Мобильді позициялау деректері негізінде туризм статистикасының көрсеткіштерін қалыптастыру әдістемесін бекіту туралы

Қазақстан Республикасы Стратегиялық жоспарлау және реформалар агенттігінің Ұлттық статистика бюросының басшысының 2026 жылғы 31 шiлдедегi № 20 бұйрығы. Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2026 жылғы 31 шiлдеде № 39470 болып тіркелді

      Қазақстан Республикасы Стратегиялық жоспарлау және реформалар агенттігінің Ұлттық статистика бюросының басшысының 2026 жылғы 31 шiлдедегi № 20 бұйрығы. Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2026 жылғы 31 шiлдеде № 39470 болып тіркелді

      "Мемлекеттік статистика туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 12-бабының 5) тармақшасына, Қазақстан Республикасы Президентінің 2020 жылғы 5 қазандағы № 427 Жарлығымен бекітілген Қазақстан Республикасы Стратегиялық жоспарлау және реформалар агенттігінің кейбір мәселелері туралы ереженің 38-тармағының 15) тармақшасына, Қазақстан Республикасы Стратегиялық жоспарлау және реформалар агенттігі төрағасының 2020 жылғы 23 қазандағы № 9-нқ бұйрығымен бекітілген Қазақстан Республикасы Стратегиялық жоспарлау және реформалар агенттігінің Ұлттық статистика бюросы туралы ереженің 24-тармағының 15) тармақшасына сәйкес, БҰЙЫРАМЫН:

      1. Мобильді позициялау деректері негізінде туризм статистикасының көрсеткіштерін қалыптастыру әдістемесін бекітілсін.

      2. Қазақстан Республикасының Стратегиялық жоспарлау және реформалар жөніндегі агенттігі Ұлттық статистика бюросының Қызмет көрсету және энергетика статистикасы департаменті Заң департаментімен бірлесіп заңнамада белгіленген тәртіппен:

      1) осы бұйрықты Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркеуді;

      2) осы бұйрықты ресми жариялағаннан кейін Қазақстан Республикасының Стратегиялық жоспарлау және реформалар агенттігі Ұлттық статистика бюросының интернет-ресурсында орналастыруды қамтамасыз етсін.

      3. Қазақстан Республикасы Стратегиялық жоспарлау және реформалар агенттігі Ұлттық статистика бюросының Қызмет көрсету және энергетика статистикасы департаменті осы бұйрықты Қазақстан Республикасы Стратегиялық жоспарлау және реформалар агенттігі Ұлттық статистика бюросының құрылымдық және аумақтық бөлімшелеріне басшылыққа алу және жұмыста пайдалану үшін жеткізсін.

      4. Осы бұйрықтың орындалуын бақылау Қазақстан Республикасы Стратегиялық жоспарлау және реформалар агенттігінің Ұлттық статистика бюросы басшысының жетекшілік ететін орынбасарына жүктелсін.

      5. Осы бұйрық алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі.

      Қазақстан Республикасы
Стратегиялық жоспарлау және реформалар
агенттігінің Ұлттық статистика
бюросының басшысы 		М. Турлубаев

      "КЕЛІСІЛДІ"

      Қазақстан Республикасы

      Жасанды интеллект және

      цифрлық даму министрлігі

      "КЕЛІСІЛДІ"

      Қазақстан Республикасы

      Туризм және спорт министрлігі

  Қазақстан Республикасы
Стратегиялық жоспарлау
  және реформалар агенттігінің
  Ұлттық статистика бюросының
  Басшысы
  2026 жылғы 31 шілдедегі
  № 20 Бұйрыққа қосымша

Мобильді позициялау деректері негізінде туризм статистикасының көрсеткіштерін қалыптастыру әдістемесі

1-тарау. Жалпы ережелер

      1. Мобильді позициялау деректері негізінде туризм статистикасының көрсеткіштерін қалыптастыру әдістемесі (бұдан әрі – Әдістеме) "Мемлекеттік статистика туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 12-бабының 5) тармақшасына, Қазақстан Республикасы Президентінің 2020 жылғы 5 қазандағы № 427 Жарлығымен бекітілген Қазақстан Республикасының Стратегиялық жоспарлау және реформалар агенттігі туралы ереженің 15-тармағының 38) тармақшасына және Қазақстан Республикасы Стратегиялық жоспарлау және реформалар агенттігі төрағасының 2020 жылғы 23 қазандағы № 9-нқ бұйрығымен бекітілген Қазақстан Республикасы Стратегиялық жоспарлау және реформалар агенттігінің Ұлттық статистика бюросы туралы ереженің 15) тармағының 24-тармақшасына сәйкес әзірленді және халықаралық стандарттарға сәйкес қалыптастырылатын статистикалық әдіснамаға жатады.

      2. Осы Әдістемені Қазақстан Республикасы Стратегиялық жоспарлау және реформалар агенттігінің Ұлттық статистика бюросы (бұдан әрі - Бюро) туризм статистикасы саласындағы ресми статистикалық ақпаратты түзу кезінде мобильді позициялау деректері негізінде ішкі және келу туризмінің статистикалық көрсеткіштерін қалыптастыру тәртібін айқындау үшін қолданады.

      3. Бюро әдістемені Дүниежүзілік туристік ұйымның туризм статистикасы жөніндегі Халықаралық ұсынымдардың ережелеріне сәйкес әзірленді және ресми статистикада көлемді деректерді қолдану ерекшеліктерін ескереді. Халықаралық туризм статистикасының жекелеген тұжырымдамалары мобильді позициялау деректерінің мүмкіндіктері мен шектеулеріне бейімделген.

      4. Осы Әдістемеде келесі ұғымдар қолданылады:

      1) абонент – байланыс қызметтерін көрсету туралы шарт жасалған жеке немесе заңды тұлға;

      2) зәкір нүктесі – абоненттің белгілі бір уақыт аралығында үнемі және тұрақты түрде баратын географиялық орын;

      3) келу туризмі – Қазақстан Республикасының аумағында тұрақты тұрмайтын адамдардың Қазақстан Республикасы шегіндегі саяхаттары;

      4) мобильді позициялау деректері (MPD) – телекоммуникация желісін қолдану процесінде ұялы байланыс операторлары қалыптастыратын және уақыт пен географиялық байланысын көрсетумен абоненттер белсенділігінің сигналдық деректері туралы ақпаратты қамтитын, иесіздендірілген деректер;

      5) роуминг – ұялы байланыс операторларының арасындағы роумингтік келісім негізінде ұялы байланыс операторының абонентіне басқа елдің ұялы байланыс операторының желісінде ұялы байланыс қызметтерін көрсету;

      6) ұялы байланыс операторы – Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес ұялы байланыс қызметтерін көрсететін байланыс операторы;

      7) тұрақты тұрғылықты жер – ұзақ уақыт бойы анықталатын және оның әдеттегі ортасын сәйкестендіру үшін қолданылатын абоненттің негізгі зәкір нүктесі;

      8) туризм – туристің тұрақты тұрғылықты жерін ауыстыруға байланысты емес саяхатта уақытша болуы;

      9) ішкі туризм – Қазақстан Республикасы азаматтарының және оның аумағында тұрақты тұратын адамдардың Қазақстан Республикасы шегіндегі саяхаттары.

2-тарау. Мобильді позициялаудың дереккөздері

      5. Ішкі және келу туризмі статистикасы көрсеткіштерін қалыптастыру үшін мобильді позициялау деректерінің дереккөздері телекоммуникация желісінің жұмыс істеу процесінде қалыптастырылатын, мобильді позициялаудың иесіздендірілген деректері болып табылады.

      6. Мобильді позициялау деректерін пайдалану Бюроға абоненттердің кеңістіктік және уақытша болуы туралы ақпарат алуға, сондай-ақ олардың қозғалысының бағытын, ұзақтығын және қарқындылығын талдауға мүмкіндік береді.

      7. Туризм статистикасының көрсеткіштерін қалыптастыру үшін абоненттің иесіздендірілген сәйкестендіргіші, сигналдық деректердің уақыттық мәні, қызмет көрсететін базалық станцияның сәйкестендіргіші, базалық станцияның географиялық координаттары немесе телекоммуникациялық инфрақұрылым анықтамалықтары арқылы оның орналасқан жерін анықтауға мүмкіндік беретін мәлімет, SIM-карта тіркелен елдің коды (MCC) және ұялы желінің коды (MNC) пайдаланылады.

      8. Абоненттің иесіздендірілген сәйкестендіргіші мобильді позициялау деректерін статистикалық өңдеу үшін ғана пайдаланылатын бірегей ішкі сәйкестендіргішті білдіреді және құрылғы иесінің жеке басын анықтауға мүмкіндік беретін мәліметтерді қамтымайды.

      9. Келу туризмінің көрсеткіштерін қалыптастыру үшін мобильді абоненттің халықаралық сәйкестендіргішінде қамтылған, елдің мобильді коды (MCC) мен мобильді желінің коды (MNC) негізінде анықталатын SIM-картаның тіркелген елі туралы мәліметтер пайдаланылады.

      10. Бюро мобильді позициялау деректерін кеңістікте өңдеу үшін ұялы байланыс операторларының олардың орналасқан жері туралы мәліметтерді қамтитын базалық станцияларының анықтамалықтары, сондай-ақ Қазақстан Республикасының әкімшілік-аумақтық объектілерінің жіктеуіші пайдаланылады.

      11. Бюро статистикалық көрсеткіштерді қалыптастыру кезінде қамтудың толықтығын бағалау және деректер сапасын бақылау үшін қажетті мобильді позициялаудың деректерін, ұялы байланыс операторлары кодтарының анықтамалықтарын және өзге де ақпараттық ресурстарды пайдаланады.

      12. Бюро мобильді позициялау деректерін өңдеуді мемлекеттік статистика, дербес деректерді қорғау және ақпараттың құпиялылығын қамтамасыз ету саласындағы Қазақстан Республикасы заңнамасының талаптарын сақтай отырып, тек статистикалық мақсатта жүзеге асырылады.

3-тарау. Мобильді позициялау деректерін дайындау

1-параграф. Мобильді позициялау деректерінің сапасын бағалау

      13. Бюро мобильді позициялау деректерінің сапасын бағалау мобильді позициялау деректерінің негізінде статистикалық көрсеткіштерді қалыптастыру кезіндегі маңызды кезең болып табылады және бастапқы деректердің кейінгі өңдеуге, талдауға және туризм статистикасының көрсеткіштерін есептеуге жарамдылығын растау мақсатында жүзеге асырылады.

      14. Бюро мобильді позициялау деректерінің сапасын тексеруді уақыттық, кеңістіктік және құрылымдық сипаттамалары бойынша жүзеге асырылады.

      15. Мобильді позициялау деректерінің уақыттық үйлесімділігін талдау шеңберінде тіркелген оқиғалар санын тәуліктің сағаттары бойынша бөлу қарастырылады. Талдау мобильді позициялау деректерінің уақыттық құрылымының үздіксіздігі мен логикалық үйлесімділігін бағалауға мүмкіндік береді. Атап айтқанда, түнгі уақытта 05:00–ден 06:00-ге дейінгі кезеңде ең төменгі мәнге жете отырып, белсенділіктің төмендеуі байқалады, одан кейін 07:00-ден бастап белсенділіктің артуы, күндізгі (жұмыс) уақытында ең жоғары мәнге жетіп, кешкі уақыттарда біртіндеп азаяы тіркеледі. Бұл үлгі мобильді позициялау деректерінің дұрыс қалыптастырылуын және өңделуін көрсетеді.

      16. Кеңістіктік үйлесімділікті тексеру ұялы байланыстың базалық станцияларының географиялық орналасуын талдауды қамтиды. Негізгі міндеті олардың Қазақстан Республикасының мемлекеттік шекарасының шегінде орналасқанын растау болып табылады. Егер қалыптан тыс мәндер анықталған жағдайда, координатты нақтылау жүргізіледі. Түзету қорытындылары бойынша базалық станциялар Қазақстан Республикасының белгіленген аумақтық шекараларына сәйкес келуі тиіс.

      17. Мобильді позициялау деректерінің құрылымдық сәйкестігін тексеру мобильді позициялау деректерінің құрамы мен форматтарын талдауды, сондай-ақ одан әрі өңдеу үшін қажетті міндетті атрибуттардың болуын бақылауды қамтиды.

      18. Бюро құрылымдық тексеру шеңберінде мобильді позициялау деректері түрлерінің дұрыстығын, толтыру жолдарының толықтығын, рұқсаттамалардың болуын бақылау, сондай-ақ қалыптан тыс немесе дұрыс емес мәндерді анықтау жүзеге асырылады.

      19. Бюро ықтимал шығарындыларды, деректердегі сәтсіздіктерді немесе жабынның біркелкі еместігін анықтау мақсатында әкімшілік-аумақтық бірліктер мен уақыт аралықтары бойынша сигналдық деректердің бөлінуіне қосымша талдау жүргізіледі.

      20. Деректер сапасын бағалау нәтижелері көрсеткіштерді сүзгілеу, агрегациялау және түсіндіруді қоса алғанда кейінгі өңдеу параметрлерін баптау кезінде ескеріледі.

2- параграф. Мобильді позициялаудың кіріс деректерін дайындау

      21. Бюро мобильді позициялаудың кіріс деректерін дайындауды ішкі және келу туризмі статистикасы көрсеткіштерінің сапасы мен анықтығын қамтамасыз ету мақсатында жүзеге асырылады. Деректерді дайындау сүзгілеу, тазарту, толықтығын бақылау және өңдеудің келесі кезеңдерінде қолданылатын аналитикалық мәліметтер массивін қалыптастыру рәсімдерін қамтиды.

      22. Деректерді дайындау кезеңінде халықтың мобильділігіне байланысты емес құрылғылар өңдеуден шығарылады. Мұндай құрылғыларға интеллектуалды есептегіштерді, төлем терминалдарын, көлік мониторингі жүйелерін, трекерлерді, күзет жүйелерін және адамның тікелей қатысуынсыз жұмыс істейтін өзге де автоматтандырылған құрылғыларды қоса алғанда, Мachine-to-Machine (M2M) және Internet of Things (IoT) жүйелерінде пайдаланылатын SIM-карталар жатады.

      23. Аталған құрылғыларды анықтау және алып тастау абоненттердің мобильді белсенділігінің қарқындылығы мен сипатын талдау негізінде алгоритмдік әдістермен жүзеге асырылады. Өлшемшарттардың бірі ретінде тәулік ішінде тіркелген сигналдық деректердің саны пайдаланылады. Бір абонент үшін сигналдық деректердің ең көп саны тәулігіне 400 оқиғаға тең белгіленген шекті мәннен аспауға тиіс. Көрсетілген шектен асқан жағдайда абонент әлеуетті техникалық құрылғы ретінде одан әрі өңдеуден шығарылады.

      24. Бюро абоненттердің кеңістіктік мобильділігі қосымша талдау жүргізіледі. Өңдеуден орын ауыстырулардың болмауымен немесе нақты мобильділік белгілерінсіз шектеулі аумақ шегінде ұзақ болуымен сипатталатын құрылғылар алынып тасталады. Мұндай құрылғыларға деректерді беру үшін SIM-карталарын пайдаланатын стационарлық техникалық қондырғылар мен жабдықтар жатады.

      25. Бюро техникалық құрылғылар алынып тасталғаннан кейін мобильді позициялау деректері қайталанатын және қалыптан тыс жазбалардан тазартылады. Тазалау процесінде бір абонент үшін бірдей уақыт пен кеңістіктік сипаттамалары бар қайталанатын сигналдық деректер жойылады. Абоненттің бір базалық станцияда орналасқан жерін өзгертпестен қысқа уақыт ішінде реттілік тіркеулері бірыңғай бақылау ретінде қарастырылады және бір рет ескеріледі.

      26. Келесі кезеңде мобильді позициялау деректерінің толықтығын бақылау жүзеге асырылады. Толықтығын бақылау сигналдық деректердің түсуінің жүйелілігін бағалауды, бақылаулардағы уақыт алшақтықтарын талдауды және абоненттің орын ауыстыруын дұрыс анықтау үшін мобильді позициялау деректерінің толық емес жағдайларын анықтауды қамтиды.

      27. Кіріс деректерін дайындаудың нәтижесі тұрақты тұру орындарын кейіннен айқындау, іссапарлар мен сапарларды қалыптастыру, сондай-ақ ішкі және келу туризмі көрсеткіштерін есептеу үшін қажетті мәліметтерді қамтитын мобильді позициялау деректерінің тазартылған және стандартталған массиві болып табылады.

3- параграф. Мобильді позициялаудың сигналдық деректерінің географиялық орналасуын анықтау

      28. Мобильді позициялаудың бастапқы деректерінде сигналдық деректердің географиялық орналасуы ұялы байланыс операторларының базалық станцияларына қызмет көрсететін координаттармен анықталады. Көрсетілген координаттар абоненттің нақты орналасқан жерін көрсетпейді, алайда мобильді позициялау деректерінің кейіннен кеңістіктік агрегациясы жағдайында ішкі және келу туризмі статистикасының көрсеткіштерін қалыптастыру үшін кеңістіктік дәлдіктің жеткілікті деңгейін қамтамасыз етеді.

      29. Сигналдық деректерді географиялық байланыстыру ұялы байланыс операторларының базалық станцияларының географиялық орналасуы туралы мәліметтерді пайдалана отырып, базалық станциялардың сәйкестендіргіштері негізінде жүзеге асырылады.

      30. Бюро мобильді позициялау деректерін кеңістікте өңдеудің біркелкілігін қамтамасыз ету мақсатында H3 (9-рұқсат) алтыбұрышты геокеңістіктік тор қолданылады. Әрбір сигналдық оқиғаға кеңістіктік ажыратымдылықтың белгіленген деңгейінің сәйкес H3 ұяшығының идентификаторы беріледі.

      31. Мобильді позициялау деректерін одан әрі өңдеу Қазақстан Республикасының әкімшілік-аумақтық объектілерінің жіктеуішіне сәйкес нәтижелерді кейіннен әкімшілік-аумақтық бірліктерге дейін біріктіре отырып, H3-ұяшықтар деңгейінде жүзеге асырылады.

      32. Бюро географиялық орналасу орындары анықталғаннан кейін мобильді позициялау деректерінің сигналдық деректері қалыпқа келтіріледі.

4- тарау. Абоненттің әдеттегі өмір сүру ортасын анықтау

1- параграф. Зәкір нүктелері мен тұрақты тұрғылықты жерін анықтау

      33. Бюро зәкір нүктелерін анықтауды мобильді позициялау деректерінің кеңістіктік-уақыттық сипаттамаларын, оның ішінде келу жиілігін, абоненттің тиісті географиялық бірліктерде болу жүйелілігі мен ұзақтығын талдау негізінде жүзеге асырылады.

      34. Зәкір нүктелерін анықтау тиісті кезеңдегі біріктірілген деректерді пайдалана отырып, ай сайынғы негізде жүзеге асырылады.

      35. Туризм статистикасы үшін зәкір нүктелерінің екі түрі қолданылады: тұрақты тұратын жер және басқа да тұрақты баратын орындар.

      36. Тұрақты тұратын жер уақыттың әр сәтінде бір ғана болуы мүмкін және 12 айға созылатын ретроспективті терезені пайдаланып есепті ай үшін анықталады. Тұрақты тұру орны уақыт өте келе өзгеруі мүмкін, бірақ бір уақытта бірнеше тұрақты тұру орындарының болуына жол берілмейді.

      37. Ретроспективті кезең шегіндегі барлық ай сайынғы зәкірлік нүктелер үшін абоненттің қатысуының қарқындылығы мен жүйелілігін сипаттайтын көрсеткіштер, оның ішінде бірегей күнтізбелік қатысу күндерінің саны, сигналдық деректердің жалпы саны және белсенділік күндері арасындағы уақыт аралықтарының саны есептеледі және жинақталады.

      38. Тұрақты тұратын жер бірегей күндердің көп болуымен сипатталатын зәкірлік нүкте. Осы көрсеткіш тең болған кезде сигналдық деректердің саны және белсенділік күндері арасындағы уақыт аралықтарының саны дәйекті түрде ескеріледі.

      39. Уақыт аралығы деп абоненттің белсенділігінің екі күнтізбелік күнге тең немесе одан асатын дәйекті күндер арасындағы алшақтық түсініледі.

      40. Мобильді позициялаудың ретроспективті деректері негізінде тұрақты тұратын жерін айқындау мүмкіндігі болмаған жағдайда ұқсас ұзақтықтағы перспективалық уақытша терезені пайдалануға жол беріледі.

      41. Тұрақты тұратын жерінен басқа абоненттің әдеттегі ортасын қалыптастыру үшін пайдаланылатын басқа да тұрақты баратын зәкірлік нүктелер анықталады.

2- параграф. Әдеттегі ортаның анықтамасы

      42. Бюро әдеттегі орта әкімшілік-аумақтық бірліктердің жиынтығы ретінде анықталады, олардың шегінде иесіздендірілген абоненттің тұрақты өмірі жүзеге асырылады. Әдеттегі ортаны қалыптастыру тұрақты тұратын жерін және өзге де тұрақты баратын орындарды қоса алғанда, анықталған зәкірлік нүктелер негізінде жүзеге асырылады. Күнделікті ортаға абоненттің кемінде бір зәкірлік нүктесі бар әкімшілік-аумақтық бірліктер жатады.

      43. Әдеттегі ортаны қалыптастыру кезінде әкімшілік-аумақтық бірліктерге барудың жиілігі мен жүйелілігі ескеріледі. Күнделікті ортаға бірнеше әкімшілік-аумақтық бірліктер, егер олар үнемі бару өлшемшарттарына сәйкес келсе кіруі мүмкін.

      44. Әдеттегі орта халықтың күнделікті мобильділігі мен туристік қозғалыстарды ажырату үшін қолданылады. Тек күнделікті орта шегінде жүзеге асырылатын орын ауыстырулар абоненттің тұрақты тыныс-тіршілігіне жатады және туристік ретінде қарастырылмайды.

      45. Бюро әдеттегі ортаны айқындау Қазақстан Республикасының әкімшілік-аумақтық объектілерінің жіктеуішіне сәйкес республикалық маңызы бар өңірлер, аудандар мен қалалар деңгейінде жүзеге асырылады. Осы деңгейді пайдалану халықтың қоныстану ерекшеліктеріне және мобильділік белсенділігінің тығыздығына қарамастан нәтижелердің салыстырмалылығын және статистикалық бағалаудың тұрақтылығын қамтамасыз етеді.

3-параграф. Ішкі және келу туризмі үшін әдеттегі ортаны анықтаудың ерекшеліктері

      46. Бюро ішкі туризм көрсеткіштерін қалыптастыру мақсатында әдеттегі орта абоненттің тұрақты тұратын жері және өзге де тұрақты баратын зәкірлік нүктелер негізінде айқындалады. Күнделікті ортадан тыс қозғалыстар әлеуетті туристік орын ауыстырулар ретінде қарастырылады және ішкі туризм көрсеткіштерін қалыптастыру өлшемшарттарына сәйкес одан әрі талдауға жатады.

      47. Келу туризмінің көрсеткіштерін қалыптастыру мақсатында халықаралық роуминг режимінде Қазақстан Республикасының ұялы байланыс желілерінде тіркелген шетелдік абоненттердің деректері пайдаланылады. Келушінің тұратын елі мобильді абоненттің халықаралық идентификаторында қамтылған елдің мобильді коды (Mobile Country Code, MCC) негізінде айқындалады.

      48. Қазақстан Республикасының аумағында нақты тұратын адамдарды туризм статистикасынан алып тастау мақсатында елде шетелдік абоненттердің болу ұзақтығы мен жүйелілігіне талдау жүзеге асырылады. Байқаудың 12 айы ішінде Қазақстан Республикасының аумағында тұрақты және ұзақ болуымен сипатталатын абоненттер нақты резиденттер санатына жатады және келу туризмі көрсеткіштерінің одан әрі есептеулерінен шығарылады.

      49. Нақты резиденттер санатына жатқызылмаған шетелдік абоненттер үшін Қазақстан Республикасының аумағындағы барлық іссапарлар мен сапарлар олардың әдеттегі тұрғылықты ортасынан тыс жүзеге асырылатын ретінде қаралады және келу туризмінің көрсеткіштерін қалыптастыру үшін пайдаланылады.

5-тарау. Мобильді позициялау деректерінің негізіндегі туризм статистикасының көрсеткіштері

      50. Келушілер мен туристердің бас жиынтығын сипаттайтын статистикалық бағалауларды алу мақсатында мобильді позициялау деректері негізінде қалыптастырылған байқаулар нәтижелері статистикалық салмақтауыштарын қолдану арқылы экстраполяциялауға жатады.

      51. Бюро экстраполяцияны статистикалық көрсеткіштердің репрезентативтілігін қамтамасыз ету және бақыланатын бірліктердің таралуын халықтың ресми демографиялық және аумақтық сипаттамаларына келтіру үшін жүзеге асырылады.

      52. Бюро статистикалық салмақтауыштар халықтың саны мен құрылымы туралы ресми статистикалық ақпараттың негізінде есептеледі және аумақтық біріктірудің барлық деңгейлерінде туризмнің қорытынды көрсеткіштерін есептеу кезінде қолданылады.

      53. Статистикалық көрсеткіштер халықтың нақты мобильділігін көрсетеді және сапарлардың мақсаттары, шығындары немесе көлік түрі туралы ақпаратты қамтымайды.

      54. Бюро көрсеткіштер динамиканы, маусымдық ауытқуларды және кеңістіктік айырмашылықтарды талдау үшін, сондай-ақ туризм саласындағы мемлекеттік саясатты жетілдіру кезінде қосымша дереккөз ретінде қалыптастырылады.

      55. Бюро ішкі туризм көрсеткіштерін қалыптастыру абоненттердің күнделікті ортаға қатыстылығын ескере отырып, олардың сапарларын талдау негізінде жүзеге асырылады.

      56. Бюро келу туризмінің көрсеткіштерін қалыптастыру халықаралық роуминг режимінде Қазақстан Республикасының ұялы байланыс желілерінде тіркелген шетелдік абоненттердің мобильді позициялау деректері негізінде жүзеге асырылады.

      57. Бюро туризмнің статистикалық көрсеткіштерін қалыптастыру абоненттердің іссапарлары мен сапарларын олардың қозғалыстарының кеңістіктік-уақыттық сипаттамаларын пайдалана отырып дәйекті сәйкестендіру негізінде жүзеге асырылады.

      58. Сапарда абоненттің бір әкімшілік-аумақтық бірлік шегінде үздіксіз болатын кезеңі ретінде анықталады. Сапар сигналдық деректер тиісті аумақта алғашқы тіркелген сәтінен басталады және абонент басқа әкімшілік-аумақтық бірлікке ауысқан кезде немесе 24 сағат ішінде сигналдық белсенділік болмаған кезде аяқталады.

      59. Сапар бір қозғалыс кезеңінде біріктірілген сапарлар тізбегі ретінде анықталады. Сапарлар олардың арасындағы уақыттық алшақтық 12 сағаттан аспаған жағдайда бір сапарға жатады.

      60. Түнеп шығу саны түнгі уақыттағы сағат 04:00-де тіркелген сигналдық деректер дәйектілігі негізінде айқындалады.

      61. Сапардың негізгі бағыты әкімшілік-аумақтық бірлік болып танылады, оның шегінде бір сапар шеңберінде абоненттің ең көп болу уақыты белгіленеді. Болу ұзақтығы тең болған жағдайда негізгі бағыт түнеудің ең көп саны бойынша анықталады.

      62. Бірегей туристер саны олар үшін тиісті аумаққа кемінде бір туристік сапар жасау фактісі белгіленген есепті кезең ішінде бірегей абоненттік сәйкестендіргіштер санын білдіреді. Әрбір абоненттік сәйкестендіргіш есепті кезеңде жасалған сапарлар санына қарамастан бір рет есепке алынады.

Об утверждении Методики по формированию показателей статистики туризма на основе данных мобильного позиционирования

Приказ Руководителя Бюро национальной статистики Агентства по стратегическому планированию и реформам Республики Казахстан от 31 июля 2026 года № 20. Зарегистрирован в Министерстве юстиции Республики Казахстан 31 июля 2026 года № 39470

      В соответствии с подпунктом 5) статьи 12 Закона Республики Казахстан "О государственной статистике", подпунктом 38) пункта 15 Положения об Агентстве по стратегическому планированию и реформам Республики Казахстан, утвержденного Указом Президента Республики Казахстан от 5 октября 2020 года № 427 и подпунктом 24) пункта 15 Положения о Бюро национальной статистики Агентства по стратегическому планированию и реформам Республики Казахстан, утвержденного приказом Председателя Агентства по стратегическому планированию и реформам Республики Казахстан от 23 октября 2020 года № 9-нқ, ПРИКАЗЫВАЮ:

      1. Утвердить Методику по формированию показателей статистики туризма на основе данных мобильного позиционирования согласно приложению к настоящему приказу.

      2. Департаменту статистики услуг и энергетики совместно с Юридическим департаментом Бюро национальной статистики Агентства по стратегическому планированию и реформам Республики Казахстан обеспечить в установленном законодательством порядке:

      1) государственную регистрацию настоящего приказа в Министерстве юстиции Республики Казахстан;

      2) размещение настоящего приказа на интернет-ресурсе Бюро национальной статистики Агентства по стратегическому планированию и реформам Республики Казахстан после его официального опубликования.

      3. Департаменту статистики услуг и энергетики Бюро национальной статистики Агентства по стратегическому планированию и реформам Республики Казахстан довести настоящий приказ до структурных и территориальных подразделений Бюро национальной статистики Агентства по стратегическому планированию и реформам Республики Казахстан для руководства и использования в работе.

      4. Контроль за исполнением настоящего приказа возложить на курирующего заместителя руководителя Бюро национальной статистики Агентства по стратегическому планированию и реформам Республики Казахстан.

      5. Настоящий приказ вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования.

      Руководитель Бюро национальной статистики
Агентства по стратегическому планированию
и реформам Республики Казахстан 		М. Турлубаев

      "СОГЛАСОВАН"
Министерство искусственного
интеллекта и цифрового развития
Республики Казахстан

      "СОГЛАСОВАН"
Министерство
туризма и спорта
Республики Казахстан

  Приложение к приказу
Руководитель Бюро
национальной статистики
Агентства по стратегическому
планированию и реформам
Республики Казахстан
от 31 июля 2026 года № 20

Методика формирования показателей статистики туризма на основе данных мобильного позиционирования

Глава 1. Общие положения

      1. Методика формирования показателей статистики туризма на основе данных мобильного позиционирования (далее – Методика) разработана в соответствии подпунктом 5) статьи 12 Закона Республики Казахстан "О государственной статистике", с подпунктом 38) пункта 15 Положения об Агентстве по стратегическому планированию и реформам Республики Казахстан, утвержденного Указом Президента Республики Казахстан от 5 октября 2020 года № 427, и подпунктом 24) пункта 15 Положения о Бюро национальной статистики Агентства по стратегическому планированию и реформам Республики Казахстан, утвержденного приказом Председателя Агентства по стратегическому планированию и реформам Республики Казахстан от 23 октября 2020 года № 9-нқ и относится к статистической методологии, формируемой в соответствии с международными стандартами.

      2. Настоящая Методика применяется Бюро национальной статистики Агентства по стратегическому планированию и реформам Республики Казахстан (далее - Бюро) для определения порядка формирования статистических показателей внутреннего и въездного туризма на основе данных мобильного позиционирования при производстве официальной статистической информации в области статистики туризма.

      3. Методика разработана Бюро в соответствии с положениями Международных рекомендаций по статистике туризма Всемирной туристской организации и учитывает особенности применения больших данных в официальной статистике. Отдельные концепции международной статистики туризма адаптированы к возможностям и ограничениям данных мобильного позиционирования.

      4. В настоящей Методике используются следующие понятия:

      1) абонент – физическое или юридическое лицо, с которым заключен договор на оказание услуг связи;

      2) якорная точка – географическая локация, регулярно и устойчиво посещаемая абонентом в течение определенного периода времени;

      3) въездной туризм – путешествия в пределах Республики Казахстан лиц, не проживающих постоянно на ее территории;

      4) данные мобильного позиционирования (MPD) – обезличенные данные, формируемые операторами сотовой связи в процессе функционирования телекоммуникационной сети и содержащие информацию о сигнальных данных активности абонентов с указанием времени и географической привязки;

      5) роуминг – предоставление услуг сотовой связи абоненту оператора сотовой связи в сети оператора сотовой связи в другой стране, на основании роумингового соглашения между операторами сотовой связи;

      6) оператор сотовой связи – оператор связи, предоставляющий услуги сотовой связи в соответствии с законодательством Республики Казахстан;

      7) место постоянного проживания – основная якорная точка абонента, определяемая на длительном временном интервале и используемая для идентификации его обычной среды;

      8) туризм – временное пребывание туриста в путешествии, не связанное со сменой постоянного места жительства;

      9) внутренний туризм – путешествия в пределах Республики Казахстан граждан Республики Казахстан и лиц, постоянно проживающих на ее территории.

Глава 2. Источники данных мобильного позиционирования

      5. Источником данных мобильного позиционирования для формирования показателей статистики внутреннего и въездного туризма являются обезличенные данные мобильного позиционирования, формируемые в процессе функционирования телекоммуникационной сети.

      6. Использование данных мобильного позиционирования позволяет Бюро получать информацию о пространственно-временном присутствии абонентов, анализировать направления, продолжительность пребывания и интенсивность их перемещений.

      7. Для формирования показателей статистики туризма применяются обезличенный идентификатор абонента, временное значение сигнальных данных, идентификатор обслуживающей базовой станции, географические координаты базовой станции либо сведения, позволяющие определить ее местоположение посредством справочников телекоммуникационной инфраструктуры, код страны регистрации SIM-карты (MCC) и код мобильной сети (MNC).

      8. Обезличенный идентификатор абонента представляет собой уникальный внутренний идентификатор, используемый исключительно для статистической обработки данных мобильного позиционирования и не содержит сведений, позволяющих установить личность владельца устройства.

      9. Для формирования показателей въездного туризма используются сведения о стране регистрации SIM-карты, определяемые на основе мобильного кода страны (MCC) и кода мобильной сети (MNC), содержащихся в международном идентификаторе мобильного абонента.

      10. Для пространственной обработки данных мобильного позиционирования Бюро используются справочники базовых станций операторов сотовой связи, содержащие сведения об их местоположении, а также классификатор административно-территориальных объектов Республики Казахстан.

      11. Бюро при формировании статистических показателей используются данные мобильного позиционирования, справочники кодов операторов сотовой связи и иные информационные ресурсы, необходимые для оценки полноты охвата и контроля качества данных.

      12. Обработка данных мобильного позиционирования осуществляется Бюро исключительно в статистических целях с соблюдением требований законодательства Республики Казахстан в области государственной статистики, защиты персональных данных и обеспечения конфиденциальности информации.

Глава 3. Подготовка данных мобильного позиционирования

Параграф 1. Оценка качества данных мобильного позиционирования

      13. Оценка качества данных мобильного позиционирования является обязательным этапом при формировании статистических показателей на основе данных мобильного позиционирования и осуществляется Бюро в целях подтверждения пригодности исходных данных для последующей обработки, анализа и расчета показателей статистики туризма.

      14. Проверка качества данных мобильного позиционирования осуществляется Бюро по временным, пространственным и структурным характеристикам.

      15. В рамках анализа временной согласованности данных мобильного позиционирования рассматривается распределение количества зарегистрированных событий по часам суток. Анализ позволяет оценить непрерывность и логическую согласованность временной структуры данных мобильного позиционирования. В частности, наблюдается снижение активности в ночное время с достижением минимальных значений в период с 05:00 до 06:00 часов, после чего фиксируется рост активности начиная с 07:00 часов, с последующим достижением пиковых значений в дневное (рабочее) время и постепенным снижением в вечерние часы. Данная закономерность свидетельствует о корректности формирования и обработки данных мобильного позиционирования.

      16. Проверка пространственной согласованности включает анализ географического расположения базовых станций сотовой связи. Основной задачей является подтверждение их нахождения в пределах государственной границы Республики Казахстан. В случае выявления аномалий проводится уточнение координат. По итогам корректировки базовые станции должны соответствовать установленным территориальным границам Республики Казахстан.

      17. Проверка структурной согласованности данных мобильного позиционирования включает анализ состава и форматов входных данных мобильного позиционирования, а также контроль наличия обязательных атрибутов, необходимых для дальнейшей обработки.

      18. В рамках структурной проверки Бюро осуществляется контроль корректности типов данных мобильного позиционирования, полноты заполнения полей, наличия пропусков, а также выявление аномальных или некорректных значений.

      19. Дополнительно Бюро проводится анализ распределения сигнальных данных по административно-территориальным единицам и временным интервалам в целях выявления возможных выбросов, провалов в данных или неравномерности покрытия.

      20. Результаты оценки качества данных мобильного позиционирования учитываются при настройке параметров последующей обработки, включая фильтрацию, агрегацию и интерпретацию показателей.

Параграф 2. Подготовка входных данных мобильного позиционирования

      21. Подготовка входных данных мобильного позиционирования осуществляется Бюро в целях обеспечения качества и достоверности статистических показателей внутреннего и въездного туризма. Подготовка данных мобильного позиционирования включает процедуры фильтрации, очистки, контроля полноты и формирования аналитического массива данных, используемого на последующих этапах обработки.

      22. На этапе подготовки данных мобильного позиционирования из обработки исключаются устройства, не связанные с мобильностью населения. К таким устройствам относятся SIM-карты, используемые в системах Machine-to-Machine (M2M) и Internet of Things (IoT), включая интеллектуальные счетчики, платежные терминалы, системы мониторинга транспорта, трекеры, охранные системы и иные автоматизированные устройства, функционирующие без непосредственного участия человека.

      23. Выявление и исключение указанных устройств осуществляется алгоритмическими методами на основе анализа интенсивности и характера мобильной активности абонентов. В качестве одного из критериев используется количество сигнальных данных, зарегистрированных в течение суток. Максимальное количество сигнальных данных для одного абонента не должно превышать установленное пороговое значение, равное 400 событиям в сутки. В случае превышения указанного порога абонент исключается из дальнейшей обработки как потенциальное техническое устройство.

      24. Дополнительно Бюро осуществляется анализ пространственной мобильности абонентов. Из обработки исключаются устройства, характеризующиеся отсутствием перемещений либо длительным нахождением в пределах ограниченной территории без признаков реальной мобильности. К таким устройствам относятся стационарные технические объекты и оборудование, использующие SIM-карты для передачи данных.

      25. После исключения технических устройств Бюро выполняется очистка данных мобильного позиционирования от дублирующихся и аномальных записей. В процессе очистки удаляются повторяющиеся сигнальные данные, имеющие одинаковые временные и пространственные характеристики для одного и того же абонента. Последовательные регистрации абонента на одной и той же базовой станции в течение короткого промежутка времени без изменения местоположения рассматриваются как единое наблюдение и учитываются однократно.

      26. На следующем этапе осуществляется контроль полноты данных мобильного позиционирования. Контроль полноты включает оценку регулярности поступления сигнальных данных, анализ временных разрывов в наблюдениях и выявление случаев неполноты данных мобильного позиционирования для достоверного определения перемещений абонента.

      27. Результатом подготовки входных данных мобильного позиционирования является очищенный и стандартизированный массив данных мобильного позиционирования, содержащий сведения, необходимые для последующего определения мест постоянного проживания, формирования визитов и поездок, а также расчета показателей внутреннего и въездного туризма.

Параграф 3. Определение географических положений сигнальных данных мобильного позиционирования

      28. В исходных данных мобильного позиционирования географическое положение сигнальных данных определяется координатами обслуживающих базовых станций операторов сотовой связи. Указанные координаты не отражают точное местоположение абонента, однако обеспечивают достаточный уровень пространственной точности для формирования статистических показателей внутреннего и въездного туризма при условии последующей пространственной агрегации данных мобильного позиционирования.

      29. Географическая привязка сигнальных данных осуществляется на основе идентификаторов базовых станций с использованием сведений о географическом местоположении базовых станций операторов сотовой связи.

      30. В целях обеспечения единообразия пространственной обработки данных мобильного позиционирования Бюро применяется шестиугольная геопространственная сетка H3 (разрешение 9). Каждому сигнальному событию присваивается идентификатор соответствующей H3-ячейки установленного уровня пространственного разрешения.

      31. Дальнейшая обработка данных мобильного позиционирования осуществляется на уровне H3-ячеек с последующей агрегацией результатов до административно-территориальных единиц в соответствии с классификатором административно-территориальных объектов Республики Казахстан.

      32. После определения географических положений Бюро осуществляется нормализация сигнальных данных мобильного позиционирования.

Глава 4. Определение обычной среды проживания абонента

Параграф 1. Определение якорных точек и постоянного места проживания

      33. Определение якорных точек осуществляется Бюро на основе анализа пространственно-временных характеристик данных мобильного позиционирования, включая частоту посещения, регулярность и продолжительность присутствия абонента в соответствующих географических единицах.

      34. Определение якорных точек осуществляется на ежемесячной основе с использованием агрегированных данных за соответствующий период.

      35. Для целей статистики туризма используются два типа якорных точек: место постоянного проживания и иные регулярно посещаемые точки.

      36. Место постоянного проживания может быть только одно в каждый момент времени и определяется для отчетного месяца с использованием ретроспективного окна продолжительностью 12 месяцев. Место постоянного проживания может изменяться со временем, однако одновременное существование нескольких мест постоянного проживания не допускается.

      37. Для всех ежемесячных якорных точек в пределах ретроспективного периода рассчитываются и суммируются показатели, характеризующие интенсивность и регулярность присутствия абонента, включая количество уникальных календарных дней присутствия, общее количество сигнальных данных и количество временных промежутков между днями активности.

      38. Местом постоянного проживания признается якорная точка, характеризующаяся наибольшим количеством уникальных дней присутствия. При равенстве данного показателя последовательно учитываются количество сигнальных данных и количество временных промежутков между днями активности.

      39. Под временным промежутком понимается разрыв между последовательными днями активности абонента, равный или превышающий два календарных дня.

      40. В случае отсутствия возможности определения места постоянного проживания на основе ретроспективных данных мобильного позиционирования допускается использование проспективного временного окна аналогичной продолжительности.

      41. Помимо места постоянного проживания определяются иные регулярно посещаемые якорные точки, используемые для формирования обычной среды абонента.

Параграф 2. Определение обычной среды

      42. Обычная среда определяется Бюро как совокупность административно-территориальных единиц, в пределах которых осуществляется регулярная жизнедеятельность обезличенного абонента. Формирование обычной среды осуществляется на основе выявленных якорных точек, включая место постоянного проживания и иные регулярно посещаемые локации. К обычной среде относятся административно-территориальные единицы, содержащие хотя бы одну якорную точку абонента.

      43. При формировании обычной среды учитываются частота и регулярность посещения административно-территориальных единиц. Обычная среда может включать несколько административно-территориальных единиц, если они соответствуют критериям регулярного посещения.

      44. Обычная среда используется для разграничения повседневной мобильности населения и туристических перемещений. Перемещения, осуществляемые исключительно в пределах обычной среды, относятся к регулярной жизнедеятельности абонента и не рассматриваются в качестве туристических.

      45. Определение обычной среды осуществляется Бюро на уровне регионов, районов и городов республиканского значения согласно классификатору административно-территориальных объектов Республики Казахстан. Использование данного уровня обеспечивает сопоставимость результатов и устойчивость статистических оценок независимо от особенностей расселения населения и плотности мобильной активности.

Параграф 3. Особенности определения обычной среды для внутреннего и въездного туризма

      46. Для целей формирования показателей внутреннего туризма обычная среда определяется Бюро на основе места постоянного проживания абонента и иных регулярно посещаемых якорных точек. Перемещения за пределы обычной среды рассматриваются как потенциальные туристические перемещения и подлежат дальнейшему анализу в соответствии с критериями формирования показателей внутреннего туризма.

      47. Для целей формирования показателей въездного туризма используются данные мобильного позиционирования иностранных абонентов, зарегистрированных в сетях мобильной связи Республики Казахстан в режиме международного роуминга. Страна проживания посетителя определяется на основании мобильного кода страны (Mobile Country Code, MCC), содержащегося в международном идентификаторе мобильного абонента.

      48. В целях исключения из статистики туризма лиц, фактически проживающих на территории Республики Казахстан, осуществляется анализ продолжительности и регулярности присутствия иностранных абонентов в стране. Абоненты, характеризующиеся устойчивым и продолжительным присутствием на территории Республики Казахстан в течение 12 месяцев наблюдения, относятся к категории фактических резидентов и исключаются из дальнейших расчетов показателей въездного туризма.

      49. Для иностранных абонентов, не отнесенных к категории фактических резидентов, все визиты и поездки на территории Республики Казахстан рассматриваются как осуществляемые вне их обычной среды проживания и используются для формирования показателей въездного туризма.

Глава 5. Показатели статистики туризма на основе данных мобильного позиционирования

      50. В целях получения статистических оценок, характеризующих генеральную совокупность посетителей и туристов, результаты наблюдений, сформированные на основе данных мобильного позиционирования, подлежат экстраполяции посредством применения статистических весов.

      51. Экстраполяция осуществляется Бюро для обеспечения репрезентативности статистических показателей и приведения распределения наблюдаемых единиц к официальным демографическим и территориальным характеристикам населения.

      52. Статистические веса рассчитываются Бюро на основании официальной статистической информации о численности и структуре населения и применяются при расчете итоговых показателей туризма на всех уровнях территориальной агрегации.

      53. Статистические показатели отражают фактическую мобильность населения и не содержат информации о целях поездок, расходах или виде транспорта.

      54. Показатели формируются Бюро для анализа динамики, сезонных колебаний и пространственных различий, а также в качестве дополнительного источника информации при совершенствовании государственной политики в сфере туризма.

      55. Формирование показателей внутреннего туризма осуществляется Бюро на основе анализа поездок абонентов с учетом их принадлежности к обычной среде.

      56. Формирование показателей въездного туризма осуществляется Бюро на основе данных мобильного позиционирования иностранных абонентов, зарегистрированных в сетях мобильной связи Республики Казахстан в режиме международного роуминга.

      57. Формирование статистических показателей туризма осуществляется Бюро на основе последовательной идентификации визитов и поездок абонентов с использованием пространственно-временных характеристик их перемещений.

      58. Визит определяется как непрерывный период пребывания абонента в пределах одной административно-территориальной единицы. Визит начинается с момента первого зафиксированного сигнальных данных на соответствующей территории и завершается при переходе абонента в другую административно-территориальную единицу либо при отсутствии сигнальной активности в течение 24 часов.

      59. Поездка определяется как последовательность визитов, объединенных в единый период перемещения. Визиты относятся к одной поездке при условии, что временной разрыв между ними не превышает 12 часов.

      60. Количество проведенных ночей определяется на основании последовательности сигнальных данных, зарегистрированных в 04:00 часов ночного времени.

      61. Основным направлением поездки признается административно-территориальная единица, в пределах которой зафиксировано максимальное время пребывания абонента в рамках одной поездки. В случае равенства продолжительности пребывания основное направление определяется по максимальному количеству ночевок.

      62. Количество уникальных туристов представляет собой число уникальных абонентских идентификаторов, для которых в течение отчетного периода установлен факт совершения не менее одной туристической поездки на соответствующую территорию. Каждый абонентский идентификатор учитывается однократно независимо от количества совершенных поездок в отчетном периоде.