"Қаржы құралдарымен мәмілелер бойынша клиринг қызметін жүзеге асыру қағидаларын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Басқармасының 2018 жылғы 29 қазандағы № 254 қаулысына өзгерістер енгізу туралы

Қазақстан Республикасы Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі Басқармасының 2026 жылғы 15 маусымдағы № 95 қаулысы. Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2026 жылғы 18 маусымда № 38990 болып тіркелді

Қазақстан Республикасы Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігінің Басқармасы ҚАУЛЫ ЕТЕДІ:

1. "Қаржы құралдарымен мәмілелер бойынша клиринг қызметін жүзеге асыру қағидаларын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Басқармасының 2018 жылғы 29 қазандағы № 254 қаулысына (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 17822 болып тіркелген) мынадай өзгерістер енгізілсін:

тақырыбы мынадай редакцияда жазылсын:

"Қаржы құралдарымен мәмілелер бойынша клиринг қызметін жүзеге асыру қағидалары мен шарттарын бекіту туралы";

кіріспесі және 1-тармағы мынадай редакцияда жазылсын:

"Бағалы қағаздар рыногы туралы" Қазақстан Республикасының Заңы 77-1-бабының 8-тармағына, 90-2-бабының 2-тармағына сәйкес Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің Басқармасы ҚАУЛЫ ЕТЕДІ:

1. Қоса беріліп отырған Қаржы құралдарымен мәмілелер бойынша клиринг қызметін жүзеге асыру қағидалары мен шарттары бекітілсін.";

көрсетілген қаулымен бекітілген Қаржы құралдарымен мәмілелер бойынша клиринг қызметін жүзеге асыру қағидаларында:

тақырыбы мынадай редакцияда жазылсын:

"Қаржы құралдарымен мәмілелер бойынша клиринг қызметін жүзеге асыру қағидалары мен шарттары";

1-тармақ мынадай редакцияда жазылсын:

"1. Қаржы құралдарымен мәмілелер бойынша клиринг қызметін жүзеге асыру қағидалары мен шарттары (бұдан әрі – Қағидалар) "Бағалы қағаздар рыногы туралы" Қазақстан Республикасының Заңына (бұдан әрі – Заң) сәйкес әзірленді және қаржы құралдарымен мәмілелер бойынша клиринг қызметін жүзеге асыру шарттары мен тәртібін айқындайды.";

2-тармақтың 3) тармақшасы мынадай редакцияда жазылсын:

"3) қамтамасыз ету – клирингтік қатысушылардың:

клиринг қызметі жүзеге асырылатын мәмілелер бойынша клирингтік қатысушының міндеттемелерін орындауды қамтамасыз ету үшін пайдаланылатын;

Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің төлем жүйелерінде есеп айырысулардың аяқталуын қамтамасыз ету жүйесі шеңберінде Қазақстан Республикасының аумағында жүзеге асырылған банкаралық төлемдер және (немесе) ақша аударымдары бойынша есеп айырысулардың аяқталуын қамтамасыз етуге арналған ақша (теңге, шетел валютасы), бағалы қағаздар және өзге де қаржы құралдары;";

6-1-тармақ мынадай редакцияда жазылсын:

"6-1. Клирингтік ұйым Қағидалардың 17-тармағының екінші бөлігіне сәйкес жасалған шарттар негізінде өзінің ішкі құжаттарында айқындалған тәртіппен және жағдайларда, оның ішінде операторы Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі не оның еншілес ұйымы болып табылатын төлем жүйелеріндегі (бұдан әрі – Ұлттық Банктің төлем жүйелері) есеп айырысулардың аяқталуын қамтамасыз ету жүйесі шеңберінде қамтамасыз етуді қабылдауды, есепке алуды, сақтауды, жеткіліктілігін қайта бағалауды және бақылауды жүзеге асырады.

Клирингтік ұйым клирингтік қатысушылардың жасалған мәмілелер және (немесе) осындай мәмілелерді қамтамасыз ету бойынша міндеттемелерді орындамау фактілерін және (немесе) көрсетілген төлем жүйелерінің операторынан алынған ақпарат негізінде Ұлттық Банктің төлем жүйелеріндегі есеп айырысулардың аяқталуын қамтамасыз ету жүйесі шеңберінде қатысушылардың міндеттемелерді орындамау фактілерін реттеуді клирингтік ұйымның қағидаларында айқындалған шарттарда және тәртіппен қамтамасыз етуді пайдалана отырып жүргізеді.";

10-тармақ мынадай редакцияда жазылсын:

"10. Уәкілетті орган клирингтік ұйымға осы клирингтік қатысушының атына тиісті хабарлама жіберілген күні клирингтік қатысушы лицензиясының қолданылуын тоқтата тұру немесе тоқтату туралы хабарлайды.

Клирингтік ұйым "Қазақстан Республикасындағы банктер және банк қызметі туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 84-бабы 1-тармағының 9) тармақшасында және Заңның 51-бабының 6-тармағында көзделген жағдайларды қоспағанда, көрсетілген хабарламаны алған күннен бастап лицензиясының қолданылуы тоқтатыла тұрған немесе тоқтатылған клирингтік қатысушыға қызмет көрсетпейді (қызмет көрсетуін тоқтатады).";

3-тараудың тақырыбы мынадай редакцияда жазылсын:

"3-тарау. Қаржы құралдарымен мәмілелер бойынша клиринг қызметін жүзеге асыру шарттары мен тәртібі";

17-тармақ мынадай редакцияда жазылсын:

"17. Клиринг қызметін жүзеге асыру шеңберінде клирингтік ұйым клирингтік ұйымның қағидаларында айқындалған шарттарда және тәртіппен ақпаратты жинауды, өңдеуді және сақтауды, оны салыстыруды, сәйкессіздіктер болған кезде түзетуді, мәміле тараптарының деректемелерін өзгертуді немесе өзге де әрекеттер жасауды, оның ішінде дефолтты реттеу кезінде жүзеге асырады.

Клиринг қызметін жүзеге асыру үшін клирингтік ұйым клирингтік қатысушылармен, есеп айырысу ұйымдарымен, сауда-саттықты ұйымдастырушылармен, тауар биржаларымен, өзге де сауда алаңдарымен және клирингтік ұйымдармен, сондай-ақ Ұлттық Банктің төлем жүйелерінің операторымен талаптары шарт тараптары арасында ақпарат алмасу тәртібін және тараптардың өз құқықтары мен міндеттерін іске асыру процесінде келісілген рәсімдерді жасауды көздейтін шарттар жасасады.".

2. Бағалы қағаздар нарығы департаменті Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен:

1) Заң департаментімен бірлесіп осы қаулыны Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркеуді;

2) осы қаулыны ресми жарияланғаннан кейін Қазақстан Республикасы Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігінің ресми интернет-ресурсына орналастыруды;

3) осы қаулы мемлекеттік тіркелгеннен кейін он жұмыс күні ішінде Заң департаментіне осы тармақтың 2) тармақшасында көзделген іс-шараның орындалуы туралы мәліметтерді ұсынуды қамтамасыз етсін.

3. Осы қаулының орындалуын бақылау Қазақстан Республикасының Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі Төрағасының жетекшілік ететін орынбасарына жүктелсін.

4. Осы қаулы алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі.

Қазақстан Республикасының Қаржы нарығын реттеу және дамыту Агенттігінің Төрағасы

М. Абылкасымова

О внесении изменений в постановление Правления Национального Банка Республики Казахстан от 29 октября 2018 года № 254 "Об утверждении Правил осуществления клиринговой деятельности по сделкам с финансовыми инструментами"

Постановление Правления Агентства Республики Казахстан по регулированию и развитию финансового рынка от 15 июня 2026 года № 95. Зарегистрировано в Министерстве юстиции Республики Казахстан 18 июня 2026 года № 38990

Правление Агентства Республики Казахстан по регулированию и развитию финансового рынка ПОСТАНОВЛЯЕТ:

1. Внести в постановление Правления Национального Банка Республики Казахстан от 29 октября 2018 года № 254 "Об утверждении Правил осуществления клиринговой деятельности по сделкам с финансовыми инструментами" (зарегистрировано в Реестре государственной регистрации нормативных правовых актов под № 17822) следующие изменения:

заголовок изложить в следующей редакции:

"Об утверждении Правил и условий осуществления клиринговой деятельности по сделкам с финансовыми инструментами";

преамбулу и пункт 1 изложить в следующей редакции:

"В соответствии с пунктом 8 статьи 77-1, пунктом 2 статьи 90-2 Закона Республики Казахстан "О рынке ценных бумаг" Правление Национального Банка Республики Казахстан ПОСТАНОВЛЯЕТ:

1. Утвердить прилагаемые Правила и условия осуществления клиринговой деятельности по сделкам с финансовыми инструментами.";

в Правилах осуществления клиринговой деятельности по сделкам с финансовыми инструментами, утвержденных указанным постановлением:

заголовок изложить в следующей редакции:

"Правила и условия осуществления клиринговой деятельности по сделкам с финансовыми инструментами";

пункт 1 изложить в следующей редакции:

"1. Правила и условия осуществления клиринговой деятельности по сделкам с финансовыми инструментами (далее – Правила) разработаны в соответствии с Законом Республики Казахстан "О рынке ценных бумаг" (далее – Закон) и определяют условия и порядок осуществления клиринговой деятельности по сделкам с финансовыми инструментами.";

подпункт 3) пункта 2 изложить в следующей редакции:

"3) обеспечение - деньги (теңге, иностранная валюта), ценные бумаги и иные финансовые инструменты клиринговых участников:

используемые для обеспечения исполнения обязательств клирингового участника по сделкам, по которым осуществляется клиринговая деятельность;

предназначенные для обеспечения завершенности расчетов по межбанковским платежам и (или) переводам денег, осуществленным на территории Республики Казахстан в рамках системы обеспечения завершенности расчетов в платежных системах Национального Банка Республики Казахстан;";

пункт 6-1 изложить в следующей редакции:

"6-1. Клиринговая организация осуществляет прием, учет, хранение, переоценку и контроль достаточности обеспечения в порядке и в случаях, определенных ее внутренними документами, в том числе в рамках системы обеспечения завершенности расчетов в платежных системах, оператором которых выступает Национальный Банк Республики Казахстан либо его дочерняя организация (далее – платежные системы Национального Банка), на основании договоров, заключенных в соответствии с частью второй пункта 17 Правил.

Клиринговая организация проводит урегулирование фактов неисполнения клиринговыми участниками обязательств по заключенным сделкам и (или) обеспечению таких сделок и (или) фактов неисполнения обязательств участниками в рамках системы обеспечения завершенности расчетов в платежных системах Национального Банка на основании информации, полученной от оператора указанных платежных систем, с использованием обеспечения на условиях и в порядке, определенных правилами клиринговой организации.";

пункт 10 изложить в следующей редакции:

"10. Уполномоченный орган уведомляет клиринговую организацию о приостановлении или прекращении действия лицензии клирингового участника в день направления соответствующего уведомления в адрес данного клирингового участника.

Клиринговая организация не обслуживает (прекращает обслуживание) клирингового участника, действие лицензии которого было приостановлено или прекращено, с даты получения указанного уведомления, за исключением случаев, предусмотренных подпунктом 9) пункта 1 статьи 84 Закона Республики Казахстан "О банках и банковской деятельности в Республике Казахстан" и пунктом 6 статьи 51 Закона.";

заголовок главы 3 изложить в следующей редакции:

"Глава 3. Условия и порядок осуществления клиринговой деятельности по сделкам с финансовыми инструментами";

пункт 17 изложить в следующей редакции:

"17. В рамках осуществления клиринговой деятельности клиринговая организация осуществляет сбор, обработку и хранение информации, ее сверку, корректировку при наличии расхождений, изменение реквизитов сторон сделки или совершение иных действий, в том числе при урегулировании дефолта, на условиях и в порядке, определенных правилами клиринговой организации.

Для осуществления клиринговой деятельности клиринговая организация заключает договоры с клиринговыми участниками, с расчетными организациями, организаторами торгов, товарными биржами, иными торговыми площадками и клиринговыми организациями, а также с оператором платежных систем Национального Банка, условия которых предусматривают порядок обмена информацией между сторонами договора и совершение согласованных процедур в процессе реализации сторонами договоров своих прав и обязанностей.".

2. Департаменту рынка ценных бумаг в установленном законодательством Республики Казахстан порядке обеспечить:

1) совместно с Юридическим департаментом государственную регистрацию настоящего постановления в Министерстве юстиции Республики Казахстан;

2) размещение настоящего постановления на официальном интернет-ресурсе Агентства Республики Казахстан по регулированию и развитию финансового рынка после его официального опубликования;

3) в течение десяти рабочих дней после государственной регистрации настоящего постановления представление в Юридический департамент сведений об исполнении мероприятия, предусмотренного подпунктом 2) настоящего пункта.

3. Контроль за исполнением настоящего постановления возложить на курирующего заместителя Председателя Агентства Республики Казахстан по регулированию и развитию финансового рынка.

4. Настоящее постановление вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования.

Председатель Агентства Республики Казахстан по регулированию и развитию финансового рынка

М. Абылкасымова