БҰЙЫРАМЫН:
1. Қоса беріліп отырған Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің өзгерістер енгізілетін кейбір бұйрықтарының тізбесі бекітілсін.
2. Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің Бухгалтерлік есеп, аудит және бағалау әдіснамасы департаменті Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен:
1) осы бұйрықты Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркеуді;
2) осы бұйрық алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін оны Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің интернет-ресурсында орналастыруды;
3) осы бұйрық Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркелгеннен кейін он жұмыс күні ішінде осы тармақтың 1) және 2) тармақшаларында көзделген іс-шаралардың орындалуы туралы мәліметтерді Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің Заң қызметі департаментіне ұсынуды қамтамасыз етсін.
3. Осы бұйрық ресми жарияланған күнінен кейін қолданысқа енгізіледі.
|
Қазақстан Республикасының Қаржы министрі |
М. Такиев |
"КЕЛІСІЛДІ"
Қазақстан Республикасының
Жоғары аудиторлық палатасы
| Қазақстан Республикасының Қаржы министрі 2026 жылғы 24 қыркүйектегі № 638 бұйрығымен бекітілген |
Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің өзгерістер енгізілетін кейбір бұйрықтарының тізбесі
1. "Тиісті жылға арналған мемлекеттік аудит және қаржылық бақылау объектілерінің тізбесін қалыптастыру және ішкі мемлекеттік аудит жүргізу кезінде қолданылатын тәуекелдерді басқарудың үлгілік жүйесін бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2015 жылғы 30 қарашадағы № 597 бұйрығына (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 12490 болып тіркелген) мынадай өзгерістер енгізілсін:
көрсетілген бұйрықпен бекітілген тиісті жылға арналған мемлекеттік аудит және қаржылық бақылау объектілерінің тізбесін қалыптастыру және ішкі мемлекеттік аудит жүргізу кезінде қолданылатын тәуекелдерді басқарудың үлгілік жүйесінде (бұдан әрі – Үлгілік жүйе):
3-тармақтың 4) тармақшасы мынадай редакцияда жазылсын:
"4) мемлекеттік аудит және қаржылық бақылаудың мәні (бұдан әрі – мемлекеттік аудит мәні) – мемлекеттік органдардың қызметі, соның ішінде мемлекеттік қаржыны басқару, мемлекеттік, салалық және бюджеттік бағдарламалар, мемлекеттік органдардың даму жоспарлары, астананың, облыстың, республикалық маңызы бар қаланың даму жоспарлары;";
Үлгілік жүйеге 2-қосымша осы тізбеге 1-қосымшаға сәйкес жаңа редакцияда жазылсын.
2. "Ішкі аудит қызметтері жұмысының тиімділігін бағалау" ішкі мемлекеттік аудиттің және қаржылық бақылаудың рәсімдік стандартын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің міндетін атқарушының 2018 жылғы 20 сәуірдегі № 480 бұйрығына (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 16878 болып тіркелген) мынадай өзгерістер енгізілсін:
көрсетілген бұйрықпен бекітілген "Ішкі аудит қызметтері жұмысының тиімділігін бағалау" ішкі мемлекеттік аудиттің және қаржылық бақылаудың рәсімдік стандартында:
2-тармақ мынадай редакцияда жазылсын:
"2. Стандарт Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің және қаржы нарығы мен қаржы ұйымдарын реттеу, бақылау және қадағалау жөніндегі уәкілетті органның ішкі аудит қызметін және Қазақстан Республикасының арнаулы мемлекеттік органдарының ішкі аудит қызметін (бұдан әрі – ІАҚ) қоспағанда, штат саны шеңберінде бірінші басшының қарауы бойынша құрылатын орталық мемлекеттік органдардың, астананың, облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың жергілікті атқарушы органдарының, орталық мемлекеттік органдар ведомстволарының (құрылған кезде), Қазақстан Республикасының Ішкі істер министрлігі ведомстволық тәуелді аумақтық органдарының жұмысының тиімділігін бағалаудың мақсаттары мен тәсілдерін, ішкі мемлекеттік аудит сапасын арттыру бағдарламасын жасау тәртібін айқындайды.";
47-тармақ мынадай редакцияда жазылсын:
"47. Уәкілетті органның жоспардан тыс бағалауы мынадай мән-жайлардың бірі болған кезде уәкілетті орган басшысының не оның міндетін атқарушы тұлғаның шешімі бойынша жүргізілетін жоспарлы және камералдық тәртіпте көзделмеген бағалау болып табылады:
ІАҚ басшысының не оны ауыстыратын тұлғаның Қазақстан Республикасы мемлекеттік органдарының ЭҚАЖ арқылы уәкілетті органға жіберілген жоспардан тыс бағалау жүргізу туралы жазбаша өтініш;
ішкі мемлекеттік аудит жүргізу кезінде ІАҚ қызметкерлерінің Қазақстан Республикасы мемлекеттік аудит және қаржылық бақылау туралы заңнаманы бұзушылықтарының болуын бекітетін фактілер қамтылған өтініш;
ІАҚ жұмысының камералдық тәртібінің немесе оның бағалауын талдаудың нәтижелері бойынша елеулі тәуекелдерді анықтау.";
көрсетілген рәсімдік стандартпен бекітілген Ішкі аудит қызметі жұмысының тиімділігін бағалау өлшемшарттарында:
реттік нөмірі 1-жол мынадай редакцияда жазылсын:
"
1 | Тиісті жылға арналған мемлекеттік аудит объектілерінің тізбесін қалыптастыру | Қазақстан Республикасы Жоғарғы аудиторлық палатасымен, ішкі мемлекеттік аудиттің уәкілетті органымен және астананың, облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың тексеру комиссияларымен тексерулердің қайталану фактілерінің Тиісті жылға арналған мемлекеттік аудит объектілерінің тізбесінде болмауы. | 10 |
| "; |
реттік нөмірі 14 және 15-жолдары мынадай редакцияда жазылсын:
"
14 | Мемлекеттік аудит материалдарын уәкілетті органның электрондық құжат айналымы жүйесіне уақтылы енгізу (Қаржылық бақылау. Тәуекелдерді басқару жүйесі) | "Тәуекелдерді басқару жүйесі. Қаржылық бақылау" кіші жүйесіне Қазақстан Республикасының мемлекеттік аудит туралы заңнаманың белгіленген талаптарына сәйкес (материалдарды енгізудің толықтығы) есепті жылдағы аудиторлық іс-шаралар санынан мемлекеттік аудит істерінің уақтылы енгізілмеген материалдарының үлесі 70%-дан кем | -5 |
15 | Төлеу мерзімі басталған, сондай-ақ Қазақстан Республикасының заңнамада белгіленген тәртіппен мәжбүрлеп өндіріп алуға берілген әкімшілік айыппұлдардың сомаларын бюджет кірісіне өндіріп алу | Төлеу мерзімі басталған есепті кезеңде және соттар шығарған, сондай-ақ Қазақстан Республикасының заңнамада белгіленген тәртіппен мәжбүрлеп өндіріп алуға берілген қаулыларда салынған айыппұлдардың жалпы сомасындағы бюджет кірісіне өндіріп алынған әкімшілік айыппұлдар сомаларының үлес салмағы: 50%-ге дейін; 50%-дан 60%-ға дейін; 60%-дан 70%-ға дейін; 70%-дан 80%-ға дейін; 80%-дан 90%-ға дейін; 90%-дан 100%-ға дейін | 0 1 2 3 4 5 |
| "; |
көрсетілген рәсімдік стандартқа 9-қосымша осы тізімнің 2-қосымшасында баяндалған жаңа редакцияда жазылсын;
көрсетілген рәсімдік стандартқа 11-қосымша осы тізімнің 3-қосымшасында баяндалған жаңа редакцияда жазылсын.
3. "Ішкі аудит қызметтерінің тиімділік аудитін жүргізу бойынша ішкі мемлекеттік аудиттің және қаржылақ бақылаудың рәсімдік стандартын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2018 жылғы 2 қазандағы № 873 бұйрығына (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 17690 болып тіркелген) мынадай өзгерістер енгізілсін:
көрсетілген бұйрықпен бекітілген Ішкі аудит қызметтерінің тиімділік аудитін жүргізу бойынша ішкі мемлекеттік аудиттің және қаржылақ бақылаудың рәсімдік стандартында:
4-тармақ мынадай редакцияда жазылсын:
"4. Тиімділік аудитіне:
Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің ІАҚ және қаржы нарығы мен қаржы ұйымдарын реттеу, бақылау және қадағалау жөніндегі уәкілетті органның ІАҚ қоспағанда, орталық мемлекеттік органдардың ІАҚ үшін – мемлекеттік органдарының, оның ведомстволарының, аумақтық бөлімшелерінін, ведомстволық бағынысты ұйымдарының;
астананың, облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың жергілікті атқарушы органдарының ІАҚ үшін – жергілікті бюджеттерден қаржыландырылатын және астананың, облыстың, республикалық маңызы бар қаланың әкімшілік бағыныстылығының аумағындағы атқарушы органдарының, олардың бөлімшелерінің, ведомстволық бағынысты ұйымдарының қызметтерінің барлық бағыттары жатады.";
8-тармағының бірінші бөлігі мынадай редакцияда жазылсын:
"8. Тиімділік аудитінің объектілерін немесе жеке оның қызметінің бағыттарын іріктеу мемлекеттік органның даму жоспарының және бюджет шығыстарымен өзара байланыста астананың, облыстың, республикалық маңызы бар қаланың даму жоспарларының орындалуын және мемлекеттік органның өткен жылдардағы жүргізілген қызметінің бағыттары бойынша тиімділікті бағалау нәтижелерін, квазимемлекеттік сектор субъектілерінің іс-шаралар жоспарларының немесе даму жоспарларының орындалуы жөніндегі есептерді, квазимемлекеттік сектор субъектілерінің іс-шаралар жоспарларының немесе даму жоспарларының іске асырылу мониторингінің нәтижелері туралы есептерді талдау, корпоративтік басқаруды, мемлекеттік мүлікті басқаруды бағалау нәтижелерін, бюджеттік бағдарламалар көрсеткіштерінің орындалуын, мемлекеттік органның басшысының немесе астана, облыс, республикалық маңызы бар қала әкімінің тапсырмаларын, заңды және жеке тұлғалардың өтініштерін және өзге де мәліметтерді талдау негізінде жүзеге асырылады.";
11-тармақтың 2) тармақшасы мынадай редакцияда жазылсын:
"2) мемлекеттік органның даму жоспарын, астананың, облыстың, республикалық маңызы бар қаланың даму жоспарлары, мемлекеттік органның қызметінің бағыттары бойынша тиімділігін бағалау нәтижелерін, бюджеттік бағдарламалардың көрсеткіштерінің орындалуын және өзге де мәліметтерін;";
15-тармақтың 2) тармақшасы мынадай редакцияда жазылсын:
"2) қолайлық - Қазақстан Республикасы заңнама талаптарымен немесе тәуелсіз сарапшылар пікірімен келісілген көрсеткіштері;";
16-тармақтың екінші бөлігі мынадай редакцияда жазылсын:
"Тиімділік аудитінің көрсеткіштерін әзірлеу кезінде Қазақстан Республикасы Президентінің 2010 жылғы 19 наурыздағы № 954 Жарлығымен бекітілген Орталық мемлекеттік органдар мен астананың, облыстардың, республикалық маңызы бар қаланың жергілікті атқарушы органдары қызметінің тиімділігін жыл сайынғы бағалау жүйесін іске асыру мақсатында әзірленген әдістемелерге сәйкес өлшемдері мен тиімділік көрсеткіштерін пайдалануға жол беріледі.";
40-тармақ мынадай редакцияда жазылсын:
"40. ІАҚ басшысы аудит тиімділігі нәтижелері туралы орындалған ұсынымдардың ішкі рәсімдерге, жұмыстың тиімділігін арттыру, мемлекеттік аудит объектісі қызметінің көрсеткіштерінің нәтижелеріне қол жеткізу бойынша бизнес-процестерге әсері туралы орталық мемлекеттік орган басшысының немесе астана, облыс, республикалық маңызы бар қала әкімінің алдында есеп береді.".
Тәуекелдердің базалық өлшемшарттары
Бюджеттік бағдарламалар әкімшілері (бұдан әрі – ББӘ) бойынша өлшемшарттар |
Көрсеткіштердің атауы |
Қол жеткізілмеген нысаналы индикаторлардың, олардың жалпы санына шаққандағы үлесі, пайызбен (бұдан әрі – %) |
Орындалмаған іс-шаралардың, олардың жалпы санына шаққандағы үлесі, %-бен |
Жалпы санына шаққанда, бастапқыда бекітілген мемелекеттік органның дамыту жоспарында (бұдан әрі – даму жоспары) көзделген бюджеттік бағдарламалардың қол жеткізбеген нәтиженің көрсеткіштерінің үлесі, %-бен |
Бастапқы бекітілген даму жоспарында көзделген мәндерге жетпеген бюджеттік бағдарламалардың түпкілікті нәтижесі көрсеткіштерінің үлесі, жалпы санына шаққанда, %-бен |
Даму жоспарына енгізілген өзгерістер мен толықтырулардың жиілігі, саны |
Мемлекеттік органды қаржыландырудың жылдық көлемі, миллион (бұдан әрі – млн.) теңге |
Соңғы 2 (екі) жылда бөлінген, бюджет қаражатының жалпы көлеміне шаққанда бақылаумен қамтылған бюджет қаражатының үлесі, %-бен |
Бұрынғы кезеңмен салыстырғанда қаржыландыру көлемінің өсуі/төмендеуі, %-бен |
Кезеңнің соңында бюджет қаражатының игерілуі, %-бен |
Осы мемлекеттік органмен іске асырып отырған бюджеттік инвестициялық жобалардың саны, бірлік (бұдан әрі – бірл.) |
Тиісті кезеңнің шығыстар көлеміне шаққандағы бұрынғы бақылаумен анықталған қаржылық бұзушылықтардың көлемі, %-бен |
Бұрынғы кезеңмен салыстырғанда дебиторлық берешек көлемінің өсуі, %-бен |
Бұрынғы кезеңмен салыстырғанда кредиторлық берешек көлемінің өсуі, %-бен |
Соңғы жүргізілген кешенді тексерудің күні, жылы |
Үкімет резервінің есебінен іске асырылатын, бюджеттік бағдарламалардың саны, бірл. |
Бюджет қаражаттарын басқару тиімділігін бағалау нәтижелері, балл |
МҚБ стандарттарына сәйкес келетін ішкі аудиторлық қызметтердің (бұдан әрі – ІАҚ) аудиторлық есептердің көлемі, %-бен |
Соңғы 2 (екі) жылда бақылау іс-шараларының қорытындылары бойынша қылмыстық істер қозғаумен, құқыққорғау органдарына тапсыру фактілерінің болуы, % -бен |
Құқыққорғау органдарының қаулыларымен іске асырылған бақылау іс-шараларының нәтижелері бойынша расталған фактілердің болуы, %-бен |
Орталық мемелекеттік органдарды және жергілікті атқарушы органдарды ІАҚ-мен бақылау материалдарының Мемлекеттік қаржылық бақылау стандарттарына сәйкес келмеуі бойынша анықталған жағдайлар |
ББӘ және оның ведомстволық бағыныстағы ұйымдарының жосықсыз өнім берушілер тізіліміне қосылған, өнім берушілермен бекітілген шарттарының болуы. |
Есепті кезеңнің сатып алуды жүзеге асырудың жалпы көлемінде бір көзден алу тәсілімен мемлекеттік сатып алу үлесі, %-бен |
Мемлекеттік мекемелер (бұдан әрі – ММ) бойынша өлшемшарттар |
Мемлекеттік мекемемен іске асырылып жатқан бюджеттік бағдарламалардың саны, бірл. |
Мемлекеттік органды қаржыландырудың жылдық көлемі, млн. теңге |
Соңғы екі жылда бөлінген, бюджет қаражатының жалпы көлеміне шаққанда бақылаумен қамтылған бюджет қаражатының үлесі, %-бен |
Бұрынғы кезеңмен салыстырғанда қаржыландыру көлемінің өсуі/төмендеуі, %-бен |
Кезеңнің соңында бюджет қаражатының игерілуі, %-бен |
Тиісті кезеңнің шығыстар көлеміне шаққандағы бұрынғы бақылаумен анықталған қаржылық бұзушылықтардың ауқымы, %-бен |
Бұрынғы кезеңмен салыстырғанда дебиторлық берешек көлемінің өсуі, %-бен |
Бұрынғы кезеңмен салыстырғанда кредиторлық берешек көлемінің өсуі, %-бен |
Соңғы жүргізілген кешенді тексерудің күні, жылы |
Соңғы 2 (екі) жылда бақылау іс-шараларының қорытындылары бойынша қылмыстық істер қозғаумен, құқыққорғау органдарына тапсыру фактілерінің болуы, %-бен |
Құқыққорғау органдарының қаулыларымен іске асырылған бақылау іс-шараларының нәтижелері бойынша расталған фактілердің болуы, %-бен |
Бақылаумен қамтылған, мемлекеттік сатып алу рәсімдерінің санына шаққанда әкімшілік жауапкершілікке тартуға әкелген, мемлекеттік Қазақстан Республикасының сатып алулар туралы заңнаманың сақталуын бұзушылықтардың үлесі |
Өңірдің бастамашы бюджеттік бағдарламалары |
Өңірдің жүзеге асырылған инвестициалық жобалары |
ММ ақылы қызметтерін жүзеге асырудан түскен қолма-қол ақшаның бақылау шоттары |
Уақытша орналастырылған қолма–қол ақшаны бақылау шоты. |
Демеушілік және қайырымдылық көмектен түскен қолма-қол ақшаны бақылау шоттары. |
Күрделі шығыстар бойынша міндеттемелерді тіркеу, млн.тңг |
15 (он бес) күннен кем емес мерзімдегі азаматтық-құқықтық жауапкершілік келісім шарттарын тіркеу |
Жобалау-сметалық құжаттамада көзделген мерзімнен кем, орындалу мерзімімен жұмыстарды орындау бойынша шарттарды тіркеу |
Есепті кезеңнің сатып алуды жүзеге асырудың жалпы көлемінде бір көзден алу тәсілімен мемлекеттік сатып алу үлесі, %-бен |
Квазимемлекеттік сектор субъектілері бойынша өлшемшарттар |
Жарғылық капитал мөлшерінің өсуі/төмендеуі, %-бен |
Еншілес және қауымдастырылған ұйымдардың бар-жоғы, бірлік |
Шығыстардың жалпы көлеміне шаққанда әкімшілік шығыстардың үлесі, %-бен |
Соңғы тексерудің жүргізілген күні, жылы |
Қаржылық есептілікті уақытында тапсырмау, %-бен |
Мониторинг нәтижелері бойынша каржылық есеп жасауда бұзушылықтардың болуы, %-бен |
Соңғы 2 (екі) жылдағы қаржыландыру көлемі, соның ішінде мемлекеттік тапсырыс бойынша (тапсырыс көлемінен 100 %) |
Соңғы 2 (екі) жылда алдыңғы тексерулер қорытындылары бойынша тауар-материалдық құндылықтардың және ақшалай қаражаттың жетіспеушілігі (анықталған қаржылық бұзушылықтардың жалпы сомасының 2 (екі) %-ы) |
Бірнеше қаржы кезеңдеріндегі бухгалтерлік есептілікте шығындардың көрсетілуі |
Соңғы 2 (екі) жылда алдыңғы бақылау қорытындылары бойынша анықталған қаржылық бұзушылықтардың ауқымы |
Бақылаумен қамтылған, мемлекеттік сатып алу рәсімдерінің санына шаққанда әкімшілік жауапкершілікке тартуға әкелген, Қазақстан Республикасының мемлекеттік сатып алулар туралы заңнаманың сақталуын бұзушылықтардың үлесі |
Есепті кезеңнің сатып алуды жүзеге асырудың жалпы көлемінде бір көзден алу тәсілімен мемлекеттік сатып алу үлесі, %-бен |
Мемлекеттік бағдарламалар бойынша өлшемшарттар |
Қол жеткізілмеген нысаналы индикаторлардың, олардың жалпы санына шаққандағы үлесі, %-бен |
Орындалмаған іс-шаралардың, олардың жалпы санына шаққандағы үлесі, %-бен |
Жалпы санына шаққанда, бастапқыда бекітілген даму жоспарында көзделген, бюджеттік бағдарламалардың қол жеткізбеген нәтиженің көрсеткіштерінің үлесі, %-бен |
Жалпы санына шаққанда, бастапқы бекітілген даму жоспарда көзделген мәндерге жетпеген бюджеттік бағдарламалардың нәтижесі көрсеткіштерінің үлесі, %-бен |
Даму жоспарына енгізілген өзгерістер мен толықтырулардың жиілігі, саны |
Кезеңнің соңында бюджет қаражатының игерілуі, %-бен |
Соңғы 2 (екі) жылда анықталған қаржылық бұзушылықтардың үлесі, %-бен |
Соңғы 2 (екі) жылда "Әкімшілік құқық бұзушылық туралы" Қазақстан Республикасының Кодексіне сәйкес әкімшілік жауапкершілікке тартылған тұлғалардың саны |
Алдыңғы бақылаумен анықталған, мемлекетттік сатып алу қорытындысына әсері тиген, анықталған Қазақстан Республикасының мемлекеттік сатып алулар туралы заңнаманың бұзушылықтардың ауқымы |
Бюджеттік бағдарламалар бойынша өлшемшарттар |
Кезеңнің соңында бюджет қаражатының игерілуі, %-бен |
Бұрынғы кезеңмен салыстырғанда дебиторлық берешек көлемінің өсуі, %-бен |
Бұрынғы кезеңмен салыстырғанда кредиторлық берешек көлемінің өсуі, %-бен |
Соңғы 2 (екі) жылда анықталған қаржылық бұзушылықтардың үлесі, %-бен |
Соңғы екі жылда бөлінген, бюджет қаражаттарының жалпы көлемінен, бақылаумен қамтылған бюджет қаражаттарының үлесі, %-бен |
Тиісті кезеңнің шығыстар көлеміне шаққандағы бұрынғы бақылаумен анықталған қаржылық бұзушылықтардың ауқымы, %-бен |
Соңғы жүргізілген кешенді тексерудің күні, жылы |
Орталық мемлекеттік органдардың бюджеттік бағдарламалар мақсаттары мен көрсеткіштеріне қол жеткізу бойынша қызметінің тиімділігін бағалау нәтижелері, %-бен |
Ішкі аудит қызметтерін тәуекелге бағдарланған іріктеу моделі
Жүйе, ішкі мемлекеттік аудит уәкілетті органының бағалауларды жоспарлау кезінде Ішкі аудит қызметтерін (бұдан әрі - ІАҚ) іріктеуге бірыңғай тәсілдерді қамтамасыз ету мақсатында әзірленді.
ІАҚ бағалаудың бағдарланған іріктеуіне тәуекел рәсімі уәкілетті органның жұмыс жоспарларын (бұдан әрі - жоспарлар) ішкі мемлекеттік аудит уәкілетті органының бағалауларды жүргізу бөлігінде қалыптастыру кезінде өздерінің қызметінде ең жоғары тәуекелдер қызметін іріктеу мақсатында тәуекелдерге талдау және оларды бағалау негізінде жүзеге асырылады.
Тәуекелдерді бағалау екі негізгі көрсеткіштер бойынша: тәуекелдерді өлшемдерінің нақты көрсеткіштері (өлшемшарттар) бойынша әрбір ІАҚ бойынша анықталатын тәуекел дәрежесімен және тұрақты шама (кесте) болатын және тәуекелдердің басымдылықтың шкаласын орнататын тәуекелдің мәнділік деңгейімен жүзеге асырылады.
Осы модель шегінде тәуекел дәрежесі үш деңгейлі шәкілмен бағаланады: төмен деңгей, орташа және жоғары. Бұл ретте, мәнділік тұрақты, белгілі шама болып табылатындықтан әр бағалау объектісі нақты әрқайсысының тәуекел дәрежесімен бағаланады.
Жалпы баллдар сомасы мынадай формула бойынша анықталады:
Rсом = (R1 + R2 + R3 + R 4) х 3 + (R5 +...+ R9) х 2 + (R10 +...+ R13) х 1, мұнда
Rсом – әрбір бағыныстағы субъектінің жалпы бағасы;
R1-13 – 1-ден 3-гі шәкіл бойынша әрбір нақты тәуекелді осы тәуекелдің
Кестесіне сәйкес мәндік дәрежесінің тиісті баллына көбейтілген бағасы.
Олардың мәндік деңгейіне тәуекелдер бөлінеді:
жоғары (3 балл) – жалпы бағаланатын объектінің қызметін сипаттайтын және оның қорытындыларына ІАҚ әсері бар жүйелі ұйымдастырушылық және қаржылық тәуекелдер;
орташа (2 балл) - ұйымдастыру тәуекелдері;
төмен (1 балл) - функционалдық тәуекелдері (аудит процесінің тәуекелдері).
Жүйелік тәуекелдер тобы бағыныстағы субъектісі туралы сыртқы ақпаратына, атап айтқанда нормативтік - құқықтық ортаның институционалдық және функционалдық, қаржы - экономикалық көрсеткіштері, сыртқы бақылау қорытындылары (өзге бақылау органдардың бақылау іс-шаралары), сондай-ақ, өтініштерді, шағымдарды, бұқаралық ақпарат құралдарындағы ақпаратты және басқа талдау қорытындылары бойынша анықталады. Олар ІАҚ жұмысының тиімділігін олардың бағаланатын объекті жұмысының жалпы мемлекеттік қорытындыларына әсерін сипаттайды және ең жоғары басымдылығы бар.
Ұйымдастыру тәуекелдері тобы бағалайтын объектінің ІАҚ жұмыс істеу ұйымдастыру-құқықтық негіздеріне және оның кадрлық қамтамасыз етілуіне талдау және мониторинг жүргізу арқылы анықталады. Олар мемлекеттік орган басшылығының тиісті орган жүйесіндегі ішкі бақылау және ішкі аудитті ұйымдастыру проблемасына қатынасын, саладағы қаржылық-бюджеттік тәртіптің жеке жағдайына жауапкершілігін түсінуін сипаттайды.
Функционалдық тәуекелдер тобы ІАҚ жұмысы қорытындылары туралы мерзiмдi есептіліктерін талдау және жалпылау, олардың қызметін, іскери хат алмасу және жеке сұхбаттасу жоспарларын келісу, ІАҚ басшылары мен қызметкерлеріне сауалнама жүргізу, іскерлік хат және жеке қарым-қатынас негізінде ІАҚ қызметіне тұрақты камералдық бақылау жүргізу арқылы анықталады. Олар, ІАҚ қызметінің барлық негізгі аспектілерін, ІАҚ басшылығының және қызметкерлерінің осы мәселелер бойынша нормативтік құқықтық актілері талаптарының сақталуын сипаттайды.
Жоспарлау кезінде бағаланатын объектілер қызметінің алдыңғы үш-бес жылғы нәтижелері бойынша (есептіліктің жалпы көрсеткіштері бойынша және/немесе тәуекелге байланысты есепті кезеңнің тиісті күніндегі (күндеріндегі) жағдай бойынша) көрсеткіштер ескеріледі.
Кестеде көрсетілген барлық тәуекелдер тізбесі неғұрлым таратылған тәуекелдерді санамалайды. Тәуекелдер тізбесі тұрақты (жылына кемінде бір рет) қарауға және жаңартуға жатады.
Объектілерді іріктеу процесінде Кестеде келтірілген тәуекелдердің барлығы бойынша бағалау жолымен олардың әрқайсысы бойынша баллдардың жалпы сомасы айқындалады.
Ең жоғары балл санын жинақтаған бағалау объектілері объектілерді жоспарға іріктеу процесін жүзеге асыру кезінде неғұрлым басым болып табылады. Бұл ретте, баллдар сомасы бірдей болған кезде жоспарға қосу үшін ең алдымен жоғары деңгейдегі тәуекелдер саны неғұрлым жоғары болып табылатын объектіге басымдық беріледі.
Бағалау рәсімінен кейін жоспарға іріктелген бағалау объектілерінің тізбесін сапаға уәкілетті органның бағалау жүргізуінің белгіленген кезең-кезеңдігін қамтамасыз ету қажеттігін ескере отырып, түзетіледі.
| Кесте |
І мәңділік деңгейі (3 балл) Жүйелік және қаржылық тәуекелдер
1-тәуекел (R1)
Тәуекел | Тәуекелдер өлшемшарттары | Тәуекел дәрежесі | Баға |
Ұйымдық құрылымы, бақыланатын субъектінің саны, ресурстар көлемі, оның ішінде бюджеттік жұмсалымдар және ашық бөлінген қаражат, функционалдық қызмет бағыттарының, бюджеттік бағдарламалардың саны, Көрсеткіш бағалау уақытында анықталады және соңғы 3 жылғы ақпаратты ескереді | Бағылаудағы саласы үлкен күрделі құрылымды, бақылау аясы үлкен, ресурстар көлемі, бюджеттік жұмсалымдар және ашық бөлінген қаражат, бюджеттік бағдарламалар қызметінің функционалдық бағыттарының саны және басқа мемлекеттік сектор органдары | жоғары | 3 |
Ресурстар көлемінің деңгейі орташа бақыланатын бюджеттік жұмсалымдар және ашық бөлінген қаражат, бюджеттік бағдарламалар қызметінің функционалдық бағыттарының саны және басқа мемлекеттік сектор органдары | орташа | 2 | |
Ресурстар көлемінің деңгейі саламен бақыланатын және саны аз, бюджеттік жұмсалымдар және ашық бөлінген қаражат бюджеттік бағдарламалар қызметінің функционалдық бағыттарының саны және басқа мемлекеттік сектор органдары | төмен | 1 |
2 -тәуекел (R2)
Тәуекел | Тәуекелдер өлшемшарттары | Тәуекел дәрежесі | Баға |
Көлемі, құрылымы, мәні және мемлекеттік органдардағы, оның аумақтық бөлімшелеріндегі, ведомстволық бағыныстағы ұйымдарда, оның ішінде оның ІАҚ қызметі нәтижелерімен арақатынасында мемлекеттік аудит органдары анықтаған бұзушылықтар серпіні Көрсеткішті есептеу кезінде индексі соңғы 3-5 жыл ішіндегі ақпарат ескеріледі | Мемлекеттік органда, оның аумақтық бөлімшелерінде, ведомстволық бағыныстағы ұйымдарында мемлекеттік аудит органдарының: ресурстар көлемдерімен арақатынасындағы бұзушылықтардың айтарлықтай сомасын, оның ішінде бюджеттік жұмсалымдар мен ашық бөлінген қаражатты; теріс пайдаланудың ауқымды сұлбаларын, бюджет қаражатының тиімсіз, негізсіз пайдаланылуының, бұзушылықтар көлемінің өсу серпінінің тұрақтылығының себебі болған жалпы құрылымда бұзушылықтардың айтарлықтай санының анықталған бұзушылық құрылымында болуы; | жоғары | 3 |
Бұзушылықтардың орташа деңгейі, бұл үшін "жоғары" тәуекел өлшемшарттарының айқындалған белгілі бір факторларының болуы | орташа | 2 | |
Елеусіз бұзушылықтар, осы тәуекел өлшемшарттарында "жоғары" және "төмен" анықталған факторлардың болуы | төмен | 1 |
3-тәуекел (R3)
Тәуекел | Тәуекелдер өлшемшарттары | Тәуекел дәрежесі | Баға |
Құқық қорғау және бақылаушы органдардың өтініштерінің, шағымдарының, ақпаратының, Үкіметтің сын ескертулерінің, БАҚ-та көрсетілген жағымсыз фактілердің және басқа болуы Индикаторы анықтау кезінде соңғы 3-5 жыл ішіндегі ақпарат ескеріледі | Мұндай фактілердің 2-ден көп болуы | жоғары | 3 |
1-2 фактілердің болуы | орташа | 2 | |
Мұндай фактілердің болмауы | төмен | 1 |
4-тәуекел (R4)
Тәуекел | Тәуекелдер өлшемшарттары | Тәуекел дәрежесі | Баға |
Сапаны сырттай бақылау нәтижелері Көрсеткіш бағалау сәтінде айқындалады және соңғы 3 жылдағы ақпарат ескеріледі | Көптеген құрауыштар бойынша теріс бағалау; сапаны іштей бақылаудың дұрыс емес фактілері анықталған | жоғары | 3 |
Жекелеген құрауыштар бойынша теріс бағалау | орташа | 2 | |
Сапаны жоғары және сенімді бағалау | төмен | 1 |
ІІ мәңділік деңгейі (2 балл)
Ұйымдастырушылық тәуекелдер
5-тәуекел (R5)
Тәуекел | Тәуекелдер өлшемшарттары | Тәуекел дәрежесі | Баға |
Мемлекеттік органның, оның бақылаудағы желісінің ІАҚ мәртебесі, құрылымы мен саны; ІАҚ санының негізсіз қысқаруы Көрсеткіш бағалау сәтіндегі соңғы есеп бойынша айқындалады және өзгерстердің камералдық бақылау деректері ескеріледі | ІАҚ оның саны мен мәртебесіне сүйене отырып, саладағы қаржы-бюджеттік тәртіптің жәй-күйіне мүлдем ықпал етпейді; ІАҚ санын негізсіз қысқарту фактілерінің болуы | жоғары | 3 |
Қызметтің саны мұндай арақатынасты қамтамасыз етпейді немесе оның мәртебесі немесе құрылымы органның ауқымына сәйкес келмейді | орташа | 2 | |
Тиісінше мәртебе мен қызмет құрылымы кезінде (10 аудитор – 10 бақылаудағы ұйымдардың/бюджеттік бағдарламалардың, орган функциясының) арақатынасы шегіндегі қызмет саны | төмен | 1 |
6-тәуекел (R6)
Тәуекел | Тәуекелдер өлшемшарттары | Тәуекел дәрежесі | Баға |
ІАҚ ұйымдық және функционалдық тәуелсіздіктің болмауы Көрсеткіш бағалау сәтінде анықталады | Санамаланған көптеген кемшіліктердің болуы: ІАҚ дербес еместігі; Басқа да дербес емес функциялармен жасанды бірігіу; Бөлімшелер үшін тән емес функциялармен жүктелу; Бөлімшенің қызметіне үшінші тұлғалардың араласу фактілерінің болуы; Бағылаудағы субъектінің басшысына тікелей емес бағыну; Бөлімше басшысы бақылауға бағынысты субъектінің басшысына тікелей қолжетімділікке ие емес | жоғары | 3 |
Осындай осы тәуекелдердің жоғары өлшемшарттарында келтірілген бірлі-жарым фактілердің болуы, оның үстіне қызметтің ұйымдастырушылық және функционалдық тәуелсіздігіне ерекше қатер төндірмейді. | орташа | 2 | |
Осы мәселелер бойынша нормативтік құқықтық актілердің талаптарға толық сәйкес келуі | төмен | 1 |
7-тәуекел (R7)
Тәуекел | Тәуекелдер өлшемшарттары | Тәуекел дәрежесі | Баға |
Қызметтің толысқан деңгейі (қашан құрылған), кадр саясатының тұрақтылығы, бөлімшелердің жинақталуы, персоналдың біліктілік талаптарына сәйкестігі Көрсеткіш бағалау сәтінде анықталады және соңғы 3 жылда ақпарат ескеріледі | Санамаланған көптеген аспектілердің болуы: Жақында құрылған ІАҚ; Бөлімше басшысының жиі өзгеруі; Персоналға қойылатын біліктілік талаптарын елемеу; Бөлімше және персонал басшысының мамандығы бойынша елеусіз жұмыс өтілі; Қызметтің елеулі жете жинақталмауы | жоғары | 3 |
Осы тәуекелдің "жоғары" өлшемшартында келтірілгендердің ішінен тек жекелеген аспектілердің, оның үстіне ІАҚ функциясының сапасына айтарлықтай ықпал етпейтіндердің болуы | орташа | 2 | |
Мұндай аспектілердің болмауы | төмен | 1 |
8-тәуекел (R8)
Тәуекел | Тәуекелдер өлшемшарттары | Тәуекел дәрежесі | Баға |
Басшы бекітпеген қамтамасыз ету бағдарламасының және ішкі мемлекеттік аудит сапасын арттырудың болмауы; оның орындалмауы; сапаны мерзімді ішкі бағалаудың жүргізілмеуі Көрсеткіш бағалау сәтінде анықталады және соңғы 3 жылда ақпарат ескеріледі | Бағдарламаның болмауы және сапаға мерзімді ішкі бағалаудың жүргізілмеуі | жоғары | 3 |
Бағдарламада кемшіліктер бар немесе оны бақыланатын субъектінің басшысы бекіткен жоқ; ішкі сапаны бағалау сирек және/немесе ресми жүргізіледі | орташа | 2 | |
Жұмыстың бұл учаскесі осы мәселелер бойынша нормативтік құқықтық актілердің талаптарына әбден сәйкес келеді | төмен | 1 |
9-тәуекел (R9)
Тәуекел | Тәуекелдер өлшемшарттары | Тәуекел дәрежесі | Баға |
Уәкілетті органмен, оның ішінде уәкілетті орган жүргізген бағалаулар нәтижелері бойынша уәкілетті орган ұсынған талаптар мен ұсынымдарды іске асыру бойынша жұмысты ұйымдастыру бөлігінде тиісінше өзара іс-қимыл жасамау Көрсеткішті анықтаған кезде соңғы 3-5 жыл үшін ақпарат ескеріледі | Уәкілетті органдардың өтініштерін/сұрау салуларын жүйелі түрде елемеу; сұрау салу бойынша, оның ішінде уәкілетті органның бағалау жүргізу нәтижелері бойынша уәкілетті орган ұсынған талаптар мен ұсынымдарды іске асыру бойынша жұмысқа қатысты ресми, сапасыз ақпаратты ұсыну | жоғары | 3 |
Мұндай фактілердің жекелеген жағдайлары | орташа | 2 | |
Мұндай фактілердің болмауы | төмен | 1 |
ІІІ мәңділік деңгейі (1 балл) Функционалдық тәуекелдер 10-тәуекел (R10)
Тәуекел | Тәуекелдер өлшемшарттары | Тәуекел дәрежесі | Баға |
ІАҚ қызметінің Қазақстан Республикасы заңнамасының талаптарына сәйкес келмеу және/немесе лауазымды адамдардың Ішкі мемлекеттік аудит жүргізу және ішкі аудит қызметінің қаржылық бақылау қағидаларының, этикалық кодекстің, осы мәселелер бойынша басқа да нормативтік құқықтық құжаттардың талаптарын орындамауы фактілерінің болуы | Мемлекеттік аудит пен қаржылық бақылау стандарттарына сәйкес келмейді деп танылған аудит материалдарының айтарлықтай саны; | жоғары | 3 |
Бұзушылықтардың жеке жағдайлары | орташа | 2 | |
Мұндай фактілердің болмауы | төмен | 1 |
11-тәуекел (R11)
Тәуекел | Тәуекелдер өлшемшарттары | Тәуекел дәрежесі | Баға |
Ішкі мемлекеттік аудиттерді сапасыз жоспарлау; жоспардың орындалмауы Көрсеткішті анықтау кезінде соңғы 3-5 жылдағы ақпарат ескеріледі | Тиісті жылға мемлекеттік аудит объектілерінің тізбесін қалыптастыру кезінде тәуекелдерді басқару жүйесін қолданбау Аудит объектілерінің тізбесіне жиі негізсіз өзгерістер енгізу және олардың орындалмауы | Жоғары | 3 |
Жоспарлауда бірыңғай кемшіліктердің болуы | орташа | 2 | |
Мұндай фактілердің болмауы | төмен | 1 |
12-тәуекел (R12)
Тәуекел | Тәуекелдер өлшемшарттары | Тәуекел дәрежесі | Баға |
Жұмыстың нәтижелілігін төмендету серпіні; Ішкі мемлекеттік аудит нәтижелері бойынша сапасы төмен ұсынымдар; Оларды енгізу мониторингі рәсімдерінің болмауы Көрсеткішті анықтау кезінде соңғы 3-5 жылдағы ақпарат ескеріледі | Жұмыстың нәтижелілігінің нашарлауының тұрақты және мәнді серпіні | жоғары | 3 |
Көрсеткіштер ауытқуының елеусіз фактілері, жұмыстың төмен жалпы нәтижелілігі; Ұсынылатын ұсынымдардың жекелеген кемшіліктері | орташа | 2 | |
Жұмыс нәтижелілігінің тұрақты жоғары көрсеткіштері; ұсынымның жоғары сапасы | төмен | 1 |
13-тәуекел (R13)
Тәуекел | Тәуекелдер өлшемшарттары | Тәуекел дәрежесі | Баға |
Уәкілетті органға ұсынылатын ақпараттың дұрыс болмауы Көрсеткішті анықтау кезінде соңғы 3-5 жылдағы ақпарат ескеріледі | Есептіліктің уәкілетті органына берілетін көптеген фактілер санының дұрыс болмауы | жоғары | 3 |
Берілетін есептілік көрсеткіштерінің кейбір дұрыс емес фактілері | орташа | 2 | |
Мұндай фактілердің болмауы | төмен | 1 |
Ішкі мемлекеттік аудит сапасын бағалаудың өлшемшарттары
А. Ішкі аудит қызметінің (бұдан әрі - ІАҚ) жұмыс істеуінің ұйымдық-құқықтық негіздерін бағалау
A1. ІАҚ басшысының ІАҚ құрылған мемлекеттік органның басшысымен өзараіс-қимылы
Өлшемшарттары | Ия/жоқ (қажет болса қысқаша түсініктеме беріңіз) |
ІАҚ тікелей мемлекеттік орган басшысына бағынады ма? | |
ІАҚ басшысы мемлекеттік органның алқалы органының мүшесі болып табылады ма? | |
ІАҚ басшысы мемлекеттік органдағы ұйымдастырушылық өзгерістер және басқа да негізгі мәселелерге қатысты ақпаратты уақтылы алады ма? | |
ІАҚ туралы ережеде (өзге де ішкі құжаттарда) мемлекеттік органның басшысы мен ІАҚ басшысы арасындағы қарым-қатынастар, міндеттер, өкілеттері мен қызметі жауапкершілігінің салалары анықталған ба? | |
Мемлекеттік орган басшысымен ІАҚ туралы ережеде бекітілген бе? Ол үнемі қайта қаралады ма және дәлденеді ме? | |
Мемлекеттік органның басшысы аудит объектілерін және ішкі мемлекеттік аудит процестері тізбесін бекітеді ме? | |
ІАҚ басшысы қызметі жұмысының қорытындысы туралы мемлекеттік органның басшысына тікелей есеп береді ме? | |
Аудиторлық ұсыныстарды енгізу үшін мемлекеттік орган басшылығы қажетті шаралар қабылдайды ма? | |
Жиыны: | |
"Иә" - | |
"Жоқ" - | |
"Жауап жоқ" - | |
A2. ІАҚ құрылымы мен саны, оның тәуелсіздігі
Өлшемшарттары | Ия/жоқ (қажет болса қысқаша түсініктеме беріңіз) | Ұсыныстар |
ІАҚ құрылымы мен саны оның аудит объектілеріне қатынасын алғанда ішкі мемлекеттік аудит функцияларын іске асыру тиімділігін қамтамасыз ете алады ма? | ||
ІАҚ мемлекеттік органның тәуелсіз бөлімшесі болып табылады ма? | ||
ІАҚ туралы ережеде бөлімшеге бекітілген ішкі мемлекеттік аудит қызметімен үйлеспейтін және/немесе тән емес функциялар қамтылады ма? | ||
ІАҚ немесе оның жекелеген қызметкерлері бөлімшеге бекітілген ішкі мемлекеттік аудит қызметімен үйлеспейтін және/немесе тән емес функцияларды іс жүзінде жүргізеді ме? | ||
Ережеде немесе ішкі мемлекеттік аудит мәселелері бойынша басқа құжаттарда мемлекеттік аудитордың қызметіне үшінші тұлғалардың араласпауына ден қою (қорғау) шаралары көзделген бе? | ||
ІАҚ қызметіне үшінші тұлғалардың араласуы туралы дәлелдер бар ма? | ||
Жекелеген аудиторлардың берген тапсырмаларды орындауы кезінде мүдделер қақтығысының алдын алу шаралары ішкі құжаттармен көзделген бе? | ||
Практикада мүдделер қақтығыстарының фактілері бар ма және ІАҚ басшысы осындай фактілерді болдырмау мақсатында шаралар қолданады ма? | ||
Жиыны: | ||
"Иә" - | ||
"Жоқ" - | ||
"Жауап жоқ" - | ||
Бағалау деңгейін анықтау (А1+А2)
төмен – 0% - 19% қоса алғанда;
орташадан төмен – 20% - 39% қоса алғанда;
орташа – 40% - 59% қоса алғанда;
орташадан жоғары – 60% - 79% қоса алғанда;
жоғары – 80% - 100% қоса алғанда.
Ескертпе:
Бағалау деңгейін есептеу ұсынылған сұрақтар тізбесінен шартты оң жауаптардың пайыздық үлесін анықтау жолымен жүргізіледі. "Жауап жоқ" нұсқасы болған кезде осы сұрақ бағалау сұрақтарының жиынтығына енгізілмейді.
ІАҚ жұмыс істеуінің ұйымдастырулық-құқықтық негіздерін бағалау қорытындылары (А1+А2)
Тиімділік деңгейі | ||||
төмен (1 балл) | ортадан төмен (2 балл) | орташа (3 балл) | ортадан жоғары (4 балл) | жоғары (5 балл) |
Мемлекеттік орган басшылығы сеніп тапсырылған салада ішкі бақылауды және ішкі мемлекеттік аудиті қамтамасыз етуде өзінің рөлі туралы түсінігін қалыптастырады. ІАҚ бар құрылымы мен саны салада жүйелі ішкі мемлекеттік аудитті қамтамасыз ете алмайды және ондағы қаржы-бюджеттік тәртіпке әсер етпейді. | Мемлекеттік орган басшылығы ІАҚ функцияларын тиімді іске асыру үшін жекелеген қадамдар жасайды және жоспарлар енгізеді. Алайда, қолданыстағы ІАҚ құрылымы мен саны жекелеген енсіз міндеттерді шешуге мүмкіндік береді және жалпы жүйеге әсер етпейді. | Мемлекеттік орган басшылығы ІАҚ функциясын іске асыруға мүмкіндік беретін жағдайларды жасады. Сонымен қатар, оны жүзеге асыру және дамыту толықтығын шектейтін ұйымдастырушылық-функционалдық бірқатар кемшіліктер бар. | Мемлекеттік орган басшылығы ІАҚ рөлін жақсы түсінеді және ішкі мемлекеттік аудиттен мемлекеттік органның қызметі мақсаттарына қол жеткізуден, тәуекелдерді басқарудан, барлық деңгейдегі бақылаудан табыс алуға мүдделі. Сонымен қатар, ұйымдастыру жүйесінде ІАҚ функциясын дамыту үшін резервтер бар. | І Мемлекеттік орган басшылығымен ішкі мемлекеттік аудит саладағы қаржылық бақылау және басқару негізгі құралы ретінде қабылдайды. ІАҚ мемлекеттік орган жүйесінде сапалы, жүйелі ішкі мемлекеттік аудитті қамтамасыз етеді, танылған және стратегиялық деңгейде тиімді тартылған. |
Дәлелділік базасы: | ||||
В. ІАҚ кадр саясатын бағалау
В1. Кәсіби әдеп қағидалары талаптарының сақталуы тұрғысынан ІАҚ-ның ішкі ортасын бағалау
Өлшемшарттары | Ия/жоқ (қажет болса қысқаша түсініктеме беріңіз) | Ұсыныстар |
Мемлекеттік аудиторлардың кәсіби әдеп қағидаларын сақтау бойынша талаптар ішкі құжаттарда көзделген бе? | ||
ІАҚ-ың барлық қызметкерлері Мемлекеттік аудиторлардың кәсіби әдеп қағидаларымен танысыстырылған ба? | ||
Мемлекеттік аудиторлар өз міндеттерін жүзеге асырған кезде Мемлекеттік аудиторлардың кәсіби әдеп қағидаларын сақтайды ма? | ||
Мемлекеттік аудиторлардың кәсіби әдеп қағидаларының талаптарын қызметкерлер сақтамаған жағдайларды қарау және шағымдарға ден қою тәртібі ішкі құжаттарда көзделген бе? | ||
ІАҚ қызметкерлері міндеттерін жүзеге асырған кезде Мемлекеттік аудиторлардың кәсіби әдеп қағидаларының талаптарын бұзуға қатысты олардың іс-әрекеттеріне шағымдар болды ма, жоқ па? | ||
Мемлекеттік аудиторлардың кәсіби әдеп қағидаларын бұзу фактілеріне мониторинг (құжаттама түрінде тіркеледі ме) жүргізіледі ме және осындай бұзушылықтар орын алған жағдайда шешімдер қабылданады ма? | ||
Жиыны: | ||
"Иә" - | ||
"Жоқ" - | ||
"Жауап жоқ" - | ||
В2. ІАҚ жетілу деңгейі, кадрлық саясаттың тұрақтылығы, толықтығы
Өлшемшарттары | Ия/жоқ (қажет болса қысқаша түсініктеме беріңіз) | Ұсыныстар |
Ішкі құжаттармен ынталандыру шаралары көзделген бе? | ||
ІАҚ қызметкерлерінің жұмыс тәжірибесі, білімі біліктілік талаптарына сәйкес пе? | ||
Бөлімше жеткілікті жасақталған ба; егер жоқ болса, бөлімшені жасақтау бойынша іс-шаралар жоспары бар ма? | ||
Кадр ресурстары аудиторлық тапсырмаларды орындауға тиімді және пропорционалды тартылады ма? | ||
Кәсіби және басқару тәжірибесін неғұрлым тиімді пайдалануды қамтамасыз ету мақсатында бөлімшенің басшылық құрамы жылына кемінде бір реттен жиі ауысады ма? | ||
Жиыны: | ||
"Иә" - | ||
"Жоқ" - | ||
"Жауап жоқ" - | ||
Бағалау деңгейін анықтау (B1+B2)
төмен – 0% - 19% қоса алғанда;
орташадан төмен – 20% - 39% қоса алғанда;
орташа – 40% - 59% қоса алғанда;
орташадан жоғары – 60% - 79% қоса алғанда;
жоғары – 80% - 100% қоса алғанда.
Ескертпе:
Бағалау деңгейін есептеу ұсынылған сұрақтар тізбесінен шартты оң жауаптардыңпайыздық үлесін анықтау жолымен жүргізіледі.
"Жауап жоқ" нұсқасы болған кезде осы сұрақ бағалау сұрақтарының жиынтығынаенгізілмейді.
ІАҚ кадрлық саясатын бағалау нәтижелері (В1+В2)
Тиімділік деңгейі | ||||
төмен (1 балл) | ортадан төмен (2 балл) | орташа (3 балл) | ортадан жоғары (4 балл) | жоғары (5 балл) |
ІАҚ басшылық құрамының жиі ауысуы және кадрлық құрамның жасақталмауы, білікті мамандарды тарту және ұстап қалуға қатысты ойластырылмаған кадр саясаты, ІАҚ кадр құрамын тұрақты негізде біліктілігін арттыруының болмауы мемлекеттік орган жүйесінде ішкі мемлекеттік аудит функциясының дамуына және тиімді іске асыруына кедергі жасайды. | CBA функциясы оған жүктелген міндеттерді жүзеге асыру үшін жеткілікті адам ресурстармен қамтамсыз етілмеген. Ағымдағы кадр саясаты ІАҚ функциясын дамытуға келешекті көздемейді. | ІАҚ ағымдағы кадрлық құрамы ІАҚ функциясын ұстап тұруға, мемлекеттік органның басшылығының тапсырмаларын орындауға қабілетті. Сонымен қатар ІАҚ функциясының тиімділігін арттыру үшін кадр саясатын жетілдіруге бағытталған бірқатар шараларды іске асыру қажет. | ІАҚ функциясын жүзеге асыру үшін ІАҚ білікті мамандармен толығымен жасақталған. Мемлекеттік аудиторлар өз міндеттерін сапалы жүзеге асырады, үнемі білімі мен кәсіби дағдыларын арттырады. Бұл ретте, ІАҚ кадрлық құрамының дамуына резервтер бар. | Мемлекеттік орган жүйесінде іріктеу, ынталандыру, қолдау және ІАҚ кадрлық құрамын тиімді пайдалануға қатысты тұрақты және дәйекті кадр саясаты енгізілген. Нәтижесінде, кадрлық құрам тиімді және нәтижелі ІАҚ функциясын жүзеге асырады. |
Дәлелділік базасы: | ||||
С. ІАҚ құқықтық базасын бағалау
С1. ІАҚ даму стратегиясын анықтау әдіснамасын бағалау (Кепілдік және ішкі мемлекеттік аудит сапасын арттыру бағдарламасын жасау)
Өлшемшарттары | Ия/жоқ (қажет болса қысқаша түсініктеме беріңіз) | Ұсыныстар |
Кепілдік және ішкі мемлекеттік аудит сапасын арттыру бағдарламасы (бұдан әрі - Бағдарлама) мемлекеттік органының басшысымен бекітіледі ме? | ||
Бағдарламаны әзірлеу, көрсеткіштердің құрылымы мен мазмұнына, толтыру және жинақтау рәсімдері және сол сияқты тәртібін белгілейтін ішкі құжаттар бар ма? | ||
Бағдарламамен қойылған мақсаттарды жету деңгейін өлшеу көрсеткіштері белгіленген бе? Бағдарлама өзектілігін және орындығын қамтамасыз ету үшін жүйелі қайта қарауға (жылына кем дегенде 1 рет) жатады ма? | ||
Қойылған мақсаттарды жету үшін қажетті білікті кадрлардың қажеттілігін бағалау және кадрлық потенциалына талдау Бағдарламада бар ма? | ||
Сапасын ішкі бағалау іс-шараларды енгізу жағдайы қадағаланады ма, егер солай болса, олар қаншалықты толық енгізіледі, олардың жүзеге асырылуына қандай кедергі бар? | ||
Персоналды оқыту жоспары бар ма, егер солай болса, онда персоналдың нақтылы қажеттіліктері қаншалықты ескерілген? | ||
ІАҚ-та экономикалық сабақтар нақты жүргізіледі ме? Осындай сабақтардың жүргізілуі туралы құжатта түрінде дәлел бар ма? Сабақтар оқыту жоспарына (егер бар болса) қаншалықты толық сәйкес келеді? | ||
Барлық мемлекеттік аудиторлар мерзімді кәсіби біліктілігін арттыруды өтеді ме? ІАҚ осындай барлық жоспарланған және өткізілген курстардың тізімін жүргізеді ма? | ||
Мемлекеттік орган деңгейінде мемлекеттік аудиторының барлық оқыту және жетістіктерін жалпы тізілімі назарға алынады ма? | ||
ІАҚ жұмысын жоспарлау кезінде персоналды оқытуға жеткілікті уақыт бөлінуі назарға алынады ма? | ||
Ішкі мемлекеттік аудиттің сапасын мерзімді бағалау жүргізіледі ме және қаншалықты жиі? | ||
Жүргізілген сапаны ішкі бағалау қорытындылары бойынша ішкі аудит сапасын арттыруға бағытталған іс-шаралар әзірленеді ме және олар келесі мерзімгі Бағдарламада көрсетіледі ме? | ||
ІАҚ басшысы Бағдарламаны іске асыру, онда қойылған мақсаттар нәтижелері, сондай-ақ ішкі мемлекеттік аудит сапасын ішкі бағалау қорытындылары бойынша мемлекеттік орган басшысы алдында есеп береді ме? | ||
Жиыны: | ||
"Иә" - | ||
"Жоқ" - | ||
"Жауап жоқ" - | ||
С2. ІАҚ қызметін реттейтін құқықтық базаны бағалау
Өлшемшарттары | Ия/жоқ (қажет болса қысқаша түсініктеме беріңіз) | Ұсыныстар |
ІАҚ туралы ереже, оның қызметкерлерінің лауазымдық нұсқаулықтары бекітілген бе? | ||
Ереже мен лауазымдық нұсқаулықтарда қызметтің барлық негізгі аспектілері ашылған ба, олар Қазақстан Республикасы заңнамасының негізгі талаптарына сай келеді ме? | ||
Жүктелген функциялар мен өкілеттіктерге сәйкес тәуекелдер тізілімі (ТБҮЖ-дің 14-тармағына сәйкес) Мемлекеттік аудит және қаржылық бақылау объектілерінің тиісті жылға арналған тізбесін қалыптастыру және ішкі мемлекеттік аудит жүргізу кезінде қолданылатын Тәуекелдерді басқарудың үлгілік жүйесі (бұдан әрі – (ТБҮЖ) негізінде бекітілді ме? "Мемлекеттік аудит және қаржылық бақылау объектілерінің тиісті жылға арналған тізбесін қалыптастыру және ішкі мемлекеттік аудит жүргізу кезінде қолданылатын тәуекелдерді басқарудың үлгілік жүйесін бекіту туралы" (Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2015 жылғы 30 қарашадағы № 597 бұйрығымен бекітілген) (Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2015 жылы 24 желтоқсанда № 12490 болып тіркелді) | ||
Тәуекелдер тізілімі ішкі мемлекеттік аудиттің барлық бағыттары мен барлық негізгі аспектілерін қамтиды ма, ол Қазақстан Республикасы заңнамасының талаптарына сәйкес келеді ме? | ||
Аудиттерді жоспарлау тәртібі ішкі құжаттармен белгіленген бе (басқа ішкі құжаттың тарауы немесе жеке құжат ретінде)? | ||
Ішкі мемлекеттік аудиттерді жүргізу мен құжаттамалау бойынша нұсқаулық жұмыс уақыты қорының жоспарлы және нақты есептеуді, оны аудит бағыттары бойынша үлестіру, жоспарға қосу үшін объектілерді іріктеу, сондай-ақ осындай іріктеу өлшемшарттарын белгілейді ме? | ||
Ішкі мемлекеттік аудиттерді жүргізу үшін объектілерді іріктеу жыл сайынғы тәуекелдерді бағалауға негізделген бе? | ||
Жиыны: | ||
"Иә" - | ||
"Жоқ" - | ||
"Жауап жоқ" - | ||
Бағалау деңгейін анықтау (C1+C2)
төмен – 0% - 19% қоса алғанда;
орташадан төмен – 20% - 39% қоса алғанда;
орташа – 40% - 59% қоса алғанда;
орташадан жоғары – 60% - 79% қоса алғанда;
жоғары – 80% - 100% қоса алғанда.
Ескертпе:
Бағалау деңгейін есептеу ұсынылған сұрақтар тізбесінен шартты оң жауаптардың пайыздық үлесін анықтау жолымен жүргізіледі. "Жауап жоқ" нұсқасы болған кезде осысұрақ бағалау сұрақтарының жиынтығына енгізілмейді.
ІАҚ құқықтық базасын бағалау нәтижелері (С1+С2)
Тиімділік деңгейі | ||||
төмен (1 балл) | ортадан төмен (2 балл) | орташа (3 балл) | ортадан жоғары (4 балл) | жоғары (5 балл) |
Мемлекеттік орган жүйесінде ІАҚ функциясын іске асырудың реттейтін (ІАҚ қызметін қамтамасыз ету бөлігінде де, оның даму жағынан да) құқықтық базасы жоқ. | Мемлекеттік орган жүйесінде ішкі мемлекеттік аудитті дамыту және қызметі бойынша бар ішкі құжаттамаларда жоғары деңгейдегі нормативтік құқықтық актілердің талаптары есепке алынбаған, сол себепті олар елеулі түзетулерді қажет етеді. | Мемлекеттік орган деңгейінде ІАҚ қызметін реттейтін ішкі құжаттар бекітілген, алайда оларда қызметтің, ІАҚ функциясының сапасын арттыру және дамытудың жекелеген аспектілері есепке алынбаған | ІАҚ құқықтық базасы қызметің іске асыру, даму және мемлекеттік орган жүйесінде ішкі мемлекеттік аудит сапасын арттыру үшін жеткілікті. Сол уақытта ол жекелеген аспектілерін кең талқылауды немесе бірқатар айқындауды қажет етеді. | Мемлекеттік органның құқықтық базасы осы саладағы жоғарғы деңгейдегі Қазақстан Республикасы заңнамасының талаптарына толық сәйкес келеді, ішкі мемлекеттік аудит функцияларын іске асыруға, оның дамуының негізгі аспектілерін баяндайды, және ІАҚ мамандарына жақсы жәрдем болып келеді. |
Дәлелділік базасы: | ||||
D. ІАҚ жұмысын жоспарлау жүйесі және жоспарларды орындау жағдайы
D1. Мемлекеттік аудит объектілерінің тиісті жылға арналған тізбесін қалыптастыру және бекіту тәртібі, оларға өзгерістер енгізу
Өлшемшарттары | Ия/жоқ (қажет болса қысқаша түсініктеме беріңіз) | Ұсыныстар |
Мемлекеттік орган басшысы ІАҚ жұмысын жоспарлауының негізгі аспектілерін және тәртібін анықтайтын ішкі документтер бекітілген бе? | ||
ІАҚ жұмысын жоспарлауға қатысты ішкі құжаттардың талаптары нормативтік құқықтық базаның талаптарына сәйкес келеді ме? | ||
Бағалау мерзімін қамтитын барлық кезеңдерге мемлекеттік аудит объектілерінің тізбесі бар ма? | ||
ІАҚ-ті келесі нормативтік құқықтық актілер және ішкі құжаттар талаптарын нақтылы сақтанады ма: | ||
- тәуекелдерді басқару жүйесі, басқа да белгіленген объектілерді таңдау Өлшемшарттары негізінде тиісті қаржы жылына мемлекеттік аудит объектілерінің тізбелерін қалыптастыру | ||
- жоспарлау және жұмыс қорларын есептеу? | ||
- Мемлекеттік аудит объектілерінің тиісті жылға арналған тізбесіне өзгерістер енгізу? | ||
- жоспардан тыс бақылау іс-шараларын жүргізу үшін негіздердің заңдылығы? | ||
Жиыны: | ||
"Иә" - | ||
"Жоқ" - | ||
"Жауап жоқ" - | ||
D2. Мемлекеттік аудит объектілерінің тиісті жылға арналған тізбесін орындау жағдайы
Өлшемшарттары | Ия/жоқ (қажет болса қысқаша түсініктеме беріңіз) | Ұсыныстар |
Мемлекеттік аудит объектілерінің тиісті жылға арналған тізбесін жүз пайыздық орындауы қамтамасыз етілген бе? | ||
Мемлекеттік аудит объектілерінің тиісті жылға арналған тізбесін орындамауының негізді себептері бар ма (орындамау фактілері болған жағдайда)? | ||
Мемлекеттік аудит объектілерінің тиісті жылға арналған тізбесін орындамау фактілері оларды қалыптастыру сатысындағы қателіктер мен кемшіліктерге байланысты ма? | ||
Мемлекеттік аудит объектілерінің тиісті жылға арналған тізбелерін орындамау фактілері жүйелік сипатта есеп пе? | ||
Жоспардан тыс тапсырмалардың саны мемлекеттік аудит объектілерінің тиісті жылға арналған тізбесінің орындалуы жағдайына, сондай-ақ мемлекеттік аудит объектілерін ішкі мемлекеттік аудитпен жүйелі қамтуына әсері бар ма? | ||
Мемлекеттік орган басшысы мемлекеттік аудит объектілерінің тиісті жылға арналған тізбесінің орындалу жағдайы туралы хабарланады ма? | ||
Жиыны: | ||
"Иә" - | ||
"Жоқ" - | ||
"Жауап жоқ" - | ||
Бағалау деңгейін анықтау (D1+D2):
төмен – 0% - 19% қоса алғанда;
орташадан төмен – 20% - 39% қоса алғанда;
орташа – 40% - 59% қоса алғанда;
орташадан жоғары – 60% - 79% қоса алғанда;
жоғары – 80% - 100% қоса алғанда.
Ескертпе:
Бағалау деңгейін есептеу ұсынылған сұрақтар тізбесінен шартты оң жауаптардыңпайыздық үлесін анықтау жолымен жүргізіледі. "Жауап жоқ" нұсқасы болған кезде осысұрақ бағалау сұрақтарының жиынтығына енгізілмейді.
ІАҚ жұмысын жоспарлау жүйесі және жоспарларды орындау жағдайын бағалау қорытындылары (D1+D2)
Тиімділік деңгейі | ||||
төмен (1 балл) | ортадан төмен (2 балл) | орташа (3 балл) | ортадан жоғары (4 балл) | жоғары (5 балл) |
Ішкі мемлекеттік аудиттерді жоспарлау жүйесі жоқ. Мемлекеттік аудит объектілері ішкі мемлекеттік аудитпен толық қамтылмайды. Мемлекеттік аудит объектілер тізбесі тәуекелдерді басқару жүйелерінсіз немесе басқа Өлшемшарттары сыз қалыптастырылады. Нәтижесінде, тәуекелдері төмен объектілерге аудит жоспарланады, ал неғұрлым тәуекелді объектілер олардың мемлекеттік аудиторларының бақылауынан тыс қалады. Мемлекеттік аудит объектілерінің тізбесі тәуекелдерді басқару жүйелерінсіз қалыптастырылады және әр кезде орындалмайды. | ІАҚ жұмысын жоспарлағанда тәуекелдерді басқару жүйелерін және басқа да Өлшемшарттарды қолдануға тырысады. Алайда, бақылау саласын немесе кем дегенде, тәуекелдері жоғары объектілерді қамту жүйесін қамтамасыз ете алмайды. Жоспардан тыс тапсырмалар санының көптігі жоспарды орындамауға әкеледі. | Жоспарлар бекітілген тәртіпке сәйкес қалыптастырылады, салыстырмалы тәуекелді объектілер бар және жалпы жүз пайызға орындалады. Сонымен қатар жоспарлау жүйесінде жекелеген кемшіліктер мен ауытқулар бар. | Мемлекеттік орган деңгейінде тәуекелдерді басқару жүйелері негізінде ішкі мемлекеттік аудит бойынша жұмысын жоспарлау жүйесі нақтылы енгізген және бекілген. Жоспарлар нормативтік базаға сәйкес қалыптастырылады және толық орындалады. | Жоспарлау жүйесі анық, ашық және тиімді. Ол жұмысын ең тәуекелді салаларға жұмылдыруға мүмкіндік береді және ішкі мемлекеттік аудит мақсаттарын жету үшін ресурстарды барынша тиімді қолдануды қамтамасыз етеді. |
Дәлелділік базасы: | ||||
E. Ішкі мемлекеттік аудиттерді жүргізудің ұйымдық және функционалдық аспектілері
E1. Ішкі мемлекеттік аудиттерді ұйымдастыру бөлігінде нормативтік құқықтықактілердің талаптарын сақтау
Өлшемшарттары | Ия/жоқ (қажет болса қысқаша түсініктеме беріңіз) | Ұсыныстар |
Нормативтік құқықтық актілердің және ішкі құжаттардың талаптары орындалады ма: | ||
ішкі мемлекеттік аудитті жүргізудің дайындықтары: зерттеулер, аудит объектілерін талдау, нысананы және мақсатты анықтау, еңбек ресурстарын бөлу және жобалаудың дұрыстығы? | ||
ішкі мемлекеттік аудиттердің бағдарламаларын әзірлеу және бекіту (қажет бойынша жұмыс жоспарларын)? | ||
ішкі мемлекеттік аудиттерді жүргізу бағдарламасының зерттеудің белгілі мақсаттарына сәйкестігі? | ||
бағдарламаларда белгіленген зерттеу объектілерінің мерзімге және оларды өткізу үшін ресурстарға сәйкестігі? | ||
ішкі мемлекеттік аудитті жүргізуге басқа құрылымдардың/ұйымдардың мамандарын тарту процедуралары? | ||
аудиттерді жүргізу мерзімдері? | ||
Жиыны: | ||
"Иә" - | ||
"Жоқ" - | ||
"Жауап жоқ" - | ||
E2. Аудиторлық әрекеттердің тиімділігі және ішкі мемлекеттік аудиттердің материалдарын құжаттау сапасы
Өлшемшарттары | Ия/жоқ (қажет болса қысқаша түсініктеме беріңіз) | Ұсыныстар |
Ішкі мемлекеттік аудиттің материалдары барлық бағдарламалық мәселелердің іс жүзіндегі зерттеуін растай ма? | ||
Ішкі мемлекеттік аудиттің материалдары аудит бағдарламасының әрбір мәселесі бойынша растау үшін аудиторлық дәлелдерді жинау кезінде мемлекеттік аудиторлардың іс-әрекеттерінің толықтығын растай ма? | ||
Ішкі мемлекеттік аудиттің, аудиторлық есеп нысандарының құжаттамасына қатысты нормативтік құқықтық актілердің талаптары орындылады ма? | ||
Фактілер, аудиторлық дәлелдер, анықталған кемшіліктер мен бұзушылықтар толық көлемде ме және аудиторлық есептерде нақты құжатталған ба (фактілер нақты және түсінікті айтылған ба және бұзылған нормативтік құқықтық актілерге және басқаларға сілтеме бар ма)? | ||
Аудит материалдарындағы аудиторлық дәлелдер аудиторлық есептердегі аудиторлардың қорытындысына әрдайым сәйкес келе ме? | ||
Аудиторлық есептерде құжатталған бұзушылықтар мен кемшіліктер дұрыс анықталады ма? | ||
Ішкі мемлекеттік аудиттердің материалдарында ІАҚ басшысымен/аудиторлық тобының жетекшісімен ішкі мемлекеттік аудиттің функцияларын қолдау және сапа мониторингінің аудиторлық зерттеуді жүргізу кезінде құжаттама түрінде растау бар ма? | ||
Аудиторлық материалдарды қалыптастыру және сақтау бойынша нормативтік құқықтық актілердің және ішкі құжаттардың талаптары орындалады ма? | ||
Жиыны: | ||
"Иә" - | ||
"Жоқ" - | ||
"Жауап жоқ" - | ||
Бағалау деңгейін анықтау (Е1+Е2):
төмен – 0% - 19% қоса алғанда;
орташадан төмен – 20% - 39% қоса алғанда;
орташа – 40% - 59% қоса алғанда;
орташадан жоғары – 60% - 79% қоса алғанда;
жоғары – 80% - 100% қоса алғанда.
Ескертпе:
Бағалау деңгейін есептеу ұсынылған сұрақтар тізбесінен шартты оң жауаптардыңпайыздық үлесін анықтау жолымен жүргізіледі. "Жауап жоқ" нұсқасы болған кезде осысұрақ бағалау сұрақтарының жиынтығына енгізілмейді.
Ішкі мемлекеттік аудиттерді жүргізудің ұйымдық және функционалдық аспектілерін бағалау нәтижелері (E1+E2)
Тиімділік деңгейі | ||||
төмен (1 балл) | ортадан төмен (2 балл) | орташа (3 балл) | ортадан жоғары (4 балл) | жоғары (5 балл) |
Мемлекеттік орган жүйесінде ішкі мемлекеттік аудиттер қанағатсыз деңгейде ұйымдастырылады және жүргізіледі. Іс жүзінде функция өз мақсатына жетпейді және бұзушылықтарды толық көлемде анықтауға немесе ескерту жағдайында емес. Жекелеген мәселелер ғана зерттеледі, соған қоса аудиторлық іс-әрекеттер үстіртті, ал құжаттаудың кемшіліктері анықталған бұзушылықтарды және бар проблемаларды бағалауға мүмкіндік бермейді. | Мемлекеттік орган жүйесінде ұйымдастыру және аудиттерді жүргізуде бірқатар кемшіліктер бар, олар ІАҚ функцияларын жүзеге асыруда нәтижеге қол жетуге ықпал етпейді. Алайда, бұл функция Ішкі мемлекеттік аудит стандарттарына сәйкес дамып жатыр және мемлекеттік орган басшысына бөлек мәселелерді шешуге көмектеседі. | Мемлекеттік орган жүйесінде ішкі мемлекеттік аудиттер жүйелілік сипаты жоқ елеусіз кемшіліктермен ұйымдастырылады және жүргізіледі, және белгілі нәтижелерге (кейбір жағдайларда тіпті салыстырмалы жоғары) қол жетуді қамтамасыз етеді. Сол уақытта ішкі мемлекеттік аудиттің сапасын арттыру үшін ұсынылған іс-шараларды қабылдау қажет. | Мемлекеттік орган жүйесінде ішкі мемлекеттік аудиттер тиісті деңгейде жүргізіледі және ұйымдастырылады және кемшіліктердің елеулі санын, қаржылық пәндердің бұзушылықтарын және тағы басқаларды. анықтайды. Бөлек кемшіліктер бар, оларды жою ІАҚ сапасын арттыру үшін ықпал етеді. | Мемлекеттік орган жүйесінде ішкі мемлекеттік аудиттер жоғары кәсіби деңгейде жүргізіледі және ұйымдастырылады. ІАҚ функциясы бар бұзушылықтарды, кемшіліктерді және барынша көп түрде қызметте проблемалық мәселелерді анықтауға мүмкіндік береді. Осылайша, бұзушылықтардың және саладағы бақылау мен қаржылық бақылаудың тиісті қолдауының болмауына кепіл береді. |
Дәлелдеу базасы: | ||||
F. Жүргізілген ішкі мемлекеттік аудиттердің нәтижелілігі және ұсынымдарды іскеасыру
F1. Жүргізілген ішкі мемлекеттік аудиттердің нәтижелігін және есептілік ақиқатынталдау
Өлшемшарттары | Ия/жоқ (қажет болса қысқаша түсініктеме беріңіз) | Ұсыныстар |
Есеп жүйесінің және ішкі аудиттердің нәтижелері бойынша есептік көрсеткіштерді жинау қызметінде енгізілді ме? | ||
ІАҚ өз қызметінің нәтижелері туралы мемлекеттік органның алдында есеп бере ме (белгіленген кезеңде)? | ||
Есепті көрсеткіштердің бұрмалануы, дұрыс емес фактілері, аудит объектісінің басшысына берілетін есепке сәйкес келмеуі бар ма? | ||
Есептілік көрсеткіштерін талдау (есептіліктің дұрыс емес көрсеткіштерін түзету есебімен) жоғары нәтижелікті және ішкі мемлекеттік аудиттің тиімділігін растай ма (оның ішінде уәкілетті орган жүргізген тақылеттес іс-шаралардың нәтижелерімен салыстыруда)? Атап айтқанда: | ||
- нәтижелік көрсеткіштерге қатысты (сәйкестік және тиімділік аудиттерінің нәтижелері бойынша); | ||
- тиімділік аудитін жүргізу кезінде анықталған проблемалардың тиімділігіне және ауқымдылығына қатысты (мысалы, Қазақстан Республикасы заңнамасының актілеріндегі өзгерістер, уәкілеттікті бөлудегі, мемлекеттік меншіктің объектілерімен тиімсіз басқаруда, құжат айналымында, бақылаудағы функцияларды іске асырудағы және тағы басқа проблемалар)? | ||
Аудит объектілерінің ішкі мемлекеттік аудит нәтижелерімен, ескертулерімен, мемлекеттік аудиторлардың әрекетіне шағымдарымен және басқа келіспеушіліктер фактілері бар ма? | ||
ескертулердің/аудиторлық есептеріне қарсылықтар, мемлекеттік аудиторлардың әрекетіне шағымдарды қарастырудың ішкі тәртібі белгіленді ме және іс жүзінде орындалады ма? | ||
Жиыны: | ||
"Иә" - | ||
"Жоқ" - | ||
"Жауап жоқ" - | ||
F2. Аудиторлық ұсынымдарды іске асыру
Өлшемшарттары | Ия/жоқ (қажет болса қысқаша түсініктеме беріңіз) | Ұсыныстар |
Ішкі мемлекеттік аудит нәтижелерін іске асыру бөлігінде ішкі құжаттардың талаптары осы мәселелерге бойынша нормативтік құқықтық актілерге сәйкес келеді ме? | ||
Ішкі мемлекеттік аудит нәтижелері бойынша берілген ұсынымдар: | ||
- нақты сындарлы сипаты бар ма? | ||
- олардың іске асыру мерзімін, жауапты лауазымды тұлғалары мен күтілетін нәтижелерін айқын анықтайды ма? | ||
- зерттеу материалдырында көрсетілген фактілерге сәйкес келеді ме? | ||
Мемлекеттік аудит объектісі басшысына аудиторлық есеп жобасын танысуға береді ме және осындай фактілерді растайтын құжаттық дәлелдер бар ма? | ||
Мемлекеттік аудит объектісі басшысы берілген аудиторлық есептермен әрдайым келіседі ме? | ||
Мемлекеттік аудиторлардың мемлекеттік аудит объектілерінің қарсылықтарын қарастырмау фактілерін ішкі мемлекеттік аудит нәтижелері туралы есепке енгізу фактілері жоқ па? | ||
Ішкі мемлекеттік аудиттердің нәтижелері туралы құқық қорғауоргандары мен өзге мүдделі органдар барлық жағдайда және уақтылы хабардар етіле ме? | ||
Әкімшілік құқық бұзушылық туралы істерді қарастыруға уәкілетті органдарға тиісті аудиторлық дәлелдемелері бар материалдарды беру қорытындысы бойынша адамдар әкімшілік жауапкершілікке тартыла ма? | ||
Жиыны: | ||
"Иә" - | ||
"Жоқ" - | ||
"Жауап жоқ" - | ||
F3. Аудиторлық ұсынымдардың іске асырылу мониторингінің жағдайы
Өлшемшарттары | Ия/жоқ (қажет болса қысқаша түсініктеме беріңіз) | Ұсыныстар |
Ішкі мемлекеттік аудит объектісі жүйесінде ішкі мемлекеттік аудиттердің нәтижелері бойынша ұсыныстарды енгізу мониторингінің процедураларын және нысанын белгілейтін бекітіліген ішкі құжаттар бар ма? | ||
Аудиторлық ұсыныстарды енгізу мониторингінің ішкі нысандары оларды іске асырудың нақты мерзімін, әрбір нақты іс-шараны іске асыру үшін жауапты тұлғаны, сондай-ақ ұсыныстарды енгізуден күтілетін нәтижелерді анықтайды ма? | ||
Аудиторлық ұсыныстарды енгізу мониторингі нормативтік құқықтық актілер талаптарының есебімен аудиторлық ұсыныстар іс жүзінде іске асады ма, ұсыныстарды толық енгізуге дейін жүргізіледі ме? | ||
Аудиторлық ұсыныстарды енгізудің күтілетін нәтижелерге қол жету талданады ма? | ||
Аудиторлық ұсыныстарды енгізудің және кемшіліктерді жоюды құжаттамалық растау бар ма? | ||
Оларды сапалы емес тұжырымдау себебі бойынша аудиторлық ұсынымдарды орындамау фактілері бар ма (нақты емес, түсініксіз, кімге, нені және не үшін орындау керек)? | ||
ІАҚ белгілі бір мезгілде ұсыныстарды орындамаған жағдайда бақылау объектісіне қатысты іс-шараларды (хаттар-ескертулер, ведомстволық бұйрықтар және т.б.) қолданады ма? | ||
Аудиторлық ұсыныстардың енгізу мониторингінің нәтижелері туралы аудит объекттісімен кезеңдік ақпараттандыру іске асады ма? | ||
Жиыны: | ||
"Иә" - | ||
"Жоқ" - | ||
"Жауап жоқ" - | ||
Бағалау деңгейін анықтау (F1+F2+F3):
төмен – 0% - 19% қоса алғанда;
орташадан төмен – 20% - 39% қоса алғанда;
орташа – 40% - 59% қоса алғанда;
орташадан жоғары – 60% - 79% қоса алғанда;
жоғары – 80% - 100% қоса алғанда.
Ескертпе:
Бағалау деңгейін есептеу ұсынылған сұрақтар тізбесінен шартты оң жауаптардыңпайыздық үлесін анықтау жолымен жүргізіледі. "Жауап жоқ" нұсқасы болған кезде осысұрақ бағалау сұрақтарының жиынтығына енгізілмейді.
Жүргізілген ішкі мемлекеттік аудиттердің нәтижелілігін және ұсынымдарды іскеасыруын бағалау қорытындылары (F1+F2+F3)
Тиімділік деңгейі | ||||
төмен (1 балл) | ортадан төмен (2 балл) | орташа (3 балл) | ортадан жоғары (4 балл) | жоғары (5 балл) |
ІАҚ қызметі іс жүзінде нәтижесіз, осылайша, іс жүзінде орны толтырылмады және ескертілмейді. Қызмет салада қаржылық-бюджеттік жағдайға мүлде әсер етпейді. | ІАҚ қызметінің нәтижелік деңгейі жоғары емес немесе мемлекеттік орган аудиттің нәтижелерін іске асыруда мүлде назар аудармайды. ІАҚ-тан елеулі қосымша пайда жоқ. | ІАҚ қызметінің нәтижелік деңгейі орташа немесе ортадан жоғары. Бұл ретте, аудит нәтижелерін іске асыру нәтижелерінде белгілі бір пробеламаларды бар, соның ішінде оз ұсыныстарының мониторингін жүргізудің жетілмегендігіне байланысты. | ІАҚ қызметінің нәтижелік деңгейі жеткілікті жоғары, ІАҚ саланың қаржылық-бюджеттік жағдайына әсер етеді, басшыға өзекті пробеламаларды шешуге көмектеседі. Сол уақытта ІАҚ қызметінің сол сыңарын жақсарту үшін резервтер бар. | ІАҚ функциясы қызметтің алдына қойылған мақсаттарды орындайды. Тиімді және нәтижелі іске асады. Бұзушылықтарды жою кепілдігінің жоғары деңгейін, болашақта олардың болмауына және саладағы бақылаудың және қаржылық керекті қолдаумен қамтамасыз етеді |
Дәлелділік базасы: | ||||
G. ІАҚ-ның Уәкілетті органмен өзара іс-қимыл жағдайы
G1. Алдыңғы ішкі аудит сапасын бағалау кезінде Уәкілетті орган анықтаған кемшіліктерді жою және берілген ұсынымдарды орындау
Өлшемшарттары | Ия/жоқ (қажет болса қысқаша түсініктеме беріңіз) | Ұсыныстар |
Орындаудың нақты мерзімдерін анықтаумен және әрбір ұсыныстардың жауапты орындаушылармен берілген ұсыныстарды іске асыру жоспары (басқа ішкі құжаттар) бойынша уәкілетті органның бағалау нәтижелері бойынша әзірленеді ме? | ||
Мемлекеттік орган басшылығы берілген ұсыныстарды іске асыру бойынша жоспарларды бекітеді ме? | ||
Уәкілетті органның ұсыныстары іс жүзінде орындалады ма және олардың орындалуы бақыланады ма? | ||
Өткен зерттеудің нәтижелері жөнінде уәкілетті органның әрібір ұсынысы бойынша орындау жағдайы: | ||
1)______________ | ||
2)______________ | ||
3)______________ | ||
Жиыны: | ||
"Иә" - | ||
"Жоқ" - | ||
"Жауап жоқ" - | ||
G2. Ішкі мемлекеттік аудит функцияларын іске асыру
Өлшемшарттары | Ия/жоқ (қажет болса қысқаша түсініктеме беріңіз) | Ұсыныстар |
Уәкілетті органға есептер әрдайым және өз уақытылы беріледі ме? | ||
Сапалы емес толтырудың, есептік көрсеткіштердің дұрыс еместігі үшін уәкілетті органның есептерді түзетуге (қосымша толықтырулар) қайтару фактілері жоқ па? | ||
ІАҚ қызметкерлері уәкілетті органмен ұйымдастырылған оқытуда, семниарларда, басқа іс-шараларда қатысады ма? | ||
Уәкілетті органның өтініштерін/сұрау салуларын назарға алмау, сұрау салуларға үстірт, сапалы емес, оның ішінде өздері жүргізген сапа бағалауының нәтижелері бойынша уәкілетті орган ұсынған талаптар мен ұсынымдарды іске асыру бойынша жұмысты ұйымдастыруға қатысты сапалы емес ақпаратты жіберу фактілері жоқ па? | ||
Жиыны: | ||
"Иә" - | ||
"Жоқ" - | ||
"Жауап жоқ" - | ||
Бағалау деңгейін анықтау (G1+G2):
төмен – 0% - 19% қоса алғанда;
орташадан төмен – 20% - 39% қоса алғанда;
орташа – 40% - 59% қоса алғанда;
орташадан жоғары – 60% - 79% қоса алғанда;
жоғары – 80% - 100% қоса алғанда.
Ескертпе:
Бағалау деңгейін есептеу ұсынылған сұрақтар тізбесінен шартты оң жауаптардыңпайыздық үлесін анықтау жолымен жүргізіледі. "Жауап жоқ" нұсқасы болған кезде осысұрақ бағалау сұрақтарының жиынтығына енгізілмейді.
ІАҚ-ның Уәкілетті органмен өзара іс-қимыл жағдайын бағалау нәтижелері (G1+G2)
Тиімділік деңгейі | ||||
төмен (1 балл) | ортадан төмен (2 балл) | орташа (3 балл) | ортадан жоғары (4 балл) | жоғары (5 балл) |
Мемлекеттік орган жүйесінде қаржылық-бюджеттік пәндерінің тұрақтандырудың, ішкі мемлекеттік аудиттің және қаржылық бақылаудың тиімді жүйесін тұрақтандыру мәселелеріне тиісті назар аударылмайды. Уәкілетті органның ұсыныстарын толықтай елемейді. | ІАҚ Қазақстан Республикасының заңнамасымен белгіленген барлық аспектілері бойынша уәкілетті органмен өзара әрекеттеседі. Уәкілетті органның көпшілік ұсыныстары орындалмады және үстірт орындалды, ол ұйымдастыру жүйесінде ІАҚ функциялар сапасының дамуына және жоғарлауына көмектеседі. | ІАҚ уәкілетті органмен өзара әрекеттеседі (санаулы жағдайлардан басқа). Уәкілетті органның көпшілік ұсыныстары орындалды. Зерттеудің нәтижелері бойынша ІАҚ функциясының сапасын арттыруға сезінерлік қалау байқалады. | ІАҚ уәкілетті органмен жүйелі және жан-жақты өзара әрекеттеседі. Ұсыныстар іс жүзінде толық көлемде орындалды. Ішкі мемлекеттік аудит сапасының артуын белгілеуге болады. Сол уақытта ұсыныстарды толық іске асыру үшін объективті бөгеттер бар. | Мемлекеттік орган басшылығы принципиалды орын алады және саладағы қаржылық-шаруашылық пәндерді жақсарту, ішкі бақылаудың және ішкі мемлекеттік аудиттің тиімді жүйесін құру үшін жан-жақты шараларды қабылдайды. |
Дәлелділік базасы: | ||||
Н. Ішкі мемлекеттік аудитті ІАҚ бағалау жүргізудің объективтілігіне баға
Н1. Уәкілетті органның бағалау нәтижелерінің зерттеліп отырған кезең бойындажүргізілген ІАҚ бағалауларының алдыңғы нәтижелерімен ара қатынасы
Өлшемшарттары | Ия/жоқ (қажет болса қысқаша түсініктеме беріңіз) | Ұсыныстар |
ІАҚ бағасын және уәкілетті органның бағалауын және уәкілетті органның бағалауын салыстыру кезінде алдынғы сұрақтар блогтарын зерттеу нәтижелері бойынша ауытқу фактілері жоқ па, атап айтқанда: | ||
- ІАҚ ұйымдастыру құрылымы, оның мәртебесі және саны | ||
- ІАҚ тәуелсіздігі | ||
- мемлекеттік орган басшылығымен өзара байланысы | ||
- кадрлық саясат мәселелері | ||
- мемлекеттік аудиторлардың әдеп кодексін сақтауы | ||
- ішкі мемлекеттік аудиттің сапасын арттыру және қамтамасыз ету | ||
- ішкі мемлекеттік аудит бойынша ішкі нормативтік құқықтық базасын бекіту әзірлеу, рәсімдеу және бекіту, оның Ішкі мемлекеттік аудит стандарттарына, Әдеп кодексіне сәйкестігі | ||
- ішкі мемлекеттік аудиттерді жүргізу жоспарларын қалыптастыру және бекіту тәртібі | ||
- ішкі мемлекеттік аудиттерді жүргізу жоспарларын орындау | ||
- ішкі мемлекеттік аудиттерді ұйымдастыру | ||
- ішкі мемлекеттік аудиттерді жүргізу және оны құжаттандыру | ||
- есептіліктің ақиқаттығы | ||
- ішкі мемлекеттік аудиттердің нәтижелігі | ||
- ішкі мемлекеттік аудиттердің қорытындыларын іске асыру | ||
- аудиторлық ұсыныстарды енгізілуін мониторингтеу | ||
- алдынғы ішкі мемлекеттік аудит сапасын бағалау кезінде уәкілетті орган анықтаған жетіспеушіліктерді жою және берілген ұсыныстарды енгізу жағдайы | ||
- ішкі мемлекеттік аудит функциясын іске асыру бойынша уәкілетті органмен өзара байланысу жағдайы | ||
- жүргізілген сапасын сыртқы бағалау қорытындылары бойынша ұсынылған уәкілетті органның ұсыныстарын және талаптарын іске асыру жағдайы | ||
Жиыны: | ||
"Иә" - | ||
"Жоқ" - | ||
"Жауап жоқ" - | ||
Бағалау деңгейін анықтау (Н1):
төмен – 0% - 19% қоса алғанда;
орташадан төмен – 20% - 39% қоса алғанда;
орташа – 40% - 59% қоса алғанда;
орташадан жоғары – 60% - 79% қоса алғанда;
жоғары – 80% - 100% қоса алғанда.
Ескертпе:
Бағалау деңгейін есептеу ұсынылған сұрақтар тізбесінен шартты оң жауаптардың пайыздық үлесін анықтау жолымен жүргізіледі. "Жауап жоқ" нұсқасы болған кезде осы сұрақ бағалау сұрақтарының жиынтығына енгізілмейді.
Ішкі мемлекеттік аудит сапасын ішкі бағалауды жүргізудің объективтілігін бағалауының қорытындысы (Н1)
Тиімділік деңгейі | ||||
төмен (1 балл) | ортадан төмен (2 балл) | орташа (3 балл) | ортадан жоғары (4 балл) | жоғары (5 балл) |
Мемлекеттік органда ІАҚ функциясы әлсіз және қабілетсіз. ІАҚ-нің сапасын ішкі бағалау жүргізілмейді немесе толықсыз және сапасыз жүргізіледі, олардың қорытындылары салыстыруға жатпайды. | Мемлекеттік органда ІАҚ функциясы дамудың алғашқы сатысында. ІАҚ сапасын ішкі бақылау жүргізіледі, алайды көп жағдайда ІАҚ басшысы ІАҚ функциясын іске асыру сапасын объективті және дұрыс бағалауға қабілетсіз. | Мемлекеттік органда ІАҚ функциясы дамуда, оның сапасын арттыруға талпыныс сезілуде. ІАҚ сапасын ішкі бақылау әбден объективті, тек жұмысының жекелеген аспектілері бойынша ауытқу анықталды. | Мемлекеттік органда ІАҚ функциясы тиімді және нәтижелі іске асырылуда. ІАҚ сапасын ішкі бақылауды ІАҚ барлық аспектілерін түсіну деңгейі және бағалардың объективтілігі ерекшеленеді. Сыртқы бағалаумен ауытқу іс-жүзінде жоқ. Сол уақытта бағалау қорытындылары бойынша тұжырымдар және ұсыныстар толықтыруды және шағын өзгертулерді қажет етеді. | Мемлекеттік органда ІАҚ функциясы дамыған және сыртқы бағалауды қажет етпейді. ІАҚ басшысы ІАҚ ішкі бағалауын объективті дербес жүргізе, ІАҚ жұмысының сапасын арттыру және қамтамасыз ету бойынша ұсыныстарды әзірлей және қорытынды шығара алады. |
Дәлелділік базасы | ||||