Отраслевое соглашение о социальном партнерстве в сфере здравоохранения между Министерством здравоохранения Республики Казахстан, Общественным объединением "Казахстанский отраслевой профессиональный союз работников здравоохранения и общественного обслуживания "AQNIET", Республиканским общественным объединением "Отраслевой профессиональный союз работников системы здравоохранения "SENIM", Республиканским общественным объединением "Отраслевой профсоюз работников медицины и смежной с ней отраслей "QazMed" и Республиканской общественной организацией "Казахстанский альянс медицинских организаций" на 2026-2028 годы

Отраслевое соглашение

Содержание

      Глава 1. Общее положение

      Глава 2. Развитие социального партнерства и диалога в отрасли

      Глава 3. Развитие кадрового потенциала и работа с молодежью

      Глава 4. Трудовые отношения и содействие занятости

      Глава 5. Основные принципы системы оплаты труда отрасли

      Глава 6. Социальные гарантии, компенсации и льготы

      Глава 7. Обеспечение безопасных условий и охрана труда

      Глава 8. Мероприятия по предупреждению и предотвращению социально-трудовых конфликтов и забастовок

      Глава 9. Общественный контроль за соблюдением трудового законодательства и контроль за выполнением Соглашения. Заключительное положение.

Глава 1. Общее положение

      1.1. Настоящее Отраслевое соглашение о социальном партнерстве в сфере здравоохранения на 2026-2028 годы (далее – Соглашение) является правовым актом в форме письменного соглашения, заключенным между сторонами социального партнерства, определяющим содержание и обязательства сторон по установлению условий труда, занятости и социальных гарантий для работников на отраслевом уровне, и направленным на создание эффективного механизма регулирования социально-экономических, трудовых и связанных с ними отношений, обеспечение социальной стабильности и общественного согласия, а также осуществление соблюдения прав и интересов работодателей.

      1.2. В соответствии с законодательством Республики Казахстан (далее - РК) Соглашение заключено:

      1) от государства – в лице государственного учреждения "Министерство здравоохранения Республики Казахстан" (далее – Министерство);

      2) от работников – в лице Общественного объединения "Казахстанский отраслевой профессиональный союз работников здравоохранения и общественного обслуживания "AQNIET", Республиканского общественного объединения "Отраслевой профессиональный союз работников системы здравоохранения "SENIM", Республиканского общественного объединения "Отраслевой профсоюз работников медицины и смежных с ней отраслей "QazMed" (далее – Профсоюзы);

      3) от работодателей – в лице Республиканского общественного объединения "Казахстанский альянс медицинских организаций" (далее – работодатели).

      1.3. Настоящее Соглашение основано на Конституции РК; Трудовом кодексе РК (далее – Трудовой кодекс), Кодексе РК "О здоровье народа и системе здравоохранения" (далее – Кодекс о здоровье народа), Социальном кодексе РК, Законе РК "О профессиональных союзах", постановлении Правительства РК от 12 октября 2018 года № 1193 "О системе оплаты труда гражданских служащих, работников организаций, содержащихся за счет средств государственного бюджета, работников казенных предприятий" (далее - Постановление № 1193), Конвенциях Международной организации труда № 87, № 98, № 135 и иных международных нормах права, действующем Генеральном соглашении между Правительством РК, республиканскими объединениями работодателей и профессиональных союзов, иных нормативных правовых актах РК, регулирующих социально-экономические и трудовые права и интересы работников здравоохранения.

      1.4. Действие настоящего Соглашения распространяется на государственные органы сферы здравоохранения, работодателей независимо от формы собственности, работников и их представителей отрасли здравоохранения.

      1.5. Профсоюз также представляет интересы работников, не являющихся членами отраслевого профсоюза, на основании письменного заявления работников и/или их представителей на тех же условиях, как и для членов Профсоюза.

      1.6. Право присоединения к настоящему Соглашению имеют работники, являющиеся членами Профсоюзов, а также работники, не являющиеся членами Профсоюзов, которые могут по заявлению пользоваться льготами и гарантиями, предусмотренными в настоящем Соглашении, в соответствии с учредительными или нормативными документами Профсоюза.

      1.7. Положения, вытекающие из настоящего Соглашения, являются обязательными для Сторон, служат основой и не могут быть исключены или уменьшены при заключении региональных (областных, городских, районных) соглашений для сферы здравоохранения и коллективных договоров в организациях (у работодателей) независимо от организационно-правовой формы и формы собственности.

      1.8. В региональных (областных, городских, районных) соглашениях для сферы здравоохранения, коллективных договорах могут устанавливаться дополнительные меры социальной поддержки, льготы и гарантии работников по сравнению с установленными законодательными, подзаконными нормативными правовыми актами и настоящим Соглашением.

      1.9. В случае отсутствия коллективного договора между работодателями и работниками, интересы которых представлены Сторонами, подписавшими настоящее Соглашение, Соглашение имеет на них прямое действие. Государственным служащим, руководителям, заместителям руководителя и главному бухгалтеру государственных предприятий, гарантии, льготы и иные виды социально-экономической поддержки, установленные настоящим Соглашением, предоставляются лишь в части, если законодательством или соглашениями, коллективным договором, актами работодателя не предусмотрены аналогичные гарантии, льготы и иные виды социально-экономической поддержки.

      1.10. В случае принятия в период действия настоящего Соглашения законодательных и других нормативных правовых актов, улучшающих условия, установленные настоящим Соглашением, их положения применяются к данным условиям.

      1.11. В случае проведения реорганизационных мероприятий у одной из Сторон Соглашения права и обязательства переходят к их правопреемнику (правопреемникам) и сохраняются до заключения нового Соглашения.

Глава 2. Развитие социального партнерства

      2.1. Основными целями социального партнерства являются предупреждение трудовых конфликтов, разъяснение работникам их прав и обязанностей, анализ и совершенствование практики регулирования социально-экономических и трудовых отношений, внедрение принципов социального партнерства, а также соблюдение безопасности и охраны труда.

      2.2. Социальное партнерство на отраслевом уровне, в том числе согласование интересов Сторон, обеспечивается Отраслевой трехсторонней комиссией по социальному партнерству и регулированию социальных и трудовых отношений (далее - Отраслевая комиссия) путем проведения консультаций и переговоров, в офлайн, онлайн форматах посредством видеоконференцсвязи.

      2.3. Стороны обязуются обеспечить дальнейшее развитие и совершенствование принципов социального партнерства на всех уровнях органов и организаций отрасли, и способствует:

      1) реализации права работников на свободу объединений в профсоюзы и ведения переговоров на добровольной основе в соответствии с Конвенцией Международной организации труда № 98 "О применении принципов права на объединение в профсоюзы и на ведение коллективных переговоров";

      2) созданию условий для свободной деятельности представителей работников в организациях в соответствии с Конвенциями Международной организации труда № 87 "О свободе ассоциаций и защите права на организацию", № 135 "О защите прав представителей трудящихся на предприятиях и предоставляемых им возможностях";

      3) оказанию организационной и методической помощи по заключению соглашений и коллективных договоров.

      2.4. Стороны договорились:

      1) проводить профилактические меры по недопущению трудовых споров и правонарушений в сфере трудовых отношений, осуществлять взаимные консультации (переговоры) по вопросам регулирования трудовых отношений и иных непосредственно связанных с ними отношений;

      2) содействовать выполнению установленных законодательством и Соглашением социальных гарантий, компенсаций и льгот работникам, и не ограничивать права работников и работодателей в расширении перечня этих гарантий, компенсаций и льгот при достижении согласия;

      3) обеспечивать своевременный обмен полной информацией, документами, материалами и статистическими данными, включая сведения о перспективных планах и направлениях деятельности, затрагивающих трудовые, социально-экономические и профессиональные интересы работников, в целях выполнения взятых на себя обязательств и осуществления взаимного контроля;

      4) организовывать профессиональные конкурсы, акции, совместные проекты со средствами массовой информации, форумы, слеты, круглые столы и другие мероприятия, направленные на формирование положительного имиджа работников отрасли здравоохранения в обществе.

      2.5. Министерство:

      1) содействует укреплению и развитию системы социального партнерства;

      2) обсуждает, и при необходимости разъясняет основные приоритеты стратегии социального партнерства в отрасли, содействует ее практической реализации в регионах;

      3) оказывает содействие в недопущении вмешательства представителей работодателя в деятельность профсоюзных организаций и их органов, а также воспрепятствование их деятельности за исключением случаев, предусмотренных действующих законодательством;

      4) содействует участию представителей Профсоюза:

      - в работе комиссий и других консультативно-совещательных органов по подготовке и рассмотрению проектов нормативных правовых актов в сфере здравоохранения по вопросам, касающимся социально-экономических и трудовых отношений и прав работников;

      - при разработке программных и стратегических документов, а также перспективных планов развития инфраструктуры здравоохранения;

      - на заседаниях коллегии при Министерстве, местных органах государственного управления здравоохранением областей, городов республиканского значения и столицы;

      - в работе комиссий на уровне Министерства и региональных комиссий по распределению выпускников высших и средних медицинских учебных заведений, обучавшихся на основе государственного образовательного заказа.

      2.6. Работодатели обязаны:

      1) создавать условия для реализации настоящего Соглашения;

      2) вести переговоры, консультации, вырабатывать совместные меры с Профсоюзом для недопущения нарушений прав работников, в том числе в области безопасности и охраны труда;

      3) при приеме на работу информировать работников о наличии настоящего Соглашения, ознакомить их с региональным соглашением, коллективным договором, актами работодателя, имеющими отношение к их социально-экономическим и трудовым правам и функциональным обязанностям;

      4) строго соблюдать принципы невмешательства в деятельность Профсоюзов, пресекать любые попытки давления на работу Профсоюзов как фундаментального условия защиты трудовых прав граждан в рамках правового поля.

      2.7. Профсоюзы:

      1) принимают участие в работе комиссий, рабочих групп по подготовке и рассмотрению проектов нормативных правовых актов, связанных с социально-экономическими и трудовыми правами и интересами членов Профсоюза;

      2) проводят среди работников обучение и разъяснение основ трудового законодательства, обучающие тренинги по развитию навыков умения вести переговоры и достижению консенсуса в трудовых конфликтах;

      3) обеспечивают эффективную защиту социально-экономических и трудовых прав и интересов членов Профсоюза;

      4) осуществляют мониторинг и общественный контроль за соблюдением трудового законодательства на условиях и в порядке, закрепленных настоящим Соглашением;

      5) обеспечивают раскрытие и предоставление информации о деятельности Профсоюза и его членских организаций на постоянной основе;

      6) в рамках принципов открытости, гласности, отчетности деятельности Профсоюза, обеспечивают целостность систем бухгалтерского учета и финансовой отчетности, ежегодно публикуют на своих интернет-ресурсах финансовую отчетность Профсоюза за истекший год в установленные Профсоюзом порядке и сроки.

      2.8. Координатором разработки и реализации программных и стратегических документов выступает Министерство. Инициатором разработки программных и стратегических документов, внесения в них изменений и дополнений вправе выступить любая из Сторон Соглашения путем направления их в Отраслевую комиссию.

      2.9. Профсоюзы могут участвовать на этапе подготовки (разработки) Министерством проектов программных и стратегических документов, нормативных правовых актов или их разделов, связанных с трудовыми и социально-экономическими вопросами работников.

      2.10. Предложения по содержанию программных и стратегических документов отрасли рассматриваются Отраслевой комиссией, которая в целях окончательной выработки согласованной позиции проводит коллективные переговоры и взаимные консультации.

      2.11. Профсоюзы способствуют реализации программных и стратегических документов путем вовлечения своих членов - работников отрасли на достижение поставленных в них целей, задач и ключевых показателей (индикаторов).

      2.12. В соответствии со статьей 12 Трудового кодекса работодатели обязаны осуществлять издание актов, касающихся социально-экономических и трудовых прав работников, с учетом мотивированного мнения представителей Профсоюза, включая (но не ограничиваясь) акты:

      1) о системах оплаты труда работников;

      2) о сокращении численности или штата работников;

      3) об обеспечении занятости, подготовки, переподготовки и трудоустройства высвобождаемых работников;

      4) о дополнительных гарантиях и льготах работникам, проходящим подготовку, переподготовку, повышение квалификации, а также работникам, совмещающим работу с обучением;

      5) о правилах трудового распорядка;

      6) о графиках отпусков, графиках сменности;

      7) о вводе режима неполного рабочего времени, введении простоя, переводе на дистанционную работу, переходе на гибкий (в т.ч. ненормированный) график работы; прикомандировании работника к другому юридическому лицу (кроме случаев, когда в соответствии с законодательством РК не требуется согласие работника); предоставлении работникам (с/без их согласия) отпусков без сохранения заработной платы и других принудительных отпусков вне утвержденного графика и/или на неопределенный срок по инициативе работодателя работника;

      8) о расторжении трудового договора по основаниям, предусмотренным следующими подпунктами пункта 1 статьи 52 Трудового кодекса:

      - подпункт 2) (сокращение численности или штата работников);

      - подпункт 3) (снижение объема производства, повлекшее ухудшение экономического состояния работодателя);

      - подпункт 4) (несоответствия работника занимаемой должности или выполняемой работе вследствие недостаточной квалификации, подтвержденной результатами аттестации);

      -подпункт 4-1) (несоответствия работника требованиям к профессиональной деятельности, установленным законами РК);

      - подпункт 7) (отрицательный результат работы в период испытательного срока);

      - подпункт 8) (отсутствие работника на работе без уважительной причины в течение 3-х и более часов подряд за один рабочий день);

      - подпункт 16 (повторное неисполнение без уважительных причин трудовых обязанностей работников, имеющих дисциплинарное взыскание);

      - подпункт 22) (продолжения работником участия в забастовке после доведения до его сведения решения суда о признании забастовки незаконной либо о приостановке забастовки).

      2.13. В целях обеспечения правовых гарантий деятельности Профсоюзов, его структурных подразделений и членских организаций на отраслевом уровне и уровне организации, работодатели:

      1) предоставлять на безвозмездной основе выборному профсоюзному органу независимо от численности работников необходимые помещения (как минимум одно помещение), отвечающие санитарно-гигиеническим требованиям, обеспеченные оборудованием, необходимым для работы и проведения собраний работников, а также мебелью, оргтехникой (в т.ч. компьютерное оборудование), средствами связи (в т.ч. интернет), необходимые нормативные документы;

      2) предоставлять возможность размещения информации в доступных для работников местах, обеспечивать охрану и уборку выделенных помещений, безвозмездно предоставлять имеющиеся транспортные средства и создавать другие условия для обеспечения деятельности выборного профсоюзного органа;

      3) не препятствовать представителям профсоюзных органов в посещении организаций, где работают члены Профсоюза, для реализации уставных задач и предоставленных законодательством прав;

      4) освобождать от основной работы с сохранением средней заработной платы членов профсоюзных органов для выполнения общественных обязанностей в интересах своих членов на время профсоюзной учебы, участия в качестве делегатов на съездах (конференциях), созываемых Профсоюзами, а также в работе их выборных органов;

      5) предоставлять членам Профсоюза право на свободное проведение собраний в рабочее время, с периодичностью, определенной уставом Профсоюза и его внутренними нормативными документами;

      6) предоставлять профсоюзным органам по их запросам информацию, сведения и разъяснения по вопросам условий труда, заработной платы, жилищно-бытового обслуживания, организации питания, и другим социально-экономическим вопросам;

      7) не освобожденным профсоюзным работникам, в том числе техническим инспекторам по охране труда для выполнения общественных обязанностей в интересах коллектива предоставлять время с сохранением средней заработной платы. Конкретная продолжительность этого времени устанавливать коллективным договором;

      8) увольнение по инициативе работодателя не освобожденных от основной работы членов выборных органов Профсоюза, а также наложение на них дисциплинарных взысканий проводить только с учетом мотивированного мнения вышестоящего профсоюзного органа, кроме случаев ликвидации юридического лица либо прекращения деятельности работодателя;

      9) содействовать профсоюзным органам в использовании информационных систем для широкого информирования работников о деятельности Профсоюза по защите социально-экономических и трудовых прав и интересов работников;

      10) без какого-либо сомнения признавать гарантии работников, избранных (делегированных) в состав профсоюзных органов и освобожденных или неосвобожденных от основной работы, и принимать иные меры по соблюдению законодательно установленных прав и гарантий деятельности Профсоюза.

      2.14. Работодатели обязаны:

      1) включать представителей Профсоюза в состав консультативно-совещательных органов: независимой экспертной комиссии; бюджетной; дисциплинарной; по определению стажа; аттестации работников; аттестации рабочих мест; охране труда, технике безопасности; служебному расследованию; расследованию несчастных случаев; по социальным, жилищным, бытовым вопросам и другим вопросам, касающимся социально-экономических и трудовых прав работников;

      2) в соответствии со статьей 29 Закона РК "О профессиональных союзах" не реже одного раза в месяц, не позже первой декады следующего месяца, в полном объеме перечислять на счет Профсоюза либо его соответствующего филиала взносы работников-членов профсоюза на основании их письменных заявлений.

      2.15. Все иные обязательства Сторон социального партнерства предусматриваются законодательством РК.

Глава 3. Развитие кадрового потенциала и работа с молодежью

      3.1. Министерство реализовывает кадровую политику в области здравоохранения, основанную на принципах совместной ответственности государства и профессионального медицинского сообщества, работодателей, медицинских и фармацевтических работников, непрерывного профессионального развития (обучение на протяжении всей жизни), повышения продуктивности кадровых ресурсов в области здравоохранения.

      3.2. Планирование подготовки медицинских и фармацевтических кадров осуществляет Министерство, центральные исполнительные органы и иные центральные государственные органы, имеющие военно-медицинские (медицинские) подразделения, а также местные органы государственного управления здравоохранением областей, городов республиканского значения и столицы в пределах своей компетенции с учетом потребности отрасли.

      3.3. Стороны считают приоритетными направлениями в совместной деятельности:

      1) проведение ежегодного мониторинга потребности в медицинских и фармацевтических кадрах, трудоустройства выпускников медицинских организаций образования;

      2) обеспечение повышения профессионального уровня и содействие непрерывному профессиональному развитию работников сферы здравоохранения, а также овладению ими новыми компетенциями, в том числе в области информационно-коммуникативных технологий, для повышения качества учебного процесса, уровня образования и конкурентоспособности обучающихся;

      3) реализация прав работников отрасли, включая медицинских работников по профилю врачебной деятельности и средний медицинский персонал, социальных работников на дополнительное профессиональное образование, повышение квалификации не менее чем один раз в пять лет за счет средств работодателя. При этом работникам гарантируется сохранение места работы (должности), средней заработной платы, а также оплата командировочных расходов в размерах, не ниже предусмотренных законодательством и условиями договора обучения в соответствии с пунктом 4 статьи 118 Трудового кодекса;

      4) содействие совместной работе с ассоциациями врачей, ученых, советами ветеранов медицинского и педагогического труда по проведению семинаров и открытых дискуссий, форумов, круглых столов, телевизионных программ; экспозиции, выставки работ, для формирования позитивного имиджа и повышения статуса медицинского, фармацевтического и педагогического персонала;

      5) участие в выработке и реализации комплекса мер по сохранению и развитию интеллектуального потенциала здравоохранения с учетом внедрения инновационных технологий, развитию и укреплению преемственности поколений, повышению престижа профессии медицинского и фармацевтического работника;

      6) снижение кадрового дефицита в сфере и принятие мер по его устранению на заседании Отраслевой комиссии, в том числе путем ежегодного заслушивания отчета (доклада) Национального координатора по кадровым ресурсам в области здравоохранения, включающего прогнозные аналитические данные по развитию рынка труда и человеческих ресурсов, планирование подготовки кадров, сроков подтверждения квалификации, а также другие сведения по запросу Министерства;

      7) разработка и выполнение мероприятий по реализации Закона РК "О государственной молодежной политике", в том числе, по развитию и укреплению преемственности поколений, наставничеству, сохранению и укреплению здоровья молодежи, формированию здорового образа жизни, созданию условий для занятий физической культурой и спортом, организации и проведению студенческих форумов;

      8) закрепление наставников за молодыми работниками в первый год их работы в организации, с установлением доплаты за счет средств работодателя за работу с молодыми работниками на условиях, определенных коллективным договором, актами работодателя;

      9) формирование ІТ-знаний, правовой и финансовой грамотности и воспитания патриотизма молодежи;

      10) осуществление мер по реализации Концепции семейной и гендерной политики в РК до 2030 года, направленные на:

      - обеспечение охраны материнства и детства, социальной поддержки женщин, решение гендерных проблем в сфере социально-экономических и трудовых отношений;

      - поддержку мужчин и женщин, занимающихся уходом за детьми и их воспитанием на равных правах;

      - увеличение представительства женщин на уровне принятия решений;

      11) принятие действенных мер по повышению статуса медицинских и фармацевтических работников и реализации их прав, предусмотренных статьями 270 и 272 Кодекса о здоровье народа.

      3.4. В целях создания условий для трудоустройства и занятости среди молодежи Работодатели обязаны:

      1) обеспечивать заключение трудового договора на определенный срок с молодыми специалистами, впервые поступившими на работу сроком на два года, кроме случаев, установленных подпунктами 3), 4), 5), 6) пункта 1 статьи 30 Трудового кодекса;

      2) при приеме на работу лиц, не достигнувших возраста восемнадцати лет, а также лиц, освоивших образовательные учебные программы в организациях технического и профессионального, после среднего, высшего и послевузовского образования, впервые поступающих на работу по полученной специальности, но не позднее одного года со дня их окончания обучения в организации образования, не устанавливать им испытательный срок;

      3) за работниками, подлежащими призыву на воинскую службу или воинские сборы, в период прохождения медицинской комиссии сохраняются место работы (должность), заработная плата по месту работы при вызове в местные органы военного управления, а на период прохождения воинской службы по призыву (за исключением воинской службы по мобилизации, при военном положении и в военное время) или воинских сборов сохраняется место работы (должность). Период прохождения срочной воинской службы или воинских сборов засчитываются в трудовой стаж работника, а также включается в трудовой стаж при предоставлении оплачиваемого ежегодного трудового отпуска.

      3.5. Профсоюзы:

      1) содействуют работодателям в вопросах непрерывного профессионального развития персонала и снижению их текучести;

      2) с целью повышения профессионального престижа работников и для пропаганды их деятельности организовывают работу внештатных корреспондентов при территориальных и отраслевых организациях Профсоюза;

      3) активизируют работу постоянно действующих комиссий по работе с молодежью, гендерному равенству при Профсоюзе и его территориальных организациях (подразделениях);

      4) осуществляют выплату учрежденных Профсоюзом стипендий (на конкурсной основе) для обучающихся (студентов) организаций высшего, среднего, технического, профессионального или послесреднего образования;

      5) содействуют созданию и работе молодежного совета в первичной профсоюзной организации, направленной на активизацию участия молодых работников в повышении эффективности деятельности субъекта здравоохранения.

Глава 4. Трудовые отношения и содействие занятости

      4.1. Стороны договорились:

      1) обеспечивать комплексный подход к решению вопросов реализации кадровой политики в здравоохранении, повышения престижа профессии медицинского и фармацевтического работника, эффективной защиты их социально-экономических и трудовых прав;

      2) принимать на себя обязательства содействовать проведению государственной политики в области занятости, в сфере повышения квалификации работников, трудоустройства выпускников организаций образования;

      3) участвовать в комиссиях по рассмотрению кандидатур на награждении победителей различными почетными званиями и наградами в сфере здравоохранения.

      4.2. Стороны понимают и приветствует:

      1) внедрение электронных трудовых договоров и переход на цифровой формат учета трудовых отношений, считая это способом сделать рынок труда более прозрачным и исключить скрытую занятость;

      2) "справедливый переход" (Just Transition) в эпоху автоматизации: цифровизация и автоматизация производств не должны приводить к массовым увольнениям без предоставления программ переобучения и социальной поддержки для высвобождаемых работников;

      3) цифровую гигиену и предотвращение выгорания:

      - "право на отключение": права работника не отвечать на рабочие запросы по телефону, в мессенджерах и информационных системах во внерабочее время, кроме случаев, когда имеется согласие работника либо в соответствии с законодательством РК согласие работника не требуется;

      - нормирование "экранного времени": учет времени, затрачиваемого медицинским работником на заполнение электронных медицинских карт и работу с ИИ-системами, как полноценной трудовой нагрузки, чтобы цифровизация не приводила к увеличению неоплачиваемой работы;

      4) защиту прав при внедрении искусственного интеллекта (ИИ) в процессы:

      - определение ответственности: настаивать на четком юридическом закреплении того, что искусственный интеллект (ИИ) является лишь вспомогательным инструментом, а окончательное решение и ответственность остаются за работником;

      - этическое использование: контроль за тем, чтобы алгоритмы ИИ не использовались для автоматического снижения уровня квалификации или сокращения штата;

      5) переобучение и повышение квалификации: создание программ по обучению персонала работе с ИИ и цифровыми платформами, чтобы работники предпенсионного возраста не подвергались риску увольнения из-за "цифрового разрыва";

      6) ограничить чрезмерный цифровой контроль и приватность: важно ограничить использование цифровых алгоритмов (ИИ) для поминутного контроля за действиями персонала (например, через датчики перемещения или анализ времени работы в системе), если это ведет к чрезмерному психологическому давлению, а также настаивать на защите персональных данных работников;

      7) защиту прав работников платформенной занятости, нанимаемых через интернет-платформы и (или) мобильные приложения, чтобы обеспечить им медицинское страхование, пенсионные отчисления и иные социальные гарантии;

      8) социальный диалог при внедрении технологий: обязательное участие Профсоюзов в рабочих группах государственных органов в области здравоохранения при внедрении любых систем ИИ с целью оценки рисков, связанных с охраной труда и изменением должностных инструкций.

      4.3. Работодатели обязаны:

      1) принимать меры по недопущению необоснованного сокращения численности и штата работников;

      2) при производственной необходимости при сокращении численности или штата работников, в том числе при аутсорсинге, реорганизации и ликвидации, проводить обязательные взаимные консультации с представителями Профсоюза и разрабатывать мероприятия по поддержке занятости, социальной защищенности работников;

      3) направлять уведомления в письменной форме в Профсоюз о предстоящих сокращениях численности или штата работников не позднее, чем за две недели до его начала, а в случаях, которые могут повлечь массовое высвобождение (свыше 10 человек в течение месяца) - не позднее, чем за месяц до его начала, в случаях ликвидации работодателя - не позднее, чем за два месяца до даты расторжения трудовых договоров;

      4) не допускать расторжения трудового договора с работниками до достижения пенсионного возраста, которым осталось менее двух лет;

      5) при необходимости сокращения рабочих мест (должностей) в первую очередь принимать в нижеуказанном порядке (но не ограничиваясь) следующие меры:

      - упразднение вакансии;

      - проведение внутренних переводов, подлежащих высвобождению работников на вакантные места, соответствующие их квалификации;

      6) преимущественное право на оставление на работе при сокращении численности или штата предоставлять работникам:

      - проработавшие в данной организации 10 и более лет и имеющие высокие качественные показатели в труде;

      - предпенсионного возраста (3 года до пенсии);

      - многодетным родителям (четыре и более детей);

      - из категорий материально и социально уязвимых, малообеспеченных семей (граждан);

      - одиноким матерям, воспитывающими ребенка в возрасте до четырнадцати лет (ребенка с инвалидностью до восемнадцати лет), иным лицам, воспитывающим указанную категорию детей без матери;

      - лицам с инвалидностью первой и второй групп;

      - из категорий неполных семей.

      7) при учете рабочего времени время работников, затраченное на одевание и снятие средств индивидуальной защиты с принятием гигиенического душа, относить к рабочему времени;

      8) осуществлять исчисление стажа работы работников по специальности в порядке и условиях, утвержденных приказом и.о Министра здравоохранения и социального развития РК от 2 августа 2016 года № 685;

      9) в соответствии с Социальным кодексом РК в пределах установленной квоты трудоустраивают лиц с инвалидностью в размере от двух до четырех процентов от численности рабочих мест на предстоящий год в порядке, определяемом уполномоченным органом по вопросам занятости населения.

      4.4. Профсоюзы обязуются:

      1) осуществлять общественный контроль за обоснованностью сокращения рабочих мест, соблюдением правовых гарантий и компенсаций работникам при смене собственника, изменении подведомственной принадлежности или реорганизации;

      2) оказывать содействие в рассмотрении индивидуальных и коллективных трудовых споров в досудебном порядке;

      3) оказывать бесплатную юридическую и консультативную помощь членам Профсоюза и содействие в их правовой защите по вопросам регулирования трудовых отношений и иных непосредственно связанных с ними отношений.

Глава 5. Основные принципы системы оплаты труда отрасли

      5.1. В целях совершенствования экономических отношений и системы оплаты труда, а также реализации комплекса мер, обеспечивающих право работника на достойный труд и достойную заработную плату, Стороны договорились:

      1) минимальный размер месячной тарифной ставки (оклада) работника сферы здравоохранения не может быть ниже минимального размера месячной заработной платы, установленного законом РК о республиканском бюджете на соответствующий финансовый год;

      2) принимают меры по совершенствованию системы дополнительного (стимулирующего) компонента и расширению перечня специалистов, участвующих в повышении качества и доступности амбулаторно-поликлинической помощи и имеющих право на доплаты за свой труд.

      5.2. Профсоюзы проводят сбор, анализ и мониторинг данных повышения заработной платы и возникновения просроченной кредитной задолженности в организациях с целью принятия мер по предупреждению задержки заработной платы и роста кредиторской задолженности.

      5.3. Система оплаты труда работников государственных учреждений и казенных предприятий осуществляется в соответствии с Постановлением № 1193.

      5.4. Система оплаты труда работников других форм собственности, включая государственных предприятий на праве хозяйственного ведения, устанавливается самостоятельно в соответствии с действующими у работодателя системами оплаты труда, но не ниже соответствующих размеров заработных плат (должностных окладов, поправочных коэффициентов надбавок/доплат) с учетом уровня квалификаций (квалификационной категории: вторая, первая, высшая), установленных Постановлением № 1193, приказом Министра здравоохранения РК от 20 декабря 2020 года № ҚР ДСМ-283/2020 и настоящим Соглашением.

      5.5. Работникам за работу в инфекционной службе установить доплату за особые условия труда: врач, средний медицинский персонал, младший медицинский персонал, санитарки (включая сестер-хозяек).

      Работникам за работу в станциях (отделениях) скорой (экстренной) медицинской помощи, работникам отделений скорой медицинской помощи (мобильных бригад) при организациях здравоохранения, оказывающих первичную медико-санитарную помощь, установить доплату за особые условия труда: врач, средний медицинский персонал, водитель, санитарки, включая сестер-хозяек.

      5.6. Должностные оклады санитаров (-ок) (включая сестер-хозяек) устанавливаются с учетом дополнительного поправочного коэффициента – 1,15.

      Водителям станций скорой медицинской помощи, водителям отделений скорой медицинской помощи (мобильных бригад) при организациях здравоохранения, оказывающих первичную медико-санитарную помощь, водителям медицинской авиации установить доплату за особые условия труда в размере 200 % от базового должностного оклада (БДО), установленного Постановлением № 1193.

      5.7. Должностные оклады специалистов санитарно-эпидемиологической службы, бактериологических лабораторий, вирусологов, специалистов, имеющих образование по направлению подготовки "Здравоохранение" ("Общественное здоровье", "Общественное здравоохранение", "Медико-профилактическое дело"/"Гигиена-эпидемиология", "Медико-биологическое дело", "Гигиена и эпидемиология", "Санитарный фельдшер", "Лабораторная диагностика (лаборант, помощник врача-лаборанта, фельдшер-лаборант)"), а также фармацевтов у которых после 2021 года истек срок действия свидетельств о присвоении квалификационных категорий (высшая, первая, вторая), в период с 1 февраля по 31 декабря 2026 года исчисляются с учетом ранее присвоенных им квалификационных категорий.

      5.8. Работодатели обеспечивают оплату действующих уровней квалификаций (квалификационных категорий) медицинским работникам-преподавателям медицинских колледжей, ВУЗов при наличии финансовых условий.

      5.9. Работодатели при предоставлении оплачиваемого ежегодного трудового отпуска выплачивает работникам пособие (выплату) на оздоровление в размере не менее одного должностного оклада самого работника один раз в году.

      5.10. В соответствии с приказом Министра здравоохранения РК от 30 ноября 2020 года ҚР ДСМ-213/2020 для повышения заинтересованности работников в увеличении эффективности труда и качества выполняемых работ работодатели могут устанавливать поправочные (повышающие) коэффициенты к заработной плате, которые определяются системой оплаты труда работодателя в пределах установленного фонда оплаты труда. Работодатели вправе устанавливать поправочные (повышающие) коэффициенты либо доплаты к заработной плате специалистов с послесредним образованием по специальности "Сестринское дело" (прикладной бакалавриат), с учетом уровня квалификации (квалификационной категории) в зависимости от функциональных, должностных обязанностей и требований к квалификации.

      5.11. Работодатели вправе устанавливать стимулирующие надбавки к должностным окладам работников, премировать и оказывать материальную помощь за счет экономии средств, предусмотренных на содержание организации по плану развития (бюджету) при отсутствии просроченной кредиторской задолженности, в порядке, определенном настоящим Соглашением, коллективным договором и (или) актом работодателя.

      5.12. В целях мотивации работников с немедицинским (химическое, биологическое, педагогическое, инженерное и т.д.) образованием (психологов, логопедов, социальных работников, лаборантов, химиков, зоологи, биологов, инженеров и др.), заработная плата устанавливается с применением стимулирующих надбавок к их должностным окладам исходя из финансовых возможностей работодателя.

      5.13. Доплаты работникам, занятым на тяжелых работах, работах с вредными (особо вредными), опасными условиями труда, устанавливаются работодателями не ниже соответствующих доплат работникам, занятым на тяжелых (особо тяжелых) физических работах и работах с вредными (особо вредными) и опасными (особо опасными) условиями труда, установленных Постановлением № 1193, на основании статьи 105 Трудового кодекса и приказа Министра труда и социальной защиты населения РК от 28 декабря 2015 года № 1053.

      5.14. Оплата труда за сверхурочное время, в праздничные, выходные дни в ночное время производится в повышенном размере согласно условиям трудового, коллективного договоров, но не ниже, чем в полуторакратном размере исходя из дневной (часовой) ставки работника, а при наличии финансовой возможности производится до двукратного размера. Дневная (часовая) ставка работника определяется путем деления тарифной ставки (должностного оклада) на количество рабочих дней (часов) в текущем месяце, при 5-дневной или 6-дневной рабочей неделе, согласно балансу рабочего времени на соответствующий календарный год.

      5.15. Работникам, непосредственно занятым диагностикой, лечением ВИЧ-инфицированных, за проведение всех видов лабораторных исследований материалов, поступающих от ВИЧ-инфицированных, за производство бактериальных и вирусных препаратов в научно-производственных объединениях и их структурных подразделениях и за проведение научно-исследовательских работ по проблемам ВИЧ-инфекций предоставляется сокращенный 6-часовой рабочий день, дополнительный оплачиваемый ежегодный трудовой отпуск продолжительностью 24 календарных дня, устанавливается дополнительная оплата труда за профессиональную вредность в размере 60 % от должностного оклада самого работника. Указанные гарантии сохранить для работников, осуществляющих профилактическую работу в борьбе с ВИЧ-инфекцией, исходя из финансовых возможностей работодателя.

      5.16. Оплата дежурств медицинских работников производится в соответствии с приказом Министра здравоохранения РК от 22 ноября 2017 года № 857 "Об утверждении Правил организации и оплаты дежурств медицинских работников". Работодатели могут устанавливать дежурства на дому (нахождение в режиме ожидания и постоянной готовности к выезду места назначения). За каждый час данного дежурства оплата производится не менее 25 % от часовой ставки самого работника. В случае выезда данных работников к месту назначения оплата производится за каждый час работы в повышенном размере, но не ниже, чем в двойном размере исходя из дневной (часовой) ставки работника.

      5.17. Нормы, установленные в настоящей главе Соглашения, распространяются на медицинских и фармацевтических работников, работающих в других сферах деятельности.

Глава 6. Социальные гарантии, компенсации и льготы

      6.1. Стороны договорились:

      1) принимать действенные меры по предоставлению законодательно установленных льгот и гарантий медицинским, фармацевтическим, педагогическим и научным работникам системы здравоохранения;

      2) для защиты здоровья, безопасности и благополучия работников совместно разрабатывать программы по охране здоровья работников, включающая ежегодные профилактические осмотры, профессиональную реабилитацию, введение помощи психологов;

      3) в реализации норм Закона РК "О государственном регулировании развития агропромышленного комплекса и сельских территорий" в целях стимулирования привлечения в сельские населенные пункты специалистов рекомендовать и содействовать в предоставлении местными исполнительными и представительными органами (акиматами, маслихатами):

      - социальной поддержки по оплате коммунальных услуг и приобретению топлива за счет бюджетных средств;

      - служебного жилья либо в случае отсутствия служебного жилья жилищем, арендованным местным исполнительным органом в частном жилищном фонде;

      - подъемного пособия и социальной поддержки для приобретения или строительства жилья;

      - возмещение медицинским работникам городов и сел транспортных расходов, связанных с разъездным характером работ.

      6.2. Работодатели оказывают меры социальной защиты и поддержки работникам в соответствии с Трудовым кодексом, Кодексом о здоровье народа, Законами РК О местном государственном управлении и самоуправлении в Республике Казахстан", "О государственном регулировании развития агропромышленного комплекса и сельских территорий", "О статусе педагогов", "Об образовании", "О науке и технологической политике", иными нормативными правовыми актами, и обязаны:

      1) предоставлять работникам основной оплачиваемый ежегодный трудовой отпуск продолжительностью не менее 30 календарных дней, если большее количество дней не предусмотрено иными нормативными правовыми актами РК, трудовым, коллективным договорами и актами работодателя. Педагогам, профессорско-преподавательскому составу и научным работникам предоставляются оплачиваемый ежегодный трудовой отпуск продолжительностью 56 календарных дней;

      2) при увольнении работника по основанию, предусмотренному подпункту 24) пункта 1 статьи 52 Трудового кодекса, в связи с достижением пенсионного возраста, выплачивать компенсацию в размере, определяемом трудовым, коллективным договорами и (или) актом работодателя, но не менее чем в размере одного должностного оклада (тарифной ставки);

      3) предоставлять работникам, обучающимся в организациях образования, оплачиваемые учебные отпуска для подготовки и сдачи зачетов и экзаменов, выполнения лабораторных работ, защиты дипломной работы (проекта), для прохождения программ подготовки военно-обученного резерва;

      4) предоставлять работнику два оплачиваемых дня для прохождения пробного и обязательного тестирования по присвоению (подтверждению) квалификации специалиста;

      5) обеспечить прохождение специализации и/или повышение квалификации для работников, вышедших из декретного отпуска или отпуска по уходу за ребенком в течение первых шести месяцев с момента выхода на работу;

      6) в соответствии со статьей 86 Кодекса о здоровье народа, статьями 125, 185 Трудового кодекса и приказом и.о. Министра здравоохранения РК от 15 октября 2020 года № ҚР ДСМ-131/2020 обеспечивать за счет средств работодателей оплату периодических обязательных, предсменных (предрейсовых), послесменных (послерейсовых) медицинских осмотров.

      6.3. Профсоюзы разрабатывают планы по социальной защите работников, включая вопросы борьбы по обеспечению занятости, защите высвобождаемых работников, индексации доходов при высокой инфляции, вносят их в качестве предложений в соответствующие государственные органы.

      В соответствии с пунктом 3 статьи 25 Закона РК "О профессиональных союзах" Работодатели вправе отчислять Профсоюзам денежные средства на организацию культурно-массовых и физкультурно-оздоровительной работ на условиях, определенных коллективным договором и/или актами работодателя по согласованию с профсоюзным органом, при отсутствии просроченной кредиторской задолженности.

      6.4. Профсоюзы обязуются:

      1) организовывать физкультурно-спортивные и культурно-массовые мероприятия среди работников, а центральные органы Профсоюзов организуют подобные мероприятия на республиканском и международном уровнях, предоставлять работникам отчеты об использовании взносов, а также отчеты об использовании отчислений работодателя по его письменному запросу;

      2) рассмотреть выделение материальной помощи членам Профсоюза при заключении брака, рождении ребенка, в случае смерти работника, членов семьи, близких родственников, утери имущества в связи с пожаром, стихийным бедствием и другие, а также в честь наступления юбилейных дат, достижения пенсионного возраста;

      3) оказывать материальное и/или моральное поощрения работников-членов Профсоюза за активное участие в профсоюзной деятельности, спортивно-оздоровительных и культурно-массовых мероприятиях;

      4) оказывать помощь нуждающимся работникам, являющихся членами Профсоюза: малообеспеченным, неполным, многодетным семьям, а также семьям, воспитывающим детей с инвалидностью;

      5) рассмотреть предоставление оздоровительных путевок работникам-членам Профсоюза, и их членам семьи в организации отдыха и оздоровления в порядке, определенном Профсоюзом;

      6)рассмотреть участие в проведении республиканской акции "Готовим детей в школу", обеспечивать детей членов Профсоюза новогодними подарками;

      7) в рамках празднования Дня знаний и Дня пожилых людей (1 сентября и 1 октября) поздравлять детей-первоклассников членов Профсоюза и пожилых людей (ветеранов, пенсионеров), состоящих на учете в Профсоюзе;

      6.5. В соответствии с приказом Заместителя Премьер-Министра - Министра труда и социальной защиты населения РК от 29 июня 2023 года № 258 "Об утверждении перечня профессиональных праздников" третье воскресенье июня является профессиональным праздником - "Днем медицинского работника", а первое воскресенье октября профессиональным праздником - "Днем учителя". В эти дни или накануне работодатели и полномочные представители работников рассмотрят возможность организации и проведения торжественного мероприятия в организациях с чествованием медицинских и фармацевтических работников, педагогов, профессорско-преподавательского состава и других лиц, с соблюдением ограничительных мероприятий.

      6.6. При передаче объектов здравоохранения в рамках государственно-частного партнерства, доверительного управления за работниками сохраняется право на получение гарантий, льгот и выплат, установленных настоящим Соглашением.

      6.7. Стороны договорились принять действенные меры по реализации социальных гарантий и социальной защите медицинских и фармацевтических работников согласно статьям 270 и 272 Кодекса о здоровье народа.

Глава 7. Обеспечение безопасных условий и охрана труда

      7.1. Стороны признают приоритетом сохранение жизни и здоровья работников как главное направление политики в области охраны труда в организациях отрасли и берут на себя следующие обязательства:

      1) на заседаниях Отраслевой и областных комиссий по социальному партнерству не реже одного раза в полгода рассматривать вопросы состояния охраны и безопасности труда, производственного травматизма и профессиональной заболеваемости и принимать меры по результатам рассмотрения;

      2) провести консультации по разработке и введению в отрасли новых правовых норм по безопасности и охране труда, направленной на концептуальное изменение и внедрение системы управления профессиональными рисками и комплексных методов управления охраной труда;

      3) содействуют Профсоюзам в реализации статьи 17 Закона РК "О профессиональных союзах" в проведении разъяснительной работы среди членов профсоюза по повышению их правовой грамотности, в том числе по основам трудового законодательства Республики Казахстан, правового всеобуча среди работников сферы здравоохранения об уголовной и административной ответственностях.

      7.2. Работодатели обязаны:

      1) создавать благоприятные условия для укрепления здоровья и профилактики заболеваний среди работников;

      2) обеспечивать право работников на здоровые и безопасные условия труда, внедрение современных средств безопасности труда, предупреждающих производственный травматизм и возникновение профессиональных заболеваний;

      3) способствовать внедрению дуального и производственного обучения и создают институт наставничества в организациях;

      4) рассмотреть возможность обновления основных средств с учетом внедрения передовых технологий, содействовать развитию внутрипроизводственного обучения работников организации с учетом финансовых возможностей;

      5) оказывать содействие представителям технической инспекции, техническим инспекторам Профсоюза, членам производственных советов по охране труда в проведении контроля за состоянием охраны труда;

      6) обеспечивать систему обучения по разъяснению основ трудового законодательства и вопросам безопасности и охраны труда, с внедрением обучающих тренингов по развитию навыков умения вести переговоры и достижению консенсуса в трудовых конфликтах;

      7) обеспечивать регулярное проведение инструктажей и проверки знаний персонала, а также членов производственного совета, технических инспекторов по безопасности и охране труда и представителей Профсоюза, занимающихся вопросами безопасности и охраны труда, согласно приказу Министра здравоохранения и социального развития РК от 25 декабря 2015 года № 1019;

      8) организовывать проведение вновь поступающими на работу обучение и инструктаж по охране труда, безопасным методам и приемам выполнения работ, оказанию первой помощи пострадавшим;

      9) осуществлять совместные действия с Профсоюзами (а при их отсутствии с представителями работников) по обеспечению требований безопасности и охраны труда, предупреждению производственного травматизма и профессиональных заболеваний, а также по проведению проверок условий и охраны труда на рабочих местах;

      10) доводить до сведения работников, в том числе вновь принимаемых на работу, установленный режим труда и отдыха, достоверную информацию о состоянии условий труда, предупреждать о степени вредности и опасности, возможных неблагоприятных последствиях для здоровья;

      11) создавать для работников необходимые санитарно-гигиенические условия путем выделения средств по целевым назначениям для ежегодного обеспечения средствами профилактической обработки, моющими и дезинфицирующими средствами, медицинской аптечкой, молоком или равноценными пищевыми продуктами, лечебно-профилактическим питанием и другими средствами индивидуальной, коллективной защиты, санитарно-бытовыми помещениями и устройствами, но не ниже норм, устанавливаемых уполномоченным органом и коллективным договором;

      12) создают условия для прохождения скрининговых исследований лицам, подлежащим данным осмотрам, а также беспрепятственно отпускают работников для их прохождения в период рабочего времени с сохранением места работы (должности), средней заработной платы;

      13) за работником, являющимся донором, на время обследования и донации крови и ее компонентов сохраняют место работы (должность) и среднюю заработную плату;

      14) обеспечивать прохождение работниками обязательных медицинских осмотров (обследований), в том числе на ВИЧ-инфекцию и парентеральные вирусные гепатиты В и С, Д, за счет средств работодателя;

      15) принимают меры по страхованию профессиональной ответственности медицинских работников, а также по страхованию от несчастных случаев, своевременному расследованию несчастных случаев на производстве;

      16) при причинении вреда жизни и (или) здоровью работника в связи с исполнением им трудовых обязанностей, а также при исполнении общественных работ обеспечивают возмещение вреда работнику в объеме, предусмотренном гражданским законодательством РК;

      17) создавать необходимые условия труда и оснащенности рабочего места работникам, в том числе современной оргтехникой, лицензионным программным обеспечением на уровне современных требований;

      18) обеспечивают гарантированное право на дополнительный оплачиваемый ежегодный трудовой отпуск и сокращенную продолжительность рабочего времени работникам, занятым на работах с вредными и опасными условиями труда в соответствии с приказом Министра здравоохранения и социального развития РК от 28 декабря 2015 года № 1053;

      19) выделяют денежные средства на проведение мероприятий по безопасности и охране труда в полном объеме, в том числе по выдаче работникам молока или равноценных пищевых продуктов и (или) специализированных продуктов для диетического (лечебного и профилактического) питания, специальной одежды и других средств индивидуальной защиты, обеспечению их средствами коллективной защиты, санитарно-бытовыми помещениями и устройствами за счет средств работодателя согласно приказу Министра здравоохранения и социального развития РК от 28 декабря 2015 года № 1054;

      20) обеспечивают гарантии для работников, осуществляющих трудовую деятельность в зонах экологического бедствия и радиационного риска в соответствии с законодательством РК;

      21) совместно с местными исполнительными органами устанавливать камер видеонаблюдения в приемных покоях медицинских организаций с выводом изображений в Центры оперативного реагирования и дежурные части органов внутренних дел;

      22) обеспечивать заключение договоров об оказании охранных услуг с охранными организациями, имеющими лицензию первого подвида (все виды охранных услуг, в том числе охрана объектов, уязвимых в террористическом отношении);

      23) контролировать обеспечение установки в приемных покоях медицинских организаций информационных стендов и указателей о правах и обязанностях пациентов и посетителей;

      24) обеспечивать медицинские организации тревожными кнопками, медицинских работников видеожетонами, а также обучать их использованию системы (приложения, тревожной кнопки и т.д.);

      25) регулярно проводить, в том числе совместно с Профсоюзами, правовой всеобуч среди медицинских работников об уголовной ответственности за применение насилия и угрозы в отношении медицинских работников и водителей скорой медицинской помощи, а также административной ответственности за воспрепятствование осуществлению профессиональной деятельности медицинских и (или) фармацевтических работников;

      26) обеспечить перечисление обязательных профессиональных пенсионных взносов работникам отрасли здравоохранения согласно постановлению Правительства Республики Казахстан от 24 мая 2023 года № 170.

      27) принимают иные меры в соответствии с законодательством РК.

      7.3. Профсоюз, выборные органы Профсоюза:

      1) проводят мероприятия по повышению уровня знаний работников по охране труда в целях снижения производственного травматизма и профессиональной заболеваемости;

      2) поддерживают эффективную работу производственных советов, предупреждению производственного травматизма и профессиональных заболеваний;

      3) осуществляют эффективный общественный контроль за соблюдением трудового законодательства, созданием безопасных условий труда, своевременным и полным возмещением вреда, причиненного работнику при выполнении им трудовых обязанностей;

      4) организуют и участвуют в проведении Республиканского общественного смотра-конкурса на лучшую организацию труда и быта на производстве, различных отраслевых и региональных конкурсов по улучшению условий труда в организациях;

      5) осуществляют тесное взаимодействие с органами исполнительной власти, органами государственного контроля и надзора, работодателями в вопросах охраны труда, здоровья, промышленной безопасности;

      6) оказывают практическую помощь членам Профсоюза в защите их прав на безопасные и здоровые условия труда, получение компенсаций за работу в особых условиях, представляют их интересы в государственных органах, суде, согласительных комиссиях;

      7) проводить работу по пропаганде здорового образа жизни, содействовать обеспечению членов Профсоюзов, нуждающихся в оздоровлении по медицинским показаниям, льготными путевками на санаторно-курортное лечение, а также оздоровление их детей;

      8) предоставляют материальную, правовую и иную помощь членам Профсоюза, пострадавшим на производстве, и семьям погибших в случаях, предусмотренных коллективным договором;

      9) в целях реализации института страхования профессиональной ответственности медицинских работников Профсоюзы на обеспечение эффективной и полной защиты прав и представление интересов работников могут направлять материальные ресурсы и использовать все другие способы, не противоречащие законодательству Республики Казахстан, в соответствии со статьей 18 Закона РК "О профессиональных союзах".

Глава 8. Мероприятия по предупреждению и предотвращению социально-трудовых конфликтов и забастовок

      8.1.Стороны договорились:

      1)проводить в пределах своих полномочий мониторинг социальной напряженности и рисков возникновения трудовых конфликтов, результаты мониторинга рассматривать на заседаниях Отраслевой комиссии;

      2)разработать мероприятия по предупреждению и предотвращению социально-трудовых конфликтов и забастовок, на период действия Соглашения принимать меры по устранению причин и обстоятельств, которые могут повлечь возникновение трудовых споров и забастовок;

      3) разрешать трудовые споры исключительно путем примирительных процедур и не допускать действий, которые впоследствии могут быть признаны незаконными.

      8.2.Работодатели:

      1)проводят информационно-разъяснительную работу в части создания благоприятного социального климата в коллективах, развития социального диалога, рассматривают предложения, ведут переговоры и консультации по социально-трудовым вопросам с работниками как напрямую, так и через их представителей;

      2) привлекают институты медиации и омбудсмена в качестве механизмов досудебного урегулирования трудовых споров

      3) в целях оперативного досудебного рассмотрения и разрешения индивидуальных и коллективных трудовых споров обеспечивают работу согласительных, примирительных комиссий и трудового арбитража;

      4) проводят ежегодное обучение членов согласительной комиссии по применению трудового законодательства РК, развитию навыков ведения переговоров и достижения консенсуса в трудовых спорах за счет средств работодателя.

      8.3. Профсоюз, выборные органы Профсоюза:

      1) содействуют работодателям в вопросах укрепления трудовой дисциплины, разъясняют положения коллективных договоров;

      2) при решении коллективных трудовых споров максимально используют примирительные процедуры, трудовой арбитраж, посредничество;

      3) информируют работодателей о решениях коллегиальных органов Профсоюзов, своевременно предупреждают о планируемых коллективных действиях;

      4) не допускают проведения забастовок, мирных собраний, митингов, шествий, пикетов и демонстраций в период действия Соглашения при условии выполнения работодателями, принятых на себя обязательств

      5) не допускают по своей инициативе снижения темпа работ, организацию забастовочных движений и иных нарушений, вызывающих изменения нормального хода деятельности.

      8.4. Профсоюзы вправе:

      1) организовывать и проводить забастовки, мирные собрания в соответствии с законодательством РК;

      2) в соответствии со статьей 21 Закона РК "О профессиональных союзах" принимать решение о проведении забастовки, если посредством примирительных процедур не удалось добиться разрешения коллективного трудового спора, а также в случаях уклонения работодателя от примирительных процедур либо невыполнения им соглашения, достигнутого в ходе разрешения спора;

      3) объединять свои усилия для проведения совместных акций протеста и проводить такие акции в знак солидарности с другими профсоюзами и группами работников.

Глава 9. Общественный контроль за соблюдением трудового законодательства и контроль за выполнением Соглашения. Заключительное положение.

      9.1. В соответствии со статьей 155 Трудового кодекса и статьей 20 Закона РК "О профессиональных союзах" Профсоюзы осуществляют общественный контроль за соблюдением трудового законодательства РК, прав и законных интересов своих членов, а также работников, уполномочивших представлять их интересы на договорной основе, на условиях и в порядке, закрепленных в настоящем Соглашении.

      9.2. Целью и задачами общественного контроля за соблюдением трудового законодательства является обеспечение содействия в соблюдении законности, а также предупреждение и устранение нарушений трудового законодательства.

      9.3. Профсоюзы и их членские организации (подразделения) вправе осуществлять плановый общественный контроль по соблюдению норм трудового законодательства в организациях не чаще, чем два раза в календарном году. Данное ограничение не распространяется на проверки по жалобам и заявлениям работников отрасли, являющихся членами Профсоюза. По результатам общественного контроля Профсоюзы направляют работодателю соответствующие предложения по устранению выявленных нарушений и восстановлению нарушенных прав работников. Профсоюзы и его выборные органы могут создавать службы общественного контроля с привлечением экспертов и других специалистов соответствующей сферы.

      9.4. Профсоюзы и их членские организации (подразделения) взаимодействуют с государственными инспекторами по труду, работодателями, при необходимости государственными органами в соответствии с законодательством посредством: прямых обращений с целью защиты интересов своих членов; участия в совместных плановых проверках по соглашению с работодателями.

      9.5. В рамках общественного контроля работодатели предоставляют запрашиваемую Профсоюзом и его выборными органами информацию, а также другие сведения (материалы) об исполнении настоящего Соглашения, о ходе работы согласительных и примирительных комиссий.

      9.6. Противодействие и воспрепятствование проводимому общественному контролю со стороны работодателя не допускаются.

      9.7. Порядок и условия проведения общественного контроля, их формы и виды определяются Отраслевой комиссией. В коллективных договорах могут быть предусмотрены дополнительные механизмы осуществления общественного контроля со стороны Профсоюза.

      9.8. Стороны признают, что они равны в правах и свободны в ведении переговоров, принимают положения настоящего Соглашения и берут на себя обязательство по их соблюдению.

      9.9. Стороны договорились, что:

      1) ежегодно, не позднее 10 марта, совместно разрабатывают и утверждают План мероприятий по выполнению Соглашения с указанием сроков и ответственных лиц;

      2) для проведения контроля по запросу (не менее двух раз в год) предоставляют друг другу полную и достоверную информацию о ходе его выполнения Соглашения;

      3) прилагают усилия к рассмотрению в недельный срок возникающих разногласий и конфликтов, связанных с выполнением Соглашения.

      9.10. Контроль за выполнением принятых обязательств осуществляется Сторонами и их представителями, а также Отраслевой комиссией по социальному партнерству и регулированию социальных и трудовых отношений посредством проведения подведения итогов выполнения Соглашения по согласованию сторон.

      9.11. Стороны по согласованию освещают в средствах массовой информации, в том числе в профсоюзных печатных изданиях и на официальных сайтах Сторон, отчеты о выполнения условий настоящего Соглашения в течение 15 календарных дней со дня их принятия.

      9.12. Ведение переговоров по внесению изменений и дополнений в настоящее Соглашение осуществляется Отраслевой комиссией. При внесении изменений и дополнений в Соглашение Сторона, инициирующая внесение изменений или дополнений, направляет другим Сторонам письменное уведомление о начале ведения переговоров. Состав Отраслевой комиссии определяется Сторонами самостоятельно. Положение об Отраслевой комиссии, порядок ее работы утверждаются на заседании Отраслевой комиссии.

      9.13. Ни одна из Сторон не может в течение установленного срока действия Соглашения в одностороннем порядке изменить или прекратить Соглашение и выполнение принятых на себя обязательств. Изменения и дополнения в Соглашение вносятся по взаимной договоренности Сторон.

      9.14. Официальное толкование и разъяснение положений настоящего Соглашения осуществляется Сторонами в пределах их компетенций. При возникновении необходимости разъяснения общих норм или спорных ситуаций, окончательная позиция вырабатывается на заседаниях Отраслевой комиссии и оформляется соответствующим протоколом, обязательным для учета Сторонами.

      9.15. В случае нарушения или невыполнения обязательств по настоящему Соглашению виновная Сторона или виновные лица несут ответственность в порядке, предусмотренном законодательством РК.

      9.16. Настоящее Соглашение заключено на период 2026-2028 годы, вступает в силу со дня подписания Сторонами и распространяются на правоотношения, возникшие "01" февраля 2026 года, и сохраняет свое действие до даты принятия нового отраслевого соглашения. Переговоры по заключению нового соглашения будут начаты за два месяца до окончания срока действия данного Соглашения.

      9.17. Министерство обязано официально опубликовать настоящее Соглашение в течение 30 календарных дней со дня подписания.

      9.18. Настоящее Соглашение заключено в городе Астана "09" февраля 2026 года, составлено в двенадцати экземплярах на казахском и русском языках, имеющих одинаковую юридическую силу. По одному экземпляру Соглашения на каждом из языков находится у каждого из участников подписания Соглашения, один экземпляр направляется в уполномоченный государственный орган по труду.

Настоящее Отраслевое соглашение подписали:

Председатель
Общественного объединения
"Казахстанский отраслевой
профессиональный союз
работников здравоохранения и
общественного обслуживания
"AQNIET"
___________________
Тажибай Б.А

Председатель
Республиканского
общественного
объединения "Отраслевой
профессиональный союз
работников системы
здравоохранения "SENIM"
_______________
Дюсенов С.С.

Председатель
Республиканского
общественного
объединения "Отраслевой
профсоюз работников
медицины и смежной с ней
отраслей "QazMed"
___________________
Матишев А.Б.
 

 
Министр здравоохранения
Республики Казахстан
_______________________
Альназарова А.Ш.
 

 
Председатель Правления Республиканской
общественной организации "Казахстанский
альянс медицинских организаций"
__________________________
Есимов Д.С.


  Зарегистрировано Министерством
труда и социальной защиты
населения
Республики Казахстан
"_____"_______________2026 года

Қазақстан Республикасының Денсаулық сақтау министрлігі, "AQNIET" Қазақстандық денсаулық сақтау және қоғамдық қызмет көрсету қызметкерлерінің салалық кәсіптік одағы" қоғамдық бірлестігі, "SENIM" Денсаулық сақтау жүйесі жұмыскерлерінің салалық кәсіптік одағы" республикалық қоғамдық бірлестігі, "QazMed" медицина және онымен сабақтас салалар қызметкерлерінің салалық кәсіподағы" республикалық қоғамдық бірлестігі, "Медициналық ұйымдардың қазақстандық альянсы" республикалық қоғамдық бірлестігі арасындағы 2026-2028 жылдарға арналған денсаулық сақтау саласындағы әлеуметтік әріптестік туралы салалық келісім

Cалалық келісім

Мазмұны

      1-тарау. Жалпы ережелер

      2-тарау. Саладағы әлеуметтік әріптестік пен диалогты дамыту

      3-тарау. Кадрлық әлеуетті дамыту және жастармен жұмыс

      4-тарау. Еңбек қатынастары және жұмыспен қамтуға жәрдемдесу

      5-тарау. Саладағы еңбек ақы төлеу жүйесінің негізгі қағидаттары

      6-тарау. Әлеуметтік кепілдіктер, өтемақылар және жеңілдіктер

      7-тарау. Қауіпсіз жағдайларды қамтамасыз ету және еңбекті қорғау

      8-тарау. Әлеуметтік-еңбек дауларын және ереуілдердің алдын алу және болдырмау жөніндегі іс-шаралар

      9-тарау. Еңбек заңнамасының сақталуына қоғамдық бақылау және Келісімнің орындалуын бақылау. Келісім Қорытынды ереже.

1-тарау. Жалпы ережелер

      1.1. Осы 2026-2028 жылдарға арналған денсаулық сақтау саласындағы әлеуметтік әріптестік туралы салалық келісім (бұдан әрі – Келісім) әлеуметтік әріптестік тараптары арасында жасалған, салалық деңгейде жұмыскерлер үшін еңбек жағдайларын, жұмыспен қамтуды және әлеуметтік кепілдіктерді белгілеу бойынша тараптардың мазмұны мен міндеттемелерін айқындайтын және әлеуметтік-экономикалық, еңбек және олармен тікелей байланысты қатынастарды реттеудің тиімді тетігін құруға, әлеуметтік тұрақтылық пен қоғамдық келісімді қамтамасыз етуге, сондай-ақ жұмыс берушілердің құқықтары мен мүдделерінің сақталуын жүзеге асыруға бағытталған жазбаша келісім нысанындағы құқықтық акт болып табылады.

      1.2. Қазақстан Республикасының (бұдан әрі – ҚР) заңнамасына сәйкес Келісімді жасасты:

      1) мемлекет атынан – "Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігі" мемлекеттік мекемесі (бұдан әрі – Министрлік);

      2) жұмыскерлер атынан – "AQNIET" Қазақстандық денсаулық сақтау және қоғамдық қызмет көрсету жұмыскерлерінің салалық кәсіптік одағы" қоғамдық бірлестігі, "SENIM" Денсаулық сақтау жүйесі жұмыскерлерінің салалық кәсіподағы" республикалық қоғамдық бірлестігі, "QazMed" Медицина және онымен сайкес жапсарлас салалар жұмыскерлерінің салалық кәсіптік одағы" республикалық қоғамдық бірлестігі (бұдан әрі – Кәсіподақтар);

      3) жұмыс берушілер атынан – "Медициналық ұйымдардың Қазақстандық Альянсы" республикалық қоғамдық ұйымы (бұдан әрі – жұмыскерлермен).

      1.3. Осы Келісім ҚР Конституциясына; ҚР Еңбек кодексіне (бұдан әрі – Еңбек кодексі), "Халық денсаулығы және денсаулық сақтау жүйесі туралы" ҚР Кодексіне (бұдан әрі – Халық денсаулығы туралы кодекс), ҚР Әлеуметтік кодексіне, ҚР "Кәсіптік одақтар туралы" Заңына, "Азаматтық қызметшілерге, мемлекеттік бюджет қаражаты есебінен ұсталатын ұйымдардың жұмыскерлеріне, қазыналық кәсіпорындардың жұмыскерлерлеріне еңбек ақы төлеу жүйесі туралы" ҚР Үкіметінің 2015 жылғы 31 желтоқсандағы № 1193 қаулысына (бұдан әрі – № 1193 қаулы), Халықаралық еңбек ұйымының № 87, № 98, № 135 Конвенцияларына және өзге де халықаралық құқық нормаларына, ҚР Үкіметі, жұмыс берушілер мен кәсіптік одақтардың республикалық бірлестіктері арасындағы қолданыстағы Бас келісімге, денсаулық сақтау рлерінің әлеуметтік-экономикалық және еңбек құқықтары мен мүдделерін реттейтін ҚР өзге де нормативтік құқықтық актілеріне негізделген.

      1.4. Осы Келісімнің әрекеті денсаулық сақтау саласындағы мемлекеттік органдарға, меншік нысанына қарамастан жұмыс берушілерге, денсаулық сақтау саласының жұмыскерлеріне және олардың өкілдеріне қолданылады.

      1.5. Кәсіподақ сондай-ақ жұмыскерлердің және/немесе олардың өкілдерінің жазбаша өтініші негізінде салалық кәсіподақ мүшелері болып табылмайтын жұмыскерлердің мүдделерін Кәсіподақ мүшелері үшін белгіленген шарттармен бірдей білдіреді.

      1.6. Осы Келісімге қосылу құқығына Кәсіподақтардың мүшелері болып табылатын жұмыскерлер, сондай-ақ Кәсіподақтың құрылтай немесе нормативтік құжаттарына сәйкес өтініш бойынша осы Келісімде көзделген жеңілдіктер мен кепілдіктерді пайдалана алатын, Кәсіподақтардың мүшелері болып табылмайтын жұмыскерлер ие.

      1.7. Осы Келісімнен туындайтын ережелер Тараптар үшін міндетті болып табылады, негіз қызметін атқарады және ұйымдық-құқықтық нысаны мен меншік нысанына қарамастан денсаулық сақтау саласы үшін өңірлік (облыстық, қалалық, аудандық) келісімдерді және ұйымдардағы (жұмыс берушілердегі) ұжымдық шарттарды жасасу кезінде алып тасталуға немесе азайтуға болмайді.

      1.8. Денсаулық сақтау саласы үшін өңірлік (облыстық, қалалық, аудандық) келісімдерде, ұжымдық шарттарда заңнамалық, заңға тәуелді нормативтік құқықтық актілерде және осы Келісімде белгіленгендермен салыстырғанда жұмыскерлерді әлеуметтік қолдаудың қосымша шаралары, жеңілдіктер мен кепілдіктер белгіленуі мүмкін.

      1.9. Осы Келісімге қол қойған Тараптар білдіретін мүдделерін жұмыс берушілер мен жұмыскерлер арасында ұжымдық шарт болмаған жағдайда, Келісім оларға тікелей қолданылады. Мемлекеттік қызметшілерге, мемлекеттік кәсіпорындардың басшыларына, басшы орынбасарларына және бас бухгалтерлеріне осы Келісімде белгіленген кепілдіктер, жеңілдіктер және әлеуметтік-экономикалық қолдаудың өзге де түрлері, егер заңнамада немесе келісімдерде, ұжымдық шартта, жұмыс берушінің актілерінде ұқсас кепілдіктер, жеңілдіктер және әлеуметтік-экономикалық қолдаудың өзге де түрлері көзделмеген бөлігінде ғана беріледі.

      1.10. Осы Келісімнің қолданылу кезеңінде осы Келісімде белгіленген жағдайларды жақсартатын заңнамалық және басқа да нормативтік құқықтық актілер қабылданған жағдайда, олардың ережелері осы талаптарға қолданылады.

      1.11. Келісім Тараптарының бірінде қайта ұйымдастыру іс-шаралары жүргізілген жағдайда құқықтар мен міндеттемелер олардың құқықтық мирасқорына (құқықтық мирасқорларына) ауысады және жаңа Келісім жасалғанға дейін сақталады.

2-тарау. Әлеуметтік әріптестікті дамыту

      2.1. Әлеуметтік әріптестіктің негізгі мақсаттары еңбек дауларын ескерту, жұмыскерлерге олардың құқықтары мен міндеттерін түсіндіру, әлеуметтік-экономикалық және еңбек қатынастарын реттеу практикасын талдау және жетілдіру, әлеуметтік әріптестік қағидаттарын енгізу, сондай-ақ қауіпсіздік пен еңбекті қорғауды сақтау болып табылады.

      2.2. Салалық деңгейдегі әлеуметтік әріптестік, оның ішінде Тараптардың мүдделерін келісу әлеуметтік әріптестік, әлеуметтік және еңбек қатынастарын реттеу жөніндегі салалық үшжақты комиссиямен (бұдан әрі – Салалық комиссия) офлайн, бейнеконференц байланыс арқылы онлайн форматтарда консультациялар мен келіссөздерді жүргізу арқылы қамтамасыз етіледі.

      2.3. Тараптар сала органдары мен ұйымдарының барлық деңгейлерінде әлеуметтік әріптестік қағидаттарын одан әрі дамытуды және жетілдіруді қамтамасыз етуге міндеттенеді және:

      1) Халықаралық еңбек ұйымының "Кәсіподақтарға бірігу және ұжымдық келіссөздер жүргізу құқығы қағидаттарын қолдану туралы" № 98 Конвенциясына сәйкес жұмыскерлердің кәсіподақтарға бірігу және ерікті негізде келіссөздер жүргізу бостандығына құқығын іске асыруға;

      2) Халықаралық еңбек ұйымының "Қауымдастықтар бостандығы және ұйымдастыру құқығын қорғау туралы" № 87, "Кәсіпорындардағы еңбекшілер өкілдерінің құқықтарын қорғау және оларға берілетін мүмкіндіктер туралы" № 135 Конвенцияларына сәйкес ұйымдарда жұмыскерлер өкілдерінің еркін қызметі үшін жағдайлар жасауға;

      3) келісімдер мен ұжымдық шарттарды жасасу бойынша ұйымдастырушылық және әдістемелік көмек көрсетуге ықпал етеді.

      2.4. Тараптар төмендегілер туралы уағдаласты:

      1) еңбек даулары мен еңбек қатынастары саласындағы құқық бұзушылықтарды болдырмау бойынша профилактикалық шараларды жүргізу, еңбек қатынастарын және олармен тікелей байланысты өзге де қатынастарды реттеу мәселелері бойынша өзара консультациялар (келіссөздер) жүргізу;

      2) заңнамада және Келісімде белгіленген жұмыскерлерге әлеуметтік кепілдіктердің, өтемақылар мен жеңілдіктердің орындалуына жәрдемдесу және келісімге қол жеткізілген кезде осы кепілдіктердің, өтемақылар мен жеңілдіктердің тізбесін кеңейтуде жұмыскерлер мен жұмыс берушілердің құқықтарын шектемеу;

      3) өзіне қабылдаған міндеттемелерді орындау және өзара бақылауды жүзеге асыру мақсатында толық ақпаратпен, құжаттармен, материалдармен және статистикалық деректермен, оның ішінде жұмыскерлердің еңбек, әлеуметтік-экономикалық және кәсіби мүдделерін қозғайтын перспективалық жоспарлар мен қызмет бағыттары туралы мәліметтермен уақтылы алмасуды қамтамасыз ету;

      4) қоғамда денсаулық сақтау саласы жұмыскерлерінің оң имиджін қалыптастыруға бағытталған кәсіби конкурстарды, акцияларды, бұқаралық ақпарат құралдарымен бірлескен жобаларды, форумдарды, слеттерді, дөңгелек үстелдерді және басқа да іс-шараларды ұйымдастыру.

      2.5. Министрлік:

      1) әлеуметтік әріптестік жүйесін нығайтуға және дамытуға жәрдемдеседі;

      2) саладағы әлеуметтік әріптестік стратегиясының негізгі басымдықтарын талқылайды және қажет болған жағдайда түсіндіреді, оның өңірлерде іс жүзінде іске асырылуына жәрдемдеседі;

      3) жұмыс беруші өкілдерінің кәсіподақ ұйымдары мен олардың органдарының қызметіне араласуына, сондай-ақ қолданыстағы заңнамада көзделген жағдайларды қоспағанда, олардың қызметіне кедергі келтіруіне жол бермеуге жәрдемдеседі;

      4) Кәсіподақ өкілдерінің:

      - әлеуметтік-экономикалық және еңбек қатынастарына және жұмыскерлердің құқықтарына қатысты мәселелер бойынша денсаулық сақтау саласындағы нормативтік құқықтық актілердің жобаларын дайындау және қарау жөніндегі комиссиялардың және басқа да консультативтік кеңесші органдардың жұмысына;

      - бағдарламалық және стратегиялық құжаттарды, сондай-ақ денсаулық сақтау инфрақұрылымын дамытудың перспективалық жоспарларын әзірлеу кезінде;

      - Министрлік жанындағы алқа отырыстарына, облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың денсаулық сақтауды мемлекеттік басқарудың жергілікті органдарына;

      - мемлекеттік білім беру тапсырысы негізінде білім алған жоғары және орта медициналық оқу орындарының түлектерін бөлу жөніндегі Министрлік деңгейіндегі комиссиялардың және өңірлік комиссиялардың жұмысына қатысуына жәрдемдеседі.

      2.6. Жұмыс берушілер:

      1) осы Келісімді іске асыру үшін жағдайлар жасауға;

      2) жұмыскерлер құқықтарының бұзылуына, оның ішінде қауіпсіздік және еңбекті қорғау саласында жол бермеу үшін Кәсіподақпен келіссөздер, консультациялар жүргізуге, бірлескен шаралар әзірлеуге;

      3) жұмысқа қабылдау кезінде жұмыскерлерді осы Келісімнің бар екендігі туралы хабардар етуге, оларды өңірлік келісіммен, ұжымдық шартпен, олардың әлеуметтік-экономикалық және еңбек құқықтары мен функционалдық міндеттеріне қатысы бар жұмыс берушінің актілерімен таныстыруға;

      4) Кәсіподақтардың қызметіне араласпау қағидаттарын қатаң сақтауға, құқықтық өріс шеңберінде азаматтардың еңбек құқықтарын қорғаудың іргелі шарты ретінде Кәсіподақтардың жұмысына қысым жасаудың кез келген әрекеттерінің жолын кесуге міндетті.

      2.7. Кәсіподақтар:

      1) кәсіподақ мүшелерінің әлеуметтік-экономикалық және еңбек құқықтары мен мүдделеріне байланысты нормативтік құқықтық актілердің жобаларын дайындау және қарау жөніндегі комиссиялардың, жұмыс топтарының жұмысына қатысады;

      2) жұмыскерлер арасында еңбек заңнамасының негіздерін оқытуды және түсіндіруді, келіссөздер жүргізу және еңбек дауларын шешуде консенсусқа қол жеткізу дағдыларын дамыту бойынша оқыту тренингтерін жүргізеді;

      3) Кәсіподақ мүшелерінің әлеуметтік-экономикалық және еңбек құқықтары мен мүдделерін тиімді қорғауды қамтамасыз етеді;

      4) осы Келісімде бекітілген шарттарда және тәртіппен еңбек заңнамасының сақталуына мониторинг пен қоғамдық бақылауды жүзеге асырады;

      5) Кәсіподақ пен оның мүшелік ұйымдарының қызметі туралы ақпаратты тұрақты негізде ашуды және ұсынуды қамтамасыз етеді;

      6) Кәсіподақ қызметінің ашықтығы, жариялылығы, есептілігі қағидаттары шеңберінде бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік жүйелерінің тұтастығын қамтамасыз етеді, жыл сайын өздерінің интернет-ресурстарында Кәсіподақ белгілеген тәртіппен және мерзімдерде өткен жылға арналған Кәсіподақтың қаржылық есептілігін жариялайды.

      2.8. Бағдарламалық және стратегиялық құжаттарды әзірлеу мен іске асырудың үйлестірушісі Министрлік болып табылады. Бағдарламалық және стратегиялық құжаттарды әзірлеудің, оларға өзгерістер мен толықтырулар енгізудің бастамашысы Келісім Тараптарының кез келгені оларды Салалық комиссияға жіберу арқылы сөз сөйлеуге құқылы.

      2.9. Кәсіподақтар Министрлік жұмыскерлердің еңбек және әлеуметтік-экономикалық мәселелеріне байланысты бағдарламалық және стратегиялық құжаттардың, нормативтік құқықтық актілердің жобаларын немесе олардың бөлімдерін дайындау (әзірлеу) кезеңінде қатыса алады.

      2.10. Саланың бағдарламалық және стратегиялық құжаттарының мазмұны бойынша ұсыныстар Салалық комиссияда қаралады, ол келісілген ұстанымды түпкілікті тұжырымдау мақсатында ұжымдық келіссөздер мен өзара консультациялар жүргізеді.

      2.11. Кәсіподақтар өз мүшелері – сала жұмыскерлерін олардың қойылған мақсаттары, міндеттері және негізгі көрсеткіштеріне (индикаторларға) қол жеткізуге тарту арқылы бағдарламалық және стратегиялық құжаттарды іске асыруға ықпал етеді.

      2.12. Еңбек кодексінің 12-бабына сәйкес жұмыс берушілер жұмыскерлердің әлеуметтік-экономикалық және еңбек құқықтарына қатысты актілерді, соның ішінде (бірақ онымен шектелмей) мынадай актілерді қоса алғанда, Кәсіподақ өкілдерінің дәлелді пікірін ескере отырып шығаруға міндетті:

      1) жұмыскерлердің еңбекке ақы төлеу жүйелері туралы;

      2) жұмыскерлердің санын немесе штатын қысқарту туралы;

      3) босатылатын жұмыскерлерді жұмыспен қамтуды қамтамасыз ету, даярлау, қайта даярлау және жұмысқа орналастыру туралы;

      4) даярлаудан, қайта даярлаудан, біліктілігін арттырудан өтіп жатқан жұмыскерлерге, сондай-ақ жұмысты оқумен қоса атқаратын жұмыскерлерге қосымша кепілдіктер мен жеңілдіктер туралы;

      5) еңбек тәртіптемесінің қағидалары туралы;

      6) демалыс графиктері, ауысым графиктері туралы;

      7) толық емес жұмыс уақыты режимін енгізу, бос тұрып қалуды енгізу, қашықтан жұмыс істеуге ауыстыру, икемді (оның ішінде нормаланбаған) жұмыс графигіне көшу; жұмыскерді басқа заңды тұлғаға іссапарға жіберу (ҚР заңнамасына сәйкес жұмыскердің келісімі талап етілмейтін жағдайларды қоспағанда); жұмыс берушінің бастамасы бойынша жұмыскерлерге (олардың келісімімен/келісімінсіз) жалақы сақталмайтын демалыстарды және бекітілген графиктен тыс және/немесе белгісіз мерзімге басқа да мәжбүрлі демалыстарды беру туралы;

      8) Еңбек кодексінің 52-бабы 1-тармағының мынадай тармақшаларында көзделген негіздер бойынша еңбек шартын бұзу туралы:

      - 2) тармақша (жұмыскерлердің санын немесе штатын қысқарту);

      - 3) тармақша (жұмыс берушінің экономикалық жағдайының нашарлауына әкеп соққан өндіріс көлемінің төмендеуі);

      - 4) тармақша (аттестаттау нәтижелерімен расталған біліктілігінің жеткіліксіздігі салдарынан жұмыскердің атқаратын лауазымына немесе орындайтын жұмысына сәйкес келмеуі);

      - 4-1) тармақша (жұмыскердің ҚР заңдарында белгіленген кәсіптік қызметке қойылатын талаптарға сәйкес келмеуі);

      - 7) тармақша (сынақ мерзімі кезеңіндегі жұмыс нәтижесінің теріс болуы);

      - 8) тармақша (жұмыскердің жұмыста дәлелді себепсіз бір жұмыс күні ішінде қатарынан 3 және одан да көп сағат бойы болмауы);

      - 16) тармақша (тәртіптік жазасы бар жұмыскерлердің еңбек міндеттерін дәлелді себептерсіз қайтадан орындамауы);

      - 22) тармақша (ереуілді заңсыз деп тану немесе ереуілді тоқтата тұру туралы сот шешімі назарына жеткізілгеннен кейін жұмыскердің ереуілге қатысуын жалғастыруы).

      2.13. Кәсіподақтардың, оның құрылымдық бөлімшелері мен мүшелік ұйымдарының қызметіне салалық деңгейде және ұйым деңгейінде құқықтық кепілдіктерді қамтамасыз ету мақсатында жұмыс берушілер:

      1) сайланбалы кәсіподақ органына жұмыскерлер санына қарамастан санитарлық-гигиеналық талаптарға жауап беретін, жұмыс істеу және жұмыскерлердің жиналыстарын өткізу үшін қажетті жабдықтармен, сондай-ақ жиһазбен, ұйымдастыру техникасымен (оның ішінде компьютерлік жабдықпен), байланыс құралдарымен (оның ішінде интернетпен), қажетті нормативтік құжаттармен қамтамасыз етілген қажетті үй-жайларды (кемінде бір үй-жай) өтеусіз негізде беруге;

      2) жұмыскерлер үшін қолжетімді жерлерде ақпарат орналастыру мүмкіндігін беруге, бөлінген үй-жайларды күзетуді және жинауды қамтамасыз етуге, қолда бар көлік құралдарын өтеусіз беруге және сайланбалы кәсіподақ органының қызметін қамтамасыз ету үшін басқа да жағдайлар жасауға;

      3) кәсіподақ органдарының өкілдеріне жарғылық міндеттерді және заңнамада берілген құқықтарды іске асыру үшін Кәсіподақ мүшелері жұмыс істейтін ұйымдарға баруына кедергі келтірмеуге;

      4) кәсіподақ органдарының мүшелерін кәсіподақтық оқу, Кәсіподақтар шақыратын съездерге (конференцияларға) делегат ретінде, сондай-ақ олардың сайланбалы органдарының жұмысына қатысу уақытында өз мүшелерінің мүддесі үшін қоғамдық міндеттерді орындау үшін орташа жалақысын сақтай отырып, негізгі жұмысынан босатуға;

      5) Кәсіподақ мүшелеріне Кәсіподақ жарғысында және оның ішкі нормативтік құжаттарында айқындалған кезеңділікпен жұмыс уақытында жиналыстарды еркін өткізу құқығын беруге;

      6) кәсіподақ органдарына олардың сұраулары бойынша еңбек жағдайлары, жалақы, тұрғын үй-тұрмыстық қызмет көрсету, тамақтандыруды ұйымдастыру және басқа да әлеуметтік-экономикалық мәселелер бойынша ақпарат, мәліметтер мен түсініктемелер беруге;

      7) босатылмаған кәсіподақ жұмыскерлеріне, оның ішінде еңбекті қорғау жөніндегі техникалық инспекторларға ұжым мүддесі үшін қоғамдық міндеттерді орындау үшін орташа жалақысы сақталатын уақыт беруге. Бұл уақыттың нақты ұзақтығы ұжымдық шартпен белгіленеді;

      8) заңды тұлға таратылған не жұмыс берушінің қызметі тоқтатылған жағдайларды қоспағанда, негізгі жұмысынан босатылмаған Кәсіподақтың сайланбалы органдарының мүшелерін жұмыс берушінің бастамасы бойынша жұмыстан шығаруды, сондай-ақ оларға тәртіптік жаза қолдануды тек жоғары тұрған кәсіподақ органының дәлелді пікірін ескере отырып жүргізуге;

      9) кәсіподақ органдарына жұмыскерлерді Кәсіподақтың жұмыскерлердің әлеуметтік-экономикалық және еңбек құқықтары мен мүдделерін қорғау жөніндегі қызметі туралы кеңінен хабардар ету үшін ақпараттық жүйелерді пайдалануға жәрдемдесуге;

      10) кәсіподақ органдарының құрамына сайланған (делегат болған) және негізгі жұмысынан босатылған немесе босатылмаған жұмыскерлердің кепілдіктерін еш күмәнсіз тануға және Кәсіподақ қызметінің заңнамада белгіленген құқықтары мен кепілдіктерін сақтау бойынша өзге де шараларды қабылдау.

      2.14. Жұмыс берушілер:

      1) Кәсіподақ өкілдерін консультативтік-кеңесші органдардың: тәуелсіз сараптама комиссиясының; бюджеттік; тәртіптік; өтілді анықтау жөніндегі; жұмыскерлерді аттестаттау; жұмыс орындарын аттестаттау; еңбекті қорғау, қауіпсіздік техникасы; қызметтік тергеп-тексеру; жазатайым оқиғаларды тергеп-тексеру; әлеуметтік, тұрғын үй, тұрмыстық мәселелер және жұмыскерлердің әлеуметтік-экономикалық және еңбек құқықтарына қатысты басқа да мәселелер жөніндегі органдардың құрамына қосу;

      2) ҚР "Кәсіптік одақтар туралы" Заңының 29-бабына сәйкес айына кемінде бір рет, келесі айдың бірінші онкүндігінен кешіктірмей, кәсіподақ мүшелері болып табылатын жұмыскерлердің жазбаша өтініштері негізінде жарналарды Кәсіподақтың не оның тиісті филиалының шотына толық көлемде аудару міндетті.

      2.15. Әлеуметтік әріптестік Тараптарының барлық өзге міндеттемелері ҚР заңнамасында көзделеді.

3-тарау. Кадрлық әлеуетті дамыту және жастармен жұмыс

      3.1. Министрлік мемлекет пен кәсіби медициналық қоғамдастықтың, жұмыс берушілердің, медицина және фармацевтика жұмыскерлерінің бірлескен жауапкершілігі, үздіксіз кәсіби даму (өмір бойы оқу), денсаулық сақтау саласындағы кадрлық ресурстардың өнімділігін арттыру қағидаттарына негізделген денсаулық сақтау саласындағы кадр саясатын іске асырады.

      3.2. Медицина және фармацевтика кадрларын даярлауды жоспарлауды Министрлік, орталық атқарушы органдар және әскери-медициналық (медициналық) бөлімшелері бар өзге де орталық мемлекеттік органдар, сондай-ақ облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың денсаулық сақтауды мемлекеттік басқарудың жергілікті органдары өз құзыреті шегінде саланың қажеттілігін ескере отырып жүзеге асырады.

      3.3. Тараптар:

      1) медицина және фармацевтика кадрларына қажеттілік, медициналық білім беру ұйымдары түлектерінің жұмысқа орналасуына жыл сайынғы мониторинг жүргізу;

      2) кәсіби деңгейді арттыруды қамтамасыз ету және денсаулық сақтау саласы жұмыскерлерінің үздіксіз кәсіби дамуына, сондай-ақ оқу процесінің сапасын, білім алушылардың білім деңгейі мен бәсекеге қабілеттілігін арттыру үшін олардың жаңа құзыреттерді, оның ішінде ақпараттық-коммуникациялық технологиялар саласындағы құзыреттерді игеруіне жәрдемдесу;

      3) сала жұмыскерлерінің, оның ішінде дәрігерлік қызмет бейіні бойынша медицина қызметкерлерінің, орта медицина персоналының және әлеуметтік жұмыскерлердің қосымша кәсіби білім алуға, жұмыс берушінің қаражаты есебінен

      біліктілігін кемінде бес жылда бір рет арттыруға құқықтарын іске асыру. Бұл ретте жұмыскерлерге жұмыс орнының (лауазымының) сақталуы, орташа жалақысының сақталуы, сондай-ақ іссапар шығыстарын Қазақстан Республикасының еңбек заңнамасында және оқыту туралы шарттың талаптарында көзделген мөлшерден кем емес деңгейде төлеу кепілдендіріледі, бұл Қазақстан Республикасы Еңбек кодексі 118-бабының 4-тармағына сәйкес жүзеге асырылады.

      4) медициналық, фармацевтикалық және педагогикалық персоналдың оң имиджін қалыптастыру және мәртебесін арттыру үшін семинарлар мен ашық пікірталастар, форумдар, дөңгелек үстелдер, теледидарлық бағдарламалар; экспозициялар, жұмыстар көрмесін өткізу бойынша дәрігерлер, ғалымдар қауымдастықтарымен, медицина және педагогикалық еңбек ардагерлері кеңестерімен бірлескен жұмысқа жәрдемдесу;

      5) инновациялық технологияларды енгізуді, ұрпақтар сабақтастығын дамыту мен нығайтуды, медицина және фармацевтика жұмыскері мамандығының беделін арттыруды ескере отырып, денсаулық сақтаудың зияткерлік әлеуетін сақтау және дамыту жөніндегі шаралар кешенін әзірлеуге және іске асыруға қатысу;

      6) саладағы кадр тапшылығын төмендету және Салалық комиссияның отырысында оны жою жөнінде, оның ішінде еңбек нарығы мен адами ресурстарды дамыту жөніндегі болжамды талдамалық деректерді, кадрларды даярлауды жоспарлауды, біліктілікті растау мерзімдерін, сондай-ақ Министрліктің сұратуы бойынша басқа да мәліметтерді қамтитын денсаулық сақтау саласындағы кадрлық ресурстар жөніндегі ұлттық үйлестірушінің есебін (баяндамасын) жыл сайын тыңдау арқылы шаралар қабылдау;

      7) ҚР "Мемлекеттік жастар саясаты туралы" Заңын іске асыру жөніндегі, оның ішінде ұрпақтар сабақтастығын дамыту және нығайту, тәлімгерлік, жастардың денсаулығын сақтау және нығайту, саламатты өмір салтын қалыптастыру, дене шынықтырумен және спортпен шұғылдану үшін жағдайлар жасау, студенттік форумдарды ұйымдастыру және өткізу жөніндегі іс-шараларды әзірлеу және орындау;

      8) ұйымдағы жұмысының бірінші жылында жас жұмыскерлерге, ұжымдық шартта, жұмыс берушінің актілерінде айқындалған шарттарда жас жұмыскерлермен жұмыс істегені үшін жұмыс берушінің қаражаты есебінен қосымша ақы белгілеумен тәлімгерлерді бекіту;

      9) жастардың ІТ-білімін, құқықтық және қаржылық сауаттылығын қалыптастыру және патриотизмге тәрбиелеу;

      10) ҚР-дағы 2030 жылға дейінгі отбасылық және гендерлік саясат тұжырымдамасын іске асыру жөніндегі мыналарға бағытталған шараларды жүзеге асыру:

      - ана мен бала денсаулығын сақтау, әйелдерді әлеуметтік қолдауды қамтамасыз ету, әлеуметтік-экономикалық және еңбек қатынастары саласындағы гендерлік проблемаларды шешу;

      - бала күтімімен және оларды тәрбиелеумен айналысатын ерлер мен әйелдерді тең құқықтарын қолдау;

      - шешім қабылдау деңгейінде әйелдердің өкілдігін ұлғайту;

      11) медицина және фармацевтика жұмыскерлерінің мәртебесін арттыру және олардың Халық денсаулығы туралы кодекстің 270 және 272-баптарында көзделген құқықтарын іске асыру бойынша пәрменді шаралар қабылдауды бірлескен қызметтегі басым бағыттар деп есептейді.

      3.4. Жастар арасында жұмысқа орналасу және жұмыспен қамту үшін жағдайлар жасау мақсатында Жұмыс берушілер:

      1) Еңбек кодексінің 30-бабы 1-тармағының 3), 4), 5), 6) тармақшаларында белгіленген жағдайларды қоспағанда, жұмысқа алғаш рет кірген жас мамандармен екі жыл мерзімге белгілі бір мерзімге еңбек шартын жасасуды қамтамасыз етуге;

      2) он сегіз жасқа толмаған адамдарды, сондай-ақ техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі, жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымдарында білім беру бағдарламаларын меңгерген, алған мамандығы бойынша жұмысқа алғаш рет кіретін адамдарды жұмысқа қабылдау кезінде, бірақ білім беру ұйымында оқуын бітірген күннен бастап бір жылдан кешіктірмей, оларға сынақ мерзімін белгілемеуге;

      3) мерзімді әскери қызметке немесе әскери жиындарға шақырылуға жататын жұмыскерлер үшін медициналық комиссиядан өту кезеңінде жұмыс орнын (лауазымын), жергілікті әскери басқару органдарына шақыру туралы шақыру қағазы болған кезде жұмыс орны бойынша жалақысын сақтауға, ал мерзімді әскери қызметті немесе әскери жиындарды өткеру кезеңінде (жұмылдыру бойынша әскери қызметті, әскери жағдай және соғыс уақытындағы әскери қызметті қоспағанда) жұмыс орнын (лауазымын) сақтауға міндетті. Мерзімді әскери қызметті немесе әскери жиындарды өткеру кезеңі жұмыскердің еңбек өтіліне есептеледі, сондай-ақ жыл сайынғы ақылы еңбек демалысын беру кезінде еңбек өтіліне қосылады.

      3.5. Кәсіподақтар:

      1) персоналдың үздіксіз кәсіби дамуы және олардың тұрақтамауын төмендету мәселелерінде жұмыс берушілерге жәрдемдеседі;

      2) жұмыскерлердің кәсіби беделін арттыру және олардың қызметін насихаттау мақсатында Кәсіподақтың аумақтық және салалық ұйымдары жанынан штаттан тыс тілшілердің жұмысын ұйымдастырады;

      3) Кәсіподақ және оның аумақтық ұйымдары (бөлімшелері) жанындағы жастармен жұмыс және гендерлік теңдік жөніндегі тұрақты жұмыс істейтін комиссиялардың қызметін жандандырады;

      4) жоғары, орта, техникалық және кәсіптік немесе орта білімнен кейінгі білім беру ұйымдарында білім алушыларға (студенттерге) Кәсіподақ белгілеген стипендияларды конкурстық негізде төлеуді жүзеге асырады.

      5) денсаулық сақтау субъектісі қызметінің тиімділігін арттыруға жас жұмыскерлердің қатысуын жандандыруға бағытталған бастауыш кәсіподақ ұйымында жастар кеңесін құруға және оның жұмысына жәрдемдеседі.

4-тарау. Еңбек қатынастары және жұмыспен қамтуға жәрдемдесу

      4.1. Тараптар:

      1) денсаулық сақтау саласындағы кадр саясатын іске асыру, медицина және фармацевтика жұмыскері мамандығының беделін арттыру, олардың әлеуметтік-экономикалық және еңбек құқықтарын тиімді қорғау мәселелерін шешуге кешенді тәсілді қамтамасыз етуге;

      2) жұмыспен қамту, жұмыскерлердің біліктілігін арттыру, білім беру ұйымдарының түлектерін жұмысқа орналастыру саласындағы мемлекеттік саясатты жүргізуге жәрдемдесу міндеттемелерін өзіне қабылдауға;

      3) денсаулық сақтау саласындағы жеңімпаздарды түрлі құрметті атақтармен және наградалармен марапаттауға кандидатураларды қарау жөніндегі комиссияларға қатысуға уағдаласты.

      4.2. Тараптар:

      1) еңбек шарттарының электрондық нысанын енгізуді және еңбек қатынастарын есепке алудың цифрлық форматына көшуді түсінеді және құптайды, мұны еңбек нарығын неғұрлым ашық етуге және жасырын жұмыспен қамтуды болдырмауға бағытталған тәсіл деп есептейді;

      2) автоматтандыру дәуіріне "әділ өту" (Just Transition): өндірістерді цифрландыру және автоматтандыру жұмыстан босатылған жұмыскерлерді қайта даярлау бағдарламаларын және әлеуметтік қолдауды қамтамасыз етпей, жаппай жұмыстан босатуға әкелмеуі тиіс;

      3) цифрлық гигиенаны және кәсіби қажуды болдырмау:

      - "ажырау құқығы": жұмыскердің келісуі болған не ҚР заңнамасына сәйкес жұмыскердің келісуі талап етілмейтін жағдайларды қоспағанда, жұмыстан тыс уақытта телефон, мессенджерлер және ақпараттық жүйелер арқылы жұмыс сұрауларына жауап бермеу құқығы;

      - "экран уақытын" нормалау: цифрландыру ақы төленбейтін жұмыстың ұлғаюына әкеп соқпауы үшін медицина жұмыскерінің электрондық медициналық карталарды толтыруға және ЖИ-жүйелерімен жұмыс істеуге жұмсайтын уақытын толыққанды еңбек жүктемесі ретінде есепке алу;

      4) процестерге жасанды интеллектті (ЖИ) енгізу кезінде құқықтарды қорғауды:

      - жауапкершілікті айқындау: жасанды интеллект (ЖИ) тек қосалқы құрал болып табылатынын, ал түпкілікті шешім мен жауапкершілік жұмыскерге жүктелетінін нақты заңды түрде бекітуді талап ету;

      - этикалық пайдалану: ЖИ алгоритмдерінің біліктілік деңгейін автоматты төмендету немесе штатты қысқарту үшін пайдаланылмауын бақылау;

      5) қайта оқыту және біліктілікті арттыру: зейнеткерлік жас алдындағы жұмыскерлер "цифрлық алшақтыққа" байланысты жұмыстан босатылу қаупіне ұшырамауы үшін персоналды ЖИ-мен және цифрлық платформалармен жұмыс істеуге оқыту бағдарламаларын құру;

      6) шамадан тыс цифрлық бақылауды және қоқшаулауды шектеу: егер бұл шамадан тыс психологиялық қысымға, сондай-ақ жұмыскерлердің дербес дерекетерін қорғауды етуге әкелсе персоналдың іс-әрекетін минутпен бақылау үшін (мысалы, қозғалыс датчиктері немесе жүйеде жұмыс уақытын талдау арқылы) цифрлық алгоритмдерді (ЖИ) пайдалануды шектеу маңызды;

      7) интернет-платформалар және (немесе) мобильді қосымшалар арқылы жалданатын платформалық жұмыспен қамту жұмыскерлерінің құқықтарын қорғауды, оларды медициналық сақтандырумен, зейнетақы аударымдарымен және өзге де әлеуметтік кепілдіктермен қамтамасыз ету;

      8) технологияларды енгізу кезіндегі әлеуметтік диалог: еңбекті қорғаумен және лауазымдық нұсқаулықтарды өзгертумен байланысты тәуекелдерді бағалау мақсатында кез келген ЖИ жүйелерін енгізу кезінде денсаулық сақтау саласындағы мемлекеттік органдардың жұмыс топтарында Кәсіподақтардың міндетті түрде қатысуы.

      4.3. Жұмыс берушілер:

      1) жұмыскерлердің саны мен штатының негізсіз қысқартылуына жол бермеу бойынша шаралар қабылдауға;

      2) өндірістік қажеттілік кезінде жұмыскерлердің санын немесе штатын қысқарту кезінде, оның ішінде аутсорсинг, қайта ұйымдастыру және тарату кезінде Кәсіподақ өкілдерімен міндетті өзара консультациялар жүргізуге және жұмыспен қамтуды қолдау, жұмыскерлерді әлеуметтік қорғау жөніндегі іс-шараларды әзірлеуге;

      3) Кәсіподаққа жұмыскерлердің саны немесе штатының алдағы болатын қысқартуы туралы ол басталғанға дейін екі аптадан кешіктірмей, ал жаппай босатуға (бір ай ішінде 10 адамнан астам) әкеп соғуы мүмкін жағдайларда – ол басталғанға дейін бір айдан кешіктірмей, жұмыс беруші таратылған жағдайларда – еңбек шарттары бұзылатын күнге дейін екі айдан кешіктірмей жазбаша түрде хабарламаны жіберуге;

      4) зейнеткерлік жасқа жеткенге дейін екі жылдан аз уақыт қалған жұмыскерлермен еңбек шартын бұзуға жол бермеуге;

      5) жұмыс орындарын (лауазымдарды) қысқарту қажет болған кезде бірінші кезекте төменде көрсетілген тәртіппен (бірақ онымен шектелмей) мынадай шараларды қабылдауға:

      - бос орынды жою;

      - босатылуға жататын жұмыскерлерді олардың біліктілігіне сәйкес келетін бос орындарға ішкі ауыстыруды жүргізу;

      6) сан немесе штат қысқартылған кезде жұмыста қалуға басым құқықты мына жұмыскерлерге беруге:

      - осы ұйымда 10 және одан да көп жыл жұмыс істеген және еңбекте жоғары сапалық көрсеткіштері бар;

      - зейнеткерлік жас алдындағы (зейнеткерлікке дейін 3 жыл);

      - көп балалы ата-аналарға (төрт және одан да көп бала);

      - материалдық және әлеуметтік жағынан осал, аз қамтылған отбасылар (азаматтар) санатынан;

      - он төрт жасқа дейінгі баланы (он сегіз жасқа дейінгі мүгедектігі бар баланы) тәрбиелеп отырған жалғызбасты аналарға, анасыз көрсетілген санаттағы балаларды тәрбиелеп отырған өзге де адамдарға;

      - бірінші және екінші топтағы мүгедектігі бар адамдарға;

      - толық емес отбасылар санатынан;

      7) жұмыс уақытын есепке алу кезінде жұмыскерлердің гигиеналық душ қабылдай отырып, жеке қорғану құралдарын киюге және шешуге жұмсаған уақытын жұмыс уақытына жатқызуға;

      8) ҚР денсаулық сақтау және әлеуметтік даму министрінің міндетін атқарушының 2026 жылғы 2 тамыздағы № 685 бұйрығымен бекітілген тәртіппен және шарттарды мамандығы бойынша жұмыскерлердің еңбек өтілін санауды жүзеге асыруға.

      4.4. Кәсіподақтар:

      1) жұмыс орындарын қысқартудың негізділігіне, меншік иесі ауысқан, ведомстволық тиістілігі өзгерген немесе қайта ұйымдастырылған кезде жұмыскерлерге құқықтық кепілдіктер мен өтемақылардың сақталуына қоғамдық бақылауды жүзеге асыруға;

      2) жеке және ұжымдық еңбек дауларын сотқа дейінгі тәртіппен қарауға жәрдемдесуге;

      3) Кәсіподақ мүшелеріне тегін заңгерлік және консультациялық көмек көрсету және еңбек қатынастарын және олармен тікелей байланысты өзге де қатынастарды реттеу мәселелері бойынша оларды құқықтық қорғауға жәрдемдесуге міндеттенеді.

5-тарау. Саладағы еңбек ақы төлеу жүйесінің негізгі қағидаттары

      5.1. Экономикалық қатынастарды және еңбек ақы төлеу жүйесін жетілдіру, сондай-ақ жұмыскердің лайықты еңбекке және лайықты жалақыға құқығын қамтамасыз ететін шаралар кешенін іске асыру мақсатында Тараптар төмендегілер туралы уағдаласты:

      1) денсаулық сақтау саласы жұмыскерінің айлық тарифтік ставкасының (айлықақысының) ең төмен мөлшері тиісті қаржы жылына арналған ҚР республикалық бюджет туралы заңында белгіленген айлық жалақының ең төменгі мөлшерінен төмен болмауы керек;

      2) қосымша (ынталандырушы) компонент жүйесін жетілдіру және амбулаториялық-емханалық көмектің сапасы мен қолжетімділігін арттыруға қатысатын және өз еңбегі үшін қосымша ақы алуға құқығы бар мамандардың тізбесін кеңейту бойынша шаралар қабылдайды.

      5.2. Кәсіподақтар жалақының кешіктірілуін және кредиторлық берешектің өсуін ескерту жөнінде шаралар қабылдау мақсатында ұйымдарда жалақының өсуі және мерзімі өткен кредиттік берешектің туындауы деректеріне жинау, талдау және мониторинг жүргізеді.

      5.3. Мемлекеттік мекемелер мен қазыналық кәсіпорындар жұмыскерлеріне еңбек ақы төлеу жүйесі № 1193 қаулыға сәйкес жүзеге асырылады.

      5.4. Басқа меншік нысанындағы жұмыскерлерге, шаруашылық жүргізу құқығындағы мемлекеттік кәсіпорындарды қоса алғанда еңбек ақы төлеу жүйесі жұмыс берушіде қолданыстағы еңбек ақы төлеу жүйелеріне сәйкес дербес белгіленеді, бірақ № 1193 қаулыда, ҚР Денсаулық сақтау министрінің 2020 жылғы 20 желтоқсандағы № ҚР ДСМ-283/2020 бұйрығында және осы Келісімде белгіленген біліктілік деңгейі (біліктілік санаты: екінші, бірінші, жоғары) ескеріле отырып, жалақының (лауазымдық айлықақылардың, үстемеақылардың/қосымша ақылардың түзету коэффициенттерінің) тиісті мөлшерлерінен төмен емес белгіленеді.

      5.5. Жұмыскерлерге инфекциялық қызметте жұмыс істегені үшін ерекше еңбек жағдайлары үшін қосымша ақы белгіленсін: дәрігер, орта медицина персоналы, кіші медицина персоналы, санитарлар (шаруашылық бикелерін қоса алғанда).

      Жедел (шұғыл) медициналық жәрдем станцияларындағы (бөлімшелеріндегі) жұмыскерлерге, медициналық-санитариялық алғашқы көмек көрсететін денсаулық сақтау ұйымдары жанындағы жедел медициналық жәрдем бөлімшелерінің (мобильді бригадалардың) жұмыскерлеріне ерекше еңбек жағдайлары үшін қосымша ақы белгіленсін: шаруашылық бикелерін қоса алғанда дәрігер, орта медицина персоналы, жүргізуші, санитарлар.

      5.6. Санитарлардың (шаруашылық бикелерін қоса алғанда) лауазымдық айлықақылары 1,15 қосымша түзету коэффициенті ескеріле отырып белгіленеді.

      Жедел медициналық жәрдем станцияларының жүргізушілеріне, медициналық-санитариялық алғашқы көмек көрсететін денсаулық сақтау ұйымдары жанындағы жедел медициналық жәрдем бөлімшелерінің (мобильді бригадалардың) жүргізушілеріне, медициналық авиация жүргізушілеріне № 1193 қаулыда белгіленген базалық лауазымдық айлықақыдан (БЛА) 200% мөлшерінде ерекше еңбек жағдайлары үшін қосымша ақы белгіленеді.

      5.7. Санитариялық-эпидемиологиялық қызмет, бактериологиялық зертханалар мамандарының, вирусологтардың, "Денсаулық сақтау" ("Қоғамдық денсаулық", "Қоғамдық денсаулық сақтау", "Медициналық-профилактикалық іс"/"Гигиена-эпидемиология", "Медициналық-биологиялық іс", "Гигиена және эпидемиология", "Санитариялық фельдшер", "Зертханалық диагностика (зертханашы, дәрігер-зертханашының көмекшісі, фельдшер-зертханашы)"), сондай-ақ фармацевтерді даярлау бағыты бойынша білімі бар, 2021 жылдан кейін біліктілік санаттарын (жоғары, бірінші, екінші) беру туралы куәліктерінің қолданылу мерзімі өткен мамандардың лауазымдық айлықақылары 2026 жылғы 1 ақпаннан бастап 31 желтоқсанға дейінгі кезеңде оларға бұрын берілген біліктілік санаттары ескеріле отырып есептеледі.

      5.8. Жұмыс берушілер қаржылық мүмкіндіктер болған жағдайда медициналық колледждер мен жоғары оқу орындарының медициналық жұмыскер-оқытушыларына қолданыстағы біліктілік деңгейлері (біліктілік санаттары) бойынша еңбек ақы төлеуді қамтамасыз етеді.

      5.9. Жұмыс берушілер ақылы жыл сайынғы еңбек демалысын беру кезінде жұмыскерлерге жылына бір рет жұмыскердің өзінің бір лауазымдық айлықақысынан төмен емес мөлшерде сауықтыруға арналған жәрдемақы (төлем) төлейді.

      5.10. ҚР Денсаулық сақтау министрінің 2020 жылғы 30 қарашадағы № ҚР ДСМ-213/2020 бұйрығына сәйкес жұмыскерлердің еңбек тиімділігін және орындалатын жұмыстардың сапасын арттыруға мүдделілігін арттыру үшін жұмыс берушілер жалақыға түзету (ұлғайту) коэффициенттерін белгілей алады, олар белгіленген еңбек ақы төлеу қоры шегінде жұмыс берушінің еңбек ақы төлеу жүйесімен айқындалады. Жұмыс берушілер функционалдық, лауазымдық міндеттеріне және біліктілікке қойылатын талаптарға қарай біліктілік деңгейін (біліктілік санатын) ескере отырып, "Мейіргер ісі" мамандығы бойынша орта білімнен кейінгі білімі бар (қолданбалы бакалавриат) мамандардың жалақысына түзету (ұлғайту) коэффициенттерін немесе қосымша ақыларды белгілеуге құқылы.

      5.11. Жұмыс берушілер жұмыскерлердің лауазымдық айлықақыларына ынталандыру үстемеақыларын белгілеуге, даму жоспары (бюджет) бойынша ұйымды ұстауға көзделген қаражатты үнемдеу есебінен мерзімі өткен кредиторлық берешек болмаған кезде осы Келісімде, ұжымдық шартта және (немесе) жұмыс берушінің актісінде айқындалған тәртіппен сыйлықақы беруге және материалдық көмек көрсетуге құқылы.

      5.12. Медициналық емес (химиялық, биологиялық, педагогикалық, инженерлік және т.б.) білімі бар жұмыскерлерді (психологтарды, логопедтерді, әлеуметтік жұмыскерлерді, зертханашыларды, химиктерді, зоологтарды, биологтарды, инженерлерді және т.б.) ынталандыру мақсатында жалақы жұмыс берушінің қаржылық мүмкіндіктеріне қарай олардың лауазымдық айлықақыларына ынталандыру үстемеақыларын қолданыла отырып белгіленеді.

      5.13. Ауыр жұмыстарда, еңбек жағдайлары зиянды (аса зиянды), қауіпті жұмыстарда істейтін жұмыскерлерге қосымша ақыларды жұмыс берушілер Еңбек кодексінің 105-бабының және ҚР Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің 2015 жылғы 28 желтоқсандағы № 1053 бұйрығының негізінде № 1193 қаулыда белгіленген ауыр (аса ауыр) дене жұмыстарында және еңбек жағдайлары зиянды (аса зиянды) және қауіпті (аса қауіпті) жұмыстарда істейтін жұмыскерлерге белгіленген тиісті қосымша ақылардан төмен емес белгілейді.

      5.14. Үстеме жұмыс уақыты, мереке, демалыс күндері, түнгі уақыттағы жұмыс үшін еңбек ақы төлеу еңбек, ұжымдық шарттардың талаптарына сәйкес жоғарылатылған мөлшерде, бірақ жұмыскердің бір күндік (бір сағаттық) ставкасы негізінде бір жарым еселенген мөлшерден төмен емес, ал қаржылық мүмкіндік болған кезде екі еселенген мөлшерге дейін жүргізіледі. Жұмыскердің күндік (сағаттық) ставкасы тиісті күнтізбелік жылға арналған жұмыс уақытының балансына сәйкес 5 күндік немесе 6 күндік жұмыс аптасы кезінде тарифтік ставканы (лауазымдық айлықақыны) ағымдағы айдағы жұмыс күндерінің (сағаттарының) санына бөлу жолымен айқындалады.

      5.15. АИТВ жұқтырғандарды диагностикалаумен, емдеумен тікелей айналысатын жұмыскерлерге, АИТВ жұқтырғандардан түсетін материалдарға зертханалық зерттеулердің барлық түрлерін жүргізгені үшін, ғылыми-өндірістік бірлестіктерде және олардың құрылымдық бөлімшелерінде бактериялық және вирустық препараттарды өндіргені үшін және АИТВ инфекциясы проблемалары бойынша ғылыми-зерттеу жұмыстарын жүргізгені үшін қысқартылған 6 сағаттық жұмыс күні, ұзақтығы 24 күнтізбелік күн қосымша ақылы жыл сайынғы еңбек демалысы беріледі, жұмыскердің өзінің лауазымдық айлықақысының 60 % мөлшерінде кәсіби зияндылығы үшін қосымша еңбек ақы белгіленеді. Көрсетілген кепілдіктер жұмыс берушінің қаржылық мүмкіндіктерінің негізінде АИТВ инфекциясымен күресте профилактикалық жұмысты жүзеге асыратын жұмыскерлер үшін сақталады.

      5.16. Медицина жұмыскерлерінің кезекшіліктеріне ақы төлеу "Медицина жұмыскерлерінің кезекшіліктерін ұйымдастыру және оларға ақы төлеу қағидаларын бекіту туралы" ҚР Денсаулық сақтау министрінің 2017 жылғы 22 қарашадағы № 857 бұйрығына сәйкес жүргізіледі. Жұмыс берушілер үйдегі кезекшіліктерді (күту режимінде және тағайындалған жерге шығуға тұрақты дайындықта болу) белгілей алады. Осы кезекшіліктің әрбір сағаты үшін ақы төлеу жұмыскердің өзінің сағаттық ставкасының кемінде 25 %-ы мөлшерінде жүргізіледі. Осы жұмыскерлер тағайындалған жерге шыққан жағдайда жұмыстың әрбір сағаты үшін ақы төлеу жоғарылатылған мөлшерде, бірақ жұмыскердің күндік (сағаттық) жүктемесі негізінде екі еселенген мөлшерден төмен емес жүргізіледі.

      5.17. Келісімнің осы тарауында белгіленген нормалар қызметтің басқа салаларында жұмыс істейтін медицина және фармацевтика жұмыскерлеріне қолданылады.

6-тарау. Әлеуметтік кепілдіктер, өтемақылар және жеңілдіктер

      6.1. Тараптар:

      1) денсаулық сақтау жүйесінің медицина, фармацевтика, педагогика және ғылыми жұмыскерлеріне заңнамада белгіленген жеңілдіктер мен кепілдіктерді беру бойынша пәрменді шаралар қабылдауға;

      2) жұмыскерлердің денсаулығын, қауіпсіздігі мен әл-ауқатын қорғау үшін жыл сайынғы профилактикалық қарап-тексерулерді, кәсіптік оңалтуды, психологтардың көмегін енгізуді қамтитын жұмыскерлердің денсаулығын сақтау жөніндегі бағдарламаларды бірлесіп әзірлеуге;

      3) "Агроөнеркәсіптік кешенді және ауылдық аумақтарды дамытуды Заң мемлекеттік реттеу туралы" ҚР Заңының нормаларын іске асыруда ауылдық елді мекендерге мамандарды тартуды ынталандыру мақсатында жергілікті атқарушы және өкілді органдардың (әкімдіктердің, мәслихаттардың) ұсынуға және жәрдемдесуге:

      - бюджет қаражаты есебінен коммуналдық қызметтерге ақы төлеу және отын сатып алу бойынша әлеуметтік қолдауды;

      - қызметтік тұрғын үй не қызметтік тұрғын үй болмаған жағдайда жергілікті атқарушы орган жеке тұрғын үй қорынан жалға алған тұрғын үйді;

      - көтерме жәрдемақы және тұрғын үй сатып алу немесе салу үшін әлеуметтік қолдауды;

      - қалалар мен ауылдардың медицина жұмыскерлерінің жұмыс бабымен жүріп-тұру сипатмен байланысты көлік шығыстарын өтеуді ұсынуда және оні беруге жәрдемдесуге уағдаласты.

      6.2. Жұмыс берушілер Еңбек кодексіне, Халық денсаулығы туралы кодекске, Қазақстан Республикасының "Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару және өзін-өзі басқару туралы", "Агроөнеркәсіптік кешенді және ауылдық аумақтарды Заң дамытуды мемлекеттік реттеу туралы", "Педагог мәртебесі туралы", "Білім туралы", "Ғылым және технологиялық саясат туралы" заңдарына, өзге де нормативтік құқықтық актілерге сәйкес жұмыскерлерге әлеуметтік қорғау және қолдау шараларын көрсетеді және:

      1) егер ҚР өзге де нормативтік құқықтық актілерінде, еңбек, ұжымдық шарттарда және жұмыс берушінің актілерінде күндердің көп саны көзделмесе, жұмыскерлерге ұзақтығы кемінде 30 күнтізбелік күн негізгі ақылы жыл сайынғы еңбек демалысын беруге. Педагогтарға, оқытушы-профессорлар құрамына және ғылыми жұмыскерлерге ұзақтығы күнтізбелік 56 күн ақылы жыл сайынғы еңбек демалысын беруге;

      2) зейнеткерлік жасқа толуына байланысты Еңбек кодексінің 52-бабы 1-тармағының 24) тармақшасында көзделген негіз бойынша жұмыскер жұмыстан шығарылған кезде еңбек, ұжымдық шарттармен және (немесе) жұмыс берушінің актісімен айқындалатын, бірақ бір лауазымдық айлықақы (тарифтік ставка) мөлшерінен кем емес мөлшерде өтемақы төлеуге;

      3) білім беру ұйымдарында білім алатын жұмыскерлерге сынақтар мен емтихандарды дайындау және тапсыру, зертханалық жұмыстарды орындау, дипломдық жұмысты (жобаны) қорғау, әскери оқытылған резервті даярлау бағдарламаларынан өту үшін ақылы оқу демалыстарын беруге;

      4) жұмыскерге маман біліктілігін беру (растау) бойынша сынама және міндетті тестілеуден өту үшін екі ақы төленетін күн беруге;

      5) декреттік демалыстан немесе бала күтімі бойынша демалыстан шыққан жұмыскерлер үшін жұмысқа шыққан сәттен бастап алғашқы алты ай ішінде маманданудан және/немесе біліктілігін арттырудан өтуді қамтамасыз етуге;

      6) Халық денсаулығы туралы кодекстің 86-бабына, Еңбек кодексінің 125, 185-баптарына және ҚР Денсаулық сақтау министрінің м.а. 2020 жылғы 15 қазандағы № ҚР ДСМ-131/2020 бұйрығына сәйкес жұмыс берушілердің қаражаты есебінен мерзімдік міндетті, ауысым алдындағы (рейс алдындағы), ауысымнан кейінгі (рейстен кейінгі) медициналық қарап-тексерулерге ақы төлеуді қамтамасыз етуге міндетті;

      6.3. Кәсіподақтар жұмыспен қамтуды қамтамасыз ету, жұмыстан босатылған жұмыскерлерді қорғау, жоғары инфляция кезінде кірістерді индекстеу жөніндегі күресті қоса алғанда, жұмыскерлерді әлеуметтік қорғау жөніндегі жоспарларды әзірлейді, оларды ұсыныстар ретінде тиісті мемлекеттік органдарға енгізуге міндеттенеді.

      "Кәсiптiк одақтар туралы" Заңының 25-бабы 3-тармағына сәйкес, жұмыс берушілер мерзімі өткен кредиторлық берешек болмаған жағдайда, ұжымдық шартта және/немесе жұмыс берушінің кәсіподақ органымен келісілген актілерінде айқындалған талаптармен мәдени-бұқаралық және дене шынықтыру-сауықтыру жұмыстарын ұйымдастыру үшін Кәсіподақтарға ақшалай қаражат аударуға құқылы.

      6.4. Кәсіподақтар:

      1) жұмыскерлер арасында дене шынықтыру-спорттық және мәдени-бұқаралық іс-шараларды ұйымдастыруға, ал Кәсіподақтардың орталық органдары республикалық және халықаралық деңгейлерде осындай іс-шараларды ұйымдастырады, жұмыскерлерге жарналардың пайдаланылуы туралы есептерді, сондай-ақ жұмыс берушінің жазбаша сұрауы бойынша оның аударымдарының пайдаланылуы туралы есептерді ұсынуға;

      2) неке қию, бала туу кезінде, жұмыскер, отбасы мүшелері, жақын туыстары қайтыс болған, өртке, дүлей зілзалаға байланысты мүлкінен айырылған және басқа да жағдайларда, сондай-ақ мерейтойлық даталардың келуі, зейнеткерлік жасқа толу құрметіне Кәсіподақ мүшелеріне материалдық көмек бөлуді қарастыруға;

      3) кәсіподақ қызметіне, спорттық-сауықтыру және мәдени-бұқаралық іс-шараларға белсенді қатысқаны үшін Кәсіподақтың мүшелі жұмыскерлеріне материалдық және/немесе моральдық көтермелеу көрсетуге;

      4) Кәсіподақ мүшелері болып табылатын мұқтаж жұмыскерлерге: аз қамтылған, толық емес, көп балалы отбасыларға, сондай-ақ мүгедектігі бар балаларды тәрбиелеп отырған отбасыларға көмек көрсетуге;

      5) Кәсіподаққа мүше жұмыскерлерге және олардың отбасы мүшелеріне Кәсіподақ айқындаған тәртіппен демалыс және сауықтыру ұйымдарына сауықтыру жолдамаларын беруді қарастыруға;

      6) "Мектепке жол" республикалық акциясын өткізуге қатысуды қарастыруға, Кәсіподақ мүшелерінің балаларын жаңа жылдық сыйлықтармен қамтамасыз етуге;

      7) Білім күнін және Қарттар күнін (1 қыркүйек және 1 қазан) мерекелеу шеңберінде Кәсіподақ мүшелерінің бірінші сыныпқа баратын балаларын және Кәсіподақта есепте тұрған қарт адамдарды (ардагерлерді, зейнеткерлерді) құттықтауға міндеттенеді;

      6.5. ҚР 2023 жылғы 29 маусымдағы № 258 Премьер-Министрінің орынбасары - Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің "Кәсіби мерекелердің тізбесін бекіту туралы" бұйрығына сәйкес маусымның үшінші жексенбісі кәсіби мереке – "Медицина қызметкері күні", ал қазанның бірінші жексенбісі кәсіби мереке – "Мұғалім күні" болып табылады. Осы күндері немесе мереке қарсаңында жұмыс берушілер мен жұмыскерлердің өкілетті өкілдері шектеу іс-шараларын сақтай отырып, ұйымдарда медицина және фармацевтика жұмыскерлерін, педагогтерді, профессор-оқытушылар құрамын және басқа да адамдарды құрметтей отырып, салтанатты жиналыс ұйымдастыру және өткізу мүмкіндігін қарастырады.

      6.6. Мемлекеттік-жекешелік әріптестік, сенімгерлік басқару шеңберінде Денсаулық сақтау объектілерін берген кезде жұмыскерлердің осы Келісімде белгіленген кепілдіктерді, жеңілдіктер мен төлемдерді алу құқығы сақталады.

      6.7. Тараптар Халық денсаулығы туралы кодекстің 270 және 272-баптарына сәйкес медицина және фармацевтика жұмыскерлерінің әлеуметтік кепілдіктерін және әлеуметтік қорғалуын іске асыру бойынша пәрменді шаралар қабылдауға уағдаласты.

7-тарау. Еңбек қауіпсіз жағдайлары мен оны қорғауды қамтамасыз ету

      7.1. Тараптар жұмыскерлердің өмірі мен денсаулығын сақтауды сала ұйымдарындағы еңбекті қорғау саласындағы саясаттың басты бағыты ретінде басымдық екенін мойындайды және мынадай міндеттемелерді өзіне алады:

      1) салалық және облыстық әлеуметтік әріптестік жөніндегі комиссиялардың отырыстарында жарты жылда бір реттен жиі емес еңбекті қорғау және қауіпсіздік жағдайы, өндірістік жарақаттану және кәсіптік сырқаттанушылық мәселелерін қарауды және қарау нәтижелері бойынша шаралар қабылдайды;

      2) кәсіптік тәуекелдерді басқару жүйесін және еңбекті қорғауды басқарудың кешенді әдістерін тұжырымдамалық өзгертуге және енгізуге бағытталған қауіпсіздік және еңбекті қорғау жөніндегі жаңа құқықтық нормаларды салада әзірлеу және енгізу бойынша консультациялар жүргізеді;

      3) Кәсіподақтарға "Кәсіптік одақтар туралы" ҚР Заңының 17-бабын іске асыруда кәсіподақ мүшелері арасында олардың құқықтық сауаттылығын арттыру бойынша, оның ішінде Қазақстан Республикасы еңбек заңнамасының негіздері бойынша түсіндіру жұмыстарын, денсаулық сақтау саласы жұмыскерлері арасында қылмыстық және әкімшілік жауапкершіліктер туралы құқықтық жаппай оқытуды жүргізуде жәрдемдесуге.

      7.2. Жұмыс берушілер:

      1) жұмыскерлер арасында денсаулықты нығайту және аурулардың профилактикасы үшін қолайлы жағдайлар жасауға;

      2) жұмыскерлердің саламатты және қауіпсіз еңбек жағдайларына құқығын, өндірістік жарақаттану мен кәсіптік аурулардың туындауын ескертетін еңбек қауіпсіздігінің заманауи құралдарын енгізуді қамтамасыз етуге;

      3) дуальды және өндірістік оқытуды енгізуге ықпал етуге және ұйымдарда тәлімгерлік институтын құруға;

      4) озық технологияларды енгізуді ескере отырып, негізгі құралдарды жаңарту мүмкіндігін қарастыруға, қаржылық мүмкіндіктерді ескере отырып, ұйым жұмыскерлерін өндірісішілік оқытуды дамытуға жәрдемдесуге;

      5) техникалық инспекция өкілдеріне, Кәсіподақтың техникалық инспекторларына, еңбекті қорғау жөніндегі өндірістік кеңестердің мүшелеріне еңбекті қорғау жағдайын бақылауды жүргізуде жәрдемдесуге;

      6) келіссөздер жүргізу және еңбек жанжалдарын шешуде консенсусқа қол жеткізу дағдыларын дамыту бойынша оқыту тренингтерін енгізе отырып, еңбек заңнамасының негіздерін және қауіпсіздік және еңбекті қорғау мәселелерін түсіндіру бойынша оқыту жүйесін қамтамасыз етуге;

      7) ҚР Денсаулық сақтау және әлеуметтік даму министрінің 2015 жылғы 25 желтоқсандағы № 1019 бұйрығына сәйкес персоналдың, сондай-ақ өндірістік кеңес мүшелерінің, қауіпсіздік және еңбекті қорғау жөніндегі техникалық инспекторлардың және қауіпсіздік және еңбекті қорғау мәселелерімен айналысатын Кәсіподақ өкілдерінің нұсқаулықтарды тұрақты жүргізуге қамтамасыз етуге және олардың білімін тексеруді;

      8) жұмысқа жаңадан қабылданатындарға еңбекті қорғау, жұмыстарды орындаудың қауіпсіз әдістері мен тәсілдері, зардап шеккендерге алғашқы көмек көрсету бойынша оқыту мен нұсқама жүргізуді ұйымдастыруға;

      9) қауіпсіздік және еңбекті қорғау талаптарын қамтамасыз ету, өндірістік жарақаттану мен кәсіби аурулардың алдын алу, сондай-ақ жұмыс орындарындағы еңбек жағдайлары мен еңбекті қорғауға тексеру жүргізу бойынша Кәсіподақтармен (ал олар болмаған кезде жұмыскерлердің өкілдерімен) бірлескен іс-қимылдарды жүзеге асыруға;

      10) жұмыскерлерге, оның ішінде жұмысқа жаңадан қабылданатындарға белгіленген еңбек және демалыс режимін, еңбек жағдайларының жай-күйі туралы шынайы ақпаратты жеткізуге, зияндылығы мен қауіп дәрежесі, денсаулыққа келетін ықтимал қолайсыз салдарлар туралы ескертуге;

      11) уәкілетті орган және ұжымдық шарт белгілейтін нормалардан төмен емес, профилактикалық өңдеу құралдарымен, жуу және дезинфекциялау құралдарымен, медициналық дәрі қобдишасымен, сүтпен немесе құнарлылығы бірдей тамақ өнімдерімен, емдік-профилактикалық тамақпен және басқа да жеке, ұжымдық қорғану құралдарымен, санитариялық-тұрмыстық үй-жайлармен және құрылғылармен қамтамасыз етуге жыл сайын нысаналы мақсаттар бойынша ақша бөлу арқылы жұмыскерлер үшін қажетті санитариялық-гигиеналық жағдайлар жасауға;

      12) осы тексерулерге жататын адамдарға скринингтік зерттеулерден өту үшін жағдайлар жасайды, сондай-ақ жұмыс орнын (лауазымын), орташа жалақысын сақтай отырып, жұмыс уақыты олардан өту үшін жұмыскерлерді кедергісіз жіберуге;

      13) донор болып табылатын жұмыскерге зерттеп-қаралу және қан мен оның компоненттерін донациялау уақытында жұмыс орнын (лауазымын) және орташа жалақысын сақтауға;

      14) жұмыскерлердің міндетті медициналық қарап-тексерулерден (қарап-тексерулерден), оның ішінде АИТВ инфекциясына және парентеральды В және С, Д вирустық гепатиттеріне жұмыс берушінің қаражаты есебінен өтуін қамтамасыз етуге;

      15) медицина жұмыскерлерінің кәсіби жауапкершілігін сақтандыру, сондай-ақ жазатайым оқиғалардан сақтандыру, өндірістегі жазатайым оқиғаларды уақтылы тергеп-тексеру бойынша шаралар қабылдауға;

      16) жұмыскер еңбек міндеттерін орындауға байланысты оның өміріне және (немесе) денсаулығына зиян келтірілген кезде, сондай-ақ қоғамдық жұмыстарды орындау кезінде ҚР азаматтық заңнамасында көзделген көлемде жұмыскерге зиянды өтеуді қамтамасыз етуге;

      17) жұмыскерлерге қажетті еңбек жағдайларын және жұмыс орнының жарақтандырылуын, оның ішінде заманауи ұйымдастыру техникасымен, заманауи талаптар деңгейіндегі лицензиялық бағдарламалық қамтымды құруға;

      18) ҚР Денсаулық сақтау және әлеуметтік даму министрінің 2015 жылғы 28 желтоқсандағы № 1053 бұйрығына сәйкес еңбек жағдайлары зиянды және қауіпті жұмыстарда істейтін жұмыскерлерге қосымша ақылы жыл сайынғы еңбек демалысына және қысқартылған жұмыс уақытының ұзақтығына кепілдендірілген құқықты қамтамасыз етуге;

      19) қауіпсіздік және еңбекті қорғау жөніндегі іс-шараларды толық көлемде жүргізуге, оның ішінде ҚР Денсаулық сақтау және әлеуметтік даму министрінің 2015 жылғы 28 желтоқсандағы № 1054 бұйрығына сәйкес жұмыс берушінің қаражаты есебінен жұмыскерлерге сүт немесе құнарлылығы бірдей тамақ өнімдерін және (немесе) диеталық (емдік және профилактикалық) тамақтануға арналған мамандандырылған өнімдерді, арнайы киімді және басқа да жеке қорғану құралдарын беру, оларды ұжымдық қорғану құралдарымен, санитариялық-тұрмыстық үй-жайлармен және құрылғылармен қамтамасыз ету бойынша ақшалай қаражат бөлуге;

      20) ҚР заңнамасына сәйкес экологиялық апат және радиациялық қауіп аймақтарда еңбек қызметін жүзеге асыратын жұмыскерлер үшін кепілдіктерді қамтамасыз етуге;

      21) жергілікті атқарушы органдармен бірлесіп медициналық ұйымдардың қабылдау бөлмелерінде бейнелерді Жедел ден қою орталықтарына және ішкі істер органдарының кезекші бөлімдеріне шығара отырып, бейнебақылау камераларын орнатуға;

      22) бірінші кіші түрдегі лицензиясы (күзет қызметтерінің барлық түрлері, оның ішінде террористік тұрғыдан осал объектілерді күзету) бар күзет ұйымдарымен күзет қызметтерін көрсету туралы шарттар жасасуды қамтамасыз етуге;

      23) медициналық ұйымдардың қабылдау бөлмелерінде пациенттер мен келушілердің құқықтары мен міндеттері туралы ақпараттық стендтер мен нұсқаулардың орнатылуын қамтамасыз етуді бақылауға;

      24) медициналық ұйымдарды дабыл түймелерімен, медицина жұмыскерлерін бейнежетондармен қамтамасыз етуге, сондай-ақ оларды жүйені (қосымша, дабыл түймесі және т.б.) пайдалануға үйретуге;

      25) медицина жұмыскерлері мен жедел медициналық жәрдем жүргізушілеріне қатысты күш қолданғаны және қорқытқаны үшін қылмыстық жауапкершілік, сондай-ақ медицина және (немесе) фармацевтика жұмыскерлерінің кәсіптік қызметін жүзеге асыруға кедергі келтіргені үшін әкімшілік жауапкершілік туралы медицина жұмыскерлері арасында құқықтық жаппай оқытуды тұрақты түрде, оның ішінде Кәсіподақтармен бірлесіп жүргізуге;

      26) Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2023 жылғы 24 мамырдағы № 170 қаулысына сәйкес денсаулық сақтау саласының жұмыскерлеріне міндетті кәсіптік зейнетақы жарналарын аударуды қамтамасыз етуге;

      27) ҚР заңнамасына сәйкес өзге де шараларды қабылдауға міндетті.

      7.3. Кәсіподақ, Кәсіподақтың сайланбалы органдары:

      1) өндірістік жарақаттану мен кәсіптік сырқаттанушылықты төмендету мақсатында жұмыскерлердің еңбекті қорғау жөніндегі білім деңгейін арттыру бойынша іс-шаралар жүргізеді;

      2) өндірістік кеңестердің тиімді жұмысын, өндірістік жарақаттану мен кәсіби аурулардың алдын алуды қолдайды;

      3) еңбек заңнамасының сақталуына, қауіпсіз еңбек жағдайларын жасауға, жұмыскер еңбек міндеттерін орындау кезінде оған келтірілген зиянды уақтылы және толық өтеуге тиімді қоғамдық бақылауды жүзеге асырады;

      4) өндірістегі еңбек пен тұрмысты үздік ұйымдастыруға арналған Республикалық қоғамдық байқау-конкурсты, ұйымдарда еңбек жағдайларын жақсарту бойынша әртүрлі салалық және өңірлік конкурстарды өткізуді ұйымдастырады және оларға қатысады;

      5) еңбекті, денсаулықты қорғау, өнеркәсіптік қауіпсіздік мәселелерінде атқарушы билік органдарымен, мемлекеттік бақылау мен қадағалау органдарымен, жұмыс берушілермен тығыз өзара іс-қимылды жүзеге асырады;

      6) Кәсіподақ мүшелеріне олардың қауіпсіз және саламатты еңбек жағдайларына, ерекше жағдайларда жұмыс істегені үшін өтемақы алу құқықтарын қорғауда практикалық көмек көрсетеді, мемлекеттік органдарда, сотта, келісім комиссияларында олардың мүдделерін білдіреді;

      7) саламатты өмір салтын насихаттау бойынша жұмыс жүргізу, медициналық көрсетілімдер бойынша сауықтыруға мұқтаж Кәсіподақ мүшелерін санаторийлік-курорттық емделуге жеңілдетілген жолдамалармен қамтамасыз етуге, сондай-ақ олардың балаларын сауықтыруға жәрдемдеседі;

      8) ұжымдық шартта көзделген жағдайларда өндірісте зардап шеккен Кәсіподақ мүшелеріне және қаза тапқандардың отбасыларына материалдық, құқықтық және өзге де көмек көрсетеді;

      9) медицина жұмыскерлерінің кәсіптік жауапкершілігін сақтандыру институтын іске асыру мақсатында Кәсіподақтар жұмыскерлердің құқықтарын тиімді әрі толық қорғауды және олардың мүдделерін білдіруді қамтамасыз ету үшін "Кәсіптік одақтар туралы" Қазақстан Республикасының Заңының 18-бабына сәйкес Қазақстан Республикасының заңнамасына қайшы келмейтін барлық өзге де тәсілдерді пайдалана отырып, материалдық ресурстарды бағыттай алады.

8-тарау. Әлеуметтік-еңбек дауларын және ереуілдерді ескерту және болдырмау жөніндегі іс-шаралар

      8.1. Тараптар:

      1) өз өкілеттіктері шегінде әлеуметтік шиеленіске және еңбек жанжалдарының туындау тәуекелдерiнe мониторинг жүргізуге, мониторинг нәтижелерін Салалық комиссияның отырыстарында қарауға;

      2) әлеуметтік-еңбек жанжалдарын және ереуілдерді ескерту және болдырмау жөніндегі іс-шараларды әзірлеуге, Келісімнің қолданылу кезеңінде еңбек даулары мен ереуілдердің туындауына әкеп соғуы мүмкін себептер мен мән-жайларды жою жөнінде шаралар қабылдауға;

      3) еңбек дауларын тек бітімгершілік рәсімдер арқылы шешуге және кейіннен заңсыз деп танылуы мүмкін әрекеттерге жол бермеуге уағдаласты.

      8.2. Жұмыс берушілер:

      1) ұжымдарда қолайлы әлеуметтік климат құру, әлеуметтік диалогты дамыту бөлігінде ақпараттық-түсіндіру жұмыстарын жүргізеді, ұсыныстарды қарайды, жұмыскерлермен тікелей де, олардың өкілдері арқылы да әлеуметтік-еңбек мәселелері бойынша келіссөздер мен консультациялар жүргізеді;

      2) еңбек дауларын сотқа дейінгі реттеу тетіктері ретінде медиация және омбудсмен институттарын тартады;

      3) жеке және ұжымдық еңбек дауларын жедел сотқа дейінгі қарау және шешу мақсатында келісім, бітімгершілік комиссияларының және еңбек төрелігінің жұмысын қамтамасыз етеді;

      4) келісім комиссиясының мүшелерін ҚР еңбек заңнамасын қолдану, еңбек дауларында келіссөздер жүргізу және консенсусқа қол жеткізу дағдыларын дамыту бойынша жыл сайынғы оқытуды жұмыс берушінің қаражаты есебінен жүргізеді.

      8.3. Кәсіподақ, Кәсіподақтың сайланбалы органдары:

      1) еңбек тәртібін нығайту мәселелерінде жұмыс берушілерге жәрдемдеседі, ұжымдық шарттардың ережелерін түсіндіреді;

      2) ұжымдық еңбек дауларын шешу кезінде бітімгершілік рәсімдерді, еңбек төрелігін, делдалдықты барынша пайдаланады;

      3) жұмыс берушілерді Кәсіподақтардың алқалы органдарының шешімдері туралы хабардар етеді, жоспарланған ұжымдық іс-қимылдар туралы уақтылы ескертеді;

      4) жұмыс берушілер қабылдаған міндеттемелерді орындаған жағдайда, Келісімнің қолданылу кезеңінде ереуілдер, бейбіт жиналыстар, митингілер, шерулер, пикеттер мен демонстрациялар өткізуге жол бермейді;

      5) өз бастамасы бойынша жұмыс қарқынын төмендетуге, ереуіл қозғалыстарын ұйымдастыруға және қызметтің қалыпты барысының өзгеруін тудыратын өзге де бұзушылықтарға жол бермейді.

      8.4. Кәсіподақтар:

      1) ҚР заңнамасына сәйкес ереуілдер, бейбіт жиналыстар ұйымдастыруға және өткізуге;

      2) "Кәсіптік одақтар туралы" ҚР Заңының 21-бабына сәйкес, егер бітімгершілік рәсімдер арқылы ұжымдық еңбек дауын шешуге қол жеткізілмесе, сондай-ақ жұмыс беруші бітімгершілік рәсімдерден жалтарған не дауды шешу барысында қол жеткізілген келісімді орындамаған жағдайларда ереуіл өткізу туралы шешім қабылдауға;

      3) бірлескен наразылық акцияларын өткізу үшін өз күш-жігерін біріктіруге және мұндай акцияларды басқа кәсіподақтармен және жұмыскерлер топтарымен ынтымақтастық белгісі ретінде өткізуге құқылы.

9-тарау. Еңбек заңнамасының сақталуын қоғамдық бақылау және Келісімнің орындалуын бақылау. Қорытынды ереже.

      9.1. Еңбек кодексінің 155-бабына және ҚР "Кәсіптік одақтар туралы" Заңының 20-бабына сәйкес Кәсіподақтар ҚР еңбек заңнамасының, өз мүшелерінің, сондай-ақ шарттық негізде өз мүдделерін білдіруге уәкілеттік берген жұмыскерлердің құқықтары мен заңды мүдделерінің сақталуына осы Келісімде бекітілген шарттарда және тәртіппен қоғамдық бақылауды жүзеге асырады.

      9.2. Еңбек заңнамасының сақталуын қоғамдық бақылаудың мақсаты мен міндеттері заңдылықтың сақталуына жәрдемдесуді қамтамасыз ету, сондай-ақ еңбек заңнамасының бұзылуының алдын алу және жою болып табылады.

      9.3. Кәсіподақтар және олардың мүшелік ұйымдары (бөлімшелері) ұйымдарда еңбек заңнамасы нормаларының сақталуына жоспарлы қоғамдық бақылауды күнтізбелік жылда екі реттен жиі емес жүзеге асыруға құқылы. Бұл шектеу Кәсіподақ мүшелері болып табылатын сала жұмыскерлерінің шағымдары мен жолданымдары бойынша тексерулерге қолданылмайды. Қоғамдық бақылау нәтижелері бойынша Кәсіподақтар жұмыс берушіге анықталған бұзушылықтарды жою және жұмыскерлердің бұзылған құқықтарын қалпына келтіру бойынша тиісті ұсыныстар жібереді. Кәсіподақтар және оның сайланбалы органдары сарапшыларды және тиісті саланың басқа да мамандарын тарта отырып, қоғамдық бақылау қызметтерін құра алады.

      9.4. Кәсіподақтар және оған мүше ұйымдар (бөлімшелері) заңнамаға сәйкес мемлекеттік еңбек инспекторларымен, жұмыс берушілермен қажет болған жағдайда мемлекеттік органдармен: өз мүшелерінің мүдделерін қорғау мақсатында тікелей жүгінулер; жұмыс берушілермен келісу бойынша бірлескен жоспарлы тексерулерге қатысу арқылы өзара іс-қимыл жасайды.

      9.5. Қоғамдық бақылау шеңберінде жұмыс берушілер Кәсіподақ және оның сайланбалы органдары сұраған ақпаратты, сондай-ақ осы Келісімнің орындалуы, татуластыру және татуластыру комиссияларының жұмысының барысы туралы басқа ақпаратты (материалдарды) ұсынады.

      9.6. Жұмыс беруші тарапынан жүзеге асырылып жатқан қоғамдық бақылауға қарсы әрекет жасауға және оған кедергі келтіруге жол берілмейді.

      9.7. Қоғамдық бақылауды жүргізу тәртібі мен шарттары, оның нысандары мен түрлері Салалық комиссиямен айқындалады. Ұжымдық шарттарда Кәсіподақ тарапынан қоғамдық бақылауды жүзеге асырудың қосымша тетіктері көзделуі мүмкін.

      9.8. Тараптар өздерінің құқықтары тең екенін және келіссөздер жүргізуде еркін екенін мойындайды, осы Келісімнің ережелерін қабылдайды және оларды сақтауға міндеттенеді.

      9.9. Тараптар:

      1) жыл сайын, 10 наурыздан кешіктірмей, осы Келісімді орындау жөніндегі іс-шаралар жоспарын орындау мерзімдері мен жауапты тұлғаларын көрсете отырып, бірлесіп әзірлеп, бекітуге;

      2) бақылау жүргізу мақсатында сұрау салу бойынша (жылына кемінде екі рет) осы Келісімнің орындалу барысы туралы бір-біріне толық әрі шынайы ақпарат беруге;

      3) осы Келісімді орындауға байланысты туындайтын келіспеушіліктер мен жанжалдарды бір апта мерзімде қарауға күш салуға уағдаласты.

      9.10. Қабылданған міндеттемелердің орындалуына бақылауды Тараптар мен олардың өкілдері, сондай-ақ әлеуметтік әріптестік пен әлеуметтік-еңбек қатынастарын реттеу жөніндегі Салалық комиссия Тараптардың келісімі бойынша Келісімнің орындалу қорытындыларын шығару арқылы жүзеге асырады.

      9.11. Тараптар келісім бойынша бұқаралық ақпарат құралдарында, оның ішінде кәсіподақтың баспа басылымдарында және Тараптардың ресми интернет-ресурстарында осы Келісім шарттарының орындалуы туралы есептерді олар қабылданған күннен бастап 15 күнтізбелік күн ішінде жариялайды.

      9.12. Осы Келісімге өзгерістер мен толықтырулар енгізу жөніндегі келіссөздерді Салалық комиссия жүзеге асырады. Келісімге өзгерістер мен (немесе) толықтырулар енгізу кезінде бастамашы Тарап басқа Тараптарға келіссөздердің басталғаны туралы жазбаша хабарлама жолдайды. Салалық комиссияның құрамы Тараптармен дербес айқындалады. Салалық комиссия туралы ереже және оның жұмыс тәртібі Салалық комиссия отырысында бекітіледі.

      9.13. Келісімнің белгіленген мерзімі ішінде ешбір Тарап Келісімді немесе оның міндеттемелерін біржақты түрде өзгерте немесе тоқтата алмайды. Келісімге өзгерістер мен толықтырулар Тараптардың өзара келісімі бойынша енгізіледі.

      9.14. Тараптар осы Келісімнің ережелерін өз құзыреттері шегінде ресми түрде түсіндіріп, нақтылауы тиіс. Жалпы ережелерді немесе дауларды нақтылау қажеттілігі туындағ,ан жағдайда, түпкілікті ұстаным Салалық комиссиясының отырыстарында әзірленеді және Тараптар үшін міндетті болып табылатын хаттамаларда тіркеледі.

      9.15. Осы Келісім бойынша міндеттемелер бұзылған немесе орындалмаған жағдайда кінәлі Тарап немесе кінәлі тұлғалар ҚР заңнамасында көзделген тәртіппен жауаптылықта болады.

      9.16. Осы Келісім 2026-2028 жылдар кезеңіне жасалды, Тараптар қол қойған күннен бастап күшіне енеді және 2026 жылғы "01" ақпанда туындаған құқықтық қатынастарға қолданылады және осы келісім жаңа салалық келісім қабылданған күнге дейін өз күшін сақтайды. Жаңа келісім жасасу жөніндегі келіссөздер осы Келісімнің қолданылу мерзімі аяқталғанға дейін екі ай бұрын басталатын болады.

      9.17. Министрлік осы Келісімді қол қойылған күннен бастап 30 күнтізбелік күн ішінде ресми жариялауға міндетті.

      9.18. Осы Келісім Астана қаласында 2026 жылғы "09" ақпанда жасалды, бірдей заңды күші бар қазақ және орыс тілдерінде он екі данада жасалды. Келісімнің әр тілдегі бір данасынан Келісімге қол қоюға қатысушылардың әрқайсысында болады, бір данасы еңбек жөніндегі уәкілетті мемлекеттік органға жіберіледі.

      Осы Салалық келісімге қол қойды:

"AQNİET" Қазақстандық
денсаулық сақтау және
қоғамдық қызмет көрсету
қызметкерлерінің салалық
кәсіптік одағы" қоғамдық
бірлестігінің төрағасы
______________________
Б.А. Тәжібай
"SENIM" Денсаулық
сақтау жүйесі
жұмыскерлерінің салалық
кәсіптік одағы"
республикалық қоғамдық
бірлестігінің төрағасы
___________________
С.С. Дүйсенов
"QazMed" медицина және
онымен сабақтас салалар
қызметкерлерінің
салалық кәсіподағы"
республикалық қоғамдық
бірлестігінің төрағасы
____________________
А.Б. Матишев
 
Қазақстан Республикасының
Денсаулық сақтау министрі
_______________________
А.Ш. Әлназарова
"Медициналық ұйымдардың
қазақстандық альянсы" республикалық
қоғамдық бірлестігінің басқарма
төрағасы
_______________________
Д.С. Есімов

      Қазақстан Республикасының Еңбек
және халықты әлеуметтік қорғау
министрлігінде тіркелген
2026
жылғы "_____"________________