкупа объектов недвижимости, принадлежащих на праве собственности физическим и юридическим лицам, по договоренности с собственниками.

В целях стимулирования застройщиков для реализации Программы единым оператором будут обеспечиваться:

1) механизм субсидирования части ставки вознаграждения по кредитам, полученным застройщиком на строительство жилья, с соблюдением встречных требований по реализации части, не менее пятидесяти процентов объема жилья для социального назначения от полученных кредитных средств по нормативу, утвержденному уполномоченным органом;

2) предоставление застройщикам гарантий на завершение долевого строительства в рамках законодательства Республики Казахстан о долевом участии в жилищном строительстве;

3) проектное финансирование инвестиционных проектов с частными застройщиками на принципах платности, срочности и возвратности с привлечением средств на внутреннем и международных рынках капитала на рыночных условиях, а также с ценовыми параметрами строительства и реализации, обеспечивающими рентабельность и возвратность средств.

Будут проработаны вопросы партнерства с частными застройщиками по принципу ГЧП в целях финансирования строительства жилья в рамках комплексной застройки территорий. Порядок и условия реализации проектов будут определяться единым оператором, исходя из рентабельности проектов и возвратности средств.

Субсидирование ставки вознаграждения по кредитам, полученным застройщиками для строительства в рамках Программы, будет осуществляться в соответствии с приказом Министра национальной экономики Республики Казахстан от 31 января 2017 года № 35 "Об утверждении Правил субсидирования ставки вознаграждения по выдаваемым кредитам банками второго уровня субъектам частного предпринимательства для целей жилищного строительства".

Глава 5. Реализация проектов реновации с применением механизмов долевого участия в жилищном строительстве

Проекты реновации ветхого и аварийного жилья осуществляются с применением механизмов долевого участия в жилищном строительстве с использованием гарантии единого оператора в соответствии с Законом Республики Казахстан "О долевом участии в жилищном строительстве".

Для осуществления деятельности по организации долевого участия в жилищном строительстве в рамках реновации способом получения гарантии единого оператора застройщик обязан соответствовать следующим требованиям:

1) иметь опыт реализованных объектов строительства МЖД в качестве заказчика, подрядчика (генерального подрядчика) в совокупности не менее двух лет, общей площадью не менее десяти тысяч квадратных метров при строительстве в городах республиканского значения, столице и не менее пяти тысяч квадратных метров при строительстве в иных административно-территориальных единицах;

2) иметь активы, величина которых должна быть не менее десяти процентов от совокупных активов, остающиеся после вычета краткосрочных и долгосрочных обязательств, за последние два финансовых года согласно его финансовой отчетности, подтвержденной аудиторским заключением;

3) величина коэффициента, исчисленного путем соотношения заемных средств и собственного капитала, не должна превышать семи в течение всего срока строительства МЖД до приемки его в эксплуатацию.

Для осуществления деятельности по организации долевого участия в жилищном строительстве в рамках реновации способом получения гарантии единого оператора застройщик создает уполномоченную компанию или приобретает сто процентов голосующих акций (долей участия в уставном капитале) иного юридического лица для осуществления деятельности не более чем по одному проекту строительства МЖД.

Для организации долевого участия в жилищном строительстве в рамках реновации способом получения гарантии единого оператора уполномоченная компания обязана иметь:

1) подписанный застройщиком, уполномоченной компанией и всеми собственниками объекта реновации и (или) недвижимого имущества, входящего в объект реновации, договор о предоставлении гарантии в рамках реновации;

2) деньги, планируемые для расходования в соответствии со статьей 20 Закона Республики Казахстан "О долевом участии в жилищном строительстве", в сумме, эквивалентной стоимости жилища, которое будет передано собственникам объекта реновации и (или) недвижимого имущества, входящего в объект реновации, но не менее тридцати процентов от заявленной проектной стоимости, а также на предоставление временного жилья собственникам объекта реновации и (или) недвижимого имущества, входящего в объект реновации, в размере, определенном порядком предоставления уполномоченной компанией временного жилья и (или) компенсационных выплат собственникам объекта реновации и (или) недвижимого имущества, входящего в объект реновации, с учетом продления срока строительства;

3) деньги на оплату комиссии за рассмотрение документов, гарантийного взноса по договору о предоставлении гарантии в рамках реновации.

Для организации долевого участия в жилищном строительстве в рамках реновации способом получения гарантии единого оператора объектом реновации должны являться МЖД и (или) индивидуальный жилой дом с земельным участком, включенные в Программу.

Объект реновации должен быть свободным от каких-либо обременений, прав и притязаний третьих лиц.

Заключенный договор о предоставлении гарантии в рамках реновации является основанием для привлечения денег дольщиков с учетом требований Закона Республики Казахстан "О долевом участии в жилищном строительстве" и не требует получения застройщиком и уполномоченной компанией разрешения на привлечение денег дольщиков от МИО.

Договор о реновации заключается между единым оператором, застройщиком и уполномоченной компанией. Срок действия договора о реновации определяется в соответствии с Законом Республики Казахстан "О долевом участии в жилищном строительстве" и до его истечения единый оператор не вправе заключать договор о реновации с иными застройщиками и уполномоченными компаниями.

Застройщик и уполномоченная компания, в целях заключения договора о реновации с последующим получением гарантии единого оператора, подают заявку по организации долевого участия в жилищном строительстве в рамках реновации.

Приложение
к Программе реновации жилища
в городе Астане до 2030 года

План мероприятий по реализации Программы реновации жилища в городе Астане до 2030 года

№ п/п	Наименование мероприятия	2025 год	2026 год	2027 год	2028 год	2029 год	2030 год	Всего	Ответственный государственный орган	Форма завершения
1.	Техническое обследование надежности и устойчивости зданий и сооружений (домов)	25	25	25	25	25	25	150	Администратор Программы	Техническое заключение
2.	Капитальный ремонт многоквартирных жилых домов (домов)	25	25	25	25	25	25	150	Специализированная уполномоченная организация	Акт ввода в эксплуатацию
3.	Замена лифтов в МЖД (единиц)	30	30	30	30	30	30	180	Специализированная уполномоченная организация	Акт приемки лифта в эксплуатацию
4.1	Переселение жильцов из аварийного жилья (домов (квартир)	33 (704)	22 (787)	25 (670)	29 (745)	90 (1121)	14 (843)	213 (4870)	Администратор Программы	Предоставление нового жилья

"Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару және өзін-өзі басқару туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 6-бабының 2-15-тармағының 2) тармақшасына Астана қаласының мәслихаты ШЕШІМ ҚАБЫЛДАДЫ:

1. Қоса берілген Астана қаласында 2030 жылға дейін тұрғынжайды реновациялау бағдарламасын бекіту.

2. Осы шешім қабылданған күннен бастап қолданысқа енгізіледі.

Астана қаласы мәслихатының төрағасы

Т. Зейнұлқабден

Астана қаласының мәслихатының
2025 жылғы 12 желтоқсандағы
№ 356/47-VIII шешіміне
қосымша

Астана қаласындағы тұрғынжайды 2030 жылға дейін реновациялау бағдарламасы

Ескерту. Қосымша жаңа редакцияда - Астана қаласы мәслихатының 05.06.2026 № 422/54 шешімімен (қабылданған күннен бастап қолданысқа енгізіледі).

1-тарау. Бағдарлама паспорты

Бағдарлама атауы	Астана қаласындағы тұрғынжайды 2030 жылға дейін реновациялау бағдарламасы
Бағдарламаны әзірлеу негізі	Қазақстан Республикасының Құрылыс кодексі; "Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару және өзін-өзі басқару туралы" Қазақстан Республикасы Заңы 27-бабының 1-9-тармағы; "Тұрғын үй қатынастары туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 116-1-бабы
Бағдарламаны әзірлеуге жауапты мемлекеттік орган	Жергілікті атқарушы орган – Астана қаласының әкімдігі (бұдан әрі – ЖАО)
Бағдарламаның мақсаты	Елорда тұрғындарына жайлы әрі қауіпсіз тұрмыс жағдайларын қамтамасыз ету, тұрғын аумақтарды және қоғамдық кеңістіктерді дамыту арқылы қаланың құрылымдық бөлігін жүйелі түрде қайта жаңарту, Астана қаласының бейнесіне Қазақстан Республикасының астанасына тән қайталанбас, ерекше колорит беру болып табылады
Қаржыландыру көздері	Жергілікті бюджет қаражаты жəне (немесе) Қазақстан Республикасының заңнамасында тыйым салынбаған өзге де көздер
Бағдарламаны іске асыру мерзімі	2026–2030 жылдар

2-тарау. Кіріспе

Астана қаласы Қазақстан Республикасының қалыптасқан әкімшілік, әлеуметтік-экономикалық және саяси орталығы, еліміздің егемендік алғалы бері жеткен әлеуметтік-экономикалық және саяси жетістіктерін бейнелейтін, еліміздің өсіп келе жатқан қуаты мен одан әрі дамуының жоғары әлеуетін көрсететін елорда.

Астананы көшіру сәтінен бастап қала құрылысы саласының мамандарына аумақтық дамуды теңдестіріп қамтамасыз ету міндеті қойылды. Ықшамдылық, саясиорталық және аумақтардың теңгерімді дамуы негізгі қағидаттар ретінде айқындалған.

Қажетті шарт – жаңа әкімшілік орталық салу және елорданың қосымша аумақтарын дамыту ғана емес, сонымен қатар қолданыстағы қала құрылысын кешенді дамыту, оның ішінде қаланың қоршаған ортасын жаңарту, оның ішінде тіршілікті қамтамасыз етудің бүкіл жүйесін жетілдіру жөніндегі шараларды іске асыру.

Бағдарламада мынадай негізгі ұғымдар қолданылады:

1) апаттық көппәтерлі тұрғын үй – негізгі тіреуіш конструкциялары (іргетастары, бағаналары, тіреуіш қабырғалары, арқалықтары, жабындылары) тіреуіш қабілетін жоғалтқан және одан әрі пайдалану тұрғындардың (тұрушылардың) адамдардың өміріне қауіп төндіретін, ғимараттар мен құрылысжайлардың беріктігін және орнықтылығын техникалық қадағалауды және техникалық зерттеп-қарауды жүзеге асыруға аккредиттелген заңды тұлғаның қорытындысымен қалпына келтіруге жатпайды деп танылған көппәтерлі тұрғын үй;

2) Бағдарламаның әкімшісі – "Астана қаласының Тұрғын үй және тұрғын үй инспекциясы басқармасы" мемлекеттік мекемесі;

3) бірыңғай операторы – жарғылық капиталына мемлекет тікелей немесе жанама қатысатын, мақсаты Қазақстан Республикасының халқына тұрғын үйдің қолжетімді болуын қамтамасыз ету саласындағы мемлекеттік саясатты ипотекалық кредиттеу және жалға берілетін тұрғын үйді беру, үлестік тұрғын үй құрылысын дамыту тетіктері арқылы іске асыруға қатысу, сондай-ақ құрылыс саласы үшін қаржы ресурстарының қолжетімді болуын қамтамасыз ету болып табылатын ипотекалық ұйым;

4) ғимараттар мен құрылыстарды бұзу – ғимараттар мен құрылыстарды немесе олардың элементтерінің бөлшектеу немесе жою арқылы толық немесе ішінара алып тастау;

5) дизайн-код – елді мекендердің стилистикалық бірыңғай сәулеттік келбетін, жайлы және қауіпсіз қалалық ортаны қалыптастыруға бағытталған, оның ішінде абаттандыру элементтерін, ақпараттық конструкцияларды (маңдайшаларды, қалалық навигацияны), жарнама конструкцияларын, стационарлық емес объектілерді орналастыруға, көгалдандыруға, жарықтандыруға, қасбеттерге, қоршауларға қатысты талаптар;

6) инвестор – Бағдарлама аясында инвестиция салатын жеке немесе заңды тұлға;

7) кондоминиум объектісі – дара (бөлек) меншіктегі пәтерлерден, тұрғын емес үй-жайлардан, орынтұрақ орындарынан, қоймалардан және дара (бөлек) меншікте болмайтын және пәтерлердің, тұрғын емес үй-жайлардың, орынтұрақ орындарының, қоймалардың меншік иелеріне көппәтерлі тұрғын үй тұрған біртұтас бөлінбейтін жер учаскесін және (немесе) үй жанындағы жер учаскесін қоса алғанда, ортақ үлестік меншік құқығымен тиесілі ортақ мүліктен тұратын біртұтас мүліктік кешен;

8) кондоминиум объектісінің ортақ мүлкі – дара (бөлек) меншіктегі пәтерлерден, тұрғын емес үй-жайлардан, орынтұрақ орындарынан, қоймалардан басқа, кондоминиум объектісінің бөліктері (қасбеттер, кіреберістер, вестибюльдер, холдар, дәліздер, баспалдақ марштары мен баспалдақ алаңдары, лифтілер, шатырлар, кіреберіс жерлердегі қорғауыштар (қалқалар), шатырастылар, техникалық қабаттар, жертөлелер, үйге ортақ инженерлік жүйелер мен жабдықтар, абоненттік пошта жәшіктері, көппәтерлі тұрғын үй тұрған жер учаскесі және (немесе) үй жанындағы жер учаскесі, абаттандыру элементтері және ортақ пайдаланылатын басқа да мүлік);

9) кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін ағымдағы жөндеу – мерзімінен бұрын тозуын болғызбау және ақауларын жою мақсатында жүргізілетін, көппәтерлі тұрғын үйдің нормативтік және техникалық құжаттамада белгіленген құрама бөліктері мен инженерлік жабдықтарын ауыстыру немесе қалпына келтіру жөніндегі уақтылы техникалық іс-шаралар мен жұмыстар кешені;

10) кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күрделі жөндеу – көппәтерлі тұрғын үйдің ресурсын қалпына келтіру мақсатында жүргізілетін, көппәтерлі тұрғын үйдің тозған конструкцияларын, бөлшектерін және инженерлік жабдықтарын жаңа немесе анағұрлым мықты және үнемді, жөнделетін объектілердің пайдалану көрсеткіштерін жақсартатын түрлеріне ауыстыру жөніндегі іс-шаралар мен жұмыстар кешені;

11) көппәтерлі тұрғын үй (бұдан әрі – КТҮ) – ортақ үлестік меншік болып табылатын кондоминиум объектісінің ортақ мүлкінен және көппәтерлі тұрғын үйге іргелес жатқан жер учаскесіне не кондоминиум объектісі ортақ мүлкінің өзге де бөліктеріне дербес шығатын жерлері бар екі және одан көп пәтерлерден, тұрғын емес үй-жайлардан тұратын, біртұтас бөлінбейтін жер учаскесінде біртұтас іргетасы бар жеке тұрған ғимарат;

12) КТҮ пәтерлері, тұрғын емес үй-жайлары меншік иелерінің жиналысы (бұдан әрі – жиналыс) – кондоминиум объектісін басқаруға байланысты шешімдерді ұжымдық талқылауды және (немесе) қабылдауды қамтамасыз ететін кондоминиум объектісін басқарудың жоғары органы;

13) мамандандырылған уәкілетті ұйымы – қайтарылатын қаражатты пайдалана отырып, кондоминиум объектісінің ортақ мүлкіне күрделі жөндеу жүргізу тәртібін іске асыруға жауапты ЖАО қаулысымен анықталған заңды тұлға;

14) реновациялау – аумақты әлеуметтік, инженерлік және көліктік инфрақұрылымдармен, абаттандырумен қамтамасыз ете отырып, құрылыс объектілерін елді мекендердің сапалы жайлы ортасын қалыптастыру мақсатында пайдалану жағдайларын жақсартуға, сондай-ақ құрылыс объектілерін реконструкциялау (күрделі жөндеу), реставрациялау немесе ескірген және (немесе) авариялық құрылыс объектілерін сүре отырып, жаңа құрылыс объектілерін салу арқылы елді мекеннің сәулеттік келбетіне сәйкес келтіруге бағытталған құрылыс объектілерін, оның ішінде ескірген және (немесе) авариялық объектілерді жаңарту жөніндегі шаралар кешені;

15) реновациялау жобасы – реновация жүргізілетін жер учаскесінде жергілікті немесе кешенді құрылыс түріндегі жоба;

16) тұрғынжай – тұрақты тұруға арналған және соған пайдаланылатын, белгіленген құрылыс, санитариялық, экологиялық, өртке қарсы және басқа да міндетті нормалар мен қағидаларға сай келетін жеке тұрғын үй бірлігі (дара тұрғын үй, пәтер, жатақханадағы бөлме, модульдік (мобильді) тұрғын үй);

17) тұрғын емес үй-жай – кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін қоспағанда, көппәтерлі тұрғын үйдегі құрылыс, санитариялық, экологиялық, өртке қарсы және басқа да міндетті нормалар мен қағидаларға сәйкес келетін, жоба сатысында көзделген, егер Қазақстан Республикасының заңнамасында өзгеше көзделмесе, шекаралары қабырғалардың, еденнің және төбенің (қабатаралық жабындылардың) ішкі беттері болып табылатын, тұрақты тұрудан өзге мақсаттарда (кеңсе, дүкен, кафе, қонақүй, хостел және халыққа қызмет көрсету саласының басқа да объектілері) пайдаланылатын және дара (бөлек) меншіктегі жеке ішкі кеңістік;

18) тұрғын үйдің табиғи тозуы – табиғи, климаттық және өзге де факторлар әсерінің нәтижесінде бастапқы техникалық-пайдаланушылық қасиеттерін (төзімділігін, орнықтылығын, беріктігін және басқаларды) жоғалту;

19) уәкілетті ұйымы – Бағдарлама іске асыруға жауапты ЖАО қаулысымен жауапты анықталған заңды тұлға;

20) уәкілетті компания – дауыс беретін акцияларының (жарғылық капиталға қатысу үлестерінің) жүз пайызы тікелей не жанама түрде мемлекетке тиесілі, мемлекеттік тұрғын үй құрылысы бағдарламалары шеңберінде астанада, республикалық маңызы бар қалаларда не өзге әкімшілік-аумақтық бірліктерде тұрғын үй құрылысының проблемалық объектілерін аяқтауды қамтамасыз ету жөніндегі қызметті жүзеге асыратын заңды тұлға;

21) үйлердегі үй-жайларды (жекелеген бөліктерін) реконструкциялау (қайта жоспарлау, қайта жабдықтау) – жүктемені көтергіш және қоршаушы конструкциялар, инженерлік жүйелер мен жабдықтар өзгермейтін және бөлмелердің функционалдық тағайындауы өзгермейтін құрылыс қызметі;

3-тарау. Қазіргі жағдайды талдау

Астана қаласының 2016 жылы бекітілген Бас жоспарына (бұдан әрі – Бас жоспар) сәйкес, 2030 жылға дейін елорда тұрғындарының саны болжам бойынша 1,2 миллион адам болуы тиіс еді, бұл көрсеткіш 2021 жылдың соңына қарай жүзеге асты. 2025 жылғы 1 наурыздағы жағдай бойынша елорда тұрғындарының саны 1 490 740 адамға жетті.

Бұл ретте 34 жылда елордада тұрғын үй құрылысын салу бойынша 56 жылдық нормалар орындалып, нәтижесінде 10 млн шаршы метрден астам тұрғын үй дайын күйінде пайдалануға берілді, бұл тұрғын үй құрылысының жыл сайынғы оң серпіні бар екенін көрсетеді.

Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2024 жылғы 25 қаңтардағы № 33 қаулысымен бекітілген Астана қаласының жаңа Бас жоспарына (бұдан әрі – Бас жоспар) сәйкес елорда халқының 2035 жылға қарай болжамды саны (2,3 млн. адам) қосымша су, жылу және энергия көздерін құру, оның ішінде сумен жабдықтау, су бұру мәселелері бойынша жаңа міндеттер қойып отыр.

Инженерлік-коммуникациялық инфрақұрылымның тозуын азайту және ілеспе инфрақұрылымы бар пайдалануға берілетін тұрғын үйлер көлемін кейіннен ұлғайту үшін энергиямен жабдықтау көздерінің қуаттылығын арттыру бойынша шаралар қабылдануда, сондай-ақ пайдалануға берудің жоспарланған көлеміне қол жеткізу және халықты сапалы тұрғын үймен қамтамасыз ету мақсатында тұрғын үй құрылысын, инженерлік-коммуникациялық инфрақұрылымды дамыту қарқынын ескере отырып, бәсеңдетпеу туралы шешім қабылданды.

"Тұрғын үй қатынастары туралы" Қазақстан Республикасы Заңы 10-3-бабы 2-тармағының 16-1) тармақшасын іске асыру шеңберінде жергілікті атқарушы орган тұрғын үй қорын түгендеуді қамтамасыз етеді және жұмыс істеп тұрған КТҮ есебін жүргізеді.

Астана қаласында КТҮ жалпы саны 3 636 бірлікті құрайды. Қазіргі таңда "Алматы" ауданы бойынша 658 КТҮ, "Байқоңыр" ауданы бойынша 450 КТҮ, "Сарыарқа" ауданы бойынша 994 КТҮ, "Нұра" ауданы бойынша 636 КТҮ, "Есіл" ауданы бойынша 594 КТҮ және "Сарайшық" ауданы бойынша 304 КТҮ инвентаризацияға алынған.

КТҮлер туралы ақпаратта құрылыстың салынған жылдары, жалпы алаңы, пәтер саны, қабат саны, лифттер мен басқарушы компаниялар туралы деректер сияқты сандық және сапалық сипаттамалар көрсетілген.

Сонымен бірге, жаңа КТҮлердің пайдалануға берілуі және олардың жаңа басқару формаларына тіркелуі үздіксіз режимде жүзеге асырылуда.

Күрделі жөндеуді жүргізу қағидаларына сәйкес, жергілікті бюджетте қаражат болған жағдайда, жергілікті атқарушы органдар (ЖАО) КТҮ күрделі жөндеуді және лифтілерді жөндеуді (ауыстыруды) ұйымдастыруды және қаржыландыруды жүзеге асырады, бұл ретте пәтер иелерінің, коммерциялық емес үй-жайлардың меншік иелерінің жиналыс шешімі негізінде қаражатты қайтару шартымен жүзеге асырылады.

Апатты тұрғын үйлерді анықтау, қирауға немесе күрделі жөндеуге жататын тұрғын үйлерді белгілеу мақсатында тұрғындардың өміріне қауіп төндірмеу үшін тұрғын үйлердің техникалық жайкүйін бағалау (паспорттау) жүргізіледі.

2018 жылдан бастап мемлекеттік бағдарламалар аясында 176 тұрғын үй жөнделді. 2025 жылға дейін Астана қаласындағы техникалық қорытындыларға негізделген мәліметтер бойынша кондоминиум нысандарының ортақ мүлкін күрделі жөндеу қажет ететін 200 тұрғын үй бар ("Алматы" ауданы – 60, "Байқоңыр" ауданы – 45, "Есіл" ауданы – 10, "Нұра" ауданы – 1, "Сарайшық" ауданы – 1, "Сарыарқа" ауданы – 83).

Қазіргі таңда Астана қаласында 10 324 бірлік лифт жабдықтары жұмыс істейді, олардың ішінде 272 бірлік лифт жабдығы ауыстырылған. Қазіргі уақытта 288 бірлік лифт жабдығын ауыстыру қажет ("Алматы" ауданы – 100, "Сарыарқа" ауданы – 33, "Байқоңыр" ауданы – 33, "Есіл" ауданы – 122).

Елорданың келбетін көркейту және тұрғындардың тұрмысын жайлы ету үшін апатты (тозығы жеткен) тұрғын үйлерді сүріп тастау арқылы, тұрғындарды жаңа орамдарға көшіру жолымен реновация жобасы сәтті іске асырылуда.

Астана қаласындағы апатты (тозығы жеткен) тұрғын үй қорының реновация жобасы 2013 жылдан бері жүзеге асырылуда. Бастапқы кезде бұл жоба "Қол жетімді тұрғын үй 2020" бағдарламасының бөлігі болып табылса, кейіннен басқа мемлекеттік бағдарламалардың аясында трансформацияланды.

Осы бағытты іске асыру кезінде Анкара қаласының "TOKİ" мемлекеттік кәсіпорнының қатысуымен қалалық ортаны қалпына келтіру (регенерация) бағдарламасын жүзеге асыру тәжірибесі қолданылды. Бұл тәжірибе уәкілетті ұйым арқылы әлеуметтік тұрғын үй салу жұмыстарында қолданыс тауып, соның ішінде салынған тұрғын үйдің бір бөлігі апатты үйлерден көшуге тиісті тұрғындарға меншікке тегін берілді, қалған бөлігі уәкілетті ұйым арқылы еркін нарықта сатылып, түскен түсім жаңа тұрғын үй кешендерін салуға қайта инвестицияланды.

Жоба іске асырылған кезеңде тұрғындарды апатты (тозығы жеткен) үйлерден көшіру барысында жаңа пәтерлер тең аудандағы көлемде берілді, бірақ кемінде бір бөлмелі пәтерлерден тұрғын емес бөлме иелеріне оның құны өтелді.

2013 жылдан 2022 жылдарға дейін І және ІІ кезеңнің тұрғын үй қорын реновациялау бағдарламасы аясында 282 апатты үйдің тұрғындары 4 312 пәтерге көшірілді.

20232029 жылдарға арналған тұрғын үй қорын реновациялау жобасына сәйкес 206 апатты үйдің тұрғындары 4 710 пәтерге көшуі жоспарланған ("Сарыарқа" ауданы – 82 үй, "Байқоңыр" ауданы – 104 үй, "Алматы" ауданы – 15 үй, "Есіл" ауданы – 5 үй). 2023 жылы 4 апатты үйдің тұрғындары 251 пәтерге, 2024 жылы 33 апатты үйдің тұрғындары 704 пәтерге көшірілді. Ағымдағы жылдың жоспары бойынша 22 апатты үйдің тұрғындары 787 пәтерге көшіріледі.

Сонымен қатар, 2024–2025 жылдары жүргізілген техникалық тексерулерге сәйкес 28 тұрғын үй апатты деп танылды ("Алматы" ауданы – 1, "Сарыарқа" ауданы – 18, "Байқоңыр" ауданы – 9), ал 36 тұрғын үйге 2024-2025 жылдар ішінде жөндеу-қалпына келтіру жұмыстары ұсынылды ("Алматы" ауданы – 16, "Сарыарқа" ауданы – 4, "Байқоңыр" ауданы – 10, "Есіл" ауданы – 4, "Сарайшық" ауданы – 1 үй, "Нұра" ауданы – 1 үй).

Апатты тұрғын үйлерді сүру жобасын іске асыру шеңберінде 2013 жылдан бері уәкілетті ұйым 104 тұрғын үй немесе 969 мың шаршы метр тұрғын үй аумағы пайдалануға берді. Астана қаласының коммуналдық меншігіне уәкілетті ұйым 4 642 пәтер тегін берді. Жобаны қайта инвестициялау үшін 115 млрд теңге бөлінді.

Қолданыстағы тұрғын үй құрылысы тетігіне сәйкес, уәкілетті ұйым арқылы апатты үйлердегі тұрғындардың мәселесін 2023–2029 жылдарға арналған тұрғын үй қорының реновациялау жобасын іске асыру шеңберінде шешу тек ұзақ мерзімді кезеңде ғана мүмкін болды, жаңа КТҮ салу қаладағы бар инфрақұрылымға жүктеме түсіреді, сондықтан ЖАО апатты және тозығы жеткен тұрғын үй қорын реновациялау жобасын іске асыру кезінде дайын тұрғын үйді сатып алу тетігін әзірледі.

Бірыңғай сәулеттік стиль қалыптастыру бөлігін "Астана қаласының сәулет, қала құрылысы және жер қатынастары басқармасы" мемлекеттік мекемесі (бұдан әрі – СҚҚЖҚБ) Тұжырымдаманы әзірлеп, бекітеді.

Қазақстан Республикасы Президенті Әкімшілігінің 2019 жылғы 1 қарашадағы № 41-16.712-1 тапсырмасын орындау мақсатында ЖАО керамогранит және алюкобондпен қапталған қасбеттері бар көппәтерлі тұрғын үйлердің (КТҮ) тізбесін қалыптастырып, оларды заманауи қаптау материалдарын қолдана отырып жөндеу жұмыстарын бастауды жоспарлады.

Қасбеттерді бюджеттік қаражат есебінен тегін ауыстыру жобасын апробациялау үшін пилоттық жобаға 15 КТҮ таңдалды.

Астана қаласына біртұтас сәулеттік келбет беруге бағытталған КТҮ кешенінің сыртқы қабырғаларын қайта жаңарту, ағымдағы немесе күрделі жөндеу, шатырды жабу жөніндегі іс-шараларды ұйымдастыру және өткізу қағидаларын іске асыру шеңберінде, Бағдарлама әкімшісі қаланың тиісті аудандарының әкімдерімен және СҚҚЖҚБ бірлесіп, бекітілген қаланың бірыңғай сәулеттік стиль тұжырымдамасы негізінде қалаға немесе оның бір бөлігіне біртұтас сәулеттік келбет беруге бағытталған сыртқы қабырғаларды, шатырларды қайта жаңартуды, ағымдағы немесе күрделі жөндеуді қажет ететін КТҮ тізбесін айқындайды.

Бекітілген КТҮ тізбесі негізінде, жергілікті бюджетте қаражат, Қазақстан Республикасының реконструкция жүргізу, КТҮ сыртқы қабырғаларын, шатырларын ағымдағы немесе күрделі жөндеу туралы заңнамасына сәйкес пәтер мен тұрғын емес бөлмелердің иелерінің шешімі болған жағдайда, Бағдарлама әкімшісі тиісті жұмыстарды мердігер ұйымдар арқылы қамтамасыз етеді.

Бүгінгі таңда Бағдарлама әкімшісі қасбеттерді ағымдағы жөндеуді қажет ететін 183 үйдің тізімін алдын ала дайындады.

Қазіргі уақытта қасбеттерді күрделі жөндеу бойынша жобалау-сметалық құжаттамасы 12 обьектілер бойынша әзірленген, 7 обьектілер бойынша әзірлеу сатысында, 6 обьектілер бойынша қасбетті жөндеу бойынша құрылыс‑монтаждау жұмыстары басталған.

Жергілікті бюджетте қаражат болған жағдайда, қалған обьектілер бойынша құрылысмонтаждау жұмыстарын мемлекеттік сатып алу конкурсын жариялау бойынша тиісті процедуралар іске асырылады.

Қазіргі уақытта СҚҚЖҚБ елорданың дизайнкодын әкімшілік ету ережесін әзірлеуді жүзеге асыруда. Дизайнкод қала көшелерінің және жол кеңістігінің жаяу жүргіншілер аймағы мен қаланың сәулеттік-көркемдік келбетін қалыптастыру аймақтарға бөлінуін, абаттандыру элементтерін қамтуын, жасыл желектер, жарықтандыру және стационар емес обьектілерді орналастыру ережелерін қарастырады.

Кенесары көшесі мен Бейбітшілік көшесі бойындағы ескі ғимараттардың қасбеттерін қазіргі заманғы сәулеттік шешімдерді қолдана отырып жаңарту жоспарлануда. Мақсаты қалаға эстетикалық әрі үйлесімді көрінісін беру, сонымен қатар оның түпсалмағын сақтау болып табылады. Алдағы уақытта реновация аймағындағы обьектілерді салу немесе ғимараттарды қайта жаңарту кезінде ғимараттардың сәулеттік келбеті мен қасбет безендіру материалдары бекітілген дизайнкодқа қатаң сай болады.

Реновация аудандарын кешенді салу жеке құрылыс компаниялар арқылы жүзеге асырылады.

Бас жоспар шеңберінде реновациялаудың бірінші кезектегі аудандары анықталған, олардың жалпы ауданы қала бойынша 2 582 гектарды құрайды, оның ішінде Астана қаласы "Байқоңыр" ауданы, Асан қайғы көшесінің аумағы бойынша 334 гектар.

Қазіргі кезеңде қала құрылысында 16 құрылыс салушы жеке компаниясы қатысып, оларға 35,2 гектар жер учаскелерінде КТҮ мен коммерциялық объектілер салу үшін жобалау және іздестіру жұмыстарын жүргізуге 27 жер учаскесі бөлінген.

Астана қаласы аудандарының қалған бөлігінде де мүдделі құрылыс компанияларын тарту жұмыстары жалғасуда.

4-тарау. Бағдарламаны қаржыландыру тетігі мен іске асыру өлшемдері

Жөндеуге жататын объектілердің тізбесін егжей-тегжейлі жоспарлау жоспары шеңберінде ЖАО белгілейді.

ЖАО Бағдарламаны іске асыру жөніндегі уәкілетті ұйымды айқындайды және қаржыландыруды жүзеге асырады.

Бағдарлама аясында мынадай бағыттар іске асырылатын болады:

1) ғимараттар мен құрылыстардың сенімділігі мен орнықтылығына техникалық зерттеу жүргізу арқылы апатты (тозған) тұрғын үйлерді дамытудың басым бағыттарын, кезеңдерін және оларды бұзу тәртібін айқындау;

2) апатты тұрғын үйлерді бұзу мәселесін шешу және қаланың қалыптасқан бөлігінде тұратын азаматтарды қоныстандыру арқылы олардың тұрғын үй жағдайларын жақсарту.

3) реновация аумақтарын игеру үшін жеке құрылыс салушыларды тарту;

4) тұрғын үйлерді жаңғырту.

Осы мақсаттарға қол жеткізу үшін қалалық аумақтарды кешенді дамыту қағидаттары мен стандарттары, елорданың сәулеттік келбетін қалыптастыру, реновация аудандарын кешенді түрде салу және "жаяу қолжетімділік" қағидаты бойынша қоғамдық кеңістіктердің (саябақтар, гүлзарлар, жағалау аймақтары, әлеуметтік-мәдени объектілер және халыққа арналған басқа да демалыс орындары), көлік және жол инфрақұрылымының дамуын қамтамасыз ету қарастырылады.

Бағдарламаны іске асыру ЖАО әзірлейтін қала аумағын реновация жобалары бойынша жүзеге асырылады, бұл жобаларда Бас жоспар мен егжей-тегжейлі жоспарлау жобаларына сәйкес реновация аудандарының шекаралары нақтыланады, тұрғын үй, әлеуметтік-мәдени, коммерциялық және басқа да обьектілерді орналастыру бойынша жоба ұсыныстары дайындалады. Осы қала құрылысы жобалары СҚҚЖҚБ интернет-ресурсында орналастырылады.

Реновация жобалары аясында тұрғын аудандарды кешенді жаңарту және қайта жаңғырту жүргізіледі,оның ішінде мыналарды қамтиды: тозығы жеткен және апатты тұрғын үйлерді бұзу; жеке тұрғын үйлерді бұзу; саяжай құрылыстарын бұзу; гараж кооперативтерін бұзу; сондай-ақ инженерлік желілерді жаңарту: газдандыру; сумен жабдықтау; жылумен жабдықтау; кәріз жүйесі.

Реновация аудандарын кешенді игеру жеке құрылыс компаниялары мен уәкілетті ұйым арқылы жүзеге асырылады.

Астана қаласында апатты тұрғын үйлерді бұзу бойынша уәкілетті ұйым тарапынан ЖАО бөлген жер учаскелерінде тұрғын үй жобалау және салу ұйымдастырылады, салынған тұрғын үйдің бір бөлігі коммуналдық меншікке беріледі, сондай-ақ ЖАО апатты тұрғын үй иелерін көшіру үшін тұрғын үй нарығынан баспана сатып алынады.

Апатты тұрғын үйлерді бұзу және қолжетімді тұрғын үй салуды ұйымдастыру жұмыстары мынадай тетігі бойынша іске асырылады:

1) қаланы реконструкциялау аудандары мен кезеңдерін айқындау;

2) реновация аудандарында тұратын тұрғындардың меншік құқықтарының болуын талдау;

3) Қазақстан Республикасының заңнамасына белгіленген тәртіпте апатты деп танылған үйлердің меншік иелерімен келісімге келу;

4) жаңа тұрғын үйлер мен инженерлік-коммуникациялық инфрақұрылымды жобалау және салу;

5) бұзылатын объектілердің меншік иелерін тұрғын үймен қамтамасыз ету үшін пайдалануға берілген алаңдардың үлесін уәкілетті ұйымның беруі немесе Қазақстан Республикасының мемлекеттік сатып алу туралы заңнамасына сәйкес ЖАО нарықтан баспана сатып алу;

6) бұзылатын үйлердегі тұрғындарды көшіру;

7) апатты тұрғын үйлерді бұзу;

8) жаңадан салынған үйлердегі тұрғын және тұрғын емес жайлардың бір бөлігін еркін нарықта сату арқылы түскен қаражатты жаңа объектілердің құрылысын қайта инвестициялау.

Апатты тұрғын үйлерді бұзу және азаматтарды көшіру тетігін іске асыру аясында ЖАО мынадай іс-шараларды жүзеге асырады:

1) тұрғын үйлердің тозу дәрежесін анықтап, апатты деп тану үшін негіздерді белгілеу мақсатында арнайы ұйымдарды тарта отырып техникалық тексеру жүргізеді;

2) қажет болған жағдайда реновация аудандарында тұрғын үй кешендерін жобалау және салу үшін жер учаскелерін бөледі;

3) уәкілетті ұйым салған тұрғын үйлерді пайдалануға беру кезінде инженерлік желілердің құрылысын және аумақты абаттандыру жұмыстарын қамтамасыз етеді;

4) апатты үйлердің тұрғындарын келесі қағидаттарды сақтай отырып, жаңа пәтерлерге көшіруді қамтамасыз етеді:

тұрғынжайды реновациялау бағдарламасына енген көппəтерлі тұрғын үйлердегі тұрғынжайдың меншік иелеріне тұрып жатқан адамдар санына қарамастан, техникалық паспорттарға сəйкес "бөлме үшін бөлме" қағидаты бойынша қолданыстағы пəтерлердің орнына жаңа пəтерлер меншікке беріледі. Бұл ретте жаңа тұрғын үйдегі тұрғын бөлмелер саны қолданыстағы тұрғын бөлмелердің санынан кем болмауға тиіс;

жеке тұрғын үйлердің немесе тұрғын емес үй-жайлардың меншік иелеріне олардың құны өтеледі не тараптардың келісімі бойынша тең дəрежелі тұрғын немесе тұрғын емес үй-жайлар беріледі.

Уәкілетті ұйым тұрғын үйлерді реновациялау жобаларын іске асыру шеңберінде жобаға қайта инвестициялау немесе тозығы жеткен тұрғын үйді жөндеу мақсатында нарықта сату үшін коммерциялық үй-жайлары бар шағын габаритті тұрғын үйді де, жайлылық I-IV сыныпты тұрғын үйді де, тұрақ салуды да көздей алады.

Тұрғын үйдің жалпы ауданының құрылыс құны тұрғын үйлерге арналған жобалау-сметалық құжаттама (бұдан әрі – ЖСҚ) бойынша кешенді ведомствоаралық сараптаманың оң қорытындысына негізделе отырып айқындалады.

1 шаршы метр тұрғын үйдің өткізу құны салынатын тұрғын үйдің жайлылық деңгейіне және іске асыру сәтіндегі жылжымайтын мүлік нарығының ахуалына қарай белгіленеді, бірақ құрылыс өзіндік құнынан төмен болмауы тиіс.

ЖАО Реновация бағдарламасына сәйкес бұзылған объектілердің орнында тұрғын үй құрылысын ұйымдастырады. Бұл ретте бұзу жұмыстары Қазақстан Республикасының заңнамасында тыйым салынбаған жергілікті бюджет қаражаты және (немесе) өзге де көздер есебінен жүзеге асырылады.

Тұрғын үйлерді реновациялау жобаларын қаржыландыру жеке инвестициялар тарту, мемлекеттік-жекеменшік әріптестік (бұдан әрі – МЖӘ) тетігі арқылы, қаржы институттарынан қарыздар тарту, квазимемлекеттік сектор субъектілерінің қаражаттары, мемлекеттік бағалы қағаздар (бұдан әрі – МБҚ), жергілікті бюджет қаражаты, жобаны іске асыру шеңберінде тұрғын және тұрғын емес үй-жайларды сатудан түскен кірістер жүзеге асырылады.

ЖАО Қазақстан Республикасы Ұлттық қоры (бұдан әрі – ҚР ҰҚ) Басқару кеңесінің хаттамаларының шарттарына сәйкес сәулет, қала құрылысы және құрылыс саласындағы уәкілетті органдармен, мемлекеттік жоспарлау және бюджетті орындау саласындағы уәкілетті органдармен келісу арқылы нарықтық жағдайларда тұрғын үй құрылысына қаржы тартуға МБҚ шығару көлемін болжайды.

ЖАО шығарған МБҚ Қазақстан Республикасы Ұлттық қорының басқару жөніндегі кеңестің шешімдеріне сәйкес бірыңғай оператор, тартылған нарықтық қаражаттармен араластыру құқығымен сатып алады.

Тұрғын үй қорын жаңғырту аясында кондоминиум объектілерінің ортақ мүлкіне күрделі жөндеу, сыртқы қабырғалар мен шатырларды реконструкциялау ағымдағы немесе күрделі жөндеу, бірыңғай сәулеттік келбет беруге бағытталған жұмыстар жүргізіледі.

Мамандандырылған уәкілетті ұйым паспортизациядан өткен және күрделі жөндеуге жататын әрбір КТҮ бойынша деректер реестрін қалыптастырады.

Тұрғын үй-коммуналдық инфрақұрылымының энергия тиімділігін арттыру аясында кондоминиум объектілерінің ортақ мүлкін күрделі жөндеу: шатыр, кіреберіс, жертөле, қасбет, лифт жабдықтарын жөндеу (ауыстыру) (болған жағдайда), жылу тұтынуды автоматты реттеу жүйесін орнату, жалпыүйлік жылу энергиясын есептеу құрылғылары, жалпыүйлік инженерлік желілер мен өрт қауіпсіздігі жүйелері жұмыстары жалғасады.

Мамандандырылған уәкілетті ұйым өз құзыреті шегінде кондоминиум объектілерінің ортақ мүлкін күрделі жөндеуге тұрғындар төлеген қаражат сомаларын басқа кондоминиум объектілерін жөндеуге пайдаланады.

КТҮ күрделі жөндеу жүргізудің негізгі факторы – үй-жайлардың пәтерлердің меншік иелерінің келісімі болуы.

КТҮ тізбесін қалыптастыру үшін ЖАО арнайы уәкілетті ұйыммен бірлесіп пәтерлер мен тұрғын емес үй-жайлар меншік иелерінің жиналыстарын өткізуді бастамашылық етеді.

КТҮ пәтерлер мен тұрғын емес үй-жайлардың меншік иелері кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күрделі жөндеуден өткізуге, лифтілерді жөндеу (ауыстыру) жұмыстарына қатысу туралы шешімді меншік иелерінің жиналысында мына мәселелер бойынша қабылдайды:

1) кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күрделі жөндеу, лифтіні жөндеу (ауыстыру) жұмыстарына қатысу;

2) кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күрделі жөндеу, кондоминиум объектісінің ортақ мүлкінің лифтілерді жөндеу (ауыстыру) жұмыстарына арналған шығындар сомасын бекіту, бұл сома әрбір пәтер мен тұрғын емес үй-жай үшін, олардың пайдалы алаңының барлық пәтерлер мен үй-жайлардың жалпы пайдалы алаңына қатынасы негізінде есептеледі;

3) пәтерлер мен тұрғын емес үй-жайлар иелерінің қаражатты қайтару мерзімі – 7 жылдан 15 жылға дейін.

Пәтерлер мен тұрғын емес үй-жайлардың меншік иелері келісім берген жағдайда, ЖАО тиісті объектіні күрделі жөндеуді талап ететін КТҮ тізіміне қосады, кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін техникалық тексеру және энергия аудитін ұйымдастыруды қамтамасыз етеді.

Тұрғын үй қатынастары саласындағы ЖАО өз кезегінде кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күрделі жөндеуге арналған ЖСҚ әзірлейтін жобалау ұйымын анықтау бойынша конкурс өткізеді.

Өз кезегінде тұрғын үй қатынастары саласындағы ЖАО кондоминиум объектісінің ортақ мүлкіне күрделі жөндеу жұмыстарын жүргізуге ЖСҚ әзірлеу жөніндегі жобалау ұйымын айқындау бойынша конкурс өткізеді.

Кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күрделі жөндеу "Қазақстан Республикасындағы сәулет, қала құрылысы және құрылыс қызметі туралы" Қазақстан Республикасының Заңымен бекітілген сәулет, қала құрылысы және құрылыс саласындағы мемлекеттік нормативтердің талаптарына сәйкес жүзеге асырылады.

Астананың бірыңғай сәулеттік келбетін қамтамасыз ету, Нұр-Сұлтан қаласы әкімдігінің 2022 жылғы 11 наурыздағы № 182-748 қаулысымен бекітілген, Астана қаласына бірыңғай сәулеттік келбет беру мақсатында КТҮ сыртқы қабырғаларын, шатырын реконструкциялау, ағымдағы немесе күрделі жөндеу жұмыстарын ұйымдастыру мен жүргізу қағидаларына сәйкес жүзеге асырылады.

Реновациялау аудандарын кешенді игеру, оның ішінде апатты үйлерді бұзу жұмыстары жеке құрылыс салушылардың қатысуымен жүзеге асырылады.

Инвестициялық тартымдылықты арттыру мақсатында, ЖАО реновациялау аудандарын магистральдық инженерлік инфрақұрылыммен (жылу-, электр-, сумен жабдықтау, шаруашылық тұрмыстық және нөсерлі кәріз жүйелері), жолдармен және кіреберіс жолдармен қамтамасыз етеді.

Реновация аудандары шегінде коммерциялық және тұрғын үй объектілерін салу үшін аумақты босату жеке құрылыс салушылармен жылжымайтын мүлік объектілерін меншігінде ұстайтын жеке және заңды тұлғалармен келісім негізінде оларды сатып алу жолымен өз бетінше жүзеге асырылады.

Бағдарламаны іске асыру үшін құрылыс салушыларды ынталандыру мақсатында бірыңғай оператор тарапынан мынадай шаралар қамтамасыз етіледі:

1) құрылыс салушы алған несиелер бойынша сыйақы мөлшерлемесінің бір бөлігін субсидиялау механизмі, бұл ретте несие қаражаты есебінен салынатын тұрғын үйдің кемінде 50%-ы әлеуметтік мақсаттағы тұрғын үй ретінде іске асырылуға тиіс, нормативті уәкілетті орган бекітеді;

2) тұрғын үй құрылысына үлестік қатысу туралы Қазақстан Республикасының заңнамасы шегінде құрылыс салушыларға үлестік құрылысты аяқтауға кепілдіктер беру;

3) жеке құрылыс салушылармен бірлескен инвестициялық жобаларды жобалық қаржыландыру ақылы, мерзімді және қайтарымды негізде, капиталдың ішкі және халықаралық нарықтарынан нарықтық шарттармен қаражат тарту арқылы қаржыландыру, құрылыс пен өткізу бойынша тиісті баға параметрлерін қамтамасыз ете отырып, табыстылық пен қаражаттың қайтарылуын ескеру.

Аумақтарды кешенді игеру шеңберінде тұрғын үй құрылысын қаржыландыру мақсатында МЖӘ қағидаттары негізінде жеке құрылыс салушылармен серіктестік мәселелері пысықталады. Жобаларды іске асыру тәртібі мен шарттары бірыңғай оператор тарапынан жобалардың табыстылығына және қаражаттың қайтарылуына қарай айқындалады.

Бағдарлама аясында құрылыс салушылар алған несиелер бойынша сыйақы мөлшерлемесін субсидиялау "Тұрғын үй құрылысы мақсаттары үшін жеке кәсіпкерлік субъектілеріне екінші деңгейдегі банктер беретін кредиттер бойынша сыйақы мөлшерлемелерін субсидиялау қағидаларын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрінің 2017 жылғы 31 қаңтардағы № 35 бұйрығына сәйкес жүзеге асырылады.

5-тарау. Тұрғын үй құрылысына үлестік қатысу тетіктерін пайдаланумен реновация жобаларын жүзеге асыру

Тозығы жеткен және апатты жағдайдағы тұрғын үйлерді жөндеу жобалары "Тұрғын үй құрылысына үлестік қатысу туралы" Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес бірыңғай оператордың кепілдігін пайдалана отырып, тұрғын үй құрылысына үлестік қатысу тетіктерін пайдалана отырып жүзеге асырылуы мүмкін.

Бірыңғай оператордың кепілдігін алу тәсілімен тұрғын үй құрылысына үлестік қатысуды ұйымдастыру бойынша қызметті жүзеге асыру үшін көппəтерлі тұрғын үйдің құрылыс салушысы мынадай:

1) республикалық маңызы бар қалалардағы, астанадағы құрылыста жалпы алаңы кемінде он мың шаршы метр және басқа да әкімшілік-аумақтық бірліктердегі құрылыста кемінде бес мың шаршы метр көппәтерлі тұрғын үйлер құрылысының объектілерін өткізу, оның ішінде тапсырыс беруші, мердігер (бас мердігер) ретінде жиынтығында кемінде екі жыл тәжірибесінің болуы;

2) шамасы жиынтық активтердің он пайызынан кем болмайтын, өзінің аудиторлық қорытындымен расталған қаржылық есептілігіне сәйкес соңғы екі қаржы жылында қысқа мерзімді және ұзақ мерзімді міндеттемелерді шегергеннен кейін қалатын активтерінің болуы;

3) қарыз қаражатының және меншікті капиталының арақатынасы арқылы есептелген коэффициент шамасы көппәтерлі тұрғын үйдің құрылысын салудың оны пайдалануға қабылдағанға дейінгі бүкіл мерзімі ішінде жетіден аспауы талаптарына сай болуға міндетті.

Бірыңғай оператордың кепілдігін алу тәсілімен тұрғын үй құрылысына үлестік қатысуды ұйымдастыру жөніндегі қызметті жүзеге асыру үшін құрылыс салушы уәкілетті компания құрады немесе көппәтерлі тұрғын үй немесе жеке тұрғын үйлер кешені құрылысының бір жобасынан көп емес қызметті жүзеге асыру үшін өзге заңды тұлғаның дауыс беретін акцияларының (жарғылық капиталдағы қатысу үлестерінің) бір жүз пайызын сатып алады.

Реновациялау шеңберінде тұрғын үй құрылысына бірыңғай оператордың кепілдігін алу тəсілімен үлестік қатысуды ұйымдастыру үшін уəкілетті компанияда:

1) құрылыс салушы, уəкілетті компания жəне реновациялау объектісінің жəне (немесе) реновациялау объектісіне кіретін жылжымайтын мүліктің барлық меншік иелері қол қойған реновациялау шеңберінде кепілдік беру туралы шарттың;

2) реновациялау объектісінің жəне (немесе) реновациялау объектісіне кіретін жылжымайтын мүліктің меншік иелеріне берілетін тұрғынжай құнына баламалы, бірақ мəлімделген жобалау құнының отыз пайызынан кем болмайтын сомада "Тұрғын үй құрылысына үлестік қатысу туралы" Қазақстан Республикасының Заңның 20-бабына сəйкес жұмсау үшін, сондай-ақ құрылыс мерзімін ұзарту ескеріле отырып, уəкілетті компанияның реновациялау объектісінің жəне (немесе) реновациялау объектісіне кіретін жылжымайтын мүліктің меншік иелеріне уақытша тұрғын үй жəне (немесе) өтемақы төлемдерін беру тəртібімен айқындалған мөлшерде реновациялау объектісінің жəне (немесе) реновациялау объектісіне кіретін жылжымайтын мүліктің меншік иелеріне уақытша тұрғын үй беруге жоспарланатын ақшасының;

3) құжаттарды қарағаны үшін комиссияны, реновациялау шеңберінде кепілдік беру туралы шарт бойынша кепілдік жарнаны төлеуге арналған ақшасының болуы міндетті.

Тұрғынжайды реновациялау бағдарламасына енгізілген көппəтерлі тұрғын үй жəне (немесе) жер учаскесі бар жеке тұрғын үй бірыңғай оператордың кепілдігін алу тəсілімен реновациялау шеңберінде тұрғын үй құрылысына үлестік қатысуды ұйымдастыру үшін реновациялау объектісі болуға тиіс.

Реновациялау объектісі қандай да бір ауыртпалықтардан, құқықтардан жəне үшінші тұлғалардың талаптарынан еркін болуға тиіс.

Реновациялау шеңберінде кепілдік беру туралы жасалған шарт "Тұрғын үй құрылысына үлестік қатысу туралы" Қазақстан Республикасы Заңы 36-бабының 1-тармағы екінші бөлігінің талаптары ескеріле отырып, үлескерлердің ақшасын тартуға негіз болып табылады жəне құрылыс салушы мен уəкілетті компанияның жергілікті атқарушы органнан үлескерлердің ақшасын тартуға рұқсат алуын талап етпейді.

Реновациялау туралы шарт бірыңғай оператор, құрылыс салушы жəне уəкілетті компания арасында жасалады. Реновациялау туралы шарттың қолданылу мерзімі "Тұрғын үй құрылысына үлестік қатысу туралы" Қазақстан Республикасы Заңы 32-бабы 3-тармағының 10) тармақшасына сəйкес айқындалады жəне ол аяқталғанға дейін бірыңғай оператор өзге де құрылыс салушылармен жəне уəкілетті компаниялармен реновациялау туралы шарт жасасуға құқылы емес.

Құрылыс салушы жəне уəкілетті компания бірыңғай оператордың кепілдігін кейіннен ала отырып, реновациялау туралы шарт жасасу мақсатында реновациялау шеңберінде тұрғын үй құрылысына үлестік қатысуды ұйымдастыру бойынша өтінім береді.

Астана қаласында
тұрғынжайды 2030 жылға дейін
реновациялау бағдарламасына
қосымша

Бағдарламаны іске асыру жөніндегі іс-шаралар жоспары

Р/с №	Іс-шараның атауы	2025 жылы	2026 жылы	2027 жылы	2028 жылы	2029 жылы	2030 жылы	Барлығы	Жауапты мемлекеттік орган	Аяқталу нысаны
1.	Ғимараттар мен құрылысжайлардың (үйлерің) беріктігін және орнықтылығын техникалық зерттеп-қарау	25	25	25	25	25	25	150	Бағдарламаның әкімшісі	Техникалық қорытынды
2.	Көппәтерлі тұрғын үйлерді күрделі жөндеу (үйлерді)	25	25	25	25	25	25	150	Мамандандырылған уәкілетті ұйымы	Пайдалануға беру актісі
3.	Көппәтерлі тұрғын үйлердегі лифттерді ауыстыру (бірлік)	30	30	30	30	30	30	180	Мамандандырылған уәкілетті ұйымы	Лифтіні пайдалануға қабылдау актісі
4.1	Азаматтарды апатты тұрғын үйлерден (үйлерден (пәтерлерден) көшіру	33 (704)	22 (787)	25 (670)	29 (745)	90 (1121)	14 (843)	213 (4870)	Бағдарламаның әкімшісі	Жаңа тұрғын үймен қамтамасыз ету

Об утверждении Программы реновации жилища в городе Астане до 2030 года