"Жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымдары қызметінің үлгілік қағидаларын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2018 жылғы 30 қазандағы № 595 бұйрығына өзгерістер енгізу туралы

Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрінің 2026 жылғы 3 наурыздағы № 107 бұйрығы. Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2026 жылғы 6 наурызда № 38106 болып тіркелді

БҰЙЫРАМЫН:

1. "Жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымдары қызметінің үлгілік қағидаларын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2018 жылғы 30 қазандағы № 595 бұйрығына (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 17657 болып тіркелген) мынадай өзгерістер енгізілсін:

бұйрықтың тақырыбы мынадай редакцияда жазылсын:

"Жоғары және (немесе) жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымдары қызметінің үлгілік қағидаларын бекіту туралы";

1-тармақ мынадай редакцияда жазылсын:

"1. Қоса беріліп отырған Жоғары және (немесе) жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымдары қызметінің үлгілік қағидалары бекітілсін.";

көрсетілген бұйрықпен бекітілген Жоғары және (немесе) жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымдары қызметінің үлгілік қағидаларында:

1-тармақ мынадай редакцияда жазылсын:

"1. Осы Жоғары және (немесе) жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымдары қызметінің үлгілік қағидалары (бұдан әрі – Қағидалар) "Білім туралы" Қазақстан Республикасы Заңының (бұдан әрі – "Білім туралы" Заң) 5-3-бабының 10) тармақшасына сәйкес әзірленді және жоғары және (немесе) жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымдары қызметінің тәртібін айқындайды.";

4-тармақ мынадай редакцияда жазылсын:

"4. ЖЖОКБҰ өз қызметін Қазақстан Республикасының Конституциясына, Қазақстан Республикасының "Білім туралы", "Ғылым және технологиялық саясат туралы", "Коммерциялық емес ұйымдар туралы", "Акционерлік қоғамдар туралы", "Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы" Заңдарына, білім беру және ғылыми қызметті реттейтін Қазақстан Республикасының өзге де нормативтік құқықтық актілеріне, сондай-ақ осы Қағидалар мен Жарғыға сәйкес жүзеге асырады.

Әскери, арнаулы оқу орындары (бұдан әрі – ӘАОО) өз қызметін "Білім туралы" Заңның 5-1-бабына сәйкес бекітілетін нормативтік құқықтық актілердің ерекшеліктерін ескере отырып жүзеге асырады.";

11-тармақ мынадай редакцияда жазылсын:

"11. ЖЖОКБҰ басшысы алқалы басқару қағидаттарында ЖЖОКБҰ-ны басқаруды жүзеге асырады, білім алушылардың даярлық сапасын, Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрінің 2022 жылғы 20 шілдедегі № 2 бұйрығымен (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 28916 болып тіркелген) бекітілген Жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандарттары (бұдан әрі – № 2 бұйрық) және (немесе) Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің 2022 жылғы 4 шiлдедегi № ҚР ДСМ-63 бұйрығымен (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 28716 болып тіркелген) бекітілген Денсаулық сақтау саласындағы білім беру деңгейлері бойынша мемлекеттік жалпыға міндетті стандарттары (бұдан әрі – № ҚР ДСМ-63 бұйрық) талаптарының сақталуын қамтамасыз етеді.";

17-тармақтың бірінші бөлігі мынадай редакцияда жазылсын:

"17. ЖЖОКБҰ өз құрылымын дербес әзірлейді және бекітеді. Бұл ретте құрылымдық бөлімшелер ЖЖОКБҰ қызметінің бағыттары мен түрлерін қамтиды.";

18-тармақ мынадай редакцияда жазылсын:

"18. ЖЖОКБҰ құрылымдық бөлімшелер туралы ережелерді дербес әзірлейді, бекітеді және сақталуын қамтамасыз етеді.";

20-тармақ мынадай редакцияда жазылсын:

"20. ЖЖОКБҰ профессорлар-оқытушылар құрамының жүктемесі № 2 және (немесе) № ҚР ДСМ-63 бұйрықтарымен белгіленген талаптарға сәйкес білім беру қызметтерінің сапасын қамтамасыз етуді, білім алушылардың кәсіби және жеке құзыреттерін дамытуды, адамгершілік пен мәдени құндылықтарды құрметтеуге тәрбиелеуді, ғылыми зерттеулер мен академиялық жазу әдістерін оқытуды және оларды оқылатын салаға қолдануды, педагогикалық әдепті сақтауды, сондай-ақ кәсіби шеберлікті ұдайы жетілдіруді қамтитын оқу, ғылыми, әдістемелік және тәрбиелік міндеттердің жиынтығы болып табылады.

Оқу жүктемесінің нормаларын, қызметкерлерге еңбекақы төлеу нысандары мен мөлшерін ЖЖОКБҰ "Білім туралы" Заңның 43-1 және 52-баптарына сәйкес дербес әзірлейді.

Бұл ретте профессорлар-оқытушылар құрамының оқу жүктемесі ЖЖОКБҰ оқу жүктемесінің нормаларын ескере отырып және білім алушылардың жеке оқу жоспарлары негізінде айқындайды.

ЖЖОКБҰ профессорлар-оқытушылар құрамының оқытылатын пәндерінің бейініне сәйкес біліктілігін арттыруды, білім беру және ғылыми қызметте жасанды интеллект технологияларын қолдануды қамтамасыз етеді.

ӘАОО-да қызметкерлердің оқу жүктемесінің нормалары, еңбегіне ақы төлеу нысандары мен мөлшерлері қолданыстағы қорғаныс және қауіпсіздік саласындағы заңнамаға сәйкес айқындалады.";

23-тармақ мынадай редакцияда жазылсын:

"23. Оқу жылы ЖЖОКБҰ-да қыркүйек айынан басталады, оқу процесінің ұйымдастырылуы, теориялық оқу және кәсіби практика кезеңдері ЖЖОКБҰ-да академиялық күнтізбемен дербес айқындалады.

ЖЖОКБҰ-да қабылдау күнтізбелік жыл ішінде Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2018 жылғы 31 қазандағы № 600 бұйрығымен (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 17650 болып тіркелген) бекітілген Жоғары білімнің білім беру бағдарламаларын іске асыратын білім беру ұйымдарына оқуға қабылдаудың үлгілік қағидаларына (бұдан әрі – Оқуға қабылдау үлгілік қағидалары) сәйкес келесі академиялық кезеңнің басталуына дейін 5 (бес) күннен кешіктірілмей жүзеге асырылады.

ӘАОО-дағы оқу жылының басталу және аяқталу мерзімін тиісті уәкілетті мемлекеттік органдар айқындайды.";

24-тармақтың үшінші бөлігі мынадай редакцияда жазылсын:

"24. ЖЖОКБҰ білім алушыларды қабылдауды, ауыстыруды және қайта қабылдауды "Білім туралы" Заңның 43-1-бабы 2-тармағының 6) және 10) тармақшаларына сәйкес бекітілген ЖЖОКБҰ-ның қабылдау қағидаларында, ЖЖОКБҰ-да білім алушыларды ауыстыру және қайта қабылдау қағидаларында көзделген растайтын құжатты тіркей отырып, ғылым және жоғары білім саласындағы уәкілетті органның ақпараттық жүйесімен интеграцияланған ЖЖОКБҰ ақпараттық жүйесіне енгізуді қамтамасыз етеді.";

29, 30, 31 және 32-тармақтар мынадай редакцияда жазылсын:

"29. Білім алушылардың бағаланатын жазбаша жұмыстары (курстық, дипломдық жұмыстар (жобалар), магистрлік диссертациялар (жобалар) және докторлық диссертациялар) мәтінді пайдалану және басқа тілден аударылған мәтінді пайдаланумен қоса алғанда мағынаны (парафраз) өзгертусіз сөйлемдерді және пікірлерді синонимдік ауыстырумен бөтен мәтінді пайдалану (бұдан әрі – бөтен мәтінді пайдалану) нысанына тексеруден өтеді.

Бөтен мәтінді пайдалану нысанына тексеру қағидаларын ЖЖОКБҰ әзірлейді, бекітеді және сақталуын қамтамасыз етеді.

Бөтен материалды пайдалануды анықтау жүйелерінде тексерілген докторлық диссертациялар Ұлттық мемлекеттік ғылыми-техникалық сараптама орталығының базасында сақталады.

Оқытушылар мен ғылыми қызметкерлердің жарияланымға ұсынылған ғылыми жұмыстары, сондай-ақ білім алушылардың дипломдық жұмыстары (жобалары), магистрлік диссертациялары (жобалары) бөтен мәтінді анықтаудың лицензиялық жүйелерінде (халықаралық деректер базаларын қоса алғанда), оның ішінде жасанды интеллект технологияларына сілтеме бермей пайдалануға тексерілуін қамтамасыз етеді.

ӘАОО-лар Плагиатқа тексеру жөніндегі комиссияның болуын қамтамасыз етеді.

30. ЖЖОКБҰ оқытушысы білім беру бағдарламалары, оқу бағдарламалары (силлабус) және ең үздік халықаралық білім беру практикасы негізінде оқу сабақтарын ұйымдастыру және өткізу тәсілдері мен нысандарын, оқыту әдістерін таңдау еркіндігіне ие.

Бұл ретте ЖЖОКБҰ оқытушысы білім беру қызметтерінің сапасын № 2 және (немесе) № ҚР ДСМ-63 бұйрықтармен белгіленген талаптарға сәйкес қамтамасыз етеді.

31. ЖЖОКБҰ осы Қағидалардың нормаларына сәйкес білім алушыларды ауыстыру мен қайта қабылдау қағидаларын әзірлейді, бекітеді және сақталуын қамтамасыз етеді.

Білім алушыны бір білім беру бағдарламасынан екіншісіне, бір ЖЖОКБҰ-дан екіншісіне ауыстыру және қайта қабылдау жазғы және қысқы демалыс кезеңінде жүзеге асырылады.

Қысқы демалыстың мерзімдері сәйкес келмеген кезде ауыстыру және қайта қабылдау тәртібін ЖЖОКБҰ дербес айқындайды.

Бұл ретте төтенше жағдай енгізілген, әлеуметтік, табиғи және техногендік сипаттағы төтенше жағдайлар туындаған жағдайда, соғыс уақытында, сондай-ақ оқу еліндегі қарулы, әскери қақтығыстар жағдайында Қазақстан Республикасының азаматтарын, қандастарды шетелдік ЖЖОКБҰ-дан ауыстыру және қайта қабылдау оқу жылы ішінде жүзеге асырылады.

Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы білім беру ұйымдарын және ӘАОО-ны қоспағанда, білім алушы қайта қабылдау кезінде оқудан шығарылған мерзіміне қарамастан кез келген ЖЖОКБҰ-ға ауыстырылады немесе қайта қабылданады.

Ғылым және жоғары білім саласындағы уәкілетті орган білім беру қызметімен айналысуға лицензияны және (немесе) лицензияға қосымшаны тоқтата тұру, қайтарып алу және одан айыру туралы шешім қабылдаған кезде осы ЖЖОКБҰ-ның білім алушылары ғылым және жоғары білім саласындағы уәкілетті орган лицензияны және (немесе) лицензияға қосымшаны тоқтата тұру, қайтарып алу және одан айыру туралы шешім қабылдаған күннен бастап ағымдағы семестр ішінде оқуын жалғастыру үшін басқа ЖЖОКБҰ-ға ауыстырылады.

Білім беру қызметімен айналысуға лицензия және (немесе) лицензияға қосымшаның қолданылуы ерікті түрде тоқтатылған немесе ЖЖОКБҰ таратылған кезінде осы ЖЖОКБҰ-ның білім алушылары лицензияны және (немесе) лицензияға қосымшаның қолданылуы ерікті түрде тоқтатылған немесе ЖЖОКБҰ-ны тарату туралы ЖЖОКБҰ ерікті түрде қайтарған күннен бастап ағымдағы семестр ішінде оқуын жалғастыру үшін басқа ЖЖОКБҰ-ға ауыстырылады.

Аккредиттеу тоқтатыла тұрған, қайтарып алынған немесе қолданылу мерзімі өткен кезінде Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы білім беру ұйымдарын және ӘАОО-ны қоспағанда, осы ЖЖОКБҰ-ның білім алушысы аккредиттеуді тоқтата тұру, қайтарып алу немесе қолданылу мерзімінің өтуі туралы шешім қабылданған күннен бастап бір ай мерзімде оқуын жалғастыру үшін басқа ЖЖОКБҰ-ға ауыстырылады.

ЖЖОКБҰ-ның білім алушысы жеке оқу жоспарына сәйкес меңгеріп жатқан бағдарламасының бірінші академиялық кезеңін толық аяқтаса, оқудан шығарылғаннан кейін ауыстырылады немесе қайта қабылданады.

Білім алушыны ақылы негіздегі оқудан мемлекеттік білім беру тапсырысы бойынша оқуға ауыстыру "Білім туралы" Заңның 5-3-бабының 26) тармақшасына сәйкес бекітілген тәртіппен жүзеге асырылады.

Білім беру гранты бойынша білім алатын студент білім беру грантын сақтай отырып, басқа ЖЖОКБҰ-ға ауысады.

Білім алушының ауысуы кезінде қабылдайтын ЖЖОКБҰ даярлау бағытын, білім беру бағдарламасының бейінін, оқу жетістіктерін, сондай-ақ білім алушының академиялық адалдықты бұзу жағдайларын ескереді.

Білім алушыларды ауыстыру немесе қайта қабылдау кезінде олардың оқу нәтижелерін қайта есептеу үшін ЖЖОКБҰ-да Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрінің 2025 жылғы 1 сәуірдегі № 157 бұйрығымен (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 35921 тіркелген) бекітілген Жоғары және (немесе) жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымдарында алқалық басқару органдары жұмысының үлгілік қағидаларына сәйкес алқалық орган құрылады.

Қазақстан Республикасы Президентінің жанындағы білім беру ұйымдарын және ӘАОО-ны қоспағанда, білім алушыларды ауыстыру немесе қайта қабылдау білім беру қызметімен айналысуға лицензиясы және (немесе) лицензияға қосымшасы бар, сондай-ақ білім беру саласы бойынша Экономикалық ынтымақтастық және даму ұйымына (ЭЫДҰ) мүше мемлекеттердің аккредиттеу органдарының тізіліміне және (немесе) қауымдастығына енгізілген ұлттық және (немесе) шетелдік аккредиттеу органдарының халықаралық мамандандырылған аккредиттеуі бар ЖЖОКБҰ-да жүзеге асырылады.

Ғылым және жоғары білім саласындағы уәкілетті орган білім беру қызметімен айналысуға арналған лицензияны және (немесе) лицензияға қосымшаны тоқтата тұру, кері қайтарып алу және одан айыру, білім беру қызметімен айналысуға арналған лицензияны және (немесе) лицензияға қосымшаның қолданылуын ерікті түрде тоқтату немесе ЖЖОКБҰ-ны тарату, аккредиттеудің қолданылуын тоқтата тұру, кері қайтарып алу немесе мерзімі өткені туралы шешім қабылдаған кезде білім алушылардың осы ЖЖОКБҰ-ға ауысуы немесе қайта қабылдануы жүзеге асырылмайды.

Жекелеген ЖЖОКБҰ-лар үшін бекітілген мемлекеттік білім тапсырысы бойынша, сондай-ақ бөлінген квота шегінде педагогикалық мамандықтарға түскен адамдар басқа ЖЖОКБҰ-ға ақылы негізде ғана ауысады.

Студенттерді, магистранттарды, резидентура тыңдаушыларын басқа ЖЖОКБҰ-дан ұлттық ЖЖОКБҰ-ға немесе өзге де ЖЖОКБҰ-ға ауыстыру білім алушылардың білім беру грантының құнындағы айырмашылықты қосымша төлеу шартымен жүзеге асырылады.

Білім алушының шығармашылық даярлықты талап ететін жоғары білімнің білім беру бағдарламаларының тобынан басқа білім беру бағдарламаларының тобына ауысуы Оқуға қабылдау үлгілік қағидаларында белгіленген өту балынан төмен емес балы бар ұлттық бірыңғай тестілеу сертификаты болған кезде жүзеге асырылады.

Білім алушыны жоғары білімнің білім беру бағдарламаларының басқа топтарынан педагогикалық бағыттағы білім беру бағдарламаларына ауыстыру Оқуға қабылдау үлгілік қағидаларға сәйкес балы белгіленген шекті балдан төмен емес ұлттық бірыңғай тестілеу сертификаты болған кезде жүзеге асырылады.

Шетелдік ЖЖОКБҰ-лардан білім алушылардың ауысуы немесе қайта қабылдау білім берудің тиісті деңгейі, білім беру саласы және қабылдау жылы бойынша мемлекеттік білім беру тапсырысы орналасқан және (немесе) Экономикалық ынтымақтастық және даму ұйымына (ЭЫДҰ) мүше мемлекеттердің білім беру саласы бойынша аккредиттеу органдарының тізіліміне және (немесе) қауымдастықтарына кірген ұлттық және (немесе) шетелдік аккредиттеу органдарының халықаралық мамандандырылған аккредиттеуі бар ЖЖОКБҰ-да жүзеге асырылады.

ЖЖОКБҰ білім алушыларды ауыстыру, оқудан шығару, қабылдау туралы шешім шығарылған сәттен бастап үш жұмыс күні ішінде ғылым және жоғары білім саласындағы уәкілетті органның ақпараттық жүйесіне тиісті өзгерістер енгізеді.

ӘАОО-ларда білім алушыларды ауыстыру мен қайта қабылдау қағидалары "Білім туралы" Заңның 5-1-бабының 12) тармақшасына сәйкес бекітіледі.

Қазақстан Республикасы Президентінің жанындағы білім беру ұйымдарын және ӘАОО-ны қоспағанда, ғылым және жоғары білім саласындағы уәкілетті орган білім беру қызметімен айналысуға арналған лицензияны және (немесе) лицензияға қосымшаны тоқтата тұру, кері қайтарып алу және одан айыру, білім беру қызметімен айналысуға арналған лицензияны және (немесе) лицензияға қосымшаның қолданылуын ерікті түрде тоқтату немесе ЖЖОКБҰ-ны тарату, аккредиттеудің қолданылуын тоқтата тұру, кері қайтарып алу немесе мерзімі өткені туралы шешім қабылдаған кезде ЖЖОКБҰ білім алушыларды міндетті түрде хабардар ете отырып, ЖЖОКБҰ-ның ресми сайтында тиісті ақпаратты орналастырады.

Бұл ретте ақпарат ЖЖОКБҰ-ның ресми веб-ресурсының басты бетінде орналастырылады. Ақпарат сайт (header) (хэдер) тақырыбынан кейін, қаріп өлшемі кемінде 20 пиксель (px), қалың шрифпен, жаңалықтар блогында (негізгі бетте бар болса) орналастырылады. Мәлімет тізімнің бірінші позициясында жарияланады және жаңа жаңалықтар қосылған кезде төмен жылжымайды.";

32. Академиялық демалыстар білім алушыларға амбулаториялық-емханалық ұйым жанындағы дәрігерлік-консультативтік комиссияның қорытындысы негізінде ұзақтығы 6 айдан 12 айға дейінгі ауру бойынша, әскери қызметке шақырылған жағдайда әскери қызмет өткеру мерзімі бойынша, бала туу, асырап алу кезінде үш жасқа толғанға дейін беріледі.

ЖЖОКБҰ білім алушыларға академиялық демалыс беру тәртібін айқындайды және оның сақталуын қамтамасыз етеді.";

40-тармақ мынадай редакцияда жазылсын:

"40. Білім алушылардың үлгеріміне ағымдағы бақылауды, аралық және қорытынды аттестаттауды өткізу тәртібін ЖЖОКБҰ объективтілік пен академиялық ашықтықты қамтамасыз етуді ескере отырып, академиялық саясатына және осы Қағидаларға 1-қосымшаға сәйкес білім алушылардың оқу жетістіктерін бағалаудың дәстүрлі бағалар шкаласына және ECTS (иситиэс) аударылған балдық-рейтингтік әріптік жүйесі бойынша айқындайды және сақтайды.

ЖЖОКБҰ білім алушылардың оқу үлгерімдерін, зерттеу дағдыларын және әлеуметтік құзыреттерін бағалауды қамтитын кешенді бағалауды жүзеге асырады, оның негізінде интеграцияланған әлеуметтік GPA (Grade point average (Грэйд поинт аверидж)) (бұдан әрі – әлеуметтік GPA) есептеледі. Әлеуметтік GPA есебін ЖЖОКБҰ дербес айқындайды.

ЖЖОКБҰ білім алушылардың үлгеріміне ағымдағы бақылау, аралық және қорытынды аттестаттау, сабаққа қатысуы туралы деректерді ғылым және жоғары білім саласындағы уәкілетті органның ақпараттық жүйесіне енгізеді.

Тілдер бойынша (қазақ, шет тілі, орыс) білім алушылардың оқудағы жетістіктері осы Қағидаларға 2-қосымшаға сәйкес білім алушылардың шет тілдері бойынша оқу жетістіктерін бағалаудың деңгейлік үлгіге және ECTS (иситиэс) дәстүрлі бағалар шкаласына сәйкес балдық-рейтингтік әріптік жүйесі бойынша бағаланады.

Тілді меңгеру деңгейі мен сипаттамасы (А1, А2, В1, В2, С1, С2) шет тілді меңгерудің жалпыеуропалық құзыретіне (бұдан әрі – ЖЕҚ) сәйкес болады.";

55-тармақ мынадай редакцияда жазылсын:

"55. ЖЖОКБҰ-дағы тәрбие қызметі білім алушылардың, профессорлар-оқытушылар құрамының және ұйымның өзге де қызметкерлерінің адами қадір-қасиетін өзара құрметтеу, жалпыұлттық бірегейлікті қалыптастыру, білім алушылардың мәдени және этникалық алуан түрлілігін құрметтеу, сыбайлас жемқорлық көріністеріне мүлдем төзбеушілік, салауатты өмір салты мәдениетін дамыту қағидаттары негізінде жүзеге асырылады.

ЖЖОКБҰ тәрбие қызметін білім алушылардың бойында адамгершілік, патриоттық және азаматтық құндылықтарды қалыптастыруға, сыни ойлау, көшбасшылық және әлеуметтік жауапкершілік дағдыларын дамытуға, білім алушыларды әлеуметтік, шығармашылық, ғылыми және мәдени қызметке тарту үшін жағдайлар жасауға, білім алушылардың денсаулығын нығайтуға және салауатты өмір салтын насихаттауға жәрдемдесуге, құқықтық сауаттылық деңгейін арттыруға және құқық бұзушылықтардың алдын алуға бағыттайды.

ЖЖОКБҰ білім алушылар ерікті негізде құратын студенттік өзін-өзі басқару органдарының жұмыс істеуін қамтамасыз етеді. Студенттік өзін-өзі басқару органдарының өкілдері ЖЖОКБҰ алқалы басқару органдарының отырыстарына қатысады.";

65-тармақ мынадай редакцияда жазылсын:

"65. ЖЖОКБҰ-да жұмыс істейтін жетекші ғалымдарға шығармашылық демалыс беру "Ғылым және технологиялық саясат туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 29-бабының 5-тармағына сәйкес жүзеге асырылады.

Шығармашылық демалыс беру, сондай-ақ жұмыспен өтеу немесе шығыстарды өтеу тәртібі мен шарттары ЖЖОКБҰ-ның ішкі құжаттарында айқындалады.".

2. Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрлігінің Жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білім комитеті Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен осы бұйрықтың Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркелуін және осы бұйрық ресми жарияланғаннан кейін оны Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрлігінің интернет-ресурсында орналастыруды қамтамасыз етсін.

3. Осы бұйрықтың орындалуын бақылау жетекшілік ететін Қазақстан Республикасының Ғылым және жоғары білім вице-министріне жүктелсін.

4. Осы бұйрық оның алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі.

Қазақстан Республикасының Ғылым және жоғары білім министрі

С. Нурбек

О внесении изменений в приказ Министра образования и науки Республики Казахстан от 30 октября 2018 года № 595 "Об утверждении Типовых правил деятельности организаций высшего и послевузовского образования"

Приказ Министра науки и высшего образования Республики Казахстан от 3 марта 2026 года № 107. Зарегистрирован в Министерстве юстиции Республики Казахстан 6 марта 2026 года № 38106

ПРИКАЗЫВАЮ:

1. Внести в приказ Министра образования и науки Республики Казахстан от 30 октября 2018 года № 595 "Об утверждении Типовых правил деятельности организаций высшего и послевузовского образования" (зарегистрирован в Реестре государственной регистрации нормативных правовых актов под № 17657) следующие изменения:

заголовок приказа изложить в следующей редакции:

"Об утверждении Типовых правил деятельности организаций высшего и (или) послевузовского образования";

пункт 1 изложить в следующей редакции:

"1. Утвердить прилагаемые Типовые правила деятельности организаций высшего и (или) послевузовского образования.";

в Типовых правилах деятельности организаций высшего и (или) послевузовского образования, утвержденных указанным приказом:

пункт 1 изложить в следующей редакции:

"1. Настоящие Типовые правила деятельности организаций высшего и (или) послевузовского образования (далее – Правила) разработаны в соответствии с подпунктом 10) статьи 5-3 Закона Республики Казахстан "Об образовании" (далее – Закон "Об образовании") и определяют порядок деятельности организаций высшего и (или) послевузовского образования.";

пункт 4 изложить в следующей редакции:

"4. ОВПО осуществляют свою деятельность в соответствии с Конституцией Республики Казахстан, законами Республики Казахстан "Об образовании", "О науке и технологической политике", "О некоммерческих организациях", "Об акционерных обществах", "О противодействии коррупции" и иными нормативными правовыми актами Республики Казахстан, регламентирующими образовательную и научную деятельность, а также настоящими Правилами и уставом.

Военные, специальные учебные заведения (далее - ВСУЗ) осуществляют свою деятельность с учетом особенностей нормативных правовых актов, утверждаемых в соответствии со статьей 5-1 Закона "Об образовании.";

пункт 11 изложить в следующей редакции:

"11. Руководитель ОВПО осуществляет руководство ОВПО на принципах коллегиальности, обеспечивает качество подготовки обучающихся, соблюдение требований государственных общеобязательных стандартов высшего и послевузовского образования, утвержденных приказом Министра науки и высшего образования Республики Казахстан от 20 июля 2022 года № 2 (зарегистрирован в Реестре государственной регистрации нормативных правовых актов под № 28916) (далее – приказ № 2) и (или) государственных общеобязательных стандартов по уровням образования в области здравоохранения, утвержденных приказом Министра здравоохранения Республики Казахстан от 4 июля 2022 года № ҚР ДСМ-63 (зарегистрирован в Реестре государственной регистрации нормативных правовых актов под № 28716) (далее – приказ № ҚР ДСМ-63).";

часть первую пункта 17 изложить в следующей редакции:

"17. ОВПО самостоятельно разрабатывают и утверждают свою структуру. При этом структурные подразделения охватывают направления и виды деятельности ОВПО.";

пункт 18 изложить в следующей редакции:

"18. ОВПО самостоятельно разрабатывают, утверждают и обеспечивают соблюдение положений о структурных подразделениях.";

пункт 20 изложить в следующей редакции:

"20. Нагрузка профессорско-преподавательского состава ОВПО представляет собой совокупность учебных, научных, методических и воспитательных обязанностей, включающих обеспечение качества образовательных услуг в соответствии с требованиями, установленными приказами № 2 и (или) № ҚР ДСМ-63, развитие у обучающихся профессиональных и личностных компетенций, воспитание нравственности и уважения к культурным ценностям, обучение обучающихся методам научных исследований и академического письма и применению их в изучаемой области, соблюдение педагогической этики, а также постоянное совершенствование профессионального мастерства.

Нормы учебной нагрузки, формы и размеры оплаты труда работников самостоятельно разрабатываются ОВПО в соответствии со статьями 43-1 и 52 Закона "Об образовании".

При этом учебная нагрузка профессорско-преподавательского состава определяется с учетом норм учебной нагрузки ОВПО и на основе индивидуальных учебных планов обучающихся.

ОВПО обеспечивают повышение квалификации профессорско-преподавательского состава в соответствии с профилем преподаваемых дисциплин с применением технологий искусственного интеллекта в образовательной и научной деятельности.

В ВСУЗах нормы учебной нагрузки, формы и размеры оплаты труда работников устанавливаются в соответствии с действующим законодательством в области обороны и безопасности.";

пункт 23 изложить в следующей редакции:

"23. Учебный год в ОВПО начинается с сентября, при этом организация учебного процесса, периоды теоретического обучения и профессиональных практик определяются академическим календарем ОВПО самостоятельно.

Зачисление обучающихся в ОВПО осуществляется в течение календарного года в соответствии с Типовыми правилами приема на обучение в организации образования, реализующие образовательные программы высшего и послевузовского образования, утвержденными приказом Министра образования и науки Республики Казахстан от 31 октября 2018 года № 600 (зарегистрирован в Реестре государственной регистрации нормативных правовых актов за № 17650) (далее – Типовые правила приема) не позднее 5 (пяти) дней до начала следующего академического периода.

Сроки начала и завершения учебного года в ВСУЗах определяются соответствующими уполномоченными государственными органами.";

часть третью пункта 24 изложить в следующей редакции:

"24. ОВПО обеспечивает прием, перевод и восстановление обучающихся в информационной системе ОВПО, интегрированной с информационной системой уполномоченного органа в области науки и высшего образования с прикреплением подтверждающего документа, предусмотренного Типовыми правилами в ОВПО, правилами перевода и восстановления обучающихся в ОВПО, утвержденными в соответствии с подпунктами 6) и 10) пункта 2 статьи 43-1 Закона "Об образовании".";

пункты 29, 30, 31 и 32 изложить в следующей редакции:

"29. Письменные оцениваемые работы обучающихся (курсовые, дипломные работы (проекты), магистерские диссертации (проекты) и докторские диссертации) проходят проверку на предмет наличия заимствованного материала и использования текста с синонимической заменой слов и выражений без изменения смысла (парафраз), включая использование текста, переведенного с другого языка (далее - заимствование).

ОВПО разрабатывают, утверждают и обеспечивают соблюдение Правил проведения проверки на предмет наличия заимствований.

Докторские диссертации проверенные в системе обнаружения заимствований, сохраняются в базе Национального центра государственной научно-технической экспертизы.

Научные работы преподавателей и научных работников, представленные к публикации, а также дипломные работы (проекты), магистерские диссертации (проекты) обучающихся проходят процедуру проверки в лицензионных системах обнаружения заимствований (включая международные базы данных), в том числе на предмет использования технологий искусственного интеллекта без ссылок на них. ВСУЗы обеспечивают наличие Комиссии по проверке на плагиат.

30. Преподаватель ОВПО самостоятельно выбирает методы обучения, способы и формы организации и проведения учебных занятий на основе образовательной программы, рабочих учебных программ (силлабусов) и лучших международных практик обучения.

При этом преподаватель ОВПО обеспечивает качество предоставляемых образовательных услуг в соответствии с требованиями, установленными приказами № 2 и (или) № ҚР ДСМ-63.

31. ОВПО разрабатывают, утверждают и обеспечивают соблюдение правил перевода и восстановления обучающихся в соответствии с нормами настоящих правил.

Перевод и восстановление обучающихся с одной образовательной программы на другую, с одного ОВПО в другой осуществляется в период летних и зимних каникул.

При несовпадении периодов зимних каникул порядок перевода и восстановления определяется ОВПО самостоятельно.

При этом, в случае введения чрезвычайного положения, возникновения чрезвычайных ситуаций социального, природного и техногенного характера, военного времени, а также в условиях вооруженного, военного конфликтов в стране обучения, перевод и восстановление граждан Республики Казахстан, кандасов из зарубежных ОВПО осуществляется в течение учебного года.

Обучающийся переводится или восстанавливается в любую ОВПО независимо от сроков отчисления при восстановлении, за исключением организаций образования при Президенте Республики Казахстан и ВСУЗов.

При принятии решения уполномоченным органом о приостановлении, отзыве и лишении лицензии и (или) приложения к лицензии на занятие образовательной деятельностью, обучающийся данной ОВПО переводится в другие ОВПО для продолжения обучения в течение текущего семестра со дня принятия решения уполномоченным органом о приостановлении, отзыве и лишении лицензии и (или) приложения к лицензии.

При добровольном прекращении действия лицензии и (или) приложения к лицензии на занятие образовательной деятельностью или ликвидации ОВПО, обучающийся данной ОВПО переводится в другие ОВПО для продолжения обучения в течение текущего семестра со дня добровольного прекращения действия лицензии и (или) приложения к лицензии или ликвидации ОВПО.

При приостановлении, отзыве или истечении срока действия аккредитации, за исключением организаций образования при Президенте Республики Казахстан и ВСУЗов, обучающийся данной ОВПО переводится в другие ОВПО для продолжения обучения в месячный срок со дня принятия решения о приостановлении, отзыве или истечении срока действия аккредитации.

Обучающийся ОВПО переводится или восстанавливается после отчисления, если им был полностью завершен первый академический период осваиваемой программы согласно индивидуальному учебному плану.

Перевод обучающегося с платной основы обучения на обучение по государственному образовательному заказу осуществляется в порядке, утвержденном в соответствии с подпунктом 26) статьи 5-3 Закона "Об образовании".

Студент, обучающийся по образовательному гранту переводится с сохранением образовательного гранта в другой ОВПО.

При переводе обучающегося принимающая ОВПО учитывает направление подготовки, профиль образовательной программы, учебные достижения, а также случаи нарушения академической честности обучающимся.

При переводе или восстановлении обучающихся для перезачета результатов обучения в ОВПО создается коллегиальный орган в соответствии с Типовыми правилами организации работы коллегиальных органов управления организациями высшего и (или) послевузовского образования, утвержденными приказом Министра науки и высшего образования Республики Казахстан от 1 апреля 2025 года № 157 (зарегистрированными в Реестре государственной регистрации нормативных правовых актов за № 35921).

Перевод или восстановление обучающихся, за исключением организаций образования при Президенте Республики Казахстан и ВСУЗов, осуществляется в ОВПО, имеющих лицензию и (или) приложение к лицензии на занятие образовательной деятельностью, а также имеющих международную специализированную аккредитацию национальных и (или) зарубежных аккредитационных органов, включенных в реестры и (или) ассоциации аккредитационных органов государств-членов Организации экономического сотрудничества и развития (ОЭСР) по области образования.

При принятии решения уполномоченным органом о приостановлении, отзыве и лишении лицензии и (или) приложения к лицензии на занятие образовательной деятельностью, добровольного прекращения действия лицензии и (или) приложения к лицензии на занятие образовательной деятельностью или ликвидации ОВПО, приостановления, отзыва или истечения срока действия аккредитации перевод и восстановление обучающихся в данную ОВПО не осуществляется.

Лица, поступившие по государственному образовательному заказу, утвержденному для отдельных ОВПО, а также на педагогические специальности в пределах выделенной квоты, переводятся в другой ОВПО только на платной основе.

Перевод студентов, магистрантов, слушателей и резидентов из других ОВПО в национальный ОВПО или иной ОВПО осуществляется при условии доплаты обучающимися разницы стоимости образовательного гранта.

Перевод обучающегося с групп образовательных программ высшего образования, требующих творческой подготовки на другие группы образовательных программ осуществляется при наличии сертификата единого национального тестирования с баллом не ниже установленного порогового балла согласно Типовым правилам приема.

Перевод обучающегося с других групп образовательных программ высшего образования, на образовательные программы педагогического направления осуществляется при наличии сертификата единого национального тестирования с баллом не ниже установленного порогового балла согласно Типовым правилам приема.

Перевод или восстановление обучающихся из зарубежных ОВПО осуществляется в ОВПО, в которых размещен государственный образовательный заказ по соответствующему уровню образования, области образования и году приема и (или) имеющих международную специализированную аккредитацию национальных и (или) зарубежных аккредитационных органов, включенных в реестры и (или) ассоциации аккредитационных органов государств – членов Организации экономического сотрудничества и развития (ОЭСР) по области образования.

ОВПО в течение трех рабочих дней с момента издания решения о переводе, отчислении, приеме, зачислении обучающихся вносит соответствующие изменения в информационную систему уполномоченного органа в области науки и высшего образования.

В ВСУЗах правила перевода и восстановления обучающихся утверждаются в соответствии с подпунктом 12) статьи 5-1 Закона "Об образовании".

При принятии решения уполномоченным органом о приостановлении, отзыве и лишении лицензии и (или) приложения к лицензии на занятие образовательной деятельностью, добровольного прекращения действия лицензии и (или) приложения к лицензии на занятие образовательной деятельностью или ликвидации ОВПО, приостановления, отзыва или истечения срока действия аккредитации, за исключением организаций образования при Президенте Республики Казахстан и ВСУЗов, ОВПО размещают соответствующую информацию на официальном сайте ОВПО с обязательным уведомлением обучающихся.

При этом информация размещается на главной странице официального веб-ресурса ОВПО. Информация располагается над шапкой (header) (хэдер) сайта, размер шрифта не менее 20 пикселей (px), шрифт – полужирный, в блоке новостей (при его наличии на главной странице). Сведения публикуются на первой позиции списка и не перемещаются вниз при добавлении более новых новостей.

32. Академические отпуска предоставляются обучающимся на основании заключения врачебно-консультативной комиссии при амбулаторно-поликлинической организации продолжительностью сроком от 6 до 12 месяцев по болезни, в случае призыва на воинскую службу на весь период прохождения воинской службы, рождения, усыновления (удочерения) ребенка до достижения им возраста трех лет.

ОВПО определяют и обеспечивают соблюдение порядка предоставления академических отпусков обучающимся.";

пункт 40 изложить в следующей редакции:

"40. Порядок проведения текущего контроля успеваемости, промежуточной и итоговой аттестации обучающихся определяется и соблюдается ОВПО, с учетом обеспечения объективности и академической прозрачности согласно академической политике и установленной балльно-рейтинговой буквенной системой оценки учета учебных достижений обучающихся с переводом их в традиционную шкалу оценок и ECTS (иситиэс) согласно приложению 1 к настоящим Правилам.

ОВПО осуществляет комплексную оценку обучающихся, включающую оценки их учебных достижений, исследовательских навыков и социальных компетенций, на основе которых рассчитывается интегрированный социальный GPA (Grade point average (Грэйд поинт аверидж)) (далее – социальный GPA). Расчет социального GPA определяется ОВПО самостоятельно.

ОВПО вносит данные о текущем контроле успеваемости, промежуточной и итоговой аттестации, посещаемости обучающихся в информационную систему уполномоченного органа в области науки и высшего образования.

Учебные достижения обучающихся по языкам (казахскому, иностранному, русскому) оцениваются в соответствии с балльно-рейтинговой буквенной системой оценивания учебных достижений обучающихся по иностранным языкам в соответствии с уровневой моделью и переводом в ECTS (иситиэс) и традиционную шкалу согласно приложению 2 к настоящим Правилам.

Уровень и описание владения языка соответствуют общеевропейской компетенции (далее - ОЕК) владения иностранным языком (А1, А2, В1, В2, С1, С2).";

пункт 55 изложить в следующей редакции:

"55. Воспитательная деятельность в ОВПО осуществляется на основе принципов взаимного уважения человеческого достоинства обучающихся, профессорско-преподавательского состава и иных работников организации, формирования общенациональной идентичности, уважения культурного и этнического многообразия обучающихся, нулевой терпимости к коррупционным проявлениям, развития культуры здорового образа жизни.

ОВПО направляют воспитательную деятельность на формирование нравственных, патриотических и гражданских ценностей у обучающихся, развитие навыков критического мышления, лидерства и социальной ответственности, создание условий для вовлечения обучающихся в социальную, творческую, научную и культурную деятельность, содействие укреплению здоровья обучающихся и пропаганде здорового образа жизни, повышение уровня правовой грамотности и профилактику правонарушений.

ОВПО обеспечивают функционирование органов студенческого самоуправления, которые создаются обучающимися на добровольной основе. Представители студенческих органов самоуправления участвуют в заседаниях коллегиальных органов управления ОВПО.";

пункт 65 изложить в следующей редакции:

"65. Предоставление творческого отпуска ведущим ученым, работающим в ОВПО, осуществляется в соответствии с пунктом 5 статьи 29 Закона Республики Казахстан "О науке и технологической политике".

Порядок и условия предоставления творческого отпуска, а также отработки или возмещения расходов определяются внутренними документами ОВПО.".

2. Комитету высшего и послевузовского образования Министерства науки и высшего образования Республики Казахстан в установленном законодательством Республики Казахстан порядке обеспечить государственную регистрацию настоящего приказа в Министерстве юстиции Республики Казахстан и размещение настоящего приказа на интернет-ресурсе Министерства науки и высшего образования Республики Казахстан после его официального опубликования.

3. Контроль за исполнением настоящего приказа возложить на курирующего вице-министра науки и высшего образования Республики Казахстан.

4. Настоящий приказ вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования.

Министр науки и высшего образования Республики Казахстан

С. Нурбек